Ρίτσος και σοσιαλιστικός ρεαλισµός : µία σύνθετη σχέση. Δηµήτρης Κόκορης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ρίτσος και σοσιαλιστικός ρεαλισµός : µία σύνθετη σχέση. Δηµήτρης Κόκορης"

Transcript

1 Ρίτσος και σοσιαλιστικός ρεαλισµός : µία σύνθετη σχέση Δηµήτρης Κόκορης Τον Αύγουστο του 1934, τη χρονιά που εκδόθηκε η πρώτη ποιητική συλλογή του Γιάννη Ρίτσου (Τρακτέρ), εκπορεύτηκε επίσηµα από το Πρώτο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων (έγινε στη Μόσχα) και το θεωρητικό µόρφωµα του σοσιαλιστικού ρεαλισµού. Η ελληνική αριστερή διανόηση ανταποκρίθηκε µε ταχύτητα ως προς την παρουσίαση των βασικών θέσεων του σοσιαλιστικού ρεαλισµού. Το περιοδικό Νέοι Πρωτοπόροι αφιέρωσε ένα ειδικό τεύχος («έκτακτη έκδοση Σεπτέµβρη 1934»), ενώ τα κεντρικά σηµεία του συγκεκριµένου θεωρητικού µορφώµατος, 1 τα οποία συνέκλιναν στο πώς πρέπει να δηµιουργεί ο κοµµουνιστής δηµιουργός, άρα και στο µε ποια κριτήρια θα αξιολογούνταν τα καλλιτεχνικά έργα, θα µπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής : α)κατεύθυνση της λογοτεχνικής πρακτικής από το αριστερό ιδεολογικό όραµα και από την ανάδειξη της προσπάθειας για κατάκτηση της κοµµουνιστικής κοινωνίας. β)απόρριψη όχι απλώς της αστικής κοινωνίας, αλλά και του αστικού πολιτισµού, εποµένως και της αστικής λογοτεχνίας. γ)αποκατάσταση της αξίας της λαϊκής δηµιουργίας. δ)αποτύπωση της πραγµατικότητας στην επαναστατική της εξέλιξη και όχι απλώς η πραγµατικότητα να απεικονίζεται φωτογραφικά. ε)προβολή του µοντέλου του «θετικού ήρωα» ως απόρροια της αποδοχής του παιδευτικού και διαπλαστικού για τη λαϊκή µάζα ρόλου, που πρέπει η λογοτεχνία να επιτελεί. στ)επιδίωξη απλής µορφής στα λογοτεχνικά έργα, ώστε τα σοσιαλιστικά µηνύµατα να γίνονται κατανοητά από το λαό. Οι δύο πρώτες ποιητικές συλλογές του Ρίτσου (Τρακτέρ 1934, Πυραµίδες 1935), περιλαµβάνουν δείγµατα της παραγωγής τού δηµιουργού από το 1930 και µετά. Παρότι, λοιπόν, δεν είναι βάσιµο να υποστηριχθεί ότι εν συνόλω τα ποιήµατα των δύο συλλογών συντέθηκαν σύµφωνα µε το «γράµµα» του σοσιαλιστικού ρεαλισµού ως κανονιστικής για την καλλιτεχνική δηµιουργία αρχής, είναι ανιχνεύσιµο το ότι αρκετά από αυτά γράφτηκαν µέσα σε µία περιρρέουσα ατµόσφαιρα, που προωθούσε την αναζήτηση και συντελούσε στην εκκόλαψη µορφωµάτων σοσιαλιστικής προέλευσης ως προς το θέµα «τέχνη». Στο ελληνικό πολιτισµικό πεδίο, η αναζήτηση της προλεταριακής τέχνης είχε ξεκινήσει από τη δεκαετία του Υπήρχε, εποµένως, το ιδεολογικό και καλλιτεχνικό υπόστρωµα, ώστε να αναζητηθεί µία λογοτεχνική έκφραση σοσιαλιστικής ιδεολογικά κατεύθυνσης και πριν από την επίσηµη διατύπωση του σοσιαλιστικού ρεαλισµού. Επιλέγουµε δειγµατοληπτικά µία και µόνη στροφή από το ποίηµα του Ρίτσου «Ποιητές», στην οποία διαφαίνονται και οι θεµατικές του αναζητήσεις, αλλά και οι επιρροές που είχαν ασκηθεί στην νεόκοπη τότε - ποιητική του προσωπικότητα από σηµαντικούς προγενέστερους οµοτέχνους του : Γύρω µας κι άλλοι κι αν πονούν κι αν δυστυχούν, Ο Δηµήτρης Κόκορης (Πειραιάς, 1963) είναι επίκουρος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ. Βιβλία του : Όψεις των σχέσεων της Αριστεράς µε τη λογοτεχνία στον Μεσοπόλεµο (Αχαϊκές Εκδόσεις,1999), «Μια φωτιά. Η ποίηση». Σχόλια στο έργο του Γιάννη Ρίτσου (Σοκόλης, 2003), Για τον Χριστιανόπουλο. Κριτικά κείµενα για την ποίησή του (Αιγαίον, 2003), Ποιητικός ρυθµός. Παραδοσιακή και νεωτερική έκφραση (Νησίδες, 2006), Μεταφρασµένη ποίηση. Διδακτικές και κριτικές προτάσεις (Εργαστήριο Συγκριτικής Γραµµατολογίας ΑΠΘ, 2007), Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου. Επιλογή κριτικών κειµένων (Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2009), «Λόγος γυµνός». Εισαγωγή στο έργο του Ντίνου Χριστιανόπουλου (Νησίδες, 2011), Για τον Ιωάννου. Κριτικά κείµενα (Αιγαίον, 2013). 1 Η σχετική βιβλιογραφία είναι εκτενέστατη. Βλ. ενδεικτικά, (Ermolaev 1963), (Perus 1986), (Βογιάζος ), (Νούτσος 1993), (Ντουνιά 1996), (Κόκορης 1999). 2 Βλ. ενδεικτικά, (Ντουνιά 1996, 29-51), όπου στοιχειοθετείται και η σύνδεση της προλεταριακής τέχνης µε το κοινωνικό περιθώριο και τους «πλάγιους δρόµους της κοινωνικής αµφισβήτησης», (Κόκορης 1999, 31-43), κ.ά. 1

2 κι αν τους λυγίζει, αν τους φλογίζει η αδικία, - ω, τέτοια θέµατα πεζά ν ανησυχούν τους αστρικούς µας στοχασµούς είναι βλακεία. 3 Το ποίηµα είναι από τον Ρίτσο αφιερωµένο στον Κ. Γ. Καρυωτάκη και από τους στίχους, αναδύονται σαρκασµός καρυωτακικού τύπου, 4 αλλά και καταγγελτικότητα βαρναλικής απόχρωσης : ουσιαστικά, εννοείται το αντίθετο από το εκ πρώτης όψεως διατυπωµένο, αφού κατά βάση καταγγέλλεται η ποίηση των «αστρικών στοχασµών», οπότε εµµέσως πλην σαφώς δικαιώνεται η ποίηση που ασχολείται µε τον πόνο, τη δυστυχία και την αδικία, άρα οι στίχοι λειτουργούν µέσα στο κλίµα της προλεταριακής τέχνης και του σοσιαλιστικού ρεαλισµού ως προαλειφόµενης, όταν έγραψε τους στίχους ο Ρίτσος, καλλιτεχνικής αρχής. Η ιδεολογική συνάφεια µε βασικές συντεταγµένες του αριστερού βιοθεωρητικού οράµατος, η οποία απορρέει από την ανάγνωση αρκετών ποιηµάτων της συλλογής Τρακτέρ, ήταν αναµενόµενο να κινητοποιήσει τα αντανακλαστικά λογοτεχνικών κριτικών του αστικού συντηρητικού χώρου. Ορισµένοι, µάλιστα, από τους οξυδερκέστερους, σαν τον Αντρέα Καραντώνη, 5 κατανοώντας ότι η απόρριψη της ιδεολογικής θέσης των ποιηµάτων δεν συνάδει αυτονοήτως και µε την καλλιτεχνική τους απόρριψη, προσπαθούν να καταγγείλουν τα εσωτερικά κίνητρα του Ρίτσου ως προς την ιδεολογική του επιλογή, και όχι την επιλογή του αυτή καθ αυτήν : «Ο κ. Ρίτσος δεν µεταβαίνει στον κοµµουνισµό από πληθωρισµό εσωτερικής ζωτικότητας, αλλά παρακινηµένος από την απελπισιά των παραλυτικών που καταφεύγουνε στις θαυµατουργές εικόνες». 6 Ωστόσο, και το ότι ο Ρίτσος υµνήθηκε από τη λογοτεχνική κριτική της δικής του όχθης δεν είναι παρά ένα ακόµη κριτικό στερεότυπο. Η Αλεξάνδρα Αλαφούζου από τις σελίδες των Νέων Πρωτοπόρων 7 διαπιστώνει «πως ο Γιάννης Ρίτσος δεν µπήκε ακόµη οριστικά στη φιλοσοφία του Μαρξισµού Λενινισµού», χαρακτηρίζει τη «συνταχτική στρουκτούρα» των ποιηµάτων του «στριφνή, σκοτεινή και µπερδεµένη», θεωρώντας ότι µπορεί η ποίηση του να καταστεί «απρόσιτη στις πλατιές µάζες των αναγνωστών», και ενώ αποδέχεται τον Ρίτσο ως «ποιητή επαναστάτη», τον καλεί «να σκεφτεί επίµονα και σοβαρά πάνω [ ] στις θέσεις του Λένιν» για την τέχνη. Συµπεραίνουµε, λοιπόν, ότι δεν υπήρξε πλήρης συνταυτισµός των πρώτων ποιηµάτων του Ρίτσου µε τον σοσιαλιστικό ρεαλισµό. Δεδοµένου ότι ο Ρίτσος στις δύο πρώτες συλλογές του συµπεριέλαβε τµήµατα της ποιητικής δουλειάς του από το 1930 και εξής, κρίνουµε ότι επηρεάστηκε και από την προσπάθεια αναζήτησης και από την πορεία προς τη διαµόρφωση σοσιαλιστικών περί την καλλιτεχνική δηµιουργία αρχών, αλλά δεν ήταν δυνατόν να τις τηρήσει απολύτως, εφόσον αυτές δεν είχαν αποκρυσταλλωθεί κατά το στάδιο δηµιουργίας των ποιηµάτων. Ένας ενδεχόµενος λόγος της αρνητικής κριτικής της Αλαφούζου, υποφώσκων και όχι εµφαντικά υπογραµµισµένος στο κείµενό της, θα µπορούσε να είναι και η φουτουριστική απόχρωση αρκετών ποιηµάτων της συλλογής Τρακτέρ. Έχουν σωστά επισηµανθεί ο εναρµονισµένος µε την αγάπη προς την τεχνολογία και τη µηχανή τίτλος της συλλογής, η πρόκληση προς το ροµαντικογενές ποιητικό παρελθόν (βλ. π.χ. το στίχο : Υπεραξίας υδρατµοί τυφλώνουµε το φως), ο έλκων την καταγωγή από τον ρωσικό φουτουρισµό δραστικός ανθρωπισµός των στίχων του Ρίτσου, «σε αντίθεση µε το υποκρυπτόµενο στη λατρεία του ήρωα θεολογικό στοιχείο του ιταλικού φουτουρισµού». 8 Το κριτικό κείµενο της Αλαφούζου δηµοσιεύτηκε στους Νέους Πρωτοπόρους τον Οκτώβριο του 1934, άρα γράφτηκε µε δεδοµένη την επίσηµη εκπόρευση του σοσιαλιστικού ρεαλισµού, 3 (Ρίτσος , 28) 4 Για την καρυωτακική επίδραση στην ποίηση του Ρίτσου, βλ. (Ντουνιά 2000, ). 5 (Καραντώνης, ) 6 (Καραντώνης, ). Βλ. και (Αργυρίου 1979, 185), καθώς και στον τόµο Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου : (Αλαφούζου, ). Μεστή πραγµάτευση των κριτικών σηµειωµάτων της Αλαφούζου και του Καραντώνη γίνεται από τον Mario Vitti (Vitti 1979, ). 8 (Μπλάνας, 22-23) 2

3 αλλά και µε δεδοµένη την πρόσληψη «των θέσεων του Λένιν για την τέχνη» (ρητή η αναφορά της Αλαφούζου) από την θεσµικά ελεγχόµενη σοβιετική διανόηση : Ο επίτροπος Ανατόλ Λουνατσάρσκι, δείγµατος χάριν, υπογράµµιζε ότι «ο Λένιν { ] αγαπούσε το ρεαλισµό στη λογοτεχνία», ενώ «είχε [ενν. ο Λένιν] τη γνώµη ότι αν δεν βιαστούµε να βάλουµε σε πρώτη µοίρα τους νέους που πειραµατίζονται [σαφώς και οι φουτουριστές εκλαµβάνονταν στο ξεκίνηµά τους σαν τέτοιοι], αυτό θα ήταν το µικρότερο κακό». 9 Ο Γιάννης Ρίτσος, προς τιµήν του, ουδέποτε αρνήθηκε την αριστερή πολιτική του ταυτότητα - γεγονός που το πλήρωσε µε εξορίες, φυλακίσεις και ποικίλους κατατρεγµούς αυτό όµως δεν σηµαίνει ότι στην ανέλιξη της ποιητικής του δραστηριότητας εναρµονιζόταν πάντοτε µε τις εκάστοτε περί την καλλιτεχνική έκφραση κοµµατικές οδηγίες. Ένα πλέγµα αιτιών οδήγησε τον ποιητή να υπογράψει µε το ψευδώνυµο «Κώστας Ελευθερίου» τρία νεωτερίζοντα ποιήµατα, που δηµοσιεύτηκαν τον Μάρτιο του 1936 στο περιοδικό Τα Νέα Γράµµατα. 10 Λογικό είναι να σκεφτούµε πως ο Ρίτσος είχε επιφυλάξεις για το αν ο Αντρέας Καραντώνης θα δεχόταν για δηµοσίευση στο περιοδικό που διηύθυνε ποιήµατά του, αφού στην προαναφερθείσα κριτική του, τον είχε πολλαπλώς κατακρίνει. Ο Ρίτσος, όµως, προφανώς και ήθελε να δώσει το νεωτερίζον στίγµα του, και µάλιστα µέσα από το περιοδικό, που είχε θεωρηθεί όργανο προώθησης του ποιητικού µοντερνισµού. 11 Επιπλέον, το περιεχόµενο των τριών ποιηµάτων επικεντρώνεται σε βιώµατα του δηµιουργού ως ατοµικής οντότητας (π.χ. «Η σκέψη µου αναβρύζει / απ την καρδιά µου», «Εσύ, εγώ κι η σιωπή», «Το κορµί µου είναι περήφανο / απ την οµορφιά της χαράς» κ.ά.). Ο ποιητής φτάνει στην υπαρξιακή χαρά και σε ευφορία ατοµικής φύσεως, χωρίς να στηρίζεται σε ταξικό αγώνα και σε διεργασίες κοινωνικού χαρακτήρα. Είναι φανερό ότι ο Ρίτσος επιθυµούσε να ανανεωθεί ποιητικά, χωρίς όµως να δοθεί η εντύπωση ότι απαρνιέται την πολιτική του ιδεολογία, οπότε δικαιολογείται η ενέργειά του, να καλυφθεί πίσω από ψευδώνυµο, 12 δεδοµένης και της πίεσης, την οποία ο σοσιαλιστικός ρεαλισµός και οι προεκτάσεις του ασκούσαν στους εκπροσώπους της αριστερής τέχνης και διανόησης (π.χ., αποδοχή ως αυτονόητα ισχύουσας της εξίσωσης «προοδευτικό περιεχόµενο ίσον προοδευτική τέχνη»). Θα µπορούσε να διατυπωθεί ως υπόθεση ότι ο Ρίτσος συνέθεσε τα τρία ποιήµατα ως παιγνιώδη πρόκληση προς την αστική πλευρά, δηλώνοντας εµµέσως ότι δεν είναι δύσκολο το εγχείρηµα γραφής µιας ποίησης ελευθερόστιχης και µοντερνίζουσας. Η υπόθεση, ωστόσο, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιµη, γιατί ο Ρίτσος δεν θεώρησε αυτά τα ποιήµατα πάρεργα ή ασήµαντα. Περιέλαβε το ποίηµα «Ξένοι» (οριστικός τίτλος «Ο ξένος») 13 στη συλλογή Δοκιµασία, ενώ αρκετοί στίχοι από την «Άνοιξη» περιελήφθησαν στην Εαρινή συµφωνία, 14 µε πιο εµφανή διαφοροποίηση τη µεταλλαγή της κτητικής αντωνυµίας από τον ενικό («µου») στον πληθυντικό αριθµό («µας»), 15 µεταλλαγή εναρµονισµένη µε το πνεύµα του σοσιαλιστικού ρεαλισµού, που απέκλειε το άτοµο ήρωα, προβάλλοντας την οµάδα ήρωα. 16 Η ποιητική σύνθεση Επιτάφιος (1936) σηµατοδοτεί µία παροδική επιστροφή του Ρίτσου στην παραδοσιακή ποιητική φόρµα. Τα ποιήµατα του Επιταφίου, απόρροια και του 9 (Βογιάζος 1979, 165, 190) 10 (Ελευθερίου, ) 11 Για τη γενικότερη φυσιογνωµία του περιοδικού, βλ. ενδεικτικά (Perri 1974) και (Καράµπελας 2006). 12 Ο Γιώργος Βελουδής (Βελουδής 1983 : 31-32) σηµειώνει ότι «η εκλογή του ψευδωνύµου Κ. Ελευθερίου εκφράζει πιθανότατα ένα ψυχολογικό ιδεολογικό υπόστρωµα που παραπέµπει στην έννοια ελευθερία». Ας έχουµε, πάντως, υπόψη µας και το ότι οι γονείς του Γιάννη Ρίτσου ονοµάζονταν Ελευθερία και Ελευθέριος. 13 (Ρίτσος, : ) 14 (Ρίτσος : ) 15 Βλ γενικότερα : (Αστήθα Βρυζίδη 1989). 16 Πρβλ. ως ενδεικτικό και πρώιµο δείγµα (κατατέθηκε πριν από την επίσηµη διατύπωση του σοσιαλιστικού ρεαλισµού) ένα κριτικό σηµείωµα του Ασηµάκη Πανσέληνου : Νέοι Πρωτοπόροι 5 (1933) : 153. Ο Πανσέληνος κρίνει αρνητικά το βιβλίο το βιβλίο Καυτό µολύβι του Κ. Παπούλια, αλλά θεωρεί θετικό το ότι «εµφανίζεται ως ήρωας η οµάδα». 3

4 ψυχικού συγκλονισµού που ένιωσε ο Ρίτσος από το θάνατο του νεαρού εργάτη (Τάσος Τούσης) της Θεσσαλονίκης, έχουν συντεθεί σε δηµοτικογενή δεκαπεντάσυλλαβο στίχο και ενσωµατώνουν δηµιουργικά επιρροές από τη δηµοτική ποίηση, ειδικότερα από το µοιρολόι, αλλά και από τον «Επιτάφιο Θρήνο» της ορθόδοξης υµνογραφίας, όσον αφορά τα λεκτικά, δοµικά και εικονοποιητικά µοτίβα. 17 Ο Mario Vitti θεωρεί τον Επιτάφιο «αναπάντεχη αντίδραση σε ένα ακαριαίο και συγκλονιστικό επεισόδιο, που βρίσκει τον ποιητή πάνω στην αµηχανία της εκφραστικής του κρίσης». 18 Ο Ρίτσος στις δύο πρώτες συλλογές του βάδισε µεν από τεχνοτροπικής πλευράς και στα χνάρια των άµεσων ποιητικών προδρόµων του (Βάρναλης, Σικελιανός και Καρυωτάκης θα µπορούσαν να ενταχθούν στην άλω του συγκεκριµένου χαρακτηρισµού), αλλά από την άλλη οδηγήθηκε και σε εκφραστικό αδιέξοδο, έστω και αν χρησιµοποίησε µε άρτιο τρόπο ποικίλα στοιχεία της έµµετρης ποιητικής έκφρασης. Η οµολογία, µάλιστα, της ύπαρξης αυτού του αδιεξόδου δινόταν µε ειρωνικούς και σαρκαστικούς τόνους, 19 που κάποτε έφταναν έως το χλευασµό. 20 Με τον Επιτάφιο ο Ρίτσος αξιοποιεί τη δηµοτική ποιητική παράδοση και καλλιτεχνικά προασπίζει και τη θέση της αριστερής µεσοπολεµικής διανόησης πάνω στο θέµα «παράδοση ελληνικότητα». Η αριστερή διανόηση είχε προσλάβει θετικά το λαϊκό τρόπο καλλιτεχνικής έκφρασης, τόσο σχετικά πρώιµα, 21 όσο και µετά την παγίωση των αρχών του σοσιαλιστικού ρεαλισµού, 22 και ενόσω είχε εκφραστεί και από τα «επίσηµα» χείλη του Μαξίµ Γκόρκι η θέση για την αξία της λαϊκής έκφρασης («φολκλόρ»). 23 Ο Επιτάφιος, ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς µία αριστερή απάντηση στην επιχειρούµενη µονοπώληση της ελληνικότητας, που επιχειρήθηκε από την αστική διανόηση, 24 αλλά συγκροτεί και λειτουργικό δείγµα στράτευσης στις αρχές του σοσιαλιστικού ρεαλισµού : αποτυπώνει την πραγµατικότητα στην επαναστατική της εξέλιξη (συγκεκριµένο χωροχρονικό πλαίσιο, εργατική διαδήλωση, θανάτωση προλετάριου από το αστικό κράτος), προωθεί το µοντέλο του θετικού ήρωα ως ηρωικού και αγωνιστικού συµβόλου, εγκολπώνεται µία έκφραση παραδοσιακής υφής και υψηλόβαθµης διαύγειας, τόσο ιδεολογικής όσο και συναισθηµατικής. Επιπρόσθετα, ο σοσιαλιστικός ρεαλισµός στη συγκεκριµένη χρονική συγκυρία προέβαλε ως στόχο και την εµβάπτιση των αριστερών ιδεών στα νάµατα της λαϊκής παράδοσης, λογοτεχνικής ή και γενικότερα καλλιτεχνικής. 25 Οι µουσικογενείς τίτλοι ποιητικών καταθέσεων, που συντέθηκαν από τον Ρίτσο µετά τον Επιτάφιο (Το τραγούδι της αδελφής µου-1937, Εαρινή συµφωνία-1938, Το εµβατήριο του ωκεανού-1940, Παλιά µαζούρκα σε ρυθµό βροχής- 1943), υποβάλλουν την ύπαρξη εσωτερικού και µοντέρνας υφής ρυθµού, ο οποίος αναδύεται από νεωτερικά ποιήµατα µε υπαρξιακές αναζητήσεις και κοινωνικές προεκτάσεις. Ωστόσο, τα ποιήµατα αυτά δεν εναρµονίζονται απολύτως µε τις κανονιστικές αρχές του σοσιαλιστικού ρεαλισµού. Εικόνες αγωνιστικού χαρακτήρα, ενταγµένες στο πλαίσιο του αριστερού οράµατος, ανιχνεύονται σε ποιητικές συνθέσεις που συγκρότησαν τη Δοκιµασία (1943), αλλά η υψηλότονη δυναµική τους εκπηγάζει λιγότερο από την κοινωνική τους φόρτιση και περισσότερο από την εθνικοαπελευθερωτική τους οπτική. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Δοκιµασία θα λάβει την 17 (Βελουδής 1984 : ) 18 (Vitti 1978 : 185) 19 Βλ. ενδεικτικά τα ποιήµατα «Ποιητές» και «Σονέτο», (Ρίτσος : 28, 72). 20 Βλ. για παράδειγµα, το ποίηµα «Καταδίκη» (Ρίτσος : ). 21 (Ζεβγάς, 35-36) 22 (Καρβούνης, 91) 23 Νέοι Πρωτοπόροι (Σεπτέµβρης 1934) 24 (Τζιόβας 1989). 25 Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη έκδοση του Επιταφίου (Αθήνα, Μάης 1936) φέρει την ένδειξη «έκδοση Ριζοσπάστη». Μέρος του ποιήµατος δηµοσιεύτηκε στην εφηµερίδα, πρβλ. Ριζοσπάστης ( ): 2), ενώ ο Ρίτσος συνεργάζεται µε τον Ριζοσπάστη από το Βλ. (Βελουδής 1977 : 39). 4

5 οριστική µορφή της το 1961, στην πρώτη έκδοση του τόµου Ποιήµατα Α, «µε την προσθήκη του ποιήµατος Παραµονές ήλιου (1943), που το είχε διαγράψει η γερµανική λογοκρισία». 26 Με το ποίηµα «Ο σύντροφός µας». Νίκος Ζαχαριάδης (1945) ο Ρίτσος εγκαινιάζει µία σειρά συνθέσεων, αφιερωµένων σε πρόσωπα παραδείγµατα µεγαλοσύνης, αγωνιστικότητας και ηρωισµού, στις οποίες η λεκτικός τόνος είναι υψηλός και η ποιητική διάθεση εξυµνητική. Το πρόπλασµα της συγκεκριµένης ποιητικής ροπής του Ρίτσου ανιχνεύεται σε µεµονωµένα ποιήµατα της δεκαετίας του και ενσαρκώνεται εµφανέστερα σε ποιητικές καταθέσεις σαν την προαναφερθείσα («Ο σύντροφός µας» [ ]), και ακόµη σε ποιητικά συνθέµατα αφιερωµένα στον Άρη Βελουχιώτη (Το υστερόγραφο της δόξας 1945 : δεν δηµοσιεύτηκε, όταν γράφτηκε. εντάχτηκε στον τόµο Τα Επικαιρικά 1975), στον Νίκο Μπελογιάννη (Ο άνθρωπος µε το γαρύφαλλο 1952), στον Βλαντιµίρ Μαγιακόβσκι (Γεια σου, Βλαδίµηρε Μαγιακόβσκη ), στον Γρηγόρη Αυξεντίου (Αποχαιρετισµός 1957), στον Πατρίς Λουµούµπα (Ο Μαύρος Άγιος 1961) κ.ά. Σε αυτές τις συνθέσεις, η προβολή του θετικού ήρωα, η σκιαγράφηση της ιστορικής εξέλιξης µε υπογράµµιση της αγωνιστικότητας και της επαναστατικότητας, καθώς και το γενικά διαυγές νοηµατικό περίγραµµα, τοποθετούν το ποιητικό υλικό στο πλαίσιο του σοσιαλιστικού ρεαλισµού. Ωστόσο, και από τα ποιήµατα αυτά δεν λείπουν οι υπαρξιακές και µεταφυσικές εσοχές, ενώ η ιδεολογική ευκρίνεια και η συναισθηµατική καθαρότητα συνυπάρχουν µε τη δραµατικότητα ως πυκνή διαδοχή εικόνων και σκέψεων, καθώς και µε τη σποραδική διατάραξη του λογικά και ρεαλιστικά αναµενοµένου, έτσι ώστε τα ποιήµατα να κινούνται στο χώρο της νεωτερικής έκφρασης : για παράδειγµα, στο «Ο σύντροφός µας» [ ] προσωποποιείται εµφαντικά η πόρτα που «δέκα βολές βάφτηκε µ αίµα απ την κορφή ως τα νύχια», στον Αποχαιρετισµό ο ήρωας της λευτεριάς υποµένει και τις πληγές της ύπαρξης («Μου χρειάζεται [ ] η γνώση του θανάτου µου, για να µπορέσω να πεθάνω»), ενώ στον Μαύρο Άγιο υπογραµµίζεται µε όρους συλλογικού βιώµατος (α πληθυντικό πρόσωπο) ότι «[ ] συνάζουµε απ τα σκόρπια αστέρια µιας απέραντης νύχτας την / άσπρη ανάµνηση». Σε πολιτικώς φορτισµένα ποιήµατα από τη δεκαετία του 40 και µετά, ο Ρίτσος δείχνει να αξιοποιεί στοιχεία ενός µετεξελιγµένου σοσιαλιστικού ρεαλισµού, ο οποίος είχε µερικώς αποκολληθεί από το γράµµα και το πνεύµα της δεκαετίας του 30. Ο Κώστας Βάρναλης είναι αναµενόµενα θετικός από τις σελίδες του Ριζοσπάστη ( , σ. 2) για το ποίηµα «Ο σύντροφός µας». Νίκος Ζαχαριάδης («Ο Ρίτσος είναι ένας µοντέρνος ποιητής µε καρδιά και φλέβα και φτερά [ ] Το ποίηµα αναπηδάει σα νερό και τρέχει σα νερό»). Ωστόσο, ως θιασώτης της παραδοσιακής ποιητικής έκφρασης δεν διστάζει να σηµειώσει ότι «[ ] έχει στιγµές που νιώθεις να κόβεται η ενότητά του µε τις παράξενες ακροβατικές µανιέρες της σχολής [ενν. του µοντερνισµού]». 28 Ο Μάρκος Αυγέρης, επίσης, επισηµαίνει, κρίνοντας την Αγρύπνια περί τα µέσα της δεκαετίας του 1950, 29 ότι «η ποίηση [ ] του Ρίτσου θρέφεται από την ιστορία [ ] και [ ] ακούµε µέσα της τη βουή από τους πολύχρονους αγώνες και τους ηρωισµούς του λαού µας», αλλά, ζητώντας προφανώς διαυγέστερη και ακόµη πιο συγκροτηµένη από τεχνοτροπικής πλευράς ανάδυση του αριστερού οράµατος µέσα από τους στίχους, υπογραµµίζει ότι «η πληθώρα κι η συµπύκνωση των στοιχείων της ζωής διασπά συχνά την πλαστική ενότητα της σύλληψης κι αφήνει στην εντύπωσή µας σκόρπιες µορφές». Η συνθετότητα του ποιητικού προσώπου του Ρίτσου αναδεικνύεται από το ότι αρκετές από τις θεωρούµενες επικαιρικές και πολιτικά φορτισµένες καταθέσεις του εγκιβωτίζουν και υπαρξιακές µεταφυσικές αναζητήσεις, ενώ από την άλλη σε ποιήµατά του που θεωρούνται 26 (Ανθολογία Γιάννη Ρίτσου : 456) 27 Βλ. για παράδειγµα, «Μνηµόσυνο» [=ποίηµα αφιερωµένο στη µνήµη του Γερµανού κοµµουνιστή Φ. Σούλτσε ( )], Ριζοσπάστης ( ) : 2, «Στο σ. Γκόρκι», περ. Νέοι Πρωτοπόροι 7 (1935) : Για τα δύο ποιήµατα βλ. (Ρίτσος : 35-40). 28 Βλ. το κείµενο του Βάρναλη και στο (Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου : 13-14). 29 «Γιάννη Ρίτσου : Αγρύπνια. Ποιήµατα», Η Αυγή, ( ) : 2. Βλ. (Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου : 15-20). 5

6 κατ εξοχήν υπαρξιακά, συσσωµατώνονται στοιχεία κοινωνικοπολιτικής δραστικότητας : για παράδειγµα, η φθορά του χρόνου δεσπόζει ως διαχρονική υπαρξιακή παράµετρος στη Σονάτα του σεληνόφωτος (1956), ωστόσο είναι στο ποίηµα εµφανή και τα ίχνη ενός εξελιγµένου σοσιαλιστικού ρεαλισµού, αφού εµµέσως πλην σαφώς σκιαγραφείται η συναίνεση του ποιητικού υποκειµένου προς τον νεαρό άντρα, που θέλει να ενωθεί µε την «πολιτεία του µεροκάµατου», µε την «πολιτεία µε τα ροζιασµένα χέρια». Ήδη από τη δεκαετία του 1940, ο σοσιαλιστικός ρεαλισµός έχει αρχίσει να υφίσταται µία µετεξέλιξη. Χωρίς να αποκλείονται από την αριστερή διανόηση τεχνοτροπίες και τρόποι καλλιτεχνικής έκφρασης (γίνονται δεκτές ακόµη και ορισµένες µορφές ιδεαλισµού ή και ροµαντισµού), θεωρείται προτιµητέα µία τέχνη σοσιαλιστικής κατεύθυνσης, σύµφωνη µε «το πνεύµα των λαϊκών µαζών». Ο «σοσιαλιστικός ρεαλισµός» µεταβάλλεται σε «δυναµικό ρεαλισµό», 30 γεγονός που επιτρέπει να υποθέσουµε πως έχουµε υποχώρηση ενός όρου που δηλώνει άκαµπτη σταθερότητα και διατύπωση ενός άλλου, που περικλείει τις έννοιες της κινητικότητας, του µπολιάσµατος µε έτερα στοιχεία, χωρίς ο χαρακτήρας της σοσιαλιστικής τέχνης να µεταβάλλεται ριζικά, αλλά περισσότερο βαθµιαία να εµπλουτίζεται. Ο Μάρκος Αυγέρης σηµειώνει : «Στη φιλοσοφική περιοχή πρεσβεύουµε πως οι απόλυτες αρχές είναι λείψανα από την προλογική εποχή της ανθρώπινης νόησης, πως, αντίθετα, τα φαινόµενα της ζωής δεν είναι απαρασάλευτα, παρά ακολουθούν διαλεχτική πορεία στο ξετύλιγµά τους [ ] Δεν αποκλείουµε κανέναν εκφραστικό τρόπο, ούτε τον επαναστατικό ιδεαλισµό, ούτε τον κριτικό ρεαλισµό, ούτε τον ηρωικό ροµαντισµό, ούτε άλλες µορφές δηµιουργικής ζωής. Μα απ όλους αυτούς τους τρόπους προτιµούµε το δυναµικό ρεαλισµό, που συµφωνεί περισσότερο µε το πνεύµα των λαϊκών µαζών». 31 Ο Ρίτσος είχε να περάσει Συµπληγάδες, γιατί µπορεί ένα τµήµα της αριστερής σκέψης ήδη από τη δεκαετία του 1950 να έθετε ευκρινώς τα «Προβλήµατα του σοσιαλιστικού ρεαλισµού» 32 και να αµφισβητούσε την αξία και την ισχύ των προκαθορισµένων κατευθύνσεων στην καλλιτεχνική δηµιουργία, αλλά η άκαµπτη και ορθόδοξη πλευρά της αριστερής διανόησης (µε κύριο εκφραστή τον Μάρκο Αυγέρη, που συζητούσε για «δυναµικό ρεαλισµό» στη δεκαετία του 1940) δήλωνε στα µέσα της δεκαετίας του 1960 πως «κάτω από την αισθητική ενέργεια συνυπάρχει ηθική ενέργεια, κρύβονται τάσεις και σκοποί, που πάνε πέρα από την αισθητική έκφραση [ ] και φανερώνουν [ ] κοινωνικές αξίες». 33 Μεταπολεµικά δείγµατα δηµιουργικά εξελιγµένου σοσιαλιστικού ρεαλισµού έχουν καταθέσει αρκετοί µείζονες συγγραφείς µε σαφή αριστερή πολιτική ταυτότητα, τόσο στην πεζογραφία όσο και στην ποίηση : ο Δηµήτρης Χατζής, έχοντας ξεπεράσει τις απόλυτες σχηµατοποιήσεις της Φωτιάς (1946), στοιχειοθετεί έναν χαµηλότονο ανθρωπισµό και σπίθες αισιοδοξίας και αγωνιστικότητας στο Τέλος της µικρής µας πόλης (α έκδ. 1953). ο Αντρέας Φραγκιάς ψηλαφεί τις πληγές του πολέµου και της κοινωνικής αδικίας στο Άνθρωποι και σπίτια (1955), χωρίς κραυγές και διδακτισµό, αλλά και χωρίς να απαλείφει τα ίχνη της ελπίδας για µία ζωή καλύτερη. η Μέλπω Αξιώτη στο ποίηµα «Το τραγούδι του Δνείπερου» (1945) και ο Τάσος Λειβαδίτης στη σύνθεση Φυσάει στα σταυροδρόµια του κόσµου (1953) συνδυάζουν την ποιητική νεωτερικότητα, η οποία συγκροτείται και από υπερβάσεις της λογικής αλληλουχίας, µε την ανάδυση ενός ιδεολογικού οράµατος που δεν αναλώνεται αποκλειστικά σε εµφαντικές ανορθώσεις του θετικού ήρωα και της λαϊκής επανάστασης. Οπωσδήποτε, δεν ευσταθεί ως µόνη και αποκλειστική προϋπόθεση καλλιτεχνικής αρτιότητας η τήρηση των θεωρητικών και αισθητικών αρχών του οποιουδήποτε δόγµατος. Η σκοτεινότερη, ωστόσο, άλλη όψη του ίδιου νοµίσµατος φανερώνει ότι δεν είναι σωστό να καταδικάζουµε αβασάνιστα τα έργα τέχνης και τα λογοτεχνήµατα, ειδικότερα που φαίνεται να ακολουθούν ετεροκαθορισµένους δρόµους. Στις ατυχέστερες περιπτώσεις, ο 30 Βλ. (Στεφανίδης, 5-7). 31 (Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου : 15-20) 32 Βλ. (Αναγνωστάκης 1978, 36-57). 33 (Αυγέρης 1964, 17) 6

7 άξονας στήριξης του κειµένου είναι χονδροειδής και µονοσήµαντος, οριοθετηµένος από τις αρχές του δόγµατος. Τι γίνεται όµως µε εκείνα τα κείµενα, των οποίων ο άξονας δεν είναι ανεπεξέργαστη ευθεία, αλλά αποτελεί ισορροπηµένη συνισταµένη, µία από τις συνιστώσες της οποίας ίσως η πλέον ευδιάκριτη, αλλά όχι η µοναδική συναπαρτίζεται από τήρηση συγκεκριµένων αρχών ; Μάλλον δεν είναι σωστό να παραβλέψουµε την πιθανή λογοτεχνική αξία τέτοιων κειµένων, όταν µάλιστα διαπιστώνουµε ότι οι έτερες συνιστώσες µπορεί να καθορίζονται από τη συναισθηµατική επικοινωνία του συγγραφέα µε τι θέµα του, από την ειλικρινή του συγκίνηση και, προπάντων, από το λογοτεχνικό του τάλαντο και την οξύνοιά του. Ο Ρίτσος καλλιτεχνικά ευστόχησε, όταν συνέβαλε στη δηµιουργική µετεξέλιξη του σοσιαλιστικού ρεαλισµού, διατηρώντας ιδεολογική φόρτιση στους στίχους του, εµπλουτισµένη µε υπαρξιακές µεταφυσικές αναζητήσεις, και χωρίς να εκφράζει τη συναισθηµατική του πληθωρικότητα σε κραυγαλέους τόνους. Παραδείγµατος χάριν, Η σονάτα του σεληνόφωτος ως χαρακτηριστική κατάθεση της Τέταρτης Διάστασης, καθώς και ο Αποχαιρετισµός, ενσωµατώνουν (σε διαφορετικές, µάλιστα, διαβαθµίσεις) το συνδυασµό υπαρξιακής αναδίφησης και πολιτικής θέσης. Κάτι ανάλογο πέτυχε ο Ρίτσος µε τη λεκτικά συµπυκνωµένη δραστικότητα αρκετών µικρών σε έκταση ποιηµάτων του. Ας δούµε, δειγµατοληπτικά, την «Καστανιά» (πρόκειται για τοπωνύµιο) από τις Μαρτυρίες : Εκεί πάνου, σαν αύριο, σκοτώσαν τους σαράντα. Είκοσι χρόνια πέρασαν. Κανείς δεν είπε τ όνοµά τους. Καταλαβαίνεις τη ζωή µας. Κάθε χρόνο, σαν τέτοια µέρα, βρίσκανε κάτω απ τις λεύκες ένα σπασµένο κεραµίδι, δυο σβησµένα κάρβουνα, λίγο λιβάνι, ένα καλάθι µε σταφύλια, ένα µελισσοκέρι µε µαύρη καύτρα. Ούτε που πρόφταινε ν ανάψει. Τό σβηνε ο αγέρας. Γι αυτό τα βράδια, κάθονται οι γριές στις πόρτες σαν παλιά εικονίσµατα, γι αυτό έτσι γρήγορα µεγάλωσαν τα µάτια των παιδιών µας, και τα σκυλιά µας κάνουν πως κοιτάν αλλού όταν περνούν χωροφυλάκοι. 34 Ωστόσο, δεν θα πρέπει να υποδυόµαστε πως δεν βλέπουµε και τις υψηλότονες και συναισθηµατικά υπερεκχειλισµένες αναπαλαιώσεις του θεωρητικού δόγµατος που έδωσε ο 35 Ρίτσος. Σε αρκετά από Τα Επικαιρικά του συνθέµατα αρµόζουν οι παραπάνω χαρακτηρισµοί, αλλά στα Επικαιρικά έχουν, για παράδειγµα, ενταχτεί και οι σπαρακτικές εγγραφές των Ηµερολογίων εξορίας (γράφτηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης πολιτικών κρατουµένων, στο Κοντοπούλι της Λήµνου, κατά τη διετία ) και του Πέτρινου χρόνου (γράφτηκε στην Μακρόνησο, το 1949), που πόρρω απέχουν από το κλίµα αγωνιστικής αισιοδοξίας και ιδεολογικής βεβαιότητας : Πολιορκώ το µαύρο σηµάδι βήµα βήµα διπλασιάζω το πράσινο ενός φύλλου πολλαπλασιάζω µιαν αίσθηση ησυχίας χρησιµοποιώ µεταφορές, µεταφέρω άλλοτε αλλού πουθενά. Άξαφνα νιώθω να βρίσκοµαι πολιορκηµένος απ το µαύρο σηµάδι. 36 Θα θέλαµε, κλείνοντας, να σχολιάσουµε έναν εκδοτικής φύσεως υπαινιγµό του Ρίτσου, που αφορά αγωνιστικά, κραυγαλέα και ιδεολογικώς προσανατολισµένα ποιήµατά του σαν τα «Τραγούδια της Αγροτιάς» ( ), που εκπροσωπούν το αρχικό στάδιο της 34 Βλ. (Ρίτσος 1989, 283). Το ποίηµα ανήκει στις Μαρτυρίες Β, που γράφτηκαν κατά τη διετία (Ρίτσος 1975) 36 Από τα Ηµερολόγια εξορίας. Βλ. (Ανθολογία Γιάννη Ρίτσου 2000, ). 7

8 καλλιτεχνικής πορείας του, και σαν «Τα παιδιά της ΚΝΕ [που λένε στη ζωή το µέγα ΝΑΙ]» (1977), ποίηµα γραµµένο σε καιρούς ηλικιακής ωριµότητας. Ο Ρίτσος δεν περιέλαβε αυτές τις καταθέσεις του στην «Απαντοποίηση» της ποιητικής του δουλειάς που εκδίδεται από τον «Κέδρο». Δεν τις αρνήθηκε, αλλά εκδόθηκαν συγκεντρωτικά το 1981 κυρίως χάρη στον ερανιστικό ζήλο και την άγρυπνη φροντίδα της Αικατερίνης Μακρυνικόλα 37 υπό τον γενικό τίτλο Συντροφικά τραγούδια από τη «Σύγχρονη Εποχή». Ο Ρίτσος ενδιαφερόταν πολύ για την ποιητική αποτύπωση της ιστορικά και πολιτικά φορτισµένης στιγµής (δεν είναι τυχαίο ότι στο τέλος κάθε ποιητικής δοκιµής αναγράφει τον τόπο και την ηµεροµηνία συγγραφής των στίχων). Βέβαια, πώς ένας ποιητής, ο οποίος είχε πλήρη επίγνωση της υπαρξιακής περιπλοκότητας και χρησιµοποίησε πολύ κατά την καλλιτεχνική του ωριµότητα το «διαζευκτικό ή» και το «ίσως», 38 έδωσε στίχους τόσο απροκάλυπτης ιδεολογικής βεβαιότητας ; Ο ίδιος δίνει την απάντηση, υπογραµµίζοντας τη συνθετότητα του ποιητικού του προσώπου και το ότι το καλλιτεχνικό φαινόµενο σε ορισµένες πτυχές του θρέφεται από δηµιουργικές αντιφάσεις : «[ ] υποχώρησα στην ειλικρινή ανάγκη που µ έκανε µιαν ορισµένη στιγµή να [ ] γράψω, και στην ανάγκη των άλλων που γνώριζα ήδη πως κάτι τέτοιο περιµένουν [ ] Κι είµαι βέβαιος πως πάλι θα ξαναγράψω τέτοια ποιήµατα, όχι για να αρέσουν, αλλά γιατί θα µου είναι πάλι προσωπικά και γενικά αναγκαίο. Φαύλος κύκλος». 39 Βιβλιογραφία Αλαφούζου Αλεξάνδρα, «Τρακτέρ του Γ. Ρίτσου», Νέοι Πρωτοπόροι 10 (1934) : Αναγνωστάκης Μανόλης, «Προβλήµατα του σοσιαλιστικού ρεαλισµού», Αντιδογµατικά, Αθήνα, Πλειάς, 1978, (πρωτοδηµοσιεύτηκε στο περ. Επιθεώρηση Τέχνης ). Ανθολογία Γιάννη Ρίτσου, επιλογή : Χρύσα Προκοπάκη, επιµέλεια : Χρύσα Προκοπάκη - Αικατερίνη Μακρυνικόλα, Αθήνα, Κέδρος, Αργυρίου Αλέξανδρος, Η ελληνική ποίηση. Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέµου, Αθήνα, Σοκόλης Αστήθα - Βρυζίδη Μαρία, Οι διορθώσεις του Γιάννη Ρίτσου στις συλλογές της δεκαετίας [ = διδακτορική διατριβή], Θεσσαλονίκη, ΑΠΘ,1989. Αυγέρης Μάρκος, Άπαντα, τόµος Β, Αθήνα, Νέα Τέχνη, Βελουδής Γιώργος, Γιάννη Ρίτσου επιτοµή. Ιστορική ανθολόγηση του ποιητικού του έργου, Αθήνα, Κέδρος, Βελουδής Γιώργος, Γ. Ρίτσος. Προβλήµατα µελέτης του έργου του, Αθήνα, Κέδρος, Βελουδής Γιώργος, Προσεγγίσεις στο έργο του Γιάννη Ρίτσου, Αθήνα, Κέδρος, Βογιάζος Αντώνης, Σοσιαλισµός και κουλτούρα , τόµοι Α και Β, Αθήνα, Θεµέλιο, Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου, επιµέλεια εισαγωγή επιλογή κριτικών κειµένων : Δηµήτρης Κόκορης, Ηράκλειο, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ελευθερίου Κώστας [ = Ρίτσος Γιάννης], «Τρία ποιήµατα» [= «Ξένοι, Γυµνοί, Άνοιξη»],Τα Νέα Γράµµατα 3 (1936) : Ermolaev H., Soviet Literary Theories The Genesis of Socialist Realism, Berkeley, University of California Press, Ζεβγάς Αντρέας [ = Χουρµούζιος Αιµίλιος], «Στρατιώτες του Παντελή Πρεβελάκη», Νέα Επιθεώρηση 1 (1929) : Καράµπελα Σάββας, «Τα Νέα Γράµµατα στην περίοδο της δικτατορίας Ματαξά: Στοιχεία της πολιτικής ταυτότητας του περιοδικού», στο: The Greek world between the Age of Enlightenment and the twentieth century, Proceedings of the 3rd European Congress of 37 Βλ. (Ρίτσος, Συντροφικά τραγούδια, 7). 38 Βλ. (Ρίτσος , 101). 39 Από επιστολή προς την Χρύσα Προκοπάκη, µε ηµεροµηνία , η οποία δηµοσιεύτηκε στο περ. Ο Πολίτης 109 (1990). Βλ. (Κώττη 1996, 207). 8

9 Modern Greek Studies, organised by the European Society of Modern Greek Studies, Bucharest, 2-4 June 2006, Ed. by Konstantinos A. Dimadis, Vol. 2, Athens: Ellinika Grammata 2007, σ Και: page=1&main lang=de&eenscongress_cmd=speaker&eenscong ress_id=117 Καραντώνης Αντρέας, «Γιάννη Ρίτσου : Τρακτέρ», Τα Νέα Γράµµατα 7-8 (1935) : Καρβούνης Νίκος, «Το λαϊκό τραγούδι», Νέοι Πρωτοπόροι, 3-5 (1935) : 91. Κόκορης Δηµήτρης, Όψεις των σχέσεων της Αριστεράς µε τη λογοτεχνία στον Μεσοπόλεµο ( ), Πάτρα, Αχαϊκές Εκδόσεις, Κώττη Αγγελική, Γ. Ρίτσος. Ένα σχεδίασµα βιογραφίας, Αθήνα, Ελληνικά Γράµµατα, Μπλάνας Γιώργος, «Ο µοντερνιστής ποιητής», Κυριακάτικη Αυγή ( ), ένθετο : «Αναγνώσεις» : Νέοι Πρωτοπόροι, έκτακτη έκδοση, Σεπτέµβρης Νούτσος Παναγιώτης, Η σοσιαλιστική σκέψη στην Ελλάδα, τόµος Γ [ = Η εδραίωση του µαρξισµού - λενινισµού και οι αποκλίνουσες ή οι ετερογενείς επεξεργασίες ( )], Αθήνα, Γνώση, Ντουνιά Χριστίνα, Λογοτεχνία και Πολιτική. Τα περιοδικά της Αριστεράς στο Μεσοπόλεµο, Αθήνα, Καστανιώτης, Ντουνιά Χριστίνα, Η αντοχή µιας αδέσποτης τέχνης, Αθήνα, Καστανιώτης, Πανσέληνος Ασηµάκης, «Κριτική για το Καυτό µολύβι του Κ. Παπούλια», Νέοι Πρωτοπόροι 5 (1933) : 153. Perri Massimo, Lettere Nuove ( ), Roma, Edizioni dell Ateneo, Perus Jean, A la recherché d une esthetique socialist ( ). Reflexion sur les commencements de la literature sovietique, Paris, Editions du Centre National de la Recherche Scientifique, Ρίτσος Γιάννης, Τα Επικαιρικά ( ) Ποιήµατα, τόµος Ε, Αθήνα, Κέδρος, Ρίτσος Γιάννης, Μελετήµατα, Αθήνα, Κέδρος, Ρίτσος Γιάννης, Ποιήµατα, τόµος Θ, Αθήνα, Κέδρος, Ρίτσος Γιάννης, Ποιήµατα, τόµος Α, Αθήνα, Κέδρος, Ρίτσος Γιάννης, Συντροφικά τραγούδια, επιµέλεια : Αικατερίνη Μακρυνικόλα, Αθήνα, Σύγχρονη Εποχή, Στεφανίδης Μ. [ = Αυγέρης Μάρκος], «Νεοελληνική Αναγέννηση και Τέχνη», Πρωτοπόροι 1 (1943) : 5-7. Τζιόβας Δηµήτρης, Οι µεταµορφώσεις του εθνισµού και το ιδεολόγηµα της ελληνικότητας στο µεσοπόλεµο, Αθήνα, Οδυσσέας, Vitti Mario, Η γενιά του τριάντα. Ιδεολογία και µορφή, Αθήνα, Ερµής,

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ ΝΕΦ 206. Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήμερα) Διδάσκων: Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Εαρινό εξάμηνο 2010-2011 Ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

(Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ )

(Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μ. Αναγνωστάκη, «Νέοι της Σιδώνος 1970» 1 (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 297-298) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 20 ού ΑΙΩΝΑ. Ενότητα 5: Ελληνικός υπερρεαλισμός. Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη Τμήμα Φιλολογίας

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 20 ού ΑΙΩΝΑ. Ενότητα 5: Ελληνικός υπερρεαλισμός. Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη Τμήμα Φιλολογίας ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ 20 ού ΑΙΩΝΑ Ενότητα 5: Ελληνικός υπερρεαλισμός Άννα-Μαρίνα Κατσιγιάννη Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί Ενότητας Βασικός σκοπός της πέμπτης διδακτικής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Αναγνωστάκης: Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 µ.χ. (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 73-74)

Μανόλης Αναγνωστάκης: Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 µ.χ. (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 73-74) 1. ΚΕΙΜΕΝO Μανόλης Αναγνωστάκης: Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 µ.χ. (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 73-74) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ-

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς του τεύχους

Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους [ 109 ] Ο Θανάσης Αγάθος είναι λέκτορας Νεο ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής Ἕνας μπαξές γεμάτος αἷμα εἶν ὁ οὐρανός καί λίγο χιόνι ἔσφιξα τά σκοινιά μου πρέπει καί

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο Ταυτότητα Τίτλος: Ο τόπος µας, Γιάννη Ρίτσου ηµιουργός: Μπούρα Ευφροσύνη Το σενάριο δοκιµάστηκε στην τάξη. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές: αφορά το µάθηµα της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Προαιρετικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση, Π.Ι. Οκτώβριος Νοέμβριος 2015 Επιμέλεια: Σωτηρία Παπαμαργαρίτη, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Τάκης Σινόπουλος: Φίλιππος (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ )

Τάκης Σινόπουλος: Φίλιππος (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Τάκης Σινόπουλος: Φίλιππος (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 69-70) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49)

Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) ΠΟΙΗΣΗ 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Φρανσουά Βιγιόν: «Μπαλάντα των κυριών του παλαιού καιρού» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α3, σσ. 47-49) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α1. Τα βασικά θέµατα της Επτανησιακής σχολής είναι η φύση, η θρησκεία, η πατρίδα, η γυναίκα και ο έρωτας στην εξιδανικευµένη τους µορφή. Στο πρώτο απόσπασµα γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Σολωµός: Ο Πόρφυρας (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ )

ιονύσιος Σολωµός: Ο Πόρφυρας (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιος Σολωµός: Ο Πόρφυρας (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 16-19) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Γ.Ε.Λ Κ. ΑΧΑΪΑΣ ΤΑΞΗ: Β ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ: Νεότερη ποίηση «Ο τόπος μας», Γ. Ρίτσου, σ. 237 Προβλεπόμενος χρόνος: 2 περίπου διδακτικές ώρες Διδάσκων: ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Γιάννης Ρίτσος «Ο τόπος

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 «Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εν τέλει σε θετικά; Τι

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 1 η ενότητα: «Εισαγωγή στα ρομαντικά χρόνια» Ρομαντισμός. Η ανάδυση του μυθιστορήματος. Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟ Τουρανάκου Κατερίνα Ψαλλίδα Δήμητρα Καλαμπαλίκης Παντελής Γεννάτος Άκης Χαλίδας Γιάννης ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Ο Νίκος Εγγονόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 3 η ενότητα: «Ρομαντισμός και Ρεαλισμός» Ορισμοί, χαρακτηριστικά, διαφορές και ζώνες συνύπαρξης.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394)

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Στην ιστορία της λογοτεχνικής δημιουργίας έχει αποδειχτεί ότι κάθε έργο που εμφανίζεται ανθεκτικό στο πέρασμα του χρόνου οφείλει τη δυνατότητά του αυτή

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη ÔÝ íç Να γιατί...η λαϊκή τέχνη Εν αρχή το σύνθημά μας είναι ένα: η λαϊκή τέχνη είναι επανάσταση. Και είναι επανάσταση διότι είναι αρχέτυπο λειτουργίας μιας πολιτικά ευνομούμενης κοινωνίας. Η τέχνη αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919.

Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Η πρώτη του ουσιαστική εμφάνιση στον λογοτεχνικό χώρο γίνεται το 1954 με την έκδοση της συλλογής διηγημάτων Ζητείται ελπίς. Πρόκειται για έναν από τους

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Γεράσιμος Βώκος Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Μπορεί κανείς να τελειώσει στα γρήγορα με τον Σοπενχάουερ, αν τον κατατάξει στην κατηγορία των απαισιόδοξων ανθρώπων και τον θεωρήσει πρωτεργάτη της

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές"

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της Φως στις σκιές Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές" Κυρία Παπαδάκη, το βιβλίο σας Φως στις Σκιές που επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Ψυχογιός, πραγματεύεται δύσκολα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Γραφή και Ανάγνωση ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

Γραφή και Ανάγνωση ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Γραφή και Ανάγνωση ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ 2 Γραφή και Ανάγνωση ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ 20 διδακτικές ώρες - 10 συναντήσεις Διευθύνει-Διδάσκει ο Άρης Μαραγκόπουλος Α. Γενική κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω Λέγε-λέγε λόγια Λέγε-λέγε λόγια, - πώς να σου το πω - όταν σε ακούω κόβομαι στα δυό! Λέγε-λέγε κι άλλα, λέγε ως την αυγή, 1 / 17 όνειρα μεγάλα κάνουν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα (1910) Σοσιαλιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Νεωτερική παιδική ποίηση

Νεωτερική παιδική ποίηση Τα χαρακτηριστικά των ποιημάτων αυτής της κατηγορίας είναι τα παρακάτω: Είναι κυρίως ποιήματα, τα οποία, αν και γράφονται για παιδιά, αναφέρονται σε μια πραγματικότητα παιδική, η οποία όμως απογειώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»

Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» Συνέντευξη στην εφημερίδα "Θεσσαλονίκη" Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» 1. ΕΡΩΤΗΣΗ Μετά και τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών αρκετά στελέχη του ΠΑΣΟΚ αμφισβητούν ανοιχτά τις

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ. Χρήση: Γραπτών Ιστορικών πηγών Έργων τέχνης Ιστορικών ντοκουµέντων µαρτυριών (YouTube)

ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ. Χρήση: Γραπτών Ιστορικών πηγών Έργων τέχνης Ιστορικών ντοκουµέντων µαρτυριών (YouTube) ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΟΝ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ Ενότητες: 46 (Οργάνωση, Κατεχόµενης Ευρώπης) και 48 (Κατοχή, Αντίσταση) Υπεύθυνες: Κοσκοσά Π. Πόγα Ν. όριζα Α. Χρήση: Γραπτών Ιστορικών πηγών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Τετάρτη, 20 Μα ου 2009 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ A ΚΕΙΜΕΝΟ Μίλτος Σαχτούρης (γεν.1919) Ὁ Ἐλεγκτής Ἕνας μπαξές γεμάτος αἷμα εἶν ὁ οὐρανός καί λίγο χιόνι ἔσφιξα τά σκοινιά μου

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 6 η ενότητα: «Το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα»

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 6 η ενότητα: «Το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα» Περί Μελαγχολίας Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης 6 η ενότητα: «Το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα» Περιγραφή θεματικής ενότητας: Εκδοχές του θέματος της μελαγχολίας έτσι όπως το διαχειρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

https://www.youtube.com/watch?v=p3lhq_keyxq

https://www.youtube.com/watch?v=p3lhq_keyxq https://www.youtube.com/watch?v=p3lhq_keyxq Όλα όσα ζήσαμε, όλα όσα αγαπήσαμε, όλα όσα είπαμε δικά μας, θα επαναλαμβάνονται στην απουσία μας μ άλλους να τα ζουν, άλλους να τ αγαπούν, άλλους να τα λεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert

«Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert 1 «Βασιλιάς των Ξωτικών» ( Erlkonig ) Κατηγορία: Lied Στίχοι: Goethe Μουσική: Schubert Το τραγούδι αυτό θεωρείται ένα από τα αριστουργήµατα (ίσως και το πιο σπουδαίο) του Γερµανικού lied, και ανήκει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Project 6 ΒΙΒΛΙΟ Υ Π Ε Ύ Θ Υ Ν Ο Ι Κ Α Θ Η Γ Η Τ Έ Σ : Ε. Μ Π Ι Λ Α Ν Ά Κ Η Φ. Α Ν Τ Ω Ν Ά Τ Ο Σ

Ερευνητική Εργασία Project 6 ΒΙΒΛΙΟ Υ Π Ε Ύ Θ Υ Ν Ο Ι Κ Α Θ Η Γ Η Τ Έ Σ : Ε. Μ Π Ι Λ Α Ν Ά Κ Η Φ. Α Ν Τ Ω Ν Ά Τ Ο Σ Ερευνητική Εργασία Project 6 ΒΙΒΛΙΟ Υ Π Ε Ύ Θ Υ Ν Ο Ι Κ Α Θ Η Γ Η Τ Έ Σ : Ε. Μ Π Ι Λ Α Ν Ά Κ Η Φ. Α Ν Τ Ω Ν Ά Τ Ο Σ ΓΕΝΙΚΑ Παγκοσμίως σήμερα ως βιβλίο εννοείται η συνηθέστερη κατηγορία έντυπου αντικειμένου,

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης: Λογοτεχνική Διαδρομή

2 ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης: Λογοτεχνική Διαδρομή 2 ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης: Λογοτεχνική Διαδρομή Πολιτιστικό Πρόγραμμα Σχολικά έτη : 2013-14, 2014-15 Υπεύθυνη Καθηγήτρια : Γλαράκη Μαρία, ΠΕ02 Συνεργαζόμενοι καθηγητές : Ανδρεάδης Δημήτρης, ΠΕ02 Γιαννίκης Γιώργος,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΓενικόΛύκειοΚοζάνης Σχολική Βιβλιοθήκη. Υπεύθυνη Βιβλιοθήκης Ελπίδα Ματιάκη

1 ο ΓενικόΛύκειοΚοζάνης Σχολική Βιβλιοθήκη. Υπεύθυνη Βιβλιοθήκης Ελπίδα Ματιάκη 1 ο ΓενικόΛύκειοΚοζάνης Σχολική Βιβλιοθήκη Υπεύθυνη Βιβλιοθήκης Ελπίδα Ματιάκη ΓιάννηςΡίτσος 1909-1990 Γεννήθηκε στημονεµβασιάτο 1909 «Κυρά Μονοβασιά µου, πέτρινο καράβι µου. Χιλιάδες οι φλόκοι σου και

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Αναγνωστάκης ( )

Μανόλης Αναγνωστάκης ( ) Μανόλης Αναγνωστάκης (1925 2005) Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς Χαρακτηρίστηκε ως ο «ποιητής της ήττας», γιατί εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς Τα ποιήματα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα