Ê. ÏõëÞò, Ì. Èåïäþñïõ, Ô. ÌáóôñïãéáííÜêçò,. ÌáìÜç - ùìáôü, Á. Ðïëõ ñïíïðïýëïõ, È. Áèáíáóïýëç

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ê. ÏõëÞò, Ì. Èåïäþñïõ, Ô. ÌáóôñïãéáííÜêçò,. ÌáìÜç - ùìáôü, Á. Ðïëõ ñïíïðïýëïõ, È. Áèáíáóïýëç"

Transcript

1 Ê. ÏõëÞò, Ì. Èåïäþñïõ, Ô. ÌáóôñïãéáííÜêçò,. ÌáìÜç - ùìáôü, Á. Ðïëõ ñïíïðïýëïõ, È. Áèáíáóïýëç

2 Σε µιαν εποχή που η οδοντιατρική επιστήµη εξελίσσεται µε ραγδαίους ρυθµούς, η οδοντιατρική κοινότητα έχει υποχρέωση να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την προαγωγή της στοµατικής υγείας, τη σχεδίαση συγκεκριµένων και εξειδικευµένων πολιτικών και προγραµµάτων αγωγής στοµατικής υγείας και την κατάθεση συγκεκριµένων προτάσεων στην Πολιτεία για τη βελτίωση της στοµατικής υγείας του πληθυσµού. Η στοµατική υγεία δικαιούται επιτέλους να αποκτήσει τη θέση που της αρµόζει ως καθοριστικός παράγοντας στη διατήρηση της συνολικής υγείας και της ποιοτικής αναβάθµισης της ζωής του ατόµου. Για να υλοποιηθεί όµως αυτό το µεγαλόπνοο όραµα, ικανή και αναγκαία συνθήκη είναι η καταγραφή των οδοντιατρικών προβληµάτων και των αναγκών του πληθυσµού. Η καταγραφή επιδηµιολογικών δεδοµένων και η ανάπτυξη κατάλληλων πολιτικών υγείας είναι υποχρέωση της Πολιτείας προς τους πολίτες της. Χωρίς όµως τα κατάλληλα επιδηµιολογικά δεδοµένα ο σχεδιασµός οποιασδήποτε πολιτικής είναι ανέφικτος. Με γνώµονα την προαγωγή της στοµατικής υγείας το σύνολο της οδοντιατρικής κοινότητας κινητοποιήθηκε και συστρατεύθηκε προκειµένου να καταγραφεί µε ακρίβεια η σηµερινή κατάσταση της στοµατικής υγείας του Ελληνικού πληθυσµού και να εκπονηθεί ο πρώτος επιδηµιολογικός χάρτης στην Ελλάδα. Αυτή η προσπάθεια πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του τριετούς «Προγράµµατος Προαγωγής και Καταγραφής της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού πληθυσµού» που υλοποιήθηκε από την Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία µε τη χορηγία της Colgate- Palmolive Hellas. Tην ευθύνη του προγράµµατος είχαν ο Αναπληρωτής Καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Ουλής, ως συντονιστής, η Καθηγήτρια κ. Θεσσαλία Αθανασούλη και η Καθηγήτρια κ. Λίζα Παπαγιαννούλη, από την Οδοντιατρική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. Μαζί τους συνεργάστηκε ο Καθηγητής Οικονοµικών της Υγείας κ. Ιωάννης Υφαντόπουλος και η Εταιρεία C.M.T. Προοπτική ΕΠΕ. Είναι αυτονόητο ότι η υλοποίηση του προγράµµατος θα ήταν αδύνατη χωρίς τη φιλότιµη συµµετοχή των Οδοντιατρικών Συλλόγων και των Ελλήνων οδοντιάτρων που συνεργάστηκαν πρόθυµα σε αυτό, επιδεικνύοντας υψηλό αίσθηµα κοινωνικής ευαισθησίας. Είµαστε ιδιαίτερα ικανοποιηµένοι από την ανταπόκριση και τη συµµετοχή των Συλλόγων και των συναδέλφων και τους ευχαριστούµε θερµά. Οι οδοντίατροι έχουν πλήρη συναίσθηση της άµεσης σχέσης της στοµατικής υγείας µε τη γενική υγεία των ασθενών και πλήθος επισήµων ερευνών έχουν περίτρανα αποδείξει τη σηµασία της οδοντιατρικής στην έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη νοσηµάτων, τα οποία µέχρι πριν µια δεκαετία, δεν θα µπορούσαν να συσχετισθούν µε την υγεία του 1

3 στόµατος. Από την πλευρά µας καταβάλουµε κάθε δυνατή προσπάθεια για την αναβάθµιση της στοµατικής υγείας του Ελληνικού πληθυσµού. Για την υλοποίηση αυτού του οράµατος η Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία, αλλά και ο οδοντιατρικός κόσµος γενικότερα, θα σταθεί αρωγός σε κάθε προσπάθεια της Πολιτείας προς αυτή την κατεύθυνση. Από κοινού µπορούµε να αναστρέψουµε τη σηµερινή εικόνα και να βελτιώσουµε τη στοµατική υγεία του πληθυσµού µας. Αξίζει να προσπαθήσουµε για ένα υγιέστερο χαµόγελο. O Πρόεδρος της Ελληνικής Οδοντιατρικής Οµοσπονδίας ΠΑΝΟΣ ΑΛΕΞΙΟΥ 2

4 Η συνεργασία της Colgate µε την Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία, στο πλαίσιο του προγράµµατος Καταγραφής και Προαγωγής της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού, αποτελεί για µας µια µεγάλη ευκαιρία να κάνουµε πράξη και στην Ελλάδα τη σταθερή µας δέσµευση για ανάληψη πρωτοβουλιών που προάγουν τη στοµατική υγεία περισσοτέρων από 50 εκατοµµυρίων οικογενειών σε όλο τον κόσµο. Η προσπάθειά µας αυτή συµβαδίζει µε τη γενικότερη φιλοσοφία και την κοινωνική ευαισθησία που επιδεικνύει η εταιρία µας σε όλες τις χώρες που δραστηριοποιείται, προσπαθώντας να αποδώσει σε αυτές κοινωνική προσφορά µε τη µορφή πολλαπλών εκπαιδευτικών και ερευνητικών προγραµµάτων. Μέσα από την υποστήριξη του προγράµµατος αυτού, η Colgate έχει συµβάλλει στην ολοκλήρωση της καταγραφής της στοµατικής υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού, ένα έργο που αποτελεί µια µοναδική πρωτοβουλία στη χώρα µας, και θέτει τις βάσεις για το σχεδιασµό ενός ολοκληρωµένου πλαισίου δράσης για τη βελτίωση της στοµατικής υγείας των Ελλήνων. Παράλληλα, είχαµε τη δυνατότητα να στηρίξουµε την εκπαίδευση περισσοτέρων από παιδιών σε θέµατα που αφορούν τη σωστή στοµατική υγιεινή, µία προσπάθεια που θα συνεχιστεί και στα επόµενα χρόνια καλύπτοντας όλες τις ηλικιακές οµάδες του ελληνικού πληθυσµού. Τέλος, µέσα από το πρόγραµµα αυτό, έχει θεσπιστεί ο Νοέµβριος ως µήνας Στοµατικής Υγείας µε απώτερο στόχο την κορύφωση της ενηµέρωσης των πολιτών σχετικά µε θέµατα στοµατικής υγείας και την αφύπνιση τους σχετικά µε την αναγκαιότητα της πρόληψης για την καταπολέµηση των οδοντιατρικών προβληµάτων. Με την ολοκλήρωση του τριετούς προγράµµατος Καταγραφής και Προαγωγής της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού, θα θέλαµε να ευχαριστήσουµε όλους τους συντελεστές αυτής της προσπάθειας και ειδικότερα την Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία για τη δυνατότητα που µας έδωσε να στηρίξουµε αυτό το σηµαντικό έργο. Με τη σειρά µας, δεσµευόµαστε να συνεχίσουµε να είµαστε αρωγοί ανάλογων προσπαθειών της Ελληνικής Οδοντιατρικής Οµοσπονδίας για ακόµη περισσότερα υγιή χαµόγελα στη χώρα µας. Colgate Palmolive ΕΛΛΑΣ 3

5

6 Ç ðáñïýóá Ýêèåóç åêðïíþèçêå ìå ôçí åðéóôçìïíéêþ åõèýíç ôùí: Ê. ÏõëÞ ÁíáðëçñùôÞ ÊáèçãçôÞ ôçò ÏäïíôñéáôéêÞò Ó ïëþò ôïõ Ðáíåðéóôçìßïõ Áèçíþí Ô. ÌáóôñïãéáííÜêç Ïéêïíïìïëüãï ôçò Õãåßáò ôçò CMT ÐñïïðôéêÞ ÅÐÅ. ÌáìÜç- ùìáôü Áíáðëçñþôñéá êáèçãþôñéá ÊïéíùíéêÞò êáé ÐñïëçðôéêÞò ÏäïíôéáôñéêÞò ÅÊÐÁ Á. Ðáðáãéáííïýëç ÊáèçãÞôñéá, Äéåõèýíôñéá ôïõ Åñãáóôçñßïõ ÐáéäïäïíôéáôñéêÞò È. Áèáíáóïýëç Åðßôéìç ÊáèçãÞôñéá ÐñïëçðôéêÞò êáé ÊïéíùíéêÞò ÏäïíôéáôñéêÞò

7

8 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η παρούσα έκθεση µε τίτλο η Επιδηµιολογική κατάσταση της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού συντάχθηκε µε βάση τα αποτελέσµατα της Πανελλαδικής επιδηµιολογικής έρευνας που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του τριετούς Προγράµµατος Προαγωγής και Καταγραφής της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού από την Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία µε τη συνεργασία της Colgate. Στο πρώτο µέρος παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα της έρευνας τόσο όσον αφορά τα ευρήµατα της κλινικής εξέτασης όσο και τα ευρήµατα από την ανάλυση των ερωτηµατολογίων στοµατικής υγείας, αποτυπώνοντας τη συνολική επιδηµιολογική εικόνα της Ελλάδας για τη στοµατική υγεία. Τα συµπεράσµατα που προκύπτουν από αυτά τα αποτελέσµατα περιγράφονται στο δεύτερο µέρος και παρέχουν τη δυνατότητα για περαιτέρω συζήτηση και προβληµατισµό για τη στοµατική υγεία. Στη συνέχεια και βάσει των αποτελεσµάτων και των συµπερασµάτων που προηγούνται, παρουσιάζονται προτάσεις για µια ολοκληρωµένη παρέµβαση για τη βελτίωση της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού. Οι προτάσεις αυτές αποτελούν τη βάση για να ξεκινήσει ένας διάλογος µεταξύ της πολιτείας, των επιστηµονικών και συνδικαλιστικών φορέων καθώς και όλων των αρµοδίων για τη στοµατική υγεία. Ο διάλογος αυτός πρέπει να καταλήξει στη συγκρότηση ενός ολοκληρωµένου σχεδίου που θα εφαρµοστεί σε εθνική κλίµακα για τη βελτίωση της Στοµατικής Υγείας. Τέλος, στο παράρτηµα περιλαµβάνεται: 1. Η µεθοδολογία υλοποίησης της επιδηµιολογικής έρευνας για την καταγραφή της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού. 2. Συνοπτική παρουσίαση του Προγράµµατος Προαγωγής και Καταγραφής της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού έτσι ώστε ο αναγνώστης να έχει τη δυνατότητα να κατανοήσει τη συνολική παρέµβαση που υλοποιήθηκε από την Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία σε όλη τη χώρα. 7

9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Η ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 9 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ.. 11 ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ. 12 ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ.. 26 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 8

10 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από την µεταπολίτευση και εντεύθεν τα θέµατα της υγείας βρίσκονται σταθερά στις πρώτες θέσεις της επικαιρότητας. Παρά τα αξιοσηµείωτα βήµατα που έγιναν προς την κατεύθυνση της ανασυγκρότησης του Συστήµατος Υγείας υπάρχουν ακόµα πολλά που µπορούν να γίνουν γενικότερα αλλά και ειδικότερα όσον αφορά τη Στοµατική Υγεία, ώστε το Σύστηµα να γίνει αποδοτικότερο και να ικανοποιεί τις ανάγκες των πολιτών. Η οδοντιατρική φροντίδα δυστυχώς, αντιµετωπίστηκε και αντιµετωπίζεται ακόµα και σήµερα από το κράτος και τα ασφαλιστικά ταµεία, ως ένα θέµα υγείας δευτερεύον, µετακυλίοντας το χρηµατοδοτικό βάρος και την ευθύνη στους ίδιους τους πολίτες. Έτσι και παρά τον υπερπληθωρισµό του οδοντιατρικού επαγγέλµατος και την σύγχρονη οδοντιατρική τεχνολογία που εγκαθίσταται ταχέως και στην Ελλάδα, δεν παρατηρούνται σηµαντικές αλλαγές, ιδιαίτερα στους τρόπους και τις διαδικασίες ασφάλισης, χρηµατοδότησης και παροχής υπηρεσιών οδοντιατρικής φροντίδας. Αποτέλεσµα αυτής της στασιµότητας είναι η ελλιπής κάλυψη των οδοντιατρικών αναγκών, η διατήρηση των ανισοτήτων, η απουσία προληπτικών οδοντιατρικών φροντίδων και το µεγάλο έλλειµµα ενηµέρωσης και ευαισθητοποίησης του κόσµου για τη σηµασία της στοµατικής υγείας. Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει κάποιες µεµονωµένες προσπάθειες καταγραφής των επιδηµιολογικών προβληµάτων της στοµατικής υγείας του πληθυσµού από σχετικούς φορείς και άτοµα (οδοντιατρικές σχολές, καθηγητές οδοντιατρικής και οδοντιάτρους). Οι µελέτες αυτές έγιναν όµως σε συγκεκριµένες περιοχές, δεν είχαν ταυτοποιηµένους εξεταστές και αφορούσαν συγκεκριµένες ηλικιακές οµάδες του πληθυσµού. Η σηµαντικότερη µέχρι τώρα προσπάθεια έγινε το 1985 οπότε και πραγµατοποιείται για πρώτη φορά στη χώρα µας επιδηµιολογική µελέτη των νόσων του στόµατος από τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας µε τη συνεργασία του Υπουργείου Υγείας (National Oral Health Pathfinder Survey). Η έρευνα αυτή αφορούσε τις ηλικίες 7, 12 και ετών σε 16 περιοχές. Η απουσία επιδηµιολογικών µελετών στοµατικής υγείας και η συνακόλουθη έλλειψη στοιχείων για τα προβλήµατα και τις ανάγκες του πληθυσµού, είχε ως συνέπεια ο σχεδιασµός και η υλοποίηση οποιασδήποτε πολιτικής στοµατικής υγείας να βαδίζει στα τυφλά και µε αµφίβολα αποτελέσµατα. Και αυτό γιατί προαπαιτούµενο κάθε πολιτικής και δράσης, προληπτικής και θεραπευτικής, είναι η καταγραφή των επιδηµιολογικών δεδοµένων σχετικά µε την έκταση και τη βαρύτητα των νόσων του στόµατος. Με βάση λοιπόν αυτή την θεµελιώδη αρχή σχεδιάστηκε το πρόγραµµα «Στοµατικής Υγείας της Ελληνικής Οδοντιατρικής Οµοσπονδίας» στοχεύοντας και στην υλοποίηση της επιδηµιολογικής έρευνας για την καταγραφή της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού πληθυσµού. 9

11 Η συγκεκριµένη επιδηµιολογική έρευνα είχε στόχο να αποτυπώσει το µέγεθος των προβληµάτων στοµατικής υγείας στη χώρα µας. Από τα επιδηµιολογικά δεδοµένα που προκύπτουν, η Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία είναι πλέον σε θέση να καταθέσει προτάσεις για τις πραγµατικές ανάγκες στοµατικής υγείας του πληθυσµού, βάσει των οποίων θα µπορέσουν οι αρµόδιοι φορείς (Υγείας, Παιδείας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων) µε τη συνεργασία της ΕΟΟ να σχεδιάσουν και εφαρµόσουν τις γενικές και εξειδικευµένες δράσεις που θα δώσουν λύση στα προβλήµατα. Το συγκεκριµένο πρόγραµµα υλοποιήθηκε µε τη Συνεργασία και Χρηµατοδότηση της COLGATE και περιλάµβανε τρεις διακριτές αλλά και ταυτόχρονα συµπληρωµατικές δράσεις, δηλαδή: Ι. Την εκπόνηση του επιδηµιολογικού χάρτη. ΙΙ. Την ανάπτυξη και εφαρµογή προγράµµατος αγωγής στοµατικής υγείας. ΙΙΙ. Το µήνα στοµατικής υγείας. Περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις αυτές περιλαµβάνονται στο Παράρτηµα 2. 10

12 2. Αποτελέσµατα επιδηµιολογικής έρευνας Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα της επεξεργασίας των καταγεγραµµένων στα σχετικά έντυπα στοιχείων της κλινικής εξέτασης, αλλά και των στοιχείων από τα ερωτηµατολόγια. Η παρουσίαση είναι σκόπιµα συνοπτική και σύντοµη, µε αναφορά σε κάποια µόνο γενικά και ουσιαστικά ευρήµατα που χρήζουν προσοχής, ανάλυσης και αντίστοιχης παρέµβασης σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Μια εκτενέστερη και εις βάθος ανάλυση, µε πολύ περισσότερα στοιχεία και πίνακες ανά ηλικία και είδος καταγραφής, εµπεριέχεται στον τόµο των αποτελεσµάτων της επιδηµιολογικής έρευνας που συνοδεύει την παρούσα συνοπτική περιγραφή. Η παρουσίαση των ευρηµάτων-αποτελεσµάτων της κλινικής εξέτασης θα είναι θεµατική, δηλαδή κατά παράµετρο στοµατικής υγείας, (τερηδόνα, στοµατική υγιεινή, νόσοι περιοδοντίου, προσθετική κατάσταση και ορθοδοντική θεραπεία). Τελευταία θα παρουσιαστούν τα ευρήµατα των προσωπικών συνεντεύξεων που έγιναν µε βάση τα σχετικά ερωτηµατολόγια, (αυτοαξιολόγηση στοµατικής υγείας, λόγος επίσκεψης στον οδοντίατρο, συχνότητα βουρτσίσµατος δοντιών και iκανοποίηση από τις οδοντιατρικές υπηρεσίες). Στο Παράρτηµα 1 περιγράφονται αναλυτικά το µέγεθος του δείγµατος και η µέθοδος δειγµατοληψίας, η διαδικασία εκπαίδευσης και τυποποίησης των εξεταστών οδοντιάτρων και οι µέθοδοι, τα κριτήρια και δείκτες καταγραφής στοιχείων. 11

13 2.1 Ευρήµατα κλινικής εξέτασης Έχει ήδη αναφερθεί ότι κατά την κλινική εξέταση των ατόµων του δείγµατος συµπληρωνόταν σχετικό «έντυπο επιδηµιολογικών στοιχείων στοµατικής υγείας και αναγκών περίθαλψης» κάθε ηλικιακής οµάδας. Τα ευρήµατα που παρουσιάζονται στη συνέχεια προέρχονται από την επεξεργασία των στοιχείων από τα έντυπα αυτά. Τερηδόνα ιεθνώς η τερηδόνα µετράται µε τους σύνθετους δείκτες DMFT 1 και DMFS 2. Ο πρώτος δείκτης, µε βάση τα στοιχεία της έρευνας, πήρε για τη χώρα µας και για κάθε περιοχή εξέτασης τις τιµές που εµφανίζονται στο Σχήµα 1 και στο Σχήµα 2. Οι περιοχές που ο σχετικός δείκτης παίρνει τις µεγαλύτερες τιµές είναι ο Νοµός Ιωαννίνων τόσο για τους ενήλικες όσο και για τα παιδιά (κυρίως στις ηλικιακές οµάδες 5, 12 και ετών), ο Νοµός Αχαΐας για την ηλικιακή οµάδα των 15 ετών και η Θεσσαλονίκη στην ηλικιακή οµάδα ετών. Στον αντίποδα, οι µικρότερες τιµές καταγράφονται στην Αθήνα (ηλικιακές οµάδες 15 και ετών), στη Θεσσαλονίκη (ηλικιακές οµάδες 5 και 12 ετών) και στη Νάξο (ηλικιακή οµάδα 65-74). Η πολύ χαµηλή τιµή του DMFT στη Νάξο δεν µπορεί να αξιολογηθεί λόγω του µικρού αριθµού των ατόµων (10 άτοµα), στα οποία προσδιορίστηκε ο δείκτης στη συγκεκριµένη περιοχή. Τα επιµέρους στοιχεία του δείκτη για όλες τις ηλικιακές οµάδες της έρευνας παρουσιάζονται στον πίνακα 1. Όπως φαίνεται από το Σχήµα 3 και το Σχήµα 4, οι διαφορές µεταξύ αγροτικού και αστικού πληθυσµού είναι στατιστικά σηµαντικές για όλες τις ηλικίες εκτός της ηλικίας των 12 ετών Σχήµα 1: Μέση τιµή του δείκτη DMFT κατά περιοχή σε παιδιά ηλικίας 5, 12 και 15 ετών Σχήµα 2: Μέση τιµή του δείκτη DMFT κατά περιοχή σε άτοµα ηλικίας και ετών DMFT 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 Ν. Ιωαννίνων Ν. Αχαΐας Νάξος Ν. Καστοριάς Ν. Λαρίσης Λέσβος Ν. Έβρου Ν. Χανίων Κεφαλληνία Αθήνα Θεσσαλονίκη Σύνολο DMFT Ν. Ιωαννίνων Ν. Λαρίσης Ν. Έβρου Ν. Καστοριάς Θεσσαλονίκη Λέσβος Κεφαλληνία Ν. Χανίων Ν. Αχαΐας Αθήνα Νάξος Σύνολο 5 ετών 12 ετών 15 ετών ετών ετών 1 Ο δείκτης DMFT είναι το άθροισµα των δοντιών που έχουν εξαχθεί, των τερηδονισµένων δοντιών και των δοντιών που έχουν εµφραχθεί. 2 Ο δείκτης DMFS είναι το άθροισµα των επιφανειών που έχουν εξαχθεί, των τερηδονισµένων επιφανειών και των επιφανειών που έχουν εµφραχθεί. 12

14 Σχήµα 3: είκτης DMFT κατά ηλικία και κατηγορία πληθυσµού Σχήµα 4: είκτης DMFS κατά ηλικία και κατηγορία πληθυσµού dmft (5 ετών) dmft (12 ετών) dmft (15 ετών) dmft (35-44 ετών) dmft (65-74 ετών) Αγροτικός πληθυσµός 2,56 2,23 3,72 14,91 20,12 Αστικός πληθυσµός 1,65 2,01 3,05 13,64 21,35 Σύνολο 1,77 2,05 3,19 14,06 20,97 Αγροτικός πληθυσµός Αστικός πληθυσµός Σύνολο ετών 12 ετών 15 ετών ετών ετών Αγροτικός πληθυσµός 5,26 4,01 6,47 50,42 87,02 Αστικός πληθυσµός 3,01 3,47 5,08 43,45 93,57 Σύνολο 3,3 3,58 5,36 45,78 91,53 Αγροτικός πληθυσµός Αστικός πληθυσµός Σύνολο Πίνακας 1. Ο δείκτης DMFT και τα επιµέρους στοιχεία του 5 ετών ετών ετών ετών ετών DMFT 1,77 2,05 3,19 14,06 20,97 DT (τερηδονισµένα δόντια/άτοµο) 1,54 1,15 1,43 1,70 1,39 MT (εξαχθέντα δόντια/άτοµο) 0,006 0,02 0,05 5,22 17,22 FT (σφραγισµένα δόντια/άτοµο) 0,24 0,97 1,81 7,28 2,48 % ατόµων Χωρίς τερηδόνα 57,2 37,1 28,9 0,3 0,0 Συγκρίνοντας τα αποτελέσµατα αυτής της έρευνας µε τη µελέτη του Π.Ο.Υ. που πραγµατοποιήθηκε το 1985, προκύπτει ότι οι δείκτες της τερηδόνας για τις ηλικίες των παιδιών βρέθηκαν βελτιωµένες σε σχέση µε το παρελθόν. Παρόλα αυτά όµως µετά την ηλικία των 12 ετών χειροτερεύουν τόσο σε απόλυτους αριθµούς όσο και σε ποσοστό παιδιών ελεύθερων τερηδόνας. Αυτό σηµαίνει ότι οι τιµές των δεικτών της τερηδόνας συνδέονται θετικά µε την ηλικία και χειροτερεύουν δραµατικά µέχρι τους ενήλικες όπου εξισώνονται µε τους δείκτες παρελθόντων ετών (1985). Έτσι αν στα 5 χρόνια το 57,2% είναι ελεύθερο τερηδόνας, στα 12 χρόνια το αντίστοιχο ποσοστό γίνεται 37,1% και στα 15 χρόνια 28,9%. Πίνακας 2. Σύγκριση τερηδόνας το 2004 µε το ετών ετών DMFT 4,3 2,05 14,5 14,06 DT 3,4 1,15 4,8 1,70 MT 0,1 0,02 5,6 5,22 FT 0,8 0,97 4,0 7,28 % Χωρίς Τερηδόνα 11,9 37,1 0,7 0,3 Από την παρούσα επιδηµιολογική έρευνα προκύπτει ακόµα ότι ο µισός περίπου πληθυσµός του δείγµατος, µε µικρές διαφορές ανά ηλικιακή οµάδα, έχει ανάγκη θεραπείας της τερηδόνας. Υψηλότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στον αγροτικό πληθυσµό και στα παιδιά των οποίων οι γονείς είχαν χαµηλό επίπεδο εκπαίδευσης. 13

15 Επίσης µε την αύξηση της ηλικίας όλο και λιγότερα παιδιά είναι «ελεύθερα τερηδόνας», ενώ καταγράφονται και διαφορές στα ποσοστά µεταξύ παιδιών από αγροτικές και αστικές περιοχές, ιδιαίτερα στην ηλικία των πέντε ετών. ηλαδή ο αριθµός των παιδιών που κρίνονται ελεύθερα τερηδόνας είναι µεγαλύτερος στις αστικές περιοχές απ ότι στις αγροτικές και προφανώς συνδέεται περισσότερο µε κοινωνικο-οικονοµικούς παράγοντες. Σχήµα 5: Ανάγκη θεραπείας τερηδόνας ανά ηλικία Σχήµα 6: Ελεύθερα τερηδόνας ανά ηλικία και κατηγορία πληθυσµού ,1 55,3 47,8 57,5 49, ,9 59,4 57,2 % % 30 33,9 37,9 37,1 24, , ,9 44,7 52,2 42,5 50, ετών 12 ετών 15 ετών ετών ετών 0 5 ετών 12 ετών 15 ετών Ανάγκη θεραπείας Απουσία ανάγκης θεραπείας Αγροτικός πληθυσµός Αστικός πληθυσµός Σύνολο Συγκρίνοντας την Ελλάδα µε τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρατηρούµε στο Σχήµα 7 και στο Σχήµα 8 ότι αν και η Ελλάδα για τα 5χρονα είναι στην 9η θέση, για τα 12χρονα πέφτει κατακόρυφα και βρίσκεται µαζί µε την Ιταλία στην τελευταία θέση µεταξύ των 15 κρατών-µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πριν την τελευταία διεύρυνση) και 15 η µεταξύ των 25 εταίρων µας στη διευρυµένη Ευρωπαϊκή Ένωση. Σχήµα 7: DMFT παιδιών ηλικίας 5 ετών στην Ευρώπη Πόρτογαλία Γερµανία ( υτική) Γερµανία (Ανατολική) Γαλλία Ελβετία Αυστρία Ηνωµένο Βασίλειο Ελλάδα Ολλανδία Βέλγιο (Φλάνδρα) Νορβηγία Ιταλία (περιοχή Μιλάνου) Φιλανδία ανία Ισπ ανία Ιρλανδία 0 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 14

16 Σχήµα 8: DMFT σε παιδιά ηλικίας 12 ετών στην ΕΕ Ολλανδία ανία Ην. Βασίλειο Αυστρία Βέλγιο Ιρλανδία Ισπανία Σουηδία Φιλανδία Γερµανία Πορτογαλία Μάλτα Σλοβενία Γαλλία Ελλάδα Κύπρος Ιταλία Τσεχία Εστονία Λουξεµβούρ Λετονία Λιθουανία Ουγγαρία Πολωνία Σλοβακία Ένας άλλος δείκτης πολύ σηµαντικός που καταµετρά το βαθµό της παρεχόµενης ή µη θεραπείας είναι ο δείκτης Care Index (CI) ή δείκτης θεραπείας. Σύµφωνα µε το Σχήµα 9, ένα µεγάλο µέρος των αναγκών µένει χωρίς θεραπεία µε το δείκτη να είναι πολύ µικρός ιδιαίτερα στις δύο ακραίες ηλικιακές οµάδες, τα παιδιά 5 ετών και τους ενήλικες ετών. Σχήµα 9: είκτης θεραπείας (Care Index CI) 60,00% 50,00% 45,33% 55,02% 51,27% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 13,44% 11,76% 0,00% 5 ετών 12 ετών 15 ετών ετών ετών Όσον αφορά τους επιµέρους δείκτες, δηλαδή τον DT (αριθµός τερηδονισµένων δοντιών), FT (αριθµός εµφραγµένων δοντιών) και MT (αριθµός δοντιών που έχουν εξαχθεί λόγω τερηδόνας), τα σχετικά ευρήµατα για τους ενήλικες παρουσιάζονται στα τρία επόµενα σχήµατα. Στο Σχήµα 10 παρουσιάζεται η µέση τιµή του δείκτη DT κατά επίπεδο 15

17 εκπαίδευσης και εισόδηµα για τις δύο οµάδες των ενηλίκων και προκύπτει αρνητική συσχέτιση µεταξύ αυτού και του επιπέδου εκπαίδευσης και µηνιαίου εισοδήµατος. ηλαδή όσο αυξάνεται το εισόδηµα και η εκπαίδευση του ατόµου τόσο ο συγκεκριµένος δείκτης παίρνει µικρότερες τιµές δηλαδή µειώνεται ο αριθµός των τερηδονισµένων δοντιών. Για παράδειγµα η οµάδα αναλφάβητοι/δηµοτικού ηλικίας 35-44, έχουν κατά µέσο όρο 2,68 τερηδονισµένα δόντια, ενώ εκείνα µε ανώτερη/ανώτατη εκπαίδευση της ίδιας ηλικιακής οµάδας έχουν µόνο 1,28. Σχήµα 10: Τερηδονισµένα δόντια (DT) κατά ηλικία, επίπεδο εκπαίδευσης και εισόδηµα 3 2,5 2,68 2 2,24 1,91 1,93 1,5 1 0,5 1,49 1,32 1,65 1,48 1,07 1,28 0,76 0,5 1,26 0,61 0 Αναλ/βητοι- ηµοτικό / 590 Γυµνάσιο / Λύκειο / 1761 Ανώτερη-Ανώτατη DT κατά επίπεδο εκπαίδευσης DΤ κατά µηνιαίο εισόδηµα DΤ κατά επίπεδο εκπαίδευσης DT κατά µηνιαίο εισόδηµα Τα ευρήµατα σχετικά µε τον αριθµό των εµφραγµένων δοντιών (δείκτης FT) δείχνουν επίσης ότι υπάρχει θετική συσχέτιση του δείκτη µε το µηνιαίο εισόδηµα και το επίπεδο εκπαίδευσης. Όσο δηλαδή αυξάνεται το µηνιαίο εισόδηµα και το επίπεδο εκπαίδευσης, αυξάνεται και η δυνατότητα αναζήτησης θεραπείας και ο αριθµός των εµφραγµένων δοντιών (Σχήµα 11). Για παράδειγµα, οι αναλφάβητοι/δηµοτικού, ηλικίας είχαν κατά µέσο όρο 2,11 εµφραγµένα δόντια, όταν το αντίστοιχο νούµερο για τα άτοµα ανώτερης/ανώτατης εκπαίδευσης ήταν υπερδιπλάσιο (5,06). Αυτό υποδηλώνει ότι τα άτοµα χαµηλότερου οικονοµικού και εκπαιδευτικού επιπέδου, δεν καλύπτουν ή αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες τους, σε ποσοστό υποδιπλάσιο των ατόµων µε υψηλότερο οικονοµικό και εκπαιδευτικό επίπεδο. 16

18 Σχήµα 11: Εµφραγµένα δόντια (FT) κατά ηλικία, επίπεδο εκπαίδευσης και εισόδηµα ,72 5,19 7,61 6,01 8,31 7,49 7,88 5, ,47 2,11 Αναλ/βητοι- ηµοτικό / 590 3,14 3,94 2,86 2,5 Γυµνάσιο / Λύκειο / 1761 Ανώτερη-Ανώτατη FT κατά επίπεδο εκπαίδευσης FΤ κατά µηνιαίο εισόδηµα FΤ κατά επίπεδο εκπαίδευσης FT κατά µηνιαίο εισόδηµα Το παραπάνω συµπέρασµα ενισχύεται από το γεγονός ότι τα άτοµα χαµηλού εισοδήµατος εκτός του ότι έχουν λιγότερα εµφραγµένα δόντια, έχουν και περισσότερα εξαχθέντα δόντια λόγω τερηδόνας, όπως φαίνεται στο Σχήµα 12 Έτσι για παράδειγµα, οι αναλφάβητοι/δηµοτικού, ηλικίας ετών είχαν κατά µέσο όρο 17,69 εξαχθέντα λόγω τερηδόνας δόντια, όταν το αντίστοιχο νούµερο για τα άτοµα ανώτερης/ανώτατης εκπαίδευσης ήταν 13,26. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι τα άτοµα χαµηλότερου κοινωνικοοικονοµικού επιπέδου, όχι µόνο έχουν περισσότερες αθεράπευτες ανάγκες αλλά και η θεραπεία που ακολουθούν όταν την επιζητούν είναι η χειρότερη (εξαγωγές) ως οικονοµικότερη. Σχήµα 12: Εξαχθέντα δόντια (MT) κατά ηλικία, επίπεδο εκπαίδευσης και µηνιαίο εισόδηµα ,69 17,04 7,81 5,91 Αναλ/βητοι- ηµοτικό / ,3 17,21 5,28 Γυµνάσιο / MT κατά επίπεδο εκπαίδευσης ΜΤ κατά µηνιαίο εισόδηµα 18,17 14,84 13,47 13,26 5,53 3,72 Λύκειο / ,12 Ανώτερη-Ανώτατη ΜΤ κατά επίπεδο εκπαίδευσης MT κατά µηνιαίο εισόδηµα Στο σχετικό ιστόγραµµα αποτύπωσης του δείκτης MT κατά ηλικιακή οµάδα και περιοχή (Σχήµα 13), βλέπουµε ότι στην ηλικιακή οµάδα ετών η Αθήνα εµφανίζει το χαµηλότερο δείκτη απώλειας δοντιών (3,29) και τα Ιωάννινα τον υψηλότερο (7,14). 17

19 Αντίστοιχα για την ηλικιακή οµάδα ετών οι ακραίες τιµές του δείκτη καταγράφονται στην Νάξο (8,9 δόντια) και στη Θεσσαλονίκη (21 δόντια). Σχήµα 13: Εξαχθέντα δόντια λόγω τερηδόνας (MT) κατά ηλικία και περιοχή ,79 16,6 17, ,87 17,2 16,11 19,13 14,5 14,33 17, ,29 5,41 5,45 4,96 7,14 5,96 4,31 5,57 5,14 5,47 8,9 5,78 5,22 0 Αθήνα Ν. Αχαΐας Ν. Έβρου Θεσσαλονίκη Ν. Ιωαννίνων Ν. Καστοριάς Κεφαλληνία Ν. Λαρίσης Λέσβος Νάξος Ν. Χανίων Σύνολο ετών ετών Στοµατική Υγιεινή Η στοµατική υγιεινή συνήθως µετράται µε τους δείκτες DI-s (πλάκα), CI-s (τρυγία) και µε τον OHI-s, που προκύπτει από το άθροισµα των δύο πρώτων. Όσο υψηλότερη είναι η τιµή τους τόσο µεγαλύτερός ες είναι και ο αριθµός των επιφανειών µε οδοντική πλάκα και τρυγία. Πίνακας 3. Μέση τιµή των δεικτών DI-s, CI-s & OHI-s και επίπεδου στοµατικής υγιεινής ανάλογα µε τις διαβαθµίσεις του OHI-s κατά ηλικιακή οµάδα Ηλικιακή οµάδα Μέση τιµή δεικτών στοµατικής υγιεινής Επίπεδο στοµατικής υγείας ανάλογα µε τις τιµές του δείκτη OHI-s DI-s CI-s OHI-s καλή µέτρια κακή 5 ετών 0, ,5 39,3 2,2 12 ετών 0, ,5 75,0 3,5 15 ετών 0, ,2 61,4 1, ετών 0,88 0,54 1,42 52,1 39,8 8, ετών 1,03 0,79 1,82 43,4 37,2 19,4 Στον Πίνακα 3 δίνεται µια γενική εικόνα του επιπέδου στοµατικής υγιεινής µε βάση τους δείκτες αυτούς. Μεταξύ των τριών ηλικιακών οµάδων των παιδιών, η πλέον «προβληµατική» σε όρους στοµατικής υγιεινής είναι αυτή των 12 ετών µε 78,2% των παιδιών να έχουν µέτρια έως κακή στοµατική υγιεινή. Το ποσοστό αυτό είναι συµβατό µε τα ευρήµατα του ερωτηµατολογίου που παρουσιάζονται στη συνέχεια, από τα οποία προκύπτει ότι 68,7% των παιδιών αυτής της ηλικίας δεν πλένουν τα δόντια τους ή τα 18

20 πλένουν σποραδικά και µια φορά την ηµέρα. Είναι επίσης συµβατό µε το γεγονός ότι ελάχιστα χρησιµοποιούν οδοντικό νήµα ή άλλα µέσα στοµατικής υγιεινής, όπως φθοριούχα διαλύµατα, τοπικές φθοριώσεις στο Οδοντιατρείο, φθοριούχα δισκία. κλπ. Όλα αυτά τα µέσα και ειδικά η φθοριούχος οδοντόπαστα έχουν βρεθεί από µελέτες ότι βελτιώνουν τη Στοµατική Υγεία. Η κατανάλωση φθοριούχου οδοντόκρεµας στην Ελλάδα είναι πολύ χαµηλή και βρισκόµαστε στην τελευταία θέση σε σχέση µε άλλες χώρες της Ευρώπης όπως παρουσιάζονται στον Πίνακα 4 που προκύπτει από στοιχεία εκτός αυτής της µελέτης. Με µέση ποσότητα κατανάλωσης οδοντόπαστας στην Ευρώπη τα ml στην Ελλάδα καταναλώνουµε µόνο 190 ml. Πίνακας 4. Κατανάλωση οδοντόκρεµας στην Ευρώπη 3 Ο ΟΝΤΟΚΡΕΜΑ (Λίτρα) Χώρα Ιρλανδία 0,45 0,45 0,47 0,46 0,48 0,55 0,49 0,48 ανία NA 0,35 0,34 0,34 0,34 0,33 0,34 0,35 Ολλανδία NA 0,32 0,32 0,34 0,35 0,35 0,35 0,34 Ηνωµένο Βασίλειο NA NA 0,30 0,30 0,32 0,33 0,33 0,34 Νορβηγία NA 0,32 0,31 0,32 0,32 0,31 0,32 0,34 Γερµανία 0,35 0,33 0,33 0,32 0,31 0,32 0,33 0,34 Ιταλία 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,32 0,33 0,33 Αυστρία NA 0,35 0,33 0,33 0,32 0,32 0,32 0,32 Γαλλία 0,27 0,27 0,27 0,27 0,27 0,27 0,28 0,29 Σουηδία NA 0,27 0,28 0,29 0,29 0,29 0,30 0,29 Ελβετία 0,26 0,26 0,27 0,28 0,28 0,26 0,26 0,25 Φιλανδία NA 0,20 0,20 0,21 0,22 0,22 0,23 0,23 Βέλγιο NA 0,20 0,20 0,20 0,21 0,22 0,23 0,23 Ισπανία NA 0,15 0,19 0,20 0,20 0,20 0,21 0,22 Πορτογαλία NA 0,17 0,18 0,19 0,19 0,20 0,20 0,21 Ελλάδα 0,17 0,17 0,18 0,18 0,19 0,19 0,19 0,19 Μέσος όρος Ευρώπης 0,17 0,23 0,28 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31 * Τα στοιχεία για το 2005 είναι κατ εκτίµηση Επιπλέον, φαίνεται ότι στους ενήλικες και όσο αυξάνεται η ηλικία, το επίπεδο στοµατικής υγιεινής επιδεινώνεται και έτσι π.χ. ενώ στην ηλικιακή οµάδα 35-44, κακή στοµατική υγεία έχει ένας στους 12, στην οµάδα γίνεται περίπου ένας στους πέντε. Από το Σχήµα 14 φαίνεται ότι ο δείκτης DI-s σχετίζεται θετικά µε την ηλικία, φτάνοντας στην µέγιστη τιµή του για την ηλικιακή οµάδα των ετών. Στις τρεις ηλικιακές οµάδες των παιδιών και ιδιαίτερα αυτή των πέντε ετών, προκύπτει ότι το πρόβληµα είναι µεγαλύτερο στις αγροτικές περιοχές σε σύγκριση πάντα µε τις αστικές. 3 Πηγή AC Nielsen 19

21 Σχήµα 14: Μέση τιµή του δείκτη DI-s κατά ηλικία και κατηγορία πληθυσµού 1,2 1 0,94 0,91 0,92 0,91 0,85 0,860,88 1,03 1,03 1,03 0,8 0,74 0,71 0,72 0,6 0,4 0,51 0,54 0,2 0 5 ετών 12 ετών 15 ετών ετών ετών Αγροτικός Αστικός Σύνολο Στο Σχήµα 15 παρουσιάζονται οι τρεις αυτοί δείκτες στοµατικής υγιεινής κατά ηλικιακή οµάδα, επίπεδο εκπαίδευσης και εισόδηµα. Όπως και για τους δείκτες της τερηδόνας, έτσι και εδώ φαίνεται ότι η επίδραση του επιπέδου εκπαίδευσης και του εισοδήµατος είναι καθοριστική και στο επίπεδο στοµατικής υγιεινής. Όσο αυξάνει το µηνιαίο εισόδηµα και το επίπεδο εκπαίδευσης τόσο µειώνεται η τιµή των δεικτών DI-s, CI-s, OHIs, που σηµαίνει καλύτερη στοµατική υγιεινή. Σχήµα 15: είκτες στοµατικής υγιεινής (DI-s, CI-s, OHI-s) κατά ηλικία, εισόδηµα και επίπεδο εκπαίδευσης 2,5 2 1,5 1 0,5 0 Αναλ/βητοι- ηµοτικό / 590 Γυµνάσιο / Λύκειο / 1761 Ανώτερη-Ανώτατη DI-S (35-44) κατά επίπεδο εκπαίδευσης CI-S (35-44) κατά επίπεδο εκπαίδευσης OHI-S (35-44) κατά επίπεδο εκπαίδευσης DI-S (65-74) κατά επίπεδο εκπαίδευσης CI-S (65-74) κατά επίπεδο εκπαίδευσης OHI-S (65-74) κατά επίπεδο εκπαίδευσης DI-S (35-44) κατά εισόδηµα CI-S (35-44) κατά εισόδηµα OHI-S (35-44) κατά εισόδηµα DI-S (65-74) κατά εισόδηµα CI-S (65-74) κατά εισόδηµα OHI-S (65-74) κατά εισόδηµα 20

22 Νόσοι του περιοδοντίου Οι νόσοι του περιοδοντίου µετρήθηκαν στην παρούσα έρευνα µε τον σύνθετο δείκτη CPITN, µε τον οποίο προσδιορίζεται η παρουσία αιµορραγίας, τρυγίας και περιοδοντικών θυλάκων και υπολογίστηκε για όλες τις ηλικιακές οµάδες πλην εκείνης των 5 ετών. Στο Σχήµα 16 αποτυπώνεται η «δοµή» του προβλήµατος αυτού κατά ηλικιακή οµάδα και πως αυτή µεταβάλλεται. Σχήµα 16: Περιοδοντική κατάσταση κατά ηλικία 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 0,1 3,3 15,4 24,2 42,8 53,1 44,5 46,8 41,5 30,1 23,5 15,8 16,7 16,2 8,2 9,5 8,4 12 ετών 15 ετών ετών ετών Υγιές (0) Αιµορραγία κατά την ανίχνευση (1) Τρυγία (2) Θύλακος 3-5mm (3) Θύλακος 6 mm(4) Από τα στοιχεία φαίνεται ότι υπάρχουν έντονες διακυµάνσεις κατά περιοχή όσον αφορά τη τιµή του CPITN. Στις ηλικιακές οµάδες 12 και 15 ετών η Αχαΐα εµφανίζεται µε τα περισσότερα περιοδοντικά προβλήµατα, κυρίως αιµορραγία και τρυγία, και η Λέσβος µε τα λιγότερα. Στην οµάδα ο νοµός Χανίων εµφανίζεται µε τα περισσότερα προβλήµατα, κυρίως θύλακοι, και ο νοµός Αχαΐας µε τα λιγότερα, ενώ στην οµάδα οι αντίστοιχοι νοµοί είναι των Ιωαννίνων και Χανίων. ηλαδή ο νοµός Χανίων εµφανίζεται στην οµάδα να είναι ο «πλέον προβληµατικός» όσον αφορά τον επιπολασµό των περιοδοντικών νοσηµάτων και στην οµάδα αυτός µε τα λιγότερα προβλήµατα. Αν η τερηδόνα είναι υπεύθυνη για την απώλεια των δοντιών µέχρι την ηλικία των ετών, οι νόσοι του ούλων (ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα) ευθύνονται για την απώλεια των δοντιών στις µεγαλύτερες ηλικίες. Αυτό που επίσης διαφεύγει της προσοχής των αρµοδίων και του κόσµου είναι ότι η ουλίτιδα είναι προποµπός της περιοδοντίτιδας και εγκαθίσταται στην εφηβεία. Αν δηλαδή οι ηλικίες στόχος για την εφαρµογή µέτρων πρόληψης της τερηδόνας είναι τα 6 και τα 12 χρόνια, για τις νόσους του περιοδοντίου θα πρέπει να είναι τα 12 και 15 χρόνια. Είναι οι ηλικίες που η παρέµβαση θα πρέπει να είναι ουσιαστική αν θέλουµε να µειώσουµε των αριθµό των ατόµων που στις µεγαλύτερες ηλικίες καταλήγουν χωρίς δόντια. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 41,5% των παιδιών µε αιµορραγία των ούλων (αρχή ουλίτιδας) στην ηλικία των 12 ετών συνδυάζεται µε το 46,8% των ενηλίκων µε τρυγία (πρόοδος προς περιοδοντίτιδα) στην ηλικία των ετών και µε θυλάκους (3-5 mm) 21

23 στην ηλικία ετών που είναι το τελικό στάδιο πριν το τέλος και την απώλεια των δοντιών. Απόλυτα συνδεδεµένο επίσης φαίνεται πως είναι το ποσοστό των ατόµων ηλικίας ετών µε τρυγία (46,8%) µε το ποσοστό των ατόµων ηλικίας ετών που καταλήγουν µε οδοντοστοιχία (41,2%). Ορθοδοντική Κατάσταση - Ορθοδοντικές Ανάγκες Η ορθοδοντική κατάσταση και οι σχετικές ανάγκες διερευνώνται µόνο για τις οµάδες των 12 και 15 ετών. Από το Σχήµα 17 φαίνεται πολύ καθαρά ότι το ποσοστό αυτών που έχουν ανάγκη ορθοδοντικής θεραπείας στις δύο συγκεκριµένες ηλικιακές οµάδες είναι 48,7% και 42,6%, ενώ υπό θεραπεία βρίσκεται µόνο το 13,7 και 13% αντίστοιχα. Σχήµα 17: Ανάγκη ορθοδοντικής θεραπείας παιδιών 12 και 15 ετών , ,6 51,2 57,4 12 ετών 15 ετών Απούσα Παρούσα Παρούσα υπό θεραπεία Σχετικά µε τις ανάγκες ορθοδοντικής θεραπείας στις δύο ηλικιακές οµάδες κατά κατηγορία πληθυσµού, φύλο και εκπαιδευτικό επίπεδο πατέρα, καταγράφηκαν σηµαντικές διαφορές, οι οποίες αποτυπώνονται στον Πίνακα 5 στη συνέχεια. Συνοπτικά προκύπτει ότι: (α) Ο αγροτικός πληθυσµός φαίνεται να έχει µεγαλύτερη ανάγκη ορθοδοντικής θεραπείας σε σχέση µε τον αστικό και στις δύο ηλικιακές οµάδες, (β) Τα κορίτσια που έχουν ανάγκη ορθοδοντικής θεραπείας και στις δύο ηλικιακές οµάδες, βρίσκονται σε µεγαλύτερο ποσοστό σε σύγκριση µε τα αγόρια, σε ενδεδειγµένη θεραπεία. (γ) Το εκπαιδευτικό επίπεδο του πατέρα συνδέεται θετικά µε την παρουσία ορθοδοντικής ανάγκης και την ενδεδειγµένη θεραπεία του παιδιού. ηλαδή όσο υψηλότερο είναι αυτό τόσο µεγαλύτερο είναι το ποσοστό των παιδιών µε ορθοδοντικές ανάγκες που βρίσκονται υπό θεραπεία. 22

24 Πίνακας 5. Ανάγκη ορθοδοντικής θεραπείας στις ηλικιακές οµάδες των 12 και 15 ετών κατά κατηγορία πληθυσµού, φύλο και εκπαιδευτικό επίπεδο πατέρα Απούσα Παρούσα Κατηγορία % % παρούσα υπό θεραπεία % 12 ετών 15 ετών 12 ετών 15 ετών 12 ετών 15 ετών Κατηγορία πληθυσµού Αγροτικός 42, ,3 38,9 14,2 9,1 Αστικός 53,4 58,8 32,9 27,2 13,6 14 Φύλο Αγόρια 52,2 56,7 37,7 31,9 10,2 11,4 Κορίτσια 50, ,7 27, ,2 Επίπεδο εκπαίδευσης πατέρα Αναλ/βητοι- ηµοτικού 52, , Γυµνασίου 49,4 55, ,8 13,6 8,7 Λυκείου 52,9 57,7 33, ,7 17,6 Ανωτέρας - Ανωτάτης 49,7 57, ,1 19,4 17,2 Προσθετική Κατάσταση & Προσθετικές Ανάγκες Η προσθετική κατάσταση και οι σχετικές ανάγκες καταγράφηκαν κατά γνάθο µε βάση την κωδικοποίηση των προβληµάτων και αναγκών. Για αυτή την παράµετρο της στοµατικής υγείας τα ευρήµατα εκφράζονται µε απόλυτους αριθµούς ή ποσοστά και αναφέρονται σε άτοµα που είναι ενόδοντα ή φέρουν προσθετικές αποκαταστάσεις. Το Σχήµα 18 προσφέρει µια γενική εικόνα σχετικά µε την προσθετική κατάσταση άνω και κάτω γνάθου, των δύο ηλικιακών οµάδων και Κατ αρχήν είναι αυτονόητο ότι µεταξύ το δύο ηλικιακών οµάδων υπάρχουν µεγάλες διαφορές, αφού όσο αυξάνεται η ηλικία αυξάνονται οι εξαγωγές και οι ανάγκες για γέφυρες, αλλά και για µερική ή ολική οδοντοστοιχία. Για παράδειγµα ενώ στην ηλικιακή οµάδα µόνο το 0,9% είχε ολική οδοντοστοιχία άνω γνάθου, στην ηλικιακή οµάδα των το αντίστοιχο ποσοστό εκτοξεύεται στο 41,2%. Ανάλογα είναι και τα ποσοστά για την κάτω γνάθο (0,3% & 31,4% αντίστοιχα). Ενώ τα ευρήµατα δεν φανερώνουν διαφοροποιήσεις κατά φύλο, κατά κατηγορία πληθυσµού (αστικός και αγροτικός) προκύπτει ότι οι κάτοικοι αστικών περιοχών έχουν περισσότερες προσθετικές αποκαταστάσεις στα δόντια τους (γιατί έχουν τη δυνατότητα) σε σχέση µε τους κατοίκους των αγροτικών περιοχών. Για παράδειγµα στην ηλικιακή οµάδα των το 38,0% του αγροτικού πληθυσµού είχε πλήρη απουσία 23

25 στοµατικών αποκαταστάσεων κάτω γνάθου ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τον αστικό πληθυσµό ήταν 28,1%. Σχήµα 18: Προσθετική κατάσταση κατά ηλικία και κατηγορία πληθυσµού 100% 1,5 3,3 3,1 0,5 0,6 2 2,2 0,3 90% 80% 28,2 15,3 28,1 19,8 41,5 33, ,4 70% 60% 50% 40% 30% 67 81,2 69,2 77,8 13,1 15,1 19,2 9, ,6 26,2 15,1 Ολική οδοντοστοιχία Μερική οδοντοστοιχία Γέφυρες Απουσία προσθετικής 20% 10% 30, ,4 28,1 0% Άνω γνάθος (αγροτικός πληθυσµός 35-44) Άνω γνάθος (αστικός πληθυσµός 35-44) Κάτω γνάθος (αγροτικός πληθυσµός 35-44) Άνω γνάθος (αστικός πληθυσµός 65-74) Κάτω γνάθος (αστικός πληθυσµός 65-74) Κάτω γνάθος (αστικός πληθυσµός 35-44) Άνω γνάθος (αγροτικός πληθυσµός 65-74) Κάτω γνάθος (αγροτικός πληθυσµός 65-74) Επιχειρώντας µια σύγκριση µε τις χώρες της Ευρώπης (Σχήµα 19) θα δούµε ότι από πλευράς οδοντοστοιχιών είµαστε στα ίδια επίπεδα µε την Ιρλανδία, τη ανία και τη Φιλανδία (40-50%) αλλά καλύτεροι από χώρες που λόγω συστήµατος υγείας και χαµηλού κόστους ευνοούνται οι εξαγωγές όπως η Ισλανδία (68%), η Ολλανδία (65%) και η Αγγλία (55%) 4. Σχήµα 19: Ποσοστό ατόµων ηλικίας ετών που έχουν χάσει όλα τα φυσικά τους δόντια Σουηδία Νορβηγία Ισπανία ανία Ελλάδα Φιλανδία Ιρλανδία Ηνωµένο Βασίλειο Ολλανδία Ισλανδία 4 Widstrom E, Eaton K, Van den Heuvel J (1996) 24

26 Όπως και στα προβλήµατα της τερηδόνας και της υγιεινής έτσι και εδώ η προσθετική κατάσταση του στόµατος συνδέεται µε το µηνιαίο εισόδηµα του ατόµου, όπως προκύπτει από το Σχήµα 20. Έτσι για παράδειγµα η ηλικιακή οµάδα των µε µηνιαίο εισόδηµα πάνω από ευρώ έχει διπλάσιες προσθετικές παρεµβάσεις στην κάτω γνάθο (24,4%), από εκείνη µε εισόδηµα έως 590 ευρώ (12,5%). Αντίστοιχα, στην ηλικιακή οµάδα 65-74, το ποσοστό αυτών µε εισόδηµα έως 590 ευρώ που έχουν ολική οδοντοστοιχία κάτω γνάθου είναι υπερδιπλάσιο (32,5%) από το αντίστοιχο ποσοστό εκείνων µε εισόδηµα πάνω από ευρώ (14,3%). Σχήµα 20: Προσθετική κατάσταση κάτω γνάθου σε άτοµα ηλικίας και ετών κατά καθαρό µηνιαίο εισόδηµα ,4 2, ,5 17,7 25,4 32, , ,3 34,1 28,6 Ολική οδοντοστοιχία Μερική οδοντοστοιχία Γέφυρες Απουσία προσθετικής 40 84, ,6 13, , ,9 28, Αντίθετα µε το εισόδηµα, δεν προκύπτει σαφής συσχέτιση της προσθετικής κατάστασης άνω γνάθου και του επιπέδου εκπαίδευσης (Σχήµα 21). Για παράδειγµα οι απόφοιτοι Γυµνασίου και Λυκείου και των δύο ηλικιακών οµάδων εµφανίζονται να έχουν περισσότερες προσθετικές παρεµβάσεις τόσο από τους αναλφάβητους/απόφοιτους ηµοτικού, όσο και από τους αποφοίτους ανωτέρων και ανωτάτων σχολών. Σχήµα 21: Προσθετική κατάσταση άνω γνάθου σε άτοµα ηλικίας και ετών ,5 9,9 23,6 1,8 1,8 32,3 32,3 0,9 25, ,3 25,3 28,9 Ολική οδοντοστοιχία ,1 24,1 20 Μερική οδοντοστοιχία Γέφυρες 40 64,9 64,9 64,9 73,2 16,8 32,2 32,2 24,4 Απουσία προσθετικής 20 25,3 18,4 18,4 26,7 0 Αν/βητοι- Γυµνάσιο (35- Λύκειο (35-44 ηµοτικό (35-44 ετών) 44 ετών) ετών) Ανώτερη- Ανώτατη (35-44 ετών) Αν/βητοι- Γυµνάσιο (65- Λύκειο (65-74 ηµοτικό (65-74 ετών) 74 ετών) ετών) Ανώτερη- Ανώτατη (65-74 ετών) 25

27 Σχετικά µε τις προσθετικές ανάγκες για τις δύο κατηγορίες των ενηλίκων, ο Πίνακας 6 στη συνέχεια είναι αρκετά διαφωτιστικός. Από την ηλικιακή οµάδα 35-44, οι 7 στους δέκα για άνω γνάθο και οι 6 στους δέκα για κάτω γνάθο δεν έχουν καµία προσθετική ανάγκη. Στην ηλικιακή οµάδα τα νούµερα είναι ελαφρώς αυξηµένα και για τις δύο γνάθους (7,5 και 7 στους 10 αντίστοιχα). Τα υψηλότερα ποσοστά προσθετικών αναγκών στην οµάδα των εµφανίζονται στην «ανάγκη πρόσθεσης για αντικατάσταση ενός δοντιού» (18,6%), και στην «ανάγκη πρόσθεσης για αντικατάσταση 2 µη συνεχόµενων δοντιών» (16,5%), και τα δύο στην κάτω γνάθο. Στην οµάδα τα υψηλότερα ποσοστά παρουσιάζονται στην «ανάγκη πρόσθεσης για αντικατάσταση 2 µη συνεχόµενων δοντιών» τόσο της κάτω γνάθου (17,9%), όσο και της άνω (13,6%). Πίνακας 6. Προσθετικές ανάγκες κατά γνάθο και ηλικιακή οµάδα Ηλικιακή οµάδα Καµία προσθετική ανάγκη Ανάγκη πρόσθεσης για αντικατάσταση ενός δοντιού Ανάγκη πρόσθεσης για αντικατάσταση 2 συνεχόµενων δοντιών Ανάγκη πρόσθεσης για αντικατάσταση 2 µη συνεχόµενων δοντιών Ανάγκη πρόσθεσης για αντικατάσταση όλων των δοντιών Άνω γνάθος Κάτω γνάθος Άνω γνάθος Κάτω γνάθος Άνω γνάθος Κάτω γνάθος Άνω γνάθος Κάτω γνάθος Άνω γνάθος Κάτω γνάθος ,8% 58,8% 15,5% 18,6% 4,8% 5,9% 9,6% 16,5% 0,3% 0,2% ,4% 69,7 3,0 3,5 3,5 4,6 13,6 17,9 4,6 4,3 2.2 Ευρήµατα ερωτηµατολογίου Μετά την κλινική εξέταση το άτοµο του δείγµατος απαντούσε σε 12 ερωτήσεις ενός δοµηµένου «ερωτηµατολογίου στοµατικής υγείας». Οι ερωτήσεις ήταν κλειστού τύπου και απλής ή πολλαπλής επιλογής. Τα ερωτηµατολόγια ήταν συνολικά δύο, ελαφρώς διαφοροποιηµένα µεταξύ τους, µε κοινές τις 11 από τις 12 ερωτήσεις. Το ένα αφορούσε τις ηλικιακές οµάδες των 12 και 15 ετών και το άλλο αυτές των και Οι ερωτήσεις ζητούσαν από τον ερωτώµενο είτε να κρίνει την κατάσταση της στοµατικής του υγείας, είτε να ανακαλέσει στη µνήµη του γεγονότα σχετικά µε τη δική του συµπεριφορά και πρακτική σε θέµατα στοµατικής υγείας (π.χ. εάν έχει πάει ποτέ σε οδοντίατρο, για πιο λόγο πήγε, εάν βουρτσίζει τα δόντια του και πόσο συχνά, κλπ). Στη συνέχεια γίνεται ανάλυση και σχολιασµός των στοιχείων από τα ερωτηµατολόγια. 26

28 Αυτοαξιολόγηση στοµατικής υγείας Συνολικά, η πλειονότητα των ερωτηθέντων έκρινε ότι η κατάσταση της στοµατικής του υγείας είναι είτε «καλή» (ποσοστό 37,1%), είτε «µέτρια» 50,6% (Σχήµα 22). Ένα ποσοστό 12,3% δήλωσε ότι η κατάστασή της στοµατικής του υγείας είναι «κακή». Βέβαια τα νούµερα διαφοροποιούνται ανά περιοχή, κατηγορία πληθυσµού, ηλικιακή οµάδα, φύλο, επίπεδο εκπαίδευσης κλπ. Για παράδειγµα οι περιοχές της Νάξου, Κεφαλληνίας και Έβρου εµφάνισαν τα υψηλότερα ποσοστά ατόµων, που κρίνουν την κατάσταση της στοµατικής τους υγείας ως «κακή». Τα σχετικά ποσοστά είναι για την Νάξο 18,8%, για την Κεφαλονιά 15,9% και για τον Έβρο 13,1%. Αντίθετα, οι περιοχές µε τα µεγαλύτερα ποσοστά ατόµων που κρίνουν ως «καλή» την κατάσταση της υγείας τους είναι κατά σειρά της Αθήνας (46,4%), της Καστοριάς (40,7%) και της Θεσσαλονίκης (39,4%). Από τη ανάλυση των στοιχείων προκύπτει στατιστικά σηµαντική συσχέτιση µεταξύ της κατάστασης της στοµατικής υγείας των ατόµων όπως τα ίδια την κρίνουν και των δεικτών στοµατικής τους υγείας, όπως αυτά καταγράφηκαν από την κλινική εξέταση. Σχήµα 22: Κατάσταση στοµατικής υγείας των ατόµων όλων των ηλικιακών οµάδων κατά περιοχή, όπως οι ίδιοι την κρίνουν 100% 12,2 12,2 13,1 10,1 12,9 9,7 15,9 9,4 11,6 18,8 10,2 12,3 80% 60% 41,40 53,30 57,00 50,50 48,60 49,60 50,30 51,50 49,60 53,80 55,80 50,60 40% 20% 46,4 34,5 29,9 39,4 38,5 40,7 33,8 39,1 38,8 27, ,1 0% Αθηνών Αχαΐας Έβρου Θεσσαλονίκης Ιωαννίνων Καστοριάς Κεφαλληνίας Λάρισας Λέσβου Νάξου Χανίων Σύνολο δείγµατος καλή µέτρια κακή 27

29 Λόγος επίσκεψης στον οδοντίατρο Στην ερώτηση εάν «έχει επισκεφθεί ποτέ οδοντίατρο και για ποιο λόγο συνήθως τον επισκέπτεται» το 34% δήλωσε ότι πάει στον οδοντίατρό του για προληπτικούς λόγους, το 31,9 λόγω πόνου, το 30,1 για αποκατάσταση, ενώ ένα 4% δήλωσε ότι δεν έχει πάει ποτέ σε οδοντίατρο (Σχήµα 23). Βέβαια τα στοιχεία αυτά θα µπορούσαν εκ πρώτης αναγνώσεως να θεωρηθούν ενθαρρυντικά, αφού ένας στους τρεις φαίνεται να ενδιαφέρεται για την οδοντιατρική πρόληψη. Η περαιτέρω ανάλυσή τους όµως κατά ηλικιακή οµάδα οδηγεί σε διαφορετικές διαπιστώσεις. Για παράδειγµα ενώ τα παιδιά και οι έφηβοι επισκέπτονται κατά 46,1% τον οδοντίατρό τους για προληπτικούς λόγους, υπάρχει και ένα ποσοστό 17,6% που τον επισκέπτεται λόγω πόνου, άρα υπάρχουν ακόµη περιθώρια για ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση σχετικά µε την πρόληψη. Αντίστοιχα για τους ενήλικες τα ποσοστά είναι 22,7% για πρόληψη και 47,4 λόγω πόνου. Μάλιστα στην ηλικία των η επίσκεψη στον οδοντίατρο για προληπτικούς λόγους δεν είναι ούτε µια στις δέκα. Είναι λοιπόν φανερό ότι κατά κανόνα τα άτοµα αυτής της ηλικίας δεν ενδιαφέρονται για την κατάσταση της στοµατικής τους υγείας και δεν έχουν συνειδητοποιήσει τη σηµασία της διατήρησης έστω και των λίγων φυσικών τους δοντιών. Σχήµα 23: Επίσκεψη και λόγος επίσκεψης στον οδοντίατρο 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 8,8 34, ,2 45, ,1 30, ,2 56,7 18,6 37,5 31,9 16,5 7,1 5,2 2,1 1, ετών 15 ετών ετών ετών Σύνολο δείγµατος Ποτέ Λόγω πόνου Για αποκατάσταση Για έλεγχο-πρόληψη Ο λόγος της επίσκεψης όµως συνδέεται και µε το επίπεδο εκπαίδευσης, όπως αποτυπώνεται Σχήµα 24. Έτσι βρέθηκε ότι όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο της εκπαίδευσης, τόσο περισσότερο αυξάνεται το ποσοστό των επισκέψεων µε προληπτικό περιεχόµενο και µειώνεται το ποσοστό των επισκέψεων λόγω πόνου. 28

30 Σχήµα 24: Επίσκεψη και λόγος επίσκεψης στον οδοντίατρο ατόµων ετών ανά επίπεδο εκπαίδευσης 100% 90% 15,5 18,4 80% 35 41,4 70% 60% 50% 40% 30,2 32,7 25,1 24,3 Για έλεγχο - πρόληψη Για αποκατάσταση Λόγω πόνου Ποτέ 30% 20% 49,6 45,9 38,1 32,6 10% 0% 4,7 3,1 1,8 1,7 Αν/βητοι- ηµοτικό Γυµνάσιο Λύκειο Ανώτερη- Ανώτατη Συχνότητα βουρτσίσµατος Όπως προκύπτει από το Σχήµα 25, µόνο το 35,4% βουρτσίζει τα δόντια του δύο ή περισσότερες φορές ηµερησίως, ενώ 4,9% δεν τα βουρτσίζει ποτέ. Βέβαια και εδώ υπάρχουν µεγάλες διακυµάνσεις κατά περιοχή και ηλικιακή οµάδα. Για παράδειγµα στην ηλικιακή οµάδα το ποσοστό εκείνων που βουρτσίζουν τα δόντια τους δύο ή περισσότερες φορές την ηµέρα κυµαινόταν από 5,9% στη Νάξο µέχρι 39,5% στην Αθήνα ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά για την ηλικιακή οµάδα κυµαίνονταν από 29,7% στο νοµό Καστοριάς µέχρι 53% στο νοµό Ιωαννίνων. Ο αστικός πληθυσµός, τα κορίτσια και τα παιδιά µε γονείς µε ανώτερο επίπεδο εκπαίδευσης βούρτσιζαν τα δόντια τους συχνότερα. Σχήµα 25: Συχνότητα βουρτσίσµατος δοντιών ανά ηλικία 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 31,3 24,1 40,4 42,5 35,4 60,5 65,3 58,6 54,4 59,7 15,4 3,4 1 3,1 4,9 12 ετών 15 ετών ετών ετών Σύνολο δείγµατος Ποτέ Σποραδικά και µία φορά την ηµέρα 2 φορές/ηµέρα 29

31 Ικανοποίηση από τις οδοντιατρικές υπηρεσίες Τέλος στο ερώτηµα σχετικά µε την ικανοποίησή από τις οδοντιατρικές υπηρεσίες που του έχουν παρασχεθεί και το οποίο απευθύνεται µόνο στις ηλικιακές οµάδες των ενηλίκων, οι απαντήσεις φαίνονται στο Σχήµα 26 που ακολουθεί. Το ποσοστό αθροιστικά, µε υψηλό και µέτριο επίπεδο ικανοποίησης υπερβαίνει το 90% κάτι που πιθανώς υποδηλώνει ικανοποιητική ποιότητα παρεχοµένων οδοντιατρικών υπηρεσιών Σχήµα 26: Επίπεδο ικανοποίησης από τις παρασχεθείσες οδοντιατρικές υπηρεσίες κατά ηλικιακή οµάδα 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 6,2 8,7 44,7 43, , ετών ετών Υψηλό Μέτριο Χαµηλό 30

32 3. Συµπεράσµατα - Συζήτηση Με την περιληπτική παρουσίαση των ευρηµάτων της έρευνας που προηγήθηκε, έγινε προσπάθεια να δοθεί µια κατά το δυνατό ολοκληρωµένη εικόνα των προβληµάτων στοµατικής υγείας του Ελληνικού πληθυσµού. Σε αυτή την ενότητα τα σηµαντικότερα από αυτά τα προβλήµατα συνοψίζονται, αξιολογούνται, σχολιάζονται και όπου κρίνεται σκόπιµο συγκρίνονται µε τα ευρήµατα άλλων ερευνών (κυρίως της έρευνας του Π.Ο.Υ. το 1985) καθώς και µε ευρήµατα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Η ξεχωριστή αναφορά που γίνεται στην έρευνα του Π.Ο.Υ., οφείλεται στις µεγαλύτερες δυνατότητες σύγκρισης που προσφέρονται, αφού έχει παρόµοια µεθοδολογία µε την παρούσα, είναι σχεδόν πανελλαδική και µε έξι περιοχές κοινές και δύο ίδιες ηλικιακές οµάδες. Στην Ελλάδα, όπως ισχύει σε όλες τις ανεπτυγµένες χώρες, τα σοβαρότερα προβλήµατα στοµατικής υγείας, όπως καταγράφονται από πολλές έρευνες, είναι η τερηδόνα και η περιοδοντική νόσος. Εξαιτίας της απώλειας των δοντιών που προκαλούν αυτές οι ασθένειες, οι σηµαντικότερες συνέπειες είναι οι γέφυρες, οι µερικές ή/και ολικές οδοντοστοιχίες, ο πόνος, η απώλεια ωρών εργασίας και γενικά όπως έχει αποδειχθεί η επιβάρυνση της ποιότητας ζωής των ατόµων. Κατά συνέπεια, λανθασµένα η στοµατική υγεία έχει θεωρηθεί ως δευτερευούσης σηµασίας προτεραιότητα στα προβλήµατα υγείας. Σύµφωνα µε στοιχεία του Π.Ο.Υ., µεταξύ των 800 εκατοµµυρίων ανθρώπων που ζουν στις χώρες του οικονοµικού εµπορίου (established market economies) στις οποίες συµπεριλαµβάνεται και η Ευρώπη, χάνονται πάνω από ένα εκατοµµύριο προσαρµοσµένα χρόνια ζωής λόγω ανικανότητας για εργασία από προβλήµατα στοµατικής υγείας. Αντίστοιχη απώλεια προκαλείται από το άσθµα και το διαβήτη, χωρίς να συνυπολογίζονται ο στοµατικός καρκίνος και οι στοµατοπροσωπικοί τραυµατισµοί που θα αύξαναν ακόµα περισσότερο τις απώλειες αυτές 5. Από τα ευρήµατα της παρούσας έρευνας, η χώρα µας σε κάποιους δείκτες παρουσιάζει σαφή βελτίωση τα τελευταία χρόνια, σε κάποιους άλλους όµως καταγράφεται στασιµότητα, ή ακόµη και επιδείνωση. Ειδικότερα από την έρευνα που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Προγράµµατος Προαγωγής και Καταγραφής της Στοµατικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσµού, διαπιστώθηκαν τα εξής: 1) Η τερηδόνα µε τους σχετικούς δείκτες (DMFΤ, DMFS) παρουσιάζεται µε µεγάλες διακυµάνσεις κατά γεωγραφική περιοχή της χώρας. Υπάρχουν περιοχές όπου συχνά η υψηλότερη µέση τιµή ενός δείκτη που µετρήθηκε σε µια περιοχή είναι τρεις φορές µεγαλύτερη από τη χαµηλότερη τιµή του ίδιου δείκτη σε µια άλλη περιοχή. Τα Ιωάννινα (5, 12 και ετών), η Αχαΐα (15 ετών) και η Θεσσαλονίκη (65-74 ετών) παρουσιάζουν τα περισσότερα προβλήµατα. Στον 5 WHO Europe workshop, Structures for preventive care in European Health Systems, Norman Whitehouse, Brussels, June

33 αντίποδα, οι µικρότερες τιµές καταγράφονται στην Αθήνα (12, 15 και ετών), και στη Θεσσαλονίκη (5 ετών). 2) Οι δείκτες τερηδόνας στις ηλικίες των παιδιών και των εφήβων επηρεάζονται από την κατηγορία του πληθυσµού -αγροτικός ή αστικός- και το επίπεδο εκπαίδευσης των γονέων τους. Σε κάθε περίπτωση όµως αυτές οι διαφοροποιήσεις επιβεβαιώνουν αυτό που όλες σχεδόν οι έρευνες διεθνώς καταγράφουν. Ότι δηλαδή το επίπεδο της στοµατικής υγείας συνδέεται µε κοινωνικο-οικονοµικούς, δηµογραφικούς και συµπεριφορικούς παράγοντες, που οδηγούν σε µεγάλες ανισότητες. 3) Συγκρίνοντας τα ευρήµατα αυτής της έρευνας µε τα αποτελέσµατα της έρευνας που διεξήχθη στην Ελλάδα από τον Π.Ο.Υ. το 1985 στην Αθήνα και σε άλλες περιοχές της χώρας καθώς και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης µέχρι το 2000 προκύπτει ότι η τερηδόνα στην Ελλάδα για τον παιδικό πληθυσµό έχει µειωθεί δραστικά σε σύγκριση µε το παρελθόν. Επίσης έχουµε πετύχει τους στόχους της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείας (WHO/EURO) για το 2000, όσον αφορά την έκταση της τερηδόνας για τα παιδιά 5 και 12 ετών. Η τιµή στόχος για τα 5χρονα ήταν 2,0 ενώ σύµφωνα µε τα δεδοµένα της παρούσας µελέτης έχουµε 1,77. Για τα παιδιά 12 ετών ήταν 2,5 και έχουµε 2,05 ενώ και για τους εφήβους 15 ετών ήταν 3,0 και έχουµε πετύχει 3,19. 4) Παρά τη βελτίωση των δεικτών που αναφέρθηκε προηγουµένως, η χώρα µας υστερεί σε σχέση µε τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης και έχουµε πολλά ακόµα να κάνουµε για τη βελτίωση της στοµατικής υγείας. Αν συγκρίνουµε τους δείκτες της χώρας µας µε των άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα δούµε ότι η Ελλάδα για τα παιδιά 5 ετών βρίσκεται στην 9 η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ για τα παιδιά 12 ετών κατέχει την τελευταία θέση µαζί µε την Ιταλία στις χώρες της Ε.Ε. (και τα δύο στοιχεία αναφέρονται στην Ε.Ε. των 15 κρατών µελών). 5) Πέρα από την πρώτη ανάγνωση των αριθµών, αναλύοντας τα στοιχεία θα εντοπίσουµε ένα σοβαρότατο πρόβληµα. Ότι ιδιαίτερα για τις παιδικές ηλικίες η ενεργός τερηδόνα των δοντιών αποτελεί το µεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού δείκτη τερηδόνας DMFT και τού δείκτη θεραπείας (care index), Βλέπουµε δηλαδή ότι για τα 5χρονα σε ένα ποσοστό 87%, για τα 12χρονα 56% και για τα 15χρονα 44,8%έχουν ανάγκες που δεν έχουν αντιµετωπιστεί. Επειδή η τερηδόνα είναι νόσος µολυσµατική και δόντια µε τερηδόνα µένουν χωρίς θεραπεία, τα µόνιµα δόντια έρχονται σε ένα περιβάλλον που νοσεί και αυτό ίσως να εξηγεί το γεγονός της ταχείας προσβολής τους και την επιδείνωση όλων των δεικτών από ηλικία σε ηλικία. 32

appleè ËÌÈÔÏÔÁÈÎ Ù ÛÙ ÛË ÙË ÙÔÌ ÙÈÎ ÀÁÂ ÙÔ ÏÏËÓÈÎÔ ÏËı ÛÌÔ

appleè ËÌÈÔÏÔÁÈÎ Ù ÛÙ ÛË ÙË ÙÔÌ ÙÈÎ ÀÁÂ ÙÔ ÏÏËÓÈÎÔ ÏËı ÛÌÔ E π H Δπ Δƒπ H ª I ΠΡOΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓHΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ appleè ËÌÈÔÏÔÁÈÎ Ù ÛÙ ÛË ÙË ÙÔÌ ÙÈÎ ÀÁÂ ÙÔ ÏÏËÓÈÎÔ ÏËı ÛÌÔ Με τη χορηγία της ΑΘHΝΑ 2005 2 Σε μιαν εποχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ÅËËÇÍÉÊÇ ÏÄÏÍÔÉÁÔÑÉÊÇ ÏÌÏÓÐÏÍÄÉÁ

ÅËËÇÍÉÊÇ ÏÄÏÍÔÉÁÔÑÉÊÇ ÏÌÏÓÐÏÍÄÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇ ÏÄÏÍÔÉÁÔÑÉÊÇ ÏÌÏÓÐÏÍÄÉÁ ÐÑÏÃÑÁÌÌÁ ÐÑÏÁÃÙÃÇÓ ÊÁÉ ÊÁÔÁÃÑÁÖÇÓ ÔÇÓ ÓÔÏÌÁÔÉÊÇÓ ÕÃÅÉÁÓ ÔÏÕ ÅËËÇÍÉÊÏÕ ÐËÇÈÕÓÌÏÕ ÁÐÏÔÅËÅÓÌÁÔÁ ÅÐÉÄÇÌÉÏËÏÃÉÊÇÓ ÅÑÅÕÍÁÓ ÍÏÓÙÍ ÔÏÕ ÓÔÏÌÁÔÏÓ ÌÅ ÔÇ ÏÑÇÃÉÁ ÔÇÓ ÁÈÇÍÁ 2005 ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή Αυστρία 1998 0 0 1999 1.1 1.7 2000 1.1 1.7 2001 0 0 2002 1.1 1.7 2003 0 0 2004 0 0 Βέλγιο 1998 0 0 1999 0 0 2000 1.2 2.2 2001 1.3 2.2 2002 1.3 2.2 2003 1.2 2.2 2004 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3)

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3) Μονάδα : Χιλιάδες Αυστρία 1978 661.30 2,040.10 8.40 162.40 84.00 3,188.00 208.40 1,139.30 315.70 1979 594.60 2,244.60 8.70 172.50 87.20 3,343.90 179.10 1,090.50 323.60 1980 37.30 2,301.90 9.00 183.70 91.00

Διαβάστε περισσότερα

H Αναβάθμιση της Οδοντιατρικής Φροντίδας στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ.

H Αναβάθμιση της Οδοντιατρικής Φροντίδας στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Λεωφ. Κηφισίας 39 Αθήνα 210 6871706 president@eopyy.gov.gr H Αναβάθμιση της Οδοντιατρικής Φροντίδας στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Υπο διαμόρφωση Σελ. 2 1. Εισαγωγή Οι δείκτες στοματικής υγείας των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Πολύ μακροχρόνια ανεργία σε % του ενεργού πληθυσμού Euro area(eur 11:BE,DE,ES,FR,IE,IT,LU,NL,AT,PT,FI) 1992 1992 1993 1993 1994 1994 Άντρες 2.2 Γυναίκες 4.3 Σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Τεχνολογία Α λυκείου 7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ Α ΤΜΗΜΑ 3 Ο ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΣΟ ΟΙ ΝΕΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΠΕΔΥ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΠΕΔΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΠΕΔΥ Κωνσταντίνος Ι. Ουλής Καθηγητής, Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Μέλος ΔΣ, Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Αθήνα Απρίλιος 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο 2014 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat

ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο 2014 στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 - FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δείκτης Ανεργίας για το μήνα Ιανουάριο στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (28) και της Ευρωζώνης (18) - Στοιχεία της Eurostat

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Στοματική Υγεία 2008-2012

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Στοματική Υγεία 2008-2012 Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Στοματική Υγεία 2008-2012 Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Στοματική Υγεία 2008-2012 Αθήνα 2008 Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου

ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.197 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Δεύτερες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), κατά τη διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες

Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες Α. Καβαδέλλα, Κ. Τσιχλάκης, Α. Κοσιώνη, Ι. Τζούτζας, J. Cowpe, A. Bullock Οδοντιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Αθήνα Cardiff University,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αν και η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας εθεωρείτο στο παρελθόν, ως κοινωνικό αγαθό, σήµερα βασίζεται σε ιδιωτικοοικονοµικά κριτήρια και στην ύπαρξη ασφάλισης. Είναι λοιπόν φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΛΤΑ Πηγή: Ευρυδίκη (2011a, 2012) ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ποσοστό φοιτητών που πληρώνουν δίδακτρα για φοίτηση στον 2 o κύκλο σπουδών 13,8% Κανένας δεν πληρώνει ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 31,0% Όλοι πληρώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τι σημαίνει σωστή στοματική υγιεινή; Η σωστή στοματική υγιεινή μας εξασφαλίζει στόμα υγιές και ευχάριστη αναπνοή. Αυτό σημαίνει ότι: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα

Διαβάστε περισσότερα

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012

ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012 ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012 ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Στοματική Υγεία 2008-2012

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Στοματική Υγεία 2008-2012 2008-2012 για τη Δημόσια Υγεία Εθνικό Σχέδιο Δράσης 2008-2012 Αθήνα 2008 Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γραφείο Γενικού Γραμματέα Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μονάδα Στρατηγικής και Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ 2014-2021 ΒΑΣΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ Κινητικότητα φοιτητών και νέων αποφοίτων για τοποθετήσεις

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ 2014-2021 ΒΑΣΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ Κινητικότητα φοιτητών και νέων αποφοίτων για τοποθετήσεις ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ 2014-2021 ΒΑΣΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ Κινητικότητα φοιτητών και νέων αποφοίτων για τοποθετήσεις ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τρίτη, 8 Μαΐου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 Με βάση το Nόµο 4053/2012 (ΦΕΚ 44/Α/7-3-2012), "Ρύθµιση λειτουργίας της ταχυδροµικής αγοράς, θεµάτων ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Συντομογραφίες... Πρόλογος... ΙΧ ΧΙΧ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1. Η υγεία ως έννοια... 1 2. Οι Διεθνείς οργανισμοί... 3 α)

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Πίνακας 1:Πλήθος αποκρινόμενων ανά περιφέρεια - Σεπτέμβριος 2013 Περιφέρεια Αποκρινόμενοι Παρατηρήσεις - Θράκη >100 - Κεντρική >100 -

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον

Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Φορολογική μεταρρύθμιση: Φορολογική Διοίκηση και Κοινωνικό περιβάλλον Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών 28-11-2012 1 Μέτρα ή μεταρρύθμιση Στην περίοδο της μεταπολίτευσης έγινε μια ουσιαστική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Συμπόσιο To E.M.Π. στην πρωτοπορία της έρευνας και της τεχνολογίας Αθήνα, 4 Δεκεμβρίου 2007 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Γ. Κανελλαΐδης, Ι. Γκόλιας, Γ. Γιαννής,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος της αθωότητας? Νέες τεχνολογίες στην καθηµερινότητα των παιδιών

Το τέλος της αθωότητας? Νέες τεχνολογίες στην καθηµερινότητα των παιδιών Το τέλος της αθωότητας? Νέες τεχνολογίες στην καθηµερινότητα των παιδιών Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης Visiting Research Associate,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Μάρτιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Ιουλίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Μάρτιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Ιουλίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Ιουλίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Μάρτιος 2013 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών.

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. Πειραιάς, 25 Σεπτεµβρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 23 Ιανουαρίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πρωτόκολλο προγράμματος πρόληψης και προαγωγής της στοματικής υγείας «Ημέρες Πρόληψης» Εισαγωγή Ο Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά (ΟΣΠ) εδώ και 30 χρόνια πρωτοπορεί στο χώρο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς, 5 Ιουλίου 26 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα

Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Europe για την κατοικία στην Ελλάδα Οι κάτοικοι στην Ελλάδα μετακομίζουν κατά μέσο όρο 3 έως 5 φορές στη ζωή τους, διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία σε ποσοστό περίπου 70%,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)?

Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)? MEMO/11/406 Βρυξέλλες, 16 Ιουνίου 2011 Υγεία: Προετοιµασία για τις διακοπές ταξιδεύετε πάντα µε την Ευρωπαϊκή Κάρτα σας Ασφάλισης Ασθένειας (EΚΑA)? Στις διακοπές να περιµένετε το απροσδόκητο. Σχεδιάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός)

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) Η φροντίδα της καθαριότητας και υγείας των δοντιών και γενικά της στοματικής κοιλότητας επιβάλλεται για να αποφεύγονται δυσάρεστα συμπτώματα όπως......πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη της Yγείας του Στόματος & των Δοντιών «Επιστήμη των Mεταμορφώσεων» Ανδρεάδης Δημήτριος Οδοντίατρος-Στοματολόγος Λέκτορας Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών. Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 18 Μάρτιος 2004 ελτίο Ανταγωνιστικότητας Η ελληνική παραγωγή υστερεί σε καινοτοµικότητα. Η ελληνική κατανάλωση καθυστερεί στην απορρόφηση καινοτοµιών.

Διαβάστε περισσότερα

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη Τι συμβαίνει από εδώ και πέρα Το αμέσως επόμενο βήμα της έρευνας 50+ στην Ευρώπη είναι η προσθήκη, στην υπάρχουσα βάση δεδομένων, πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 -

ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης (17) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27) Eurostat - Β τρίμηνο 2012 - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας στις χώρες της Ευρωζώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - εκέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 7 Απριλίου 2015

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - εκέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 7 Απριλίου 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 7 Απριλίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - εκέµβριος 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ /ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ-ΟΛΜΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012

ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ /ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ-ΟΛΜΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΟΛΜΕ - ΟΛΜΕ ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2011-2012 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 9 Ιανουαρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

Health at a Glance: Europe 2010

Health at a Glance: Europe 2010 Health at a Glance: Europe 2010 Summary in Greek Περίληψη στα ελληνικά HEALTH AT GLANCE: EUROPE 2010 ISBN 978-92-64-090309 OECD 2010 1 Περίληψη Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιτύχει σημαντική πρόοδο όσον

Διαβάστε περισσότερα

Ixelles, 40 rue Washington. B 1050 Brussels BE

Ixelles, 40 rue Washington. B 1050 Brussels BE ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΚΟΟΠΡΟΘΕΤΙΣΤΩΝ Ixelles, 40 rue Washington B 1050 Brussels BE Η Ευρωπαϊκή Ενωση των Ακοοπροθετιστών ( ΑΕΑ) εκπροσωπεί τα συμφέροντα πλέον των 8,000 μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ Γραφείο Erasmus Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ Ημ/νία: 20/05/2014 Αρ. Πρωτοκ.: 548 Κτίριο Α, Κωστακιοί, 471 00 Άρτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26810 50544 e-mail: erasmus @ teiep. gr ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτικός Αύγουστος 2013

Αγροτικός Αύγουστος 2013 Αγροτικός Αύγουστος 2013 Εμπορικό & Βιομηχανικό Ταυτότητα Έρευνας Είδος έρευνας Ποσοτική έρευνα με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου Χρονική διάρκεια Παρασκευή 26 Ιουλίου - Παρασκευή 2 Αυγούστου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς:

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Ιουνίου 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α B ΤΡΙΜΗΝΟ 2014

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α B ΤΡΙΜΗΝΟ 2014 ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α B ΤΡΙΜΗΝΟ 2014 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Σύνοψη... 3 2. Εξέλιξη ευρυζωνικών γραµµών... 4 3. Πορεία σύγκλισης µε τη υπόλοιπη Ευρώπη... 4 4. Ανάλυση µε βάση τον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2011

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Απριλίου 2012 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2011 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2 Εγχειρίδιο Χρήσης Εισαγωγή Το δηµιουργήθηκε µε στόχο να αποτελέσει υποστηρικτικό εργαλείο για τον επαγγελµατία Ασφαλιστικό ιαµεσολαβητή, ο οποίος χρειάζεται να διευκρινίζει και να αναλύει τις ασφαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ B ΤΡΙΜΗΝΟ 2012

ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ B ΤΡΙΜΗΝΟ 2012 ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ B ΤΡΙΜΗΝΟ 20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 20 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή...3 2. Εξέλιξη ευρυζωνικών γραμμών...4 3. Πορεία σύγκλισης με τη υπόλοιπη Ευρώπη...4 4. Ανάλυση με βάση τον τύπο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο ονομάζεται το εκλεγμένο κοινοβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκλέγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΘΗΝΑ 2002 2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 15 Ιουλίου 2011 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 Η Εθνική Έρευνα Υγείας πραγµατοποιήθηκε το τελευταίο τρίµηνο του έτους 2009 σε ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική Αστική Ευθύνη Ιατρών

Επαγγελματική Αστική Ευθύνη Ιατρών Επαγγελματική Αστική Ευθύνη Ιατρών 29/05/2014 Βαρσάνη Ισμήνη Βούτσινος Δημήτριος AGENDA Στοιχεία Ε.Ε. ΕΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ Χώρος της Υγείας στην Ελλάδα Τύπος Συμβολαίου Στατιστικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχήµα 1. Προσδόκιµο ζωής κατά τη γέννηση στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Σχήµα 1. Προσδόκιµο ζωής κατά τη γέννηση στις χώρες του ΟΟΣΑ. ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στις 8 εκεµβρίου 2009, δόθηκε στη δηµοσιότητα από τον Οργανισµό Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) η έκδοση Health at a Glance 2009, η οποία περιλαµβάνει ανάλυση των στατιστικών δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Το πρόγραμμα εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 Σύµφωνα µε το άρθρο 6, παρ. 1, του ν. 4053/2012 (ΦΕΚ 44/Α/7-3-2012), "Ρύθµιση λειτουργίας της ταχυδροµικής αγοράς,

Διαβάστε περισσότερα

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία Ενημερωτική Ομιλία για την επιτροπή Προληπτικής, Σεληνίδου Αγγελική Οδοντίατρος Δημόσιας Υγείας Πρόεδρος της Επιτροπής Προληπτικής ΟΣΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πανεπιστημιακός Χάρτης Erasmus Erasmus Charter for Higher Education 2014-2020 3 βασικές δράσεις (Key Actions) KA1 Μαθησιακή Κινητικότητα των Aτόμων ΚΑ2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΙΔΡΥΜΑΤΑ-ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά χαρακτηριστικά των νέων Επαγγελματικών Οικονομικών Προγραμμάτων «COSMOTE Business Mobile προς Όλους» συνοψίζονται στον παρακάτω πίνακα:

Τα βασικά χαρακτηριστικά των νέων Επαγγελματικών Οικονομικών Προγραμμάτων «COSMOTE Business Mobile προς Όλους» συνοψίζονται στον παρακάτω πίνακα: Ανακοινώνεται η από 09/11/2015 εμπορική διάθεση οκτώ (8) νέων Επαγγελματικών Οικονομικών Προγραμμάτων «Όλους» και τριών (3) νέων Επαγγελματικών Οικονομικών Προγραμμάτων «Mbile Value». Τα νέα Επαγγελματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ KA1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ KA1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS+ KA1: ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015 2016 1. Κινητικότητα φοιτητών ERASMUS+ με σκοπό την Πρακτική Άσκηση Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο

Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο Το στόμα μας: καθρέφτης Υγείας, Ευεξίας, Ομορφιάς ΟΜΟΡΦΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Η ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Καβάλα, 25 Νοεμβρίου 2015 Ανακοίνωση υπ αριθμ. 149 «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ CCBE. Αθήνα, 8 Οκτωβρίου, 2015

Καβάλα, 25 Νοεμβρίου 2015 Ανακοίνωση υπ αριθμ. 149 «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ CCBE. Αθήνα, 8 Οκτωβρίου, 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Παύλου Μελά 5 Τ.Κ. 65403 Τηλ.: 2510224436 2510222289 FAX : 2510228364 e mail: dskaval@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα