ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ"

Transcript

1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 32

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΕΙ ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΩΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ; ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟ ΑΓΑΘΟ Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ...43 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ...45 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

3 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σχέση κράτους και αγοράς αποτελεί ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα τόσο στο πολιτικό, όσο και στο επιστημονικό επίπεδο. Αποτελεί αντικείμενο ανάλυσης διαφορετικών επιστημών, όπως της πολιτικής επιστήμης, της κοινωνιολογίας, της οικονομίας, του δικαίου και άλλων. Η σχέση αυτή λαμβάνει διαφορετικές μορφές ανάλογα με τη χρονική περίοδο που αναφερόμαστε. Για να κατανοήσουμε την κρατική παρέμβαση σε μία δεδομένη χρονική στιγμή, θα πρέπει να αναλύσουμε και να λάβουμε υπόψη μας τα οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά και δημογραφικά δεδομένα εκείνης της εποχής. Ο χώρος της υγείας, όπως και ο χώρος της παιδείας, είναι ένας χώρος όπου συναντάμε εκτεταμένη την κρατική παρέμβαση, είτε με τη μορφή της άμεσης παραγωγής και διάθεσης των υπηρεσιών, είτε με τη χρηματοδότηση ιδιωτικής παραγωγής αυτών των υπηρεσιών, είτε με την αγορά από ιδιώτη αυτών των υπηρεσιών για λογαριασμό των πολιτών. Στα πλαίσια αυτού του κεφαλαίου μας ενδιαφέρει να εξετάσουμε τους λόγους για τους οποίους το κράτος παρεμβαίνει στην αγορά των υπηρεσιών υγείας και ποιες είναι οι επιπτώσεις στην οικονομική και κοινωνική ευημερία των πολιτών. Στη δεύτερη ενότητα θα αναφερθούμε στην οριοθέτηση της έννοιας της κρατικής παρέμβασης. Στην τρίτη ενότητα θα αναλύσουμε τους λόγους για τους οποίους το κράτος παρεμβαίνει και στην τέταρτη ενότητα θα εξηγήσουμε γιατί το κράτος παρεμβαίνει στην αγορά των υπηρεσιών υγείας. Έχοντας ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου θα πρέπει να είστε σε θέση να : εξηγείτε τι είναι κρατική παρέμβαση εξηγείτε τις διαφορετικές μορφές κρατικής παρέμβασης κατανοείτε το πώς η οικονομική επιστήμη εξηγεί γιατί το κράτος παρεμβαίνει στην οικονομία εξηγείτε τις διαφορές μεταξύ ενός δημόσιου και ενός ιδιωτικού αγαθού μπορείτε να εξηγήσετε τι αγαθό είναι η υγεία κατανοείτε τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει το αγαθό υγεία σε σχέση με το τυπικό ιδιωτικό και το τυπικό δημόσιο αγαθό να εξηγείτε γιατί το κράτος παρεμβαίνει στο χώρο των υπηρεσιών υγείας και τι μορφές παίρνει αυτή η κρατική παρέμβαση 34

4 2. ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Όπως αναφέραμε και στο πρώτο κεφάλαιο, η οικονομική ζωή των σύγχρονων κοινωνιών αναπτύσσεται γύρω από την έννοια της αγοράς. Ο παραγωγός αγοράζει τους παραγωγικούς συντελεστές που χρειάζεται μέσα από την αγορά και παράγει αγαθά και υπηρεσίες για την αγορά και όχι για τον εαυτό του. Ο καταναλωτής προμηθεύεται αυτά που θέλει να αγοράσει για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του μέσα από την αγορά. Ο εργαζόμενος για να αποκτήσει εισόδημα που του είναι απαραίτητο για να ζήσει, εργάζεται, είτε για δικό του λογαριασμό (αυτοαπασχολούμενος), είτε για λογαριασμό ενός εργοδότη, και παράγει αγαθά για την αγορά. Οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών καθορίζονται και αυτές μέσα στην αγορά και επηρεάζονται από τη ζήτηση και την προσφορά τους. Οι τιμές των παραγωγικών συντελεστών, όπως η αμοιβή της εργασίας που είναι ο μισθός, η αμοιβή του κεφαλαίου που είναι το επιτόκιο, καθορίζονται και αυτές μέσα στην αγορά. Ως εκ τούτου η οικονομική δραστηριότητα μιας χώρας στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην αγορά. Αυτό το ιδανικό μοντέλο λειτουργίας μιας οικονομίας στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στους ιδιώτες. Περιγράφει και αναλύει το ρόλο των ιδιωτών, είτε ως παραγωγών και καταναλωτών, είτε ως κατόχων μέσων παραγωγής (π.χ. εργαζομένων), στα πλαίσια της αγοράς. Πως μέσα σ ένα τέτοιο πλαίσιο λειτουργίας αναπτύσσεται η κρατική παρέμβαση και τι μορφές λαμβάνει. Ας σκεφτούμε που συναντάμε το κράτος μέσα στην οικονομία για να κατανοήσουμε τις μορφές κρατικής παρέμβασης. Ποια είναι η σχέση του κράτους με τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τους εργαζόμενους ; Το κράτος επιβάλλει φόρους στους εργαζόμενους και στις επιχειρήσεις. Το κράτος με τους φόρους πληρώνει τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων, καταβάλλει επιδόματα, χρηματοδοτεί τη λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών, δίνει επιδοτήσεις σε αγρότες, επιδοτεί ή φοροαπαλάσσει επιχειρήσεις για να επενδύσουν, αγοράζει αγαθά και υπηρεσίες για λογαριασμό των πολιτών της χώρας (για παράδειγμα αγοράζει στρατιωτικό υλικό αεροπλάνα κλπ, αγοράζει ηλεκτρικό ρεύμα κλπ. Ταυτόχρονα καθορίζει με νόμο τις εργασιακές σχέσεις, το ύψος των κατώτατων μισθών, επιβάλλει ανώτατες τιμές σε αγαθά και υπηρεσίες, ελέγχει τις συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας στις επιχειρήσεις κ.α. Συνοψίζοντας μπορούμε να αναφέρουμε ότι η μορφή κρατικής παρέμβασης στην οικονομία μπορεί να πάρει τις ακόλουθες βασικές μορφές : 35

5 το κράτος λειτουργεί ως εργοδότης και παράγει από μόνο του αγαθά και υπηρεσίες. Αναφερόμαστε στις δημόσιες υπηρεσίες, αλλά και σε επιχειρήσεις που είναι κρατικές, όπως π.χ. συγκοινωνίες, τράπεζες, πετρελαϊκές εταιρείες κ.α το κράτος χρηματοδοτεί την παραγωγή συγκεκριμένων υπηρεσιών και αγαθών, όπως την παραγωγή υγειονομικών υπηρεσιών, την παραγωγή εκπαίδευσης κ.α Η παραγωγή μπορεί να γίνεται από το κράτος, μπορεί όμως να γίνεται και από ιδιώτες για λογαριασμό του κράτους το κράτος αναδιανέμει εισόδημα. Δηλαδή μαζεύει χρήματα μέσω των φόρων από ομάδες πολιτών και μεταφέρει μέρους αυτών των χρημάτων σε άλλες ομάδες πολιτών που έχουν ανάγκες, π.χ επιδόματα ανεργίας, κ.α ή μεταφέρει εισόδημα σε επιχειρηματίες με σκοπό να επενδύσουν και να αυξήσουν την απασχόληση το κράτος νομοθετεί για θέματα που σχετίζονται με τις αγορές, π.χ. ύψος κατώτατου μισθού, χρόνος εργασίας κ.α το κράτος ασκεί ελέγχους και επιβάλλει ποινές για αυτούς που παραβαίνουν τους νόμους Είναι σαφές ότι η παρέμβαση του κράτους στην οικονομία μπορεί να γίνει είτε με την άμεση εμπλοκή του στην παραγωγική διαδικασία, είτε με την έμμεση ανάμειξή του μέσω της χρηματοδότησης της παραγωγικής διαδικασίας ή της νομοθετικής παρέμβασης που εξασφαλίζει την καλή λειτουργία της αγοράς. 3. ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΕΙ Η οικονομική θεωρία 1 προσπαθεί να ερμηνεύσει τους λόγους για τους οποίους το κράτος παρεμβαίνει στην οικονομία. Βασική υπόθεση για την αιτιολόγηση της κρατικής παρέμβασης του κράτους είναι η αντίληψη που μπορούμε να έχουμε αναφορικά με το ρόλο και τις δυνατότητες της αγοράς. Επειδή οι διάφορες σχολές οικονομικής σκέψης δεν έχουν την ίδια αντίληψη για το ρόλο και τις δυνατότητες της αγοράς, ως εκ τούτου έχουμε και διαφορετικές προσεγγίσεις για τους λόγους της κρατικής παρέμβασης. 1 Αναφορικά με τους λόγους της παρέμβασης του κράτους στην οικονομία, βλ. Χλέτσος (2010) 36

6 Αν η αγορά είναι ένα τέλειο σύστημα με βάση το οποίο καθορίζεται τι θα παραχθεί, σε ποιες ποσότητες, σε ποιες τιμές και πως αυτό θα διανεμηθεί, τότε προφανώς δεν υπάρχει κανένας λόγος για παρέμβαση του κράτους στην οικονομία. Αν η αγορά ανταποκρίνεται σε αυτά που η κοινωνία ζητά (τι θα παραχθεί και σε ποιες ποσότητες), τότε η κοινωνία είναι απόλυτα ευχαριστημένη από τις λειτουργίες της αγοράς. Οπότε το κεντρικό ερώτημα αφορά κυρίως το αν η αγορά αποτελεί ή όχι το τέλειο σύστημα βάση του οποίου καθορίζονται όλα όσα αναφέραμε προηγουμένως. Μπορούμε να αναφέρουμε ότι υπάρχουν δύο βασικές θέσεις αναφορικά με το αν η αγορά είναι ή όχι ένα τέλειο σύστημα λειτουργίας της οικονομίας. Η νεοκλασική προσέγγιση 2 και η μη νεοκλασική προσέγγιση, στην οποία συμπεριλαμβάνεται η κεϋνσιανή θεωρία, η μαρξιστική θεωρία κ.α. Με βάση τη φιλοσοφία της νεοκλασικής προσέγγισης δεν αιτιολογείται καμία κρατική παρέμβαση στην οικονομία, η οποία μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά με βάση τις δυνάμεις της αγοράς. Αντίθετα η κεϋνσιανή προσέγγιση θεωρεί ότι η κρατική παρέμβαση είναι επιβεβλημένη, αφού η αγορά δεν μπορεί να λειτουργήσει πλήρως αποτελεσματικά εξαιτίας της δομής της οικονομίας και της κοινωνίας. Η νεοκλασική προσέγγιση, περί μη χρησιμότητας της κρατικής παρέμβασης, δεν παρέμεινε η ίδια μέχρι σήμερα. Η οικονομική κρίση του 1929, αλλά και η διεύρυνση του αριθμού των φτωχών, των ανέργων και των κοινωνικά αποκλεισμένων, ειδικά τα τελευταία χρόνια, οδηγούν την νεοκλασική θεωρία να αποδέχεται την κρατική παρέμβαση στην οικονομία και στην κοινωνία. Οι προφανείς διαφορές μεταξύ νεοκλασικής και κεϋνσιανής θεωρίας, είναι κατά πόσο αυτή η κρατική παρέμβαση θα πρέπει να αφορά οικονομικές δραστηριότητες ή όχι. Η μεν κεϋνσιανή θεωρία υποστηρίζει ότι ο ρόλος της κρατικής παρέμβασης είναι η διόρθωση των ατελειών των αγορών και η υποβοήθηση των οικονομιών ειδικά σε περιόδους κρίσης (μέσω 2 Η νεοκλασική σχολή εμφανίζεται στο τέλος του 19 ου αιώνα. Θεωρεί ότι έχει τις ρίζες της στη θεωρία του Adam Smith, στη θεωρία του «αόρατου χεριού», στη θεωρία του τέλειου ανταγωνισμού. Βασικό πιστεύω της νεοκλασικής θεωρίας είναι ότι η άριστη δομή οργάνωσης της οικονομίας είναι ο τέλειος ανταγωνισμός, όπου θα η αγορά μπορεί να απαντήσει αποτελεσματικά όλα τα ερωτήματα που τίθενται σε σχέση με το τι θα παραχθεί, πως θα διανεμηθεί και ποια τιμή θα καθοριστεί. Η κεϋνσιανή προσέγγιση αναπτύσσεται στη βάση των ιδεών του Keynes, οι οποίες επικράτησαν κυρίως μετά από την οικονομική κρίση του Βασικό πιστεύω αυτής της θεωρίας είναι ότι αν και ο τέλειος ανταγωνισμός είναι η άριστη δομή της οικονομίας, εντούτοις η κοινωνική πραγματικότητα είναι διαφορετική και στην πράξη δεν υπάρχει τέλειος ανταγωνισμός και διάφοροι παράγοντες, όπως η ύπαρξη συνδικάτων κλπ, δεν επιτρέπουν στην αγορά να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Η μαρξιστική προσέγγιση που οι ρίζες της είναι στη θεωρία του Μάρξ, πιστεύουν σε μία διαφορετική δομή οργάνωσης της οικονομίας και της κοινωνίας. 37

7 της αύξησης των δημοσίων δαπανών). Η νεοκλασική θεωρία υποστηρίζει ότι η κρατική παρέμβαση πρέπει να αφορά κυρίως το ρυθμιστικό πλαίσιο εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς και τη δημιουργία ενός δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας για αυτούς που δεν μπορούν να αγοράσουν τα αγαθά που χρειάζονται από την αγορά. Κοιτώντας τη σημερινή πραγματικότητα παρατηρούμε ότι το κράτος παρεμβαίνει στην οικονομία της χώρας για να παράγει το ίδιο ή για να χρηματοδοτήσει την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών που είτε η αγορά δεν μπορεί να παράγει, είτε η παραγωγή τους επηρεάζει ευρύτερα το σύνολο των ατόμων. Τέτοιου είδους αγαθά είναι τα λεγόμενα δημόσια αγαθά, π.χ. εθνική άμυνα, τα αγαθά που έχουν σημαντικές θετικές εξωτερικές οικονομίες, π.χ. εκπαίδευση, υγεία. Τι ονομάζουμε δημόσια αγαθά 3 και γιατί αυτά παράγονται από το κράτος και όχι από τον ιδιώτη ; Τα δημόσια αγαθά ορίζονται σε συνάρτηση με τα ιδιωτικά αγαθά. Με τον όρο ιδιωτικά αγαθά εννοούμε τα αγαθά τα οποία μπορούν να παραχθούν και να καταναλωθούν ανά μονάδα (π.χ. σοκολάτες. Μπορούμε να παράγουμε και να καταναλώσουμε μία, δύο τρεις κλπ.) και μπορεί ο παραγωγός να αποκλείσει τον καταναλωτή από το να αγοράσει το αγαθό αν δεν πληρώσει την τιμή του. Με άλλα λόγια η αιτία που ένας παραγωγός παράγει ένα ιδιωτικό αγαθό είναι ότι μπορεί να παράγει και να πουλήσει όσο θέλει, αλλά κυρίως του ότι μπορεί να αποκλείσει οποιονδήποτε από το αν δεν πληρώσει. Με βάση τον ορισμό του ιδιωτικού αγαθού, ορίζουμε το δημόσιο αγαθό ως εκείνο το αγαθό που παράγεται και καταναλώνεται ενιαία (π.χ. εθνική άμυνα) και δεν μπορείς να αποκλείσεις κάποιον από την κατανάλωσή του αν δεν πληρώσει το αγαθό. Για παράδειγμα στην περίπτωση της εθνικής άμυνας το κράτος παράγει άμυνα για όλους όσους βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια. Αν κάποιος που ζει στην Ελλάδα δηλώσει ότι δεν ενδιαφέρεται να πληρώσει για την εθνική άμυνα, θα συνεχίσει να ωφελείται από αυτή, αφού το ελληνικό κράτος παρέχει άμυνα για όλους όσους βρίσκονται στο ελληνικό έδαφος. Ως εκ τούτου ένα τέτοιο αγαθό δεν μπορεί να παραχθεί από ένα ιδιώτη, όχι γιατί δεν μπορεί να έχει κέρδος, αλλά επειδή δεν μπορεί να επιβάλει τιμή και να αποκλείσει όποιον δεν την πληρώνει. Με τον όρο εξωτερικές οικονομίες εννοούμε ότι η παραγωγή ή η κατανάλωση ενός αγαθού ωφελεί όχι μόνο αυτόν που το παράγει ή το καταναλώνει, αλλά ωφελεί και τους υπόλοιπους πολίτες της χώρας. Για παράδειγμα η εκπαίδευση που ένα άτομο 3 Αναφορικά με τη θεωρία για τα δημόσια αγαθά και τα αγαθά με θετικές εξωτερικές οικονομίες βλ. Stiglitz (1992) και Rosen, H., et al (2009) 38

8 λαμβάνει, του επιφέρει ατομικά οφέλη (μπορεί να βρει ευκολότερα εργασία, να έχει ένα υψηλότερο μισθό, μία γρηγορότερη εξέλιξη), αλλά ταυτόχρονα ωφελούνται συνολικά όλοι οι πολίτες που ζουν σε μία χώρα όπου ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι είναι μορφωμένοι. Στην περίπτωση αυτή, όπως και στην περίπτωση του αγαθού υγεία, το κράτος επιδοτεί την παραγωγή αυτών των αγαθών, για να προσφέρονται σε χαμηλότερες τιμές και να είναι εφικτό να αποκτηθούν από ολοένα και μεγαλύτερες ομάδες πολιτών. 4. ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ 4.1. Η ΥΓΕΙΑ ΩΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ; Τι είναι το αγαθό υγεία ; Είναι δημόσιο ή ιδιωτικό αγαθό 4 ; Για ορισμένους οικονομολόγους το αγαθό υγεία είναι ιδιωτικό αγαθό. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η αγορά των υπηρεσιών υγείας λειτουργεί όπως οποιαδήποτε άλλη αγορά, όπου η ζήτηση και η προσφορά υπηρεσιών υγείας καθορίζουν την τιμή του. Συγκρίνοντας τις υπηρεσίες υγείας με ένα κλασικό ιδιωτικό αγαθό, παρατηρούμε ότι υπάρχουν αρκετές διαφορές μεταξύ αυτών των δύο αγαθών. Καταρχήν δεν ισχύει η έννοια της παραγωγής του αγαθού «υπηρεσίες υγείας» κατά μονάδα. Ο ιδιώτης παραγωγός μπορεί να αποκλείσει τον καταναλωτή από την αγορά των υπηρεσιών υγείας, αν ο τελευταίος δεν πληρώσει. Πέρα από αυτή την αναφερόμενη διαφορά, δεν τηρούνται δύο ακόμη σημαντικές υποθέσεις της τέλειας ανταγωνιστικής αγοράς. Η πρώτη αφορά την πλήρη πληροφόρηση που πρέπει να έχει ο καταναλωτής για το αγαθό που ζητάει να αγοράσει. Στην περίπτωση της αγοράς των υπηρεσιών υγείας, ο καταναλωτής δεν γνωρίζει τι υπηρεσίες υγείας χρειάζεται και σε τι ποσότητες. Αυτός που το καθορίζει αυτό, και λειτουργεί ως ενδιάμεσος μεταξύ ασθενούς και συστήματος υγείας είναι ο ιατρός. Στην περίπτωση αυτή ο ιατρός μπορεί να προκαλέσει αύξηση της ζήτησης υπηρεσιών υγείας, για λογαριασμού του ασθενή, με σκοπό να κερδίσει ο ίδιος περισσότερα χρήματα (π.χ. αυξάνεται ο αριθμός των επισκέψεων του ασθενή στον εν λόγω ιατρό). Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται 4 αναφορικά με το αν το αγαθό υγεία είναι δημόσιο ή ιδιωτικό αγαθό, βλ. Υφαντόπουλος, Γ. (2003, σ ) και Κυριόπουλος, Γ. και Νιάκας, Δ. (1994, σ ) 39

9 προκλητή ζήτηση 5. Με τον όρο «προκλητή ζήτηση» υπηρεσιών υγείας εννοούμε την υπερβάλλουσα αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες υγείας που προέρχεται κυρίως από την πλευρά του ιατρού, ο οποίος εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι ο καταναλωτής ασθενής δεν έχει ιδία και επαρκή πληροφόρηση για την ασθένειά του. Ποιες είναι όμως οι συνέπειες από τη λεγόμενη προκλητή ζήτηση υπηρεσιών υγείας ; Η «τεχνητή» αύξηση της ζήτησης των υπηρεσιών υγείας έχει τις ακόλουθες συνέπειες : αυξάνεται η παραγόμενη προσφορά υπηρεσιών υγείας για να καλυφθεί η υπερβάλλουσα ζήτηση για υπηρεσίες υγείας αν οι υπηρεσίες υγείας προσφέρονται από ένα δημόσιο σύστημα υγείας, τότε αυξάνονται οι δαπάνες που καταβάλλει το κράτος για να παραχθούν επιπλέον υπηρεσίες υγείας αν οι υπηρεσίες υγείας προσφέρονται από ιδιώτες, τότε αυξάνονται τα συνολικά έσοδα (που είναι το γινόμενο των προσφερόμενων υπηρεσιών επί την τιμή τους) που αποκομίζουν οι ιδιώτες η τιμή των προσφερόμενων υπηρεσιών υγείας, μπορεί να παραμείνει σταθερή, να μειωθεί ή και να αυξηθεί. Εξαρτάται από το πόσο μεταβάλλεται η προσφορά των υπηρεσιών υγείας. Αν η προσφορά των υπηρεσιών υγείας αυξάνεται ακριβώς τόσο, όσο και η ζήτηση υπηρεσιών υγείας, τότε η τιμή παραμένει σταθερή. Αν η προσφορά υπηρεσιών υγείας αυξάνεται λιγότερο, από όσο αυξάνεται η ζήτηση υπηρεσιών υγείας, τότε η τιμή τους αυξάνεται. Αν η προσφορά υπηρεσιών υγείας αυξάνεται περισσότερο απ όσο αυξάνεται η ζήτηση υπηρεσιών υγείας, τότε η τιμή των υπηρεσιών υγείας μειώνεται το εισόδημα των ιατρών που προκαλούν υπερβάλλουσα ζήτηση υπηρεσιών υγείας αυξάνεται Η πλειοψηφία των ατόμων δεν μπορεί να αγοράσει με δικά του χρήματα υπηρεσίες υγείας, όταν τις χρειάζεται. Το κόστος μπορεί να είναι υπερβολικά υψηλό και να μην μπορεί να το πληρώσει. Η εναλλακτική λύση που υπάρχει είναι να συνάψει ένα ιδιωτικό ασφάλιστρο υγείας, για να μπορεί να έχει υπηρεσίες υγείας όταν τις χρειάζεται. Όμως η σχέση μεταξύ ασφαλισμένου και ιδιωτικής ασφαλιστικής εταιρείας παρουσιάζει μία σημαντική αδυναμία και αποκλίνει από το άριστο της 5 Αναφορικά με την προκλητή ζήτηση βλ. Υφαντόπουλος, Γ. (2003, σ ) και Κυριόπουλος, Γ. (2007, σ )/ 40

10 τέλειας ανταγωνιστικής αγοράς. Η αδυναμία αυτή είναι η έλλειψη πλήρους πληροφόρησης, τόσο από την πλευρά των καταναλωτών ασθενών, όσο και από την πλευρά των ιδιωτών παραγωγών υπηρεσιών υγείας. Το φαινόμενο της έλλειψης πλήρους πληροφόρησης ονομάζεται «ασύμμετρη πληροφόρηση 6». Με τον όρο ασύμμετρη πληροφόρηση εννοούμε «μία κατάσταση όπου η μία πλευρά που εμπλέκεται σε μία οικονομική συναλλαγή έχει καλύτερη πληροφόρηση για το αγαθό ή την υπηρεσία από την άλλη πλευρά». Το πρόβλημα της «ασύμμετρης πληροφόρησης» επηρεάζει άμεσα την εταιρεία ασφάλισης υπηρεσιών υγείας και όχι άμεσα τον παραγωγό υπηρεσιών υγείας. Ας υποθέσουμε ότι ένας καταναλωτής θέλει να ασφαλιστεί απέναντι στον κίνδυνο να αρρωστήσει και να χρειαστεί υπηρεσίες υγείας. Πηγαίνει σε μία ασφαλιστική εταιρεία για να κάνει ένα συμβόλαιο ασφάλισης υγείας. Η ασφαλιστική εταιρεία αν είχε πλήρη πληροφόρηση για την κατάσταση υγείας του ασθενούς, θα καθόριζε το ασφάλιστρο που θα έπρεπε να πληρώνει με βάση τις πιθανότητες του ατόμου αυτού να αρρωστήσει και να ζητήσει υπηρεσίες υγείας. Άτομο που θα είχε επιβαρημένη υγεία, θα πλήρωνε περισσότερα χρήματα για το ασφάλιστρο, απ ένα άλλο άτομο που θα είχε καλύτερη υγεία. Δεδομένου ότι η ασφαλιστική εταιρεία δεν έχει πλήρη πληροφόρηση για την κατάσταση υγείας του ασφαλισμένου θέτει ένα μέσο ασφάλιστρο που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική εικόνα του κάθε καταναλωτή. Μία άλλη ιδιομορφία του αγαθού υγεία, που το διαφοροποιεί από ένα οποιοδήποτε άλλο ιδιωτικό αγαθό είναι ο λεγόμενος «ηθικός κίνδυνος». Με τον όρο αυτό εννοούμε ότι οι καταναλωτές υπηρεσιών υγείας, δεδομένου ότι δεν πληρώνουν απευθείας οι ίδιοι, δεν έχουν κίνητρο να «σκέφτονται» τι ποσότητες υπηρεσιών υγείας θα καταναλώσουν. Το αποτέλεσμα είναι ότι καταναλώνεται μεγαλύτερη ποσότητα υπηρεσιών υγείας από τους καταναλωτές σε σχέση με αυτή που πραγματικά χρειάζονται. Ως εκ τούτου, για όλα όσα έχουμε αναφέρει μέχρι τώρα, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι το αγαθό υγεία ή καλύτερα το αγαθό «υπηρεσίες υγείας» είναι ένα τυπικό ιδιωτικό αγαθό. 6 βλ. Rosen et al (2009, σ. 367) 41

11 4.2. ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟ ΑΓΑΘΟ Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η υγεία είναι ένα τυπικό δημόσια αγαθό, όπως για παράδειγμα η εθνική άμυνα ; Η απάντηση είναι όχι, γιατί μπορεί να εφαρμοστεί η αρχή του αποκλεισμού. Δηλαδή αν ο καταναλωτής που ζητά υπηρεσίες δεν πληρώσει, ο παραγωγός μπορεί να τον αποκλείσει. Βέβαια υπάρχουν και τα ημι-δημόσια αγαθά, στα οποία δεν ισχύει η μία από τις δύο βασικές αρχές των δημοσίων αγαθών (αδιαιρετότητα στην παραγωγή και στην κατανάλώση, αδυναμία εφαρμογής της αρχής του αποκλεισμού). Ως εκ τούτου θα μπορούσαμε να το θεωρήσουμε ως ημιδημόσιο και για το λόγο αυτό να παράγεται (ή να προσφέρεται) από το κράτος. Σύμφωνα με τον Arrow 7 ακόλουθους λόγους : (1963) η υγεία είναι δημόσιο αγαθό για τους η παροχή υπηρεσιών υγείας σε ένα άτομο δεν αποκλείει κάποιο άλλο να λάβει τις ίδιες υπηρεσίες, όπως συμβαίνει με τα ιδιωτικά αγαθά. Για παράδειγμα αν αγοράσω και φάω μία σοκολάτα, τότε αυτή η σοκολάτα δεν μπορεί να «καταναλωθεί» από κανένα άλλο, πέρα από μένα η παροχή υπηρεσιών υγείας προάγει τη δημόσια υγεία (.χ. στην περίπτωση μαζικών εμβολιασμών) και ωφελεί συνολικά την κοινωνία ο ασθενής δεν μπορεί να διαπραγματευτεί τις τιμές των υπηρεσιών υγείας, λόγω της ατελούς πληροφόρησης που έχει και ως εκ τούτου πρέπει να προστατευτεί σε περίπτωση ψυχικής ασθένειας ή ατυχήματος το άτομο έχει ανάγκη επείγουσας ιατρικής βοήθειας και δεν είναι δυνατόν να ασκήσει το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής Αυτό που είναι σημαντικό να τονίσουμε είναι ότι το αγαθό «υπηρεσίες υγείας», είναι ένα αγαθό που προκαλεί εξωτερικές οικονομίες, δηλαδή η χρήση του (ή μη χρήση του) από κάποιο άτομο δημιουργεί οφέλη (ή και κόστη) για την υπόλοιπη κοινωνία. Σκεφτείτε το όφελος που υπάρχει στην κοινωνία από τη θεραπεία ενός ατόμου. Όσο περισσότερο υγιή είναι τα άτομα, τόσο περισσότερο μπορούν να εργαστούν και να προσφέρουν στην κοινωνία. Σκεφτείτε το κόστος που υπάρχει αν ένα άτομο που χρειάζεται υπηρεσίες υγείας δεν μπορεί να τις αποκτήσει. Η υγεία του 7 Η συγκεκριμένη αναφορά παρουσιάζεται από τους Κυριόπουλος και Νιάκας (1994, σ. 36) 42

12 θα επιβαρυνθεί, δεν θα μπορεί να εργαστεί και η κοινωνία θα αναγκαστεί με δικό της πολύ μεγαλύτερο κόστος να του προσφέρει υπηρεσίες υγείας για να μην πεθάνει. Κατανοούμε ότι οι υπηρεσίες υγείας είναι ένα κοινωνικό αγαθό (merit good) που σημαίνει ότι η κατανάλωσή του από άτομα που έχουν πρόβλημα υγείας είναι απαραίτητη. Επίσης δεν μπορεί να αποτελεί «επιλογή» ενός ασθενούς ατόμου αν θα λάβει ή όχι υπηρεσίες υγείας, γιατί το κόστος αν δεν τις λάβει θα είναι πολύ μεγάλο για όλη την κοινωνία Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Η αναδρομή στο παρελθόν μπορεί να μας δώσει μία εναλλακτική απάντηση στο γιατί υπάρχει κρατική παρέμβαση στο χώρο της υγείας. Την εποχή της ανάπτυξης του κράτους πρόνοιας επικρατούσε την ατομική αντίληψη αντιμετώπισης των κοινωνικών κινδύνων 8. Δηλαδή το κάθε άτομο μόνο του θα έπρεπε να λαμβάνει όλα του τα μέτρα για να αποφύγει τον κοινωνικό κίνδυνο ή να αντιμετωπίσει τις συνέπειές του. Όμως κανείς δεν μπορούσε, εκείνη την περίοδο, να αντιμετωπίσει ατομικά τον κοινωνικό κίνδυνο. Η εδραίωση και η ανάπτυξη του καπιταλιστικού συστήματος εξαρτιόταν από την ύπαρξη εργατικού δυναμικού πρόθυμου να μετακινηθεί και να εργαστεί. Όμως η βιομηχανική επανάσταση απείλησε όντως σοβαρά την περαιτέρω ανάπτυξη του καπιταλιστικού συστήματος, εξαιτίας της σημαντικής αύξησης των εργατικών ατυχημάτων. Η αντιμετώπιση των συνεπειών από την έλευση των κοινωνικών κινδύνων, θα έπρεπε να γίνεται συλλογικά. Έτσι με αυτό τον τρόπο άρχισε σιγά σιγά να διαμορφώνεται ένα νέος τρόπος αντιμετώπισης των κοινωνικών κινδύνων, που στην ουσία στηριζόταν στην κοινωνική αλληλεγγύη, στη συλλογική τους αντιμετώπιση. Ο ρόλος του κράτους καθίσταται ολοένα και περισσότερο σημαντικός στο χώρο της κοινωνικής προστασίας. Ειδικά σ ότι αφορά την υγεία, το κράτος ενδιαφέρεται να είναι όλοι οι πολίτες ασφαλισμένοι, σε δημόσια ή σε ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία, ώστε σε περίπτωση που χρειαστεί υπηρεσίες υγείας, να μπορέσει να τις αποκτήσει. Η κρατική παρέμβαση στο χώρο της υγείας δεν παρέμεινε με την ίδια φυσιογνωμία διαχρονικά. Τον πρώτο καιρό η παραγωγή υπηρεσιών υγείας γινόταν 8 Ο κοινωνικός κίνδυνος έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά. Αφορά όλα τα άτομα ανεξαιρέτως και δεν είναι γνωστό πότε θα εμφανιστεί. Τέτοιοι κοινωνικοί κίνδυνοι είναι η ασθένεια, το γήρας, η ανεργία κ.α Η έλευση του κοινωνικού κινδύνου σημαίνει καταρχήν απώλεια εισοδήματος για το άτομο. 43

13 αποκλειστικά από το ίδιο το κράτος. Οι λόγοι ήταν προφανείς. Ήταν απαραίτητο να εξασφαλιστεί άμεσα η παροχή υπηρεσιών υγείας στο εργατικό δυναμικό το οποίο οικονομικά δεν είχε τη δυνατότητα να πληρώσει, οπότε δεν υπήρχαν και επιχειρήσεις που θα ενδιαφερόντουσαν να δραστηριοποιηθούν στον χώρο της υγείας, αφού δεν θα μπορούσαν να πουλήσουν τις υπηρεσίες τους. Στη συνέχεια το κράτος στήριξε τη δημιουργία ταμείων ασφάλισης και υποχρέωνε τον πληθυσμό να ενταχθεί σε αυτά τα Ταμεία για να έχει ασφάλιση και να μπορεί να απολαμβάνει τις υπηρεσίες υγείας σε κόστος σαφώς μικρότερο σε σχέση με το τι θα πλήρωνε αν αγόραζε από μόνος του τις υπηρεσίες υγείας. Σήμερα η κρατική παρέμβαση στο χώρο της υγείας διαφοροποιείται ανάλογα με τη δομή του κράτους πρόνοιας και του συστήματος κοινωνικής προστασίας στις διάφορες χώρες. Για παράδειγμα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το κράτος διαθέτει πρόγραμμα παροχής υπηρεσιών υγείας κυρίως σε άτομα ηλικιωμένα. Για όλους τους υπολοίπους το κράτος τους «υποχρεώνει» να αποκτήσουν ασφάλιση, ιδιωτική ή κάποιας μορφής δημόσια ασφάλιση. Όμως ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχει τη δυνατότητα να πληρώσει και είναι ανασφάλιστοι. Στην Ελλάδα η κρατική παρέμβαση στο χώρο της υγείας είναι πολύπλοκη. Εξαρτάται κυρίως από το επίπεδο της περίθαλψης. Στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, δηλαδή αν κάποιος χρειάζεται να επισκεφτεί ένα ιατρό παθολόγο, καρδιολόγο κλπ, η παροχή υπηρεσιών υγείας γίνεται μέσα από τα ασφαλιστικά Ταμεία (π.χ. ΙΚΑ κλπ), από τα δημοτικά ιατρεία, από τα Κέντρα Υγείας και από τα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων. Στο επίπεδο της δευτεροβάθμιας περίθαλψης (δηλαδή αν κάποιος χρειαστεί να νοσηλευτεί σε νοσοκομείο), η παροχή των υπηρεσιών υγείας γίνεται από το κράτος, αφού τα νοσοκομεία είναι δημόσια. Η πληρωμή του κόστους των υπηρεσιών υγείας από τα νοσοκομεία γίνεται από το ασφαλιστικό ταμείο στο οποίο ανήκει ο ασθενής ή από την Πρόνοια (δηλ. το κράτος) αν ο ασθενής είναι άπορος. Γενικά η χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα γίνεται μέσα από τις ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, μέσα από τον κρατικό προϋπολογισμό και μέσα από ιδιωτικές πληρωμές, ειδικά για υπηρεσίες πρωτοβάθμιας περίθαλψης. 44

14 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ Έχοντας τελειώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου θα πρέπει να θυμάστε τα ακόλουθα : γιατί υπάρχει κρατική παρέμβαση στην οικονομία ποια είναι η νεοκλασική θέση για το ρόλο του κράτους στην οικονομία ποια είναι η κεϋνσιανή θέση για το ρόλο του κράτους στην οικονομία τι σημαίνει ιδιωτικό και τι σημαίνει δημόσιο αγαθό τι σημαίνει ότι η κατανάλωση ενός αγαθού ή μιας υπηρεσίας δημιουργεί εξωτερικές οικονομίες γιατί η υγεία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τυπικό ιδιωτικό αγαθό γιατί η υγεία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τυπικό δημόσιο αγαθό τι σημαίνει ότι η υγεία είναι κοινωνικό αγαθό ποιες είναι οι διαφορετικότητες της υγείας σε σχέση με τα άλλα ιδιωτικά ή και δημόσια αγαθά τι σημαίνει προκλητή ζήτηση τι σημαίνει ηθικός κίνδυνος γιατί το κράτος παρεμβαίνει στο χώρο των υπηρεσιών υγείας ποια είναι η μορφή της κρατικής παρέμβασης στο ελληνικό σύστημα υγείας 45

15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ Arrow, K. (1963). The welfare economics of medical care in Cooper, M. And Gulyer, A. (eds)., Health Economics, Penguin Books. ΕΛΛΗΝΙΚΗ Κυριόπουλος, Γ., Νιάκας, Δ., (1994). Θέματα οικονομικών και πολιτικής υγείας, εκδ. Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών της Υγείας, Αθήνα. Rosen, H.S.H., Gayer, T., Ράπανος, Θ.Β., Καπλάνογλου, Γ. (2009). Δημόσια Οικονομική, τόμος Α, εκδ. Κριτική Stiglitz, J. (1992). Οικονομική του δημόσιου τομέα, εκδ. Κριτική Υφαντόπουλος, Γ. (2003). Τα οικονομικά της υγείας, εκδ. τυπωθήτω ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΡΔΑΝΟΣ, Αθήνα Χλέτσος, Μ. (2010). «Οι οικονομικές λειτουργίες του κράτους στο σύστημα της αγοράς», στο Ζουμπουλάκης, Μ. και Κόλλιας, Χ. (επ). Σύγχρονη πολιτική οικονομία, εκδ. Πατάκη, Αθήνα. 46

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Οικονομικά της Υγείας 115 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Οικονομικά της Υγείας 115 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Οικονομικά της Υγείας 115 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ : Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) 1 ιάλεξη2 Ανταγωνισμός, οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ m137. Μιχάλης Χλέτσος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ m137. Μιχάλης Χλέτσος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ m137 Μιχάλης Χλέτσος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ...4

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23. Ανεργία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23. Ανεργία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 Ανεργία ΑΝΕΡΓΙΑ Εργατικό δυναμικό (N) = απασχολούμενοι (Ε) + άνεργοι (U). ή Ν=Ε+U Ποσοστό ανεργίας (u) = (άνεργοι /εργατικό δυναμικό)*100. ή u=u/n*100 ή u=(n-e)/100. Ποσοστό συμμετοχής στο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Οικονομικών Επιστημών. Δημόσια Οικονομική Ι. Στέλλα Καραγιάννη Καθηγήτρια

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Οικονομικών Επιστημών. Δημόσια Οικονομική Ι. Στέλλα Καραγιάννη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Δημόσια Οικονομική Ι Στέλλα Καραγιάννη Καθηγήτρια Τι μελετάει η Δημόσια Οικονομική; Μελετάει το ρόλο του Κράτους στην Οικονομία Ερωτήματα: 1. Πότε θα

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας δύο καταναλωτών, του Α και του Β, δίνεται από τη σχέση 2U A + U B = 250, όπου U A είναι η χρησιμότητα του καταναλωτή Α, και U B είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ (welfare economics): Ο κλάδος της οικονομικής επιστήμης που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους.

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10Ο : ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 10.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Για τις παρακάτω προτάσεις, να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτικό πλαίσιο και χρηματοδοτική ροή: contradictio in terminis

Οργανωτικό πλαίσιο και χρηματοδοτική ροή: contradictio in terminis Η υπέρβαση της κρίσης στον ΕΟΠΥΥ: ένα σχέδιο ανασυγκρότησης της ασφάλισης και της περίθαλψης Γιάννης Κυριόπουλος MD, MPH, MSc, PhD, Αναστάσης Σκρουμπέλος BSc, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΑΠΑΝΩΝ: ΥΓΕΙΑ ΟΙ ΑΠΑΝΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΑΠΑΝΩΝ: ΥΓΕΙΑ ΟΙ ΑΠΑΝΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΑΘΗΜΑ 9 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΑΠΑΝΩΝ: ΥΓΕΙΑ ΟΙ ΑΠΑΝΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Οι δαπάνες υγείας στην Ελλάδα αποτελούν σηµαντικό µέρος του προγράµµατος δηµοσίων δαπανών: το 2001 διατίθενται για υγεία και πρόνοια

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Εφαρμοσμένη Μίκρο 3 Market Failures Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης 1 Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Προβλήματα με το αόρατο χέρι (αποτυχίες της αγοράς) Οδηγούν οι ατομικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας

Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας Αρχές οικονομικής 1 Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας Προσδιορίσει τα κίνητρα και τους τρόπους με τους οποίους συμπεριφέρονται τα άτομα, ώστε να ερμηνεύσουμε τα οικονομικά φαινόμενα που είναι αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα: Μάρκετινγκ και Διοίκηση Λειτουργιών Μακρο-οικονομική: Εισαγωγή στην Μακροοικονομία Διδάσκων: Μποζίνης Η. Αθανάσιος Οικονομικό κύκλωμα Παραγωγή επιτυγχάνεται από Συνδυασμό

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Σε τι ποσότητα Μέθοδοι και διαδικασίες παραγωγής Μελέτες για τον προσδιορισμό των αναγκών Προσδιορισμός Αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οικονομίας. Ύλη:

Αρχές Οικονομίας. Ύλη: Αρχές Οικονομίας Ύλη: Κεφάλαιο 2: 2.2 Κεφάλαιο 3: 3.3-3.6 Κεφάλαιο 4: 4.2.α, 4.2.γ, 4.3, 4.4 Κεφάλαιο 5: 5.3, 5.4 Κεφάλαιο 6: 6.1, 6.2, 6.4, 6.6, 6.8 Κεφάλαιο 9: 9.2 Κεφάλαιο 10: 10.2 (όχι πορτοκαλί και

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος

Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Κεφάλαιο 4 Ειδικοί συντελεστές παραγωγής και διανομή εισοδήματος Copyright 2015 Pearson Education, Inc. All rights reserved. 4-1 Εισαγωγή Περίγραμμα Το υπόδειγμα των ειδικών συντελεστών παραγωγής Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας - Τα οικονομικά της εργασίας μελετούν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά εργασίας. - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ : ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ : ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ : ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστική περίοδος Σεπτεµβρίου

Εξεταστική περίοδος Σεπτεµβρίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Εξέταση στο µάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Σεπτεµβρίου Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

18/11/2014 ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠO ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ

18/11/2014 ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠO ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠO ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΓΙΑΤΙ ΣΗΜΕΡΑ ΘΕΤΟΥΜΕ Η ΥΠΑΡΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Προπτυχιακό Πρόγραμμα Ακαδημαϊκό Έτος: 2016-2017 Διδάσκων: Δρ. Γρηγόριος Παινέσης Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων Ι Προσφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κ400 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κ400 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κ400 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Θεωρία Ι

Μακροοικονομική Θεωρία Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μακροοικονομική Θεωρία Ι Διάλεξη 1: Εισαγωγή Διδάσκων: Γιαννέλλης Νικόλαος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΑΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Α. Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 11 : Διαπεριφερειακή Αγορά εργασίας (κεφάλαιο 9, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Διαπεριφερειακή αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας ΑΝΕΡΓΙΑ Κατηγορίες ανεργίας Φυσική ανεργία (υπάρχει µακροχρονίως σε µια οικονοµία) το σύνηθες ποσοστό ανεργίας [δεν παραµένει σε σταθερό ύψος και επηρεάζεται από την οικονοµική πολιτική, απλά υποδηλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Το ενδιαφέρον του µαθήµατος συγκεντρώνεται στη µελέτη του φαινοµένου της ρύθµισης ως µορφής δηµοσίας πολιτικής στο πεδίο της οικονοµίας. Παρουσιάζονται και εξετάζονται συγκριτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος. Αρ. Διάλεξης: 2

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος. Αρ. Διάλεξης: 2 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος Αρ. Διάλεξης: 2 Σκέφτομαι ως οικονομολόγος Κάθε αντικείμενο επιστημονικής μελέτης έχει τη δική της επιστημονική ορολογία Μαθηματικά Ολοκληρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2014 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΠΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών.

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιβολή από το κράτος ανώτατης τιμής σε ένα προϊόν δημιουργεί συνήθως «μαύρη αγορά». Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Σάββατο, 6 Ιουνίου 2009

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά Οικονοµία Βασικές έννοιες και ορισµοί Οικονοµική Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά των ανθρώπινων όντων αναφορικά µε την παραγωγή, κατανοµή και κατανάλωση υλικών αγαθών και υπηρεσιών σε έναν

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 5. Δημόσια αγαθά. Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7

Διάλεξη 5. Δημόσια αγαθά. Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7 Διάλεξη 5 Δημόσια αγαθά 1 Δημόσια αγαθά: ορισμός Τα αμιγώς δημόσια αγαθά έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά Μη ανταγωνιστικά στην κατανάλωση Το κόστος για την κατανάλωση του αγαθού από ένα επιπλέον άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανεργία, ως αποτέλεσμα της ύφεσης και των διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας, αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα στη χώρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στον προσδιορισμό των τιμών οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς (και οι αντίστοιχες καμπύλες) εκφράζουν τις δυνάμεις της

Διαβάστε περισσότερα

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος 1. Προσφέρει οικονομική ενίσχυση έναντι του υψηλού κόστους νοσηλείας, σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος χρειαστεί να νοσηλευτεί ή να χειρουργηθεί 2. Αποτελεί συμπληρωματική

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψωνιακή Ισορροπία

Μονοψωνιακή Ισορροπία Μονοψωνιακή Ισορροπία - Αν η αγορά εργασίας είναι πλήρως ανταγωνιστική, τότε η ατομική επιχείρηση θεωρεί δεδομένο το μισθό και, επομένως, αντιμετωπίζει μια πλήρως ελαστική (οριζόντια) καμπύλη προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΛΑΔΟΥ m138. Μιχάλης Χλέτσος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΛΑΔΟΥ m138. Μιχάλης Χλέτσος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΛΑΔΟΥ m138 Μιχάλης Χλέτσος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα στάδια από τα οποία περνάει η οικονομία στη διάρκεια ενός κύκλου, λέγονται φάσεις του οικονομικού κύκλου.

1. Τα στάδια από τα οποία περνάει η οικονομία στη διάρκεια ενός κύκλου, λέγονται φάσεις του οικονομικού κύκλου. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9Ο : ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ - ΑΝΕΡΓΙΑ 9.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Για τις παρακάτω προτάσεις, να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΙ ΩΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: Τετάρτη, 10 Ιουνίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος των δημοσίων επιχειρήσεων είναι η άριστη κατανομή των παραγωγικών πόρων που σκοπό έχει το παραγόμενο προϊόν να προσφέρεται σε προσιτή τιμή και σε επαρκή ποσότητα λαμβανομένου υπόψη του κόστους παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην οικονομική της επικοινωνίας

Εισαγωγή στην οικονομική της επικοινωνίας 1. Χειμερινό Εισαγωγή στην οικονομική της επικοινωνίας Εξάμηνο 14-15 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο "Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4.1 ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1/7 Το κύριο οικονομικό πρόβλημα Έχει παγκόσμια ισχύ Από αυτό απορρέουν όλα τα άλλα οικονομικά προβλήματα Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης Η θέση της "κυκλοφορίας" στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος και στην παραγωγή υπεραξίας και κέρδουςτου Γιώργου Σταμάτη Είναι ευρέως δεδομένη η άποψη, ότι, κατά τον Μαρξ, ο τομέας της «κυκλοφορίας»,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Παραγωγικότητα της εργασίας και συγκριτικό πλεονέκτημα: Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα

Κεφάλαιο 3. Παραγωγικότητα της εργασίας και συγκριτικό πλεονέκτημα: Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα Κεφάλαιο 3 Παραγωγικότητα της εργασίας και συγκριτικό πλεονέκτημα: Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα Συγκριτικό πλεονέκτημα και κόστος ευκαιρίας Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα χρησιμοποιεί τις έννοιες του κόστους ευκαιρίας

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 8. Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή

Διάλεξη 8. Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή Διάλεξη 8 Οικονομική Πολιτική και Αναδιανομή 1 2 Εισαγωγικά Στο τμήμα αυτό θα μελετήσουμε το πλαίσιο που θα μας δώσει τη δυνατότητα να εξετάσουμε την αναδιανεμητική πολιτική της κυβέρνησης, τόσο από δεοντολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Ενότητα #8: Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Ενότητα #8: Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ενότητα #8: Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές και το Πρώτο Θεώρημα Ευημερίας

Άριστες κατά Pareto Κατανομές και το Πρώτο Θεώρημα Ευημερίας Άριστες κατά Pareto Κατανομές και το Πρώτο Θεώρημα Ευημερίας - Υποθέτουμε μια οικονομία που αποτελείται από: Δύο καταναλωτές 1,. Μία επιχείρηση. Δύο αγαθά: τον ελεύθερο χρόνο Χ και το καταναλωτικό αγαθό

Διαβάστε περισσότερα

Μισθοδοσία Ιατρών ΕΣΥ και Ιδιωτικού Τομέα. Σύγκριση με άλλα Συστήματα

Μισθοδοσία Ιατρών ΕΣΥ και Ιδιωτικού Τομέα. Σύγκριση με άλλα Συστήματα Μισθοδοσία Ιατρών ΕΣΥ και Ιδιωτικού Τομέα. Σύγκριση με άλλα Συστήματα Φωτεινή Γιαλαμά Επιστημονικός Συνεργάτης Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας Υποψήφια Διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τεχνικές Αποζημίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος. Ενότητα 2η: Επισκόπηση Ι. Δημήτριος Σκούρας Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

Τίτλος Μαθήματος. Ενότητα 2η: Επισκόπηση Ι. Δημήτριος Σκούρας Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τίτλος Μαθήματος Ενότητα 2η: Επισκόπηση Ι Δημήτριος Σκούρας Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών 1 Σκοποί ενότητας Κατανόηση της εξέλιξης της Οικονομικής σκέψης σχετικά με την παραγωγή,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Μαρία Πεμπετζόγλου Eπίκουρη Καθηγήτρια

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Μαρία Πεμπετζόγλου Eπίκουρη Καθηγήτρια ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μαρία Πεμπετζόγλου Eπίκουρη Καθηγήτρια Κομοτηνή 2014-15 ... Αναγέννηση Ιστορική αναδρομή στο ρόλο του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακαδημαϊκό έτος ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακαδημαϊκό έτος ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακαδημαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 1 Διάλεξη 6 Υγεία (Rosen et al 2009, κεφ. 9, σελ. 356-402) 2 Δαπάνες υγείας στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων.

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 8 Μαΐου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ : ΑΠΌ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ : ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 206-207 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ο Πακέτο Ασκήσεων Ημερομηνία παράδοσης: Τρίτη Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. (Συνέχεια)

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. (Συνέχεια) ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (Συνέχεια) Πηγές αποτυχίας των αγορών Δημόσια αγαθά Είναι τα αγαθά των οποίων η χρήση δεν μπορεί να αποκλειστεί και ως εκ τούτου είναι ελευθέρα για

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. Ενότητα 4: Θεωρία Χρησιμότητας και Καταναλωτική Συμπεριφορά. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Μικροοικονομία. Ενότητα 4: Θεωρία Χρησιμότητας και Καταναλωτική Συμπεριφορά. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Μικροοικονομία Ενότητα 4: Θεωρία Χρησιμότητας και Καταναλωτική Συμπεριφορά Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C Διάρκεια Εξέτασης: 10 Παρακαλώ να απαντήσετε σε όλα τα ερωτήματα. Απαντήστε με σαφήνεια και σε περίπτωση που χρησιμοποιήσετε διαγράμματα φροντίστε να είναι ευανάγνωστα και πλήρη. Κατανείμετε ανάλογα το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα