Η Αξιολόγηση της Αφασίας και των Συναφών Διαταραχών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Αξιολόγηση της Αφασίας και των Συναφών Διαταραχών"

Transcript

1 Η Αξιολόγηση της Αφασίας και των Συναφών Διαταραχών Προσαρµογή και Στάθµιση της Συνοπτικής Μορφής της Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία στα Ελληνικά

2 Η Αξιολόγηση της Αφασίας και των Συναφών Διαταραχών Προσαρµογή και Στάθµιση της Συνοπτικής Μορφής της Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία στα Ελληνικά Harold Goodglass, PhD Edith Kaplan, PhD Barbara Barresi, PhD ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Λάμπρος Μεσσήνης Ευγενία Παναγέα Παναγιώτης Παπαθανασόπουλος ΙΑΤΡΕΙΟ ΜΝΗΜΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ανδρέας Καστελλάκης ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

3 The Assessment of Aphasia and Related Disorders Third Edition Harold Goodglass, PhD Ιατρικό Κέντρο Βετεράνων της Βοστώνης & Ερευνητικό Κέντρο για την Αφασία του Πανεπιστημίου της Βοστώνης. Τμήμα Νευρολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Βοστώνης με τη συνεργασία των Edith Kaplan, PhD Τμήμα Νευρολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Βοστώνης και Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστημίου του Suffolk και Barbara Barresi, PhD Kαθηγήτρια, Τμήμα Ψυχιατρικής και Επιστημών Συμπεριφοράς, Πανεπιστήμιο Northwestern, Σικάγο Η αξιολόγηση της αφασίας και των συναφών διαταραχών Επιστημονική Επιμέλεια: Λάμπρος Μεσσήνης Κλινικός Νευροψυχολόγος, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Υπεύθυνος Ιατρείου Μνήμης Νευροψυχολογίας της Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών Διδάσκων Τμήματος Λογοθεραπείας ΑΤΕΙ Πατρών Ανδρέας Καστελλάκης Aναπλ. Καθηγητής Ψυχοφυσιολογίας, Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης Ευγενία Παναγέα Λογοθεραπεύτρια Λογοπαθολόγος, Ιατρείο Μνήμης Νευροψυχολογίας της Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών Παναγιώτης Παπαθανασόπουλος Καθηγητής Νευρολογίας, Διευθυντής Νευρολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Αγγλική έκδοση: 2001 by PRO-ED, Inc Shoal Creek Boulevart Austin, Texas Πρώτη έκδοση στα ελληνικά: Ιούλιος 2013 ISBN: Εκδόσεις GOTSIS Eκτύπωση - Βιβλιοδεσία: Ταχύτυπο Τηλ.: Κεντρική διάθεση: Τηλ.: Fax: URL: Σύμφωνα με το Ν.2121/1993, απαγορεύεται η συνολική ή αποσπασματική αναδημοσίευση του βιβλίου αυτού ή η αναπαραγωγή του με οποιοδήποτε μέσον, χωρίς την άδεια του εκδότη.

4 Πρόλογος Συνοπτικής Ελληνικής Μορφής της Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία (ΔΕΒΑ ΣΜ) Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια έχει συντελεσθεί σημαντική πρόοδος στη δημιουργία νέων νευροψυχολογικών εργαλείων, αλλά και την προσαρμογή και στάθμιση στα ελληνικά γνωστών νευροψυχολογικών δοκιμασιών, κατάλληλων για την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα. Με την εκπαίδευση στην Ελλάδα όλο και περισσότερων νευροψυχολόγων, και την επιστροφή πολλών άλλων από το εξωτερικό με μεταπτυχιακή ή διδακτορική εκπαίδευση στη νευροψυχολογία, τα εργαλεία αυτά είναι πολύ χρήσιμα τόσο για κλινική αλλά και ερευνητική χρήση. Υπάρχουν ωστόσο, και άλλοι επαγγελματίες υγείας όπως οι λογοπαθολόγοι (λογοθεραπευτές) που κάνουν συχνά χρήση πολλών κοινών εργαλείων με τους κλινικούς νευρο ψυ χολόγους. Άλλωστε, από τη στιγμή που κάποιος πρέπει να βασιστεί στη γλώσσα, για να αξιολογήσει και άλλους γνωστικούς τομείς, είναι αυτονόητο ότι πριν από τη συναγωγή συμπερασμάτων που έχουν σχέση με τους υπόλοιπους γνωστικούς τομείς, θα πρέπει πρώτα να αξιολογηθεί η γλωσσική επάρκεια. Ορισμένα από αυτά τα εργαλεία, και κυρίως αυτά που αξιολογούν τη γλώσσα, θεωρούνται πιο κατάλληλα προς χρήση από τους λογοπαθολόγους, οι οποίοι θεωρούνται στα περισσότερα κλινικά ή θεραπευτικά πλαίσια υπεύθυνοι για την αξιολόγηση, διάγνωση, θεραπευτική σύσταση και αποκατάσταση των γλωσσικών διαταραχών. Ένα εργαλείο με κοινή χρήση από κλινικούς νευροψυχολόγους και λογοπαθολόγους είναι η Διαγνωστική Εξέταση της Βοστώνης για την Αφασία ΔΕΒΑ (Boston Diagnostic Aphasia Examination BDAE των Goodglass, Kaplan & Baressi, 2001). Το εργαλείο αυτό αποτελεί μια περιεκτική (πλήρη) συστοιχία γλωσσικών δοκιμασιών ιδιαίτερα χρήσιμη για την αξιολόγηση ασθενών με αφασικά σύνδρομα, που μπορεί να φανεί χρήσιμο όχι μόνο σε λογοπαθολόγους και κλινικούς νευροψυχολόγους, αλλά και νευρολόγους. H ΔΕΒΑ, δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1972, και παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη μέχρι σήμερα. Έχει διατηρήσει έναν υψηλό βαθμό δημοφιλίας, τον οποίο απέκτησε σε σύντομο διάστημα μετά τη δημοσίευσή της. Το 1983, δημοσιεύτηκε η δεύτερη έκδοση της ΔΕΒΑ, και το 2001, η τρίτη αναθεωρημένη έκδοση που είχε επηρεαστεί σημαντικά από τις πιέσεις που είχε δεχτεί το πεδίο αξιολόγησης της αφασίας για να αλλάξει προς μια σειρά κατευθύνσεων. Η ανάπτυξη της σύγχρονης νευρογλωσσικής έρευνας είχε ευαισθητοποιήσει τους κλινικούς και τους ερευνητές σε μια σειρά παραμέτρων της γλωσσικής επίδοσης οι οποίες είτε δεν επισημαίνονταν είτε αξιολογούνταν ανεπαρκώς σε προγενέστερες εκδόσεις της ΔΕΒΑ, με αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας περιεκτικότερης, και πιο σχολαστικής συστοιχίας δοκιμασιών. Από την άλλη, οι πιέσεις για την επίτευξη μιας λιγότερο χρονοβόρας αλλά αποτελεσματικής μορφής οδήγησε στην δημιουργία μιας συνοπτικής μορφής (BDAE - Short Form), η οποία ωστόσο, τεκμηριώνει τις επιδόσεις που είναι απαραίτητες για διαγνωστική κατηγοριοποίηση και ποσοτική αξιολόγηση. Παρά τις πολύτιμες προσπάθειες νευροψυχολόγων που εργάζονται στην Ελλάδα, για την συλλογή και δημιουργία σταθμισμένων δεδομένων για κάποια από τα ήδη υπάρχοντα νευροψυχολογικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται στο εξωτερικό, και για πολλά από τα ευρέως διαδεδομένα εργαλεία που είναι απαραίτητα στην καθημερινή κλινική πρακτική ή και για ερευνητικούς σκοπούς, δεν υπάρχουν ακόμη εμπορικά διαθέσιμα εργαλεία. Ένα τέτοιο εργαλείο, αποτελεί και η Διαγνωστική Εξέταση της Βοστώνης για την Αφασία, που όπως αναφέρθηκε προηγουμένως αποτελεί κλασικό εργαλείο στο πεδίο αξιολόγησης της γλωσσικής λειτουργίας και ιδιαίτερα της αφασίας. Προκειμένου να συνεχιστεί η προσπάθεια για τη συμπλήρωση βασικών νευροψυχολογικών εργαλείων στον Ελληνικό χώρο και τη διάθεση τους στο εμπορικό πεδίο, αποφασίσαμε να προσαρμόσουμε το εργαλείο αυτό στην Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα, αναλάβαμε την προσαρμογή της συνοπτικής μορφής της

5 6 Η Αξιολόγηση της Αφασίας και των Συναφών Διαταραχών ΔΕΒΑ (Διαγνωστική εξέταση της Βοστώνης για την Αφασία Συνοπτική Μορφή (ΔΕΒΑ ΣΜ). Το εργαλείο αυτό παρέχει τη δυνατότητα στον κλινικό να προσδιορίσει τα γλωσσικά ελλείμματα ως βάση για τους θεραπευτικούς στόχους που θα ακολουθήσει. Επίσης τα αποτελέσματα των επιμέρους δοκιμασιών μπορούν να καταγραφούν ποσοτικά προσφέροντας έτσι στον κλινικό τη δυνατότητα να αξιολογήσει την πρόοδο του ασθενούς κατά την περίοδο της ανάρρωσης. Παράλληλα, βοηθάει τον εξεταστή να προσδιορίσει τα σχετικώς ανέπαφα λειτουργικά στοιχεία των εκφραστικών και προσληπτικών γλωσσικών ικανοτήτων του ασθενούς και να θέσει τους κατάλληλους θεραπευτικούς στόχους για αποκατάσταση. Η ΔΕΒΑ ΣΜ ενδείκνυται για κλινικούς που απασχολούνται σε κλινικά πλαίσια όπου τα χρονικά πλαίσια είναι βασική ανησυχία, καθώς ο χρόνος χορήγησής της δεν υπερβαίνει τα 40 λεπτά. Η συνοπτική αυτή μορφή περιλαμβάνει όλες τις επιμέρους δοκιμασίες (εξετάζοντας όμως συνοπτικά) της περιεκτικής (πλήρους) έκδοσης και παρέχει στον κλινικό συνοπτικά αντιπροσωπευτική συλλογή ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων. Ειδικότερα, η ΔΕΒΑ ΣΜ, υποδιαιρείται σε πέντε λειτουργικές υποενότητες: Καθομιλούμενος και Επεξηγηματικός Λόγος, Ακουστική Κατανόηση, Έκφραση Λόγου (περιλαμβάνει τη Δοκιμασία Κατονομασίας της Βοστώνης-Συνοπτική Μορφή (ΔΚΒ-ΣΜ) 15 εικόνων - λέξεων) Ανάγνωση και Γραφή / Γραπτός Λόγος. Το υλικό της ΔΕΒΑ ΣΜ αποτελείται από έντυπο Φυλλάδιο Καταγραφής των επιμέρους δοκιμασιών, από έντυπο Φυλλάδιο Ερεθισμάτων, από έντυπο Φυλλάδιο Ερεθισμάτων της Δοκιμασίας Κατονομασίας της Βοστώνης (ΔΚΒ ΣΜ) και από το Κλινικό Εγχειρίδιο. Το Φυλλάδιο Καταγραφής αποτελεί τον οδηγό χορήγησης και βαθμολόγησης της δοκιμασίας. Το Φυλλάδιο Ερεθισμάτων εμπεριέχει όλο το απαραίτητο υλικό (κάρτες ερεθισμάτων) που χρειάζονται για τη χορήγηση της ΔΕΒΑ-ΣΜ εκτός από τα ερεθίσματα (εικόνες) της Δοκιμασίας Κατονομασίας της Βοστώνης (ΔΚΒ ΣΜ). Το Κλινικό Εγχειρίδιο αποτελεί ται από πέντε κεφάλαια και ένα προσάρτημα. Τα δυο πρώτα κεφάλαια του εγχειριδίου αναφέρονται στο θεωρητικό υπόβαθρο και τη φύση των γλωσσικών διαταραχών, ενώ το τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζει περιεκτικά τη διαδικασία προσαρμογής και στάθμισης της ΔΕΒΑ-ΣΜ στην Ελλάδα και παρέχει κανονιστικά δεδομένα (νόρμες) προς κλινική και ερευνητική χρήση. Το τέταρτο κεφάλαιο, αποτελεί αναλυτικό εγχειρίδιο χορήγησης, βαθμολόγησης και ερμηνείας της ΔΕΒΑ-ΣΜ, και το πέμπτο κεφάλαιο, παρέχει μία επεξηγηματική σύνοψη των μείζονων αφασικών συνδρόμων, με αναλυτική περιγραφή αφασικών περιπτώσεων που έχουν προσαρμοστεί ειδικά για την ΔΕΒΑ-ΣΜ, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων του εργαλείου αυτού. Στο προσάρτημα του κλινικού εγχειριδίου επισυνάπτεται το Φυλλάδιο Καταγραφής και ένα συμπληρωματικό άρθρο που αναφέρεται στην «Ταξινόμηση και Διαγνωστική Προσέγγιση των Αφασικών Διαταραχών». Το Φυλλάδιο Καταγραφής, όπως προαναφέρθηκε, είναι ο οδηγός της δοκιμασίας και περιλαμβάνει όλες τις επιμέρους δοκιμασίες με τις οδηγίες χορήγησης και βαθμολόγησης. Όλες οι επιμέρους δοκιμασίες εμφανίζονται στην ίδια σειρά που εμφανίζονται οι κάρτες ερεθισμάτων στο Φυλλάδιο Ερεθισμάτων. Για την καλύτερη κατανόηση, χορήγηση, βαθμολόγηση και ερμηνεία της δοκιμασίας (τουλάχιστον πριν από την πρώτη χορήγηση), προτείνεται η ταυτόχρονη ενδελεχής μελέτη του τετάρτου κεφαλαίου του κλινικού εγχειριδίου, του Φυλλαδίου Καταγραφής, του Φυλλαδίου Ερεθισμάτων της Δοκιμασίας Κατονομασίας της Βοστώνης ΔΚΒ- ΣΜ και του Φυλλαδίου Ερεθισμάτων της ΔΕΒΑ ΣΜ. Στην προσπάθεια αυτή της προσαρμογής και στάθμισης της ΔΕΒΑ-ΣΜ, στην ελληνική γλώσσα και κουλτούρα συνεργάστηκαν πολλοί. Την επιμέλεια του έργου αυτού, είχαν οι Λάμπρος Μεσσήνης, Ανδρέας Καστελλάκης, Ευγενία Παναγέα και Παναγιώτης Παπαθανασόπουλος. Ο Λάμπρος Μεσσήνης είναι Κλινικός Νευροψυχολόγος, στο Πανεπιστημιακό Νοσο - - κο μείο Πατρών και υπεύθυνος του Ιατρείου μνήμης νευροψυχολογίας, της Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών. Παράλληλα, είναι διδάσκων του Τμήματος Λογοθεραπείας στο ΑΤΕΙ Πατρών. Ο Ανδρέας Καστελλάκης, είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχοφυσιολογίας, στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Η Ευγενία Παναγέα, είναι Λογοθεραπεύτρια Λογοπαθολόγος, στο Ιατρείο μνήμης νευροψυχολογίας, της Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών και ο Παναγιώτης Παπαθανα-

6 Πρόλογος Συνοπτικής Ελληνικής Μορφής της ΔΕΒΑ ΣΜ 7 σόπουλος είναι Καθηγητής Νευρολογίας και διευθυντής της Νευρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών, καθώς και Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Νευροανοσολογίας. Στο έργο αυτό, συμμετείχαν επίσης: η Μαρία Μαυρικάκη, που σήμερα συνεχίζει τις μεταδιδακτορικές της σπουδές στις ΗΠΑ, μεταφράζοντας αρχικά το κλινικό εγχειρίδιο στην ελληνική γλώσσα η Στέλλα Γιακουμάκη, Επίκουρος Καθηγήτρια Κλινικής Νευροψυχολογίας, στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, συνεισφέροντας στην ερμηνεία και επεξήγηση ορισμένων όρων του κλινικού εγχειριδίου και του Φυλλαδίου Καταγραφής, και η Ελένη Ορφανίδου, Λέκτορας Γνωστικής Πειραματικής Ψυχολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, που συνεισέφερε επίσης στην ερμηνεία και επεξήγηση ορισμένων όρων του κλινικού εγχειριδίου. Την στατιστική ανάλυση των δεδομένων ανέλαβε ο Βασίλης Γεωργίου, Διδάκτωρ Στατιστικολόγος Μαθηματικός και διδάσκων στο ΑΤΕΙ Πατρών. Την εκπαίδευση των εξεταστών για τη συλλογή δεδομένων είχαν ο Λάμπρος Μεσσήνης, και οι λογοθεραπευτές Εμμανουήλ Ανυφαντής και Ευγενία Παναγέα. Στη συλλογή δεδομένων συμμετείχαν οι λογοθεραπευτές Ευγενία Παναγέα, Εμμανουήλ Ανυφαντής, Αικατερίνη Άρχου και Χριστίνα-Μαρία Γκεμουλέτ (κυρίως στα κλινικά δείγματα), ενώ στο φυσιολογικό δείγμα συμμετείχαν η Μάγδα Μπασιάκου, Εμμανουήλ Ανυφαντής, Χριστίνα-Μαρία Γκεμουλέτ, Κωνσταντίνος Αβραμίδης, Φαίδρα Κουκάρα και η Ευσταθία Καρβέλη. Συμμετείχαν επίσης οι ειδικά εκπαιδευμένοι ψυχολόγοι, Αικατερίνη Περρωτή και Ιωάννα Γιαννάκη. Ευελπιστώντας στη θετική αποδοχή του εργαλείου αυτού στην Ελλάδα, θα ήθελα καταρχάς να ευχαριστήσω θερμά τους εξαιρετικούς συνεργάτες και συνεπιμελητές της ΔΕΒΑ-ΣΜ (Ανδρέα Καστελλάκη, Ευγενία Παναγέα και Παναγιώτη Παπαθανασόπουλο), με τους οποίους συνεργάστηκα άψογα για την προσαρμογή του εργαλείου αυτού στην Ελλάδα. Ιδιαίτερες ευχαριστίες αποδίδονται στον διευθυντή της Νευρολογικής κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών, κ. Παναγιώτη Παπαθανασόπουλο για τη συνεχή υποστήριξη του στην προώθηση της Νευροψυχολογίας και τη δημιουργία Νευροψυχολογικών εργαλείων στην Ελλάδα. Ακόμη, ευχαριστώ τους Νικόλαο Δημητσιάνο, Μαίρη Κοσμίδου και Παναγιώτη Παπαθανασόπουλο για τη συνεργασία συγγραφής του επιστημονικού άρθρου που επισυνάπτεται στο προσάρτημα του εγχειριδίου αυτού. Τις θερμές μου ευχαριστίες οφείλω επίσης σε όλους τους υπόλοιπους συναδέλφους και συνεργάτες που συμμετείχαν στο μεγάλο αυτό έργο, ο καθένας με τον τρόπο του, συνέβαλαν ουσιαστικά στην ολοκλήρωση του. Ένα μεγάλο ευχαριστώ για τη συμμετοχή τους, οφείλω σε όλους τους ανώνυμους ασθενείς που συμμετείχαν στη μελέτη εγκυρότητας, των οποίων η συμμετοχή αποδείχτηκε ουσιαστική για τον καθορισμό της κλινικής χρησιμότητας του εργαλείου. Ολοκληρώνοντας αυτόν τον πρόλογο θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στον φίλο και εκδότη, Άγγελο Γκότση και τους συνεργάτες του εκδοτικού του οίκου, για την αποφασιστικότητα, συνέπεια και συνεχή προσφορά τους στην προώθηση της νευροψυχολογικής γνώσης στην Ελλάδα. Λάμπρος Μεσσήνης Κλινικός Νευροψυχολόγος Υπεύθυνος Ιατρείου Μνήμης Νευροψυχολογίας Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών Διδάσκων τμήματος Λογοθεραπείας ΑΤΕΙ Πατρών

7 Αντί Προλόγου (Πρότυπη Περιεκτική Έκδοση) Ο Δρ. Harold Goodglass μου διηγήθηκε ότι έλαβε την πρώτη του επιχορήγηση από το ΕΙΥ [Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ - National Institute of Health (ΝΙΗ)] το 1960 και στη συνέχεια προσέλαβε ανθρώπους που τον ακολούθησαν σε διάφορα Νοσοκομεία Βετεράνων, για να αξιολογήσουν ασθενείς με τη βοήθεια της αρχικής μορφής της Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία (ΔΕΒΑ - BDAE). Αυτό σημαίνει ότι συνδέθηκα με τη ΔΕΒΑ σε όλη την επαγγελματική μου ζωή. Αρχικά την αντίκρισα σε μορφή κειμένου που αναπαραγόταν μέσω πολυγράφου, το οποίο κείμενο οι φοιτητές μου και εγώ μεταφέραμε από το Ιατρικό Κέντρο Βετεράνων της Βοστώνης στο Κολλέγιο Emerson, στη συνέχεια ως μοντέρνα μοβ έκδοση του 1972 και έπειτα στην πιο επιβλητική σκούρα μπλε αναθεωρημένη έκδοση του Ουσια στικά ποτέ δεν αποχωρίστηκα τη ΔΕΒΑ. Η δοκιμασία των Δρ. Goodglass και Kaplan είχε διαρκή επιρροή σ όλη μου την καριέρα και σ αυτήν δύο τουλάχιστον γενεών ερευνητών και κλινικών που πραγματεύονται την αφασία, όχι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (Η.Π.Α.), αλλά επίσης σε πολλές χώρες του κόσμου μέσω μεταφράσεων. Είναι πιθανώς το πλέον ευρέως χρησιμοποιούμενο εργαλείο για την εκτίμηση των αφασικών διαταραχών. Η ΔΕΒΑ αποτελεί κοινή γλώσσα για ερευνητές και κλινικούς και κοινό σημείο αναφοράς από το οποίο έχουν ανθίσει οι γνώσεις μας σχετικά με την αφασία. Και τώρα σας παρουσιάζω τη νέα ΔΕΒΑ, όχι απλά μια εκμοντερνισμένη αναθεωρημένη έκδοση, αλλά μια έκδοση που έχει αλλάξει κατά πολύ. Αυτή η γυναίκα, εξακολουθεί να πλένει πιάτα χωρίς επίγνωση για όσα συμβαίνουν ενώ τα παιδιά της παίζουν και η γρήγορη καφέ αλεπού συνεχίζει να πηδάει πάνω από τον τεμπέλη σκύλο, χωρίς να έχουν αλλάξει πολλά άλλα (Στμ. αναφέρεται στην εικόνα της κλοπής του μπισκότου στο πλαίσιο αφήγησης της σχετικής ιστορίας). Για την πραγματικότητα της σύγχρονης κλινικής πρακτικής, υπάρχει μια πιο ευπρόσδεκτη συνοπτική έκδοση, η οποία έχει σταθμιστεί προσεκτικά όπως και η εκτεταμένη έκδοση από την οποία προέρχεται. Στο άλλο άκρο του περιεκτικού συνεχούς, συμπληρωματικές μετρήσεις (επιμέρους δοκιμασίες) παρεμβάλλονται έξυπνα στο υλικό της συστοιχίας ΔΕΒΑ. Αυτές οι δοκιμασίες δίνουν την ευκαιρία σε κλινικούς και ερευνητές να καταδείξουν πιο λεπτομερώς πολλές πτυχές της γλώσσας των ασθενών που μπορεί να είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες ή να αποτελούν πρόκληση. Ενσωματώνεται η Δοκιμασία Κατονομασίας της Βοστώ νης (Boston Naming Test), σε μια νέα έκδοση που βοηθά τους εξεταστές να προσδιορίσουν το βαθμό στον οποίο οι αφασικοί ασθενείς τους αναγνωρίζουν τις εικόνες τις οποίες δεν μπορούν να ονοματίσουν. Μια μέθοδος ποσοτικοποίησης της βαρύτητας (των ελλειμμάτων της αφασίας), ο Δείκτης Γλωσσικών Ικανοτήτων (Language Competence Index), τώρα συμπληρώνει την Κλίμακα Εκτίμησης της Σοβαρότητας (Severity Rating Scale). Οι διαδικασίες βαθμολόγησης και οι ορισμοί έχουν αποσαφηνιστεί. Νέες επιμέρους δοκιμασίες έχουν προστεθεί και κάποιες γνωστές παλιές έχουν καταργηθεί. Σ όλη την έκταση της αναθεωρημένης έκδοσης, αυτή η ΔΕΒΑ κάνει εκτεταμένη χρήση πρόσφατων πληροφοριών που σχετίζονται με την αφασική γλώσσα. Η νέα ΔΕΒΑ είναι ένα νέο ισχυρό ερευνητικό και κλινικό εργαλείο. Προετοιμάζοντας αυτόν τον πρόλογο, ανέτρεξα στα εγχειρίδια του 1972 και του 1983 και πρόσφερα στον εαυτό μου την ευχαρίστηση να τα ξαναδιαβάσω. Επιπλέον, με το να παρουσιάζουν το πώς να χρησιμοποιήσει κάποιος τη ΔΕΒA, παρέχουν μια λεπτομερή έκθεση του θεωρητικού προσανατολισμού της δοκιμασίας, και είναι θησαυροί κλινικών γνώσεων για την αφασία. Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν εγκαταλείφτηκαν στο νέο εγχειρίδιο. Αλλά κάτι σημαντικό έχει επίσης προστεθεί. Η νέα ΔΕΒΑ αποτελεί ένα εντατικό μάθημα για όλα τα πράγματα που έχουμε μάθει σχετικά με τις ψυχογλωσσικές πτυχές της αφασίας και δεν έχουν μεταβληθεί τα τελευταία 25 χρόνια. Οι Δρ.

8 Αντί Προλόγου (Πρότυπη Περιεκτική Έκδοση) 9 Goodglass και Kaplan έχουν αφιερώσει την επαγγελματική τους ζωή στην πρώτη γραμμή της μελέτης της αφασίας και το πώς να ανιχνεύσουν τα πολλά προβλήματα της με έναν ιδιαίτερα ορθολογικό τρόπο που βασίζεται σε αρχές. Το γεγονός ότι συνεχίζουν να βρίσκονται στο προσκήνιο είναι απολύτως ξεκάθαρο τόσο στη νέα ΔΕΒΑ όσο και στο εγχειρίδιο χρήσης που τη συνοδεύει. Ένιωσα πως ήταν βαθύτατα τιμητικό για μένα όταν οι φίλοι και δάσκαλοι μου Harold Goodglass και Edith Kaplan μου ζήτησαν να γράψω αυτόν τον πρόλογο. Ο πρόλογος αυτός μου προσφέρει επιπλέον τη δυνατότητα να διατυπώσω δημοσίως πως είμαι υποχρεωμένη απέναντί τους για τη ΔΕΒΑ, η οποία με έχει διαφωτίσει, όπως και πολλούς άλλους, αναφορικά με την αφασία. Το σημαντικότερο είναι πως μου προσφέρει τη δυνατότητα να τους ευχαριστήσω για την σταθερή τους προθυμία να μοιραστούν τη γνώση τους μαζί μου. Audrey L. Holland Διακεκριμένη Καθηγήτρια Επιστημών Λόγου και Ακοής, Πανεπιστήμιο της Αριζόνα Τούσον, Αριζόνα (AZ) Απρίλιος, 2000

9 Πρόλογος Πρότυπης Περιεκτικής Έκδοσης H Διαγνωστική Εξέταση της Βοστώνης για την Αφασία (ΔΕΒΑ), η οποία δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1972, παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη για 26 χρόνια. Έχει επίσης διατηρήσει έναν υψηλό βαθμό δημοφιλίας, τον οποίο απέκτησε σε σύντομο διάστημα μετά τη δημοσίευσή της. Αποδίδουμε τη δημοφιλία της στο γεγονός ότι σχεδιάστηκε για να τονίσει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της επίδοσης ασθενών που χαρακτηρίζουν συγκεκριμένα αφασικά ελλείμματα και τα οποία μπορούν να ανευρεθούν στην εκάστοτε περίπτωση. Ο σχεδιασμός αυτών των μέτρων συχνά εμπεριέχει τη δημιουργία κλιμάκων εκτίμησης, για την επισήμανση ελλειμμάτων που δεν υπόκεινται σε μέτρηση σωστών και λανθασμένων απαντήσεων. Αντιμετωπίζοντας αυτά τα προβλήματα μέτρησης, δώσαμε στους κλινικούς εργαλεία για να διακρίνουν σωστά μεταξύ των νευρολογικά διαγνωσμένων αφασικών συνδρόμων. Καθιερώσαμε ως αρχή του τρόπου που δουλέψαμε ότι η αφασία δεν υπόκειται σε πλήρη περιγραφή είτε με ψυχογλωσσικούς όρους, με βάση τις λειτουργίες (modalities) που επηρεάζονται από εισερχόμενες ή εξερχόμενες πληροφορίες, είτε από τον κατάλογο των τύπων λαθών που έχουν ταυτοποιηθεί. Όλα αυτά θα πρέπει να παίζουν κάποιο ρόλο στην εξέταση. Τα χρόνια από την τελευταία έκδοση του 1983, το πεδίο της αξιολόγησης της αφασίας βρίσκεται κάτω από πίεση για να αλλάξει προς μια σειρά κατευθύνσεις. Από την μία πλευρά, η ανάπτυξη της νευρογλωσσικής έρευνας έχει ευαισθητοποιήσει τους κλινικούς και τους ερευνητές σε μια σειρά παραμέτρων της γλωσσικής επίδοσης οι οποίες είτε δεν επισημαίνονταν είτε μετριούνταν ανεπαρκώς στην προγενέστερη έκδοση της ΔΕΒΑ. Από την άλλη πλευρά, τα οικονομικά της διανομής υπηρεσιών υγείας έθεσαν σε πρώτη προτεραιότητα την επίτευξη μιας χρονικά αποτελεσματικής και δυνητικά ολοκληρωμένης αξιολόγησης. Η πρώτη πίεση μπορεί να οδηγήσει σε μια μεγαλύτερη και πιο σχολαστική εξέταση. Η δεύτερη σε μια συντετμημένη διαδικασία. Η λύση που προκρίναμε υπό την πίεση αυτού του διλλήματος, είναι να παρέχουμε μια Συνοπτική Μορφή της νέας ΔΕΒΑ που θα παρέχει μια σύντομη, χωρίς περιττά στοιχεία, αξιολόγηση, αλλά μια (μορφή) η οποία ακόμα τεκμηριώνει τις επιδόσεις που είναι απαραίτητες για διαγνωστική κατηγοριοποίηση και ποσοτική αξιολόγηση. Για να ενσωματωθεί όλη η πρόοδος της σύγχρονης νευρογλωσσικής έρευνας σε μια πλήρη ψυχογλωσσική μελέτη περίπτωσης θα έπρεπε να εμπεριέχει μια μη πρακτική, μεγάλη δοκιμασία. Για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα αυτό, επιλέξαμε τη βασική ή την Πρότυπη (Καθιερωμένη) Μορφή της Δοκιμασίας, με προαιρετικές παραπομπές στην Εκτεταμένη Εξέταση για να ελεγχθούν σε βάθος εκείνες οι περιοχές για τις οποίες ενδιαφέρεται ο εξεταστής. Οι επιμέρους δοκιμασίες που παρουσιάζονται στην Εκτεταμένη Εξέταση άπτονται περιοχών που έχουν λάβει μεγάλη προσοχή στη σύγχρονη ψυχογλωσσική έρευνα. Αυτές είναι: (1) η εκμαίευση πιο εκτεταμένων ελεύθερων αφηγήσεων και βαθμολόγησης της πολυπλοκότητας της ομιλίας (2) η εξέταση ειδικών κατηγοριών διάκρισης στη λεξιλογική παραγωγή και κατανόηση (3) η αξιολόγηση της κατανόησης του συντακτικού και (4) η ανάλυση της ανάγνωσης μέσω του ελέγχου της μετατροπής γραφημάτων σε φωνήματα, μέσω λεξιλογικής απόφασης και μέσω της επεξεργασίας γραμματικών συναρτήσεων. Στόχος μας είναι να δώσουμε στα χέρια του κλινικού έναν κατάλογο δοκιμασιών που θα είναι ολοκληρωμένος και εύκολα προσβάσιμος, και από τον οποίο αυτός ή αυτή θα μπορεί να επιλέξει κατά βούληση. Το κλινικό εγχειρίδιο, Η Αξιολόγηση της Αφασίας και των Συναφών Διαταραχών, είναι σε μεγάλο βαθμό αναθεωρημένο, ώστε να αντικατοπτρίζει αλλαγές στην οπτική μας για τα αφασικά σύνδρομα και να παρουσιάσει μια νέα στατιστική βάση για την αναθεωρημένη εξέταση. Το Κεφάλαιο 4 είναι ένα λεπτομερές χρηστικό εγχειρίδιο χορήγησης που καλύπτει τη λογική, τις μεθόδους χορήγησης και βαθμολόγησης των επιμέρ-

10 Πρόλογος Πρότυπης Περιεκτικής Έκδοσης 11 ους δοκιμασιών. Το Κεφάλαιο 5 έχει μεταφερθεί με μικρές αλλαγές από την έκδοση του 1983, για να παρέχει μια προσέγγιση του ελέγχου των οπτικο-χωρικών και ποσοτικών δεξιοτήτων έπειτα από εγκεφαλική κάκωση χρησιμοποιώντας την Ποσοτική Οπτικο-χωρική Συστοιχία Δοκιμασιών που αναπτύχθηκε στο εργαστήριό μας (Στμ. Το κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνεται στην ελληνική έκδοση καθώς αναφέρεται στην Εκτεταμένη Έκδοση). Η Edith Kaplanκαι εγώ, είμαστε ευγνώμονες απέναντι στη συνάδελφο και συνεργάτη μας, Δρ. Barbara Barresi, για την ουσιώδη συνεισφορά της. Η Barbara ανέλαβε την ευθύνη για κάθε γραφική, διοικητική, στατιστική και κλινική πτυχή αυτού του έργου. Προσέλαβε εξεταστές του πεδίου, δακτυλογράφησε και συγκέντρωσε φυλλάδια καταγραφής, εξέτασε αφασικούς και φυσιολογικά υποκείμενα, ταχυδρόμησε δοκιμαστικά πακέτα, κατέγραψε σε πίνακες και ανέλυσε εισερχόμενα δεδομένα, και έθεσε την κρίση της σε συμφωνία με τη δική μου και της Edith, στο να κάνει τις τελευταίες τροποποιήσεις αφού είχαν ενσωματωθεί τα δεδομένα. Πέραν της συνεισφοράς της Barbara, σημαντική ήταν η συνεισφορά της Δρ. Mary R. Hyde, που ήταν για πολλά χρόνια συνάδελφός, υπεύθυνη για την επεξεργασία των στατιστικών δεδομένων. Σε κρίσιμα σημεία, η Mary βασίστηκε στη στατιστική συμβουλή του Δρ. Kenneth J. Jones από το Πανεπιστήμιο του Brandeis. Μεταξύ των συναδέλφων οι οποίοι συμμετείχαν κατά τις πρώτες περιόδους ανάπτυξης της δοκιμασίας ήταν η Δρ. Nancy Helm-Estabrooks της οποίας η συνεισφορά ήταν πολύ σημαντική στη διαμόρφωση της παρούσας μορφής των ενοτήτων της ανάγνωσης και γραφής. Η Tatiana Stoyanovska, μια υπότροφος από τα Σκόπια, εμπνεύστηκε τη χρήση των Μύθων του Αισώπου ως μέσο έκλυσης ελεύθερης αφήγησης, στη βάση της εμπειρίας της με αφασικούς ασθενείς στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Η καλλιτεχνικά χαρισματική συνάδελφος Δρ Roberta Gallagher, σχεδίασε τις σκηνές αλληλεπίδρασης των ζώων που αποτελούν τις εικόνες ερεθίσματα για τους Μύθους του Αισώπου. Η ανάπτυξη της σειράς των εικόνων ερεθισμάτων δε θα ήταν δυνατή χωρίς τη βοήθεια των γραφιστριών Susan Ward και Tamily Weissman. Η Tamily ουσιαστικά μόνη της συγκέντρωσε όλες τις εικόνες ώστε να μπορούν να εκτυπωθούν, να φωτοτυπηθούν και να δοθούν για διανομή στους εξεταστές πεδίου. Για την τελική τροποποίηση της σειράς των φωτογραφιών, ευχαριστούμε για την αφοσίωση της στο έργο την Jennifer Roberts στο εργαστήριό μας στο Ιατρικό Κέντρο Βετεράνων της Βοστώνης. Τέλος, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε για τη συνεισφορά τους, τους εξεταστές, οι οποίοι εθελοντικά βρήκαν αφασικούς ασθενείς ως πειραματικά υποκείμενα και οι οποίοι έμαθαν τέλεια τη διαδικασία της χορήγησης της νέας αυτής δοκιμασίας και τη χορήγησαν σε ασθενείς που βρίσκονταν στις κλινικές τους ή τα ιατρεία τους. Είναι οι: Cathie Austin, Ορλάντο, Φλόριντα Julianna Baldo, Ιατρικό Κέντρο Βετεράνων, Martinez, Καλιφόρνια William B. Barr, Νοσοκομείο Hillside, Glen Oaks, Νέα Υόρκη Pelagie Beeson, Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, Tucson, Αριζόνα Rita Sloan Berndt, Πανεπιστήμιο του Maryland, Ιατρική Σχολή, Βαλτιμόρη, Maryland Subhash Bhatnagar, Πανεπιστήμιο Marquette, Milwaukee, Ουισκόνσιν Denise Birdsell, Ιατρικό Κέντρο Albany, Albany, Νέα Υόρκη Denise Cariski, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Madison, Ουισκόνσιν Sandra Bond Chapman, Πανεπιστήμιο του Τέξας, Ντάλλας, Τέξας Susan Cohn, Willimantic, Κονέκτικατ Heather Coles, Νοσοκομείο Strong Memorial, Ρότσεστερ, Νέα Υόρκη Mari Doran, Κέντρο Αποκατάστασης Magee, Φιλαδέλφεια, Πενσυλβάνια Nina F. Dronkers, Ιατρικό Κέντρο Βετεράνων, Martinez, Καλιφόρνια Ruth Fink, Νοσοκομείο Αποκατάστασης Moss, Φιλαδέλφεια, Πενσυλβάνια Patricia M. Fitzpatrick, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Βοστώνη, Μασαχουσέτη

11 12 Η Αξιολόγηση της Αφασίας και των Συναφών Διαταραχών Lynn Fox, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Πόρτλαντ, Όρεγκον Meredith Gerdin, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Μινεάπολη, Μινεσότα Guila Glosser, Ιατρικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πενσυλβάνιας, Φιλαδέλφεια, Πενσυλβανία Kevin Kearns, Πανεπιστήμιο του Northeastern, Βοστώνη, Μασαχουσέτη Nancy Lefkowitz, Νοσοκομείο Αποκατάστασης Spaulding, Βοστώνη, Μασαχουσέτη Charlotte Mitchum, Πανεπιστήμιο του Maryland, Ιατρική Σχολή, Βαλτιμόρη, Maryland Sarah Neuburger, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Πόρτλαντ, Όρεγκον Marjorie Nicholas, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Βοστώνη, Μασαχουσέτη Leslie Gonzalez-Rothi, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Gainesville, Φλόριντα Carol Paine, Ορλάντο, Φλόριντα Karen Prescott, Ιατρικό Κέντρο Άγιος Ιωάννης, Τούλσα, Οκλαχόμα Natalie Schaeffer, Forest Hills, Νέα Υόρκη Myrna F. Schwartz, Νοσοκομείο Αποκατάστασης Moss, Φιλαδέλφεια, Πενσυλβάνια Christie Spencer, Ιατρικό Κέντρο Βετεράνων, Πίτσμπουργκ, Πενσυλβάνια Sarah Stranberg, Ιατρικό Κέντρο Πανεπιστημίου της Iowa, πόλη Iowa, Iowa Cynthia Thompson, Πανεπιστήμιο Northwestern, Έβανστον, Ιλινόις Robert T. Wertz, Ιατρικό Κέντρο για Βετεράνους, Nashville, Τενεσί Lora Zaroff, Σαν Ντιέγκο, Καλιφόρνια Η δουλειά αυτή στηρίχθηκε εν μέρει από μία χορηγία (USPHS, DC 00081). Οι συγγραφείς είναι ευγνώμονες για την στήριξη που τους παρείχε ο εκδοτικός οίκος Lippincott Williams & Wilkins. Harold Goodglass, PhD Edith Kaplan, PhD Βοστώνη, ΜΑ Απρίλιος, 2000

12 Περιεχόµενα Πρόλογος Συνοπτικής Ελληνικής Μορφής της Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία (ΔΕΒΑ ΣΜ)... 5 Αντί Προλόγου (Πρότυπη Περιεκτική Έκδοση)... 8 Πρόλογος Πρότυπης Περιεκτικής Έκδοσης Κεφάλαιο 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Κεφάλαιο 2 Η Φύση των Ελλειμμάτων Κεφάλαιο 3 Προσαρμογή Στάθμιση Συνοπτικής Μορφής της Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία στα Ελληνικά Κεφάλαιο 4 Εγχειρίδιο Χορήγησης για τη Συνοπτική Μορφή της Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία στα Ελληνικά Κεφάλαιο 5 Επεξηγηματική Σύνοψη: Μείζονα Αφασικά Σύνδρομα Βιβλιογραφικές Αναφορές ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ Φυλλάδιο Καταγραφής Συνοπτικής Μορφής Διαγνωστικής Εξέτασης της Βοστώνης για την Αφασία στα Ελληνικά (Λάμπρος Μεσσήνης, Ανδρέας Καστελλάκης, Ευγενία Παναγέα & Παναγιώτης Παπαθανασόπουλος, 2013). Tαξινόμηση και Διαγνωστική Προσέγγιση Αφασικών Διαταραχών (Λάμπρος Μεσσήνης, Νικόλαος Δημησιάνος, Μαίρη Κοσμίδου & Παναγιώτης Παπαθανασόπουλος, 2013) Βιβλιογραφία

Σύγχρονα δεδομένα για την αξιολόγηση και αποκατάσταση της αφασίας

Σύγχρονα δεδομένα για την αξιολόγηση και αποκατάσταση της αφασίας ΠΑΤΡΑ, ΣΑΒΒΑΤΟ 18 IANOYAΡ IOY 2014 Ξ Ε Ν Ο Δ Ο Χ Ε Ι Ο Α Σ Τ Ε Ρ Α Σ Πληροφορίες Προεγγραφές www.synedra.gr Tηλ: 2610 432.200 ΗΜΕΡΙΔΑ Σύγχρονα δεδομένα για την αξιολόγηση και αποκατάσταση της αφασίας Διαγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονα δεδομένα για την αξιολόγηση και αποκατάσταση της γλώσσας αφασίας

Σύγχρονα δεδομένα για την αξιολόγηση και αποκατάσταση της γλώσσας αφασίας ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΣΑΒΒΑΤΟ 9 NOEMBΡ IOY 2013 Ξ Ε Ν Ο Δ Ο Χ Ε Ι Ο G R A N D S E R A I ΗΜΕΡΙΔΑ Σύγχρονα δεδομένα για την αξιολόγηση και αποκατάσταση της γλώσσας αφασίας Διαγνωστική Εξέταση της Βοστώνης για την Αφασία

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Mayo Clinic Ιατρικές Νευροεπιστήμες

Mayo Clinic Ιατρικές Νευροεπιστήμες Mayo Clinic Ιατρικές Νευροεπιστήμες κατά Νευρολογικά Συστήματα και Επίπεδα ΠEMΠTH EKΔOΣH ΠPΩTH EKΔOΣH ΣTHN EΛΛHNIKH Mayo Clinic Medical Neurosciences Organized by Neurologic Systems and Levels FIFTH EDITION

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος καταρτιζομένων «Πρόγραμμα κατάρτισης στις αναπτυξιακές διαταραχές παιδιών και εφήβων (Συμπτωματολογία Αξιολόγηση Παρέμβαση)». Το Εργαστήριο Νευροψυχολογίας του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ»

«ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ» «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ» Σας γνωρίζουμε ότι σύμφωνα με την Αρ.13 η /25-06-2014 Συνέλευση του Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ, εγκρίθηκε η τροποποίηση συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ!

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ! ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ! Ιστορικό ΕΤΗ ΣΤΑΘΜΟΙ 1973 1977 1987 1998 ΙΔΡΥΣΗ ΠΚ ΜΕ ΕΔΡΑ ΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ 1 o ΕΤΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ 1 ο ΕΤΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το πρώτο πιστοποιημένο Σεμινάριο διάρκειας 20 ωρών για την επαγγελματική χρήση του WAIS-IV GR

Το πρώτο πιστοποιημένο Σεμινάριο διάρκειας 20 ωρών για την επαγγελματική χρήση του WAIS-IV GR Το πρώτο πιστοποιημένο Σεμινάριο διάρκειας 20 ωρών για την επαγγελματική χρήση του WAIS-IV GR Συνεργασία ΜΟΤΙΒΟ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ & ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ στην Κύπρο 9,10&11 Οκτωβρίου 2015 Θα παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση 4 Διαγνωστικών Τεστ της Αφασίας

Σύγκριση 4 Διαγνωστικών Τεστ της Αφασίας Σύγκριση 4 Διαγνωστικών Τεστ της Αφασίας και προτάσεις δραστηριοτήτων για δημιουργία διαγνωστικού υλικού στα ελληνικά Την πτυχιακή εργασία έκαναν: Ψύρρα Θεοδώρα Α.Μ.12304 Ιωάννου Σωτήριος Α.Μ.12127 Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η & Π Ρ Ο Σ Α Ν Α Τ Ο Λ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Ν Η Μ Η

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η & Π Ρ Ο Σ Α Ν Α Τ Ο Λ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Ν Η Μ Η Γνωστική Εξέταση του Addenbrooke ACE-R Τελική Αναθεωρημένη Έκδοση C (2005) ΟΝΟΜΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΚΩΔΙΚΟΣ: ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ:.../.../.. ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ:.. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ:. ΕΞΕΤΑΣΤΗΣ/ΤΡΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Τηλέφωνα επικοινωνίας : 2421083930, 6908664695, 6982501266

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Τηλέφωνα επικοινωνίας : 2421083930, 6908664695, 6982501266 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Όνομα : Λέκκα Στυλιανή Ημερομηνία γέννησης : 24/6/1976 Τόπος γέννησης : Οικογενειακή κατάσταση : Βόλος έγγαμη Τέκνα: 2 Διεύθυνση κατοικίας Αναγνωστοπούλου 30β, Βόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

15 2010 - Προσκεκληµένη οµιλήτρια:

15 2010 - Προσκεκληµένη οµιλήτρια: µ µ : : µ - 15 2010 - Προσκεκληµένη οµιλήτρια:. µ Υπό την αιγίδα: Χορηγός επικοινωνίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διάλεξη θα αναφερθεί στα σωµατικά χαρακτηριστικά, το νευροψυχολογικό προφίλ, και στα χαρακτηριστικά της

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΝΕΥΡΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ειδικό Ιατρείο Διάχυτων Διαταραχών της Ανάπτυξης ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» Eιδικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Βήματα για την εκπόνηση εργασίας 1 ο -Επιλογή του Θέματος Είτε επιλέξει κάποιος το θέμα μόνος του είτε από λίστα θεμάτων του καθηγητή,πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε.

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Μήνυμα Προέδρου Οργανωτικής Επιτροπής Αγαπητοί συνάδελφοι και συνεργάτες, Με ικανοποίηση αλλά και αίσθημα ευθύνης σας προσκαλώ στην παρακολούθηση της σειράς «Σεμιναρίων Νευρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Έντυπο Συμμετοχής Εταιρειών

Έντυπο Συμμετοχής Εταιρειών Έντυπο Συμμετοχής Εταιρειών Χαιρετισμός Αξιότιμε κύριε / Αξιότιμη κυρία, Η Ελληνική Εταιρεία Άνοιας βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει την οργάνωση του 3ου Συνεδρίου Master Classes in Dementia

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα Περίληψη Το παρόν πόνημα είναι ένας οδηγός συγγραφής ερευνητικών εργασιών (project) και απευθύνεται στους μαθητές της Α και Β Λυκείου. Είναι προϊόν βιβλιογραφικής έρευνας και εξηγεί την μορφή και την δομή

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ηµεροµηνία Ώρα Αίθουσα

ΕΚ ΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ηµεροµηνία Ώρα Αίθουσα ΕΚ ΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ηµεροµηνία Ώρα Αίθουσα Ρόδος 16 Μαρτίου 2012 7.00 µµ Αίθουσα πολιτιστικών εκδηλώσεων «Ακταίον» ΤΙΤΛΟΣ: ΜΠΡΙΤΖ, ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΕΝ ΥΝΑΜΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Στόχοι Ο κύριος στόχος του μαθήματος είναι να βοηθήσει τους φοιτητές να αναπτύξουν πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας)

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Εισηγητής: Ι.Σ. Παναγόπουλος, PhD in Industrial Psychology Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης της SHL Ελλάς 1 Στόχοι Εισαγωγή στα Ψυχομετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κουρνιάτης Νίκος Αρχιτέκτων Μηχανικός Ε.Μ.Π. Σπυρίδωνος Τρικούπη 69, Αθήνα 6937 14 56 38 perspect.geo@gmail.com www.perspect.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΣΠΟΥΔΕΣ 1.1. Προπτυχιακές σπουδές Μεταπτυχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

«Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τη Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2007 πραγματοποιήθηκε παρουσίαση του προγράμματος «Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» στο συνεδριακό κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι ΣΤ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ ΣΑ Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η ΣΧ Ο Λ Η Τ Μ Η Μ Α ΨΥΧΟΛ Ο ΓΙΑ Σ

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι ΣΤ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ ΣΑ Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η ΣΧ Ο Λ Η Τ Μ Η Μ Α ΨΥΧΟΛ Ο ΓΙΑ Σ Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι ΣΤ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ ΣΑ Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η ΣΧ Ο Λ Η Τ Μ Η Μ Α ΨΥΧΟΛ Ο ΓΙΑ Σ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Εφαρμοσμένη Ψυχολογία Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

επιστημονική ημερίδα: εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ

επιστημονική ημερίδα: εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ επιστημονική ημερίδα: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ εγκαταστάσεις New York College 9 Μαΐου 2009 - ΑΘΗΝΑ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ Επιστημονική Επιμέλεια: Δρ Εμμανουηλίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ 12&13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 Πρόγραμμα ALCOVE: Η χρήση των ψυχοτρόπων στην Άνοια, ευρωπαϊκές απόψεις και οδηγίες, Focus Group για την Ελλάδα Το ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ αξιολογείται με 6 μόρια

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΙΟ-ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ Η/Υ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΙΟ-ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ Η/Υ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ, ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ & ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ (ΕΣΑ ΚΑΠΑ-Π)

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ (ΕΣΑ ΚΑΠΑ-Π) ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ (ΕΣΑ ΚΑΠΑ-Π) ΤΣΑΝΑ ΜΑΡΙΑΝΑ, ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ MSC ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για τη Διερεύνηση, Διάγνωση και Διαχείριση Περιστατικών Κακοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας. 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA. Προτάσεις Προώθησης & Προβολής

2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας. 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA. Προτάσεις Προώθησης & Προβολής ο 2 Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας 23-24 Νοεμβρίου 2013 CROWNE PLAZA Προτάσεις Προώθησης & Προβολής Αξιότιμε Κύριε / Αξιότιμη Κυρία, Το Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας έχει την τιμή και τη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Dr Rosenbek s Workshop How to Treat Aphasia, Dysarthria and Apraxia of Speech: Evidence and Experience Διοργάνωση: 12-13 Σεπτεμβρίου 2015 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ - ΔΥΣΓΡΑΦΙΑ: Αντιμετώπιση, Διαχείριση & Υποστήριξη

ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ - ΔΥΣΓΡΑΦΙΑ: Αντιμετώπιση, Διαχείριση & Υποστήριξη Επιμορφωτικό Σεμινάριο ΠΑΤΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2014-2015 ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ - ΔΥΣΓΡΑΦΙΑ: Αντιμετώπιση, Διαχείριση & Υποστήριξη Προσκεκλημένη Ομιλήτρια Δρ Φουστάνα Αγγελική Ειδική Παιδαγωγός,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει

Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει < Η Γιαγιά δε με Γνωρίζει Συγγραφή παραμυθιού: Εύα Στεφανάτου, εκπ/κός, υπεύθυνη Αγωγής Υγείας της Π.Ε. Ν. Ηρακλείου Επιμέλεια εικονογράφησης & ηλεκτρονική επεξεργασία: Εύα Στεφανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ: ΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Επισπεύδον τμήμα: Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης)

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης) ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ακαδημαϊκή Μονάδα: Τομέας: Εργαστήριο/Σπουδαστήριο/Κλινική: Τίτλος Μαθήματος / Θέμα Εργασίας: Κωδικός Μαθήματος: Τύπος Μαθήματος: ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διοίκηση Ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS. Έκδοση 1.

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS. Έκδοση 1. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS Vellum Global Educational Services A.E. 2015 Έκδοση 1.0 Εξεταστέα Ύλη 2015

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς

Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Ακαδημαϊκό Έτος: 2014-15 Εργαστήριο Αλκοολογίας: Προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ Διδάσκων: Γιάννης Μουζάς Κωδικός: Ψ4607 Περίληψη του εργαστηρίου Η Αλκοολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ Ο ΗΓΟΣ για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή»

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών. «Δημιουργική Γραφή» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» Διετής φοίτηση (4 εξάμηνα) με δίδακτρα Σεμιναριακοί κύκλοι μαθημάτων (θεωρητικά / εργαστηριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Σεµινάριο για την διδαχή του Ε ΑΛΦΑ. Σάββατο 8 Νοεµβρίου 2014

Σεµινάριο για την διδαχή του Ε ΑΛΦΑ. Σάββατο 8 Νοεµβρίου 2014 Σεµινάριο για την διδαχή του Ε ΑΛΦΑ Εργαλείου ιεπιστηµονικής Οµάδας για την Αξιολόγηση του Επιπέδου Λειτουργικότητας Παιδιού στο Φάσµα του Αυτισµού Σάββατο 8 Νοεµβρίου 2014 Η Εταιρία Ψυχικής Υγείας Παιδιού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΟΜΑΔΑ Λ Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΒΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τι είναι η βιοπληροφορική; Αποκαλείται ο επιστημονικός κλάδος ο οποίος προέκυψε από

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών σε παιδιά & εφήβους

Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών σε παιδιά & εφήβους Επιμορφωτικό Σεμινάριο: Προσέγγιση των Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών σε παιδιά & εφήβους Εισηγήτρια: Δρ Φουστάνα Αγγελική Ειδική Παιδαγωγός, Επιστημονική συνεργάτης ΕΚΠΑ, Ερευνήτρια Katholieke Universiteit

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 1 Τι είναι η Στατιστική;

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 1 Τι είναι η Στατιστική; ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος Επιμελητών... 13 Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 MEΡΟΣ Α: ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Παραμέληση παιδιού: η κυρίαρχη μορφή κακοποίησης... 21 Παπαδομαρκάκη Ελένη, Ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή

Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή Η Χρήση της Τεχνολογίας στη Φυσική Αγωγή Bonnie S. Mohnsen, Ph.D. Consultant/C.E.O. Επιμέλεια: ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ;

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ; Ασημίνα Μαυροειδή Ειδική Εκπαιδευτικός 6 ο Πανελλήνιο Παιδοψυχιατρικό Συνέδριο 15-17 Μαΐου 2009 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ; Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 2 Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Επιλογή κειμένων των καθηγητών: Μ. GRAWITZ Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα.

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα. Τίτλος μαθήματος: Μεθοδολογία Έρευνας Κωδικός μαθήματος: ΒΠ0800 (3Ω/Υ) Διδάσκουσα: Ελευθερία Τσέλιου Ηλεκτρονική διεύθυνση για επικοινωνία: tseliou@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 & 3. Αχαϊκές Ημέρες ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ. Απριλίου 2011 ΠΑΤΡΑ. Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 & 3. Αχαϊκές Ημέρες ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ. Απριλίου 2011 ΠΑΤΡΑ. Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών Αχαϊκές Ημέρες ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ - ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ (ΙΕΔΕΠ) ΠΑΤΡΑ 2 & 3 Απριλίου 2011 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών www.synedra.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΤΡΑ 2

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 9 - Δεκέμβριος 2009 www.orientum.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ORIENTUM - ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

Τεύχος 9 - Δεκέμβριος 2009 www.orientum.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ORIENTUM - ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Τεύχος 9 - Δεκέμβριος 2009 www.orientum.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΩΡΙΖΑΤΕ ΟΤΙ. ΡΩΤΑΤΕ ΑΠΑΝΤΑΜΕ ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ORIENTUM - ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ σελ. 2 σελ. 4 σελ. 6 σελ. 7 H Orientum σας εύχεται

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία & Δυσαριθμησία:

Δυσλεξία & Δυσαριθμησία: 22-23 Νοεμβρίου 2014 Αθήνα Δυσλεξία & Δυσαριθμησία: θεωρητική προσέγγιση, προγράμματα αξιολόγησης και αντιμετώπισης Εισηγήτρια: Δρ Φουστάνα Αγγελική Ειδική Παιδαγωγός, Επιστημονική συνεργάτης ΕΚΠΑ, Ερευνήτρια

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Ιανουάριος-Ιούνιος 2014. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Ιανουάριος-Ιούνιος 2014 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΟΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ?

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΞΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ (CV)

ΣΥΝΤΑΞΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ (CV) ΣΥΝΤΑΞΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ (CV) Στόχοι του Σεμιναρίου Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου θα είστε σε θέση να γνωρίζετε: Τα χαρακτηριστικά ενός Βιογραφικού Σημειώματος Τι περιέχει και πως συντάσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση»

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» «Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» Γεώργιος Χρ. ΣΠΑΘΑΡΆΚΗΣ Διευθυντής Γενικής Ιατρικής Κέντρο Υγείας Ιτέας Φωκίδας Γηρίατρος - Γεροντολόγος Ταμίας EURACT ΓΕΝΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Παναγιώτης Μπαμίδης Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Πληροφορικής Ιατρικής Εκπαίδευσης Τριπλή αποστολή και ποικιλομορφία στην Ι.Σ.Α.Π.Θ. Εκπαίδευση Έρευνα Προσφορά φροντίδας υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ειδικευόμενους παιδοψυχίατρους, σε επαγγελματίες, εργαζόμενους και μη, στην ψυχική υγεία (Ιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς,

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. Aναστάσιος Σταλίκας Σοφία Tριλίβα Παγώνα Pούσση

Eισαγωγή. Aναστάσιος Σταλίκας Σοφία Tριλίβα Παγώνα Pούσση Eισαγωγή Aναστάσιος Σταλίκας Σοφία Tριλίβα Παγώνα Pούσση Η χρήση των ψυχομετρικών δοκιμασιών και, γενικότερα, η ανάπτυξη του γνωστικού χώρου της ψυχομετρίας βρίσκονται στο προσκήνιο από την εποχή που ο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση γνωστικών ασκήσεων για την υποστήριξη ατόμων με άνοια

Σχεδίαση γνωστικών ασκήσεων για την υποστήριξη ατόμων με άνοια Σχεδίαση γνωστικών ασκήσεων για την υποστήριξη ατόμων με άνοια Αναστάσιος Καρακώστας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Περιεχόμενα Οι γνωστικές ασκήσεις στην υπηρεσία ασθενών με άνοια Προτεινόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ KEK ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ (PINDis) (15 ατόμων) (580 ωρών) (80 ώρες θεωρία-500 ώρες πρακτική άσκηση) Επιστημονικά Υπεύθυνες: Τσολάκη

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Περιγραφή Μαθήματος. Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Περιγραφή Μαθήματος. Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ Περιγραφή Μαθήματος Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Αντικείμενο Μαθήματος Η εκμάθηση των βασικών αρχών λειτουργίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα