ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ"

Transcript

1

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ Επιλογή κριτικών κειμένων Επιμέλεια Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυτική δωρεά Παγκρητικής Eνώσεως Aμερικής Hρακλειο 2011

3 ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυμα Tεχνολογιασ και Eρευνας Hράκλειο Kρήτης, T.Θ. 1385, Tηλ , Fax: Aθήνα: Mάνης 5, Tηλ , Fax: ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ: ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ 2010: Πανεπιστημιακες Εκδοσεις Κρητης Στοιχειοθεσία - σελιδοποίηση: Παρασκευή Βλάχου (πεκ) Εκτύπωση: Δ. Ταμπακοπουλοσ Βιβλιοδεσία: Ι. Μπουντασ - Π. Βασιλειαδησ οε Σχεδίαση εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου ISBN

4 Περιεχόμενα Ερατοσθενησ Γ. Καψωμενοσ Εισαγωγή: Ο Σικελιανός και η κριτική ιγ 1. Ιωαννησ Κονδυλακης Αλαφροΐσκιωτος Αγγέλου Σικελιανού 1 2. Σπηλιος Πασαγιαννης Ο Αλαφροΐσκιωτος 3 3. Αριστος Καμπανης [Αλαφροΐσκιωτος] 7 4. Γρηγοριοσ Ξενοπουλος (;) Αγγέλου Σικελιανού Αλαφροΐσκιωτος Κωσταντινοσ Χατζοπουλος Λυρική ποίηση Δημ. Ζαχαριαδης Αγγέλου Σικελιανού Αλαφροΐσκιωτος Τακης Δημοπουλος Ο Διθύραμβος του Ρόδου του Σικελιανού Κλεων Παρασχος Άγγελος Σικελιανός Ελλη Λαμπριδη Σχόλιο στη Μητέρα Θεού Γιωργος Καραπανος Το χρέος της πνευματικής μας τάξης Robert Levesque Εισαγωγή στη Μητέρα Θεού 57

5 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ 12. Ευα Σικελιανου Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός Οδυσσεας Ελυτης Πέντε κορυφαίοι Νεοέλληνες λυρικοί: Σολωμός _ Κάλβος _ Παλαμάς _ Καβάφης _ Σικελιανός Ε. Π. Παπανουτσος Το πνευματικό κλίμα της σικελιανικής ποίησης Λινος Πολιτης Μορφές του νεοελληνικού λυρισμού Θεοδωρος Ξυδης Το Πάσχα των Ελλήνων του Σικελιανού Robert Liddell Η ποίηση του Άγγελου Σικελιανού Γιωργος Θεοτοκας Άγγελος Σικελιανός Μαρκος Αυγερης Σικελιανός Κ. Θ. Δημαρας Ο Σικελιανός είναι μέσα στην ελληνική παράδοση Αντρεας Καραντωνης Στοχασμοί για την ποίηση του Άγγελου Σικελιανού Κ. I. Δεσποτοπουλος Ο Σικελιανός και τα μυθικά σύμβολα Βασιλης Φραγκος Η απάντηση του Σικελιανού στο πρόβλημα του αιώνα μας Γιωργος Σεφερης Άγγελος Σικελιανός Γεωργιος Αντωνοπουλος Η σχέσις ανθρώπου-κόσμου προϋπόθεσις ερμηνείας του Αλαφροΐσκιωτου Philip Sherrard Άγγελος Σικελιανός Τακης Δημοπουλος Μεταπτώσεις του σικελιανικού λυρισμού: Από τον Αλαφροΐσκιωτο έως τις τραγωδίες 191

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ θ 28. Οδυσσεας Ελυτης [Για τον Άγγελο Σικελιανό] Κωστας Στεργιοπουλος Μια ματιά στη ζωή και την ποίηση του Σικελιανού Νασος Βαγενας Σεφέρης, Σικελιανός, Καβάφης Κωστας Γεωργουσοπουλος Ο Θάνατος του Διγενή: Απόπειρα αναγνώρισης Ασημακης Πανσεληνος Άγγελος Σικελιανός ή Τα πολιτικά πρόσωπα των θεών Νικος Γ. Σβορωνος Προτάσεις για τη μελέτη της ιδεολογίας του Σικελιανού Παντελης Πρεβελακης Ο Αλαφροΐσκιωτος Γ. Π. Σαββιδης Ποίηση και Ιστορία στον Σικελιανό ( ): Τρεις μεταμορφώσεις ενός ποιήματος Edmund Keeley Ο Σικελιανός και η ελληνική μυθολογία Χ.-Δ. Γουνελας Κρατύλος και Σικελιανός: Μεταφυσική και ποίηση Αννα Κατσιγιαννη Σημειώσεις για τη στιχουργία του Προλόγου στη Ζωή Αντρεας Κ. Φυλακτου Ο αρχαιοελληνικός μύθος στο Λυρικό Βίο Ερατοσθενης Γ. Καψωμενος Μήτηρ Θεού: Ο μηχανισμός της μυθοπλασίας David Ricks Σικελιανός: Η ομηρική κληρονομιά Αθηνα Βογιατζογλου Η ποίηση ως παρομοίωση: Η τολμηρή αισθητική πρόταση των Συνειδήσεων Ριτσα Φραγκου-Κικιλια Το Κατορθωμένο Σώμα (Ένα ακατόρθωτο βιβλίο του Άγγελου Σικελιανού) 365

7 ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ 44. Σονια Ιλινσκαγια Η διάσταση του χρόνου στον Αλαφροΐσκιωτο του Άγγελου Σικελιανού Ευριπιδης Γαραντουδης Η μετρική του Αλαφροΐσκιωτου: Από τη ρυθμική επίδραση του Laus vitae του D Annunzio στον «ελευθερωμένο δεκαπεντασύλλαβο» Ριτσα Φραγκου-Κικιλια «... Ένα με το βάθος του [ορφικού] Όλβου της Σιωπής» Βιβετ Τσαρλαμπα-Κακλαμανη Οι ομιλίες του Σικελιανού: Θεματολογία, προβληματική και απήχηση Μαντω Μαλαμου Μύθος και ιστορία στο θέατρο του Σικελιανού Κωστας Μπουρναζακης Άγγελος Σικελιανός: Κήρυγμα Ηρωισμού Αντρεας Κ. Φυλακτου Άγγελος Σικελιανός _ Οδυσσέας Ελύτης: Λυρικές σχέσεις 467 Πρώτες δημοσιεύσεις 473 Επιλογή βιβλιογραφίας 479 Ευρετήριο 497

8 Της μυγδαλιάς τ ολόανθο το κλωνάρι μες στο νυχτερινό μου το κελί, σα φως αυγερινό φεγγοβολεί, γραφή σου, Αλαφροΐσκιωτε λυράρη. Τα δεκατετράστιχα, 67 Κωστης Παλαμας

9 Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος ΕισαγωγΗ Ο Σικελιανος και η κριτικη Υπαρχει γενικα η εκτιμηση ότι η κριτική βιβλιογραφία γύρω από το έργο του Σικελιανού είναι περιορισμένη. Η κρίση αυτή, χωρίς να είναι λανθασμένη, δεν είναι, με την αυστηρή έννοια του όρου, ακριβής. Ο όγκος των δημοσιευμάτων (πληροφοριακών ή κριτικών άρθρων, μελετών, βιβλίων, διατριβών) είναι, σε απόλυτους αριθμούς, πολύ μεγάλος. 1 Και μας επιτρέπει να αποφανθούμε ότι ο Σικελιανός δεν είναι από τους λιγότερο μελετημένους ποιητές μας. Κατά μείζονα λόγο, δεν ανήκει στους παρωχημένους ή λησμονημένους των Γραμμάτων μας. Απεναντίας, η ποίηση και η πράξη του, σ όλη τη διάρκεια της ξεχωριστής ζωής του, όχι μόνο δεν πέρασε απαρατήρητη, δεν υποτιμήθηκε, δεν «αγνοήθηκε», αλλά έγινε από την πρώτη κιόλας εμφάνισή του, με τον Αλαφροΐσκιωτο, «σημείο αντιλεγόμενο». Και η αντιλογία αυτή θα κορυφωθεί κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο ( ), όταν θα προταθεί η υποψηφιότητά του για την Ακαδημία Αθηνών και για το βραβείο Νομπέλ, σε μια ιστορική συγκυρία που ήταν λιγότερο παρά ποτέ αποδεκτός από τους φορείς της εξουσίας. Ένας βιαστικός απολογισμός θα μπορούσε ενδεχομένως να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι σ αυτή την αντιλογία επικράτησε η αρνητική άποψη, αφού ο Σικελιανός δεν έγινε ποτέ ακαδημαϊκός ούτε τιμήθηκε με βραβείο Νομπέλ και το έργο του δεν έχει πάρει, ως σήμερα, τη θέση που του 1. Με βάση τις δημοσιευμένες βιβλιογραφικές εργασίες (Κατσίμπαλης, 1946 και 1952 Γιοφύλλης, 1951 Χατζηδάκη, 1967 Σαββίδης, 1967), τα δημοσιεύματα για το Σικελιανό ως το 1952 υπερβαίνουν τα 1.500, χωρίς να καλύπτεται ο επαρχιακός τύπος. Από τότε ως σήμερα, η κατηγορία των αυτοτελών εκδόσεων έχει αυξηθεί εντυπωσιακά.

10 ιδ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ ανήκει στη νεοελληνική παιδεία, στη νεοελληνική σκέψη, στα ενδιαφέροντα του μέσου αναγνώστη. Κι όμως, όσο ζούσε δε στερήθηκε διόλου τον έπαινο και το θαυμασμό γνώρισε αφοσιωμένους θαυμαστές, πιστούς μαθητές, φανατικούς μελετητές του έργου του (και επικριτές, είναι αλήθεια, αλλά οι επικρίσεις, αν εξαιρέσομε την πολεμική ορισμένων δημοσιογραφικών εντύπων, ήταν η άλλη όψη του θαυμασμού 2 ). Τιμήθηκε όσο λίγοι από τους ομοτέχνους του, 3 από διεθνείς προσωπικότητες του πνεύματος, της τέχνης, της επιστήμης, της πολιτικής. Θα περιοριστούμε σε ένα και μόνο αλλά πολύ ενδεικτικό παράδειγμα. Μετά το τέλος του πολέμου, στις 27 Μαΐου 1946, ο Γάλλος ποιητής Paul Éluard προλογίζει διάλεξη του Robert Levesque για το Σικελιανό, μ αυτά τα λόγια: Ξαναζούσαμε σ αυτόν [αναφέρεται στο ποίημα «Στυγός Όρκος»] το ξάστερό σου θάρρος, τη θαμπωτικιά συνείδησή σου, τη συγκλονιστική συνέχεια του Ελληνισμού ανάμεσα από τρεις χιλιετίες. Λαϊκά τραγούδια, ποίηση των Ορθοδόξων Ύμνων και της Βυζαντινής εποποιίας, ποίηση του πρωταρχικού Χριστιανισμού και των Εβδομήκοντα, ποίηση ενός Πινδάρου, ενός Αισχύλου, ενός Ομήρου, αλλά και μαζί το θρησκευτικό αυτό αίσθημα που μας κάνει να νιώθουμε την αμεσότητα των Ολυμπίων θεών και των Μυστηριακών θρησκειών, όσο και των μύθων του Άδωνη και του Χριστού, να τί μονάχα η Ελλάδα μπορούσε να μας δώσει, να τί μας φέρνεις, αγαπημένε μου Σικελιανέ. 4 Και μετά το θάνατό του, η εκτίμηση και το επιστημονικό ενδιαφέρον για το έργο του διαρκώς αυξάνονται. Στα πεδία της λογοτεχνικής κρι- 2. Τέτοια λ.χ. ήταν η κριτική του Αντρέα Καραντώνη, του Μάρκου Αυγέρη, του Γιάνη Κορδάτου. Δεν ισχύει το ίδιο για τους αδελφούς Δημήτρη και Κώστα Χατζόπουλο ούτε βέβαια για το Σπύρο Μελά, που η πολεμική του δεν ανήκει στο είδος της κριτικής. 3. Τον ύμνησαν με ποιήματά τους ο Κωστής Παλαμάς, ο Άριστος Καμπάνης, ο Φώτος Γιοφύλλης, η Γαλάτεια Καζαντζάκη, ο Σωτήρης Σκίπης, ο Γεώργιος Αθάνας, ο Νίκος Παππάς, ο Λίνος Καρζής, ο Νικηφόρος Βρεττάκος, ο Παντελής Πρεβελάκης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Γιάννης Ρίτσος («Αρχάγγελο» τον αποκαλούν οι δύο τελευταίοι) κ.ά. 4. Ελεύθερα Γράμματα, τ. 2 ( ), σ. 177.

11 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ιε τικής, της φιλολογικής έρευνας, της συγκριτικής φιλολογίας, του φιλοσοφικού στοχασμού, η διαγνωστική σκοπιά και η συστηματική μελέτη κερδίζουν έδαφος απέναντι στις αξιολογικές κρίσεις και την υμνητική διάθεση, ενώ παράλληλα σπανίζουν τα επικριτικά ή αντιρρητικά κείμενα. Το έργο του, μέσα στα τελευταία τριάντα χρόνια, έχει καθιερωθεί στα πανεπιστημιακά προγράμματα, ως αντικείμενο έρευνας και διδασκαλίας. Στην ιστορία των Γραμμάτων μας ο Σικελιανός έχει πάρει μια εξέχουσα θέση ανάμεσα στους συγγραφείς της γενιάς του, της δεύτερης σύμφωνα με τους γραμματολόγους μεταπαλαμικής γενιάς, που εμφανίζεται λίγο πριν από το 1910 και φέρνει μια ουσιαστική ανανέωση σε πολλά επίπεδα, χωρίς ν αποσπάται ολότελα από τον κορμό της παράδοσης. 5 Μαζί με άλλους επιφανείς εκπροσώπους της γενιάς του, τον Καζαντζάκη, το Βάρναλη, συνιστούν την προέκταση και ολοκλήρωση της αναγεννητικής εξόρμησης που άρχισε η γενιά του 1880, αναπτύσσοντας τη δυναμική της ελληνικής πνευματικής παράδοσης σε μια κατεύθυνση σύμμετρη προς τα επιτεύγματα και τα αιτήματα του καιρού τους. Έτσι, συνδέουν οργανικά την παράδοση με την ανανέωση και διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για τη μετάβαση στο μοντερνισμό. Χαρακτηριστική πάνω σ αυτό είναι η σχέση τους με τη γενιά του 1930, η οποία αναγνωρίζει, στο πρόσωπο του Σικελιανού ιδιαίτερα, έναν ποιητικό «πατέρα» και «συνοδοιπόρο στις νέες αναζητήσεις». 6 Οι προτάσεις υποψηφιότητας του Σικελιανού και του Καζαντζάκη για το βραβείο Νομπέλ κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο με την υποστήριξη που είχαν από διεθνείς προσωπικότητες και ανεξάρτητα από την έκβασή τους (που κρίθηκε με βάση εξωλογοτεχνικά κριτήρια) αποτελούν τεκμήριο ότι η 5. Οι φορείς αυτής της ανανέωσης, χωρίς ν αποτελούν σχολή, ξεκινούν από κοινή λίγο πολύ αφετηρία: τον αισθητισμό, στη διασταύρωσή του με το συμβολισμό ή με έναν αρχαιολατρικό παρνασσισμό. Και συνδέονται τουλάχιστον οι σημαντικότεροι απ αυτούς με κάποια κοινά γνωρίσματα: την υψηλή συνείδηση για το ρόλο του ποιητή, το διονυσιακό στοιχείο, μια συγκροτημένη και συναρτημένη με την ελληνική παράδοση βιοκοσμοθεωρία που τείνει να εκφραστεί σε μεγάλες συνθέσεις, κι ακόμα, τον κοινωνικό προσανατολισμό της δημιουργικής τους προσπάθειας. Βλ. Στεργιόπουλος, 1980: 17, Πρβλ. Δημαράς, 1964: Λ. Πολίτης, 1978: Vitti, 2003: Αργυρίου, 2001: Βαγενάς, 2001: Φυλακτού, 2005: 24-26, (πρβλ. Ελύτης, 1974: 109).

12 ιϛ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ ελληνική λογοτεχνία παίρνει πλέον μια θέση ισοτιμίας ανάμεσα στις ευρωπαϊκές λογοτεχνίες. Κι αυτό οφείλεται στο ποιοτικό άλμα που πραγματοποίησαν οι ποιητές της γενιάς αυτής, ανυψώνοντας τη λογοτεχνία μας σε διεθνή περιωπή. Τα οικουμενικά οράματα του ποιητή επηρεάζουν λίγο πολύ τους μελετητές, όποιες κι αν είναι οι ερευνητικές τους προθέσεις, και εκτρέπουν συχνά τη μελέτη από τα καθαρά ερευνητικά ζητούμενα στο διαμεσολαβητικό ρόλο του ερμηνευτικού (ή αντιρρητικού) σχολιασμού των ιδεών του Σικελιανού. Το επισήμανε ήδη ο Αντρέας Καραντώνης ως μια από τις αδυναμίες της κριτικής: «Φαινόμενο το έργο, φαινόμενο κι ο άνθρωπος. Και τα φαινόμενα, σπάνια γίνουνται αντικείμενα κριτικής ή μάλλον πρέπει να περάσουν πρώτα από τη φάση της θαυμαστικής περιγραφής. Αυτή τη φάση καλύπτει ως τώρα όλη σχεδόν η γύρω από τον Σικελιανό κριτική που θέλησε, ομολογώντας πίστη σ αυτόν, να ξεσκεπάσει και να εκλαϊκεύσει τα ποιητικά του μυστικά και τα μηνύματα του έργου του». 7 Η παρατήρηση ισχύει σε μεγαλύτερο βαθμό για την κριτική των πρώτων δεκαετιών ως την περίοδο του Μεσοπολέμου, που είναι περισσότερο προσανατολισμένη προς μια ενιαία παρουσίαση βίου και έργου, με έμφαση στον «αποστολικό» ρόλο του ποιητή και στο περιεχόμενο του κηρύγματός του. 8 Μ αυτή την προοπτική μοιάζει παράδοξο ότι παραμένει πάντοτε ισχυρή η εντύπωση πως η βιβλιογραφία για το Σικελιανό είναι ανεπαρκής. Κι όμως, μια τέτοια εκτίμηση είναι όντως ορθή, όχι γιατί η βιβλιογραφία είναι ποσοτικά περιορισμένη, αλλά γιατί εξακολουθεί να υπολείπεται της σημασίας του έργου. Σε ανάλογη εκτίμηση καταλήγει κι ο Αλέξανδρος Αργυρίου: «Συνοπτικά θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι ο Σικελιανός είναι μια από τις πλέον πολύτροπες μορφές και συνειδήσεις των νεοελληνικών γραμμάτων. Η επαρκής δε και αξιόπιστη μελέτη του έργου του, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που έχουν καταβληθεί, παραμένει ζητούμενο» Καραντώνης, 1952: 23 (στον παρόντα τόμο, σ. 136). 8. Την προτεραιότητα του μηνύματος έναντι όλων των άλλων αξιών υπερασπίζεται, προκειμένου για το ποιητικό έργο του Σικελιανού, η Έλλη Λαμπρίδη (1939: 566 βλ. στον παρόντα τόμο, σ. 49). 9. Αργυρίου, 2001: 725 πρβλ. Αργυρίου, 2003:

13 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ιζ Πράγματι, όσο η μελέτη του σικελιανικού έργου αναπτύσσεται σε έκταση και βάθος και γίνεται ευρύτερα κατανοητή η συμβολή του στην εξέλιξη του νεοελληνικού λυρισμού και η αξία του σε σχέση με τα σημερινά προβλήματα της ανθρωπότητας, τόσο είμαστε σε καλύτερη θέση ν αντιληφθούμε και να επισημάνομε τις ανεξόφλητες οφειλές της αναλυτικής έρευνας απέναντι στον ποιητή ή, καλύτερα, απέναντι στον αναγνώστη. Κριτική παρουσίαση της βιβλιογραφίας. Γενικά χαρακτηριστικά Το βασικό κριτήριο που καθόρισε την επιλογή των κριτικών κειμένων σ αυτή την ανθολόγηση είναι η αντιπροσωπευτικότητα, η οποία έχει πολλαπλές διαστάσεις τη χρονολογική πρώτα απ όλα: ποια είναι η κατανομή και διασπορά της κριτικής βιβλιογραφίας μέσα στο χρόνο, από το 1909 ως σήμερα, σε συνάρτηση με τους μεγάλους σταθμούς που ορίζουν τη δημιουργική πορεία του ποιητή (χρονολογίες έκδοσης των έργων του ή ανάπτυξης των πρωτοβουλιών του, της Δελφικής προσπάθειας, κυρίως) ή με τις επετειακές αφορμές που σημαδεύουν εξάρσεις του κριτικού ή ερευνητικού ενδιαφέροντος (αφιερώματα περιοδικών, συλλογικοί τόμοι, συνέδρια κλπ.). Έγινε προσπάθεια, μαζί με τη χρονική κατανομή της βιβλιογραφίας, να συνυπολογιστούν και άλλες παράμετροι, η θεματική, η μεθοδολογική, η ειδολογική, η αξιολογική, και να αποτυπωθούν, κατά το μέτρο του δυνατού, στην επιλογή των κειμένων της ανθολογίας και στην οργάνωση αυτής της Εισαγωγής. Θ αρχίσομε με μια γενική εποπτεία της βιβλιογραφίας με γνώμονα την ειδολογική και χρονολογική κατανομή των δημοσιευμάτων στα εκατό περίπου χρόνια από τις πρώτες κριτικές (1909) ως τις μέρες μας (με τελευταίο όριο το 2008). Διαπιστώνομε λοιπόν ότι η υπό μελέτη βιβλιογραφία καλύπτει πια σήμερα και το βίο και το έργο του Σικελιανού (ποίηση, δραματουργία και σε μικρότερο βαθμό τα πεζά του κείμενα). Κατά το είδος των δημοσιευμάτων, καλύπτει όλο το φάσμα, από τη δημοσιογραφική ειδησεογραφία, τη βιβλιοπαρουσίαση, τη βιβλιοκριτική και το φιλολογικό άρθρο, ως την ειδική επιστημονική μελέτη, τη μονογραφία, τη διδακτορική διατριβή και, βέβαια, τους συλλογικούς τόμους, τα αφιερώματα περιοδικών, πρακτικά συνεδρίων, ανθολογήσεις του έργου του, ακόμη και ανθολογίες κριτικών κειμένων. Από την άποψη της προοπτικής και της μεθοδολογίας αντιπροσωπεύονται στη βιβλιογραφία τόσο το ρεπορτάζ και η συνέντευξη όσο και η λογοτεχνική κριτική, η φιλολογι-

14 ιη ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ κή μελέτη, η βιβλιοκρισία, το δοκίμιο, η θεατρική κριτική, η αρχειακή έρευνα, η σχολιασμένη έκδοση, η γραμματολογική μελέτη, η συγκριτική έρευνα, η φιλοσοφική μελέτη, η σημειολογική ανάλυση και ερμηνεία. Με το χρονολογικό κριτήριο, παρατηρούμε γενικά ότι η κατανομή όπως είναι φυσικό άλλωστε δεν είναι ισομερής. Διακρίνομε δύο φάσεις: η πρώτη αντιστοιχεί στη ζωντανή παρουσία και δράση του ποιητή, από την πρώτη έκδοση του Αλαφροΐσκιωτου (1909) ως την επομένη του θανάτου του συγκεκριμένα, ως τη χρονιά που συμπίπτει με το θάνατο της Εύας Σικελιανού (1952). Η δεύτερη αντιστοιχεί στην περίοδο από το 1953 έως σήμερα, όπου η κριτική αποδεσμεύεται όλο και περισσότερο από την άμεση επιρροή (θετική ή αντιθετική) της ισχυρής προσωπικότητας του ποιητή. Στην πρώτη φάση, που είναι περίπου εξαντλητικά βιβλιογραφημένη (περιλαμβάνοντας τη σχετική ειδησεογραφία του ημερήσιου αθηναϊκού τύπου), έχει ακόμη, σε σημαντικό βαθμό, τα χαρακτηριστικά της ζωντανής επικαιρότητας τόσο τη θαυμαστική στάση και υμνητική διάθεση, όσο και την απορριπτική εμπάθεια ή την ιδεολογική αντίθεση. 10 Χωρίς αυτό να εμπεριέχει αξιολογική κρίση, η βιβλιογραφία της δεύτερης φάσης χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη νηφαλιότητα και φιλολογικότερες προσεγγίσεις. Αποδεσμευμένη καθώς είναι από τις πιέσεις της επικαιρότητας, περιλαμβάνει σε μεγαλύτερο ποσοστό αναλυτικές έρευνες (διδακτορικές διατριβές, μονογραφίες κλπ.). Παρουσιάζει μικρότερη «διασπορά» και σχεδόν δεν περιλαμβάνει εμπαθείς και απορριπτικές κρίσεις, οι οποίες, έτσι κι αλλιώς, αντιστοιχούν σε ένα σχετικά μικρό ποσοστό κι εντοπίζονται στα επικαιρικά δημοσιεύματα του ημερήσιου και περιοδικού τύπου, πεδίο πολιτικής μάλλον παρά φιλολογικής έκφρασης. Τα κριτήρια που ορίζουν τις αρνητικές κρίσεις ομαδοποιούνται σε τρεις βασικές κατηγορίες: ιδεολογική κριτική (κυρίως από τα «δεξιά» αλλά και από τα «αριστερά»), «ρεαλιστική» κριτική (τα οράματά του χαρακτηρίζονται ουτοπικά), κριτική για την αισθητική (το αφρόντιστο ή 10. Γράφει σχετικά ο Μήτσος Λυγίζος: «Σαν εκρηχτική φύση που ήταν και σαν άτομο που δεν υποτάσσεται, είχε φλογερούς οπαδούς αλλά και θανάσιμους εχθρούς στη χώρα μας. Οι εχθροί του ολιγάριθμοι αλλά ισχυροί βρισκόντουσαν στις τάξεις των διανοουμένων και των δημοσιογράφων. Οι φίλοι του ήταν πολυάριθμοι απ όλες τις τάξεις του λαού. Ήταν πολύ λαοφιλής κι αυτό ερέθιζε τους εχθρούς του. Τους ερέθιζαν επίσης τα πολύ εγκωμιαστικά άρθρα των οπαδών του» (Λυγίζος, 1966: 935).

15 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ιθ σκοτεινό) του ποιητικού, το δυσνόητο (ή ασυνάρτητο) του θεωρητικού του λόγου. Όπως θα φανεί στη συνέχεια, κανένα από τα παραπάνω επιχειρήματα δεν άντεξε στο χρόνο και στον κριτικό έλεγχο. Ακόμη και η ευλογοφανής κριτική για το ουτοπικό όραμα του Σικελιανού καταρρίπτεται από τη «συνταρακτική» επικαιρότητα που παίρνουν στις επόμενες δεκαετίες τα κηρύγματά του. Γράφει σχετικά ο Κώστας Γεωργουσόπουλος: «Ο Σικελιανός συγκρότησε ένα όραμα για τον κόσμο που μόνο οι κοντόφθαλμοι και ανιστόρητοι του καιρού του το καταδίκασαν ως ουτοπικό και ανιστόρητο. Όπως όλοι οι μεγάλοι ποιητές, έβλεπε πιο πέρα από τα πήλινα πόδια της εποχής του. Βιώνοντας με πάθος το παρόν, ανακάλυπτε τις βαθιές ρίζες του και ανακαλούσε τις ζωντανές δυνάμεις του λαού του να αναλάβουν την ευθύνη του μέλλοντος. Η σύνθεση που πρότεινε ούτε ουτοπία ήταν ούτε ποιητικό σχήμα. Τώρα καλύτερα από κάθε άλλη φορά, ξέρουμε πως η σύλληψη του Σικελιανού ήταν και εφικτή και η μόνη λύση. Τώρα που σπαταλήσαμε την προίκα μας, διαβλέπουμε πως η οικονομία του σικελιανικού οράματος ήταν το μόνο σωσίβιο, η μόνη σχεδία νεοελληνικού βίου» (εφ. Το Βήμα, ). Η περίοδος Η βιβλιογραφία της πρώτης φάσης παρουσιάζει, μέσα στα όρια μιας ομαλής σχετικά κατανομής, ορισμένες σημαίνουσες εξάρσεις γύρω από κάποιες χρονολογίες, που είναι οι εξής: Α. Η πρώτη εμφάνιση του ποιητή με την έκδοση του Αλαφροΐσκιωτου (1909). Ο Σικελιανός δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα το 1902 στα περιοδικά Διόνυσος και Παναθήναια. 11 Όμως, οι πρώτες κριτικές έχουν αφετηρία τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο 1909, οπότε ο Σικελιανός πραγματοποιεί την «επίσημη» εμφάνισή του, με την πολυτελή έκδοση του Αλαφροΐσκιωτου (κυκλοφόρησε μέσα Μαρτίου), σε συνδυασμό με μια σειρά διαλέξεις οργανωμένες από το περιοδικό Ο Παν. 12 Οι θετικές και 11. Βλ. αναλυτικά Τσαρλαμπά-Κακλαμάνη, 1989 Φράγκου-Κικίλια, 2002α: Γκρέκου, 2002 Μπουρναζάκης, 2006: Πρόκειται για τέσσερις ομιλίες, από τις οποίες οι τρεις είναι του Σικελιανού, «Κήρυγμα Ηρωισμού» ( ) [δημοσ. Μπουρναζάκης, 2004], «Παν ο Μέγας» ( ) [δημοσ. Φράγκου-Κικίλια, ] και «Ο ομηρικός Οδυσ-

16 κ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ αρνητικές αντιδράσεις των συγχρόνων του καταγράφονται χαρακτηριστικά στα πολλά δημοσιεύματα της χρονιάς αυτής κι έγιναν, έκτοτε, επανειλημμένα αντικείμενο επετειακών απολογισμών σε περιοδικά και αφιερωματικούς τόμους. 13 Η κριτική υποδέχτηκε με αντιφατικά αισθήματα το νέο ποιητή και την πρώτη του ποιητική σύνθεση, τον Αλαφροΐσκιωτο, που αποτέλεσε ένα φιλολογικό «σκάνδαλο». Η αρνητική κριτική εκπροσωπείται από τον Κωσταντίνο Χατζόπουλο (Πέτρο Βασιλικό), ο οποίος καταλογίζει στον «ξαναμμένο οργιαστή του Αλαφροΐσκιωτου» «ανικανότητα» να δώσει «καθαρή παράσταση στα συγχισμένα ονειριάσματα και θολά ιδεάσματα που βασανίζουν το μυαλό του». 14 Όπως προκύπτει από τα συμφραζόμενα, ο Χατζόπουλος απορρίπτει ως μέθοδο ποιητικής γραφής την έλλειψη αφηγηματικού ειρμού και λογικοεμπειρικής οργάνωσης, δηλ. τα στοιχεία που συνιστούν ανανέωση της καθιερωμένης ποιητικής παράδοσης. Από την άλλη μεριά, ο Σπήλιος Πασαγιάννης, ο Άριστος Καμπάνης, ο Νίκος Καρβούνης, σε ασυνήθιστα εγκωμιαστικούς τόνους, αποτιμούν την εμφάνιση του Σικελιανού ως μια μεγάλη τομή στα Γράμματά μας. Ο Βλάσης Γαβριηλίδης, μετριοπαθέστερος, αναγνωρίζει στον Αλαφροΐσκιωτο τη «νέα ποίηση», σχολάρχης της οποίας, όπως λέει (υπαινισσόμενος ίσως το Δωδεκάλογο του Γύφτου), είναι ο Παλαμάς (εφ. Ακρόπολις, ). Ο Άριστος Καμπάνης (1909) χαρακτηρίζει τον Αλαφροΐσκιωτο ποίημα συμφωνικό, που μας προσφέρει την υψηλή ευτυχία ν αντικρύσομε την αληθινή ποίηση αντιρητορική, πλαστική και μουσική: «ένα βιβλίον-κόσμος», «βιβλίον-ναός», κατά τη διατύπωσή του, που «κρίνει την αντοχήν των διαφόρων εγκεφάλων». Συγκρίνοντας το Σικελιανό με τους επιφασεύς» ( ) [λανθάνει], ενώ η τέταρτη (δεύτερη στη σειρά: ) ήταν του Άριστου Καμπάνη, η πρώτη παρουσίαση του Αλαφροΐσκιωτου. 13. Έχουν καταγραφεί 25 δημοσιεύματα μέσα στον ίδιο χρόνο. Βλ. Κατσίμπαλης, 1946, αρ Πρβλ. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, τ. 2, τχ. 6 (1946) και τ. 4, τχ. 11 (1950). Σαββίδης, 1989: 5-37 και 2003: Βλ. στον παρόντα τόμο, σ , το ανθολογημένο κριτικό κείμενο του Κωσταντίνου Χατζόπουλου [= Πέτρου Βασιλικού] με τίτλο «Λυρική ποίηση» (1909). Ο Σαββίδης χαρακτηρίζει την κριτική του Χατζόπουλου «ιδεόληπτη» (ή «προσωπόληπτη»: Σαββίδης, 2003: 299, 307, ).

17 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κα νείς ποιητές της προηγούμενης γενιάς, αποφαίνεται ότι αυτός «υψώθη, ως λέγει ο Διονύσιος Σολωμός, κατακόρυφα»). 15 Ο Σπήλιος Πασαγιάννης (1909) αναγνωρίζει στον Αλαφροΐσκιωτο μια πρωτόγνωρη ποιητική φωνή, που έχει χαρακτήρα οραματικό, αποκαλυπτικό. Τονίζει την εκφραστική δύναμη της γλώσσας και την αναπαραστατική δύναμη της εικόνας και δίνει έμφαση στη μετρική ποικιλία και στο στοιχείο του ρυθμού, που ο ποιητής του Αλαφροΐσκιωτου μορφοποιεί με τον «εναρμόνιο στοχασμό» και μετασχηματίζει σε πλαστικό κάλλος. Ο Πασαγιάννης καταλήγει υπογραμμίζοντας αφενός την «ομολογία» του ποιητικού υποκειμένου με τη φύση και το σύμπαν, αφετέρου την ισοδυναμία και αρμονία των μερών ως οργανωτική αρχή, που καθιστά τον Αλαφροΐσκιωτο «τραγούδι υψηλό», «στέρεα μαθηματικό στην ομορφιά του». 16 Στη βαθιά σχέση του ανθρώπου με τη φύση ως κεντρικό άξονα του έργου αναφέρονται όλοι οι αρθρογράφοι της εποχής. Κι ανάμεσά τους, η πιο ώριμη και ουσιαστική είναι η πρώιμη μελέτη του Δ. Ζαχαριάδη, μέλους της θρυλικής εκδοτικής ομάδας των αλεξανδρινών Γραμμάτων, εργασία με την οποία κλείνει η φάση της υποδοχής του Αλαφροΐσκιωτου (1914). 17 Αργότερα, με αφορμή αυτήν την εργασία ο Γ. Π. Σαββίδης θα γράψει: «Ύστερα από 80 χρόνια, ο Αλαφροΐσκιωτος έχει επιβληθεί σαν από μόνος του, ως το θεμέλιο του Λυρικού Βίου και ως ένα από τα αγκωνάρια της νεοτερικής μας ποίησης. Όμως ένα τέτοιο σπερματικό έργο συνεχίζει να κρίνει τους αναγνώστες του, δηλαδή εμάς». 18 Την εικόνα της κριτικής που συνδέεται με το πρώτο φανέρωμα του Σικελιανού συμπληρώνει η υποδοχή που βρήκαν οι τρεις διαλέξεις του ποιητή, που συνόδευσαν την πανηγυρική εμφάνιση του Αλαφροΐσκιωτου. Για τις διαλέξεις του Σικελιανού, οι αρθρογράφοι τονίζουν το ρωμαλέο τόνο και την ιεροπρεπή αυστηρότητα, που έκανε την ομιλία του Σικελιανού «να ομοιάζει με ιεροπραξίαν». Από τις διαλέξεις αυτές μεγα- 15. Καμπάνης 1909 (στον παρόντα τόμο, σ. 7-9). 16. Πασαγιάννης, 1909 = Σαββίδης, 2003: 264, 265 (στον παρόντα τόμο, σ. 3-6). Παράλληλα, ο Σπήλιος Πασαγιάννης δημοσιεύει ένα ακόμη διθυραμβικό άρθρο για τον Αλαφροΐσκιωτο στην εφ. Ακρόπολις (15 και ) και προκαλεί τα ειρωνικά σχόλια των επικριτών του Σικελιανού βλ. Σαββίδης, 2003: Ζαχαριάδης, 1914 = Σαββίδης, 2003: (στον παρόντα τόμο, σ ). 18. Σαββίδης, 2003: 318.

18 κβ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ λύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δεύτερη ομιλία του Σικελιανού, «Παν ο Μέγας» ( ), η οποία, όπως σημειώνουν οι σχολιαστές, «δίδει μια νέαν τροπήν εις τας ιδέας μας περί Ελληνισμού». Εκθέτει «τους θαυμάσιους μύθους των Ελλήνων περί της γεννήσεως και του θανάτου του θεού Πανός». Αναφέρεται στο «μεσημβριάζον» ελληνικόν πνεύμα, που χαρακτηρίζεται από τους τρόμους της μεσημβρίας, κατ αντίθεση προς το νύκτιο τρόμο, ο οποίος απέρρευσε από τον Χριστιανισμό. Αναπτύσσει τη νέα αντίληψη του «πανικού», κατ αντιπαραβολή προς το «διονυσιασμό». Εξαίρει τον Πάνα ως θεότητα κοσμογονική και πληροφορεί το ακροατήριό του ότι και σήμερα ακόμη διατηρείται το αίσθημα του «πανικού» κατά τις μεσημβρινές ώρες στις αγροτικές κοινωνίες της ελληνικής υπαίθρου. Αλλά το χαρακτηριστικότερο στοιχείο της ομιλίας, λένε οι σχολιαστές, είναι η αντίθεση της θεωρίας του Σικελιανού προς τη θεωρία του Νίτσε σε σχέση με το διονυσιακό πνεύμα. Ο Σικελιανός υποβάλλει σε κριτική τη θεωρία του Νίτσε και, όπως σημειώνει ο Ν. Καρβούνης, «η αντίκρουσις διεξήχθη με θέρμην, με πεποίθησιν και δύναμιν» και ήταν «αληθινή πνευματική τιτανομαχία». 19 Η διαφωνία του Σικελιανού με τη νιτσεϊκή ερμηνεία εντοπίζεται στην άποψη του Γερμανού φιλοσόφου ότι οι Έλληνες «γνωρίζοντας τη φρίκη και το μάταιο της ζωής, για να μπορέσουνε να ζήσουνε, είχανε ανάγκη του Ολυμπίου ονείρου». Κι έπλασαν το μύθο για να καλύψουν, με τη λαμπρή φαινομενικότητα του ονείρου, το αποτρόπαιο θέαμα του θανάτου. Έτσι, ο Μύθος γίνεται «το αντίδοτο της θλιμμένης ζωής». Το διονυσιακό πνεύμα, το πνεύμα της τραγωδίας, είναι, στη νιτσεϊκή σκέψη, ο «παθητικός νους», «το πνεύμα της φθοράς». Για το νεαρό Σικελιανό η ερμηνεία του Νίτσε αποκλίνει από το γνήσιο ελληνικό πνεύμα, που θεμελιώνεται στην προτεραιότητα των φυσικών αξιών και εκδηλώνεται ως χαρά και πληρότητα ζωής. Στον ανατολικής προέλευσης Διόνυσο, ο Σικελιανός αντιπαραθέτει τον ιθαγενή θεό Πάνα, που ως κοσμογονική θεότητα αντιπροσωπεύει το άμεσα ενεργητικό πνεύμα, τη βαθιά, συνειδητή, νικητήρια χαρά. Ο Σικελιανός, εμπνεόμενος από συγκεκριμένα κείμενα των Leopardi, Garello, D Annunzio, Carducci τα οποία η Ρίτσα Φράγκου-Κικίλια (που ανακάλυψε, δημοσίευσε και σχολίασε το κείμενο της διάλεξης του Σικελιανού) 19. Βλ. εφ. Πατρίς ( ). Πρβλ. Ο Παν, έτος Α (Φεβρ. 1909).

19 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κγ έχει επισημάνει 20, αντιπαραθέτει στο σκοτεινό βορειοευρωπαϊκό πνεύμα τη φωτεινή εκδοχή του μεσογειακού προτύπου. Β. Μια δεύτερη φάση στην ποιητική παραγωγή του Σικελιανού αντιπροσωπεύουν τα χρόνια που γράφονται οι μεγάλες συνθέσεις, ο Πρόλογος στη Ζωή, η Μήτηρ Θεού, το Πάσχα των Ελλήνων ( ). 21 Τα επίκαιρα δημοσιεύματα της εποχής είναι σύντομα τα πιο πολλά και αναφέρονται κυρίως στις αυτοτελείς εκδόσεις των Συνειδήσεων. Ξεχωρίζομε τα δύο άρθρα του Ηλία Βουτιερίδη για τη Συνείδηση της Γης μου και τη Συνείδηση της Φυλής μου στο περ. Νουμάς (τ. 13, τχ. 287, 11 Ιουλίου 1915 και τχ. 334, 22 Σεπτεμβρίου 1915), τα δύο άρθρα του Άριστου Καμπάνη στην εφημερίδα Ακρόπολις (9 και 15 Αυγούστου 1915), τη διάλεξη και τα δύο μελετήματα του Μιχ. Περίδη για τη Συνείδηση της Γης μου, τη Συνείδηση της Φυλής μου, τη Συνείδηση της Γυναίκας, στα Γράμματα Αλεξανδρείας (Ιούλης 1915, Μάης 1916 και Γενάρης-Μάης 1917, αντίστοιχα), καθώς και το άρθρο του Ph. Lebèsgue [D. Αsteriotis] στο περ. Mercure de France του Παρισιού (τ. 116, 1 Ιουλίου 1916). Τη φάση αυτή, από τη σκοπιά της κριτικής βιβλιογραφίας, θα τη χαρακτηρίζαμε μεταβατική. Η κριτική δεν είναι έτοιμη ν αφομοιώσει τις μεγάλες συνθέσεις του Σικελιανού και ν αποδώσει έργο αντάξιό τους. Τον αναγνωρίζει ωστόσο ως «Διδάσκαλο» και στηρίζει σ αυτόν «τις μεγαλύτερες ελπίδες». 22 Γ. H τρίτη φάση ( ) καλύπτει την εποχή του Μεσοπολέμου ως το Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο και περιλαμβάνει τις πρώτες (1927) και 20. Βλ. Φράγκου-Κικίλια, 2002α: 47-65, όπου η συγγραφέας αναδημοσιεύει το κείμενο της διάλεξης του Σικελιανού (α δημοσ.: Μολυβδοκονδυλοπελεκητής, τχ. 5 [ ]: 51-71) και ανιχνεύει τις πηγές του, ευρωπαϊκές και αρχαιοελληνικές. Για τους αρχαίους συγγραφείς βεβαιώνει ότι «και στην προσωπική του βιβλιοθήκη τους είχε και στο πρωτότυπο τους διάβαζε». 21. Τα δύο τελευταία, στην πρώτη γραφή τους, θα δημοσιευτούν τμηματικά στον περιοδικό τύπο (η Μήτηρ Θεού πρωτοδημοσιεύεται στο περ. Λόγος [Μάρτ., Αύγ., Νοέμβρ και Μάρτ. 1918] το Πάσχα των Ελλήνων στο περ. Οι Νέοι [Απρ., Μάιος 1919 και Μάρτ., Μάιος 1920] και ίσως γι αυτό μένουν, σ αυτή τη φάση, ουσιαστικά ασχολίαστα. 22. Παράθεμα από τη μελέτη La Littérature grecque moderne, με υπογραφή Διόσκουρος, Λωζάνη 1919 (βλ. Μπουρναζάκης, 2006: 103).

20 κδ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ δεύτερες Δελφικές Εορτές (1930), την έκδοση (1932) και την πρώτη παράσταση της τραγωδίας Ο Διθύραμβος του Ρόδου (1934), 23 δραστηριότητες που εντάσσονται οργανικά στη Δελφική προσπάθεια. Η περίοδος που η Δελφική προσπάθεια απασχολεί τον ελληνικό και ξένο τύπο προεκτείνεται ως το 1937, περιλαμβάνοντας τις θετικές αντιδράσεις στις δημόσιες ομιλίες του Σικελιανού για τη Δελφική Ιδέα, της περιόδου , τον εορτασμό της δεκαετίας από τις πρώτες Δελφικές γιορτές και το αφιέρωμα του περ. Ελληνίς (Ιούνιος 1937). 24 Αυτή την περίοδο εμφανίζονται και οι πρώτες αυτοτελείς μελέτες για το ποιητικό και το δραματουργικό έργο του Σικελιανού. Θα μνημονεύσομε, κατά χρονολογική σειρά, τις αυτοτελείς εκδόσεις: του Θεόδωρου Ξύδη για τη θρησκευτική βούληση του Σικελιανού (1932), του Τάκη Δημόπουλου για το Διθύραμβο του Ρόδου (1934), του Άγι Θέρου για Τα Λυρικά του Σικελιανού (ανθολόγιο και μελέτη, 1935), του Κλέωνα Παράσχου (1937) τη μελέτη για το Σικελιανό στον τόμο Δέκα Έλληνες Λυρικοί, τέλος, το μελέτημα της Έλλης Λαμπρίδη, Σχόλιο στη «Μητέρα Θεού» (το κείμενο, συνοδευόμενο με αναλυτικά σχόλια, πρώτα στο περ. Νέα Πολιτική και ύστερα αυτοτελώς, 1939). Θα σημειώσομε επίσης την έκδοση στην Αμερική της τραγωδίας Ο Διθύραμβος του Ρόδου, σε μετάφραση της Frances Σικελιανού, της γυναίκας του Γλαύκου (1939). 25 Εκείνο που χαρακτηρίζει την κριτική αυτής της περιόδου είναι η πρόθεση μιας συστηματικότερης μελέτης και ερμηνείας, που εκδηλώνεται στην εξειδίκευση των θεμάτων: ο λυρισμός του Σικελιανού και τα χαρακτηριστικά του (Άγις Θέρος, Θεόδωρος Ξύδης, Κλέων Παράσχος, Έλλη Λαμπρίδη), η θρησκευτικότητα / ο μυστικισμός του Σικελιανού (Θ. Ξύδης, Κλ. Παράσχος), το ερωτικό στοιχείο στην ποίηση του Σικελιανού (Θ. Ξύδης, Κλ. Παράσχος, Τάκης Δημόπουλος), η Δελφική Ιδέα 23. Α έκδ. 1932, β έκδ. 1934, πρώτη «διδασκαλία» της στο υπαίθριο θέατρο του Φιλοπάππου, Για τις Δελφικές Εορτές έχομε σ αυτό το διάστημα 651 δημοσιεύματα, για το Διθύραμβο του Ρόδου, Για την περίοδο αυτή έχουν καταγραφεί 70 ακόμη δημοσιεύματα, που ανεβάζουν το συνολικό αριθμό των δημοσιευμάτων για τη Δελφική προσπάθεια στα Στη Χρονογραφία Άγγελου Σικελιανού, σημειώνεται ότι τη μετάφραση είχε εκπονήσει η Εύα, «μολονότι ως μεταφραστής φέρεται η νύφη της Frances Sikelianos» (Μπουρναζάκης, 2006: 195).

21 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κε και το περιεχόμενό της (Τ. Δημόπουλος, Κλ. Παράσχος), η σύζευξη ελληνισμού-χριστιανισμού (Θ. Ξύδης, Κλ. Παράσχος). Την πρόθεση της συστηματικής μελέτης εκφράζει και η προσπάθεια μιας αναλυτικής προσέγγισης των κειμένων: Ο Διθύραμβος του Ρόδου (Τ. Δημόπουλος), Μήτηρ Θεού (Έλλη Λαμπρίδη, Θ. Ξύδης). Ο Τάκης Δημόπουλος στα «Επιλεγόμενα» της σχολιασμένης έκδοσης του Διθυράμβου επιχειρεί να ερμηνεύσει τα βασικά σύμβολα του Ορφισμού και τη λειτουργία τους, σε συσχετισμό με τη δραματική πορεία του έργου. Παραθέτει μια καλή διεθνή βιβλιογραφία για τον Ορφισμό (ενδιαφέρουσα εάν απηχεί τη βιβλιογραφική εποπτεία του Σικελιανού), αλλά σχολιάζει κυρίως σε αναφορά με τις αρχαίες πηγές. Ο σχολιασμός της Έλλης Λαμπρίδη στο Μήτηρ Θεού είναι πιο αναλυτικός και εντοπίζεται σε υποσελίδιες σημειώσεις πάνω σε συγκεκριμένα χωρία ή ποιητικές ενότητες. Ο Άγις Θέρος, στον τόμο Τα Λυρικά του Σικελιανού (1935), διακρίνει τη «διπλή στο φαινόμενο μα ενιαία στο βάθος υπόσταση» του ποιητή σε δύο ομόλογες εκφράσεις: τη «δημιουργική-ποιητική» και την «αποστολική-ανασυνθετική». Από τις ερμηνευτικές απόψεις που διατυπώθηκαν αξίζει να μνημονεύσομε την κοινή διαπίστωση των μελετητών ότι ο έρωτας κατέχει κεντρική θέση μέσα στην ποίηση και την κοσμολογία του Σικελιανού: «φανερώνεται πρώτα ως στοργή, φιλία κι έρωτας φυλετικός και σιγά-σιγά, μεγαλώνοντας, βρίσκει την τέλεια επαφή του με τον Κοσμικόν Έρωτα, [ ] δηλ. πραγματοποιεί στον άνθρωπο την πλέρια θεϊκή ενότητα», ξυπνά «το νόημα της κοσμικής συνοχής όλων των πραγμάτων» (Τάκης Δημόπουλος). 26 «Ο ενιαίος νόμος του Έρωτα είναι [ ] ο παγκόσμιος ρυθμός» (Κλ. Παράσχος) 27 είναι το σημείο συνάντησης και σύζευξης του ελληνικού (ορφικού, διονυσιακού) μυστικισμού με τη χριστιανική θρησκευτικότητα. Ο Κλέων Παράσχος, ο πιο επαρκής, κατά τη γνώμη μας, κριτικός του Σικελιανού στα χρόνια του Μεσοπολέμου, αναγνωρίζει στον Πρόλογο στη Ζωή (κυρίως στη Συνείδηση της Πίστης και στη Συνείδηση της Γυναίκας), μια αρχόμενη προσπάθεια οργανικής ένωσης ελληνισμού και χριστιανισμού, που αναπτύσσεται στη Μητέρα Θεού και ολοκληρώνεται 26. Δημόπουλος, 1934: 176, 177 (στον παρόντα τόμο, σ. 34). 27. Παράσχος, 1937: 149 (στον παρόντα τόμο, σ. 44).

22 κϛ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ στο Πάσχα των Ελλήνων. 28 Στον αγώνα του αυτόν «η ψυχική εμπειρία του», η «πνευματική του ενέργεια», «η γενική ζωική του μέθοδος, παραμένουν ελληνικές. [ ] Δε νικά το θάνατο αρνούμενος το υλικό σώμα του κόσμου, όπως ο χριστιανός, αλλά πνευματοποιώντας το σώμα τούτο. [...] Όχι η ψυχή, όχι το πνεύμα, αλλ η ρίζα των αισθήσεών του αρδεύει το στοχασμό του, αισθήσεων, που χωρίς να χάνουν ούτε στιγμή τη βαθιά επαφή τους με τη φύση, βοηθούν, αντί να πολεμούν, το πνεύμα για να φτάσει στην πιο ψηλή και καθάρια εποπτεία του». Η φύση γίνεται πηγή ενεργός νόμων που ξετυλίγονται βαθιά της δημιουργικά, η φύση παράγει τη θειότητα και όχι το αντίστροφο. 29 Το ίδιο αίτημα, της καθολικής ερωτικής ενότητας και συνανάτασης των πάντων στο μέγα Όργιο, στον έναν παγκόσμιο ρυθμό («ενωθήναι θέλω και ενώσαι θέλω»), είναι που γεννά τη Δελφική Ιδέα, η οποία, κατά τον μελετητή, «φαντάζει ασφαλώς, σαν ένα από τα πιο αγνά, πιο επιβλητικά και πιο καθολικά πνευματικά φανερώματα του καιρού μας». 30 Δ. Η επόμενη περίοδος, , αρχίζει με την πρώτη δημόσια παρουσίαση (ανάγνωση) της τραγωδίας Σίβυλλα στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (2 Νοεμβρίου 1940) από τον ποιητή, λίγες μέρες μετά την ιταλική επίθεση. Η κριτική αναγνώρισε στην πράξη αυτή ένα προσκλητήριο πνευματικής αντίστασης στο φασισμό, το οποίο ερχόταν να επαναβεβαιώσει τη συνείδηση ιστορικής αποστολής του δελφικού Σικελιανού. 31 Με το γεγονός αυτό ανοίγει η κρίσιμη δεκαετία του 1940, που σημαδεύεται από μια έξαρση των ιδεολογικών συγκρούσεων και των παθών, η οποία, όπως είναι εύλογο, αντικατοπτρίζεται και στο πεδίο της κριτικής. Τον πρώτο σταθμό σ αυτή την περίοδο αποτελεί η δημοσίευση του «Προλόγου» του Λυρικού Βίου στη Νέα Εστία ( : ) και οι ζωηρές αντιδράσεις που προκάλεσε στον τύπο. 32 Ο Πέτρος Χάρης επι- 28. Παράσχος, 1937: (στον παρόντα τόμο, σ ). Πρβλ. και Ξύδης, 1947: 112 (στον παρόντα τόμο, σ. 99). 29. Παράσχος, 1937: 148 (στον παρόντα τόμο, σ. 43). 30. Παράσχος, 1937: 151 (στον παρόντα τόμο, σ. 45). 31. Βλ. στη Βιβλιογραφία Κατσίμπαλη τους αρ (Σωκράτης Καραντινός, Σοφία Σπανούδη, Κλέων Παράσχος, Robert Liddell κ.ά.). 32. Έχουν καταγραφεί 53 δημοσιεύματα, στην πλειονότητά τους επικριτικά, που κατοπτρίζουν την αμηχανία της κριτικής μπροστά στο «δυσνόητο» δοκιμιακό

23 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κζ χειρεί, δυο μήνες αργότερα, μια πρώτη ανασκόπηση των αντιδράσεων στη Νέα Εστία ( : ). Μια νέα ανασκόπηση και κριτική της κριτικής θα επιχειρήσει, στις μέρες μας, ο Αλέξανδρος Αργυρίου (2003: 81-95), όπου θα κάνει φανερό ότι η αρνητική κριτική στον Πρόλογο, ελλείψει σοβαρών επιχειρημάτων, δεν έχει εντέλει κανένα θεωρητικό ενδιαφέρον. Τα δημοσιεύματα γύρω από τις τραγωδίες του Σικελιανού, που εκδίδονται η μια μετά την άλλη αυτά τα χρόνια, κατέχουν ένα σημαντικό τμήμα της βιβλιογραφίας: Ο Δαίδαλος στην Κρήτη (1943), Σίβυλλα (1944), Ο Χριστός στη Ρώμη (1946). Η επανέκδοση των τραγωδιών στη σειρά Θυμέλη, τέσσερα χρόνια αργότερα, σε συνδυασμό με την πρώτη έκδοση του Θανάτου του Διγενή (1950) προκάλεσαν έξαρση του κριτικού ενδιαφέροντος για το έργο του Σικελιανού. 33 Μικρότερη σχετικά ανταπόκριση σε επίκαιρα δημοσιεύματα βρήκαν οι μεγάλες και όχι εξίσου εύληπτες συνθέσεις Μήτηρ Θεού (1944) και Το Πάσχα των Ελλήνων, που επανεκδίδονται, στην οριστική μορφή τους, στον Γ τόμο της συγκεντρωτικής έκδοσης του Λυρικού Βίου (1947). Αντίθετα, δύο άλλα ζητήματα, η υποψηφιότητα του Σικελιανού για το βραβείο Νομπέλ κι η υπονόμευσή της από υπηρεσίες του επίσημου ελληνικού κράτους, καθώς και η μη εκλογή του στην Ακαδημία Αθηνών σχολιάστηκαν ευρύτατα από τον τύπο. Μέσα στη βιβλιογραφία της περιόδου, που αποτελείται από μεγάλο αριθμό άρθρων και μελετών σε εφημερίδες και περιοδικά, ξεχωρίζομε ορισμένες αυτοτελείς εκδόσεις: του Φώτου Γιοφύλλη Γράμματα του Άγγελου Σικελιανού (1952), του Ευάγγελου Παπανούτσου Παλαμάς-Καβάφης-Σικελιανός (α έκδ. 1949), του Μάρκου Αυγέρη Άγγελος Σικελιανός. Ι. Η ποίησή του. Το θέατρό του. Κριτικός απόλογος (α έκδ. 1952). λόγο του ποιητή. Ο Πρόλογος γράφτηκε εκείνη την περίοδο, ενόψει της προγραμματισμένης πρώτης συγκεντρωτικής έκδοσης του Λυρικού Βίου, η οποία δεν μπόρεσε τότε να πραγματοποιηθεί. 33. Έχουν καταγραφεί 58 επίκαιρα δημοσιεύματα, τα πιο πολλά από τα οποία είναι σύντομα άρθρα στον ημερήσιο τύπο (βιβλιοπαρουσιάσεις), αξιομνημόνευτα για τη δημοκρατική εγρήγορση που εκφράζουν επικρίνοντας τη ματαίωση της πρώτης παράστασης της Σίβυλλας στο Εθνικό Θέατρο (1946) ή την αστυνομική απαγόρευση της προγραμματισμένης απαγγελίας στον Πειραιά της τραγωδίας Ο Χριστός στη Ρώμη (1946).

24 κη ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ Την εικόνα συμπληρώνουν τα ειδικά Αφιερώματα των περιοδικών, που σημειώνουν μια χαρακτηριστική «πύκνωση» των δημοσιευμάτων γύρω από ορισμένες χρονολογίες. Έτσι έχομε, κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, από το 1946 ως το 1952, μια σειρά αφιερώματα που συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με σημαντικά γεγονότα του βίου του ποιητή και τις πυκνές εκδόσεις του λυρικού και δραματικού του έργου. Την πρωτοβουλία έχουν η Αγγλοελληνική Επιθεώρηση (1946, 1950) και η Νέα Εστία (1951, 1952) και ακολουθούν άλλα περιοδικά. Αξίζει να μνημονεύσομε ξεχωριστά τη γενικότερη συμβολή των περιοδικών της ελληνικής παροικίας της Αλεξάνδρειας, Γράμματα, Αλεξανδρινή Τέχνη, Νέα Ζωή, προνομιακούς συνεργάτες του Σικελιανού, από τα χρόνια του Μεσοπολέμου. 34 Ένας ανάλογος δείκτης, χαρακτηριστικός για τη διεθνή αναγνώριση και καθιέρωση του Σικελιανού, είναι οι μεταφράσεις των έργων του, οι αυτοτελείς αφιερωματικοί τόμοι και τα βιβλία που κυκλοφόρησαν στο εξωτερικό. Αρχίζοντας με τις μεταφράσεις, σημειώνομε ότι από το 1921 έως το 1951 έχει βιβλιογραφηθεί μεγάλος αριθμός μεταφράσεων, που καλύπτει το ποιητικό έργο, τις τραγωδίες, αλλά και ομιλίες, άρθρα και μελέτες του Σικελιανού. Οι μεταφράσεις είναι κυρίως στα γαλλικά, αγγλικά και ιταλικά και, σε μικρότερο βαθμό, στα γερμανικά, σουηδικά και ρουμανικά. 35 Oι σημαντικότερες μεταφράσεις εκδίδονται από το 1944 και εξής και συνδέονται με μορφές των ευρωπαϊκών γραμμάτων, όπως ο Octave Merlier (1944 και 1946), ο Robert Levesque (1944, 1946, 1947, 1947α, 1948), ο Paul Éluard (που προλογίζει την έκδοση Levesque του 1946) και o Samuel Baud-Bovy (1946) για τις γαλλικές o Paul Nord (1944) για την αμερικανική o Lawrence Durrell (1946) και o Rae Dalven (1949) για τις αγγλικές o Hjalmar Gulberg (1949) για τη σουηδική. 36 Η περίοδος αυτή κλείνει με τα δημοσιεύματα για το θάνατο του Άγγελου (1951) και της Εύας Σικελιανού (1952), από τα οποία ένα μέρος είναι 34. Πρβλ. Φράγκου-Κικίλια (2002α: 19-23, 106), καθώς και τις μελέτες της Μαρίας Ρώτα για τα Γράμματα της Αλεξάνδρειας (1994) και της Γεωργίας Λαδογιάννη για την Αλεξανδρινή Τέχνη (2001). 35. Ως το 1951 έχουν καταγραφεί 74 μεταφράσεις. Παράλληλα, τα ξενόγλωσσα δημοσιεύματα για το έργο του Σικελιανού φτάνουν τα 247 (βλ. αναλυτικά στη Βιβλιογραφία Κατσίμπαλη,1946 και 1952 Γιοφύλλης, 1951 Χατζηδάκη, 1967 Σαββίδης, 1967, 2003 βλ. στον παρόντα τόμο, σ. 496). 36. Βλ. στην Επιλογή βιβλιογραφίας, σ

25 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κθ απολογισμοί για το σύνολο του έργου και της δράσης του ποιητή και της συντρόφου του (έχουν καταγραφεί 222 δημοσιεύματα). Το διακριτικό γνώρισμα της κριτικής σ αυτή την περίοδο είναι ότι αναγνώριζε πλέον στο Σικελιανό έναν «τύπο Έλληνα ποιητή» διαφορετικό απ όλους όσους είχε γνωρίσει μέχρι τώρα, έναν ποιητή «αθλητή, ιερέα και προφήτη», που απευθυνόταν στην παγκόσμια κοινότητα και αξίωνε να οδηγήσει την ανθρωπότητα σε νέους δρόμους. 37 Το αντίστοιχο ισχύει για τον καθημερινό τύπο της εποχής ο Σικελιανός αντιμετωπίστηκε όχι άστοχα ως δημόσιος άνδρας περισσότερο παρά ως ποιητής, με τη στενά φιλολογική σημασία. Κι αυτό είχε, κοντά στις θετικές, και αρνητικές συνέπειες. Το έργο του και οι πρωτοβουλίες του, η αντιστασιακή δράση κι η συμφιλιωτική του στάση στην κρίση του Εμφυλίου κρίθηκαν από ορισμένες πλευρές με συγκυριακά πολιτικά κριτήρια. Ως ποιητή και φιλόσοφο οικουμενικής εμβέλειας τον αντιμετώπισαν οι σημαντικότεροι σχολιαστές του έργου του, ο Τάκης Δημόπουλος, ο Θεόδωρος Ξύδης, ο Κλέων Παράσχος, ο Ευάγγελος Παπανούτσος, ο Μάρκος Αυγέρης. Και πάνω σ αυτή την προοπτική αναπτύχθηκαν οι αντιρρήσεις, η πολεμική, ο θαυμασμός, η πίστη στα κηρύγματά του. Υπό ένα τέτοιο γενικό πρίσμα μελετήθηκε στην ύστερη φάση της ζωής του το λυρικό του έργο, η δραματουργία του, η Δελφική του Προσπάθεια. Και όπως ήταν εύλογο, η έμφαση δόθηκε στο περιεχόμενο του κηρύγματός του, στο μυθικό σύμπαν και το κοσμοείδωλο της ποίησής του. Ο Κ. Θ. Δημαράς (1952) εκτιμά ότι ο Σικελιανός είναι μέσα στην ελληνική παράδοση, αφού πρώτα διευκρινίσει ότι παράδοση σημαίνει κίνηση, όχι στατικότητα και ότι η ελληνική παράδοση ιδιαίτερα είναι ανοιχτή, δεκτική, με μεγάλη αφομοιωτική δύναμη, μια παράδοση ανανεωτική και συνθετική. Ακριβώς στη σύνθεση των αντιθέσεων είναι που αναγνωρίζει τον οργανικό σύνδεσμο του ποιητή με την παράδοση: στην πρωταρχική σχέση του εγώ με τη φύση, στη σύνθεση του φυσικού με το ανθρώπινο, στην εξιδανίκευση των υλικών πραγμάτων, στην «ελληνικότατη αρμονία του νου με την πράξη», του κλασικού με το μοντέρνο (συμπεριλαμβάνει εδώ και τους στιχουργικούς πειραματισμούς του Αλαφροΐσκιωτου και του Προλόγου στη Ζωή). Η ποίηση του Σικελιανού χαρακτηρίζεται από μια «ελληνικότητα οικουμενική», που συνθέτει σε μια ευρύτατη εποπτεία το λαϊ- 37. Ελύτης, 1945:

26 λ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ κό με το λόγιο, την αρχαιότητα με το χριστιανικό κόσμο, την τοπική παράδοση με τα δυτικά ρεύματα. Αυτός είναι ο ελληνικός ανθρωπισμός του Σικελιανού. Αλλά η κορυφαία επίτευξη του Σικελιανού είναι, κατά τον Δημαρά, στο πεδίο της ποιητικής γλώσσας, όπου συγχωνεύονται, αρμονικά, στοιχεία απ όλη τη διαχρονική γλωσσική μας ιστορία, από τα αρχαία, τα βυζαντινά, τα μεταγενέστερα χρόνια, και όπου το παλιό με το μοντέρνο, το κοινό με το ιδιωματικό δένονται σε μια οργανική σύνθεση, για να δημιουργήσουν ένα λυρικό λόγο με μοναδική εκφραστική δύναμη, ένα λόγο που «δοξολογεί» τη διαχρονική ενότητα του ελληνικού πολιτισμού. 38 Σημειώνομε τη συναφή παρατήρηση του Λίνου Πολίτη (1947) ότι ο Σικελιανός συνεχίζει άμεσα τη σολωμική παράδοση. «Αν θέλαμε να χαράξουμε ένα γενεαλογικό δέντρο, από τον κορμό του Σολωμού θα ξεκινούσαν δυο διαφορετικοί κλάδοι, που θα έφερναν, ανεξάρτητα, ο ένας στον Παλαμά, ο άλλος στο Σικελιανό». Ο Πολίτης ανιχνεύει τα γνωρίσματα της νεοελληνικής λυρικής παράδοσης με γνώμονα τη στιχουργική και την εικονοπλασία και αποφαίνεται ότι το δίδαγμα του Σολωμού το συναντούμε μετουσιωμένο στη Μητέρα Θεού, όπου ξαναβρίσκομε πάλι το γνώριμο ρυθμό του κρητικού διστίχου, περασμένο μέσα από τη λυρική εμπειρία του Κορνάρου και του Σολωμού. 39 Στην προσπάθεια του Σικελιανού να συνθέσει σε μια ενότητα στοιχεία της παράδοσης φαινομενικά αντίθετα ή ασύμβατα μεταξύ τους αναφέρονται και άλλοι μελετητές, σε συσχετισμό με την ερμηνεία του έργου του. Ένα θέμα που επανέρχεται στις μελέτες αυτής της περιόδου είναι η σύνθεση ελληνισμού και χριστιανισμού. Ο Robert Levesque, στην ερμηνευτική του μελέτη για τη Μητέρα Θεού (1944) υπογραμμίζει ότι ο ποιητής συλλαμβάνει την υπέρβαση της αντίθεσης ζωής-θανάτου, μέσα από τη σύζευξη του αρχαιοελληνικού με το βυζαντινό μυστικισμό. «Οι Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας», γράφει, «περίσσα καλλιτέχνες και περίσσα Έλληνες για να παραδεχτούν ένα μυστικισμό καθαρά ανατολικό κι αποσωματωμένο, πασκίσανε να μπολιάσουνε την καινούρια θρησκεία στην αρχαία τελετουργία [ ]. Οι Έλληνες, ακόμα και χριστιανοί, διατηρούσανε την ανάγκη να βλέπουνε και ν αγγίζουνε, να πληροφορούνε την ευσέβειά τους». Ο Σικελιανός πραγματοποιεί, κατά τον Levesque, ένα 38. Δημαράς, 1952: (στον παρόντα τόμο, σ ). 39. Πολίτης, 1947: (στον παρόντα τόμο, σ ).

27 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ λα συγκρητισμό ανάμεσα στους αρχαιοελληνικούς μύθους και στις χριστιανικές παραδόσεις, στη Δήμητρα και στην Παναγία, στη χάρη της μητρότητας και στο διονυσιακό έρωτα, με τρόπο που συμφιλιώνει την εμπειρία του θανάτου με τον πόθο της ζωής, εντάσσοντάς τα σε μια ενιαία Κοσμική διαλεκτική. 40 Ο Θ. Ξύδης (1947), ερμηνεύοντας το Πάσχα των Ελλήνων, συσχετίζει τα ελληνικά και τα χριστιανικά θέματα, τον «Ύμνο στην Ελένη» με τον «Ύμνο στην Παναγία», το «Τραγούδι των Αργοναυτών» με το «Πέμπτο Ευαγγέλιο», τον Αρματωμένο Έρωτα με τον Γαβριήλ του Ευαγγελισμού ως κοινούς «φορείς της φιλότητας» και αποφαίνεται ότι «ο κυριώτατος σκοπός του ποιήματος» «υπήρξε ο ελληνοχριστιανικός αρραβώνας». 41 Κι ο Robert Liddell (1950) θα μιλήσει για τη σύνθεση ελληνισμού και χριστιανισμού, Δήμητρας και Παναγίας, Διόνυσου και Χριστού, για «Χριστιανικό Ορφισμό» μέσα στο έργο του Σικελιανού, σύνθεση που θα τη θεωρήσει μάλιστα ευτυχέστερη από την αντίστοιχη απόπειρα του Milton να εναρμονίσει τις δύο «Παλαιές Διαθήκες», του εβραϊσμού και του ελληνισμού. Για τη σύνθεση Μήτηρ Θεού, που τη χαρακτηρίζει αναστάσιμο ύμνο και τραγούδι της άνοιξης, εικάζει ότι είναι εμπνευσμένη από την εορταστική τάξη της ελληνικής Εκκλησίας, όπου είναι συνδεδεμένα το Ψυχοσάββατο, η Μεγάλη Σαρακοστή και οι Χαιρετισμοί της Θεοτόκου. Με τους συσχετισμούς αυτούς ο συγγραφέας υποσημαίνει δύο πράγματα: το ένα είναι ότι αναγνωρίζει στο Σικελιανό ένα ζωντανό φορέα όλων των εκφάνσεων του ελληνικού πολιτισμού το άλλο ότι ο Σικελιανός τις συνθέτει διαλεκτικά σε ενιαίο ποιητικό μύθο. 42 Ένα θέμα που παραμένει σταθερά ανάμεσα στα ενδιαφέροντα των μελετητών (αλλά και των μεταφραστών) είναι το δελφικό όραμα του Σικελιανού, και ως ιδέα (το περιεχόμενο του κηρύγματός του) και ως πράξη (Δελφική Προσπάθεια, Δελφικές Γιορτές) και ως τέχνη (Δελφικός Λόγος, τραγωδίες). Ορισμένοι εκτιμούν ότι αποτελεί την κορύφωση και ολοκλήρωση στην προσπάθεια σύνθεσης του ελληνισμού με το χριστιανισμό που άρχισε με τη Μητέρα Θεού και το Πάσχα των Ελλήνων. Αντιπροσωπευτικό πάνω σ αυτό είναι το άρθρο του Θ. Ξύδη για το Πάσχα των Ελλήνων (1947), καθώς και η εκτενής μελέτη της Εύας Σικελιανού (1945), που, 40. Levesque, 1944: (στον παρόντα τόμο, σ ). 41. Ξύδης, 1947: (στον παρόντα τόμο, σ ). 42. Liddell, 1950: (στον παρόντα τόμο, σ ).

28 λβ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ τεκμηριώνοντας την άποψη ότι έχει ωριμάσει το αίτημα να επανιδρυθούν οι δελφικοί θεσμοί, επιχειρεί να διερμηνεύσει το πνεύμα του Δελφικού Ιερού και το ρόλο πολιτικής διαπαιδαγώγησης που επιτελούσε στην αρχαιότητα, με βάση τις αρχές της Απολλώνιας Ηθικής και τέλος, το άρθρο του Robert Liddell (1950), που αναγνωρίζει στις Δελφικές Εορτές το θρησκευτικό και κατανυκτικό περιεχόμενο που είχαν κατά την αρχαιότητα. 43 Ανάμεσα στις αξιοσπούδαστες ερμηνευτικές συμβολές αυτής της περιόδου είναι οι μελέτες των Ε. Π. Παπανούτσου, Μάρκου Αυγέρη και Αντρέα Καραντώνη. Από τη μελέτη του Καραντώνη (1952) θα σχολιάσομε τα βασικά σημεία της αρνητικής κριτικής του για τον ποιητή, που σχηματοποιούνται από τη μια στην υποτιθέμενη αδιαφορία του για την τεχνική επεξεργασία και το αισθητικό αποτέλεσμα κι από την άλλη στην αδυναμία στοχασμού και στην έλλειψη «γνωμικής σκέψης». Παρότι, καθώς λέει, ο Σικελιανός ωρίμασε «και ενστικτωδώς αλλά και θεληματικά» σαν ποιητής-φιλόσοφος, του λείπει «η έκδηλη πνευματικότητα, η λυρική στοχαστικότητα», που μεταπλάθει το συγκεκριμένο στοχασμό σε ποιητική έκφραση. Μιλεί για «ατελή πνευματικό μηχανισμό» και για έλλειψη κριτικότητας και τα συσχετίζει ρητά με τη «μεγαλόφωνη και σπάταλη ζωγραφική» του και με τη διονυσιακή του αισθησιοκρατία, που περιόρισε το φιλόσοφο «σε μια ατροφική ζωή». Την αντίληψη ότι η ποιητική εικονοπλασία είναι ασυμβίβαστη με την έκφραση φιλοσοφικών νοημάτων φαίνεται να απορρίπτει ο Γ. Θεοτοκάς, που σε κείμενο της ίδιας περιόδου θεωρεί ότι η διάκριση ανάμεσα στο Σικελιανό λυρικό ποιητή και στο Σικελιανό οραματιστή και φιλόσοφο με κανέναν τρόπο δεν δικαιολογείται. Το άλλο σημείο της κριτικής του Καραντώνη είναι ότι ο Σικελιανός περιφρονούσε τη συνειδητή κατασκευή του ποιητικού λόγου, τις καλλιτεχνικές λεπτομέρειες, τη μέριμνα για αισθητικό αποτέλεσμα. «Το πνεύμα του έμεινε έξω από τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις των τελευταίων εκατό χρόνων, γιατί ήταν προσηλωμένο [ ] στην ανεύρεση της σφαιρικής αλήθειας που την ήθελε, την πίστευε διαρθρωμένη γύρω από τον άξονα 43. Η Ιωάννα Κωνσταντουλάκη-Χάντζου (Άγγελος Σικελιανός, Το Αγιορείτικο Ημερολόγιο, 1988: xvi-xvii) συσχετίζοντας ημερολογιακές σημειώσεις του ποιητή, θα σημειώσει ότι η Δελφική Ιδέα πιθανότατα γεννήθηκε στη διάρκεια του ταξιδιού στο Άγιον Όρος (πρβλ. τις σχετικές καταγραφές του ποιητή, ό.π., σ. 234, 267 και κυρίως 263: «Κάνοντας το γύρο της Ελλάδας, όπως ο ιερέας με το σταυρό το γύρο του ναού, σ απιθώνω στο αφάλι των Δελφών»).

29 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ λγ του Εγώ του». 44 Αντίθετη άποψη εκφράζει ο Θεοτοκάς, που, μιλώντας για τα ποιήματα της τελευταίας δεκαετίας, αποφαίνεται ότι «η ορμή της ψυχής [ ] πειθαρχεί με τρόπο θαυμαστό στην αυστηρότητα και στη διαύγεια μιας μορφικής εντέλειας που θυμίζει δεν είναι υπερβολικός ο λόγος τη μεγάλη κλασική εποχή». 45 Οι περιπτώσεις του Ε. Π. Παπανούτσου και του Μάρκου Αυγέρη παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί εκπροσωπούν με επάρκεια δύο διακριτές μεταξύ τους ιδεολογικές, άρα και σημασιοδοτικές προοπτικές, της μαρξιστικής κριτικής όπως ασκείται στην Ελλάδα, και της προοδευτικής αστικής διανόησης (δεν μιλούμε για «μεθοδολογίες», καθώς η κριτική έκφραση των ιδεολογικών επιλογών ήταν, κατά κανόνα, μη συστηματική). Η σκοπιά του Αυγέρη είναι κοινωνιολογική και περιλαμβάνει μια χονδρική απόπειρα να συσχετίσει την πορεία της σκέψης και της πράξης του ποιητή με τις ιστορικοκοινωνικές εξελίξεις και τις περιπέτειες του λαού του και, βέβαια, με τα ιδεολογικά ρεύματα της εποχής. Η σκοπιά του Παπανούτσου είναι φιλοσοφική και επιχειρεί να αποτιμήσει τη συμβολή του Σικελιανού μέσα στην ιστορία των ιδεών και του πολιτισμού. Ο Μάρκος Αυγέρης (1952) χωρίζει το έργο του Σικελιανού σε 4 περιόδους, με γνώμονα την «επαφή [της ποίησής του] με τη σύγχρονή της ζωή», εννοώντας το βαθμό συμμετοχής του ποιητή στις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. Με το κριτήριο αυτό δίνει έμφαση στην πρώτη (ως το 1914) και, προπάντων, στην τελευταία (από το 1940 και εξής) περίοδο, όταν, σύμφωνα με την εκτίμησή του, ο Σικελιανός «είχε αρχίσει να βλέπει ένα νόημα στην ιστορία πιο σύμφωνο με την πραγματικότητα». Για τις ενδιάμεσες περιόδους ( και ), που είναι οι περίοδοι των μεγάλων κοσμοθεωρητικών συνθέσεων (όπου κυρίως βρίσκεται το κοινωνικό και πανανθρώπινο περιεχόμενο της ποίησής του) και της Δελφικής προσπάθειας (της πιο δραστικής παρέμβασης του ποιητή στις ιστορικές εξελίξεις), εκφράζεται υποτιμητικά, μιλώντας για «αφαιρεμένα και μυστικόπαθα στοιχεία», για «αρχαιοτροπισμό», για «θαμπό, μυθικό και σβησμένο πρόσωπο της Ελλάδας». Σε σχέση με τη σχηματική 44. Οι μεταγενέστερες έρευνες διαψεύδουν, όπως θα δούμε, αυτές τις εκτιμήσεις. 45. Βλ. Καραντώνης, 1952: (στον παρόντα τόμο, σ ) και Θεοτοκάς, 1950: (στον παρόντα τόμο, σ ).

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ 1 η ΤΑΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ (Παρουσίαση Λογοτεχνικών Κειμένων) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σαρρή, Ζ., Τα στενά παπούτσια ΠΑΤΑΚΗΣ Τριβιζάς, Ε., Το σεντούκι με τις πέντε κλειδαριές ΚΕΔΡΟΣ α. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας Τμήμα Φιλολογίας EΚΠΑ Επιστημονικό συνέδριο Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Πέμπτη 28 Νοεμβρίου - Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2013 Αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης»

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Χειμώνας-Άνοιξη 2010 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Σάββας Κονταράτος Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά χαρακτηριστικά

Βασικά χαρακτηριστικά ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνηµα του ροµαντισµού επηρέασε πολλές τέχνες και κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα µέχρι τα µέσα του 19ου αιώνα. Ο ροµαντισµός προβάλλει το συναίσθηµα, την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα πάντα μπορεί

Η Ελλάδα πάντα μπορεί Dr ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΓΡΑΨΑ Η Ελλάδα πάντα μπορεί Αθήνα 1896. Oι Ολυμπιακοί Αγώνες και ο Τύπος της εποχής «Σήμανε αυλέ την έναρξη...!» Κέντρο Μεσογειακού & Νησιωτικού Πολιτισμού «Μεσόνησος» ΑΘΗΝΑ 2012 Η Ελλάδα πάντα

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130)

Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Π. Καβάφη: «Νέοι της Σιδώνος 400 µ.χ.» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 129-130) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. ΛΥΣΙΑΣ, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή (σ.σ. 9-13, 15-20) Εισαγωγή (σ.σ. 79-80) Πρωτότυπο Κείμενο 1-3, 4-8, 9-13, 18-19, 20-21 2. ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Υπέρ της Ροδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Παναγία, η μητέρα του Θεού Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.16) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

10. Tagung der Arbeitsgemeinschaft für Neogräzistik in Deutschland. Berlin, 20. - 21. Juni 2008

10. Tagung der Arbeitsgemeinschaft für Neogräzistik in Deutschland. Berlin, 20. - 21. Juni 2008 10. Tagung der Arbeitsgemeinschaft für Neogräzistik in Deutschland Berlin, 20. - 21. Juni 2008 Philologie, Geschichte, Ideologien und Mentalitäten, Sprachwissenschaft Programm Freitag, 20. Juni: Sonnabend,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και περιεχόμενο

Δομή και περιεχόμενο Δομή και περιεχόμενο Διάλεξη Δεύτερη από την σειρά Το Βιβλίο των Πράξεων Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος;

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: Αθήνα, 04-03-2014 Αρ. Πρωτ. 30631/Γ2

Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: Αθήνα, 04-03-2014 Αρ. Πρωτ. 30631/Γ2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ----- ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

χωριά μας! Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας.

χωριά μας! Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας. Τα διαμάντια είναι παντοτινά. Βοήθησε να τα αποκτήσουν περισσότερα χωριά μας! Συνεργάσου με την Ελληνική Λέσχη του Βιβλίου. Συσχέτισε το όνομα σου με αξίες κοινωνικής ευαισθησίας. Γίνε κι εσύ χορηγός βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι

Διαβάστε περισσότερα

International Art Academy

International Art Academy International Art Academy 1 ος Παγκόσμιος Διαγωνισμός Ποίησης «Μανώλης Αλυγιζάκης» Η International Art Academy διοργανώνει τον 1 ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό Ποίησης «Μανώλης Αλυγιζάκης». ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ: 1)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Oνοματεπώνυμο: Αθανάσιος Μπλέσιος Βαθμίδα: Επίκουρος καθηγητής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνικό θέατρο σε σύνδεση με τη λογοτεχνία Ερευνητικά ενδιαφέροντα: Νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Έτος Βρεττάκου 2012. Συνέδριο «Νικηφόρος Βρεττάκος: Ποίηση και Iστορία» Μουσείο Μπενάκη Εθνικό Κέντρο Βιβλίου Κτίριο Oδού Πειραιώς 138

Έτος Βρεττάκου 2012. Συνέδριο «Νικηφόρος Βρεττάκος: Ποίηση και Iστορία» Μουσείο Μπενάκη Εθνικό Κέντρο Βιβλίου Κτίριο Oδού Πειραιώς 138 Έτος Βρεττάκου 2012 Συνέδριο «Νικηφόρος Βρεττάκος: Ποίηση και Iστορία» Μουσείο Μπενάκη Εθνικό Κέντρο Βιβλίου Κτίριο Oδού Πειραιώς 138 Παρασκευή, 9 & Σάββατο, 10 Νοεμβρίου 2012 Yπό την αιγίδα του Yπουργείου

Διαβάστε περισσότερα

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr

16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015. Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη. Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End. Συγγρού Ι07. sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη 16 Νοεμβρίου 2014-26 Απριλίου 2015 Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Συγγρού Ι07 sgt.gr Θέατρο - Έφηβοι στη Στέγη Γεωργία Μαυραγάνη & Ομάδα Happy End Όχι αθώος πια 16 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 / 05 / 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη ÔÝ íç Να γιατί...η λαϊκή τέχνη Εν αρχή το σύνθημά μας είναι ένα: η λαϊκή τέχνη είναι επανάσταση. Και είναι επανάσταση διότι είναι αρχέτυπο λειτουργίας μιας πολιτικά ευνομούμενης κοινωνίας. Η τέχνη αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα