Μακεδονικά. Τομ. 19, Το αρχοντικό του Μπασάρα στην Καστοριά και η εμπορική δραστηριότητα της οικογένειας στο α' μισό του 19ου αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μακεδονικά. Τομ. 19, 1979. Το αρχοντικό του Μπασάρα στην Καστοριά και η εμπορική δραστηριότητα της οικογένειας στο α' μισό του 19ου αιώνα"

Transcript

1 Μακεδονικά Τομ. 19, 1979 Το αρχοντικό του Μπασάρα στην Καστοριά και η εμπορική δραστηριότητα της οικογένειας στο α' μισό του 19ου αιώνα Θεοχαρίδου Καλλιόπη Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης /makedonika.472 Copyright 1979 Καλλιόπη Θεοχαρίδου To cite this article: Θεοχαρίδου (1979). Το αρχοντικό του Μπασάρα στην Καστοριά και η εμπορική δραστηριότητα της οικογένειας στο α' μισό του 19ου αιώνα. Μακεδονικά, 19,

2 ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ TOY ΜΠΑΣΑΡΑ ΣΤΗΝ ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΟ Α' ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ Στήν περιοχή Ντολτσό1, στο ΝΑ κομμάτι τής πόλης, πού μαζί μέ τήν περιοχή Άπόζαρι είναι ο,τι άπόμεινε από τήν μέχρι πριν λίγα χρόνια μα γευτική, παραδοσιακή Καστοριά, βρίσκεται τό αρχοντικό τού Μπασάρα, πάνω σ ενα τρίστρατο, μαζί μέ δύο ακόμη άπό τά σπουδαιότερα σωζόμενα αρχοντικά, τού Νατζή καί των Αδελφών Εμμανουήλ. Εδώ καί λίγα χρόνια αγοράστηκε άπό τό κράτος σάν ενα άπό τά παλιότερα καί χαρακτηριστικότερα δείγματα τής τοπικής αρχιτεκτονικής τής περιόδου τής έλληνικής Αναγέννησης, όταν ή πόλη πήρε καίτή μεγαλύτερή της πολεοδομική, Αλλά καί οικονομική καί πολιτιστική Ανάπτυξη2. 1. Ιστορικό πλαίσιο. Ή οικονομική Ακμή τής Καστοριάς, αιτία καί τής οικοδομικής Ανθησης πού παρατηρεΐται στήν περιοχή, διαρκεΐ δύο περίπου αιώνες καί τοποθετείται χοντρικά Από τά μέσα τού Που αί. μέχρι καί τα μέσα τού 19ου αί., έποχή πού ακμάζουν γενικότερα κι όλες οί πόλεις καί κωμοπόλεις τής Δυτικής Μακεδονίας. 1. Ό Ντολτσός ήταν ενα άπό τά κεντρικότερα σημεία τής Καστοριάς μαζί μέ τό Τσαρσί (άγορά) καί τή Μεγάλη Πόρτα, όπως μάς πληροφορεί κι ενα τοπικό λαϊκό τραγούδι, βλ. Γ. Μ έ γ α, Χριστούγεννα στήν Δυτική Μακεδονία, «Ήμερ. Δυτικ. Μακεδονίας» 1961, σ Στα 1520 ή Καστοριά είχε 962 οικογένειες, βλ. Κ. Μ ο σ κ ώ φ, Θεσσαλονίκη , τομή τής μεταπρατικής πόλης, Θεσσαλονίκη 1973, σ. 33. Κατά τόν Pouqueville, πού έπισκέπτεται τήν πόλη στις άρχές τού 19ου αιώνα, έχει οικογένειες χριστιανικέςτούρκικες-έβραϊκές, βλ. Pouqueville, Voyage de la Grèce, Paris 1826, τ. 3, σ. 9, ενώ κατά τό υποτιθέμενο χειρόγραφο τού Μεγδάνη, πού πιθανόν Ανήκει στήν ίδια έποχή, Αριθ μούσε σπίτια, βλ. Μ. Κ α λ ι ν δ έ ρ η. ΓραπτΑ μνημεία Από τήν Δυτ. Μακεδονία χρόνων τουρκοκρατίας, Πτολεμαϊς 1940, σ Στα 1886 ή πόλη εχει κατοίκους, από τούς όποιους είναι Έλληνες, μέ 4 σχολεία (2 Αρρένων καί 2 θηλέων) καί 60 έκκλησίες, βλ. Ν. Σ χ ι ν 6, 'Οδοιπορικοί σημειώσεις Μακεδονίας, Ηπείρου, τ. 1, Άθήναι 1886, σ Γιά πληροφορίες σχετικά μέ τήν έκπαιδευτική δραστηριότητα καί τα πρώ τα σχολεία τής πόλης πού ιδρύονται ήδη Από τά τέλη τού 17ου αίώνα, βλ. Ά π. Βακαλοπούλου, Οί Δυτικομακεδόνες Απόδημοι έπΐ τουρκοκρατίας, Θεσσαλονίκη 1958, σ

3 Tò αρχοντικό τοϋ Μπασάρα στήν Καστοριά 299 Είναι ή εποχή πού αρχίζει νά δημιουργεϊται, νωρίτερα άπό κάθε άλλη έλληνική περιοχή καί παράλληλα μέ τήν τάξη τών γεωργών καί βιοτεχνών, ή τάξη των Ελλήνων άστών, έμπορευόμενων κυρίως μέ τήν Κεντρική καί Ανατολική Ευρώπη1. Οί λόγοι, πού ή οικονομική εξέλιξη πήρε αυτόν τον Ιδιαίτερο δρόμο στά ορεινά, έχουν τις ρίζες τους ατούς προηγούμενους κρίσιμους αιώνες, τόν 16ο καί 17ο αί., μέ τις μεγάλες δημογραφικές άνακατατάξεις, οπότε έξαιτίας τής τουρκικής καταπίεσης καί άσυδοσίας2 έγκαταλείπονται χωριά καί πό λεις στά πεδινά καί πάνω στούς δρόμους, ένώ οί πληθυσμοί πού συγκεντρώ νονται στά ορεινά, μή μπορώντας νά τραφούν άπό τήν άγονη γή, αναγκάζον ται νά βρουν άλλες διεξόδους. Μιά άπ αυτές είναι ή μετανάστευση3, άλλη ή έξειδίκευση τής παραγω γής (κυρίως κτηνοτροφία), ώστε νά έξασφαλισθεΐ έμπορευματοποιούμενο προϊόν καί στή συνέχεια ή βιοτεχνική του επεξεργασία. Ή έξειδίξευση τής παραγωγής στά χωριά καί τις πόλεις τής Μακεδονίας φαίνεται ήδη άπό τόν 15ο,16ο καί 17ο αιώνα, άπό τήν οικονομική τους λειτουργία. Στις πόλεις αυτές Μοναστήρι, Σκόπια, Βελεσά, Περλεπέ, Καστοριά, Σέρβια, Βέροια, Γενιτσά οί περισσότερες άπό τις μισές οικογένειες απασχολούνται μέ τό εμπόριο καί τή βιοτεχνία. Στήν Καστοριά συγκεκριμένα, στά 1520 μέσα σέ 1. Ή μεγαλύτερη άγορά, τό τέρμα τοϋ έξωτερικοϋ εμπορίου είναι ή Αύστροουγγαρία Τά πρώτα γραπτά τεκμήρια για τήν κίνηση τών Ελλήνων έμπορων στήν Τρανσυλβανία τά έχουμε ήδη άπό τά μέσα τοϋ 16ου αιώνα, ένώ ομαδικά έμφανίζονται γύρω στά 1660 (χορηγούνται καί είδικά προνόμια άπό τό βασιλιά Lipol I), βλ. Ödön Füves, Οί "Ελληνες τής Ούγγαρίας, Θεσσαλονίκη Μετά τή συνθήκη τού Passarowitz στά 1718 έχουμε ένα μεγάλο μεταναστευτικό κύμα, ένώ μέ τή λήξη τοϋ Ρωσοτουρκικού πολέμου καί τή συνθήκη τοϋ Κιουτσούκ-Καϊναρτζή ή Ρωσία άνοίγεται σάν νέο ευρύτατο πεδίο στήν έλληνική έμπορική δραστηριότητα. 2. Μέ τό τέλος τών μεγάλων κατακτήσεων τοϋ 16ου αιώνα, ή Οθωμανική αυτοκρατορία πέρασε σέ μία φάση άποδιοργάνωσης, πολυπλοκότητας στή διοίκηση καί γενικότερα έξασθένισης τής αύτοκρατορικής δύναμης, μέ τις ταραχές τών γενιτσάρων καί τις άποκεντρωτικές τάσεις τών πασάδων. Οϋτε ό ίσλαμικός νόμος, οϋτε οί αΰτοκρατορικές δια τάξεις σχετικά μέ τούς ραγιάδες έφαρμόζονται τώρα μέ αύστηρότητα, καί όλα έξαρτώνται άπό τήν αύθαιρεσία τών τοπικών διοικητών καί τών ύπαλλήλων τής Πύλης. Βλ. Ν. Σβορώνου, Επισκόπηση τής νεοελληνικής ιστορίας, σ. 43. Παράλληλα ή κυρίαρχη τουρκική τάξη μετά τις ήττες καί τή νομισματική κρίση πού προκλήθηκε στήν Οθωμανική αυτοκρατορία μετά τις Μεγάλες Ανακαλύψεις (άνάμεσα στά 1550 καί 1620 τό τουρκικό νόμισμα χάνει τά 3/4 τής άξίας του) στράφηκε στή γή, όπότε αύξήθηκαν τά τσιφλίκια καί ή έκμετάλλευση, βλ. Κ. Μ ο σ κ ώ φ, ό.π., σ Γιά μία όλοκληρωμένη έξέταση τοϋ θέματος βλ. Ά. Βακαλοπούλου, Οί Δυτικομακεδόνες άπόδημοι, ό.π.

4 300 Καλλιόπη Θεοχαρίδου 962 οικογένειες, οι 78 άσχολούνται μέ τή γεωργία ή το ψάρεμα, οί 22 μέ το έμπόριο καί οί 700 μέ τή βιοτεχνία, κυρίως τής γούνας1. Μέ τήν πρόοδο αυτής τής διαδικασίας οί δυνατότητες μετανάστευση-έμπόριο-βιοτεχνία συνδυάζονται, κι έτσι βρίσκουμε συχνά τόν ξενιτεμένο σάν εμπορικό άντιπρόσωπο των τοπικών προϊόντων τής πατρίδας του, πού πολλές φορές διακινεί άπό τό όθωμανικό έδαφος ένα άλλο μέλος τής οι κογένειας2. Έτσι έχουμε τελικά στον βόρειο έλλαδικό χώρο μία πρώιμη κυριαρχία τής έμπορευματικής παραγωγής, πού δημιουργεί μία πρώτη «κλασική» άγορά. Απ αυτή τήν όρεινή οικονομία ξεκινά ό Βαλκάνιος έμπορος, κι από έδώ άρχίζει μετάτά 1650, άργά άλλά σταθερά, ή πρώτη συγκέντρωση κεφα λαίου. 2. Περιγραφή. Τό σπίτι, όπως έχει φθάσει μέχρι τις ήμέρες μας, άποτελεΐται άπό τό ισόγειο, τό μεσοπάτωμα καί έναν όροφο (είκ. 1,2, 3, σχ. 4, 5, 6, 7, 8), ένώ άρχικά περιελάμβανε καί ενα δεύτερο όροφο, όπως θά δού με στή συνέχεια. Σέ κάτοψη είναι ενα έπίμηκες ορθογώνιο πού χωρίζεται εσωτερικά μέ έναν τοίχο παράλληλο μέ τή μεγάλη του διάσταση σέ δύο τμήματα (σχ. 1). Τό βόρειο καταλαμβάνεται άπό έναν ένιαΐο στενόμακρο χώρο πρός τό μέρος τής αυλής, ένώ τό νότιο άπό ένα σύστημα δωματίων κατά παράθεση, μιά διαί ρεση πού άκολουθεΐται σ όλους τούς ορόφους3. Στό Ισόγειο ή είσοδος τόσο άπό τό δρόμο (μία πόρτα), όσο καί άπό τήν αυλή (2 πόρτες) γίνεται άπό τόν ένιαΐο μακρόστενο χώρο, πλακοστρωμένο μέ μεγάλη επιμέλεια κατά τήν καστοριανή συνήθεια μέ ορθογώνιες περίπου πλάκες κι ένα κυκλικό ομφάλιο έκκεντρα τοποθετημένο. Στον ίδιο χώρο, πού παίζει τό ρόλο μιας κλειστής αύλής, βρίσκεται καί ή σκάλα γιά τούς πα ραπάνω ορόφους, κι ένα κτιστό πεζούλι, στοιχείο συχνό σ αυτό τόν τύπο κατοικίας. Τό υπόλοιπο μισό διαιρείται σέ δύο μεγάλους χώρους, άνεξάρτητους σήμερα, πού επικοινωνούσαν όμως μεταξύ τους άρχικά καί πού χρησίμευαν γιά κελλάρια. Στον ένα, στρωμένο μέ χώμα χωρίς ίδιαίτερο πάτωμα, διατη ρείται άκόμη μία διάταξη ξύλινων στοιχείων (σχάρα) γιά τήν τοποθέτηση 1. Βλ. Ö. π., σ. 299 σημ. 1, Κ. Μ ο σ κ ώ φ, Ή Θεσσαλονίκη Βλ. ό.π., σ. 299 σημ. 1, Ödön Füves, Οί "Ελληνες τής Ουγγαρίας. 3. Στό μεσοπάτωμα, ό λεπτός τοίχος πού φαίνεται νά διαιρεί τό βορινό ένιαΐο ορθογώ νιο χώρο, όπου βρίσκεται ή σκάλα καί ό έσωτερικός έξώστης, είναι μεταγενέστερη προ σθήκη, όπως δείχνει καί ή μορφή τών ανοιγμάτων τού τοίχου αϋτοΰ, άλλά καί διάφορες έπεμβάσεις στό έσωτερικό τού δωματίου.

5 Tò αρχοντικό του Μπασάρα στήν Καστοριά ΕΙκ. 1. Βόρεια όψη τον άρχοντικον πρίν από τις εργααίες ΕΙκ. 2. ΒΔ άποψη τοϋ άρχοντικον 301

6 302 Καλλιόπη Θεοχαρίδου των βαρελιών τοϋ κρασιού. Στη θέση αυτή σ άλλα αρχοντικά (Σαπουντζή, Άιβάζη) υπάρχει καί το καρούτι, όπου γινόταν τό πάτημα των σταφυλιων. Στο μεσοπάτωμα παρά τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις καί έξαιτίας τής προχειρότητας αυτών των τελευταίων, ή αρχική διάταξη είναι εύδιά- ΕΙκ. 3. Ή άνατολική δψη κριτή1 (σχ. 2). Ακολουθεί βασικά τό γνωστό μοντέλο. Ενιαίος χώρος στό βορεινό μισό τής κάτοψης καί δύο χειμωνιάτικα δωμάτια μέ τζάκια στό νότιο, χωρισμένα μεταξύ τους άπό ενα στενό δευτερεύοντα χώρο αποθήκευσης. Τό ΝΔ δωμάτιο εχει έκ των υστέρων διαιρεθεί μέ σκοπό νά δημιουργη1. Τυπολογικά ή μορφή αύτή πλατυμέτωπης κατοικίας μέ τόν τονισμό μόνο τοϋ ένός άξονα καί ή έσωτερική διαίρεση παράλληλη μέ αύτόν, θεωρείται πολύ παλιά μορφή κα τοικίας στήν Καστοριά, ίσως ή παλαιότερη καί άπλούστερη, άπό τήν οποία έξελίχθηκε ό β τύπος μέ διάταξη σχήματος Π (βλ. Ν. Μουτσοπούλου, Καστοριά, τά άρχοντικά, Αθήνα 1962, σ. 4-24). Εκείνο πού είναι βέβαιο είναι δτι ό τύπος γ' μέ τή συμμετρική, σέ σχήμα σταυρού κάτοψη στους όρόφους είναι μεταγενέστερος τύπος. "Επικρατεί στον 19ο αιώνα καί έμφανίζεται τήν ίδια έποχή σ" όλο τό Βαλκανικό χώρο (βλ. Xçhcto Il E E n, Tò σπίτι τής Φιλιππούπολης τήν έποχή τής άναγέννησης, Σόφια 1960) καί προ έρχεται άπό τήν έπίδραση τοϋ νεοκλασικισμού πού έπικράτησε στήν Εύρώπη καί πού έκφράσθηκε πέρα άπό τή συμμετρία καί μέ μορφολογικές λεπτομέρειες. Στον ίδιο τύπο μέ τό έξεταζόμενο άνήκουν τά άρχοντικά Τσιατσαπά, Σαπουντζή, Τσεβέκου, Άφών Εμμα νουήλ γιά νά περιοριστούμε στά γνωστότερα. Όπως θά δούμε, οί όμοιότητές τους δέν πε ριορίζονται μόνο στήν κάτοψη, άλλά καί σέ άλλα βασικά συνθετικά στοιχεία, έτσι ώστε νά μπορούμε νά μιλούμε γιά ένα πολύ συγκεκριμένο τύπο σπιτιού.

7 L f9 n -!Π, Tò αρχοντικό τοο Μπασάρα στην Καστοριά Σχ. 2. Κάτοψη μεσοπατώματος τον άρχοντικοϋ

8 304 Καλλιόπη Θεοχαρίδου Σχ. 3. Κάτοψη a ορόφου Σχ. 4. Τομή Α-Α κατά μήκος

9 Tò άρχοντικό τοΰ Μπασάρα στην Καστοριά *' 1 ' 305 πτππππβ " Σχ. 5. Τομή Β-Β κατά πλάτος Σχ. 6. Ανατολική όψη ΐυ

10 306 Καλλιόπη Θεοχαρίθου ι 8 i Σχ. 7. Βόρεια οψη Τν.Λ* " Σχ. 8. Δυτική όψη

11 Tò αρχοντικό του Μπασάρα στην Καστοριά 307 θεΐ μία κουζίνα, μέ άποτέλεσμα να χωριστεί στη μέση ενα από τα παράθυρα τοβ δωματίου καί να δημιουργηθεΐ χώρος νεροχύτη μέσα στή μάζα του τοί χου, ίσως στή θέση μιας άρχικής κόγχης ντουλαπιού1. Ή μετατροπή αυτή έγινε πιθανότατα μετά τήν καταστροφή τού μαγειρειού τής αύλής, λείψανα τού όποιου βρέθηκαν στή δυτική πλευρά της, κοντά στήν πόρτα τού στενού διαδρόμου πού όδηγούσε μέχρι τό γιαλό. 'Η μεσάντρα αύτοΰ τού δωματίου, όπως καί τά διαχωριστικά στοιχεία, είναι πολύ πρόχειρης κατασκευής, ενδεικτικό τής μεταγενέστερης έπέμβασης. "Οπως φαίνεται όμως άπό τό οριζόντιο δοκάρι στό ταβάνι, πού φέρει τις χαρακτηριστικές έντορμίες γιά τήν υποδοχή κατακόρυφων στύλων, καί ό άρχικός διαχωριστικός τοίχος βρισκόταν σχεδόν στήν ίδια θέση, σέ 20 έκ. άπόσταση άπό τήν πλάτη τής μεσάντρας. Τό ταβάνι τού χώρου είναι μία νεώτατη πρόχειρη κατασκευή. Τό ΝΑ δωμάτιο διατηρεί τήν αρχική του διάταξη, άλλα, τά επί μέρους στοιχεία φαίνεται νά έχουν άντικατασταθεϊ σέ μία μεταγενέστερη επισκευή. Έτσι τό ταβάνι είναι σήμερα έπιχρισμένο καί μόνο στό κέντρο του τοποθε τείται όκταγωνικός, επίπεδος, ξυλόγλυπτος όμφαλός (ταμπλάς), πιθανότατα άπομεινάρι τού αρχικού ξύλινου ταβανιού, ενώ καί ή μεσάντρα μέ τή χαρα κτηριστική τραπεζοειδή σέ κάτοψη υποχώρηση στό κέντρο είναι νεώτερος τύπος, όπως καί τό όρθογωνικό προσπέρασμα στό τζάκι2 τού ίδιου χώρου. Αρχικό σάν θέση, άλλά όχι καί σάν διαστάσεις (ύψώθηκε ή ποδιά του), είναι τό παράθυρο τού βοηθητικού χώρου μεταξύ των δύο δωματίων. Τό τρίτο δωμάτιο στήν ανατολική πλευρά τού ενιαίου χώρου μέ τόν ανοικτό έσωτερικό έξώστη δήμιουργήθηκε, όπως ειπώθηκε, άπό μεταγενέ στερη επέμβαση. Τόσο τό ταβάνι του, έπιχρισμένο καί διακοσμημένο μέ γύ ψινα κυμάτια, όσο καί ή έσωτερική εμφάνιση τού διπλού παράθυρου μέ τή δημιουργία παραστάδων μέ έπίκεντρα άπό ξύλινη επένδυση στις γωνίες (τά γνωστά κλασικότροπα κολονάκια) δείχνουν μία επέμβαση μέσα στό 19ο αιώνα. Ταυτόχρονα στό ίδιο παράθυρο άφαιρέθηκε ό ξύλινος στύλος, πού καί έσωτερικά διαιρούσε τό παράθυρο στά δύο υποβαστάζοντας τό πρέκι. Στον α' όροφο βρίσκονται οί χώροι υποδοχής (σχ. 3). Ό δοξάτος ή τοξάτο, ένας ένιαίος χώρος μέ δύο έπάλληλα υπερυψωμένα τμήματα στό άνατολικό μέρος, τόν ήλιακό κατά μήκος τής όψης του προς τήν αύλή, καί δύο καλά δωμάτια μ ενα κατ αρχήν καί σήμερα δύο βοηθητικούς χώρους άπ 1. Στό μεσοπάτωμα συχνά υπάρχει μαγειρείο μέ νεροχύτη τών πιάτων (βλ. Κ. Μ ά κρη, Ή λαϊκή τέχνη του Πηλίου, τό σπίτι, σ. 73), άλλά έδω βεβαιωμένα δέν πρόκειται γιά άρχική διάταξη. 2. Βλ. Α. Ό ρ λ ά V δ ο υ, Τά παλαιά άρχοντόσπιτα τής Καστοριάς, ΑΒΜΕ, Δ' (1938)202.

12

13 Τό άρχοντικό τοϋ Μπασάρα στην Καστοριά 309 ανάμεσα. Αρχικά τό ΝΔ καλό δωμάτιο καταλάμβανε μεγαλύτερο χώρο συμπεριλαμβάνοντας καί τό βοηθητικό πού περιέχει τή ζωγραφιστή με σάντρα καί πού είναι σήμερα χωρισμένος άπό έναν πρόχειρο μπαγδατότοιχο. Αυτή ή μεσάντρα, όπως καί τό ξύλινο ζωγραφιστό ταβάνι, ορατό μέσα άπό τό βοηθητικό χώρο, είναι τά πιό άξιόλογα διακοσμημένα στοιχεία τού σπι τιού πού σώζονται σήμερα (σχ. 9). Μέ τόν περιορισμό τού δωματίου καί τή μετατροπή του άπό χειμωνιά τικο1 σε καλοκαιρινό, πράγμα πού πρέπει νά άκολούθησε τήν καταστροφή τού β' ορόφου, όπου κατά τή συνήθεια βρίσκονται οί κύριοι χώροι υποδοχής καί τά καλοκαιρινά, έγιναν καί οί άκόλουθες μετατροπές: α) άνοίχτηκε μία νέα πόρτα μέ χαρακτηριστικά κλασικότροπη μορφολογία, β) καταργήθηκε τό τζάκι, γ) δημιουργήθηκε ένα δεύτερο ταβάνι χαμηλότερα άπό τό άρχικό καί στον χώρο μόνο τού νέου δωματίου, έπιχρισμένο καί διακοσμημένο μέ τά γνωστά γύψινα κυμάτια (σχ. 3), δ) άντικαταστάθηκαν τά άρχικά παράθυρα στό σαχνισί μέ τά γνωστά παράθυρα μέ κατακόρυφα άνασυρόμενα φύλλα, πού ήταν σέ γενική χρήση τό 19ο αιώνα. Ή επισκευή άλλαξε καί τόν άριθμό τών παραθύρων, στή μεγάλη διάσταση τού σαχνισιού, σέ τρία άπό τέσ σερα πού ήταν άρχικά2 καί πρόσθεσε εξωτερικά τις συνηθισμένες γιά τήν εποχή ξύλινες επενδύσεις στις εξωτερικές γωνίες, μέ τήν κλασική διαίρεση σέ βάση, κορμό, έπίστεψη, ε) άνοίχθηκε ένα παράθυρο στό βοηθητικό χώρο πού δημιουργήθηκε καί πού άπομόνωσε τή μεσάντρα. Τό ΝΑ καλό δωμάτιο διατηρείται στήν άρχική του μορφή. Ή μεσάν τρα άπό άχρωμάτιστο ξύλο άκολουθεΐ τόν άρχικό τύπο, μέ μία ζώνη διακοσμητικούς ξύλινους ταβλάδες πού επενδύουν τόν τοίχο σ όλο τό ύψος μέχρι τό ταβάνι πού είναι επίσης ξύλινο άχρωμάτιστο καί σχηματίζει τά γνωστά καρό. Τό τζάκι εδώ έχει κυλινδρικό (μάλλον πολυγωνικό) προπέτασμα μέ κωνικό κορύφωμα πού καταλήγει σέ άνάγλυφο σταυρό. Επίσης στήν άρχική του μορφή διατηρείται καί ό δοξάτος, πού είναι ό σπουδαιότερος χώρος τού σπιτιού. Στό άνατολικό άκρο του ό δοξάτος έχει ένα υπερυψωμένο τμήμα, κρεβάτα, πού συνεχίζεται μ ένα έκ νέου ύπερυψωμένο τμήμα πού προεξέχει σάν γωνιακό σαχνισί καί όπου ήταν στρωμένα τά μιντερλίκια. Μέ διαλυμένους τούς τοίχους άπό συνεχόμενα παράθυρα μέ ισάριθμους φεγγίτες άπό πάνω, ό χώρος έχει τήν πλήρη έποπτεία τού δρόμου καί όλης τής γειτονιάς. 1. Κατά τήν έπισκευή τής στέγης βρέθηκε άχρηστευμένος αγωγός άπό τζάκι πού άντιστοιχεΐ στό χώρο αυτό. 2. Επίσης κατά τήν έπισκευή στή στέγη βρέθηκαν στοιχεία πού οδηγούν σ αύτή τή σκέψη καί πού θά αναπτυχθούν στό κεφάλαιο τό σχετικό μέ τήν άρχική μορφή τού σπιτιού καί τό β' χαμένο σήμερα όροφο.

14 310 Καλλιόπη Θεοχαρίδου Διαλυμένος επίσης άπό παράθυρα καί φεγγίτες είναι καί ό εξωτερικός τοίχος τοϋ δοξάτου προς τον ήλιακό, μέ άποτέλεσμα όταν ανοίγονται όλα τά παράθυρα, μαζί μέ τό φως πού μπαίνει άπό τούς φεγγίτες, νά παίρνει μία αίσθηση σχεδόν ήμιυπαίθριου χώρου. 'Ο δοξάτος είναι λιτά διακοσμημένος. Τά ταβάνια του ξύλινα χωρίς χρω ματισμό, σχηματίζουν τά γνωστά μικρά τετράγωνα οί σωζόμενοι γύψινοι φεγγίτες στον τοίχο προς τον ήλιακό είναι μάλλον άπλής μορφής1, μέ έλάχιστα κομμάτια έγχρωμο γυαλί. Αύτό εύκολα εξηγείται αν θυμηθούμε ότι άρχικά ό κύριος χώρος υποδοχής ήταν στο β' όροφο πού καταστράφηκε καί όχι εδώ. Στο δυτικό άκρο τού δοξάτου μία ξύλινη σκάλα οδηγούσε στο β' όροφο, ενώ σήμερα βγάζει μέσα στή στέγη. Ή σκάλα δέν είναι ή μόνη ένδειξη ότι αρχικά υπήρξε ένας ακόμη όροφος, καταστραμμένος σήμερα. Στήν άνατολική όψη τού σπιτιού, στό ύψος τού α' ορόφου καί άνάμεσα στά τρία παράθυρα τού ΝΑ δωματίου, διακρίνονται στή λιθοδομή πέντε κατακόρυφες αυλακιές, μέ αύξανόμενο βάθος άπό πάνω προς τά κάτω, ύποδοχές τών λοξών ξύλων πού πρέπει νά στήριζαν άλλοτε ένα σαχνισί τού β' ορόφου στή θέση αύτή. Πιό κάτω θά εκτεθούν τά στοιχεία πού βρέθηκαν κατά τή διάρκεια τής επισκευής τής στέγης καί πού επιτρέπουν τήν πλήρη άποκατάσταση τού β' ορόφου. Ό ήλιακός, στοιχείο πού σώζεται σήμερα μόνο σ ένα άκόμη καστοριανό άρχοντικό, τών Αδελφών Εμμανουήλ, άλλα είναι γνωστό άπό παλιές φωτογραφίες καί σχέδια ότι υπήρχε καί στοΰ Τσιατσαπά, θά μάς άπασχολήσει εκτενέστερα παρά κάτω, γιατί σχετίζεται μέ τόν τύπο τής κατοικίας καί μάλλον δέν ήταν στοιχείο τόσο σπάνιο στήν Καστοριά, όσο άρχικά φαί νεται. 3. Κατασκευή, α) Τοιχοποιίες. Τά οικοδομικά υλικά καί οί κατασκευαστικοί τρόποι πού εφαρμόστηκαν στό άρχοντικό τού Μπασάρα είναι οί γνωστοί τής μακεδονικής άρχιτεκτονικής τών χρόνων τής τουρκο κρατίας. Χοντροί λιθόκτιστοι τοίχοι στό ισόγειο καί τό μεσοπάτωμα, πού φτάνουν τά 90 έκ. σέ πάχος, μέ οριζόντιες ξυλοδεσιές κατά άποστάσεις (τά χατίλια) καί λεπτοί τοίχοι μέ ξύλινο σκελετό καί γέμισμα άπό τούβλα (τσατμάδες) στούς ορόφους. Ό νότιος τοίχος, όπως συνήθως συμβαίνει μέ έναν τοίχο τού σπιτιού, είναι λίθινος μέχρι τόν τελευταίο όροφο. Ή κατασκευή τών τοίχων, μέ μεγάλες πέτρες καί μικρά λιθαράκια σάν γέμισμα στά ένδιά1. Άπό τά υπολείμματα γύψινων φεγγιτών (πλαίσια) πού διασώθηκαν στό ΝΑ δωμά τιο, φαίνεται δτι σχημάτιζαν διαφορετικά διακοσμητικά θέματα άπ ο,τι αυτά τά άπλούστατα τού δοξάτου.

15 Tò αρχοντικό του Μπασάρα στήν Καστοριά 311 μέσα κενά καί χώμα σάν συνδετικό υλικό, είναι περισσότερο φροντισμένη στήν δψη τοΰ σπιτιού προς τό δρόμο, παρά στις ύπόλοιπες. Στήν κύρια όψη τό σύστημα τοιχοποιίας έμφανίζεται σχεδόν Ισόδομο, οί πέτρες είναι σχε τικά όρθογωνισμένες καί λείπουν τα ένδιάμεσα γεμίσματα άπό λιθαράκια. Τήν εντύπωση τοΰ ίσόδομου έπιτείνει τό προσεκτικό άρμολόγημα μέ άδύνατο ασβεστοκονίαμα, πού προεξέχει ελαφρά άπό τό πρόσωπο τοϋ τοίχου, σχηματίζοντας ορθογώνια μέ έλαφρά καμπυλωμένες γωνιές. Τό άρμολόγημα δεν ξεπερνά τό πλάτος των 2,5 έκ. καί είναι περίπου έπίπεδο στήν τομή. Στις ύπόλοιπες όψεις οί πέτρες είναι μικρότερες, άκανόνιστες μ ένα πλήθος γεμίσματα στά κενά τους, ένώ τό άρμολόγημα είναι ώς έπί τό πλεΐστον συνεπίπεδο μέ τόν τοίχο, έκτος άπό έλάχιστα σημεία πού προεξέχει ελαφρότατα καί περιβάλλει μέ μία καμπύλη γραμμή τήν πέτρα. Σ αυτές τις όψεις είναι φανερό ότι έγιναν πολλές έπισκευές, κάτι πού δέν παρατηρήθηκε στήν όψη στό δρόμο, πού τό άρμολόγημα είναι άδιατάρακτο. Τήν ίδια διαβάθμιση στήν επιμέλεια τής κατασκευής, άνάλογα μέ τό άν είναι ορατός ό τοίχος άπό τό δρόμο, ή όχι, παρατηρούμε καί σ άλλα καστοριανά άρχοντικά1, όπως κυρίως τοΰ Τσιατσαπά, όπου ακολουθείται τό ίδιο σύστημα τοι χοποιιών, μόνο πού τό άρμολόι στήν κύρια όψη είναι λεπτότερο, δέν σχη ματίζει ορθές στρογγυλευμένες γωνίες καί έχει πρισματική διατομή. Στήν κύρια πάντα όψη, λαξευμένους σέ δύο έπάλληλους γωνιόλιθους τής Ν γωνίας, βρίσκουμε δύο σταυρούς μέ πεπλατυσμένα άκρα καί τρία ήμισφαίρια διαταγμένα σέ τρίγωνο (είκ. 4). Σημάδια τέτοια άποτρόπαια ευρύ τατα κατά τά άλλα διαδεδομένα στούς χρόνους τής τουρκοκρατίας (συνηθέστατα είναι καί τά σχηματικά πρόσωπα) συναντούμε μόνο σέ δύο άκόμη περιπτώσεις άρχοντικών τής Καστοριάς, στήν ΝΔ γωνία τοΰ Τσιατσαπά, όπου κάτω άπό τό γωνιόλιθο μέ τή λαξευμένη χρονολογία 1754 υπάρχει ένας σταυρός καί ένα άτεχνο πουλί καί στοΰ Σαπουντζή στήν ΝΔ γωνία ένας σταυρός καί ένα ήμισφαίριο2. Αλλά κυρίως ή έθνικότητα τοΰ σπιτιού δηλώνεται άπό ένα σταυρό έγ1. Αρχοντικά Γκιμουρζίνά, Ράλλη, Γάκη, Πουλιόπουλου κ.λ., πολλά άπό τά όποια ανάγονται στά μέσα τοϋ 19ου αΐ. Τό σύστημα έφαρμόστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα, μάλιστα στά μέσα τοϋ 19ου ai. φαίνεται νά γενικεύεται στις καλές κατασκευές. 2. Είναι χαρακτηριστικό ότι σέ κανένα άπό τά σπίτια τής Καστοριάς πού άνάγονται στό 19ο αίώνα δέν βρέθηκαν τέτοια σύμβολα. Αντίθετα στά σπίτια αύτά ό σταυρός, σύμ βολο θρησκείας καί έθνικότητας προβάλλεται έντονα, σάν Κεντρικά στοιχείο σύνθεσης πάνω σέ λιθανάγλυφες πλάκες, συνήθως πάνω άπό τά υπέρθυρα, ή λαξευμένες στό ίδιο τό υπέρυθρο μαζί μέ τή χρονολογία τοΰ σπιτιοϋ. Είναι ή έποχή πού τά πράγματα έχουν άρκετά ήμερέψει γιά τό έλληνικό στοιχείο τής πόλης. Αντίστοιχα άνάγλυφα στοιχεία σέ γω νιόλιθους δέν βρέθηκαν σ άρχοντικά τής Σιάτιστας όπου άναρτήθηκαν, παρά μόνο στό άρχοντικό τής Πούλκως.

16 312 Καλλιόπη Θεοχαρίδου γεγραμμένο σ ενα όρθογώνιο σχήμα 70 X 80 έκ. πάνω άπό την τοξωτή είσο δο άπό τό δρόμο. Σταυρό πάνω άπό τήν τοξωτή κύρια είσοδο βρίσκουμε καί στο αρχοντικό του Τσιατσαπά, όμως σχεδόν κρυμμένο, τόσο διακριτικά σχηματισμένο άπό δύο κάθετα τούβλα κατάλληλα άρμολογημένα, γιά νά είναι τελικά ορατός μόνο άπό ενα προσεκτικό φιλικό μάτι. Παρόμοια δια- Είκ. 4. Ανάγλυφοι οτανροι ατούς γωνιόλιθους τής ΝΑ γωνίας κριτική παρουσία σταυρού, άλλά λίγο πιό έμφανως σχηματισμένου άπό δύο κάθετα τούβλα, συναντούμε καί πάνω άπό τήν τοξωτή είσοδο τού αρχοντι κού Γκιμουρζίνα. Αυτή ή επιφύλαξη στήν προβολή τού χριστιανικού συμβόλου δέν μπο ρεί παρά νά σχετίζεται με τούς διωγμούς, πού είναι γνωστό ότι ύφίσταται τό έλληνικό στοιχείο στήν Καστοριά μέχρι καί τά τέλη τού Που αιώνα1. β) Στέγη, πατώματα. 'Όπως θά συζητηθεί στή συνέχεια, ή ση μερινή στέγη τού σπιτιού δέν είναι ή άρχική. Πολλά άπό τά ξύλα της φά νηκε ότι ήταν σε δεύτερη χρήση. Ακολουθώντας όμως τόν παραδοσιακό κα τασκευαστικό τρόπο παρουσιάζεται σάν μία εντυπωσιακή κατασκευή, μέ τό μέγεθος στις γωνιαίες διατομές ξύλων καί τή γνώση πού φανερώνει σέ θέματα τεχνικής2. Σ αύτό τό σημείο αξίζει νά σημειωθεί ότι σέ πολλά ξύλα, πέρα άπό τίς χαρακτηριστικές τρύπες στά άκρα τους, γιά τό δέσιμο καί τήν εύκολη μετα 1. Γνωστό είναι τό έπεισόδιο στά 1696 μέ τόν άπαγχονισμό τοϋ άρχοντα Ντούλτσουβλ. Ν. Μουτσοπούλου, Καστοριά, σ Σχετικά μέ τούς διάφορους τρόπους κατασκευής στεγών καί τίς ονομασίες των επί μέρους στοιχείων, βλ. Ν. Μουτσοπούλου, Ή λαϊκή άρχιτεκτονική τής Βέ ροιας, Αθήνα 1967.

17 Tò αρχοντικό του Μπασάρα στήν Καστοριά 313 φορά τους, βρέθηκαν διάφορα σύμβολα, διπλά ή μονά X χαραγμένα μέ τό σκεπάρνι. "Οπως είπε ένας γέροντας ντόπιος μάστορας πού τά αναγνώρισε είναι τά διακριτικά πού έφτιαχνε κατά τήν υλοτόμηση ή κάθε ομάδα ξυ λοκόπων, γιά να τά ξεχωρίζει μετά τήν κοινή τους μεταφορά1. Ή κατασκευή των ξύλινων πατωμάτων, όπως καί οί εσωτερικές ξύλινες σκάλες, άκολουθοΰν γνωστούς κατασκευαστικούς τρόπους. 4. Αποκατάσταση β' όροφο υ. Τό καλοκαίρι τού 1976, μετά τήν αγορά τού αρχοντικού από τό κράτος, άρχισαν οί εργασίες γιά τήν αποκατάσταση τής στέγης του, πού ήταν σέ μεγάλο βαθμό καταστραμμένη, μέ συνέπεια τή συνεχή φθορά τού εσωτερικού άπό τά νερά τής βροχής. Μέ τό άνοιγμα τής στέγης γιά τήν άντικατάσταση όλων των φθαρμένων ξύλων, εγινε δυνατή ή προσεκτική παρατήρηση των ξύλινων στοιχείων πού σήμερα παίζουν τό ρόλο των οριζόντιων δοκαριών τής στέγης, άλλά δέν ήταν άρχικά παρά τό πάτωμα τού β' ορόφου. Άπό τις χαρακτηριστικές έντορμίες (υποδοχές των κατακόρυφων στύ λων των τοίχων τού ορόφου), πού σώζονται α) στά βασικά περιμετρικά δοκά ρια, β) σ αυτό πού χωρίζει κατά μήκος στά δύο τόν όροφο (είκ. 5), γ) στά δύο κάθετα πού άντιστοιχοΰν πάνω άπ τούς τοίχους τού βοηθητικού χώρου άνάμεσα στό ΝΑ καί ΝΔ δωμάτιο, γίνεται φανερό ότι ή εσωτερική διαίρεση τού β' ορόφου άκολουθεϊ άκριβώς αυτήν τού α' άκόμη καί στις θέσεις των θυρωμάτων, όπως συνάγεται άπό τις αποστάσεις των στύλων καί τά ίχνη των καρφωμάτων. Άκόμη ό δοξάτος είχε στήν ίδια θέση τις υπερυψωμένες κρεβάτες, όπως δείχνουν οί χαρακτηριστικές λαξεύσεις σέ παράλληλες πυκνές γραμ μές κάθετες στά βασικά δοκάρια, γιά υποδοχή καί όριζοντίωση τής δεύτερης σειράς μικρών δοκαριών πού πάνω τους καρφώνονταν τά σανίδια λαξεύσεις πού σταματούν άκριβώς στήν ίδια γραμμή πού άντιστοιχεΐ στό α' σκαλί τής κρεβάτας τού κάτω ορόφου. Στό σημείο αύτό ενα άλλο κάθετο δοκάρι εδινε τήν άπαιτούμενη διαφορά ύψους τών 15 έκ. καί σ αύτή τή στάθμη γινόταν πλέον τό σανίδωμα. Λόγω αύτής τής προσθήκης, ενός δεύτερου δοκαριού, όπου στερεώνονταν πλέον οί στύλοι, δέν βρέθηκαν στά περιμετρικά οριζόν τια ξύλα, πάνω άπό τούς τοίχους πού άντιστοιχοΰν στά υπερυψωμένα τμήματα, σημάδια κατακόρυφων στύλων, όπως στά άλλα σημεία. Αντίθετα, κατά τήν επισκευή τής βόρειας πλευράς πάνω άπό τόν ήλια1. Άν τά σημάδια αυτά έχουν καί κάποια άλλη σημασία, αν δηλ. δηλώνουν τή θέση του κάθε ξύλου στή στέγη, δέν είναι δυνατό νά εξακριβωθεί σ αυτό τό παράδειγμα, μιά πού μέρος του ύλικοϋ τής στέγης είναι σέ β', χρήση. Πάντως σέ μιά τέτοια περίπτωση θά χρειαζόταν μάλλον μεγαλύτερη ποικιλία συμβόλων, πράγμα πού δέν βρέθηκε.

18 314 Καλλιόπη Θεοχαρίδου παρατηρήθηκαν, τόσο στο οριζόντιο ξύλο κατά μήκος τοϋ βόρειου τοί χου, όσο καί στό άντίστοιχο όριζόντιο ξύλο πάνω άπό τούς στύλους τού ε ξώστη, τά γνωστά ίχνη άπό τή στερέωση κατακόρυφων ξύλινων στύλων καί σε θέσεις ακριβώς αντίστοιχες μ αυτούς τού α' ορόφου. Αύτό δείχνει ότι καί ό β' όροφος είχε ήλιακό καί ότι στά άνοίγματα τού βόρειου τοίχου άκολουθοΰσε άκριβώς τήν ίδια διάταξη μέ τόν υποκείμενο όροφο, εφόσον οί θέ σεις των ανοιγμάτων καθορίζονται άπόλυτα άπό τόν κάνναβο τών ύποστυλωμάτων. kò Εικ. 5. Έντορμίες στις θέσεις ατηρίξεως τών στύλων τοϋ β' ορόφου Ακόμη στά οριζόντια ξύλα, πού προεξέχοντας άπό τή σημερινή στέγη σχηματίζουν τό ταβάνι τού ήλιακού, βρέθηκαν καρφιά μόνο στήν πάνω έπιφάνεια (πάτωμα τού έξώστη), άλλά κανένα ίχνος στήν κάτω, ώστε νά υπο θέσουμε ταβανωμένο τόν ήλιακό, όπως συμβαίνει στό άρχοντικό τών Αδελ φών Εμμανουήλ. Τό αποχωρητήριο πού καταλάμβανε τό δυτικό άκρο τού ήλιακού καί ήταν προσπελάσιμο μόνο εξωτερικά άπό τόν ίδιο τόν ήλιακό, βεβαιωμένα δεν ανήκε στήν άρχική κατασκευή τού σπιτιού. Άπό τή μιά μεριά ό πέτρινος πύργος-βάση του χωρίζεται μέ άρμό άπό τήν ύπόλοιπη τοιχοποιία τού σπι τιού (σχ. 1, 2), άπό τήν άλλη ό τρόπος πού διαμορφώνεται τό επάνω τμήμα του δείχνει σαφέστατα ότι ό ήλιακός προϋπήρχε καί ή κατασκευή κατέλαβε

19 Tò άρχοντικό τοϋ Μπασάρα στήν Καστοριά 315 ενα μέρος του (σχ. 3, είκ. 2). Επειδή ή άθλια κατάσταση τής τοιχοποιίας του εγκυμονούσε σοβαρούς κινδύνους κατάρρευσης κατά τή διάρκεια των έπισκευων, άποφασίστηκε ή κατεδάφισή του, οπότε στο τμήμα του τοίχου πού κάλυπτε εμφανίστηκαν οί γνωστές εγκοπές στήν τοιχοποιία, άπό τή στερέ ωση των υπόλοιπων λοξών ξύλων πού υποβάσταζαν τόν ήλιακό. Φαίνεται πώς άρχικά δεν υπήρχε άποχωρητήριο στούς όρόφους, παρά μόνο στήν αυλή1. Ή ερευνά στό οριζόντιο ξύλο στήν πάνω επιφάνεια τοϋ σαχνισιού στή δυτική όψη έδωσε 'ίχνη 5 στύλων, δηλ. τέσσερα διαστήματα, πλάτους 1,40μ. τά άκραΐα καί 105 έκ. τά ενδιάμεσα, πράγμα πού δείχνει πώς άρχικά ύπήρχαν 4 παράθυρα στήν όψη του σαχνισιού καί όχι τρία, μέ πλάτος γύρω στά 78 έκ. όσο καί τά υπόλοιπα παράθυρα τού σπιτιού. Ό νότιος τοίχος φαίνεται νά συνέχιζε μέ λιθοδομή καί στό β' όροφο, εφόσον περιλάμβανε τις καπνοδόχους όλων τών τζακιών τού σπιτιού. Σέ άπόσταση 210 έκ. άπό τό δυτικό άκρο του, στή στάθμη τού πατώματος τού β' ορόφου, βρέθηκε άχρηστευμένη καπνοδόχος, θέση πού εξυπηρετεί μόνο τό ΝΔ δωμάτιο τού α' ορόφου, πού μετατράπηκε σέ καλοκαιρινό. Προηγουμένως είχαν άναφερθεΐ τά σημάδια στή νότια πλευρά τού άνατολικού τοίχου (είκ. 3) ενός σαχνισίου τού β' όρόφου. Τά ίχνη τών στύλων στά ξύλα τού πατώματος (σημερινής στέγης) έπιβεβαίωσαν τήν ύπαρξή του στή θέση αύτή. Μέ βάση τά στοιχεία πού άναφέραμε προτείνουμε τήν άποκατάσταση τής μορφής τού άρχοντικοΰ, ολοκληρωμένου μέ τό δεύτερο όροφο2 (σχ. 10, 11, 12). 5. Τυπολογικά. Μέ βάση αύτή τήν ολοκληρωμένη εικόνα τού σπιτιού μπορούμε πιά νά αναζητήσουμε άντιστοιχίες κατ αρχή στά σωζόμενα αρχοντικά τής Καστοριάς καί στή συνέχεια στό μακεδονικό χώρο. Τά χαρακτηριστικά πού συνθέτουν τόν τύπο είναι: α) Ορθογώνια κάτο1. Αποχωρητήριο συναντάται στούς όρόφους (συνήθως σέ ξύλινο πρόβολο έξωτερικά), π.χ. σταάρχοντικάτούμανούση ή τούκανατσούλη στή Σιάτιστα(βλ. Ν. Μουτσοπού λου, Σιάτιστα, τά άρχοντικά, πίν. 12 καί 19 αντίστοιχα), άλλα είναι προσπελάσιμα άπό διά δρομο έσωτερικό, κι έχουν έξαρχής προβλεφθεϊ. Σ αύτές τις περιπτώσεις μόνο ό β' όρο φος, όπου γίνεται ή υποδοχή τών ξένων, διαθέτει τέτοιες εύκολίες. Δέν είναι άπίθανο καί στή δική μας περίπτωση νά ύπήρχε κάτι τέτοιο στό β', καταστραμμένο σήμερα όροφο, σάν πιθανότερη όμως θέση θά ήταν ή νότια πλευρά σέ συνδυασμό μέτό βοηθητικό χώρο άνάμεσα στά δωμάτια. 2. Ό άριθμός τών άνοιγμάτων στό σαχνισί τοϋ β' όρόφου στον άνατολικό τοίχο κα θορίστηκε άπό τό συνολικό του μήκος δοσμένο άπό τά σημάδια στον τοίχο καί τό γνωστό κάνναβο τών παραθύρων.

20 316 Καλλιόπη Θεοχαρίδου Σχ. 10. Ή ανατολική δψη ' άποκατάΰταΰη Σχ. 11. Ή βόρεια όψη άποκατάΰταΰη

21 Tò αρχοντικό τού Μπασάρα στήν Καστοριά 317 ψη μέ κυριαρχία μόνο ένός άξονα (πλατυμέτωπη κατοικία), β) Εσωτερική διαί ρεση πού ακολουθεί τον κύριο αξονα, δημιουργώντας πάντα ένα ένιαΐο χώ ρο πού καταλαμβάνει όλο τό μέτωπο τής κατοικίας κι άπ όπου γίνεται ή προσπέλαση των δωματίων, πού διατάσσονται κατά παράθεση στο υπόλοιπο μισό τής κάτοψης, γ) Ύπαρξη ανοικτού εξώστη (ήλιακοϋ) κατά μήκος τής Σχ. 12. 'Η δντική δψη ' άποκατάΰταΰη μεγάλης πλευράς, καί πάντα σέ σχέση μέ τό δοξάτο, τού όποιου καταλαμ βάνει τό μεγαλύτερο μέρος τοΰ μετώπου. Ή διάταξη μπορεί νά συναντάται μόνο στον ανώτερο όροφο (π.χ. αρχοντικό Εμμανουήλ) ή καί στόύς δύο τε λευταίους (π.χ. αρχοντικό Τσιατσαπά, παλιές φωτογραφίες). Στό στοιχείο του ήλιακοΰ θά δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, γιατί είναι ένα τοπικό χαρακτηριστικό, μιά παραλλαγή για ψυχρό κλίμα στό γνωστό τύπο τοΰ σπιτιού μέ εσωτερικό ανοικτό χαγιάτι στον όροφο1. Ιδιαίτερα θά στα1. Ό τύπος είναι κοινός στά Βαλκάνια καί στό μικρασιατικό χώρο από τάπαλιότερα παραδείγματα σπιτιών (18ος άρχές19ου στήν Φιλιππούπολη, βλ. Xçhcto fi,. Πεεβ, Τό σπίτι τής Φιλιππούπολης, τήν έποχή τής Αναγέννησης) μέχρι τά κονάκια τής Προύσας (βλ. Godfrey Goodwin, A History of Ottoman Architecture. The Ottoman House, London 1971, σ. 429 κ.έ.) καί τά σπίτια τής Βέροιας καί τών Άμπελακίων στό βόρειο έλ-

22 Καλλιόπη Θεοχαρίδου 318 θοΰμε στή σχέση τοΰ τύπου, ώς προς τό στοιχείο αυτό, μέ τό βεροιώτικο σπίτι, γιατί, όσο είναι γνωστό, στήν άρχιτεκτονική των πλησιέστερων πε ριοχών δέν συναντάται ήλιακός ή χαγιάτι, π.χ. στα άρχοντικά τής Σιάτιστας. (Ή σύγκριση πάντα γίνεται μέ άρχοντικά καί όχι μέ άγροτικές κατοικίες). Στή Βέροια τό ανοικτό χαγιάτι τοΰ όρόφου, πού λειτουργικά παίζει τόν ίδιο ρόλο μέ τόν επιμήκη ένιαίο χώρο τοΰ έξεταζόμενου καστοριανοϋ τύ που, είναι δηλ. ή σάλα όπου καταλήγει ή σκάλα καί άπ όπου γίνεται ή προσπέλαση τών δωματίων, εχει πολλές φορές δύο σειρές ξύλινους στύλους προς τήν ανοικτή πλευρά, σέ μικρή άπόσταση μεταξύ τους1. Ή εξωτερική σειρά τότε βρίσκεται σέ πρόβολο ύποστηριζόμενη άπό λοξά ξύλα ή πατά σέ άντίστοιχους στύλους στό ισόγειο. Έτσι στό μέτωπο τοΰ χαγιατιού δημιουργεΐται μία ακόμη διαβάθμιση τοΰ ήμιυπαίθριου χώρου. Ή βασική Ιδέα μοιάζει νά είναι ή ίδια στήν Καστοριά, μόνο πού ή δεύτερη εσωτερική σει ρά στύλων κλείνεται μ εναν τοίχο διαλυμένο σέ πολλά παράθυρα μέ φεγγί τες άπό πάνω, ενώ παραμένει σάν ήλιακός ό στενός χώρος πίσω άπό τήν έξωτερική σειρά στύλων2. Τά χαρακτηριστικά τοΰ τύπου άναγνωρίζονται σέ μιά ομάδα αρχοντικών, Τσιατσαπά, Εμμανουήλ, Σαπουντζή (είκ. 6), Τσεβέκου γιά νά περιοριστούμε στά γνωστότερα. 6. Χρονολόγηση. Άπό τά παραπάνω άρχοντικά, πού άποδίδονλαδικό χώρο (βλ. Ν. Μουτσοπούλου, Ή λαϊκή άρχιτεκτονική τής Βέροιας, καί τοΰ ίδιου, Τά εσσαλικά Άμπελάκια, σ. 67 κ.έ.). Μερικά δείγματα αύτοϋ τοϋ τύπου σώζονταν άκόμη μέχρι πριν λίγα χρόνια καί στήν παλιά πόλη τής Θεσσαλονίκης. 1. Βλ. Ν. Μουτσοπούλου, Ή λαϊκή άρχιτεκτονική τής Βέροιας, σ. 136 καί 196 σπίτι Περ. Τζιντοϋ, σ. 162 σπίτι όδοΰ Εδέσσης 6, σ. 175 σπίτι όδοΰ Κουρμπετλή, σ. 182 Σιόρ Μανωλάκη. 2. Στήν Καστοριά, στις περιπτώσεις όπου ή έσωτερική σειρά τών στύλων έμφανίζεται έλεύθερη μέσα στό χώρο τοΰ δοξάτου καί μέ μορφή τοξοστοιχίας σέ μικρή άπόσταση άπό τόν έξωτερικό τοίχο, π.χ. άρχοντικά Σαπουντζή, Τσεβέκου, ή προσεκτική παρατήρηση έ δειξε πώς αυτό όφείλεται σέ μεταγενέστερες έπέμβάσεις πού είχαν σκοπό τή διεύρυνση τοΰ χώρου. Στό άρχοντικά Σαπουντζή ό βορινός έξωτερικός τοίχος φαίνεται καθαρά ότι όφείλεται σέ έπισκευή, όπως δηλώνει καί ό μεταγενέστερος τύπος τών παραθύρων του σέ αντιδιαστολή μέ τά αρχικά παράθυρα τοϋ σαχνισιοΰ, ένώ ή ίδια ή έσωτερική τοξοστοιχία μέ τά έπιχρισμένα τοξύλλια καί τή διαμόρφωση τών στύλων μέ κλασικό τρόπο (κιονό κρανα), δείχνουν έπισκευή σύγχρονη μέ τά παράθυρα, μάλλον τό 19ο αί. (βλ. Α. Ό ρλάνδ ου, ό.π., σημ. ΙΙ,πίν. 30. Άρχοντικά τής Καστοριάς, «Πινακοθήκη τής τέχνης τοΰ Ελλη νικού λαοΰ», Άθήναι 1948, πίν. 3, 4). Καθαρότατο όμως τό δυτικό άκρο τοΰ ήλιακοΰ φαί νεται στή βορινή άκρη τοΰ δυτικοΰ τοίχου, κάτω άπό τό σαχνισί πού στηρίζεται πάνω στούς στύλους τοΰ ήλιακοΰ, λύση γνωστή καί άπό τό άρχοντικό τοΰ Τσιατσαπά (είκ. 6.) Στό άρχοντικό Τσεβέκου ή προχειρότητα τής μετασκευής βοηθά στήν εύκολότερη άναγνώριση τής άρχικής διάταξης, πού στό μισοερειπωμένο β' όροφο είναι πλέον όλοφάνερη.

23 Tò αρχοντικό τοϋ Μπασάρα στην Καστοριά 319 ται όλα στο 18ο αί.1, του Τσιατσαπά είναι τό μόνο ασφαλώς χρονολογημένο, στα 1754, μέ επιγραφή ανάγλυφη σ ενα γωνιόλιθο τής ΝΔ γωνίας τοϋ σπι τιού. Στήν αποκαταστημένη μορφή τοϋ άρχοντικοΰ τοϋ Μπασάρα καί σ αυ τή τοϋ Τσιατσαπά, όπως μάς διασώθηκε σέ σχέδια καί φωτογραφίες πριν άπό τήν καταστροφή των ήλιακών καί τοϋ ΒΑ σαχνισιοϋ τής βόρειας όψης2, Ε ικ. 6. Αρχοντικό Σαπονντζή. Νότια κατάληξη τον ηλιακού ή ομοιότητα των δύο κτηρίων είναι έμφανέστατη τόσο στή γενική σύλληψη του όγκου όσο καί στή διάρθρωση των έπί μέρους στοιχείων. Είναι μάλιστα τέτοια ή άντιστοιχία σέ ορισμένες λεπτομερειακές λύσεις, π.χ. τό κοινό στά δύο παραδείγματα στενομέτωπο διόροφο σαχνισί, πού στηρίζεται σέ υπερυ ψωμένο τμήμα τοϋ τοίχου τοϋ περιβόλου ή σέ μορφολογικές λεπτομέρειες, όπως π.χ. τά λαξευμένα σύμβολα στούς γωνιόλιθους, άλλά άκόμη καί στήν έσωτερική δια κόσμηση, πού οδηγεί στό συμπέρασμα ότι τά δύο κτήρια πολύ λίγο άπέχουν χρονικά, ίσως μάλιστα τό ενα νά χρησιμέυσε σάν πρότυπο γιά τό άλλο. 1. Ό Τσαμίσης άναφέρει ότι κανένα άπό τά υπάρχοντα άρχοντικά στήν πόλη δέν φαί νεται παλιότερο άπό τό Στή συνέχεια άποδίδει, λανθασμένα, τά σπίτια τοβ Μάλκου καί τοϋ κύρ Μιχάλη στό 17ο αιώνα, διότι τουλάχιστον τοϋ Μάλκου είναι χρονολογημένο στά 1745, ενώ τό σπίτι τοϋ Χρυσοϋ Τσεβέκου τό άποδίδει σωστά στό 18ο αιώνα (βλ. Π. Τ σ α μ ί σ η, Ή Καστοριά καί τά μνημεία της, Άθήναι 1949, σ. 189). Στόν ίδιο αίώνα τοποθετείται καί τό άρχοντικά Σαπουντζή καί Άφών Εμμανουήλ (βλ. Ν. Μουτσοπούλου, Καστοριά, σ. 22). 2. Βλ. Άρχοντικά τής Καστοριάς. «Πινακοθήκη τής τέχνης τοϋ Έλληνικοϋ λαοϋ», Άθήναι 1948, βασισμένο σέ μελέτη τοϋ 1936, πίνακες 3 καί 4.

24 320 Καλλιόπη Θεοχαρίδου Συγκρίνοντας τήν κάτω ζώνη τής ζωγραφισμένης μεσάντρας του Μπασάρα μέ τήν άντίστοιχη κατασκευή στο ΝΑ καλό όντά του Τσιατσαπα, βρίσκουμε μεγάλη ομοιότητα τόσο στή μορφή καί τις λεπτομέρειες των θυ ρόφυλλων, όσο καί στή χρωματική τους διακόσμηση, δύο τόνους ώχρα στο κέντρο, βαθύ κεραμίδι στο διαχωριστικό κυμάτιο καί πράσινο πλαίσιο. Ή λοξή διαγράμμιση μέ σκούρη πράσινη κυματιστή γραμμή,πού στοΰτσιατσαπά διακοσμεί όλους τούς κατακόρυφους ενδιάμεσους ταβλάδες1, στοΰ Μπασάρα έμφανίζεται πέρα άπό τό αριστερό άκρο τής κάτω ζώνης καί στά πλαίσια των ζωγραφισμένων διάχωρων τής επάνω ζώνης. Ή άπόλυτη άντιστοιχία στή μορφή καί τις κατασκευαστικές λεπτομέ ρειες των ξύλινων κανατιών των παραθύρων στά δύο κτήρια δέν έκπλήσσει, γιατί φαίνεται νά είναι στοιχεία ευρύτατα διαδεδομένα τήν εποχή αυτή στό βόρειο έλλαδικό χώρο. Έκτος άπό τήν Καστοριά τά βρίσκουμε καί στά Άμπελάκια στά άρχοντικά Γ. Σβάρτζ2, Δ. Σβάρτζ καί Κρασούλη, ενώ τήν ίδια διάδοση φαίνεται νά έχουν καί οί μορφές τών ξύλινων κάγκελων πού φράζουν τό κάτω μέρος τών παραθύρων τού δοξάτου, παρόμοια στά άρχον τικά Μπασάρα καί Τσιατσαπα, όπως καί στοΰ Τσεβέκου, γνωστά όμως καί στό Πήλιο (Έλληνομουσεΐο Ζαγοράς)3. Αντίθετα τά παράθυρα μέ τά άνασυρόμενα ξύλινα φύλλα, πού βρίσκου με στό ΝΔ καλό όντά του Μπασάρα, είναι σαφέστατα λύσεις τών μέσων του 19ου αιώνα, όπως προκύπτει άπό τή γενικευμένη έφαρμογή τους σ όλα τά άρχοντικά τής πόλης πού χρονολογούνται στό β' μισό του 19ου αιώνα4, έχουν 1. Ίδια χρωματική διακόσμηση έχει καί ή ξύλινη έπένδυση τού δοξάτου τού άρχοντικοϋ τού Σαπουντζή στό δεύτερο όροφο (ή μεσάντρα καί τό διαχωριστικό τής σκάλας). 2. Στό αρχοντικό τού Γ. Σβάρτζ, τό σαχνισί στά άριστερά τής εισόδου διαφορετικής κατασκευής άπό τά υπόλοιπα, έχει στά παράθυρά του όριζόντια άνοιγόμενα ξύλινα φύλλα, τύπος πού προτείνεται καί σέ μία αποκατάσταση τού αρχοντικού τού Μπασάρα (βλ. Ν. Μουτσοπούλου, Οίκισμοί-άρχοντικά-μετόχια. Επιλογή διπλωματικών έργασιών , Θεσσαλονίκη 1977). Τό βέβαιο είναι ότι σέ κανένα σημείο τής κατασκευής δέν σώζονται ίχνη πού νά δι καιολογούν μία τέτοια μορφή καί ούτε φαίνεται τά σημερινά κανάτια νά όφείλονται σέ αν τικατάσταση. 'Αλλωστε πουθενά στήν Καστοριά δέν βρίσκουμε αύτόν τον τύπο. Τήν ίδια έποχή, έκτος άπό τήν Ελλάδα, ίδια παραθυρόφυλλα συναντούμε σέ άρχοντικά τής Μ. Α σίας (π.χ. στό Birgi). Ενώ άντίθετα χαλκογραφίες τής Κων/πυλης τού 19ου αιώνα παρου σιάζουν εύρύτατη χρήση τών οριζόντια άνοιγόμενων φύλλων (βλ. Godfrey Godd w i η, ό.π., σ , 436, 437 καί 442). Ακόμη δέν υπάρχουν στοιχεία γιά νά ΰποστηριχθεί κατά πόσο οί δύο τύποι διαφέρουν χρονικά ή άποτελούν σύγχρονες έναλλακτικές κατασκευαστικές λύσεις. 3. Βλ. «Σπίτια τής Ζαγοράς», Άθήναι 1949, πίν. 12. Τό Έλληνομουσεΐο. 4. Αρχοντικό Πουλιόπουλου 1860, Μάιος. Αρχοντικό Γάκη 1863, Απριλίου 10. Αρ χοντικό Ράλλη 1861, 22 Μαρτίου.

25 Tò άρχοντικό του Μπασάρα στην Καστοριά 321 μεγαλύτερες αναλογίες, στερούνται την έπάνω σειρά των φεγγιτών1 καί άκολουθοϋν γενικότερα μία κλασική μορφολογία. Στο ϊδιο πνεύμα έντάσσεται καί ή μεταγενέστερη πόρτα τού ίδιου χώρου. Με βάση τα παραπάνω λοιπόν μπορούμε νά προτείνουμε μία χρονολο γία για τό κτίσιμο τού σπιτιού, τά μέσα τού 18ου αιώνα καί πολύ κοντά στήν εποχή πού κατασκευάζεται τό άρχοντικό τού Τσιατσαπά, μέ μία φάση με τατροπών καί έπισκευών στό μέσο τού 19ου αΐ., πού ακολούθησαν πιθανότατα τήν καταστροφή τού β' όρόφου. Τά στοιχεία πού έχουμε γιά νά τοποθετή σουμε χρονικά αύτή τήν καταστροφή είναι σχετικά καί περιορισμένα. Μιά προφορική παράδοση τής οικογένειας μάς πληροφορεί ότι ό όροφος έστεκε ακόμη στά 1816, όταν κατά τή διάρκεια μιας επιδημίας χολέρας, τά «φευγάτα», πού ξέσπασε έκείνη τή χρονιά, καί μέ τήν εγκατάλειψη τής πόλης από τούς κατοίκους, ή αρχόντισσα τού σπιτιού παρατήρησε από τό βουνό ότι ό τε λευταίος όροφος έγερνε. Ή χρονολογία είναι ίσως πολύ πρώιμη γιά νά τή συσχετίσουμε μέ τήν καταστροφή τού όρόφου πού ό Τσαμίσης τοποθετεί σέ πιό πρόσφατη εποχή2, πράγμα πού συμφωνεί άλλωστε καί μέ τή μορφή τών έπισκευών πού παρατηρήθηκαν στό σπίτι. 7. Ή οίκογένεια-έμπορική δραστηριότητα. Τό άρχοντικό τού Μπασάρα άναφέρεται σάν ένα από τά αρχαιότερα τής Κα στοριάς. Ό Τσαμίσης πάλι παραθέτει τήν πληροφορία ότι άνήκε στον κύρ Μιχάλη, πού ήλθε στήν Καστοριά από τήν Κωνσταντινούπολη μαζί μέ τό γιό του Άνδρέα καί ότι από τότε έξι γενιές τής οικογένειας έμειναν σ αύτό3. "Αν ή πληροφορία είναι σωστή, τότε ή άφιξη τού κύρ Μιχάλη στήν Καστο 1. Τό δεύτερο, έξωτερικό προστατευτικό διάφραγμα τοΰ φεγγίτη έχει στό αρχοντικό πού έξετάζουμε απλή μορφή συρμάτινης σήτας, κάτι ιδιαίτερα συνηθισμένο στήν Καστο ριά, βλ. π.χ. άρχοντικά Εμμανουήλ, Σαπουντζή καί πίσω όψη τοϋ Τσιατσαπά. Τό ότι ή διάταξη αυτή είναι καί ή αρχική στό σπίτι τού Μπασάρα, φαίνεται άπό τό γεγονός ότι καί τό σημερινό άρμολόγημα τής όψης πού έπικαλύπτει τά ξύλινα πλαίσια τών διαφραγμάτων είναι τό παλιό, έφόσον σχηματίζει στις θέσεις τών ξύλινων ύποστηριγμάτων του κουτσου ρεμένου σαχνισιοΰ τής ανατολικής όψης άνέπαφη τήν ύποδοχή τους. Ή λύση τής σήτας, οικονομικότερη καί άνθεκτικότερη άπό τή λεπτή γύψινη κατα σκευή (π.χ. άρχοντικό Νατζή) υίοθετήθηκε γιά λόγους οικονομίας προφανώς καί συναν τιέται σ άλλες κατασκευές σέ δευτερεύουσες όψεις (π.χ. άρχοντικό Τσιατσαπά) παράλληλα μέ κανονικούς γυαλωτούς προστατευτικούς φεγγίτες. 2. Γιά τήν άφαίρεση π.χ. τοϋ αντίστοιχου όρόφου τής Ματής Σκόρδα πού έγινε στά 1808 γράφει ότι έγινε πρό πολλών έτών σ άντίθεση μέ τοϋ Μπασάρα πού τήν τοποθετεί «πρό τινων έτών». Βλ. Τ σ α μ ί σ η, Ή Καστοριά καί τά μνημεία της, σ Τήν έποχή πού γράφει ό Τσαμίσης, τήν τελευταία γενιά άντιπροσωπεύει ό γιατρός Κων/νος Μπασάρας (έγγονός τοΰ Γεωργίου) πού γεννήθηκε στις 6 Φεβρουάριου τοϋ 1869 στήν Ξάνθη, όπως μαθαίνουμε άπό Ιδιόχειρη σημείωση τοΰ ίδιου τοϋ Γεωργίου Μπασάρα.

26 322 Καλλιόπη Θεοχαρίδου ριά θά πρέπει νά τοποθετηθεί γύρω στά μέσα τού 18ου αιώνα, έποχή πού συμ φωνεί με τή χρονολόγηση πού προτάθηκε για τό κτίσιμο τού σπιτιού με βά ση τά συγκριτικά στοιχεία. Έκτος από τις παραπάνω πληροφορίες τού Τσαμίση δεν γνωρίζουμε τί ποτε άλλο γιά τήν οικογένεια μέχρι τίς άρχές τού 19ου αιώνα, οπότε βρί σκουμε κύριο τού σπιτιού τόν ξακουστό στήν Καστοριά άρχοντα Γεώργιο Μπασάρα. Ό Μπασάρας ανήκει στήν γενιά έκείνη τών πλούσιων γουνεμπόρων τής άνθούσας πιά άστικής τάξης τής πόλης, πού δημιουργήθηκε άπό τόν προηγούμενο αιώνα άπό τούς έμπορευόμενους μέ τήν κεντρική καί ανα τολική Εύρώπη καί πού πέρα άπό τήν οικονομική άκμή έφεραν καί τήν πνευ ματική άνθιση στήν Καστοριά, μέ τή δημιουργία σχολείων καί μέ τήν επα φή μέ τό ευρωπαϊκό πνεύμα πού μετέφεραν. Μέ τή συστηματική καταγραφή τών άντικειμένων τού σπιτιού, μετά τήν άγορά του άπό τό δημόσιο, βρέθηκαν δύο εμπορικά βιβλία πού ανήκουν στον Μπασάρα καί μάς έπιτρέπουν νά έκτιμήσουμε τήν έκταση τής δραστη ριότητας καί τών έμπορικών του συναλλαγών πού άπλώνονταν άπό τήν Κωνσταντινούπολη καί τά Γιάννενα μέχρι τή Βιέννη καί τή Λειψία. Τά δύο αύτά βιβλία, σύμφωνα μέ πληροφορίες τής ίδιας τής οικογένειας, είναι ένα ελάχιστο δείγμα μιας άρκετά πλούσιας σειράς, πού καταστράφηκε στά χρό νια τής γερμανικής κατοχής. Τό ένα είναι ένα εμπορικό κατάστιχο, ένα ήμερολόγιο, όπου σημειώνονται όλες οί συναλλαγές καί λοιπές εργασίες τής ήμέρας καί καλύπτει τά χρόνια άπό 5 Νοεμβρίου 1836, μέχρι καί 14 Νοεμβρί ου Έχει διαστάσεις 41 έκ. στό ύψος καί 12,5 έκ. στό πλάτος, σκληρά έξώφυλλα άπό λεπτό ξύλο μέ χάρτινη επικάλυψη καί δερμάτινη ράχη. Στό πίσω εξώφυλλο, στήν πάνω αριστερή γωνία έξωτερικά, υπόλειμμα σφραγίδας άπό κόκκινο κερί διατηρεί ένα μέρος άπό τό θέμα της, τό έμβλημα τής έμπορικής κομπανίας, καί παριστάνει τό κάτω μέρος μιας άγκυρας. "Οπως είναι γνωστό άπό άλλα παραδείγματα, τό έμβλημα είναι τυπικό γιά έλληνική κο μπανία καί σημαίνει μεταφορά προϊόντων άπό θαλάσσια οδό ή γενικά μέ πλοίο2. Στήν έσωτερική όψη τού μπροστινού έξώφυλλου ύπάρχει τό μονο ί. Άπό τήν άρχή τού κατάστιχου λείπουν τέσσερις σελίδες. 2. Τό έμβλημα τών Ελλήνων έμπορων ήταν ένας διπλός σταυρός πού συμβόλιζε τή χριστιανική θρησκεία, ό άριθμός τέσσερα τό νόμιμο κέρδος 4%, καί μία άγκυρα αν ή μεταφορά τών έμπορευμάτων γινόταν μέ πλοίο, ή κάποιο άλλο σχήμα π.χ. καρδιά σέ άντίθετη περίπτωση. Τό ίδιο έμβλημα, έκτός άπό τή σφραγίδα, μπορούσε νά τό δει κανείς καί στις εισόδους τών έμπορικών οίκων, μαζί μέ τό έτος ίδρύσεως τής κομπανίας καί ένα μο νόγραμμα, βλ. Ö d ö n F ü r V e s, Οί Έλληνες τής Ουγγαρίας. Κάτω άπ αύτό τό πνεύμα πιθανόν νά μπορεί νά έρμηνευθεϊ καί μία παράξενη έπιγραφή πάνω άπό τήν πόρτα τού άρχοντικού τού Κανατσούλη στή Σιάτιστα, πού περιέχει όλα τά παραπάνω σχετικά στοιχεία.

27 Tò άρχοντικό τοο Μπασάρα στην Καστοριά 323 γραμμα Γρ. Α., πού συχνά άναφέρεται καί στήν άλληλογραφία, ενώ μετά τον Όκτώβρη τοϋ 1840 το μονόγραμμα γίνεται ΓρΑΜ δηλ. Γεώργιος Α. Μπασάρας1. Πολλές φορές το ίδιο μονόγραμμα γράφεται μέσα στήν άλληλογρα φία καί μέ λατινικούς χαρακτήρες σαν GM ή GAM. Τό δεύτερο βιβλίο είναι ένα βιβλίο έμπορικής αλληλογραφίας2, βιεν νέζικης προέλευσης, καί καλύπτει τά χρόνια από 10 Απριλίου 1856 μέχρι 15 Ίανουαρίου 1864, αλλά δυστυχώς ένας πολύ μεγάλος άριθμός τών σελί δων του δέν είναι άναγνώσιμος, μετά άπό τή διάχυση τής μελάνης τών γραμ μάτων, πού προκάλεσε ή υγρασία. Όπως πληροφορούμαστε άπό τό βιβλίο αυτό, τά πρώτα χρόνια μέχρι τον Ιανουάριο του 1858 ή κομπανία είναι «Γ. Μπασάρας καί Κωνστ. Παππάς», καί όλες οΐ έπιστολές υπογράφονται μέ τά δύο όνόματα. Ό Κωνστ. Παππάς είναι τό μέλος τής κομπανίας πού μέ νει μόνιμα στό έξωτερικό, στή Λειψία, ενώ ό Μπασάρας παραμένει στό έδαφος τής Οθωμανικής αύτοκρατορίας. Είναι ένα σχήμα πού συνηθίζεται τήν εποχή αύτή γιά οικονομικούς λόγους καί παρουσιάζεται μέ μία παράλ ληλη μετατροπή τής παλιάς κομπανίας σέ μετοχική έταιρεία3. Μετά τό 1858 φαίνεται ότι τό σχήμα άλλάζει μέ τήν είσοδο καί άλλων συνεταίρων, οπότε υπογράφει «Γεώργ. Α. Μπασάρας καί Συνδροφία»4. 1. Ίσως αυτό να δηλώνει ότι ή έπωνυμία «Μπασάρας» δόθηκε έκείνη τήν έποχή στήν οικογένεια. Ή ετυμολογία του όνόματος δέν στάθηκε δυνατό νά έξακριβωθεϊ. 2. Μέ τή ραγδαία άνάπτυξη των έλληνικών έμπορικών οίκων δημιουργεΐται ή άνάγκη τής συστηματικής πιά όργάνωσής τους. Έτσι κάνουν τήν έμφάνισή τους έκτος τών άλλων έμπορικών βιβλίων και όδηγοί γιά τή σύνταξη τών άπαραίτητων έγγράφων καί τήν όργάνωση άρχείου. Έτσι στή Βιέννη πρώτος ό Σιατιστινός Θωμάς Δημητρίου έκδίδει δύο βιβλία: «Χειραγωγός έμπειρος τής πραγματείας, ήτοι βιβλίο περιέχον όλους τούς άναγκαίους σχεδόν λογαριασμούς τής πραγματείας, όμοϋ καί τά Ζυγία καί Πήχας όλης σχε δόν τής Ευρώπης» (1793) καί «Σκριττούρα Δόππια, ήτοι ή τάξις τών πραγματευτάδικων κατάστιχων» (1794) βλ. Ά π. Β α κ α λ ο π ο ύ λ ο υ, Ό Ελληνισμός τής Διασποράς, «Ιστορία Ελληνικού Έθνους», τ. ΙΑ', σ Εξελιγμένη μορφή τών πρώτων βιβλίων είναι «Ή άλληλογραφία, ήτοι Σύγγραμμα έμπορικόν έπΐ τής άλληλογραφίας τού έμπορου καί τών διπλογραφικών αύτού βιβλίων» τοϋ Π. X α ρ ί σ η, τυπωμένο έπίσης στή Βιέννη τό 1837, πού βρίσκουμε νά χρησιμοποιεί σάν άπαραίτητο έγχειρίδιο ό Γ. Μπασάρας, σήμερα στήν κατοχή τής οίκογένειας. Τό βι βλίο στίς τελευταίες σελίδες περιέχει πολύτιμο κατάλογο Ελλήνων συνδρομητών, καταχωρημένων κατά περιοχές σύμφωνα μέ τήν έδρα τής έπιχειρήσεώς του. 3. Γιά τήν έξέλιξη τών μορφών τών έμπορικών αυτών σχημάτων, κομπανίες, μετοχικές έταιρεΐες κ.λ. βλ. Ödön Füves, Οί Έλληνες τής Ούγγαρίας. 'Οπως μάς πληροφορεί ό Τσαμίσης, ό.π., σ. 219, σημ. 32, στή Λειψία μεταξύ τών Ελλήνων έμπορων γουναρικών συγκαταλέγονται καί πολλοί Καστοριανοί. Μάλιστα ό έμπορικός οίκος Κων. Παππά ύφίσταται άπό τό Μία σβησμένη σημείωση, κάτω άπό έπιστολή τού Ίανουαρίου τού 1858 άναφέρεται στούς λόγους τής άλλαγής, άλλά δυστυχώς δέν είναι πλέον άναγνώσιμη. Τό πιθανότερο

28 324 Καλλιόπη Θεοχαρίδου Τα προϊόντα πού κυρίως εμπορεύεται είναι γουναρικά, συνήθως άλεποϋδες (άλούπια), εγχώρια καί ξένα. Μάλιστα κάνει εντύπωση ότι άπό τά ξένα γουναρικά άναφέρονται πιο συχνά τά αμερικανικής προέλευσης «άλού πια Βιργινίας», είδος πού θεωρούν πολύ ακριβό καί γι αύτό ιδιαίτερα φρον τίζουν ζητώντας άπό τόν Κ. Παππά στη Λειψία νά τούς πληροφορεί συνεχώς γιά τήν τιμή καί τή διακίνησή τους στή διεθνή αγορά. Πέρα όμως άπό τά γουναρικά, εμπορεύονται υφάσματα καί διάφορα άλλα είδη. Στούς μόνιμους άντιπροσώπους τους στήν Κωνσταντινούπολη στέλνουν τά εμπορεύματα μέ πλοίο άπό τό λιμάνι τής Θεσσαλονίκης, όπου έχουν επί σης μόνιμο αντιπρόσωπο, ενώ στό Βελιγράδι, Περλεπέ (Πρίλεπ), Βιτόλια (Μοναστήρι), Φιλιππούπολη, ή διακίνηση τών εμπορευμάτων γίνεται μέ καραβάνια. Συχνά άναφέρονται έξοδα γιά ζωοτροφές καί άμοιβές κιρατζήδων. Αύτή τήν εποχή μόνιμος συνεργάτης στή Βιέννη είναι ό Δημήτριος Μπετλής, προφανώς μέλος τής πολύ γνωστής καστοριανής άρχοντικής οι κογένειας1, μέ τόν όποιο έχουν πολύ συχνές συναλλαγές, ενώ πολύ καλές εμπορικές σχέσεις άναπτύσσουν μ έναν άλλο Καστοριανό τόν Γ. Α. Σκούταρη, πού καθώς φαίνεται είχε επίσης ισχυρή εμπορική εταιρεία. "Ενα πυκνό δίκτυο εμπορικών σχέσεων ξαπλώνεται σ όλες τις πόλεις τής Μακεδονίας καί Ηπείρου, Γιάννενα, Σιάτιστα, Βέροια, Νάουσα, Θεσ σαλονίκη, Σέρρες. Ή τελευταία μάλιστα πρέπει νά έπαιζε τό ρόλο ενδιάμε σου σταθμού, όταν χρησιμοποιούσαν τό χερσαίο δρόμο γιά τήν Κωνσταν τινούπολη, όπως στήν άλληλογραφία επανειλημμένα φαίνεται άπό τό γεγο νός ότι σταματά σ αύτή τήν πόλη ό Μπασάρας συνοδεύοντας ό ίδιος εμ πορεύματα, καί επίσης άπό τό γεγονός ότι εδώ στά 1874 πουλήθηκε ένα κτή μα του. Στά δύο βιβλία, πέρα άπό ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά μέ τό κόστος τών διαφόρων ειδών καθημερινής άνάγκης καί τις άντιστοιχίες άξιών τών διαφόρων νομισμάτων πού κυκλοφορούν τήν εποχή αύτή, δίνονται καί πολλές κατατοπιστικές πληροφορίες γιά τή ζωή τής οικογένειας καί κά ποιες έργασίες ή έπισκευές τού σπιτιού. Έτσι π.χ. καταγράφονται ότι, στις 11 Νοεμβρίου 1838 δίνει γιά έξοδα καί μαστορικά γιά τό κιόσκι όλα μαζί 300 γρόσια στις 20 Ιουνίου 1854 συμφωνεί νά τού φτιάξουν τό μνήμα τής είναι δτι μπαίνουν στήν όμάδα καί άλλα πρόσωπα, όπως προκύπτει άπό τήν άλληλογραφία στή συνέχεια. 1. Στόν ύπ άριθμ κώδικα τής Μητροπόλεως Καστοριάς άναγράφονται, άνάμεσα στούς άλλους άρχοντες καί δωρητές, μέλη τής οίκογένειας. Ή Ελαία, άρχόντισσα τού Χρυσού Μπετλή, ή Ξένω άρχόντισσα, μητέρα Γεωργίου Κων/νου Μπετλή καί ό άρχοντας Κων/νος Μπετλής, βλ. Π. Τ σ α μ ί σ η, Ή Καστοριά καί τά μνημεία της, σ. 182.

29 Tò αρχοντικό τοδ Μπασάρα στην Καστοριά 325 μητέρας του καί να στρώσουν τήν αυλή του σπιτιού μέ πλάκες καλές, καλοπελεκημένες, ολα μαζί γιά 600 γρόσια. Στις αποθήκες του σπιτιού διασώθηκε ενα ακόμη αξιόλογο τεκμήριο τής εμπορικής δραστηριότητας του Ιδιοκτήτη. Είναι μία μικρή συλλογή άπό 5 μπαούλα γιά μεταφορά εμπορευμάτων, ντυμένα μέ δέρμα καί ένισχυμένα καί διακοσμημένα μέ μεταλλικά ελάσματα μέ καρφιά. Τά μπαούλα αυτά, γνωστά σάν ρουμανικής προέλευσης, τά βρίσκουμε καί σέ άλλα καστοριανά ΕΙκ Χρονολογημένο σεντούκι τον Μπασάρα

30 326 Καλλιόπη Θεοχαρίδου σπίτια, άπλούστερα όμως στή μορφή, όπως αύτό μέ τή χρονολογία 1826, πού φυλάγεται στο Λαογραφικό μουσείο τής πόλης. Τό πιο αξιόλογο σεν τούκι τής συλλογής Μπασάρα, διαστάσεων 122 X 57 έκ. καί ύψους 54 έκ. φέρει τή χρονολογία 1764 καί τά άρχικά Θ. Γ., διατηρείται δέ σέ αρκετά καλή κα τάσταση1. Διακοσμείται μέ θαυμάσια φυτικά θέματα, διάφορα είδη λουλουδιών πού βγαίνουν μέσα άπό περίτεχνα βάζα, κομμένα σέ δύο διαφορετικά μέταλλα, χρωματική διαφορά των μετάλλων καί καρφωμένα μέ διάφορα με γέθη καρφιών πάνω στή δερμάτινη έπένδυση του ξύλου. Εσωτερικά στή μία στενή του πλευρά τό μπαούλο εχει μία ξεχωριστή θήκη πού κλειδώνει ιδιαίτερα2 (είκ. 7, 8). Φαίνεται λοιπόν, καί άπό τήν ύπαρξη ένός τόσο πρώιμα χρονολογημέ νου έμπορικοΰ μπαούλου, πώς τό έμπόριο ήταν άπό παλιότερα παράδοση τής οίκογένειας, στήν όποια όφείλει καί τήν κοινωνική της άνοδο καί ότι στό πρόσωπο τού Γ. Μπασάρα στις άρχές τού 19ου αιώνα φτάνει στό απο κορύφωμα τής δύναμής της. Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΘΒΟΧΑΡΙΔΟΤ 1. Αντίστοιχο μπαούλο μέ δερμάτινη έπένδυση καί διακόσμηση μέ πλατυκέφαλα καρ φιά βρέθηκε καί στό άρχοντικό Κανατσούλη στή Σιάτιστα, χρονολογημένο στα Ένα άνάλογο άλλα πιό σύνθετο σύστημα, μέ τρεις συρταρωτές θήκες, βρίσκουμε σέ αντίστοιχο μπαούλο πού φυλάγεται στό άρχοντικό τού Νατζή.

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία

ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ. Αρχ. Ολυμπία ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ Αρχ. Ολυμπία TO ΠΑΛΑΙΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ Είναι το πρώτο Μουσείο της Ελλάδος και πιθανότατα και στη Μεσόγειο το οποίο κτίστηκε δίπλα στο χώρο των ανασκαφών, για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΤΕΝΟΜΕΤΩΠΟ ΚΑΜΑΡΟΣΠΙΤΟ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΠΙΒΛΕΨΗ: Whitebox Architects - Π. Κοκκαλίδης, Α.Τριανταφυλλίδου, Α. Δρέλλα www.whitebox.gr ΣΤΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: Χ. Βαχλιώτης H/M MEΛETH: Conap - Α. Ψαρουδάκης TEXNIKH ETAIPΕIA

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ Επωνυμία: ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΜΟΙΡΑ Είδος: ΚΤΙΡΙΟ Διεύθυνση & Τ.Κ: - Περιοχή: ΠΑΝΩ ΚΟΝΙΤΣΑ Οικ.Τετρ. / Κτημ/γιο: - Ο.Τ.Α. Καποδίστρια: ΚΟΝΙΤΣΑΣ (Δ.) Νομός:ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Χρονολόγηση Αρχική Χρήση:

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Ο 19ος αι. είναι µια περίοδος σηµαντικών αλλαγών στον ελλαδικό χώρο - Ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 - Μεταρρυθµίσεις της οθωµανικής αυτοκρατορίας (Τανζιµάτ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ Οι ιδιαίτερες δεσµεύσεις νέων κτισµάτων σε προστατευόµενες περιοχές αφορούν: 1) Την υποχρέωσή τους να ακολουθήσουν τον αρκετά δεσµευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ http://www.ikastiko.gr/ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΜΕ ΞΕΝΩΝΑ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΜΕ ΞΕΝΩΝΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΜΕ ΞΕΝΩΝΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ

ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΕΡΓΟ: ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΩΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟΥ ΘΕΣΗ : ΒΑΣΙΛΕΩΝΟΙΚΟ- ΧΙΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΤΕΧΝΙΚΗ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ 3. ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ TΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΧΩΡΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά κατασκευαστικά σχέδια 1:50 Σχέδια ξυλοτύπων 1:50

Γενικά κατασκευαστικά σχέδια 1:50 Σχέδια ξυλοτύπων 1:50 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ 4 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Περιοχή ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗΣ & Περιοχή ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 3ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΗ 1 ιδάσκοντες

Διαβάστε περισσότερα

Τοιχοποιία Ι Επισκευές

Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τοιχοποιία Ι Επισκευές Τα κατεστραμμένα ή φθαρμένα μέρη της τοιχοποιίας επισκευάζονται ακολουθώντας τις παραδοσιακές τεχνικές. Ο τεχνίτης πριν ξεκινήσει πρέπει να έχει έτοιμα τα απαιτούμενα υλικά: πέτρες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013

ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΤΕΧΝΙΚΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ ΚΟΝΤΙΑ «Αγ. Αθανάσιος», Τ.Κ. ΚΟΝΤΙΑ, ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 49/2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 Α. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΣΗ... 3 Β. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

κτίριο και υλικά Οι σημειώσεις βρίσκονται αναρτημένες στην ιστοσελίδα :

κτίριο και υλικά Οι σημειώσεις βρίσκονται αναρτημένες στην ιστοσελίδα : ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Δ.Π.Θ. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ : ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Ι κτίριο και υλικά Διδάσκοντες Ρίκα Δεληγιαννίδου Νίκος Κ. Μπάρκας e-mail mail : nbarkas@arch.duth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ASHRAE ΑΘΗΝΑ 2225 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Τ.Ε.Ε. ENVIRONMENT & ENERGY IN SHIPS ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ - ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ - ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ - ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-11 αμαλία πατρόκλου- μαρία χατζηγιώρκη- στέλλα χατζηχαραλάμπους ΛΥΘΡΟΔΟΝΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2011 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΦΥΛΛΟ/ ΣΧΕΔΙΟ

ΠΕΡΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2011 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΦΥΛΛΟ/ ΣΧΕΔΙΟ 6/7/12 AAO13/12 BM13/08 6/7/12 ΑΑΟ14/12 Β349/79 6/7/12 ΑΑΟ15/12 ΒΜ91/95 6/7/12 ΑΑΟ17/12 Β363/62 Ενσωμάτωση εγκριμένης βεράντας στην κύρια χρήση του διαμερίσματος στον 3 ον όροφο (ρετιρέ) Μετατροπή μέρους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Ταχ. Δ/νση: Διοικητήριο Ταχ. Κώδικας: 541 23 Πληροφορίες: Δρ Μαργαρίτα Βυζαντιάδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Γενικά. Επιφάνεια σχεδίασης. Όργανα σχεδίασης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Γενικά. Επιφάνεια σχεδίασης. Όργανα σχεδίασης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενικά Τα περισσότερα στοιχεία αυτού του κεφαλαίου είναι γνωστά στους φοιτητές. Η εκ νέου παράθεσή τους στο παράρτημα γίνεται για λόγους υπενθύμισης και πιο ολοκληρωμένης παρουσίασης. Στην ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

'1 ο(\. ΕΠΑΥΛΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΑ. ΣΠΟΥΔΆΣΤΡΙΑ : ΦΥΛΑΚΤΟΥ ΕΥΑΝΘΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : θεοφανοπουλοσ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΘΗΝΑ 1997 ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΝΠΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ

'1 ο(\. ΕΠΑΥΛΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΑ. ΣΠΟΥΔΆΣΤΡΙΑ : ΦΥΛΑΚΤΟΥ ΕΥΑΝΘΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : θεοφανοπουλοσ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΘΗΝΑ 1997 ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΝΠΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ 16 '1 ο(\. Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΝΠΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓ ΑΣΙΑ ΕΠΑΥΛΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΑ ΣΠΟΥΔΆΣΤΡΙΑ : ΦΥΛΑΚΤΟΥ ΕΥΑΝΘΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : θεοφανοπουλοσ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΘΗΝΑ 1997 ΕΠΑΥΛΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΑ Στην παραλιακή, ζώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες Συζήτηση για το ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ που συμπληρώθηκε στο σεμινάριο και πρόταση για το προτεινόμενο τελικό φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ / ΥΛΙΚΟΤΗΤΑ ΚΤΙΡΙΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ [ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ]

ΥΛΙΚΑ / ΥΛΙΚΟΤΗΤΑ ΚΤΙΡΙΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ [ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ] ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ 6 Α _04_2012 / ΑΘΗΝΑ ΣΤΑΥΡΙΔΟΥ / www.ntua.gr/archtech http://matereality.wordpress.com ΥΛΙΚΑ / ΥΛΙΚΟΤΗΤΑ ΚΤΙΡΙΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ [ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ] 1. ΚΤΙΡΙΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του Ο προσανατολισμός της κατοικίας συνιστά το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της, αφού το κτίριο έχει στηθεί ακριβώς πάνω στον άξονα της κοιλάδας των Δελφών και επωφελείται από μια συγκλονιστική θέα. Ο χώρος της αυλής,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ. Έχοντας μία κάτοψη σε χαρτί πως θα προχωρήσουμε με τη μελέτη της ενεργειακής απόδοσης;

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ. Έχοντας μία κάτοψη σε χαρτί πως θα προχωρήσουμε με τη μελέτη της ενεργειακής απόδοσης; ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Έχοντας μία κάτοψη σε χαρτί πως θα προχωρήσουμε με τη μελέτη της ενεργειακής απόδοσης; Βήμα 1: Αναγνωρίζουμε σταδιακά όλα τα δομικά στοιχεία του κτιρίου ξεκινώντας. Αυτά θα πρέπει να δηλωθούν

Διαβάστε περισσότερα

σύστημα κατασκευής οικοδομών Οικίες Νέων Εποχών

σύστημα κατασκευής οικοδομών Οικίες Νέων Εποχών σύστημα κατασκευής οικοδομών Οικίες Νέων Εποχών επιλογή σχεδίου στάδια κατασκευής 2 Ο χώρος ανέγερσης διαμορφώνεται με όλες τις απαραίτητες ενέργειες σε εκσκαφές, επιχωματώσεις κ.λπ. μέχρι το στάδιο κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Το κτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Δόμηση με χώμα. Εφαρμογές - κατασκευαστικά θέματα. Πολ. Μηχανικός Ε.Μ.Π. ΔΟΜΗΣΗ ΜΕ ΧΩΜΑ EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΤΑΒΟΥΤΑΣ

Δόμηση με χώμα. Εφαρμογές - κατασκευαστικά θέματα. Πολ. Μηχανικός Ε.Μ.Π. ΔΟΜΗΣΗ ΜΕ ΧΩΜΑ EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΤΑΒΟΥΤΑΣ Δόμηση με χώμα Εφαρμογές - κατασκευαστικά θέματα Κών/νος Καταβούτας Πολ. Μηχανικός Ε.Μ.Π. EΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Μηχανικοί της Γης Μηχανικοί της Γης και δόμηση με χώμα Μαιος 2010 Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Υ.Π.Ε.Κ.Α. ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης Τεύχος αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ ΘΕΣΗ Σε οικόπεδο που βρίσκεται στην οδό Νικόµαχου 12 (Ο.Τ. 69) στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης πρόκειται να ανεγερθεί διώροφη οικοδοµή µε ισόγειο λόγω

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία: 29/10/2014

Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία: 29/10/2014 INFORMATICS DEVELOPMEN T AGENCY Digitally signed by INFORMATICS DEVELOPMENT AGENCY Date: 2014.10.29 16:37:48 EET Reason: Location: Athens ΑΔΑ: 6ΨΙΦΓ-ΚΝΒ Α. Π.: ΥΠΠΟΑ/Γ ΑΠΚ/ ΒΜΑ/277709/162190/9810 Ηµ/νία:

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗΣ ΔΟΜΗΣΗΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗΣ ΔΟΜΗΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΑ Το αρχιτεκτονικό σχέδιο κάθε κατασκευής είναι από τα πρώτα και σημαντικότερα στάδια μιας κατασκευής. Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός πρέπει να ικανοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΟΙΧΩΝ ΜΕ ΙΟΓΚΩΜΕΝΗ ΠΟΛΥΣΤΕΡΙΝΗ ΚΑΙ ΟΠΛΙΣΜΕΝΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΑ

ΤΥΠΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΟΙΧΩΝ ΜΕ ΙΟΓΚΩΜΕΝΗ ΠΟΛΥΣΤΕΡΙΝΗ ΚΑΙ ΟΠΛΙΣΜΕΝΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κατασκευαστικές λεπτοµέρειες και οδηγίες συστηµάτων εξωτερικών θερµοµονώσεων µε διογκωµένη πολυστερίνη και λεπτά οπλισµένα οργανικά επιχρίσµατα ΤΥΠΙΚΗ ΙΑΤΑΞΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΤΟΙΧΩΝ ΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ OIΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ OIΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ Α.Ε. Γενική Διεύθυνση Έργων & Εφαρμογής Νέων Τεχνολογιών Διεύθυνση Μελετών Έργων ΕΡΓΟ: «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ 23 ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ (Β ΦΑΣΗ)» ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΙΣΣΟΣ, Δ.ΔΥΜΗΣ ΑΧΑΪΑΣ 19 Ο χλμ. Ν.Ε.Ο. ΠΑΤΡΩΝ-ΠΥΡΓΟΥ ΤΗΛ. : 2693072111, FAX : 293071954 www.steelhouse.gr

ΑΛΙΣΣΟΣ, Δ.ΔΥΜΗΣ ΑΧΑΪΑΣ 19 Ο χλμ. Ν.Ε.Ο. ΠΑΤΡΩΝ-ΠΥΡΓΟΥ ΤΗΛ. : 2693072111, FAX : 293071954 www.steelhouse.gr ΑΛΙΣΣΟΣ, Δ.ΔΥΜΗΣ ΑΧΑΪΑΣ 19 Ο χλμ. Ν.Ε.Ο. ΠΑΤΡΩΝ-ΠΥΡΓΟΥ ΤΗΛ. : 2693072111, FAX : 293071954 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η βαριά μεταλλική κατασκευή βρίσκεται σε άνθηση τα τελευταία χρόνια. Ο κόσμος έχει αποκτήσει οικειότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΤΕΕ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ : ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟ

ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΤΕΕ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ : ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟ ΝΟΜΑΡΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΤΕΕ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ : «ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΡΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑΣ ΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Ηλιούπολη 12 Μαρτίου 2012 ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΤΤΙΚΗ ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 10 ο Δημοτικό Σχολείο Ηλιούπολης Μυκόνου 34, Ηλιούπολη Οριοθετείται από: Aριστερά από την οδό Πάφου, δεξιά από την οδό Αιγίνης και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΨΕΙΣ - 119 - ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΝΟΨΕΙΣ - 119 - ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ - 119 - ΑΝΟΨΕΙΣ ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΑΛΟΝΙ Στον χώρο του σαλονιού αλλά και της τραπεζαρίας επιθυμία του ιδιοκτήτη της κατοικίας ηταν η πρόβλεψη διακόσμησης των οροφών αυτών κυρίως των χώρων με ζωγραφική. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΛΙΑΣ ΑΓΡΟΙΚΙΑΣ ΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΦΑΡΣΑΛΩΝ, ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ.

ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΛΙΑΣ ΑΓΡΟΙΚΙΑΣ ΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΦΑΡΣΑΛΩΝ, ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ (ΣΤΕφ) ΤΜΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΛΙΑΣ ΑΓΡΟΙΚΙΑΣ ΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΦΑΡΣΑΛΩΝ, ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Αρχιτέκτων μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΜΕΛΕΤΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩ ΣΧΕΔΙΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤ ΑΣΚΕΥΗ. ΣΠΟΥ ΔΑΣΤΕΣ : ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ ΓΕΩΡΓlΟΣ - ΣlΜΙΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΚΑΘΙΠΉΤΗΣ :ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ : ΜΕΛΕΤΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩ ΣΧΕΔΙΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤ ΑΣΚΕΥΗ. ΣΠΟΥ ΔΑΣΤΕΣ : ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ ΓΕΩΡΓlΟΣ - ΣlΜΙΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΚΑΘΙΠΉΤΗΣ :ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΚΑΘΙΠΉΤΗΣ :ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ : ΜΕΛΕΤΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩ ΣΧΕΔΙΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤ ΑΣΚΕΥΗ ΚΕΝΤΡΟΥ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗΣ ΠΕΡΙΟΧΉ : ΚΕΦΑΛΆΡΙ - ΚΗΦΙΣΙΑΣ ΣΠΟΥ ΔΑΣΤΕΣ : ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ ΓΕΩΡΓlΟΣ - ΣlΜΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 17/01/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : Οκτώβριος 2013 Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ Κεφαλαιο Πρωτο ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ χρηματιστηριου Αξιων Αθηνων Χρηματιστήριο είναι ο τόπος όπου διεξάγονται αγοραπωλησίες αξιών, οι τιμές των οποίων διαμορφώνονται σύμφωνα με τους κανόνες προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΠΑΛΑΙΩΣΗ ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΩΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΑΛΤΗΣ 18/10/2004

ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΠΑΛΑΙΩΣΗ ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΩΝΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΑΛΤΗΣ 18/10/2004 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΑΣΩΣΕΩΣ ΝΗΣΟΥ ΤΗΝΟΥ «ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ» ΠΕΡΙΣΤΕΡΕΩΝΑΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ Σ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΙΕΡΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΤΗΝΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗ :ΑΓΙΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΔΗΜΟΥ ΤΗΝΟΥ ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 13. ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ Αθήνα 12/2/2004. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ο.Κ.Κ./β. Αρ. Πρωτ.: οικ.

Σελίδα 1 από 5 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 13. ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ Αθήνα 12/2/2004. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ο.Κ.Κ./β. Αρ. Πρωτ.: οικ. Σελίδα 1 από 5 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 13 ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ Αθήνα 12/2/2004 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Ο.Κ.Κ./β Αρ. Πρωτ.: οικ. 7646 ΘΕΜΑ: Εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας για τις οποίες αντί της έκδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Γ Ρ Α Φ Η Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων του Δήμου Ηρακλείου συνέταξε μελέτη με τίτλο «Συμπληρωματικές εργασίες κτιρίου πλατείας

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακό κτίριο απο ξύλο στη Λευκάδα

Παραδοσιακό κτίριο απο ξύλο στη Λευκάδα Παραδοσιακό κτίριο απο ξύλο στη Λευκάδα Το παρόν άρθρο αναφέρεται στην αποτύπωση και κατασκευαστική ανάλυση της οικίας Σέρ βου. Ενός ακόμη χαρακτηριστικού παραδείγματος του ιστορικού αντισεισμικού συ -

Διαβάστε περισσότερα

PEARLS OF CRETE HOLIDAY RESIDENCES ΟΙΚΟΠΕΔΟ 1 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

PEARLS OF CRETE HOLIDAY RESIDENCES ΟΙΚΟΠΕΔΟ 1 ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ PEARLS OF CRETE HOLIDAY RESIDENCES ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕΔΟ 1 Το οικόπεδο 1 είναι 935,12m 2 και αποτελείται από μία πολυκατοικία με υπόγειο, ισόγειο και ένα όροφο. Το σύνολο των διαμερισμάτων της είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ9ΙΓ-Κ95 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ9ΙΓ-Κ95 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Παναγιώτα Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ESHAROOF REFLECT ΘΕΡΜΟΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΚΕΡΑΜΟΣΚΕΠΗΣ (SBS -25 C)

ESHAROOF REFLECT ΘΕΡΜΟΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΚΕΡΑΜΟΣΚΕΠΗΣ (SBS -25 C) ESHAROOF REFLECT ΘΕΡΜΟΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΤΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΚΕΡΑΜΟΣΚΕΠΗΣ (SBS -25 C) ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Η ελαστοµερής ασφαλτική µεµβράνη κεραµοσκεπής EshaRoof Reflect ανήκει στις µεµβράνες κεραµοσκεπής νέας γενιάς

Διαβάστε περισσότερα

RAPID CLIC ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Τα προϊόντα LinkWerks παράγονται σύμφωνα με την άδεια των βιομηχανικών δαπέδων, της

RAPID CLIC ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Τα προϊόντα LinkWerks παράγονται σύμφωνα με την άδεια των βιομηχανικών δαπέδων, της RAPID CLIC ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Αυτό το έγγραφο παρέχει τις οδηγίες εγκατάστασης για πλακίδια και σανίδες LinkWerks. Τα προϊόντα LinkWerks παράγονται σύμφωνα με την άδεια των βιομηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόχειρες Σημειώσεις

Πρόχειρες Σημειώσεις Πρόχειρες Σημειώσεις ΛΕΠΤΟΤΟΙΧΑ ΔΟΧΕΙΑ ΠΙΕΣΗΣ Τα λεπτότοιχα δοχεία πίεσης μπορεί να είναι κυλινδρικά, σφαιρικά ή κωνικά και υπόκεινται σε εσωτερική ή εξωτερική πίεση από αέριο ή υγρό. Θα ασχοληθούμε μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στο ΜΟΥΣΕΙΟ... ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ ΣΤΗ ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑ. ότσ ερτιαιοεντιρσ πρσξρα^ρα nov sxoiuàóaut. ϊιη όας

Μια μέρα στο ΜΟΥΣΕΙΟ... ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ ΣΤΗ ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑ. ότσ ερτιαιοεντιρσ πρσξρα^ρα nov sxoiuàóaut. ϊιη όας Μια μέρα στο ΜΟΥΣΕΙΟ... ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ ΣΤΗ ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑ να όννερ/αότε.ίτε ιιαζι ηας ότσ ερτιαιοεντιρσ πρσξρα^ρα nov sxoiuàóaut. ϊιη όας ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΚΡΙΝΙΤΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες Οι Εικόνες Ο χρόνος σμίλεψε πάνω της αισθητική αρχετυπική. Εικόνες παλιές και φυσικές της προσδίδουν μια δύναμη μαγνητική πάνω στον επισκέπτη που της παραδίνεται μαγεμένος με το παιχνίδι της ζωής, κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Πύλη Κερύνειας Ηλικίες 14-16

Πύλη Κερύνειας Ηλικίες 14-16 Η Λευκωσία σάς Καλεί... Πύλη Κερύνειας Ηλικίες 14-16 Η Λευκωσία σάς Καλεί Αγαπητοί φίλοι, αγαπητές φίλες, Χαιρόμαστε πολύ που σας συναντούμε! Στα χέρια σας έχετε ένα από τα πρώτα τέσσερα τετράδια εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Α! Τάξης. Καθηγητής : ΗΡΑΚΛΗΣ ΝΤΟΥΣΗΣ

Τεχνολογία Α! Τάξης. Καθηγητής : ΗΡΑΚΛΗΣ ΝΤΟΥΣΗΣ Τεχνολογία Α! Τάξης Καθηγητής : ΗΡΑΚΛΗΣ ΝΤΟΥΣΗΣ Μελέτη Πριν από κάθε κατασκευή προηγούνται : 1. Μελέτη 2. Σχεδίαση *Τι σχήμα να τις δώσω; *Τι μέγεθος θα έχει (διαστάσεις); Σχεδίαση * Ποιοι είναι οι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα της επίδρασης επεμβάσεων. Φ. Β. Καραντώνη Δρ Πολιτικός Μηχανικός Λέκτορας Πανεπιστημίου Πατρών karmar@upatras.gr

Παραδείγματα της επίδρασης επεμβάσεων. Φ. Β. Καραντώνη Δρ Πολιτικός Μηχανικός Λέκτορας Πανεπιστημίου Πατρών karmar@upatras.gr Παραδείγματα της επίδρασης επεμβάσεων σε παραδοσιακές και ιστορικές κατασκευές Φ. Β. Καραντώνη Δρ Πολιτικός Μηχανικός Λέκτορας Πανεπιστημίου Πατρών karmar@upatras.gr ΑΙΓΙΟ - ΕΡΑΤΕΙΝΗ 1995 26 άνθρωποι σκοτώθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση»

11. ΩΔΕΙΟ ΔΙΟΥ «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» Το έργο «Το Ωδείο των Μεγάλων Θερμών του Δίου, Προστασία, Συντήρηση, Αποκατάσταση» εντάχθηκε στο Ε.Π. «Μακεδονία Θράκη 2007-2013» στις 6 Απριλίου 2011 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το Φεβρουάριο 2014.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΡΓΟΥ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΡΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Τίτλος Έργου: «ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΠΑΛΑΙΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ ΒΙΟ ΦΙΑΛ» Τόπος Έργου: ΙΛΙΟΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΡΓΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΝΔΕΣΜΩΝ ΜΕ ΛΟΞΑ ΔΟΝΤΙΑ

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΝΔΕΣΜΩΝ ΜΕ ΛΟΞΑ ΔΟΝΤΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΠΛΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΝΔΕΣΜΩΝ ΜΕ ΛΟΞΑ ΔΟΝΤΙΑ Μιχάλης Σκαρβέλης Για την κατασκευή συνδέσμων με λοξά δόντια χρησιμοποιούνται αρκετές εμπειρικές μέθοδοι. Αφού γωνιάσουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

Συμπλήρωση Δελτίου Καταγραφής του Κτιριακού Αποθέματος

Συμπλήρωση Δελτίου Καταγραφής του Κτιριακού Αποθέματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Συμπλήρωση Δελτίου Καταγραφής του Κτιριακού Αποθέματος Πριν την έξοδο στο πεδίο Προετοιμασία σκαριφήματος

Διαβάστε περισσότερα