ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ"

Transcript

1

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ Επιλογή κριτικών κειμένων Επιμέλεια Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυτική δωρεά Παγκρητικής Eνώσεως Aμερικής Hρακλειο 2011

3 ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυμα Tεχνολογιασ και Eρευνας Hράκλειο Kρήτης, T.Θ. 1385, Tηλ , Fax: Aθήνα: Mάνης 5, Tηλ , Fax: ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ: ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ 2010: Πανεπιστημιακες Εκδοσεις Κρητης Στοιχειοθεσία - σελιδοποίηση: Παρασκευή Βλάχου (πεκ) Εκτύπωση: Δ. Ταμπακοπουλοσ Βιβλιοδεσία: Ι. Μπουντασ - Π. Βασιλειαδησ οε Σχεδίαση εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου ISBN

4 Περιεχόμενα Ερατοσθενησ Γ. Καψωμενοσ Εισαγωγή: Ο Σικελιανός και η κριτική ιγ 1. Ιωαννησ Κονδυλακης Αλαφροΐσκιωτος Αγγέλου Σικελιανού 1 2. Σπηλιος Πασαγιαννης Ο Αλαφροΐσκιωτος 3 3. Αριστος Καμπανης [Αλαφροΐσκιωτος] 7 4. Γρηγοριοσ Ξενοπουλος (;) Αγγέλου Σικελιανού Αλαφροΐσκιωτος Κωσταντινοσ Χατζοπουλος Λυρική ποίηση Δημ. Ζαχαριαδης Αγγέλου Σικελιανού Αλαφροΐσκιωτος Τακης Δημοπουλος Ο Διθύραμβος του Ρόδου του Σικελιανού Κλεων Παρασχος Άγγελος Σικελιανός Ελλη Λαμπριδη Σχόλιο στη Μητέρα Θεού Γιωργος Καραπανος Το χρέος της πνευματικής μας τάξης Robert Levesque Εισαγωγή στη Μητέρα Θεού 57

5 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ 12. Ευα Σικελιανου Ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός Οδυσσεας Ελυτης Πέντε κορυφαίοι Νεοέλληνες λυρικοί: Σολωμός _ Κάλβος _ Παλαμάς _ Καβάφης _ Σικελιανός Ε. Π. Παπανουτσος Το πνευματικό κλίμα της σικελιανικής ποίησης Λινος Πολιτης Μορφές του νεοελληνικού λυρισμού Θεοδωρος Ξυδης Το Πάσχα των Ελλήνων του Σικελιανού Robert Liddell Η ποίηση του Άγγελου Σικελιανού Γιωργος Θεοτοκας Άγγελος Σικελιανός Μαρκος Αυγερης Σικελιανός Κ. Θ. Δημαρας Ο Σικελιανός είναι μέσα στην ελληνική παράδοση Αντρεας Καραντωνης Στοχασμοί για την ποίηση του Άγγελου Σικελιανού Κ. I. Δεσποτοπουλος Ο Σικελιανός και τα μυθικά σύμβολα Βασιλης Φραγκος Η απάντηση του Σικελιανού στο πρόβλημα του αιώνα μας Γιωργος Σεφερης Άγγελος Σικελιανός Γεωργιος Αντωνοπουλος Η σχέσις ανθρώπου-κόσμου προϋπόθεσις ερμηνείας του Αλαφροΐσκιωτου Philip Sherrard Άγγελος Σικελιανός Τακης Δημοπουλος Μεταπτώσεις του σικελιανικού λυρισμού: Από τον Αλαφροΐσκιωτο έως τις τραγωδίες 191

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ θ 28. Οδυσσεας Ελυτης [Για τον Άγγελο Σικελιανό] Κωστας Στεργιοπουλος Μια ματιά στη ζωή και την ποίηση του Σικελιανού Νασος Βαγενας Σεφέρης, Σικελιανός, Καβάφης Κωστας Γεωργουσοπουλος Ο Θάνατος του Διγενή: Απόπειρα αναγνώρισης Ασημακης Πανσεληνος Άγγελος Σικελιανός ή Τα πολιτικά πρόσωπα των θεών Νικος Γ. Σβορωνος Προτάσεις για τη μελέτη της ιδεολογίας του Σικελιανού Παντελης Πρεβελακης Ο Αλαφροΐσκιωτος Γ. Π. Σαββιδης Ποίηση και Ιστορία στον Σικελιανό ( ): Τρεις μεταμορφώσεις ενός ποιήματος Edmund Keeley Ο Σικελιανός και η ελληνική μυθολογία Χ.-Δ. Γουνελας Κρατύλος και Σικελιανός: Μεταφυσική και ποίηση Αννα Κατσιγιαννη Σημειώσεις για τη στιχουργία του Προλόγου στη Ζωή Αντρεας Κ. Φυλακτου Ο αρχαιοελληνικός μύθος στο Λυρικό Βίο Ερατοσθενης Γ. Καψωμενος Μήτηρ Θεού: Ο μηχανισμός της μυθοπλασίας David Ricks Σικελιανός: Η ομηρική κληρονομιά Αθηνα Βογιατζογλου Η ποίηση ως παρομοίωση: Η τολμηρή αισθητική πρόταση των Συνειδήσεων Ριτσα Φραγκου-Κικιλια Το Κατορθωμένο Σώμα (Ένα ακατόρθωτο βιβλίο του Άγγελου Σικελιανού) 365

7 ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ 44. Σονια Ιλινσκαγια Η διάσταση του χρόνου στον Αλαφροΐσκιωτο του Άγγελου Σικελιανού Ευριπιδης Γαραντουδης Η μετρική του Αλαφροΐσκιωτου: Από τη ρυθμική επίδραση του Laus vitae του D Annunzio στον «ελευθερωμένο δεκαπεντασύλλαβο» Ριτσα Φραγκου-Κικιλια «... Ένα με το βάθος του [ορφικού] Όλβου της Σιωπής» Βιβετ Τσαρλαμπα-Κακλαμανη Οι ομιλίες του Σικελιανού: Θεματολογία, προβληματική και απήχηση Μαντω Μαλαμου Μύθος και ιστορία στο θέατρο του Σικελιανού Κωστας Μπουρναζακης Άγγελος Σικελιανός: Κήρυγμα Ηρωισμού Αντρεας Κ. Φυλακτου Άγγελος Σικελιανός _ Οδυσσέας Ελύτης: Λυρικές σχέσεις 467 Πρώτες δημοσιεύσεις 473 Επιλογή βιβλιογραφίας 479 Ευρετήριο 497

8 Της μυγδαλιάς τ ολόανθο το κλωνάρι μες στο νυχτερινό μου το κελί, σα φως αυγερινό φεγγοβολεί, γραφή σου, Αλαφροΐσκιωτε λυράρη. Τα δεκατετράστιχα, 67 Κωστης Παλαμας

9 Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος ΕισαγωγΗ Ο Σικελιανος και η κριτικη Υπαρχει γενικα η εκτιμηση ότι η κριτική βιβλιογραφία γύρω από το έργο του Σικελιανού είναι περιορισμένη. Η κρίση αυτή, χωρίς να είναι λανθασμένη, δεν είναι, με την αυστηρή έννοια του όρου, ακριβής. Ο όγκος των δημοσιευμάτων (πληροφοριακών ή κριτικών άρθρων, μελετών, βιβλίων, διατριβών) είναι, σε απόλυτους αριθμούς, πολύ μεγάλος. 1 Και μας επιτρέπει να αποφανθούμε ότι ο Σικελιανός δεν είναι από τους λιγότερο μελετημένους ποιητές μας. Κατά μείζονα λόγο, δεν ανήκει στους παρωχημένους ή λησμονημένους των Γραμμάτων μας. Απεναντίας, η ποίηση και η πράξη του, σ όλη τη διάρκεια της ξεχωριστής ζωής του, όχι μόνο δεν πέρασε απαρατήρητη, δεν υποτιμήθηκε, δεν «αγνοήθηκε», αλλά έγινε από την πρώτη κιόλας εμφάνισή του, με τον Αλαφροΐσκιωτο, «σημείο αντιλεγόμενο». Και η αντιλογία αυτή θα κορυφωθεί κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο ( ), όταν θα προταθεί η υποψηφιότητά του για την Ακαδημία Αθηνών και για το βραβείο Νομπέλ, σε μια ιστορική συγκυρία που ήταν λιγότερο παρά ποτέ αποδεκτός από τους φορείς της εξουσίας. Ένας βιαστικός απολογισμός θα μπορούσε ενδεχομένως να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι σ αυτή την αντιλογία επικράτησε η αρνητική άποψη, αφού ο Σικελιανός δεν έγινε ποτέ ακαδημαϊκός ούτε τιμήθηκε με βραβείο Νομπέλ και το έργο του δεν έχει πάρει, ως σήμερα, τη θέση που του 1. Με βάση τις δημοσιευμένες βιβλιογραφικές εργασίες (Κατσίμπαλης, 1946 και 1952 Γιοφύλλης, 1951 Χατζηδάκη, 1967 Σαββίδης, 1967), τα δημοσιεύματα για το Σικελιανό ως το 1952 υπερβαίνουν τα 1.500, χωρίς να καλύπτεται ο επαρχιακός τύπος. Από τότε ως σήμερα, η κατηγορία των αυτοτελών εκδόσεων έχει αυξηθεί εντυπωσιακά.

10 ιδ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ ανήκει στη νεοελληνική παιδεία, στη νεοελληνική σκέψη, στα ενδιαφέροντα του μέσου αναγνώστη. Κι όμως, όσο ζούσε δε στερήθηκε διόλου τον έπαινο και το θαυμασμό γνώρισε αφοσιωμένους θαυμαστές, πιστούς μαθητές, φανατικούς μελετητές του έργου του (και επικριτές, είναι αλήθεια, αλλά οι επικρίσεις, αν εξαιρέσομε την πολεμική ορισμένων δημοσιογραφικών εντύπων, ήταν η άλλη όψη του θαυμασμού 2 ). Τιμήθηκε όσο λίγοι από τους ομοτέχνους του, 3 από διεθνείς προσωπικότητες του πνεύματος, της τέχνης, της επιστήμης, της πολιτικής. Θα περιοριστούμε σε ένα και μόνο αλλά πολύ ενδεικτικό παράδειγμα. Μετά το τέλος του πολέμου, στις 27 Μαΐου 1946, ο Γάλλος ποιητής Paul Éluard προλογίζει διάλεξη του Robert Levesque για το Σικελιανό, μ αυτά τα λόγια: Ξαναζούσαμε σ αυτόν [αναφέρεται στο ποίημα «Στυγός Όρκος»] το ξάστερό σου θάρρος, τη θαμπωτικιά συνείδησή σου, τη συγκλονιστική συνέχεια του Ελληνισμού ανάμεσα από τρεις χιλιετίες. Λαϊκά τραγούδια, ποίηση των Ορθοδόξων Ύμνων και της Βυζαντινής εποποιίας, ποίηση του πρωταρχικού Χριστιανισμού και των Εβδομήκοντα, ποίηση ενός Πινδάρου, ενός Αισχύλου, ενός Ομήρου, αλλά και μαζί το θρησκευτικό αυτό αίσθημα που μας κάνει να νιώθουμε την αμεσότητα των Ολυμπίων θεών και των Μυστηριακών θρησκειών, όσο και των μύθων του Άδωνη και του Χριστού, να τί μονάχα η Ελλάδα μπορούσε να μας δώσει, να τί μας φέρνεις, αγαπημένε μου Σικελιανέ. 4 Και μετά το θάνατό του, η εκτίμηση και το επιστημονικό ενδιαφέρον για το έργο του διαρκώς αυξάνονται. Στα πεδία της λογοτεχνικής κρι- 2. Τέτοια λ.χ. ήταν η κριτική του Αντρέα Καραντώνη, του Μάρκου Αυγέρη, του Γιάνη Κορδάτου. Δεν ισχύει το ίδιο για τους αδελφούς Δημήτρη και Κώστα Χατζόπουλο ούτε βέβαια για το Σπύρο Μελά, που η πολεμική του δεν ανήκει στο είδος της κριτικής. 3. Τον ύμνησαν με ποιήματά τους ο Κωστής Παλαμάς, ο Άριστος Καμπάνης, ο Φώτος Γιοφύλλης, η Γαλάτεια Καζαντζάκη, ο Σωτήρης Σκίπης, ο Γεώργιος Αθάνας, ο Νίκος Παππάς, ο Λίνος Καρζής, ο Νικηφόρος Βρεττάκος, ο Παντελής Πρεβελάκης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Γιάννης Ρίτσος («Αρχάγγελο» τον αποκαλούν οι δύο τελευταίοι) κ.ά. 4. Ελεύθερα Γράμματα, τ. 2 ( ), σ. 177.

11 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ιε τικής, της φιλολογικής έρευνας, της συγκριτικής φιλολογίας, του φιλοσοφικού στοχασμού, η διαγνωστική σκοπιά και η συστηματική μελέτη κερδίζουν έδαφος απέναντι στις αξιολογικές κρίσεις και την υμνητική διάθεση, ενώ παράλληλα σπανίζουν τα επικριτικά ή αντιρρητικά κείμενα. Το έργο του, μέσα στα τελευταία τριάντα χρόνια, έχει καθιερωθεί στα πανεπιστημιακά προγράμματα, ως αντικείμενο έρευνας και διδασκαλίας. Στην ιστορία των Γραμμάτων μας ο Σικελιανός έχει πάρει μια εξέχουσα θέση ανάμεσα στους συγγραφείς της γενιάς του, της δεύτερης σύμφωνα με τους γραμματολόγους μεταπαλαμικής γενιάς, που εμφανίζεται λίγο πριν από το 1910 και φέρνει μια ουσιαστική ανανέωση σε πολλά επίπεδα, χωρίς ν αποσπάται ολότελα από τον κορμό της παράδοσης. 5 Μαζί με άλλους επιφανείς εκπροσώπους της γενιάς του, τον Καζαντζάκη, το Βάρναλη, συνιστούν την προέκταση και ολοκλήρωση της αναγεννητικής εξόρμησης που άρχισε η γενιά του 1880, αναπτύσσοντας τη δυναμική της ελληνικής πνευματικής παράδοσης σε μια κατεύθυνση σύμμετρη προς τα επιτεύγματα και τα αιτήματα του καιρού τους. Έτσι, συνδέουν οργανικά την παράδοση με την ανανέωση και διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για τη μετάβαση στο μοντερνισμό. Χαρακτηριστική πάνω σ αυτό είναι η σχέση τους με τη γενιά του 1930, η οποία αναγνωρίζει, στο πρόσωπο του Σικελιανού ιδιαίτερα, έναν ποιητικό «πατέρα» και «συνοδοιπόρο στις νέες αναζητήσεις». 6 Οι προτάσεις υποψηφιότητας του Σικελιανού και του Καζαντζάκη για το βραβείο Νομπέλ κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο με την υποστήριξη που είχαν από διεθνείς προσωπικότητες και ανεξάρτητα από την έκβασή τους (που κρίθηκε με βάση εξωλογοτεχνικά κριτήρια) αποτελούν τεκμήριο ότι η 5. Οι φορείς αυτής της ανανέωσης, χωρίς ν αποτελούν σχολή, ξεκινούν από κοινή λίγο πολύ αφετηρία: τον αισθητισμό, στη διασταύρωσή του με το συμβολισμό ή με έναν αρχαιολατρικό παρνασσισμό. Και συνδέονται τουλάχιστον οι σημαντικότεροι απ αυτούς με κάποια κοινά γνωρίσματα: την υψηλή συνείδηση για το ρόλο του ποιητή, το διονυσιακό στοιχείο, μια συγκροτημένη και συναρτημένη με την ελληνική παράδοση βιοκοσμοθεωρία που τείνει να εκφραστεί σε μεγάλες συνθέσεις, κι ακόμα, τον κοινωνικό προσανατολισμό της δημιουργικής τους προσπάθειας. Βλ. Στεργιόπουλος, 1980: 17, Πρβλ. Δημαράς, 1964: Λ. Πολίτης, 1978: Vitti, 2003: Αργυρίου, 2001: Βαγενάς, 2001: Φυλακτού, 2005: 24-26, (πρβλ. Ελύτης, 1974: 109).

12 ιϛ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ ελληνική λογοτεχνία παίρνει πλέον μια θέση ισοτιμίας ανάμεσα στις ευρωπαϊκές λογοτεχνίες. Κι αυτό οφείλεται στο ποιοτικό άλμα που πραγματοποίησαν οι ποιητές της γενιάς αυτής, ανυψώνοντας τη λογοτεχνία μας σε διεθνή περιωπή. Τα οικουμενικά οράματα του ποιητή επηρεάζουν λίγο πολύ τους μελετητές, όποιες κι αν είναι οι ερευνητικές τους προθέσεις, και εκτρέπουν συχνά τη μελέτη από τα καθαρά ερευνητικά ζητούμενα στο διαμεσολαβητικό ρόλο του ερμηνευτικού (ή αντιρρητικού) σχολιασμού των ιδεών του Σικελιανού. Το επισήμανε ήδη ο Αντρέας Καραντώνης ως μια από τις αδυναμίες της κριτικής: «Φαινόμενο το έργο, φαινόμενο κι ο άνθρωπος. Και τα φαινόμενα, σπάνια γίνουνται αντικείμενα κριτικής ή μάλλον πρέπει να περάσουν πρώτα από τη φάση της θαυμαστικής περιγραφής. Αυτή τη φάση καλύπτει ως τώρα όλη σχεδόν η γύρω από τον Σικελιανό κριτική που θέλησε, ομολογώντας πίστη σ αυτόν, να ξεσκεπάσει και να εκλαϊκεύσει τα ποιητικά του μυστικά και τα μηνύματα του έργου του». 7 Η παρατήρηση ισχύει σε μεγαλύτερο βαθμό για την κριτική των πρώτων δεκαετιών ως την περίοδο του Μεσοπολέμου, που είναι περισσότερο προσανατολισμένη προς μια ενιαία παρουσίαση βίου και έργου, με έμφαση στον «αποστολικό» ρόλο του ποιητή και στο περιεχόμενο του κηρύγματός του. 8 Μ αυτή την προοπτική μοιάζει παράδοξο ότι παραμένει πάντοτε ισχυρή η εντύπωση πως η βιβλιογραφία για το Σικελιανό είναι ανεπαρκής. Κι όμως, μια τέτοια εκτίμηση είναι όντως ορθή, όχι γιατί η βιβλιογραφία είναι ποσοτικά περιορισμένη, αλλά γιατί εξακολουθεί να υπολείπεται της σημασίας του έργου. Σε ανάλογη εκτίμηση καταλήγει κι ο Αλέξανδρος Αργυρίου: «Συνοπτικά θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι ο Σικελιανός είναι μια από τις πλέον πολύτροπες μορφές και συνειδήσεις των νεοελληνικών γραμμάτων. Η επαρκής δε και αξιόπιστη μελέτη του έργου του, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που έχουν καταβληθεί, παραμένει ζητούμενο» Καραντώνης, 1952: 23 (στον παρόντα τόμο, σ. 136). 8. Την προτεραιότητα του μηνύματος έναντι όλων των άλλων αξιών υπερασπίζεται, προκειμένου για το ποιητικό έργο του Σικελιανού, η Έλλη Λαμπρίδη (1939: 566 βλ. στον παρόντα τόμο, σ. 49). 9. Αργυρίου, 2001: 725 πρβλ. Αργυρίου, 2003:

13 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ιζ Πράγματι, όσο η μελέτη του σικελιανικού έργου αναπτύσσεται σε έκταση και βάθος και γίνεται ευρύτερα κατανοητή η συμβολή του στην εξέλιξη του νεοελληνικού λυρισμού και η αξία του σε σχέση με τα σημερινά προβλήματα της ανθρωπότητας, τόσο είμαστε σε καλύτερη θέση ν αντιληφθούμε και να επισημάνομε τις ανεξόφλητες οφειλές της αναλυτικής έρευνας απέναντι στον ποιητή ή, καλύτερα, απέναντι στον αναγνώστη. Κριτική παρουσίαση της βιβλιογραφίας. Γενικά χαρακτηριστικά Το βασικό κριτήριο που καθόρισε την επιλογή των κριτικών κειμένων σ αυτή την ανθολόγηση είναι η αντιπροσωπευτικότητα, η οποία έχει πολλαπλές διαστάσεις τη χρονολογική πρώτα απ όλα: ποια είναι η κατανομή και διασπορά της κριτικής βιβλιογραφίας μέσα στο χρόνο, από το 1909 ως σήμερα, σε συνάρτηση με τους μεγάλους σταθμούς που ορίζουν τη δημιουργική πορεία του ποιητή (χρονολογίες έκδοσης των έργων του ή ανάπτυξης των πρωτοβουλιών του, της Δελφικής προσπάθειας, κυρίως) ή με τις επετειακές αφορμές που σημαδεύουν εξάρσεις του κριτικού ή ερευνητικού ενδιαφέροντος (αφιερώματα περιοδικών, συλλογικοί τόμοι, συνέδρια κλπ.). Έγινε προσπάθεια, μαζί με τη χρονική κατανομή της βιβλιογραφίας, να συνυπολογιστούν και άλλες παράμετροι, η θεματική, η μεθοδολογική, η ειδολογική, η αξιολογική, και να αποτυπωθούν, κατά το μέτρο του δυνατού, στην επιλογή των κειμένων της ανθολογίας και στην οργάνωση αυτής της Εισαγωγής. Θ αρχίσομε με μια γενική εποπτεία της βιβλιογραφίας με γνώμονα την ειδολογική και χρονολογική κατανομή των δημοσιευμάτων στα εκατό περίπου χρόνια από τις πρώτες κριτικές (1909) ως τις μέρες μας (με τελευταίο όριο το 2008). Διαπιστώνομε λοιπόν ότι η υπό μελέτη βιβλιογραφία καλύπτει πια σήμερα και το βίο και το έργο του Σικελιανού (ποίηση, δραματουργία και σε μικρότερο βαθμό τα πεζά του κείμενα). Κατά το είδος των δημοσιευμάτων, καλύπτει όλο το φάσμα, από τη δημοσιογραφική ειδησεογραφία, τη βιβλιοπαρουσίαση, τη βιβλιοκριτική και το φιλολογικό άρθρο, ως την ειδική επιστημονική μελέτη, τη μονογραφία, τη διδακτορική διατριβή και, βέβαια, τους συλλογικούς τόμους, τα αφιερώματα περιοδικών, πρακτικά συνεδρίων, ανθολογήσεις του έργου του, ακόμη και ανθολογίες κριτικών κειμένων. Από την άποψη της προοπτικής και της μεθοδολογίας αντιπροσωπεύονται στη βιβλιογραφία τόσο το ρεπορτάζ και η συνέντευξη όσο και η λογοτεχνική κριτική, η φιλολογι-

14 ιη ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ κή μελέτη, η βιβλιοκρισία, το δοκίμιο, η θεατρική κριτική, η αρχειακή έρευνα, η σχολιασμένη έκδοση, η γραμματολογική μελέτη, η συγκριτική έρευνα, η φιλοσοφική μελέτη, η σημειολογική ανάλυση και ερμηνεία. Με το χρονολογικό κριτήριο, παρατηρούμε γενικά ότι η κατανομή όπως είναι φυσικό άλλωστε δεν είναι ισομερής. Διακρίνομε δύο φάσεις: η πρώτη αντιστοιχεί στη ζωντανή παρουσία και δράση του ποιητή, από την πρώτη έκδοση του Αλαφροΐσκιωτου (1909) ως την επομένη του θανάτου του συγκεκριμένα, ως τη χρονιά που συμπίπτει με το θάνατο της Εύας Σικελιανού (1952). Η δεύτερη αντιστοιχεί στην περίοδο από το 1953 έως σήμερα, όπου η κριτική αποδεσμεύεται όλο και περισσότερο από την άμεση επιρροή (θετική ή αντιθετική) της ισχυρής προσωπικότητας του ποιητή. Στην πρώτη φάση, που είναι περίπου εξαντλητικά βιβλιογραφημένη (περιλαμβάνοντας τη σχετική ειδησεογραφία του ημερήσιου αθηναϊκού τύπου), έχει ακόμη, σε σημαντικό βαθμό, τα χαρακτηριστικά της ζωντανής επικαιρότητας τόσο τη θαυμαστική στάση και υμνητική διάθεση, όσο και την απορριπτική εμπάθεια ή την ιδεολογική αντίθεση. 10 Χωρίς αυτό να εμπεριέχει αξιολογική κρίση, η βιβλιογραφία της δεύτερης φάσης χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη νηφαλιότητα και φιλολογικότερες προσεγγίσεις. Αποδεσμευμένη καθώς είναι από τις πιέσεις της επικαιρότητας, περιλαμβάνει σε μεγαλύτερο ποσοστό αναλυτικές έρευνες (διδακτορικές διατριβές, μονογραφίες κλπ.). Παρουσιάζει μικρότερη «διασπορά» και σχεδόν δεν περιλαμβάνει εμπαθείς και απορριπτικές κρίσεις, οι οποίες, έτσι κι αλλιώς, αντιστοιχούν σε ένα σχετικά μικρό ποσοστό κι εντοπίζονται στα επικαιρικά δημοσιεύματα του ημερήσιου και περιοδικού τύπου, πεδίο πολιτικής μάλλον παρά φιλολογικής έκφρασης. Τα κριτήρια που ορίζουν τις αρνητικές κρίσεις ομαδοποιούνται σε τρεις βασικές κατηγορίες: ιδεολογική κριτική (κυρίως από τα «δεξιά» αλλά και από τα «αριστερά»), «ρεαλιστική» κριτική (τα οράματά του χαρακτηρίζονται ουτοπικά), κριτική για την αισθητική (το αφρόντιστο ή 10. Γράφει σχετικά ο Μήτσος Λυγίζος: «Σαν εκρηχτική φύση που ήταν και σαν άτομο που δεν υποτάσσεται, είχε φλογερούς οπαδούς αλλά και θανάσιμους εχθρούς στη χώρα μας. Οι εχθροί του ολιγάριθμοι αλλά ισχυροί βρισκόντουσαν στις τάξεις των διανοουμένων και των δημοσιογράφων. Οι φίλοι του ήταν πολυάριθμοι απ όλες τις τάξεις του λαού. Ήταν πολύ λαοφιλής κι αυτό ερέθιζε τους εχθρούς του. Τους ερέθιζαν επίσης τα πολύ εγκωμιαστικά άρθρα των οπαδών του» (Λυγίζος, 1966: 935).

15 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ιθ σκοτεινό) του ποιητικού, το δυσνόητο (ή ασυνάρτητο) του θεωρητικού του λόγου. Όπως θα φανεί στη συνέχεια, κανένα από τα παραπάνω επιχειρήματα δεν άντεξε στο χρόνο και στον κριτικό έλεγχο. Ακόμη και η ευλογοφανής κριτική για το ουτοπικό όραμα του Σικελιανού καταρρίπτεται από τη «συνταρακτική» επικαιρότητα που παίρνουν στις επόμενες δεκαετίες τα κηρύγματά του. Γράφει σχετικά ο Κώστας Γεωργουσόπουλος: «Ο Σικελιανός συγκρότησε ένα όραμα για τον κόσμο που μόνο οι κοντόφθαλμοι και ανιστόρητοι του καιρού του το καταδίκασαν ως ουτοπικό και ανιστόρητο. Όπως όλοι οι μεγάλοι ποιητές, έβλεπε πιο πέρα από τα πήλινα πόδια της εποχής του. Βιώνοντας με πάθος το παρόν, ανακάλυπτε τις βαθιές ρίζες του και ανακαλούσε τις ζωντανές δυνάμεις του λαού του να αναλάβουν την ευθύνη του μέλλοντος. Η σύνθεση που πρότεινε ούτε ουτοπία ήταν ούτε ποιητικό σχήμα. Τώρα καλύτερα από κάθε άλλη φορά, ξέρουμε πως η σύλληψη του Σικελιανού ήταν και εφικτή και η μόνη λύση. Τώρα που σπαταλήσαμε την προίκα μας, διαβλέπουμε πως η οικονομία του σικελιανικού οράματος ήταν το μόνο σωσίβιο, η μόνη σχεδία νεοελληνικού βίου» (εφ. Το Βήμα, ). Η περίοδος Η βιβλιογραφία της πρώτης φάσης παρουσιάζει, μέσα στα όρια μιας ομαλής σχετικά κατανομής, ορισμένες σημαίνουσες εξάρσεις γύρω από κάποιες χρονολογίες, που είναι οι εξής: Α. Η πρώτη εμφάνιση του ποιητή με την έκδοση του Αλαφροΐσκιωτου (1909). Ο Σικελιανός δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα το 1902 στα περιοδικά Διόνυσος και Παναθήναια. 11 Όμως, οι πρώτες κριτικές έχουν αφετηρία τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο 1909, οπότε ο Σικελιανός πραγματοποιεί την «επίσημη» εμφάνισή του, με την πολυτελή έκδοση του Αλαφροΐσκιωτου (κυκλοφόρησε μέσα Μαρτίου), σε συνδυασμό με μια σειρά διαλέξεις οργανωμένες από το περιοδικό Ο Παν. 12 Οι θετικές και 11. Βλ. αναλυτικά Τσαρλαμπά-Κακλαμάνη, 1989 Φράγκου-Κικίλια, 2002α: Γκρέκου, 2002 Μπουρναζάκης, 2006: Πρόκειται για τέσσερις ομιλίες, από τις οποίες οι τρεις είναι του Σικελιανού, «Κήρυγμα Ηρωισμού» ( ) [δημοσ. Μπουρναζάκης, 2004], «Παν ο Μέγας» ( ) [δημοσ. Φράγκου-Κικίλια, ] και «Ο ομηρικός Οδυσ-

16 κ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ αρνητικές αντιδράσεις των συγχρόνων του καταγράφονται χαρακτηριστικά στα πολλά δημοσιεύματα της χρονιάς αυτής κι έγιναν, έκτοτε, επανειλημμένα αντικείμενο επετειακών απολογισμών σε περιοδικά και αφιερωματικούς τόμους. 13 Η κριτική υποδέχτηκε με αντιφατικά αισθήματα το νέο ποιητή και την πρώτη του ποιητική σύνθεση, τον Αλαφροΐσκιωτο, που αποτέλεσε ένα φιλολογικό «σκάνδαλο». Η αρνητική κριτική εκπροσωπείται από τον Κωσταντίνο Χατζόπουλο (Πέτρο Βασιλικό), ο οποίος καταλογίζει στον «ξαναμμένο οργιαστή του Αλαφροΐσκιωτου» «ανικανότητα» να δώσει «καθαρή παράσταση στα συγχισμένα ονειριάσματα και θολά ιδεάσματα που βασανίζουν το μυαλό του». 14 Όπως προκύπτει από τα συμφραζόμενα, ο Χατζόπουλος απορρίπτει ως μέθοδο ποιητικής γραφής την έλλειψη αφηγηματικού ειρμού και λογικοεμπειρικής οργάνωσης, δηλ. τα στοιχεία που συνιστούν ανανέωση της καθιερωμένης ποιητικής παράδοσης. Από την άλλη μεριά, ο Σπήλιος Πασαγιάννης, ο Άριστος Καμπάνης, ο Νίκος Καρβούνης, σε ασυνήθιστα εγκωμιαστικούς τόνους, αποτιμούν την εμφάνιση του Σικελιανού ως μια μεγάλη τομή στα Γράμματά μας. Ο Βλάσης Γαβριηλίδης, μετριοπαθέστερος, αναγνωρίζει στον Αλαφροΐσκιωτο τη «νέα ποίηση», σχολάρχης της οποίας, όπως λέει (υπαινισσόμενος ίσως το Δωδεκάλογο του Γύφτου), είναι ο Παλαμάς (εφ. Ακρόπολις, ). Ο Άριστος Καμπάνης (1909) χαρακτηρίζει τον Αλαφροΐσκιωτο ποίημα συμφωνικό, που μας προσφέρει την υψηλή ευτυχία ν αντικρύσομε την αληθινή ποίηση αντιρητορική, πλαστική και μουσική: «ένα βιβλίον-κόσμος», «βιβλίον-ναός», κατά τη διατύπωσή του, που «κρίνει την αντοχήν των διαφόρων εγκεφάλων». Συγκρίνοντας το Σικελιανό με τους επιφασεύς» ( ) [λανθάνει], ενώ η τέταρτη (δεύτερη στη σειρά: ) ήταν του Άριστου Καμπάνη, η πρώτη παρουσίαση του Αλαφροΐσκιωτου. 13. Έχουν καταγραφεί 25 δημοσιεύματα μέσα στον ίδιο χρόνο. Βλ. Κατσίμπαλης, 1946, αρ Πρβλ. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, τ. 2, τχ. 6 (1946) και τ. 4, τχ. 11 (1950). Σαββίδης, 1989: 5-37 και 2003: Βλ. στον παρόντα τόμο, σ , το ανθολογημένο κριτικό κείμενο του Κωσταντίνου Χατζόπουλου [= Πέτρου Βασιλικού] με τίτλο «Λυρική ποίηση» (1909). Ο Σαββίδης χαρακτηρίζει την κριτική του Χατζόπουλου «ιδεόληπτη» (ή «προσωπόληπτη»: Σαββίδης, 2003: 299, 307, ).

17 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κα νείς ποιητές της προηγούμενης γενιάς, αποφαίνεται ότι αυτός «υψώθη, ως λέγει ο Διονύσιος Σολωμός, κατακόρυφα»). 15 Ο Σπήλιος Πασαγιάννης (1909) αναγνωρίζει στον Αλαφροΐσκιωτο μια πρωτόγνωρη ποιητική φωνή, που έχει χαρακτήρα οραματικό, αποκαλυπτικό. Τονίζει την εκφραστική δύναμη της γλώσσας και την αναπαραστατική δύναμη της εικόνας και δίνει έμφαση στη μετρική ποικιλία και στο στοιχείο του ρυθμού, που ο ποιητής του Αλαφροΐσκιωτου μορφοποιεί με τον «εναρμόνιο στοχασμό» και μετασχηματίζει σε πλαστικό κάλλος. Ο Πασαγιάννης καταλήγει υπογραμμίζοντας αφενός την «ομολογία» του ποιητικού υποκειμένου με τη φύση και το σύμπαν, αφετέρου την ισοδυναμία και αρμονία των μερών ως οργανωτική αρχή, που καθιστά τον Αλαφροΐσκιωτο «τραγούδι υψηλό», «στέρεα μαθηματικό στην ομορφιά του». 16 Στη βαθιά σχέση του ανθρώπου με τη φύση ως κεντρικό άξονα του έργου αναφέρονται όλοι οι αρθρογράφοι της εποχής. Κι ανάμεσά τους, η πιο ώριμη και ουσιαστική είναι η πρώιμη μελέτη του Δ. Ζαχαριάδη, μέλους της θρυλικής εκδοτικής ομάδας των αλεξανδρινών Γραμμάτων, εργασία με την οποία κλείνει η φάση της υποδοχής του Αλαφροΐσκιωτου (1914). 17 Αργότερα, με αφορμή αυτήν την εργασία ο Γ. Π. Σαββίδης θα γράψει: «Ύστερα από 80 χρόνια, ο Αλαφροΐσκιωτος έχει επιβληθεί σαν από μόνος του, ως το θεμέλιο του Λυρικού Βίου και ως ένα από τα αγκωνάρια της νεοτερικής μας ποίησης. Όμως ένα τέτοιο σπερματικό έργο συνεχίζει να κρίνει τους αναγνώστες του, δηλαδή εμάς». 18 Την εικόνα της κριτικής που συνδέεται με το πρώτο φανέρωμα του Σικελιανού συμπληρώνει η υποδοχή που βρήκαν οι τρεις διαλέξεις του ποιητή, που συνόδευσαν την πανηγυρική εμφάνιση του Αλαφροΐσκιωτου. Για τις διαλέξεις του Σικελιανού, οι αρθρογράφοι τονίζουν το ρωμαλέο τόνο και την ιεροπρεπή αυστηρότητα, που έκανε την ομιλία του Σικελιανού «να ομοιάζει με ιεροπραξίαν». Από τις διαλέξεις αυτές μεγα- 15. Καμπάνης 1909 (στον παρόντα τόμο, σ. 7-9). 16. Πασαγιάννης, 1909 = Σαββίδης, 2003: 264, 265 (στον παρόντα τόμο, σ. 3-6). Παράλληλα, ο Σπήλιος Πασαγιάννης δημοσιεύει ένα ακόμη διθυραμβικό άρθρο για τον Αλαφροΐσκιωτο στην εφ. Ακρόπολις (15 και ) και προκαλεί τα ειρωνικά σχόλια των επικριτών του Σικελιανού βλ. Σαββίδης, 2003: Ζαχαριάδης, 1914 = Σαββίδης, 2003: (στον παρόντα τόμο, σ ). 18. Σαββίδης, 2003: 318.

18 κβ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ λύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δεύτερη ομιλία του Σικελιανού, «Παν ο Μέγας» ( ), η οποία, όπως σημειώνουν οι σχολιαστές, «δίδει μια νέαν τροπήν εις τας ιδέας μας περί Ελληνισμού». Εκθέτει «τους θαυμάσιους μύθους των Ελλήνων περί της γεννήσεως και του θανάτου του θεού Πανός». Αναφέρεται στο «μεσημβριάζον» ελληνικόν πνεύμα, που χαρακτηρίζεται από τους τρόμους της μεσημβρίας, κατ αντίθεση προς το νύκτιο τρόμο, ο οποίος απέρρευσε από τον Χριστιανισμό. Αναπτύσσει τη νέα αντίληψη του «πανικού», κατ αντιπαραβολή προς το «διονυσιασμό». Εξαίρει τον Πάνα ως θεότητα κοσμογονική και πληροφορεί το ακροατήριό του ότι και σήμερα ακόμη διατηρείται το αίσθημα του «πανικού» κατά τις μεσημβρινές ώρες στις αγροτικές κοινωνίες της ελληνικής υπαίθρου. Αλλά το χαρακτηριστικότερο στοιχείο της ομιλίας, λένε οι σχολιαστές, είναι η αντίθεση της θεωρίας του Σικελιανού προς τη θεωρία του Νίτσε σε σχέση με το διονυσιακό πνεύμα. Ο Σικελιανός υποβάλλει σε κριτική τη θεωρία του Νίτσε και, όπως σημειώνει ο Ν. Καρβούνης, «η αντίκρουσις διεξήχθη με θέρμην, με πεποίθησιν και δύναμιν» και ήταν «αληθινή πνευματική τιτανομαχία». 19 Η διαφωνία του Σικελιανού με τη νιτσεϊκή ερμηνεία εντοπίζεται στην άποψη του Γερμανού φιλοσόφου ότι οι Έλληνες «γνωρίζοντας τη φρίκη και το μάταιο της ζωής, για να μπορέσουνε να ζήσουνε, είχανε ανάγκη του Ολυμπίου ονείρου». Κι έπλασαν το μύθο για να καλύψουν, με τη λαμπρή φαινομενικότητα του ονείρου, το αποτρόπαιο θέαμα του θανάτου. Έτσι, ο Μύθος γίνεται «το αντίδοτο της θλιμμένης ζωής». Το διονυσιακό πνεύμα, το πνεύμα της τραγωδίας, είναι, στη νιτσεϊκή σκέψη, ο «παθητικός νους», «το πνεύμα της φθοράς». Για το νεαρό Σικελιανό η ερμηνεία του Νίτσε αποκλίνει από το γνήσιο ελληνικό πνεύμα, που θεμελιώνεται στην προτεραιότητα των φυσικών αξιών και εκδηλώνεται ως χαρά και πληρότητα ζωής. Στον ανατολικής προέλευσης Διόνυσο, ο Σικελιανός αντιπαραθέτει τον ιθαγενή θεό Πάνα, που ως κοσμογονική θεότητα αντιπροσωπεύει το άμεσα ενεργητικό πνεύμα, τη βαθιά, συνειδητή, νικητήρια χαρά. Ο Σικελιανός, εμπνεόμενος από συγκεκριμένα κείμενα των Leopardi, Garello, D Annunzio, Carducci τα οποία η Ρίτσα Φράγκου-Κικίλια (που ανακάλυψε, δημοσίευσε και σχολίασε το κείμενο της διάλεξης του Σικελιανού) 19. Βλ. εφ. Πατρίς ( ). Πρβλ. Ο Παν, έτος Α (Φεβρ. 1909).

19 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κγ έχει επισημάνει 20, αντιπαραθέτει στο σκοτεινό βορειοευρωπαϊκό πνεύμα τη φωτεινή εκδοχή του μεσογειακού προτύπου. Β. Μια δεύτερη φάση στην ποιητική παραγωγή του Σικελιανού αντιπροσωπεύουν τα χρόνια που γράφονται οι μεγάλες συνθέσεις, ο Πρόλογος στη Ζωή, η Μήτηρ Θεού, το Πάσχα των Ελλήνων ( ). 21 Τα επίκαιρα δημοσιεύματα της εποχής είναι σύντομα τα πιο πολλά και αναφέρονται κυρίως στις αυτοτελείς εκδόσεις των Συνειδήσεων. Ξεχωρίζομε τα δύο άρθρα του Ηλία Βουτιερίδη για τη Συνείδηση της Γης μου και τη Συνείδηση της Φυλής μου στο περ. Νουμάς (τ. 13, τχ. 287, 11 Ιουλίου 1915 και τχ. 334, 22 Σεπτεμβρίου 1915), τα δύο άρθρα του Άριστου Καμπάνη στην εφημερίδα Ακρόπολις (9 και 15 Αυγούστου 1915), τη διάλεξη και τα δύο μελετήματα του Μιχ. Περίδη για τη Συνείδηση της Γης μου, τη Συνείδηση της Φυλής μου, τη Συνείδηση της Γυναίκας, στα Γράμματα Αλεξανδρείας (Ιούλης 1915, Μάης 1916 και Γενάρης-Μάης 1917, αντίστοιχα), καθώς και το άρθρο του Ph. Lebèsgue [D. Αsteriotis] στο περ. Mercure de France του Παρισιού (τ. 116, 1 Ιουλίου 1916). Τη φάση αυτή, από τη σκοπιά της κριτικής βιβλιογραφίας, θα τη χαρακτηρίζαμε μεταβατική. Η κριτική δεν είναι έτοιμη ν αφομοιώσει τις μεγάλες συνθέσεις του Σικελιανού και ν αποδώσει έργο αντάξιό τους. Τον αναγνωρίζει ωστόσο ως «Διδάσκαλο» και στηρίζει σ αυτόν «τις μεγαλύτερες ελπίδες». 22 Γ. H τρίτη φάση ( ) καλύπτει την εποχή του Μεσοπολέμου ως το Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο και περιλαμβάνει τις πρώτες (1927) και 20. Βλ. Φράγκου-Κικίλια, 2002α: 47-65, όπου η συγγραφέας αναδημοσιεύει το κείμενο της διάλεξης του Σικελιανού (α δημοσ.: Μολυβδοκονδυλοπελεκητής, τχ. 5 [ ]: 51-71) και ανιχνεύει τις πηγές του, ευρωπαϊκές και αρχαιοελληνικές. Για τους αρχαίους συγγραφείς βεβαιώνει ότι «και στην προσωπική του βιβλιοθήκη τους είχε και στο πρωτότυπο τους διάβαζε». 21. Τα δύο τελευταία, στην πρώτη γραφή τους, θα δημοσιευτούν τμηματικά στον περιοδικό τύπο (η Μήτηρ Θεού πρωτοδημοσιεύεται στο περ. Λόγος [Μάρτ., Αύγ., Νοέμβρ και Μάρτ. 1918] το Πάσχα των Ελλήνων στο περ. Οι Νέοι [Απρ., Μάιος 1919 και Μάρτ., Μάιος 1920] και ίσως γι αυτό μένουν, σ αυτή τη φάση, ουσιαστικά ασχολίαστα. 22. Παράθεμα από τη μελέτη La Littérature grecque moderne, με υπογραφή Διόσκουρος, Λωζάνη 1919 (βλ. Μπουρναζάκης, 2006: 103).

20 κδ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ δεύτερες Δελφικές Εορτές (1930), την έκδοση (1932) και την πρώτη παράσταση της τραγωδίας Ο Διθύραμβος του Ρόδου (1934), 23 δραστηριότητες που εντάσσονται οργανικά στη Δελφική προσπάθεια. Η περίοδος που η Δελφική προσπάθεια απασχολεί τον ελληνικό και ξένο τύπο προεκτείνεται ως το 1937, περιλαμβάνοντας τις θετικές αντιδράσεις στις δημόσιες ομιλίες του Σικελιανού για τη Δελφική Ιδέα, της περιόδου , τον εορτασμό της δεκαετίας από τις πρώτες Δελφικές γιορτές και το αφιέρωμα του περ. Ελληνίς (Ιούνιος 1937). 24 Αυτή την περίοδο εμφανίζονται και οι πρώτες αυτοτελείς μελέτες για το ποιητικό και το δραματουργικό έργο του Σικελιανού. Θα μνημονεύσομε, κατά χρονολογική σειρά, τις αυτοτελείς εκδόσεις: του Θεόδωρου Ξύδη για τη θρησκευτική βούληση του Σικελιανού (1932), του Τάκη Δημόπουλου για το Διθύραμβο του Ρόδου (1934), του Άγι Θέρου για Τα Λυρικά του Σικελιανού (ανθολόγιο και μελέτη, 1935), του Κλέωνα Παράσχου (1937) τη μελέτη για το Σικελιανό στον τόμο Δέκα Έλληνες Λυρικοί, τέλος, το μελέτημα της Έλλης Λαμπρίδη, Σχόλιο στη «Μητέρα Θεού» (το κείμενο, συνοδευόμενο με αναλυτικά σχόλια, πρώτα στο περ. Νέα Πολιτική και ύστερα αυτοτελώς, 1939). Θα σημειώσομε επίσης την έκδοση στην Αμερική της τραγωδίας Ο Διθύραμβος του Ρόδου, σε μετάφραση της Frances Σικελιανού, της γυναίκας του Γλαύκου (1939). 25 Εκείνο που χαρακτηρίζει την κριτική αυτής της περιόδου είναι η πρόθεση μιας συστηματικότερης μελέτης και ερμηνείας, που εκδηλώνεται στην εξειδίκευση των θεμάτων: ο λυρισμός του Σικελιανού και τα χαρακτηριστικά του (Άγις Θέρος, Θεόδωρος Ξύδης, Κλέων Παράσχος, Έλλη Λαμπρίδη), η θρησκευτικότητα / ο μυστικισμός του Σικελιανού (Θ. Ξύδης, Κλ. Παράσχος), το ερωτικό στοιχείο στην ποίηση του Σικελιανού (Θ. Ξύδης, Κλ. Παράσχος, Τάκης Δημόπουλος), η Δελφική Ιδέα 23. Α έκδ. 1932, β έκδ. 1934, πρώτη «διδασκαλία» της στο υπαίθριο θέατρο του Φιλοπάππου, Για τις Δελφικές Εορτές έχομε σ αυτό το διάστημα 651 δημοσιεύματα, για το Διθύραμβο του Ρόδου, Για την περίοδο αυτή έχουν καταγραφεί 70 ακόμη δημοσιεύματα, που ανεβάζουν το συνολικό αριθμό των δημοσιευμάτων για τη Δελφική προσπάθεια στα Στη Χρονογραφία Άγγελου Σικελιανού, σημειώνεται ότι τη μετάφραση είχε εκπονήσει η Εύα, «μολονότι ως μεταφραστής φέρεται η νύφη της Frances Sikelianos» (Μπουρναζάκης, 2006: 195).

21 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κε και το περιεχόμενό της (Τ. Δημόπουλος, Κλ. Παράσχος), η σύζευξη ελληνισμού-χριστιανισμού (Θ. Ξύδης, Κλ. Παράσχος). Την πρόθεση της συστηματικής μελέτης εκφράζει και η προσπάθεια μιας αναλυτικής προσέγγισης των κειμένων: Ο Διθύραμβος του Ρόδου (Τ. Δημόπουλος), Μήτηρ Θεού (Έλλη Λαμπρίδη, Θ. Ξύδης). Ο Τάκης Δημόπουλος στα «Επιλεγόμενα» της σχολιασμένης έκδοσης του Διθυράμβου επιχειρεί να ερμηνεύσει τα βασικά σύμβολα του Ορφισμού και τη λειτουργία τους, σε συσχετισμό με τη δραματική πορεία του έργου. Παραθέτει μια καλή διεθνή βιβλιογραφία για τον Ορφισμό (ενδιαφέρουσα εάν απηχεί τη βιβλιογραφική εποπτεία του Σικελιανού), αλλά σχολιάζει κυρίως σε αναφορά με τις αρχαίες πηγές. Ο σχολιασμός της Έλλης Λαμπρίδη στο Μήτηρ Θεού είναι πιο αναλυτικός και εντοπίζεται σε υποσελίδιες σημειώσεις πάνω σε συγκεκριμένα χωρία ή ποιητικές ενότητες. Ο Άγις Θέρος, στον τόμο Τα Λυρικά του Σικελιανού (1935), διακρίνει τη «διπλή στο φαινόμενο μα ενιαία στο βάθος υπόσταση» του ποιητή σε δύο ομόλογες εκφράσεις: τη «δημιουργική-ποιητική» και την «αποστολική-ανασυνθετική». Από τις ερμηνευτικές απόψεις που διατυπώθηκαν αξίζει να μνημονεύσομε την κοινή διαπίστωση των μελετητών ότι ο έρωτας κατέχει κεντρική θέση μέσα στην ποίηση και την κοσμολογία του Σικελιανού: «φανερώνεται πρώτα ως στοργή, φιλία κι έρωτας φυλετικός και σιγά-σιγά, μεγαλώνοντας, βρίσκει την τέλεια επαφή του με τον Κοσμικόν Έρωτα, [ ] δηλ. πραγματοποιεί στον άνθρωπο την πλέρια θεϊκή ενότητα», ξυπνά «το νόημα της κοσμικής συνοχής όλων των πραγμάτων» (Τάκης Δημόπουλος). 26 «Ο ενιαίος νόμος του Έρωτα είναι [ ] ο παγκόσμιος ρυθμός» (Κλ. Παράσχος) 27 είναι το σημείο συνάντησης και σύζευξης του ελληνικού (ορφικού, διονυσιακού) μυστικισμού με τη χριστιανική θρησκευτικότητα. Ο Κλέων Παράσχος, ο πιο επαρκής, κατά τη γνώμη μας, κριτικός του Σικελιανού στα χρόνια του Μεσοπολέμου, αναγνωρίζει στον Πρόλογο στη Ζωή (κυρίως στη Συνείδηση της Πίστης και στη Συνείδηση της Γυναίκας), μια αρχόμενη προσπάθεια οργανικής ένωσης ελληνισμού και χριστιανισμού, που αναπτύσσεται στη Μητέρα Θεού και ολοκληρώνεται 26. Δημόπουλος, 1934: 176, 177 (στον παρόντα τόμο, σ. 34). 27. Παράσχος, 1937: 149 (στον παρόντα τόμο, σ. 44).

22 κϛ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ στο Πάσχα των Ελλήνων. 28 Στον αγώνα του αυτόν «η ψυχική εμπειρία του», η «πνευματική του ενέργεια», «η γενική ζωική του μέθοδος, παραμένουν ελληνικές. [ ] Δε νικά το θάνατο αρνούμενος το υλικό σώμα του κόσμου, όπως ο χριστιανός, αλλά πνευματοποιώντας το σώμα τούτο. [...] Όχι η ψυχή, όχι το πνεύμα, αλλ η ρίζα των αισθήσεών του αρδεύει το στοχασμό του, αισθήσεων, που χωρίς να χάνουν ούτε στιγμή τη βαθιά επαφή τους με τη φύση, βοηθούν, αντί να πολεμούν, το πνεύμα για να φτάσει στην πιο ψηλή και καθάρια εποπτεία του». Η φύση γίνεται πηγή ενεργός νόμων που ξετυλίγονται βαθιά της δημιουργικά, η φύση παράγει τη θειότητα και όχι το αντίστροφο. 29 Το ίδιο αίτημα, της καθολικής ερωτικής ενότητας και συνανάτασης των πάντων στο μέγα Όργιο, στον έναν παγκόσμιο ρυθμό («ενωθήναι θέλω και ενώσαι θέλω»), είναι που γεννά τη Δελφική Ιδέα, η οποία, κατά τον μελετητή, «φαντάζει ασφαλώς, σαν ένα από τα πιο αγνά, πιο επιβλητικά και πιο καθολικά πνευματικά φανερώματα του καιρού μας». 30 Δ. Η επόμενη περίοδος, , αρχίζει με την πρώτη δημόσια παρουσίαση (ανάγνωση) της τραγωδίας Σίβυλλα στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (2 Νοεμβρίου 1940) από τον ποιητή, λίγες μέρες μετά την ιταλική επίθεση. Η κριτική αναγνώρισε στην πράξη αυτή ένα προσκλητήριο πνευματικής αντίστασης στο φασισμό, το οποίο ερχόταν να επαναβεβαιώσει τη συνείδηση ιστορικής αποστολής του δελφικού Σικελιανού. 31 Με το γεγονός αυτό ανοίγει η κρίσιμη δεκαετία του 1940, που σημαδεύεται από μια έξαρση των ιδεολογικών συγκρούσεων και των παθών, η οποία, όπως είναι εύλογο, αντικατοπτρίζεται και στο πεδίο της κριτικής. Τον πρώτο σταθμό σ αυτή την περίοδο αποτελεί η δημοσίευση του «Προλόγου» του Λυρικού Βίου στη Νέα Εστία ( : ) και οι ζωηρές αντιδράσεις που προκάλεσε στον τύπο. 32 Ο Πέτρος Χάρης επι- 28. Παράσχος, 1937: (στον παρόντα τόμο, σ ). Πρβλ. και Ξύδης, 1947: 112 (στον παρόντα τόμο, σ. 99). 29. Παράσχος, 1937: 148 (στον παρόντα τόμο, σ. 43). 30. Παράσχος, 1937: 151 (στον παρόντα τόμο, σ. 45). 31. Βλ. στη Βιβλιογραφία Κατσίμπαλη τους αρ (Σωκράτης Καραντινός, Σοφία Σπανούδη, Κλέων Παράσχος, Robert Liddell κ.ά.). 32. Έχουν καταγραφεί 53 δημοσιεύματα, στην πλειονότητά τους επικριτικά, που κατοπτρίζουν την αμηχανία της κριτικής μπροστά στο «δυσνόητο» δοκιμιακό

23 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κζ χειρεί, δυο μήνες αργότερα, μια πρώτη ανασκόπηση των αντιδράσεων στη Νέα Εστία ( : ). Μια νέα ανασκόπηση και κριτική της κριτικής θα επιχειρήσει, στις μέρες μας, ο Αλέξανδρος Αργυρίου (2003: 81-95), όπου θα κάνει φανερό ότι η αρνητική κριτική στον Πρόλογο, ελλείψει σοβαρών επιχειρημάτων, δεν έχει εντέλει κανένα θεωρητικό ενδιαφέρον. Τα δημοσιεύματα γύρω από τις τραγωδίες του Σικελιανού, που εκδίδονται η μια μετά την άλλη αυτά τα χρόνια, κατέχουν ένα σημαντικό τμήμα της βιβλιογραφίας: Ο Δαίδαλος στην Κρήτη (1943), Σίβυλλα (1944), Ο Χριστός στη Ρώμη (1946). Η επανέκδοση των τραγωδιών στη σειρά Θυμέλη, τέσσερα χρόνια αργότερα, σε συνδυασμό με την πρώτη έκδοση του Θανάτου του Διγενή (1950) προκάλεσαν έξαρση του κριτικού ενδιαφέροντος για το έργο του Σικελιανού. 33 Μικρότερη σχετικά ανταπόκριση σε επίκαιρα δημοσιεύματα βρήκαν οι μεγάλες και όχι εξίσου εύληπτες συνθέσεις Μήτηρ Θεού (1944) και Το Πάσχα των Ελλήνων, που επανεκδίδονται, στην οριστική μορφή τους, στον Γ τόμο της συγκεντρωτικής έκδοσης του Λυρικού Βίου (1947). Αντίθετα, δύο άλλα ζητήματα, η υποψηφιότητα του Σικελιανού για το βραβείο Νομπέλ κι η υπονόμευσή της από υπηρεσίες του επίσημου ελληνικού κράτους, καθώς και η μη εκλογή του στην Ακαδημία Αθηνών σχολιάστηκαν ευρύτατα από τον τύπο. Μέσα στη βιβλιογραφία της περιόδου, που αποτελείται από μεγάλο αριθμό άρθρων και μελετών σε εφημερίδες και περιοδικά, ξεχωρίζομε ορισμένες αυτοτελείς εκδόσεις: του Φώτου Γιοφύλλη Γράμματα του Άγγελου Σικελιανού (1952), του Ευάγγελου Παπανούτσου Παλαμάς-Καβάφης-Σικελιανός (α έκδ. 1949), του Μάρκου Αυγέρη Άγγελος Σικελιανός. Ι. Η ποίησή του. Το θέατρό του. Κριτικός απόλογος (α έκδ. 1952). λόγο του ποιητή. Ο Πρόλογος γράφτηκε εκείνη την περίοδο, ενόψει της προγραμματισμένης πρώτης συγκεντρωτικής έκδοσης του Λυρικού Βίου, η οποία δεν μπόρεσε τότε να πραγματοποιηθεί. 33. Έχουν καταγραφεί 58 επίκαιρα δημοσιεύματα, τα πιο πολλά από τα οποία είναι σύντομα άρθρα στον ημερήσιο τύπο (βιβλιοπαρουσιάσεις), αξιομνημόνευτα για τη δημοκρατική εγρήγορση που εκφράζουν επικρίνοντας τη ματαίωση της πρώτης παράστασης της Σίβυλλας στο Εθνικό Θέατρο (1946) ή την αστυνομική απαγόρευση της προγραμματισμένης απαγγελίας στον Πειραιά της τραγωδίας Ο Χριστός στη Ρώμη (1946).

24 κη ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ Την εικόνα συμπληρώνουν τα ειδικά Αφιερώματα των περιοδικών, που σημειώνουν μια χαρακτηριστική «πύκνωση» των δημοσιευμάτων γύρω από ορισμένες χρονολογίες. Έτσι έχομε, κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, από το 1946 ως το 1952, μια σειρά αφιερώματα που συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με σημαντικά γεγονότα του βίου του ποιητή και τις πυκνές εκδόσεις του λυρικού και δραματικού του έργου. Την πρωτοβουλία έχουν η Αγγλοελληνική Επιθεώρηση (1946, 1950) και η Νέα Εστία (1951, 1952) και ακολουθούν άλλα περιοδικά. Αξίζει να μνημονεύσομε ξεχωριστά τη γενικότερη συμβολή των περιοδικών της ελληνικής παροικίας της Αλεξάνδρειας, Γράμματα, Αλεξανδρινή Τέχνη, Νέα Ζωή, προνομιακούς συνεργάτες του Σικελιανού, από τα χρόνια του Μεσοπολέμου. 34 Ένας ανάλογος δείκτης, χαρακτηριστικός για τη διεθνή αναγνώριση και καθιέρωση του Σικελιανού, είναι οι μεταφράσεις των έργων του, οι αυτοτελείς αφιερωματικοί τόμοι και τα βιβλία που κυκλοφόρησαν στο εξωτερικό. Αρχίζοντας με τις μεταφράσεις, σημειώνομε ότι από το 1921 έως το 1951 έχει βιβλιογραφηθεί μεγάλος αριθμός μεταφράσεων, που καλύπτει το ποιητικό έργο, τις τραγωδίες, αλλά και ομιλίες, άρθρα και μελέτες του Σικελιανού. Οι μεταφράσεις είναι κυρίως στα γαλλικά, αγγλικά και ιταλικά και, σε μικρότερο βαθμό, στα γερμανικά, σουηδικά και ρουμανικά. 35 Oι σημαντικότερες μεταφράσεις εκδίδονται από το 1944 και εξής και συνδέονται με μορφές των ευρωπαϊκών γραμμάτων, όπως ο Octave Merlier (1944 και 1946), ο Robert Levesque (1944, 1946, 1947, 1947α, 1948), ο Paul Éluard (που προλογίζει την έκδοση Levesque του 1946) και o Samuel Baud-Bovy (1946) για τις γαλλικές o Paul Nord (1944) για την αμερικανική o Lawrence Durrell (1946) και o Rae Dalven (1949) για τις αγγλικές o Hjalmar Gulberg (1949) για τη σουηδική. 36 Η περίοδος αυτή κλείνει με τα δημοσιεύματα για το θάνατο του Άγγελου (1951) και της Εύας Σικελιανού (1952), από τα οποία ένα μέρος είναι 34. Πρβλ. Φράγκου-Κικίλια (2002α: 19-23, 106), καθώς και τις μελέτες της Μαρίας Ρώτα για τα Γράμματα της Αλεξάνδρειας (1994) και της Γεωργίας Λαδογιάννη για την Αλεξανδρινή Τέχνη (2001). 35. Ως το 1951 έχουν καταγραφεί 74 μεταφράσεις. Παράλληλα, τα ξενόγλωσσα δημοσιεύματα για το έργο του Σικελιανού φτάνουν τα 247 (βλ. αναλυτικά στη Βιβλιογραφία Κατσίμπαλη,1946 και 1952 Γιοφύλλης, 1951 Χατζηδάκη, 1967 Σαββίδης, 1967, 2003 βλ. στον παρόντα τόμο, σ. 496). 36. Βλ. στην Επιλογή βιβλιογραφίας, σ

25 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ κθ απολογισμοί για το σύνολο του έργου και της δράσης του ποιητή και της συντρόφου του (έχουν καταγραφεί 222 δημοσιεύματα). Το διακριτικό γνώρισμα της κριτικής σ αυτή την περίοδο είναι ότι αναγνώριζε πλέον στο Σικελιανό έναν «τύπο Έλληνα ποιητή» διαφορετικό απ όλους όσους είχε γνωρίσει μέχρι τώρα, έναν ποιητή «αθλητή, ιερέα και προφήτη», που απευθυνόταν στην παγκόσμια κοινότητα και αξίωνε να οδηγήσει την ανθρωπότητα σε νέους δρόμους. 37 Το αντίστοιχο ισχύει για τον καθημερινό τύπο της εποχής ο Σικελιανός αντιμετωπίστηκε όχι άστοχα ως δημόσιος άνδρας περισσότερο παρά ως ποιητής, με τη στενά φιλολογική σημασία. Κι αυτό είχε, κοντά στις θετικές, και αρνητικές συνέπειες. Το έργο του και οι πρωτοβουλίες του, η αντιστασιακή δράση κι η συμφιλιωτική του στάση στην κρίση του Εμφυλίου κρίθηκαν από ορισμένες πλευρές με συγκυριακά πολιτικά κριτήρια. Ως ποιητή και φιλόσοφο οικουμενικής εμβέλειας τον αντιμετώπισαν οι σημαντικότεροι σχολιαστές του έργου του, ο Τάκης Δημόπουλος, ο Θεόδωρος Ξύδης, ο Κλέων Παράσχος, ο Ευάγγελος Παπανούτσος, ο Μάρκος Αυγέρης. Και πάνω σ αυτή την προοπτική αναπτύχθηκαν οι αντιρρήσεις, η πολεμική, ο θαυμασμός, η πίστη στα κηρύγματά του. Υπό ένα τέτοιο γενικό πρίσμα μελετήθηκε στην ύστερη φάση της ζωής του το λυρικό του έργο, η δραματουργία του, η Δελφική του Προσπάθεια. Και όπως ήταν εύλογο, η έμφαση δόθηκε στο περιεχόμενο του κηρύγματός του, στο μυθικό σύμπαν και το κοσμοείδωλο της ποίησής του. Ο Κ. Θ. Δημαράς (1952) εκτιμά ότι ο Σικελιανός είναι μέσα στην ελληνική παράδοση, αφού πρώτα διευκρινίσει ότι παράδοση σημαίνει κίνηση, όχι στατικότητα και ότι η ελληνική παράδοση ιδιαίτερα είναι ανοιχτή, δεκτική, με μεγάλη αφομοιωτική δύναμη, μια παράδοση ανανεωτική και συνθετική. Ακριβώς στη σύνθεση των αντιθέσεων είναι που αναγνωρίζει τον οργανικό σύνδεσμο του ποιητή με την παράδοση: στην πρωταρχική σχέση του εγώ με τη φύση, στη σύνθεση του φυσικού με το ανθρώπινο, στην εξιδανίκευση των υλικών πραγμάτων, στην «ελληνικότατη αρμονία του νου με την πράξη», του κλασικού με το μοντέρνο (συμπεριλαμβάνει εδώ και τους στιχουργικούς πειραματισμούς του Αλαφροΐσκιωτου και του Προλόγου στη Ζωή). Η ποίηση του Σικελιανού χαρακτηρίζεται από μια «ελληνικότητα οικουμενική», που συνθέτει σε μια ευρύτατη εποπτεία το λαϊ- 37. Ελύτης, 1945:

26 λ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ κό με το λόγιο, την αρχαιότητα με το χριστιανικό κόσμο, την τοπική παράδοση με τα δυτικά ρεύματα. Αυτός είναι ο ελληνικός ανθρωπισμός του Σικελιανού. Αλλά η κορυφαία επίτευξη του Σικελιανού είναι, κατά τον Δημαρά, στο πεδίο της ποιητικής γλώσσας, όπου συγχωνεύονται, αρμονικά, στοιχεία απ όλη τη διαχρονική γλωσσική μας ιστορία, από τα αρχαία, τα βυζαντινά, τα μεταγενέστερα χρόνια, και όπου το παλιό με το μοντέρνο, το κοινό με το ιδιωματικό δένονται σε μια οργανική σύνθεση, για να δημιουργήσουν ένα λυρικό λόγο με μοναδική εκφραστική δύναμη, ένα λόγο που «δοξολογεί» τη διαχρονική ενότητα του ελληνικού πολιτισμού. 38 Σημειώνομε τη συναφή παρατήρηση του Λίνου Πολίτη (1947) ότι ο Σικελιανός συνεχίζει άμεσα τη σολωμική παράδοση. «Αν θέλαμε να χαράξουμε ένα γενεαλογικό δέντρο, από τον κορμό του Σολωμού θα ξεκινούσαν δυο διαφορετικοί κλάδοι, που θα έφερναν, ανεξάρτητα, ο ένας στον Παλαμά, ο άλλος στο Σικελιανό». Ο Πολίτης ανιχνεύει τα γνωρίσματα της νεοελληνικής λυρικής παράδοσης με γνώμονα τη στιχουργική και την εικονοπλασία και αποφαίνεται ότι το δίδαγμα του Σολωμού το συναντούμε μετουσιωμένο στη Μητέρα Θεού, όπου ξαναβρίσκομε πάλι το γνώριμο ρυθμό του κρητικού διστίχου, περασμένο μέσα από τη λυρική εμπειρία του Κορνάρου και του Σολωμού. 39 Στην προσπάθεια του Σικελιανού να συνθέσει σε μια ενότητα στοιχεία της παράδοσης φαινομενικά αντίθετα ή ασύμβατα μεταξύ τους αναφέρονται και άλλοι μελετητές, σε συσχετισμό με την ερμηνεία του έργου του. Ένα θέμα που επανέρχεται στις μελέτες αυτής της περιόδου είναι η σύνθεση ελληνισμού και χριστιανισμού. Ο Robert Levesque, στην ερμηνευτική του μελέτη για τη Μητέρα Θεού (1944) υπογραμμίζει ότι ο ποιητής συλλαμβάνει την υπέρβαση της αντίθεσης ζωής-θανάτου, μέσα από τη σύζευξη του αρχαιοελληνικού με το βυζαντινό μυστικισμό. «Οι Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας», γράφει, «περίσσα καλλιτέχνες και περίσσα Έλληνες για να παραδεχτούν ένα μυστικισμό καθαρά ανατολικό κι αποσωματωμένο, πασκίσανε να μπολιάσουνε την καινούρια θρησκεία στην αρχαία τελετουργία [ ]. Οι Έλληνες, ακόμα και χριστιανοί, διατηρούσανε την ανάγκη να βλέπουνε και ν αγγίζουνε, να πληροφορούνε την ευσέβειά τους». Ο Σικελιανός πραγματοποιεί, κατά τον Levesque, ένα 38. Δημαράς, 1952: (στον παρόντα τόμο, σ ). 39. Πολίτης, 1947: (στον παρόντα τόμο, σ ).

27 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ λα συγκρητισμό ανάμεσα στους αρχαιοελληνικούς μύθους και στις χριστιανικές παραδόσεις, στη Δήμητρα και στην Παναγία, στη χάρη της μητρότητας και στο διονυσιακό έρωτα, με τρόπο που συμφιλιώνει την εμπειρία του θανάτου με τον πόθο της ζωής, εντάσσοντάς τα σε μια ενιαία Κοσμική διαλεκτική. 40 Ο Θ. Ξύδης (1947), ερμηνεύοντας το Πάσχα των Ελλήνων, συσχετίζει τα ελληνικά και τα χριστιανικά θέματα, τον «Ύμνο στην Ελένη» με τον «Ύμνο στην Παναγία», το «Τραγούδι των Αργοναυτών» με το «Πέμπτο Ευαγγέλιο», τον Αρματωμένο Έρωτα με τον Γαβριήλ του Ευαγγελισμού ως κοινούς «φορείς της φιλότητας» και αποφαίνεται ότι «ο κυριώτατος σκοπός του ποιήματος» «υπήρξε ο ελληνοχριστιανικός αρραβώνας». 41 Κι ο Robert Liddell (1950) θα μιλήσει για τη σύνθεση ελληνισμού και χριστιανισμού, Δήμητρας και Παναγίας, Διόνυσου και Χριστού, για «Χριστιανικό Ορφισμό» μέσα στο έργο του Σικελιανού, σύνθεση που θα τη θεωρήσει μάλιστα ευτυχέστερη από την αντίστοιχη απόπειρα του Milton να εναρμονίσει τις δύο «Παλαιές Διαθήκες», του εβραϊσμού και του ελληνισμού. Για τη σύνθεση Μήτηρ Θεού, που τη χαρακτηρίζει αναστάσιμο ύμνο και τραγούδι της άνοιξης, εικάζει ότι είναι εμπνευσμένη από την εορταστική τάξη της ελληνικής Εκκλησίας, όπου είναι συνδεδεμένα το Ψυχοσάββατο, η Μεγάλη Σαρακοστή και οι Χαιρετισμοί της Θεοτόκου. Με τους συσχετισμούς αυτούς ο συγγραφέας υποσημαίνει δύο πράγματα: το ένα είναι ότι αναγνωρίζει στο Σικελιανό ένα ζωντανό φορέα όλων των εκφάνσεων του ελληνικού πολιτισμού το άλλο ότι ο Σικελιανός τις συνθέτει διαλεκτικά σε ενιαίο ποιητικό μύθο. 42 Ένα θέμα που παραμένει σταθερά ανάμεσα στα ενδιαφέροντα των μελετητών (αλλά και των μεταφραστών) είναι το δελφικό όραμα του Σικελιανού, και ως ιδέα (το περιεχόμενο του κηρύγματός του) και ως πράξη (Δελφική Προσπάθεια, Δελφικές Γιορτές) και ως τέχνη (Δελφικός Λόγος, τραγωδίες). Ορισμένοι εκτιμούν ότι αποτελεί την κορύφωση και ολοκλήρωση στην προσπάθεια σύνθεσης του ελληνισμού με το χριστιανισμό που άρχισε με τη Μητέρα Θεού και το Πάσχα των Ελλήνων. Αντιπροσωπευτικό πάνω σ αυτό είναι το άρθρο του Θ. Ξύδη για το Πάσχα των Ελλήνων (1947), καθώς και η εκτενής μελέτη της Εύας Σικελιανού (1945), που, 40. Levesque, 1944: (στον παρόντα τόμο, σ ). 41. Ξύδης, 1947: (στον παρόντα τόμο, σ ). 42. Liddell, 1950: (στον παρόντα τόμο, σ ).

28 λβ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ Γ. ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ τεκμηριώνοντας την άποψη ότι έχει ωριμάσει το αίτημα να επανιδρυθούν οι δελφικοί θεσμοί, επιχειρεί να διερμηνεύσει το πνεύμα του Δελφικού Ιερού και το ρόλο πολιτικής διαπαιδαγώγησης που επιτελούσε στην αρχαιότητα, με βάση τις αρχές της Απολλώνιας Ηθικής και τέλος, το άρθρο του Robert Liddell (1950), που αναγνωρίζει στις Δελφικές Εορτές το θρησκευτικό και κατανυκτικό περιεχόμενο που είχαν κατά την αρχαιότητα. 43 Ανάμεσα στις αξιοσπούδαστες ερμηνευτικές συμβολές αυτής της περιόδου είναι οι μελέτες των Ε. Π. Παπανούτσου, Μάρκου Αυγέρη και Αντρέα Καραντώνη. Από τη μελέτη του Καραντώνη (1952) θα σχολιάσομε τα βασικά σημεία της αρνητικής κριτικής του για τον ποιητή, που σχηματοποιούνται από τη μια στην υποτιθέμενη αδιαφορία του για την τεχνική επεξεργασία και το αισθητικό αποτέλεσμα κι από την άλλη στην αδυναμία στοχασμού και στην έλλειψη «γνωμικής σκέψης». Παρότι, καθώς λέει, ο Σικελιανός ωρίμασε «και ενστικτωδώς αλλά και θεληματικά» σαν ποιητής-φιλόσοφος, του λείπει «η έκδηλη πνευματικότητα, η λυρική στοχαστικότητα», που μεταπλάθει το συγκεκριμένο στοχασμό σε ποιητική έκφραση. Μιλεί για «ατελή πνευματικό μηχανισμό» και για έλλειψη κριτικότητας και τα συσχετίζει ρητά με τη «μεγαλόφωνη και σπάταλη ζωγραφική» του και με τη διονυσιακή του αισθησιοκρατία, που περιόρισε το φιλόσοφο «σε μια ατροφική ζωή». Την αντίληψη ότι η ποιητική εικονοπλασία είναι ασυμβίβαστη με την έκφραση φιλοσοφικών νοημάτων φαίνεται να απορρίπτει ο Γ. Θεοτοκάς, που σε κείμενο της ίδιας περιόδου θεωρεί ότι η διάκριση ανάμεσα στο Σικελιανό λυρικό ποιητή και στο Σικελιανό οραματιστή και φιλόσοφο με κανέναν τρόπο δεν δικαιολογείται. Το άλλο σημείο της κριτικής του Καραντώνη είναι ότι ο Σικελιανός περιφρονούσε τη συνειδητή κατασκευή του ποιητικού λόγου, τις καλλιτεχνικές λεπτομέρειες, τη μέριμνα για αισθητικό αποτέλεσμα. «Το πνεύμα του έμεινε έξω από τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις των τελευταίων εκατό χρόνων, γιατί ήταν προσηλωμένο [ ] στην ανεύρεση της σφαιρικής αλήθειας που την ήθελε, την πίστευε διαρθρωμένη γύρω από τον άξονα 43. Η Ιωάννα Κωνσταντουλάκη-Χάντζου (Άγγελος Σικελιανός, Το Αγιορείτικο Ημερολόγιο, 1988: xvi-xvii) συσχετίζοντας ημερολογιακές σημειώσεις του ποιητή, θα σημειώσει ότι η Δελφική Ιδέα πιθανότατα γεννήθηκε στη διάρκεια του ταξιδιού στο Άγιον Όρος (πρβλ. τις σχετικές καταγραφές του ποιητή, ό.π., σ. 234, 267 και κυρίως 263: «Κάνοντας το γύρο της Ελλάδας, όπως ο ιερέας με το σταυρό το γύρο του ναού, σ απιθώνω στο αφάλι των Δελφών»).

29 Ο ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ λγ του Εγώ του». 44 Αντίθετη άποψη εκφράζει ο Θεοτοκάς, που, μιλώντας για τα ποιήματα της τελευταίας δεκαετίας, αποφαίνεται ότι «η ορμή της ψυχής [ ] πειθαρχεί με τρόπο θαυμαστό στην αυστηρότητα και στη διαύγεια μιας μορφικής εντέλειας που θυμίζει δεν είναι υπερβολικός ο λόγος τη μεγάλη κλασική εποχή». 45 Οι περιπτώσεις του Ε. Π. Παπανούτσου και του Μάρκου Αυγέρη παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί εκπροσωπούν με επάρκεια δύο διακριτές μεταξύ τους ιδεολογικές, άρα και σημασιοδοτικές προοπτικές, της μαρξιστικής κριτικής όπως ασκείται στην Ελλάδα, και της προοδευτικής αστικής διανόησης (δεν μιλούμε για «μεθοδολογίες», καθώς η κριτική έκφραση των ιδεολογικών επιλογών ήταν, κατά κανόνα, μη συστηματική). Η σκοπιά του Αυγέρη είναι κοινωνιολογική και περιλαμβάνει μια χονδρική απόπειρα να συσχετίσει την πορεία της σκέψης και της πράξης του ποιητή με τις ιστορικοκοινωνικές εξελίξεις και τις περιπέτειες του λαού του και, βέβαια, με τα ιδεολογικά ρεύματα της εποχής. Η σκοπιά του Παπανούτσου είναι φιλοσοφική και επιχειρεί να αποτιμήσει τη συμβολή του Σικελιανού μέσα στην ιστορία των ιδεών και του πολιτισμού. Ο Μάρκος Αυγέρης (1952) χωρίζει το έργο του Σικελιανού σε 4 περιόδους, με γνώμονα την «επαφή [της ποίησής του] με τη σύγχρονή της ζωή», εννοώντας το βαθμό συμμετοχής του ποιητή στις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. Με το κριτήριο αυτό δίνει έμφαση στην πρώτη (ως το 1914) και, προπάντων, στην τελευταία (από το 1940 και εξής) περίοδο, όταν, σύμφωνα με την εκτίμησή του, ο Σικελιανός «είχε αρχίσει να βλέπει ένα νόημα στην ιστορία πιο σύμφωνο με την πραγματικότητα». Για τις ενδιάμεσες περιόδους ( και ), που είναι οι περίοδοι των μεγάλων κοσμοθεωρητικών συνθέσεων (όπου κυρίως βρίσκεται το κοινωνικό και πανανθρώπινο περιεχόμενο της ποίησής του) και της Δελφικής προσπάθειας (της πιο δραστικής παρέμβασης του ποιητή στις ιστορικές εξελίξεις), εκφράζεται υποτιμητικά, μιλώντας για «αφαιρεμένα και μυστικόπαθα στοιχεία», για «αρχαιοτροπισμό», για «θαμπό, μυθικό και σβησμένο πρόσωπο της Ελλάδας». Σε σχέση με τη σχηματική 44. Οι μεταγενέστερες έρευνες διαψεύδουν, όπως θα δούμε, αυτές τις εκτιμήσεις. 45. Βλ. Καραντώνης, 1952: (στον παρόντα τόμο, σ ) και Θεοτοκάς, 1950: (στον παρόντα τόμο, σ ).

Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος

Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος ΕισαγωγΗ Ο Σικελιανος και η κριτικη Υπαρχει γενικα η εκτιμηση ότι η κριτική βιβλιογραφία γύρω από το έργο του Σικελιανού είναι περιορισμένη. Η κρίση αυτή, χωρίς να είναι λανθασμένη,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H

æ Y X A N A Y T I K H K E æ H 1 8 2 Y N A N T H E I M E T O M Y O, T H N T P A ø I A K A I T H N O I H H E P I E X O M E N A Πρόλογος: Κώστας Σολδάτος........................... 9 1. ΘΑΝAΣΗΣ ΤΖΑΒΑΡΑΣ: Αρχαιογνωσία, αρχαιολατρία και αντιστάσεις στην ψυχανάλυση.. 13 2. ΠΈΤΡΟΣ ΧΑΡΤΟΚΌΛΛΗΣ: Η προέλευση και η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ω Ν

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ω Ν ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΥΚΑΔΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ω Ν 1971-2013 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΥΚΑΔΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Σταδίου 48, 5ος όροφος, γραφ. 17, 105 64 Αθήνα, τηλ. 210.32.15.100 Α.Φ.Μ.: 090045002, Δ.Ο.Υ.: Α Αθήνας Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΤΙΚΗ SALVATORES DEI

ΑΣΚΗΤΙΚΗ SALVATORES DEI ΑΣΚΗΤΙΚΗ SALVATORES DEI Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-48-9 ISBN ηλεκτρονικής έκδοσης:

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ανδρουλιδάκης Καθηγητής

Κώστας Ανδρουλιδάκης Καθηγητής Κώστας Ανδρουλιδάκης Καθηγητής ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γεννήθηκε το 1956 στο Ηράκλειο Κρήτης. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1978: πτυχίο Νομικής, 1982: άδεια άσκησης της δικηγορίας, από την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ Τουρανάκου Κατερίνα Ψαλλίδα Δήμητρα Καλαμπαλίκης Παντελής Γεννάτος Άκης Χαλίδας Γιάννης ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Ο Νίκος Εγγονόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Ρένα Σταυρίδη-Πατρικίου Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Χειμώνας-Άνοιξη 2010 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Σάββας Κονταράτος Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη)

Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη) Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη) 1α. Νεοελληνική Λογοτεχνία A/A Λέξη-κλειδί Είδος υποστηρικτικού υλικού Πηγή - τίτλος Ποίηση Βιντεοταινία (DVD) Παραγωγή Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ 1 η ΤΑΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ (Παρουσίαση Λογοτεχνικών Κειμένων) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σαρρή, Ζ., Τα στενά παπούτσια ΠΑΤΑΚΗΣ Τριβιζάς, Ε., Το σεντούκι με τις πέντε κλειδαριές ΚΕΔΡΟΣ α. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 11-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας Τμήμα Φιλολογίας EΚΠΑ Επιστημονικό συνέδριο Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Πέμπτη 28 Νοεμβρίου - Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2013 Αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης»

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 31-08-2015 ΤΡΙΤΗ, 01-09-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 02-09-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 03-09-2015 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ Π Α Ν Τ Ε Λ Η Σ Π Ρ Ε Β Ε Λ Α Κ Η Σ * ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΕΙΣ ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ Ο Ρ Γ Α Ν Ω Σ Η ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΜΕΑΣ

Διαβάστε περισσότερα