A ΦIEPΩMA 2-32 AΦIEPΩMA. H ενότητα και η πολυτυπία της ελληνικής κουζίνας EΛEYΘEPIA TPAΪOY M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY 1998

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA 2-32 AΦIEPΩMA. H ενότητα και η πολυτυπία της ελληνικής κουζίνας EΛEYΘEPIA TPAΪOY M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY 1998"

Transcript

1 A ΦIEPΩMA M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY AΦIEPΩMA Kουζίνα και πολιτισμός. Eνότητα και πολυτυπία. Tου Xρίστου Zουράρι Aρτος και τυρός. Zητήματα διατροφής στο Aιγαίο της 2ης χιλιετίας π.x. Tου Xρήστου Mπουλώτη Tι γεύονταν οι αρχαίοι Eλληνες. Tροφές, γεύματα, επιδόρπια και ποτά. Tης Aσπασίας Mίχα Λαμπάκη Bυζαντινών διατροφή και μαγειρείες. Aνάμεσα στην αρχαία και τη νεοελληνική γαστρονομία. Tου Hλία Aναγνωστάκη H διατροφή κατά την Tουρκοκρατία. Aλληλεπιδράσεις «εθνικών» μαγειρικών. Tης Aννας Mατθαίου Tα βιβλία μαγειρικής του 19ου αιώνα. Πολίτικη και μικρασιάτικη κουζίνα. Γευστικές παραδόσεις. Tης Σούλας Mπόζη H μεγάλη συνάντηση. Oταν η ελληνική κουζίνα μπολιάστηκε με την ανατολική. Tου Xρίστου Zουράρι H αστικοποίηση της ελληνικής κουζίνας. Πώς ανατράπηκαν γευστικές συνήθειες αιώνων. Tης Eύης Bουτσινά Kαλογηρική μαγειρική. Aπό τον «άπυρον βίον» των μοναστών στην κοινοβιακή τράπεζα των μονών. Tου Aρχιμανδρίτου κ. Δοσιθέου Xόρτα και λαχανικά. Aποτελούν τη βάση εμπνευσμένων μαγειρικών. Tης Mυρσίνης Λαμπράκη Tοπικές μαγειρικές. Γεύσεις μοναδικές, καταστάλαγμα πείρας αιώνων και σοφίας ζωής. Tης Eύης Bουτσινά Aμπελακιώτικες νοστιμιές. Mια αντιπροσωπευτική τοπική κουζίνα. Tου Aντώνη Kαρκαγιάννη H Θεσσαλονίκη της γεύσης. Yψηλή ποιότητα και ποικιλία. Tου Θέμη Λιβεριάδη Oυράνια και επίγεια τρυφή. Bυζαντινών τρούφες, φουά γκρα, γάρος και η αγγελική φασολάδα. Tου Hλία Aναγνωστάκη Eξώφυλλο: Kαλούδια παρά θιν αλός, στον Aη Γιάννη της Λευκάδας (φωτ.: Mιχάλης Kρητικός). Yπεύθυνη «Eπτά Hμερών» EΛEYΘEPIA TPAΪOY Kουζίνα και πολιτισμός H ενότητα και η πολυτυπία της ελληνικής κουζίνας Zύμωμα ψωμιού στους Kαλαρίτες, Mε το ψωμί, το λάδι και το κρασί, τροφές και ποτό που αποκτούνται με επεξεργασία, οι αρχαίοι Eλληνες μετέτρεψαν πρώτοι την κουζίνα σε πολιτιστικό επίτευγμα, «εξανθρωπίζοντας» τη διατροφή (φωτ.: Tάκης Tλούπας). Tου Xρίστου Zουράρι ΣTON επιμελή ερευνητή (ή και στον αμελή) τα πράγματα εμφανίζονται πάντοτε συγκεχυμένα: Oι ήρωες του Oμήρου τρώνε μόνον κρέας. Πρόκειται για πιστή καταγραφή μιας πραγματικότητας ή μήπως έχουμε να κάνουμε με ένα φαντασιακό συμβολισμό, αφού, όπως είναι γνωστό, το κρέας, πολύ συχνά μέσα στην ιστορία των πολιτισμών, παραπέμπει ευθέως στις έννοιες της εξουσίας, της βίας, της φυσικής υπεροχής και της σεξουαλικότητας; Aπορία, μάλλον, ανεξιχνίαστη. Ωστόσο, λίγους αιώνες αργότερα τα πράγματα αλλάζουν άρδην. O Hρόδοτος, επιχειρώντας πρώτος τη θεμελίωση μιας θεωρίας περί «ελληνικότητας» ένα άθλημα που εξακολουθεί να διεξάγεται μέχρι σήμερα με την ίδια πάντοτε φιλοτιμία χαρακτηρίζει «βαρβάρους» όσους λαούς τρώνε μόνον κρέας και δεν γνωρίζουν το ψωμί. Σημειώνω, παρεμπιπτόντως, ότι κατά παράδοξη σύμπτωση τον συσχετισμό αυτό επαναλαμβάνει, με τους ίδιους ακριβώς ό- ρους, δέκα οκτώ ολόκληρους αιώνες μετά ο Θεόδωρος Mετοχίτης, όταν, Eπιμέλεια αφιερώματος: EΛEYΘEPIA TPAΪOY αμήχανος και τρομοκρατημένος, παρακολουθεί την ορμητική επέλαση των τουρκομάνων νομάδων στη Mικρά Aσία. Στην Aρχαία Eλλάδα, λοιπόν, φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, ότι συνυπάρχουν τα πάντα: στο ένα άκρο η Σπάρτη της απόλυτης λιτότητας με έμβλημα τον μέλανα ζωμό. Στο άλλο άκρο η φιλήδονη και τρυφηλή Σύβαρις, περιώνυμη για τις γαστριμαργικές επιδόσεις των κατοίκων της. Στη μέση άλλες πόλεις, λιγότερο ή περισσότερο επιρρεπείς στις μαγειρικές απολαύσεις, και βεβαίως η Aθήνα, του γνωστού «μέτρου», το οποίο, εν προκειμένω, μάλλον έκλινε προς την ολιγοφαγία. Kαι εδώ, πάλι, μια επιφυλακτική στάση επιβάλλεται: Διότι ναι μεν ως «μικροτράπεζοι» και «φυλλοτρώγες» καταγγέλονται οι Aθηναίοι και το «αττικηρώς δειπνίζειν» ταυτίζεται με την παντελή απουσία γαστριμαργικών απολαύσεων, αλλά πώς, από την άλλη πλευρά, να ερμηνεύσει κανείς την αυτάρεσκη οίηση του Περικλέους που μας διαβεβαιώνει ότι στην αγορά της Aθήνας καταφθάνουν όλα τα καλά του κόσμου, και ό- τι οι Aθηναίοι συνήθισαν να απολαμβάνουν τις εισαγόμενες νοστιμιές σαν να ήταν ντόπιες; Kαταγραφή, και εδώ, μιας πραγματικότητας ή (επιτάφιος) απολογισμός κυβερνητικού έργου, οπότε, βεβαίως, οι σχετικές διαβεβαιώσεις πρέπει να εκτιμώνται προσηκόντως; Aργότερα, στους ελληνιστικούς και ύστερους χρόνους, όπως όλοι (;) θέλουμε να ξέρουμε, το κέντρο της Eλλάδας θα μετακινηθεί στην Aνατολή. Eκεί, άλλες επιρροές, υλικές, κοινωνικές, θρησκευτικές και πνευματικές, με όχημα τη μεγάλη γαστρονομική παράδοση της αυτοκρατορικής Περσίας, θα ενοφθαλμίσουν στην κουζίνα των Eλλήνων καβαφικές «αγάπες και συγκινήσεις που κάποτε ξενίζουν τον Eλληνισμό». Bρισκόμαστε στην εποχή της αναμοχλεύσεως και του αναπροσανατολισμού της κουζίνας κατά τη διάρκεια της οποίας θα αναδειχθεί οριστικώς και τελεσιδίκως ο αισθησιασμός ως συστατικό και αναγκαίο στοιχείο της γαστρονομίας και θα παραδοθεί 2 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY 1998

2 στην ιστορία του πολιτισμού, ως κτήμα ες αεί, ένα μνημείο της γαστρονομικής φιλολογίας: οι «Δειπνοσοφιστές» του Aθήναιου. Δύο ρεύματα Eκτοτε, και μέχρι τις αρχές του αιώνα μας, δύο βασικά ρεύματα της ελληνικής κουζίνας θα κινούνται παραλλήλως. Aπό τη μια πλευρά της θάλασσας, η ευρύχωρη, σύνθετη, άλλοτε φτωχή και περιορισμένη και άλλοτε πλούσια και ευρηματική κουζίνα της Aνατολής, που θα ονομασθεί αργότερα βυζαντινή και η ο- ποία, αφού δεχθεί τις αναγκαίες προσλήψεις, επιρροές και τα αναπόφευκτα δάνεια θα κορυφωθεί με τη συμβολή πλέον, των γαστρονομικώς προσήλυτων Oθωμανών στην ακτινοβολούσα κουζίνα της Kωνσταντινούπολης. Aπό την άλλη πλευρά της θάλασσας, θα κινείται η κουζίνα της παλιάς Eλλάδας και των νησιών κουζίνα της λιτότητας (ενίοτε της ένδειας), της απλότητας και της εκφραστικής σαφήνειας, η οποία θα βρει, τελικώς, την ωριμότερη της έκφραση στην κουζίνα της Kρήτης. Πορείες, λοιπόν, παράλληλες των δύο ρευμάτων, αλλά όχι αποκλειστικές. Mετακινήσεις πληθυσμών, συνήθως βίαιες, σπανιότερα εκούσιες, εμπόριο και διακίνηση προϊόντων, τεχνολογικές εξελίξεις και ιστορικές αναστατώσεις θα φέρουν συχνά σ ε- παφή τα δύο ρεύματα, που άλλωστε, ποτέ δεν έπαυσαν να κινούνται σ έ- να, λίγο πολύ ενοποιημένο πολιτικά και οικονομικά, γεωγραφικό χώρο. Δεν πρέπει πάντως να μας διαφεύγει ότι «ρεύματα», καθεαυτά, δεν υπάρχουν. Tα «ρεύματα» είναι η συνισταμένη που προκύπτει από πολλές και συγγενείς τοπικές κουζίνες. Σύνθεση H συνέχεια είναι γνωστή. Eνα συγκλονιστικό επεισόδιο της ιστορίας μας στις αρχές του αιώνα θα εξαναγκάσει τους ρωμηούς κατοίκους της Mικράς Aσίας να μετακινηθούν στην παλιά Eλλάδα. Φορείς μιας ακμαίας πολιτιστικής παραδόσεως, οι εξουθενωμένοι πρόσφυγες θα έχουν την ευκαιρία να εισφέρουν στη νέα τους πατρίδα, μεταξύ άλλων, και την πλούσια γαστρονομική τους παιδεία. Θα πραγματοποιηθεί έτσι η μεγάλη σύνθεση των δύο βασικών ρευμάτων και η δημιουργία της σύγχρονης ελληνικής κουζίνας. Aυτό, όμως, το οποίο δεν είναι αρκούντος γνωστό είναι ότι αυτή η ενιαία, πλέον, και μακρόβια κουζίνα, που ευτύχησε να αναπτυχθεί σε μια ευρεία γεωγραφική περιοχή με τεράστια ποικιλία ζωικών και φυτικών προϊόντων που αναδύθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον ακμαίων πολιτισμών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και που ο- φείλει τη διαμόρφωσή της στη γόνιμη αντιπαράθεση και τελικά στη συναίρεση πλούσιων πνευματικών και γαστρονομικών αντιλήψεων, αποτελεί ένα από τα κορυφαία εν ισχύι και απολαύσει δημιουργήματα του πολιτισμού μας. Διότι κουζίνα δεν είναι μόνον η κουζίνα κι αυτό πρέπει να το καταλάβουμε. Kαι η ιστορια της μαγειρικής και των γεύσεων δεν είναι μόνον Παράσταση συμποσίου με νέους της Aθήνας και εταίρες. Aττική ερυθρόμορφη στάμνος του αγγειογράφου Σμίκρου, π.x. (Bρυξέλλες, Musées Royaux d Art et d Histoire). Ψωμί, χταπόδι και κρασί. Λιτό και καλαίσθητο το τραπέζι της συντροφιάς των Kρητικών γερόντων. η εξέλιξη των συνταγών και η αδιάκοπη μεταμόρφωση των αντιθέσεων νόστιμου άνοστου, καλομαγειρεμένου και κακομαγειρεμένου, αλλά η μακραίωνη διαδρομή κατά τη διάρκεια της οποίας μια κοινότητα ανθρώπων συγκροτεί, συνήθως με αργούς ρυθμούς και σπανιότερα με βίαιες κινήσεις, ένα σύστημα γαστρονομικών προτύπων, αξιών και απαγορεύσεων μέσα από το οποίο επαλη- Συνέχεια στην 4η σελίδα M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 3

3 Συνέχεια από την 3η σελίδα θεύει καθημερινά την ταυτότητά της, εισάγοντας και ενσωματώνοντας στη βασικότερη για την ανθρώπινη επιβίωση λειτουργία, στοιχεία του πολιτισμού της, θρησκευτικές, φιλοσοφικές και διαιτολογικές αντιλήψεις, συμβολικές αναπαραστάσεις, κυρίως δε και προεχόντως, α- ποτυπώνει την αντίληψη που έχει διαμορφώσει για τη σχέση της με τον κόσμο και την κοινωνία. H κουζίνα κείται πέραν της κουζίνας. Eνα παράδειγμα (δανεισμένο από την «Histoire de l alimentation», συλλογικό έργο υπό την διεύθυνση των J.L. Flandrin και M. Montanari): Tην πολιτιστική διάσταση της αρχαιοελληνικής κουζίνας μπορούμε να συλλάβουμε, αν, μέσα από την πολυτυπία των μαγειρικών φαινομένων που απαντούν σε διάφορους τόπους και σε διάφορες εποχές, κατορθώσουμε να αναχθούμε στις ιδρυτικές της αρχές και στους ιδρυτικούς της μύθους. (Mε την ίδια μέθοδο μπορούμε να ανασύρουμε και άλλα αποτυπώματα πολιτισμού σε νεώτερες περιόδους της κουζίνας μας). Tρεις τροφές, ένας θεσμός, ένας ρυθμός Διαλογή ελιάς στην Aργαλαστή, H ελληνική κουζίνα, κουζίνα του λαδιού και της θάλασσας, οφείλει πολλά από τα γαστρονομικά θαύματά της στο ελαιόλαδο (φωτ.: Tάκης Tλούπας). Aν, λοιπόν, ανασκάψουμε και ανιχνεύσουμε το υπέδαφος του διατροφικού συστήματος των αρχαίων Eλλήνων και αγνοήσουμε προς στιγμήν τα ποικιλόμορφα μαγειρικά δημιουργήματά τους θα ανασύρουμε τον πυρήνα: τρεις τροφές, έναν θεσμό και έναν ρυθμό: το ψωμί, το λάδι, το κρασί, το συμπόσιο και τις κανονιστικές ρυθμίσεις που το διέπουν. Oσο κι αν πολλά από τα στοιχεία αυτά θεωρούνται σήμερα μάλλον αυτονόητα και σχεδόν καθολικής α- ποδοχής, αν όχι απ όλους τους ανθρώπους τουλάχιστον για ένα μεγάλο τμήμα των λαών της Mεσογείου και της Eυρώπης, πρέπει να αντιληφθούμε ότι αποτέλεσαν τους κοσμογονικούς νεωτερισμούς μέσω των ο- ποίων οι Eλληνες θεμελίωσαν την ε- τερότητά τους έναντι των άλλων λαών. Διότι, με την υιοθέτησή τους οι Eλληνες θέλησαν να δείξουν πανηγυρικά ότι απηλλάγησαν οριστικώς από την πίεση της φυσικής ανάγκης, υπερβαίνοντας τη βαρβαρότητα και ιδρύοντας πολιτισμό: Tο ψωμί, το λάδι και το κρασί υιοθετούνται ως βασικά διατροφικά είδη και προάγονται σε ιερά σύμβολα διότι, σε αντίθεση με άλλες βαρβαρικές τροφές που προέρχονται είτε α- πό το κυνήγι είτε από τη συλλογή χόρτων και φυτών, είναι γεωργήματα και τεχνουργήματα του ανθρώπου, προϊόντα δηλαδή μιας καλλιεργημένης γης και μιας περαιτέρω τεχνικής επεξεργασίας. Tο συμπόσιο, εξάλλου, δηλαδή ο όμιλος των συνδαιτημόνων συμποτών που τρώνε, πίνουν, συζητούν και διασκεδάζουν μαζί, κατά τρόπο αυστηρώς ρυθμιζόμενο από κανόνες διαιτολογικούς, θρησκευτικούς και εθιμοτυπικούς συμβολίζει, πάλι, την υπέρβαση της φυσικής ανάγκης. Oι Eλληνες, πλέον, δεν τρώνε μόνοι τους, όπως τα ζώα και οι βάρβαροι, ούτε αποσκοπούν, μόνον, στον κορεσμό της πείνας. H διατροφή εξελίσσεται σε διαδικασία εκκοινωνικεύσεως και θα νοείται, εφεξής, ως επίτευγμα και επιστέγασμα πολιτισμού. Eίναι δε τόσο μεγάλη η προσήλωση των Eλλήνων στα ιερά και τα όσια της διατροφής τους, ώστε και όταν ακόμη γνώρισαν τη μεγίστη πολιτιστική μεταμόρφωση, εγκαταλείποντας τους αρχαίους θεούς της, έ- σπευσαν να ενσωματώσουν τα σύμβολα του παλιού πολιτισμού τους στη νέα θρησκεία: έτσι το ψωμί και το κρασί μετουσιώθηκαν σε σώμα και αίμα Θεού, το δε λάδι συνοδεύει έ- κτοτε, ανελλιπώς, τις λατρευτικές τους τελετές. H κουζίνα, τελικά, είναι ανθεκτικότερη από τη Θρησκεία. (Παρένθεση: αποδεικνύεται όμως χρησιμότατη και στην πολιτική: Kάθε χρόνο, οι Aθηναίοι έφηβοι προσέρχονται στο ναό της Aγραύλου για να δώσουν τον όρκο της ενηλικιώσεως. Kαι ορκίζονται να θυσιασθούν υπέρ Πατρίδος. Ποιας Πατρίδος; Eκείνης «όπου φύονται το σιτάρι, το κριθάρι, η ελιά και το αμπέλι». Πρόκειται για όρκο πολυσήμαντο, ο οποίος μπορεί να σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι σε ό- ποιο τόπο οι Aθηναίοι κατορθώσουν να σπύρουν και να φυτέψουν σιτάρι, κριθάρι, ελιές και αμπέλια, μέχρι εκεί θα εκτείνεται και η πατρίδα τους. Kάτι, άλλωστε, που συνέβη κατ επανάληψιν. Διαχρονία και πολυτυπία Tι μπορούν να σημαίνουν όλα αυτά; Oχι βέβαια ότι οι Eλληνες παρέμειναν επί αιώνες δέσμιοι ενός αποκλειστικού διατροφικού προτύπου. Kαι κρέας αρκετό έφαγαν και τρώνε ακόμη με βουλιμία και με βούτυρο μαγείρεψαν τις τροφές τους και ά- πειρες επιρροές δέχθηκαν και σαν α- γριάνθρωποι, πολύ συχνά, επέπεσαν στο φαγητό τους. Eκείνο, όμως, που με ασφάλεια διαπιστώνουμε να αναδίδεται από τη διαχρονία της ελληνικής κουζίνας και από τις κατά τόπους εκδοχές της είναι, πρώτον, η θεμελιώδης σχέση μεταξύ της κουζίνας και του πολιτισμού και δεύτερον, η εντυπωσιακή επιβίωση των βασικών διατροφικών αρχών σε όσα μέρη, τουλάχιστον, οι Eλληνες έζησαν ως συμπαγής ομάδα και σε όσες περιοχές, βέβαίως, το έ- δαφος, το κλίμα και η ιστορία το επέτρεψαν. Διότι να μην το ξεχνάμε κάθε κουζίνα υπάρχει, κατ αρχήν, εν τόπω και χρόνω. Eίναι δηλαδή, δέσμια του τόπου όπου αναπτύσσεται, των προϊόντων που παράγονται σ αυτόν, του κλίματος και των ιστορικών συγκυριών που την επηρεάζουν και τη μεταμορφώνουν και, συνεπώς, δεν μπορεί παρά να έχει τα χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν σε κάθε τόπο και σε κάθε εποχή. Γι αυτό, άλλωστε, δεν πρέπει να μας εκπλήσσει η απέραντη πολυτυπία της ελληνικής κουζίνας: Kουζίνες τοπικές, άλλοτε εφαπτόμενες και άλλοτε αποκλίνουσες, κουζίνες της Aνατολής και του βουτύρου, κουζίνες της θάλασσας και του λαδιού, κουζίνες του βορρά και της ομίχλης, κουζίνες της στέρησης και της φτώχειας, κουζίνες του πλούτου και της φαντασμαγορίας. Kαι κάτω απ αυτές, σαν υποδόρειοι σύνδεσμοι, πολύ συχνά το λάδι, πάντοτε το ψωμί και το κρασί, για να επιβάλλουν το νόμο της κοινωνικότητας: Στις κουζίνες αυτές, καλώς ή κακώς, οι γεύσεις και το κρασί δεν ε- πισκιάζουν τη συζήτηση, η μαγειρική και η «μέθη» δεν κατισχύουν της παρέας. H κουζίνα, κατά την αντίληψη ό- λων σχεδόν των ανθρώπων (πλην α- σκητών όχι όμως καλογέρων πουριτανών πάσης κοπής και λοιπών α- παιδεύτων φονξιοναλιστών) είναι υ- πόθεση χαράς και ευδαιμονίας. Kαι έτσι θα παραμείνει. Aνατέμνοντας, καμιά φορά, την ιστορία της, δεν επιδιώκουμε ούτε να την απονευρώσουμε ούτε να την απομυθοποιήσουμε ούτε να της αποδώσουμε μια ιθαγένεια, την οποία, ούτως ή άλλως, δεν χρειάζεται. (Tο αντίθετο συμβαίνει μάλιστα, η κουζίνα είναι αυτή που απονέμει ιθαγένειες). Για τον λόγο αυτό, η συνοπτική α- ναδρομή που προηγήθηκε, ας εκληφθεί ως απόπειρα ερμηνείας ενός ε- ξόχως ενδιαφέροντος διατροφικού φαινομένου, όπως είναι η πορεία και η πολυτυπία της ελληνικής κουζίνας, και, ιδίως, ως υπόδειξη πρωτοβουλίας απευθυνομένη προς τους κατά λειτουργίαν αρμοδίους: τους επαγγελματίες μάγειρες και εμάς τους ί- διους: H καλή κουζίνα, όπως την εννοούμε σήμερα (διότι και η περί αυτής α- ντίληψη αλλάζει με τα χρόνια), προϋποθέτει τη γνώση του γευστικού μας μητρώου, δηλαδή του πλαισίου ε- ντός του οποίου συντελείται η γευστική ομοφωνία μας και των ορίων, πέραν των οποίων εκδηλώνεται η δυσφορία μας. H γνώση, όμως, αυτή έπαυσε ν α- ποκτάται, μόνον, με τους συνήθεις, ασυνείδητους και παραδοσιακούς τρόπους της μιμήσεως και της επαναλήψεως, αφ ότου, ιδίως, η κουζίνα μας διευρύνθηκε και εμπλουτίστηκε με νέο ύφος και χαρακτήρα, με νέες συνταγές, υλικά, τεχνικές μεθόδους και «μυστικά». Hλθε, λοιπόν, η ώρα της μελέτης της ιστορίας και της πολυτυπίας της κουζίνας μας, ενιαίας και τοπικής. H «φαντασία» και η «δημιουργικότητα» μπορούν να περιμένουν. Θα έλθει η ώρα τους. 4 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY 1998

4 Tου Xρήστου Mπουλώτη Aρχαιολόγου στο Kέντρον Eρεύνης της Aρχαιότητος της Aκαδημίας Aθηνών Aρτος και τυρός Zητήματα διατροφής στο Aιγαίο της 2ης χιλιετίας π.x. Aριστερά: Σαλιγκάρια σε αγγείο από το Aκρωτήρι Θήρας (χώρος Aλφα 2). B μισό του 16ου αι. π.x. Δεξιά: Πήλινο αγγείο με διάκοσμο σταφυλιών, από το Aκρωτήρι Θήρας (χώρος Δέλτα 4). B μισό 16ου αι. π.x. Oι ΓPAΦEIΣ στα ανάκτορα της Kρήτης και της μυκηναϊκής Eλλάδας που επιμελούνταν με ακρίβεια σχολαστική να καταγράφουν πάνω σε πήλινες πινακίδες λογής γεννήματα δημητριακά, αλεύρι, μέλι κι ελιές, κρασί, σύκα, καρυκεύματα, τυρί, οικόσιτα ζωντανά κ.ά. βρίσκονταν δεκάδες αιώνες μακριά α- πό την αγωνία του τροφοσυλλέκτη για την εξασφάλιση της επιούσιας βρώσης. H μακρόσυρτη μετάβαση από το άγριο στο ήμερο, η βαθμιαία δηλαδή εξημέρωση φυτών και ζώων, απότοκη και επικουρική της μόνιμης εγκατάστασης σε έναν τόπο, ζητά να τη λογίσουμε, χωρίς υ- περβολή, ως την πρώτη μεγάλη νίκη του ανθρώπου πάνω στον περιβάλλοντα χώρο του, ως τον πρώτο δαμασμό και ωφελιμιστική υποταγή της φύσης στις αδήριτες ανάγκες του. Aπ τους Nεολιθικούς χρόνους είχε αρχίσει πια για τα καλά να μεταστρέφεται προς όφελός του το αρχέγονο, σκληρό παιχνίδι της επιβίωσης, να παίζεται τώρα εν πολλοίς με τους δικούς του όρους. Kαι τα πράγματα διαγράφονταν ο- λοένα και πιο ευοίωνα προϊόντος του χρόνου, ιδίως από την Πρώιμη Eποχή του Xαλκού, την 3η δηλαδή χιλιετία, όταν σε αμφίδρομη αιτιώδη σχέση με το φαινόμενο της πρώιμης αστικοποίησης απέκτησαν ιδιαίτερη βαρύτητα οι έννοιες της επάρκειας και του πλεονάσματος έννοιες κλειδιά κι οι δυο στην παραγωγική διατροφική διαδικασία που, ανάμεσα σε άλλα, επιταχύνοντας τους τροχούς του α- νταλλακτικού εμπορίου, λειτούργησαν συνεκδοχικά, απ την πλευρά τους, ως κοινωνικοί αναμοχλευτές και δείκτες. Tο πλεόνασμα ειδικότερα είναι, κοντολογής, πλούτος, κι ως τέτοιο, συγκεντρούμενο σε λίγα χέρια, συνεπάγεται διάκριση, κύρος, εξουσία. Kαι σ αυτήν ακριβώς τη βάση, πραγματική όσο και συμβολική, εδράζεται αναμφίβολα ένας από τους αποχρώντες λόγους ο πιο καθοριστικός ίσως για το πρώτο ξετίναγμα των αιγαιακών ανακτορικών κοινωνιών στην Kρήτη, την αυγή της 2ης χιλιετίας π.x., και λίγους αιώνες αργότερα στην μυκηναϊκή Eλλάδα. Aν τώρα, στη διαχρονική ιστορία του αιγαιακού κόσμου, ποσοτικοί και ποιοτικοί χαρακτηρισμοί όπως αφθονία, καταναλωτισμός, εκζήτηση, συναντούν για πρώτη φορά την κυριολεκτική τους διάσταση στις παραπάνω κοινωνίες, αγκαλιάζοντας όλες σχεδόν τις εκφάνσεις του υλικού βίου, οι ίδιοι αυτοί χαρακτηρισμοί αφορούν αναμφίβολα και τη διατροφή, τόσο αυτήν καθεαυτήν, ως πράξη αυτονόητης καθημερινότητας κι αφορμή για συμβολικές κοινωνικο θρησκευτικές σημάνσεις, όσο και τα περί αυτήν, είτε πρόκειται για φορητά σκεύη είτε για μόνιμες εγκαταστάσεις και βοηθητικούς χώρους. Yπολείμματα τροφής Πήλινο σκεύος για το ψήσιμο «σουβλακιών» από το Aκρωτήρι Θήρας (χώρος Δέλτα 2). B μισό 15ου αι. π.x. Περιδιαβαίνοντας ο μελετητής της αιγαιακής 2ης π.x. χιλιετίας στην τερψιλαρύγγια μυθολογία της κουζίνας δεν νιώθει αβοήθητος, ομιχλοβάμων. Oι πληροφορίες του ρχονται άφθονες από πολλές μεριές, και μάλιστα συγκλίνουσες, διασταυρούμενες και συμπληρώνοντας συχνά η μία την άλλη. Πρώτα απ όλα μιλάνε από μόνα τους τα ζωικά και φυτικά υπολείμματα τροφής και οι λογής απανθρακωμένοι σπόροι και καρποί, κι ακόμη τα κουκούτσια, που επιτέλους! άρχισαν να συλλέγονται ε- πιμελώς πια στις ανασκαφές των τελευταίων χρόνων. Eνίοτε ο αγαθός δαίμων της διατήρησης μάς ε- πιφυλάσσει καλοδεχούμενες εκπλήξεις, όπως οι ελιές λόγου χάρη που, ανέγγιχτες θαρρείς απ τον χρόνο, βρέθηκαν το 1964 σε δεξαμενή νερού στο μινωικό ανάκτορο της Zάκρου σώζοντας ακέραιη τη σάρκα τους. Δεν έχουν βέβαια ταπεινότερη φωνή τα όποια ίχνη ε- ντοπίζονται με μικροσκόπιο μέσα σε σκεύη τροφοπαρασκευής, σερβιρίσματος και αποθήκευσης. Aπό το ανασκαφικό πεδίο στο εργαστήριο του αρχαιοβοτανολόγου και του αρχαιοζωολόγου, το συλλεγόμενο υλικό ομολογεί όχι μόνο για το τι και το πώς της διατροφής, αλλά επιπλέον για τα είδη, τις ποικιλίες των βρώσιμων, ακόμη και για τυχόν ιδιαιτερότητες στην καλλιέργεια και για ασθένειές τους. Oμως το κέρδος είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς ό,τι επιλέχθηκε πάλαι ποτέ προς βρώση και μεταφέρθηκε απ το απέραντο άχτιστο στο χτισμένο, μας βοηθάει ουσιαστικά να αποκαταστήσουμε τον αδιάλειπτο διάλογο του ανθρώπου με την οικεία του φύση, να διευρύνουμε τις γνώσεις μας για το αρχαιοπεριβάλλον, την ενδημική χλωρίδα και πανίδα της εποχής. Yποδειγματική εφαρμογή βρίσκουν τα παραπάνω με τις τελευταίες κυρίως ανασκαφές στο Aκρωτήρι της Θήρας, τον ανθηρό αυτόν εμπορικοναυτικό οικισμό, που έμελλε, σαν ξέσπασε η βιβλική ηφαιστειακή έκρηξη γύρω στο 1500 π.x., να εξαφανισθεί από προσώπου γης, σαβανωμένος με το λευκοσέντονο της άσπας και της ελαφρόπετρας. Xάρη στις ευνοϊκές συνθήκες διατήρησης αφενός, στην περισυλλογή και εμβριθή μελέτη αφετέρου ακόμη και της παραμικρής ένδειξης, ανασυντίθεται σιγά σιγά μα σταθερά ένα σημαντικό μέρος του διαιτολογίου των Aκρωτηριανών. Kαι ό,τι ίσχυε εκεί, αντανακλούσε ασφαλώς σε μεγάλο βαθμό τις διαιτητικές συνήθεις του ευρύτερου αιγαιακού κόσμου. Kρέας αιγοπροβάτων και χοίρων, λογής αλιεύματα (ψάρια, χταπόδια, σουπιές και όστρεα), δημητριακά, όσπρια κι ανάμεσά τους δεσπόζουσα η παραδοσιακή για τη Σα- Συνέχεια στην 6η σελίδα M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 5

5 Πινακίδα Γραμμικής B από το ανάκτορο της Πύλου, στην οποία καταγράφονται σιτάρι, κρασί, τυρί, μέλι, αλεύρι και ζώα. 13ος αι. π.x. Iδιότυπος αποθηκευτικός χώρος (B1) στο Aκρωτήρι Θήρας. 16ος αι. π.x. Xάλκινα σκεύη κουζίνας ως κτερίσματα σε τάφο των Iσοπάτων Kνωσού. 15ος αι. π.x. Συνέχεια από την 5η σελίδα ντορίνη φάβα! ελιές, σύκα, σταφύλια για το τραπέζι και για κρασί, συναποτελούσαν σε γενικές γραμμές τη βάση της διατροφής. H διάγνωση μάλιστα της σημασίας των οσπρίων έκανε την αρχαιοβοτανολόγο Aνάγια Σαρπάκη να μετατρέψει πρόσφατα σε «τετράδα» την «μεσογειακή τριάδα» των δημητριακών, λαδιού και κρασιού που είχε προτείνει C. Renfrew. Tο πιο χορταστικό πάντως απ τα επιούσια φαγώσιμα θα ήταν το ψωμί, ό- πως δείχνει και το άφθονο αλεύρι που εντοπίσθηκε αποθηκευμένο σε πιθάρια περιμένοντας τα χέρια για να το ζυμώσουν. Eυκαιριακά ό- μως εμπλουτιζόταν το διαιτολόγιο με το κυνήγι και εδέσματα πιο «εξωτικά» σαν τα σαλιγκάρια στο ε- σωτερικό αγγείου, φερτά πιθανόν από την Kρήτη μαζί με άλλα εμπορεύματα. Για την επίμονη, επινοητική άγρα της πληροφορίας αξίζει να σημειωθεί εδώ ενδεικτικά ότι η βρώση σύκων στο Aκρωτήρι πιστοποιήθηκε πρόσθετα και με έναν τρόπο αληθινά ασυνήθιστο, μέσα δηλαδή απ την ανίχνευση σπόρων τους στα κόπρανα (κοπρόλιθοι) ε- κείνου που τα απήλαυσε λίγο καιρό πριν από τη μεγάλη έκρηξη. Mαγειρικά σκεύη H πράξη της διατροφής, στα στάδιά της που εκτυλίσσονται πια ε- ντός του οικισμού κάτω από στέγη ή και σε χώρους ανοιχτούς, έχει, θα λέγαμε, την αρχιτεκτονική της, και βέβαια την κατάλληλη κατά περίσταση σκευή. Eτσι, περνάμε στη δεύτερη πηγή πληροφόρησης, στο σκηνικό που μέσα του καλείται ο αρχαιολόγος να ανασυνθέσει τις λογής τροφοπαρασκευαστικές δραστηριότητες, όσα προηγούνται και όσα έπονται της ανάλωσης τροφής, διαβάζοντας τα παντοειδή υλικά κατάλοιπα και ερμηνεύοντάς τα σε έλλογες συναρτήσεις. Aπό τα ανάκτορα στα σπίτια της κοινωνικής ελίτ κι από εκεί μέχρι το πιο ταπεινό οικοδόμημα οι σχετικές ενδείξεις μάς δίνονται πλουσιοπάροχα, ιδίως βέβαια σε καλοδιατηρημένους οικισμούς σαν το Aκρωτήρι, όπου έχει κανείς την αίσθηση ότι οι κάτοικοί του απ ώρα σε ώρα θα φανούν για να συνεχίσουν το ά- λεσμα του σταριού ή των ψαριών το ψήσιμο, που τ άφησαν ξαφνικά στη μέση. O αρχιτεκτονικός όμως χώρος, τις πιο πολλές φορές, δεν έχει από μόνος του φωνή. Aυτό που περισσότερο κι απ τη μορφή του σηματοδοτεί τη λειτουργία του είναι κάποιες ιδιάζουσες κατασκευές, η οικοσκευή, τα εργαλεία του. Aν τώρα για τους αποθηκευτικούς χώρους, τα πράγματα είναι απολύτως ξεκάθαρα, με πιο ευανάγνωστη περίπτωση τους πιθεώνες σε ανάκτορα και σπίτια επίλεκτα, δεν είναι πάντα το ίδιο σαφή στην αναζήτηση του μαγειρείου, της κουζίνας, παρά την εκπλήσσουσα πληθώρα των «μαγειρικών σκευών» στην αρχαιολογική βιβλιογραφία. Kαι τούτο ίσως γιατί, πλάι στη χρήση σταθερών εστιών για βράσιμο ή ψήσιμο της τροφής, υπήρχαν και εστίες φορητές που εύκολα μπορούσαν να μεταφερθούν από χώρο σε χώρο ή κι έξω απ το σπίτι, όπου το άναμμα της φωτιάς γινόταν α- σφαλέστερο. Mε μια τέτοια, λοιπόν, συμπεριφορά της εστίας, η «κουζίνα» δεν είναι τόσο αρχιτεκτονικός χώρος όσο είναι πράξη, και μάλιστα κινούμενη, μπερδεύοντας πολύ τους αρχαιολόγους, πράγμα που ισχύει εν πολλοίς και στην αναζήτηση των χώρων εστίασης. Kαι η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο καθώς πολλά από τα μαγειρικά σκεύη, ή όσα συνόδευαν το σερβίρισμα και τη φύλαξη τροφής, στερεής ή υγρής, α- νακαλύπτονται διάσπαρτα και μάλιστα σε χώρους όπου, σύμφωνα με τους δικούς μας κώδικες, δεν θα τα περίμενε κανείς. Στα πολυάνθρωπα ανάκτορα, ω- στόσο, η οργάνωση και η λειτουργία των εν λόγω διαμερισμάτων δεν μπορεί παρά να ήταν αυστηρά προκαθορισμένες. Στο ισόγειο του ανακτόρου της Zάκρου, λόγου χάρη, ταύτισε πειστικά ο Nικόλαος Πλάτων ένα τεράστιο μαγειρείο (9 μ.x12 μ. περίπου) και τους γύρω βοηθητικούς χώρους του, συναξιολογώντας μια σειρά εύγλωττες ενδείξεις όπως σταθερές εστίες με πήλινες τριποδικές χύτρες πάνω τους, διάφορα άλλα τυπικά μαγειρικά σκεύη, μικροσκοπικά δοχεία για καρυκεύματα ίσως, αποθηκευτικά πιθάρια, ένα λίθινο γουδί, αμφορείς, στάμνους κ.ά. Xειροπιαστή όμως απόδειξη για τον χαρακτήρα του διαμερίσματος ως 6 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY 1998

6 μαγειρείου, κι ενδεχομένως ευκαιριακά ως τραπεζαρίας για το προσωπικό του ανακτόρου, αποτελούν οι μεγάλες ποσότητες οστών από ζώα και πουλιά υπολείμματα τροφής και πιθανόν αποθηκευμένου κρέατος που θάφτηκαν κάτω απ τα ερείπια. Oσο για τον τόπο των ε- πίσημων συνεστιάσεων, ακολουθώντας ο Πλάτων τα πορίσματα του J. Walter Graham, του εξέχοντα μελετητή της αρχιτεκτονικής των μινωικών ανακτόρων, τον αναζητεί στον άνω όροφο, στην ευρύχωρη κιονωτή αίθουσα πάνω απ το μαγειρείο, με το οποίο επικοινωνούσε μέσω εσωτερικής σκάλας. H εκζήτηση στην ποικιλία των σκευών, που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στήριζαν και πλαισίωναν τη διατροφή, με την ευρύτερη έννοιά της, υποδηλώνει ασφαλώς μια αντίστοιχα πλούσια διαφοροποίηση στις πρακτικές εφαρμογές και στις διαιτητικές συνήθειες της ε- ποχής. Eνίοτε μάλιστα κάποια σκεύη μάς αποκαλύπτουν εντελώς συγκεκριμένους τρόπους στην παρασκευή τροφής, για τους οποίους θα περιοριζόμασταν αλλιώς μόνον σε υποθέσεις. Oι κρατευτές, για παράδειγμα, όπως εκείνοι του Aκρωτηριού, τα πήλινα δηλαδή υ- ποστηρίγματα μικρών οβελών, ρητά πρωτομαρτυρημένοι στον Oμηρο αναγορεύουν τώρα τα «σουβλάκια» σε έδεσμα προσφιλές τουλάχιστον από τη 2η π.x. χιλιετία. Tα σκεύη όμως που διέθετε κάθε νοικοκυριό, καθώς ποίκιλλαν σε ποιότητα και αριθμό από περίπτωση σε περίπτωση, επιτελούσαν, πλάι στη χρηστική τους, και μιαν άλλη αποστολή: να λειτουργήσουν δηλαδή κι αυτά, απ την πλευρά τους, ως αντικείμενα γοήτρου, εκφραστές κοινωνικής θέσης των κατόχων τους, ιδίως βέβαια τα χάλκινα και όσα ήταν φτιαγμένα από χρυσό κι ασήμι. Kι ήταν αυτός ένας από τους αποχρώντες λόγους που τα απέθεταν ως κτερίσματα στους τάφους πλούσια οι πλούσιοι, οι φτωχοί φτωχά. Eτσι, η αναζήτηση της πληροφορίας γύρω από τη φυσιογνωμία της κουζίνας μάς πηγαίνει και σε ιερά της εποχής και προπαντός σε τάφους. Eνας μάλιστα τέτοιος ασύλητος τάφος στα Iσόπατα της Kνωσού, που δέχθηκε το σώμα κάποιου σημαίνοντος νεκρού της ε- κεί ανακτορικής κοινωνίας, μας δίνει τη δυνατότητα να ρίξουμε μιαν άπληστη ματιά στο πιο ολοκληρωμένο «ευρετήριο» χάλκινων μαγειρικών σκευών σαν κι αυτά που θα ήταν ασφαλώς τυπικά για τα καλά νοικοκυριά μεσούσης της 2ης π.x. χιλετίας. Oι μαρτυρίες της Γραμμικής B Για τα σύνθετα μορφώματα που υπήρξαν οι ανακτορικές κοινωνίες της Kρήτης και της μυκηναϊκής Mικρογραφική παράσταση ψησίματος τροφής σε τριποδικές χύτρες. Aπόσπασμα τοιχογραφικής ζωφόρου από τον οικισμό της Aγίας Eιρήνης στην Kέα. B μισό 16ου αι. π.x. H τοιχογραφία του νεαρού ψαρά από τη Δυτική Oικία στο Aκρωτήρι Θήρας. B μισό 16ου αι. π.x. Eλλάδας καθώς επίσης όσες αστικές ακούμπησαν πάνω τους μιμητικά, ήταν επόμενο οι δραστηριότες της διατροφής, στις λογής πτυχές τους και με ποικίλες αφορμές, να γίνουν γραπτός λόγος και εικόνα αφηγηματική. Mε τις δύο πρόσθετες αυτές πηγές πληροφόρησης έρχεται και διευρύνεται πλέον θεαματικά ο κύκλος των γνώσεών μας, αφού ό,τι καταγράφηκε στα κατάστιχα των πινακίδων, ανακτορικών και μη, ή ακινητοποιήθηκε σε εικόνα, δεν διασταυρώνεται απλώς με όσα γνωρίζουμε ήδη απ τα τροφικά κατάλοιπα και τα αρχαιολογικά δεδομένα, αλλά επιβεβαιώνει κιόλας εικασίες, τεκμηριώνει αμάρτυρα από αλλού στοιχεία, αποκαλύπτει μυστικά. Tα της τέχνης από καιρό γνωστά τα πιο πολλά και, πάντως, ευκολοπρόσιτα. Tα παρακάμπτω εδώ, λόγω περιορισμένου χώρου, για να α- ναφερθώ ακροθιγώς στις μυκηναϊκές πινακίδες Γραμμικής B, μια και η σημασία τους για τα ζητήματα διατροφής, εκτός των άλλων, έ- Eλιές σε πήλινο κωνικό κύπελο, που βρέθηκαν σε δεξαμενή νερού στο μινωικό ανάκτορο της Zάκρου. Γύρω στο 1450 π.x. γκειται πρόσθετα στο ότι ονοματίζουν εναυσματικά σε γραπτή ελληνική λαλιά λογής αγροκτηνοτροφικά προϊόντα και σκεύη σαν κι αυτά που είδαμε παραπάνω, τρίποδες (ti ri po de) λόγου χάρη, αμφορείς (a pi po re we), εσχάρα (e ka ra). Aπό τα προϊόντα της βασικής διατροφής διαβάζουμε στις πινακίδες: έλαιον (e ra wo) και ε- λαία (e ra wa), μέλι (me ri), τυρός (tu ro), σύκα (su za) και άλευρον (a re ro). O οίνος, αντίθετα, το σιτάρι, καθώς και τα βοειδή, τα αιγοπρόβατα και οι χοίροι έχουν αποδοθεί κατά κανόνα μόνον με τα α- ντίστοιχα ιδεογράμματά τους, μάς παραδίδονται ωστόσο λεξιλογικά στις πινακίδες μέσα από άλλες, πλάγιες οδούς. Eμμεσα επίσης κερδίζουμε τη λέξη άρτος, που α- παντά ως πρώτο συνθετικό του αρτοκόπος (a to po qo), λέξη μαρτυρημένη στην Πύλο όσο και στις Mυκήνες με τη σημασία «αρτοποιός». Eκπλήσσουσα είναι, απ την άλλη, η ποικιλία των αρωματικών φυτών και καρυκευμάτων (μάραθον, μίνθη, κορίανδρον, σέλινον, σχοίνος, κύμινον κ.ά.) που, ως φαίνεται, τις πιο πολλές φορές προορίζονταν να αρωματίσουν το λάδι ή να του προσδώσουν ιαματικές, στυπτικές ή αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Xωρίς αμφιβολία όμως τα ί- δια αυτά συστατικά θα διεκδικούσαν επίζηλη θέση σε πολλές κουζίνες της εποχής, νοστιμίζοντας λογής λογής εδέσματα. Bέβαια ό,τι καταχωρίσθηκε απ τους ανακτορικούς γραφείς στις πινακίδες δεν είναι παρά ένα μέρος μόνον από όσα απάρτιζαν το διευρυμένο διαιτολόγιο της εποχής, και ασφαλώς κρίθηκε άξιο καταγραφής μόνον στο βαθμό που α- φορούσε στενά τις οικονομικές δραστηριότητες των ανακτόρων, είτε επρόκειτο για έλεγχο της παραγωγής και διακίνησης προϊόντων, είτε για ανταμοιβές σε είδος, είτε για προσφορές σε ιερά θεοτήτων. Eτσι, δεν βρίσκουν θέση στα αυστηρώς λογιστικά κατάστιχα των πινακίδων φαγώσιμα ε- φήμερα ή περιστασιακά όπως τα θηράματα ή τα ψάρια. Kαι εις μάτην θα περίμενε κανείς με εξαίρεση ίσως τους τρόπους στο αρωμάτισμα λαδιού να συναντήσει κάποιο συνταγολόγιο που να θυμίζει έστω από μακριά την πλούσια γεωγραφία της κουζίνας του Aρχέστρατου και του Aθήναιου. M. ΣABBATO 18 - KYPIAKH ΠAΣXA 19 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 7

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Kτηνοτροφία (κρέας γάλα -τυρί) 2 η ομάδα. 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15

Kτηνοτροφία (κρέας γάλα -τυρί) 2 η ομάδα. 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Kτηνοτροφία 2 η ομάδα 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Ποια ήταν τα προϊόντα της ς; Τα προϊόντα της ς ήταν το τυρί το οποίο παρασκευαζόταν από γάλα πρόβειο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διατολογίας-Διατροφής, Αθήνα 2 Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος,Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΑ ΣΥΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΩΝ ΠΗΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

PROJECT: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΑ ΣΥΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΩΝ ΠΗΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ PROJECT: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΑ ΣΥΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΩΝ ΠΗΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ «ΑΝΤΑΜΩΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΓΕΥΣΕΩΝ» 4,5 και 6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ 2009 ΠΑΡΑΛΙΑ ΒΟΛΟΥ (Τράπεζα Ελλάδος) Το Γραφείο Υποστήριξης Προϊόντων της Νομαρχιακής

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς:

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς: Η χρήση της ελιάς σο στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής, Διατροφής, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι βυζαντινές γεύσεις ή «Βρώματα και Μαγειρείες»

Οι βυζαντινές γεύσεις ή «Βρώματα και Μαγειρείες» Οι βυζαντινές γεύσεις ή «Βρώματα και Μαγειρείες» Η διαδικασία παρασκευής της τροφής -η επιλογή υλικών, μεθόδων και σκευών- αποτελεί μία σημαντική παράμετρο του πολιτισμού μίας εποχής και η διερεύνηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ III ΚΩΔΙΚΑ ΦΠΑ Ν.2859/2000

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ III ΚΩΔΙΚΑ ΦΠΑ Ν.2859/2000 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ III ΚΩΔΙΚΑ ΦΠΑ Ν.2859/2000 (προηγ.) (νέο) Η παράγραφος 1 καταργείται Τα ζωντανά ζώα υπάγονται σε κανονικό Η παράγραφος 2 καταργείται Τα ζωντανά ζώα υπάγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014 Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013 - Wine Friends Ο μαγικός κόσμος του κρασιού περιμένει να τον ανακαλύψετε. Αρώματα, χρώματα και γεύσεις κρασιών από την

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ετη 2009, 2010 και 2011

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ετη 2009, 2010 και 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Πειραιάς, 02 / 04 / 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ετη 2009, 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ

Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ Αναστασία Βερβέρη Δανάη Καρακούση Φιορελα Μπιτζέκου Βικτώρια Σιταρά Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΤΡΟΦΕΣ Οι τυποποιημένες τροφές του Δυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Πειραιάς, 3 / 4 / 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013 Από την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης,

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο Γυμνάσιο Μαλακοπής Θεσσαλονίκης ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: Παπαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry Μαρινάτες ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΟΣΟΧΗ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΜΕ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ. Ένα από τα σπουδαιότερα και παλαιότερα βοηθήματα της μαγειρικής τέχνης. Ένας πολύτιμος

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα DORIAN ZEST Exclusive Business Gifts Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα Σελίδα 2 Πίνακας περιεχομένων Έτοιμες Συνθέσεις Δώρων Lunch Break..4 Taste and Colour..5 Tomato the Antioxidant..6 A Big Mediterranean

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΟΜΒΟΥ Ψαράς που κρατάει ψάρια, τοιχογραφία από τον προϊστορικό οικισμό στο Ακρωτήρι της Θήρας, 70 π.χ., Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Ανάλυση της κατηγορίας των Μπισκότων στο οργανωμένο λιανεμπόριο των Super/Hyper Market. Ιανουάριος 2015 ΜΠΙΣΚΟΤΟ μια γλυκιά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή!!!

Ιστορική αναδρομή!!! Ιστορική αναδρομή!!! Προϊστορικά χρόνια τροφοσυλλέκτης αρχικά για να βρίσκει την τροφή του να φτιάχνει τα καταφύγιά του σημαντικότεροι σταθμοί στην ιστορία του ανθρώπου μυϊκή ενέργεια αργότερα φτιάχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις 10/10/2009 εγκρίθηκε στην Nairobi της Κένυα η Μεσογειακή Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές oι Aγαπηµένες µου Συνταγές περιεχόµενα Εισαγωγή Βασικά υλικά Σούπες & σάλτσες Λαχανικά & σαλάτες Ζυμαρικά & ρύζι Κρέας & ψάρι Αυγά & τυριά Γλυκά Ιδέες για πάρτι Κομπόστες & τρόφιμα σε άλμη Πηγές Ευχαριστίες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Corfu ACORDO - Corfu Specialty Foods Artisan + natural

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΕΙΔΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΕΥΜΑΤΩΝ Υπάρχουν δυο είδη βασικών γευμάτων που σερβίρονται σε ένα εστιατόριο. Α) Τα κύρια γεύματα: Είναι τα υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Delicatessen ΜΙΑ ΠΑΝΔΑΙΣΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, ΓΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΙΑΤΟ ΣΑΣ. ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ... ΤΕΧΝΗ. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Η μαγειρική δεν είναι απλά η προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια για τους φίλους του κρασιού! Οι κορυφαίοι των τουριστικών σπουδών. Ημερολόγιο Οινικής Απόλαυσης

Σεμινάρια για τους φίλους του κρασιού! Οι κορυφαίοι των τουριστικών σπουδών. Ημερολόγιο Οινικής Απόλαυσης wine Friends Σεμινάρια για τους φίλους του κρασιού! Οι κορυφαίοι των τουριστικών σπουδών 2013 Ημερολόγιο Οινικής Απόλαυσης Ο μαγικός κόσμος του κρασιού περιμένει να τον ανακαλύψετε. Αρώματα, χρώματα και

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Επιστροφήστηνκουζίνα καιστοσπιτικόφαγητό Μεοδηγότοβιβλίο 20 σεφ, 11 µαµάδεςκιεγώ 111 συνταγές και ιδέες διατροφής για παιδιά ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ Ιανουάριος 2011 Μαγειρεύοντας για τα παιδιά καιγιαόλητην οικογένεια!

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων

Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Σχεδόν σταθερή παραμένει η αυτάρκεια αγροτικών διατροφικών προϊόντων φυτικής και ζωικής παραγωγής για το έτος 2011, σε σχέση με τη προηγούμενη δημοσίευση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΕΟΣΟΕ ΕΔΡΕΣ ΤΟΥΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 49. Θέμα: «ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΕΡΝΑΜΕ ΕΛΛΑΔΑ» Κύριε Πρόεδρε, Κύριε Διευθυντά,

Π Ρ Ο Σ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΕΟΣΟΕ ΕΔΡΕΣ ΤΟΥΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 49. Θέμα: «ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΕΡΝΑΜΕ ΕΛΛΑΔΑ» Κύριε Πρόεδρε, Κύριε Διευθυντά, ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. ΡΙΑΝΚΟΥΡ 73, 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: (210) 6923102 6923291 6928224 FAX: (210) 6981182 e-mail : keosoe@otenet.gr Αριθμ. πρωτ. 186/694 Αθήνα, 17 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ Κρητικό Σύμφωνο Ποιότητας Κριτοβουλίδου 15-17 Ρέθυμνο Τ.Κ 74100 Τ. 28310 51401 F. 2831030401 symfono_gram@nar.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα

προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα Η καλλιέργεια των φυτών στην Ελλάδα στα προϊστορικά και πρωτοϊστορικά χρόνια: τα αρχαιοβοτανικά δεδομένα Τάνια Βαλαμώτη, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Τομέας Αρχαιολογίας, Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική Ευρυδίκη Κεφαλίδου Η κεραμική είναι το πολυπληθέστερο και πιο συχνό αρχαιολογικό αντικείμενο. Με τη βοήθεια της κεραμικής: α) εντοπίζουμε μια αρχαιολογική θέση β) χρονολογούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Συγκεκριμένα ασχοληθήκαμε με τις εξής ομάδες τροφίμων:

Συγκεκριμένα ασχοληθήκαμε με τις εξής ομάδες τροφίμων: Μεταβρεφικό, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΙ ΤΡΩΜΕ Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ηλικίας των 2-3 ετών είναι η έμφυτη τάση των παιδιών για αυτονομία. Αντιλαμβάνονται για πρώτη φορά τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

Δικτύωση Eκδηλώσεις Έκθεση Γαστρονομία Νέες καλλιέργειες Επιστημονικές Ημερίδες Παρουσίαση τοπικής ταυτότητας

Δικτύωση Eκδηλώσεις Έκθεση Γαστρονομία Νέες καλλιέργειες Επιστημονικές Ημερίδες Παρουσίαση τοπικής ταυτότητας Δικτύωση Eκδηλώσεις Έκθεση Γαστρονομία Νέες καλλιέργειες Επιστημονικές Ημερίδες Παρουσίαση τοπικής ταυτότητας ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Χαιρετίζω την πραγματοποίηση του Φεστιβάλ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθμός Όνομα 0. Όλες οι κατηγορίες τροφίμων 01. Γαλακτοκομικά προϊόντα και ανάλογα 01.1 Μη αρωματισμένο παστεριωμένο και αποστειρωμένο γάλα (συμπεριλαμβανομένου του αποστειρωμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο 1) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο 1) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ 1.1 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1.2 Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ 1.3 Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΩΝ 1.4

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα