Κεφάλαιο 11. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου (17ος αιώνας) 17ος αιώνας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 11. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου (17ος αιώνας) 17ος αιώνας"

Transcript

1 Κεφάλαιο 11 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου () Aπό τα τέλη του 16ου αιώνα, ύστερα από μια περίοδο ακμής, η Οθωμανική Αυτοκρατορία αντιμετωπίζει προβλήματα. Αυτά την οδηγούν σε μια παρακμή που κρατάει πολλά χρόνια. Οι συνεχείς πόλεμοι δημιουργούν μεγαλύτερα έξοδα για το οθωμανικό κράτος. Έτσι, βά ζει στους ραγιάδες νέους φόρους και νοικιάζει όλο και πιο συχνά τα κρατικά εισοδήματα σε αξιωματούχους και σε ιδιώτες. Νέες κοινωνικές ομάδες αποκτούν δύναμη, ενώ άλλες δυσαρεστούνται από τις αλλαγές και κάνουν συχνά εξεγέρσεις. Η κεντρική διοίκηση αδυ νατίζει και δεν ελέγχει πια αποτελεσματικά τις διάφορες περιοχές. Το ίδιο συμβαίνει και στο στρατό. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία χάνει εδάφη σε πολέμους με τα κράτη της Ευρώπης. Παράλληλα δίνει σε εμπόρους από τα κράτη αυτά σημαντικά προνόμια. Έτσι τα ευρωπαϊκά κράτη αρχίζουν να επηρεάζουν την οθωμανική πολιτική. Ορισμένοι ζιμήδες (και ορθόδοξοι) επωφελούνται από τις αλλαγές αυτές και αποκτούν αρκετή δύναμη. Από τα τέλη του 16ου και το 17ο αιώνα όλο και πιο πολλοί ορθόδοξοι έρχονται σε επαφή με τη χριστιανική Ευρώπη. Τα γράμματα αναπτύσσονται και αρχίζει να διαδίδεται η εκπαίδευση, σχεδόν αποκλειστικά στην ελληνική γλώσσα KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:03 ìì

2 Πληροφορίες για την περίοδο αυτή παίρνουμε από τα οθωμανικά αρχεία, από τα αρχεία των χριστιανικών κρατών που είχαν σχέσεις με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, από τα κείμενα που έγραψαν περιηγητές και από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Α. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Αιτίες και μηχανισμοί Η κρίση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από τα τέλη του 16ου αιώνα είναι πρώτα απ όλα οικονομική. Οι Οθωμανοί αρχίζουν να χάνουν στους πολέμους, οι κατακτήσεις σταματούν και δε φέρνουν πια έσοδα. Η Αυλή του σουλτάνου κοστίζει όλο και περισσότερο. Για να βρει γρήγορα τα χρήματα που χρειαζόταν, η Οθωμανική Αυτοκρατορία πήρε διάφορα μέτρα που όμως δεν έφεραν αποτελέσματα. Αντίθετα, δημιούργησαν προβλήματα σε πολλές κοινωνικές ομάδες, ανώτερες και κατώτερες, και οδήγησαν σε μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές. Από το 1683 μέχρι το 1699 η Οθωμανική Αυ τοκρατορία ήταν σε πόλεμο με τη Βενετία, την Αυστρία, την Πολωνία και τη Ρωσία. Η Βενετία και η Αυστρία μάλιστα, για να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα στο οθωμανικό κράτος, ξεσήκωσαν αρκετούς χριστιανικούς πληθυσμούς που ζούσαν σε αυτό. Ο πόλε μος τέλειωσε με τη Συνθήκη του Κάρλοβιτς (1699). Με τη συνθήκη αυτή, η Οθωμανική Αυτοκρατορία έχασε πολλές περιοχές (στην κεντρική και στη νοτιοανατολική Ευρώπη, στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας) και η Αυστρία έγινε μια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη. Αλγέρι Βούδα Αζόφ Κάφα Σαράγεβο η Θάλασ Μαύρ σ Κωνσταντινούπολη Θεσσαλονίκη Μ ε σ ό γ ε ι ο ς Τρίπολη Βεγγάζη 11.1 Προύσα α Τραπεζούντα Άγκυρα Θ ά λ α σ σ α Βαγδάτη Αλεξάνδρεια Ιερουσαλήμ Κάιρο Μεδίνα α σσ άλα Θ ρά 11.2 υθ Ερ Από τα τέλη του 16ου αιώνα και μετά οι οθωμανικές κατακτήσεις σταματούν. Το 17ο αιώνα η μόνη περιοχή που κατέκτησαν οι Οθω μανοί ήταν η Κρήτη (1669). Τύνιδα Οι οθωμανικές κατακτήσεις ( περίπου) Μέκκα Οθωμανικός χάρτης της Κρήτης., Λονδίνο (Mεγάλη Bρετανία), Βρετανική Βιβλιοθήκη KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:04 ìì

3 11.3 Πίνακας με τον πρεσβευτή του Γάλλου βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ να επισκέπτεται την Αθήνα. Ο πίνακας δείχνει την Αθήνα όπως ήταν το 17ο αιώνα με τον Παρθενώνα πρν ανατιναχτεί. 1674, 11.4 Αθήνα, Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών ΒούρουΕυταξία (μόνιμο δάνειο στο παραπάνω μουσείο από το Μουσείο Καλών Τεχνών της Σαρτρ, Γαλλία). Χαρακτικό που δείχνει πώς ανατινάχτηκε ο Παρθενώνας από το Βενετό Φραγκίσκο Μοροζίνι, από βιβλίο που κυκλοφόρησε το Στο τέλος του 17ου αιώνα οι Βενετοί έκαναν εκστρατεία ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το 1687 ο Φραγκίσκος Μοροζίνι έφτασε στην Αθήνα και πολιόρκησε τους Οθωμανούς, που κλείστηκαν στην Ακρόπολη της Αθήνας. Ο Μοροζίνι βομβάρδισε την Ακρόπολη με αποτέλεσμα να ανατιναχθεί ο Παρθενώνας. Το «Κιόσκι (περίπτερο) της Βαγδάτης» στο παλάτι του Τόπκαπι στην Κωνσταντινούπολη (Tουρκία). Το 1638 τέλειωσε ο πόλεμος ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και το κράτος των Σαφαβιδών ( ). Τότε οι Oθωμανοί κατέκτησαν το Ιράκ και τη Βαγδάτη. Για να γιορτάσει ο σουλτάνος Μουράτ Δ ( ) τη νίκη του έχτισε αυτό το κιόσκι Σκηνή που ανήκε σε Oθωμανό αξιωματούχο. Την άφησαν οι Oθωμανοί στη Βιένη, όταν την πολιόρκησαν το Οι Oθωμανοί πολιόρκησαν τη Βιένη, την πρωτεύουσα της Αυστρίας, δύο φορές (το 1529 και το 1683), αλλά και τις δύο δεν μπόρεσαν να την καταλάβουν. Δεύτερο μισό 17ου αιώνα, Βιένη (Αυστρία), Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:07 ìì

4 Επειδή το οθωμανικό κράτος χρειαζόταν χρήματα για τους πολέμους: Έβαλε νέους, πιο μεγάλους φόρους στους αγρότες. Αυτοί όμως δεν μπορούσαν να τους πληρώνουν και συχνά ξεσηκώνονταν. Άρχισε να νοικιάζει τα κρατικά εισοδήματα (φόρους από την κρατική γη και άλλα σουλτανικά εισοδήματα) σε αξιωματούχους και σε πλούσιους ιδιώτες. Για τους γενίτσαρους μιλήσαμε στη σ Υποτίμησε το ακτσέ, έκανε δηλαδή φτηνότερο το ασημένιο νόμισμα, με το οποίο πληρώνονταν πολλοί κρατικοί αξιωματούχοι. Αυτοί άρχισαν να έχουν οικονομικά προβλήματα και έκαναν εξεγέρσεις. Η υποτίμηση και η ακρίβεια χτύπησαν κυρίως τους μικρούς τιμαριούχους (που είχαν λίγα εισοδήματα) και τους στρατιωτικούς που έπαιρναν μισθό (όπως οι γενίτσαροι) Το τζαμί που έχτισε ο σουλτάνος Αχμέτ Α ( ) στην Κωνσταντινούπολη (Τουρκία). Είναι από τα λίγα μεγάλα δημόσια έργα που γίνονται αυτή την περίοδο. Το τζαμί βρίσκεται απέναντι από την Αγία Σοφία και ακολουθεί την οθωμανική αρχιτεκτονική της προηγούμενης περιόδου. Στο εσωτερικό (εικόνα 11.8) είναι διακοσμημένο κυρίως με μπλε πλακάκια τύπου Ιζνίκ. Γι αυτό έγινε γνωστό και ως Μπλε Τζαμί Οι γενίτσαροι Από τα τέλη του 16ου αιώνα οι γενίτσαροι άρχισαν να γίνο νται περισσότεροι και η επιρροή τους μεγάλωσε. Έκαναν εξεγέρσεις και ζητούσαν από το κράτος μεγαλύτερο μισθό, που όμως εκείνο δεν μπορούσε να τους τον πληρώσει. Γι αυτό, τους άφησε να έχουν και άλλες δραστηριότητες εκτός από τις στρατιωτικές. Σιγά σιγά έγιναν και άλλες αλλαγές στους γενίτσαρους: μπορούσαν πια να παντρεύονται. Τότε, για να εξασφαλίσουν οικονομικά τις οικογένειές τους, απαιτούσαν περισσότερα. Στα μέσα περίπου του 17ου αιώνα, οι γενίτσαροι πέτυχαν να καταργήσουν το παιδομάζωμα και να γίνονται γενίτσαροι σχεδόν μόνο τα παιδιά τους. Γενίτσαροι οπλισμένοι με τόξα. Τέλη 17ου αιώνα. Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:09 ìì

5 Από τα τέλη του 16ου αιώνα, ο πληθυσμός στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μειώνεται, κυρίως στις ευρωπαϊκές της περιοχές. Με τους πολέμους και την αναρχία, πολλοί σκοτώθηκαν, ο αγροτικός πληθυσμός λιγόστεψε και η παραγωγή μειώθηκε. Παράλληλα τα αγροτικά προϊ όντα γίνονταν όλο και πιο ακριβά. Οι άνθρωποι γεννούσαν λιγότερα παιδιά και τρέφονταν χειρότερα από πριν. Πολλοί πέθαιναν από επιδημίες, ιδίως από την πανούκλα, και αρκετοί έφευγαν σε άλλες περιοχές, όπου θα ήταν πιο ασφαλείς Η οικονομική και η κοινωνική κρίση επηρέασε και τη διοίκηση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Από τα τέλη του 16ου και όλο το 17ο αιώνα το οθωμανικό κράτος κυβερνούν συνήθως ανίσχυροι σουλτάνοι. Την πραγματική εξουσία έχουν στα χέρια τους διάφοροι αξιωματούχοι στο παλάτι. Σκοπός τους είναι να την κρατήσουν όσο πιο πολύ μπορούν και να πλουτίσουν με κάθε τρόπο. Έτσι αρχίζει στο οθωμανικό κράτος η διαφθορά στην κεντρική διοίκηση και στη δικαιοσύνη Ο Μουράτ Δ ήταν από τους λίγους σουλτάνους που πήραν μέτρα για να σταματήσει η εξασθένηση και η διαφθορά στη διοίκηση. 19ος αιώνας, Κωνσταντινούπολη (Τουρκία), Μουσείο Ισλαμικών και Τουρκικών Τεχνών. Οι πόλεις και το εμπόριο Για τις ανακαλύψεις μιλήσαμε στις σ Μετά τις ανακαλύψεις, οι έμποροι από τη δυτική Ευρώπη μπορούσαν να κάνουν εμπόριο με τις Ινδίες και την Κίνα χωρίς να περνούν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Έτσι όμως το οθωμανικό κράτος έχανε τους φόρους που παλιότερα έπαιρνε από αυτό το εμπόριο Φιρμάνι του σουλτάνου Μεχμέτ Δ ( ) Ιανουαρίου 1678, Άγιο Όρος, Αρχείο Μονής Ιβήρων. Ύστερα από ειδικές συμφωνίες, η Οθω μανική Αυτοκρατορία έδωσε σε εμπόρους από ευρωπαϊκά κράτη προνόμια, για να εμπορεύονται στα εδάφη της. Οι συμ φωνίες αυτές λέγονται διομολογήσεις. Με τις διομολογήσεις οι ξένοι έμποροι μπορούσαν να φέρνουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία βιοτεχνικά προϊόντα από τις χώρες τους ή πολύτιμα προϊόντα από τις Ινδίες, την Κίνα και την Αμερική, πλη ρώνοντας λιγότερους φόρους. Χαρακτικό με την Κωνσταντινούπολη (Tουρκία), την πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 16ος --, Αθήνα Γεννάδειος Βιβλιοθήκη KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :25:50 ðì

6 Χαρακτικό με την Τραπεζούντα (Tουρκία), ένα από τα σημαντικά λιμάνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη Μαύρη Θάλασσα. Από βιβλίο που εκδόθηκε το Χαρακτικό με τη Θεσσαλονίκη, ένα από τα σημαντικά λιμάνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη Βαλκανική χερσόνησο. Από βιβλίο που εκδόθηκε το Το 17ο αιώνα οι οθωμανικές πόλεις συνεχίζουν να είναι σημαντικά οικονομικά κέντρα. Ισχυρά είναι πλέον εκεί κάποια κοινωνικά στρώματα που γίνονται πλούσια με διάφορα μέσα: νοικιάζουν κρατικούς φόρους, εκμεταλλεύονται μεγάλες εκτάσεις στην ύπαιθρο, εξάγουν (αν και επίσημα απαγορεύεται) από την Οθωμανική Αυτοκρατορία αγροτικά προϊόντα και σε συνεργασία με Eυρωπαίους εμπόρους εισάγουν βιοτεχνικά και άλλα προϊόντα. Σιγά σιγά παίρνουν σημαντικές θέσεις και στη διοίκηση. Στο εμπόριο με το εξωτερικό σημαντική θέση έχουν ορθόδοξοι και Αρμένιοι έμποροι. Οι αλλαγές αυτές άρχισαν να δημιουργούν προβλήματα και στις οθωμανικές Για τις συντεχνίες συντεχνίες, που δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν ούτε τους ξένους ούτε τους στην ντόπιους μεγαλέμπορους, γιατί τα προϊόντα από το εξωτερικό ήταν καλύτερα σε Οθωμανική ποιότητα και πολλές φορές φτηνότερα. Από την κρίση στις οθωμανικές συντεχνίες Αυτοκρατορία μιλήσαμε στη ωφελήθηκαν κάποιοι ορθόδοξοι, Αρμένιοι και Εβραίοι έμποροι, που είχαν επαφές σ με εμπόρους από την Ευρώπη. Μικρογραφίες που δείχνουν τις συντεχνίες να παρελαύνουν στην Κωνσταντινούπολη. Στην εικόνα γενική άποψη της παρέλασης. Στην η συντεχνία των φουρνάρηδων, στην η συντεχνία των ζαχαροπλαστών (διάφορα γλυκά παρουσιάζονται σαν πουλιά και ζώα). Στην η συντεχνία των εμπόρων μπαχαρικών (αριστερά αναπαράσταση καφεκοπτείου. Το καράβι συμβολίζει τα ταξίδια σε μακρινές χώρες απ όπου έρχονται τα μπαχαρικά) και στην η συντεχνία των ναυπηγών (καράβια, μικρά και μεγάλα μέσα σε λίμνες). 1720, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία), Βιβλιοθήκη του Μουσείου του Παλατιού Τόπκαπι KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:16 ìì

7 Β. Το οθωμανικό κράτος και οι ζιμήδες Όπως είδαμε όλοι οι ζιμήδες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ζούσαν οργανωμένοι σε θρησκευτικές κοινότητες. Από τα τέλη του 16ου αιώνα όλο και πιο πολλοί μουσουλμάνοι έβλεπαν με εχθρότητα τους ζιμήδες γιατί: Η Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισε να χάνει στους πολέμους με τα ευρωπαϊκά χριστιανικά κράτη. Η θέση τους έπαψε να είναι καλύτερη, γιατί τώρα είχαν και αυτοί οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, ενώ αρκετοί ζιμήδες απέκτησαν μεγάλο πλούτο και δύναμη. Για τις θρησκευτικές κοινότητες μιλήσαμε στη σ Διάφοροι χριστιανικοί πληθυσμοί υποκινούνται από τα χριστιανικά κράτη και κάνουν εξεγέρσεις ενάντια στο οθωμανικό κράτος. Όσο πιο πολύ το οθωμανικό κράτος παρακμάζει, τόσο πιο συχνές γίνονται οι εξεγέρσεις που έκαναν οι χριστιανικοί πληθυσμοί στη Bαλκανική χερσόνησο. Οι εξεγέρσεις αυτές συνήθως γίνονταν στις αγροτικές περιοχές και είχαν τοπικό χαρακτήρα. Σε αρκετές περιπτώσεις όμως ήταν γενικότερες και τις υποκινούσαν τα χριστιανικά ευρωπαϊκά κράτη που βρίσκονταν σε πόλεμο με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, για να της προκαλέσουν πιο μεγάλες δυσκολίες. Από την άλλη, οι χριστιανικοί πληθυσμοί της περιοχής πίστευαν ότι η ζωή τους θα γινόταν καλύτερη αν τους κυβερνούσαν χριστιανοί ηγεμόνες. Εξεγέρσεις ενάντια στην οθωμανική εξουσία έκαναν και μουσουλμάνοι, συνήθως για να αντιδράσουν στους μεγάλους φόρους που πλήρωναν. Το 17ο αιώνα πολλοί ζιμήδες έγιναν μουσουλμάνοι με τη θέλησή τους, γιατί πίστευαν ότι έτσι θα ζούσαν καλύτερα. Άλλοι όμως, κυρίως χριστιανοί, αναγκάστηκαν να γίνουν μουσουλμάνοι με τη βία. Αν και πολλοί ζιμήδες είχαν δυσκολίες εκείνη την εποχή, αρκετοί μπόρεσαν να ωφεληθούν, όπως έκαναν άλλωστε και αρκετοί μουσουλμάνοι: μπήκαν στην οθωμανική διοίκηση (κεντρική και επαρχιακή) και απέκτησαν δύναμη και πλούτο KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:17 ìì

8 Γ. Οι ορθόδοξοι ζιμήδες Για το Οικουμενικό Πατριαρχείο μιλήσαμε στη σ Το 17ο αιώνα το Οικουμενικό Πατριαρχείο αποκτά όλο και περισσότερη δύ ναμη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία και ειδικότερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο διατήρησαν την ορθόδοξη πίστη σε πολλούς πληθυσμούς και στήριξαν την εκπαίδευση, κυρίως στην ελληνική γλώσσα. Η επιγραφή για την ανοικοδόμηση του πατριαρχικού ναού του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι μετά την πυρκαγιά του Στο τέλος της επιγραφής διαβάζουμε την ημερομηνία: αψκ Δεκεμβρίου ιη, δηλαδή 18 Δεκεμβρίου 1728, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία), πατριαρχικός ναός Αγίου Γεωργίου Οι οικουμενικοί πατριάρχες και οι άλλοι ανώτατοι ορθόδοξοι κληρικοί ήταν αξιωματούχοι του οθωμανικού κράτους και είχαν προνόμια, εξουσίες και εισοδήματα. Από τα τέλη του 16ου αιώνα τα ευρωπαϊκά κράτη κατάλαβαν ότι, για να επηρεάζουν την πολιτική κατάσταση μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, έπρεπε να επηρεάζουν και τους ορθοδόξους, που ήταν οι περισσότεροι ζιμήδες στο οθωμανικό κράτος. Γι αυτό απέκτησαν στενές σχέσεις με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο ασκούσε σημαντική πολιτική επιρροή. Όμως το Οικουμενικό Πατριαρχείο είχε μεγάλα οικονομικά Για τα προβλήματα. Οι Oθωμανοί αξιωματούχοι αλλά και οι ισχυροί δοσίματα ορθόδοξοι, για να εισπράττουν όλο και περισσότερα χρήματα, μιλήσαμε ανέβαζαν και κατέβαζαν από το θρόνο τους πατριάρχες και στη σ μητροπολίτες πολύ συχνά. Οι ανώτατοι κληρικοί πλήρωναν στην Υψηλή Πύλη όλο και πιο μεγάλα δοσίματα για να πάρουν την εξουσία τους. Έτσι όμως ήταν εξαρτημένοι Αναλόγιο από τον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου στην Κωνσταντινούπολη (Tουρκία) και κάτω λεπτομέρεια από τη διακόσμησή του, όπου φαίνονται οι επιρροές από την οθωμανική τέχνη.. Από τα τέλη του 16ου αιώνα μεγάλο πρόβλημα για την Ορθόδοξη Εκκλησία ήταν και η διάδοση της ουνίας: η Καθολική Εκκλησία προσπα θούσε να κάνει καθολικούς τους ντόπιους χριστιανούς. Όσοι από αυτούς άλλαζαν δόγμα ονομάζονταν ουνίτες. Οι ουνίτες μπορούσαν να κάνουν τις λειτουργίες στη γλώσσα τους και σύμφωνα με τις παραδόσεις τους, αλλά έπρεπε να αναγνωρίζουν τον πάπα ως αρχηγό της Εκκλησίας. Συχνά οι πατριάρχες για να σταματήσουν την ουνία και τις επεμβάσεις της Καθολικής Εκκλησίας ζητούσαν βοήθεια από την οθωμανική εξουσία. Ξυλογραφία με έναν οικουμενικό πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, από βιβλίο που εκδόθηκε το KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:23 ìì

9 11.23 Από την άλλη, μερικοί ορθόδοξοι μητροπολίτες και επίσκοποι ήθελαν να ενωθεί η Ορθόδοξη με την Καθολική Εκκλησία. Γι αυτό είχαν επαφές με την Καθολική Εκκλησία. Κάποιοι μάλιστα έπαιρναν μέρος σε εξεγέρσεις ενάντια στους Οθωμανούς. Το 17ο αιώνα μάλιστα ορισμένοι πατριάρχες, που θεωρήθηκαν εχθροί του οθωμανικού κράτους, εκτελέστηκαν. Σάκος (ρούχο που φορούσαν οι ανώτατοι κληρικοί) του οικουμενικού πατριάρχη Διονύσιου Δ. Δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, Άγιο Όρος, Μονή Ιβήρων. Οι Φαναριώτες Στα μέσα του 17ου αιώνα εμφανίζονται οι Φαναριώτες, που αρχίζουν σιγά σιγά να ελέγχουν τους ορθόδοξους πληθυσμούς. Ήταν ορθόδοξοι που κατάγονταν από διάφορα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν συνήθως πλούσιοι και μορφωμένοι, μιλούσαν ελληνικά και ζούσαν όπως οι Oθωμανοί αξιωματούχοι. Λέγονται έτσι γιατί ζούσαν στη συνοικία Φανάρι της Κωνσταντινούπολης. Αν και οι Φαναριώτες ήταν δέκα έως δώδεκα οικογένειες, ονομάζουμε έτσι και όσους βρίσκονταν δίπλα ή υπηρετούσαν τις οικογένειες αυτές. Οι Φαναριώτες είχαν συμφέροντα στενά δεμένα με το οθωμανικό κράτος, από το οποίο έπαιρναν εξουσία, δύναμη και πλούτο. Άρχισαν να γίνονται Διερμηνείς της Πύλης και Διερμηνείς του Στόλου. Για να αποκτήσουν τα αξιώματα αυτά, οι Φαναριώτες έπρεπε να είναι πλούσιοι και μορφωμένοι. Έτσι μάθαιναν όχι μόνο τις γλώσσες που μιλούσαν στην Ευρώπη, αλλά και αρχαία ελληνικά, λατινικά, τουρκικά, και συχνά αραβικά και περσικά. Οι Φαναριώτες ήταν πολύ ισχυροί και μπορούσαν να επηρεάζουν και το Πατριαρχείο, δανείζοντας χρήματα σε ανώτατους κληρικούς. Οι Φαναριώτες και ο κύκλος τους ήταν από τους λίγους μορφωμένους ορθοδόξους την εποχή αυτή. Οι αυτόνομες κοινότητες Όσο η κεντρική διοίκηση εξασθενίζει, στην Οθωμανική Για τις Αυτοκρατορία αναπτύσσονται σε ορισμένες περιοχές αυτόνομες περισσότερες αυτόνομες κοινότητες, δηλαδή χωριά ή κοινότητες μιλήσαμε ομάδες χωριών που είχαν αποκτήσει σχετική αυτονομία και στις από την οθωμανική διοίκηση. Στον ελλαδικό χώρο σ τέτοιες σημαντικές ορθόδοξες κοινότητες υπήρχαν, για παράδειγμα, στις Κυκλάδες και στα περισσότερα Δωδεκάνησα, σε ορεινά χωριά στην Ήπειρο, στο Πήλιο, στη Χαλκιδική. Ο τρόπος που διοικούνταν οι κοινότητες και η αυτονομία που είχαν διέφεραν από τόπο σε τόπο. Το χωριό Μικρό Πάπιγκο στην Ήπειρο όπως είναι σήμερα. Το Μικρό Πάπιγκο είναι ένα από τα Ζαγοροχώρια, μια ομάδα χωριών στην Ήπειρο που αποτελούσαν αυτόνομη κοινότητα KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:25 ìì

10 Το χωριό Μακρινίτσα στο Πήλιο (Θεσσαλία) όπως είναι σήμερα. Η Μακρινίτσα ήταν μια από τις αυτόνομες κοινότητες στο Πήλιο Τις κοινότητες διοικούσαν ντόπιοι τοπικοί άρχοντες, οι προεστοί. Προεστοί γίνονταν για ένα χρόνο, με τη συγκατάθεση των κατοίκων, αφού δηλαδή συμφωνούσαν και οι κάτοικοι, οι πιο ηλικιωμένοι άντρες και όσοι ανήκαν στις ισχυρές οικογένειες του κάθε τόπου. Η επιλογή τους επικυρωνόταν από την τοπική οθωμανική διοίκηση. Οι προεστοί εκπροσωπούσαν την κοινότητα απέναντι στην οθωμανική εξουσία. Φρόντιζαν να διατηρούν την τάξη στην κοινότητά τους και γι αυτό είχαν δικαστικές αρμοδιότητες. Όμως η πιο σημαντική εξουσία τους ήταν να μοιράζουν και να εισπράττουν τους φόρους που έπρεπε να πληρώνει η κοινότητα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σιγά σιγά οι προεστοί έγιναν μια τοπική αριστοκρατία. Συχνά δεν πλήρωναν φόρους ή πλήρωναν λιγότερους από τους υπόλοιπους. Συγκέντρωσαν πλούτο (πολλοί απ αυτούς ήταν και έμποροι) και μπορούσαν να νοικιάζουν τους φόρους της περιοχής και να δανείζουν με τόκο στην κοινότητα όταν υπήρχαν οικονομικές δυσκολίες. Πολλές φορές μάλιστα οι ντόπιοι κάτοικοι ήταν δυσαρεστημένοι και διαμαρτύρονταν στην οθωμανική εξουσία για τον τρόπο που διοικούσαν οι προεστοί. Οι κλέφτες και οι αρματολοί Το 17ο αιώνα η αναρχία, η διαφθορά στη διοίκηση και τα οικονομικά προβλήματα έκαναν όλο και περισσότερους χριστιανούς (αλλά και μουσουλμάνους) ραγιάδες να φεύγουν στα βουνά και να γίνονται «παράνομοι». Εκεί έφτιαξαν μικρές ένοπλες ομάδες και έκαναν επιθέσεις ενάντια σε μουσουλμάνους και χριστιανούς εμπόρους και αξιωματούχους. Παράλληλα πίεζαν την οθωμανική διοίκηση να τους δώσει τοπική στρατιωτική εξουσία. Αυτοί οι «παράνομοι» χριστιανοί λέγονται κλέφτες στο νότιο ελλαδικό χώρο και χαϊντούκοι στη βόρεια Βαλκανική χερσόνησο. Η οθωμανική εξουσία, επειδή δεν μπορούσε πια να πληρώνει μισθούς ή να δίνει τιμάρια σε στρατιωτικούς, έβαζε ντόπιους ένοπλους (μουσουλμάνους και χριστιανούς) να πολεμούν τους κλέφτες και να φροντίζουν για την τάξη. Ανάμεσα σ αυτά τα στρατιωτικά σώματα ιδιαίτερα ισχυροί έγιναν οι αρματολοί, που ήταν κυρίως χριστιανοί. Η περιοχή που προστάτευαν οι αρματολοί από τους κλέφτες λεγόταν αρματολίκι. Κάθε σώμα αρματολών είχε τον αρχηγό του, τον καπετάνιο, τα πρωτοπαλίκαρα και στρατιώτες, που λέγονταν παλικάρια. Οι αρματολοί έπαιρναν Ακουαρέλα του για αμοιβή ειδικούς φόρους από τους κατοίκους στην περιοχή που προστάτευαν, ζωγράφου Καρλ Χάαγκ που εικονίζει αρματολό. ενώ οι ίδιοι δεν πλήρωναν φόρους. Με τον καιρό οι καπετάνιοι απέκτησαν μεγάλη 1861, Αθήνα, Μουσείο στρατιωτική, κοινωνική και οικονομική δύναμη. Είχαν επαφές αλλά και συγκρούσεις Μπενάκη. με τους προεστούς και τις οθωμανικές αρχές της περιοχής. Συχνά εισέπρατταν οι ίδιοι τους φόρους και τους έδιναν στο κράτος και έκαναν μεγάλες περιουσίες, κυρίως από την κτηνοτροφία και το δανεισμό χρημάτων. Επειδή ήταν ισχυροί, πολλές φορές φορολογούσαν τον ντόπιο πληθυσμό όπως εκείνοι ήθελαν και, αντί να κυνηγούν τους κλέφτες, συνεργάζονταν μαζί τους KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:26 ìì

11 Οι παροικίες Από τα τέλη του 16ου αιώνα, καθώς αναπτύσσεται το εμπόριο ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τις ευρωπαϊκές χώρες, πολλοί πλούσιοι ορθόδοξοι υπήκοοι του σουλτά νου εγκαταστάθηκαν σε ευρωπαϊκά εδάφη ως έμποροι και ίδρυσαν παροικίες. Οι έμποροι των παροικιών βοήθησαν οικονομικά τις περιοχές απ όπου κατάγονταν και τις επηρέασαν πολιτιστικά. Από τις παροικίες άρχισαν να έρχονται στη Βαλκανική χερσόνησο στοιχεία από τον πολιτισμό της δυτικής Ευρώπης. Οι παροικίες είχαν τη δική τους διοίκηση, αλλά τις εξουσίαζε ο ντόπιος ηγεμόνας, από τον οποίο συχνά έπαιρναν προνόμια. Από το 17ο αιώνα ορθόδοξοι έμποροι (κυρίως ελληνικής, σερβικής και βλάχικης καταγωγής) ίδρυσαν παροικίες στη Βλαχία και στη Μολδαβία, στην Ουγγαρία, στην Πολωνία και αλλού, στις πόλεις απ όπου περνούσαν τα εμπορικά καραβάνια στην ανατολική και στην κεντρική Ευρώπη. Ορθόδοξες παροικίες είχαν ιδρυθεί και παλιότερα, το 16ο αιώνα κυρίως, στις πόλεις της Ιταλικής χερσονήσου (Λιβόρνο, Αγκόνα). Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η ορθόδοξη παροικία στη Βενετία. Στις παροικίες δε ζούσαν μόνο έμποροι, αλλά και άλλοι επαγγελματίες, όπως τεχνίτες, βιοτέχνες, υπηρέτες κ.ά. Πολλοί ορθόδοξοι από τις παροικίες έκαναν Χαλκογραφία με τη Βουδαπέστη, την πρωτεύουσα της σημερινής συχνά δωρεές για κοινωφελή έργα Ουγγαρίας, που είναι χτισμένη στις όχθες του ποταμού Δούναβη. Στη Βουδαπέστη υπήρχε μια σημαντική ορθόδοξη παροικία. 1687, (έργα δηλαδή που ωφελούσαν όλο Αθήνα, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη. τον κόσμο) στις περιοχές απ όπου κατάγονταν: για παράδειγμα, έδιναν χρήματα για να χτιστούν σχολεία, αλλά και υποτροφίες σε νέους από τον τόπο τους για να σπουδάσουν στη δυτική Ευρώπη. Μαζί με τους ανθρώπους και τα εμπορεύματα περνούσαν στους ορθοδόξους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι ιδέες και οι επιστημονικές ανακαλύψεις από τη δυτική Ευρώπη. Η εκπαίδευση, τα γράμματα και οι τέχνες Από τα τέλη του 16ου αιώνα αρχίζουν να καλλιεργούνται τα γράμματα και η εκπαίδευση στους ορθοδόξους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Εκκλησία έχει ακόμη τον πρώτο λόγο στην εκπαίδευση, αλλά σχολεία αρχίζουν να ιδρύουν και ισχυροί ορθόδοξοι που δεν ήταν κληρικοί. Τα περισσότερα κείμενα γράφονται στα ελληνικά. Οι επαφές με τη δυτική Ευρώπη είναι πιο πολλές από παλιότερα. Δημιουργείται μια νέα ομάδα από μορφωμένους (κυρίως κληρικοί και Φαναριώτες) που σπουδάζουν σε ιταλικές πόλεις. Κάποιοι επηρεάζονται από την Αναγέννηση και προσπαθούν να ξεχωρίσουν την επιστήμη από τη θεολογία KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:27 ìì

12 11.28 Στα τέλη του 16ου αιώνα το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως για πρώτη φορά φροντίζει να ιδρύσει σχολεία για τη θρησκευτική εκπαίδευση. Σχολεία ίδρυσαν και αρκετοί πλούσιοι ορθόδοξοι (κυρίως έμποροι) σε διάφορες περιοχές. Από το 17ο αιώνα όλο και πιο πολλοί ορθόδοξοι μαθαίνουν γράμματα. Η Εκκλησία όμως είναι αρνητική σε πολλές νέες φιλοσοφικές και επιστημονικές θεωρίες που έρχονται από την Ευρώπη. Παρ όλα αυτά, οι κληρικοί που σπούδαζαν στην Ευρώπη προσπαθούσαν να διαδώσουν και τη μη θρησκευτική εκπαίδευση. Ωστόσο οι επιστήμες δεν αναπτύσσονται ιδιαίτερα. Από τους πρώτους λόγιους της εποχής ήταν ο Μελέτιος Πηγάς ( ) και ο Κύριλλος Λούκαρης ( ). Η εκπαίδευση αφορούσε μόνο τα αγόρια και χωριζόταν στον κατώτερο κύκλο: στον ανώτερο κύκλο: μάθαιναν μάθαιναν ανάγνωση, γραμματική, σύνταξη και κείμενα από γραφή από θρησκευτικά αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Σε βιβλία, καθώς και λίγη πολύ λίγα σχολεία δίδασκαν φιλοσοφία, αριθμητική. Δάσκαλοι ήταν μαθηματικά και άλλες επιστήμες. Τα συνήθως κληρικοί που περισσότερα σχολεία δε λειτουργούσαν δίδασκαν στις εκκλησίες ή συνέχεια, παρά μόνο όσο υπήρχαν στα μοναστήρια. δάσκαλοι ή τα χρήματα για να πληρωθούν. Τα αγόρια μπορούσαν επίσης να μάθουν γράμματα στο σπίτι από κάποιο συγγενή ή γνωστό της οικογένειας. Αν η οικογένεια ήταν πλούσια (όπως οι Φαναριώτες) πλήρωνε δάσκαλο στο σπίτι. Με αυτό τον τρόπο μπορούσαν να μάθουν γράμματα και κάποια κορίτσια. Στην εικόνα το μπροστινό εξώφυλλο Ευαγγελίου που εικονίζει την Ανάσταση του Χριστού και στη το πίσω (οπισθόφυλλο) με τη Σταύρωση του Χριστού. 1671, Άγιο Όρος, Μονή Σίμωνος Πέτρας. Πάντως στο μεγαλύτερο μέρος της Βαλκανικής χερσονήσου η εκπαίδευση, τα γράμματα και οι επιστήμες ήταν ακόμη σε πολύ κακή κατάσταση. Αντίθετα στη Μολδαβία και στη Βλαχία, που ήταν αυτόνομες και είχαν πιο πολλές επαφές με τη δυτική Ευρώπη, ιδρύθηκαν από το 17ο αιώνα τυπογραφεία. Τα τυπογραφεία αυτά έβγαζαν βιβλία στα ρουμανικά και στα ελληνικά. Στη Βλαχία μάλιστα ιδρύθηκε και μια ανώτερη σχολή, η Ακαδημία του Βουκουρεστίου (1689). Για τη Μολδαβία και τη Βλαχία θα μιλήσουμε στο βιβλίο της Γ Γυμνασίου. Την περίοδο αυτή τα πιο πολλά πεζά κείμενα είναι εκκλησιαστικά. Αρχίζουν όμως να τυπώνονται και λογοτεχνικά έργα. Τα πιο σημαντικά από αυτά γρά φονται στα ελληνικά. Όλοι όμως οι ορθόδοξοι έχουν τη δική τους προφορική λογοτεχνία, που απαγγέλλουν ή τραγουδούν στις γλώσσες τους (όπως στα ελληνικά, στα αλβανικά, στα βουλγάρικα, στα σέρβικα και στα τουρκικά). Οι ορθόδοξοι λόγιοι της εποχής γράφουν κυρίως κείμενα με θρησκευτικό περιεχόμενο. Ιδιαίτερα καλλιεργήθηκε το κήρυγμα, δηλαδή κείμενα σε δημώδη συνήθως γλώσσα, που συμβουλεύουν τους ορθοδόξους για διάφορα θέματα. Από το 16ο αιώνα κυκλοφορούν ερωτικά μυθιστορήματα, διάφορες ιστορίες (όπως για το Μέγα Αλέξανδρο), προφητείες κ.ά. Τα βιβλία αυτά τα διάβαζε φωναχτά κάποιος που ήξερε ανάγνωση και οι υπόλοιποι άκουγαν KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:28 ìì

13 Ξεχωριστή θέση είχε για τους ορθοδόξους η προφορική λαϊκή λογοτεχνία. Ιστορίες, παραμύθια, παροιμίες, ποιήματα και κυρίως δημοτικά τραγούδια περνούσαν από στόμα σε στόμα. Η προφορική λαϊκή λογοτεχνία άρχισε να καταγράφεται από τα τέλη του 18ου αιώνα. Στη ζωγραφική (εικόνες και τοιχογραφίες) υπάρχουν διαφορές από τόπο σε τόπο. Γενικά κυριαρχεί η κρητική σχολή, που όμως βρίσκεται πια στην παρακμή της. Παράλληλα, σε αρκετές περιοχές στην Οθωμανική Αυτοκρατορία εμφανίζονται πολλά τοπικά εργαστήρια. Ιδιαίτερα ακμάζουν τα εργαστήρια στην Ήπειρο και στη δυτική Μακεδονία. Σημαντική ανάπτυξη έχει και η λαϊκή ζωγραφική: καλλιτέχνες, κυρίως από αγροτικές περιοχές, ζωγραφίζουν προσωπογραφίες και σκηνές από την καθημερινή ζωή Εικόνα με τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Στο κέντρο εικονίζεται ο άγιος και γύρω του σκηνές από τη ζωή του. 1696, Άγιο Όρος, Μονή Δοχειαρίου Λεπτομέρειες από τοιχογραφία στην εκκλησία της Γέννησης στο Αρμπανάσι της σημερινής Βουλγαρίας. Στην εικόνα λεπτομέρεια από την Γέννηση του Χριστού και στην γυναίκες που χορεύουν Από τα τέλη του 17ου αιώνα χτίζονται σε ορισμένες περιοχές μεγαλύτερες εκκλησίες, που χωράνε περισσότερους πιστούς. Οι εκκλησίες αυτές είναι βασιλικές, που συχνά επηρεάζονται από την οθωμανική τέχνη. Εξάλλου, πολλοί ορθόδοξοι αρχιτέκτονες και εργάτες έχτιζαν τζαμιά και άλλα μουσουλμανικά δημόσια κτίρια και δημόσιες βρύσες (κρήνες). Σε άλλες περιοχές (όπως στην Κρήτη) υπάρχουν πολλές βενετικές επιδράσεις στην αρχιτεκτονική των μνημείων Η εκκλησία των αγίων Αρχαγγέλων στο Αρμπανάσι στη σημερινή Βουλγαρία. Η εκκλησία είναι βασιλική. 17ος -- 18ος αιώνας KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:31 ìì

14 11.34 Η θρησκευτική μικροτεχνία (μεταλλοτεχνία, ξυλογλυπτική, κεντητική) επηρεάζεται πολύ από τη λαϊκή και την οθωμανική τέχνη. Στα τέλη του 17ου αιώνα εμφανίζεται και η χαλκογραφία. Η λαϊκή τέχνη ακολουθεί τις τοπικές παραδόσεις, αλλά επηρεάζεται σημαντικά και από την αραβοϊσλαμική τέχνη. Οι επιδράσεις αυτές φαίνονται στην υφαντική (μεταξωτά και χρυσοΰφαντα υφάσματα), στην κεντητική (τσεβρέδες), στην κεραμική και στην ξυλογλυπτική. Η λαϊκή μουσική διαφέρει από τόπο σε τόπο και στηρίζεται στις τοπικές παραδόσεις, αλλά επηρεάζεται και από άλλους λαούς. Πρόκειται κυρίως για τη μουσική των Ποτήρι φτιαγμένο δημοτικών τραγουδιών. Στην Κωνσταντινούπολη υπάρχουν από το κέλυφος ορθόδοξοι συνθέτες που γράφουν μουσική για την ινδικής καρύδας. Έχει διακόσμηση οθωμανική Αυλή. Ανήκουν στον κύκλο των Φαναριωτών, από επιχρυσωμένο επηρεάζονται από την οθωμανική μουσική και οι στίχοι ασήμι., τους είναι στα ελληνικά και στα τουρκικά. Τα τραγούδια Άγιο Όρος, Μονή αυτά λέγονται φαναριώτικα. Διονυσίου Ποιμαντική ράβδος του Νεόφυτου, που ήταν μητροπολίτης στην Αδριανούπολη ( ). Η ράβδος, που είναι διακοσμημένη με πολύτιμες πέτρες και σμάλτο, κατασκευάστηκε μάλλον στην Κωνσταντινούπολη. Μέσα 17ου αιώνα, Αθήνα, Βυζαντινό Μουσείο Κέντημα από τη Σκύρο, με τον άγιο Γεώργιο να σκοτώνει το δράκο., Αθήνα, Σφαιρικό στέμμα πολυελαίου με εγχάρακτο διάκοσμο., Αθήνα, Βυζαντινό Μουσείο. Δείγμα εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής. Το τέμπλο από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου του Κόλλα,1690, Ζάκυνθος, Μουσείο Ζακύνθου. Μουσείο Μπενάκη Δύο πιάτα τύπου Ιζνίκ, που χρονολογούνται το 16ο--17ο αιώνα. Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:34 ìì

15 Δ. Οι άλλοι ζιμήδες Για την ουνία μιλήσαμε στη σ Το 17ο αιώνα υπήρχαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία αρκετοί καθολικοί. Εκτός απ αυτούς υπήρχαν και αρκετοί ουνίτες. Οι Αρμένιοι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπως και οι ορθόδοξοι, συνέχισαν να έχουν για κέντρο τους την Κωνσταντινούπολη. Πολλοί Αρμένιοι είχαν οικονομικές σχέσεις με τα ευρωπαϊκά κράτη, κάποιοι σπούδασαν εκεί και άλλοι ίδρυσαν παροικίες. Οι Αρμένιοι είχαν παρόμοια προβλήματα με τους ορθοδόξους (παιδομάζωμα, εξισλαμισμοί κτλ.) και πολλοί από αυτούς έγιναν ουνίτες. Το 17ο αιώνα οι εβραϊκές κοινότητες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, που συνέχισαν να εξουσιάζονται από τους ραβίνους και τους πλούσιους Εβραίους, αρχίζουν να παρακμάζουν. Οι Εβραίοι, που ήταν παλιότερα χρήσιμοι για τις γνώσεις που είχαν φέρει από τη δυτική Ευρώπη, είχαν πια ανταγωνιστές τους χριστιανούς ζιμήδες. Επιπλέον, οι έμποροι από τη δυτική Ευρώπη προτιμούσαν τους χριστιανούς για τις επαφές και τις συναλλαγές τους στο οθωμανικό κράτος. Κάποιοι Εβραίοι πήγαν στη δυτική Ευρώπη, όπου οι οικονομικές και οι πολιτικές συνθήκες ήταν πια καλύτερες γι αυτούς. Ακουαρέλα του 17ου αιώνα με έναν Αρμένιο φούρναρη. Ιδιωτική Συλλογή Χαρακτικό με Εβραία στην Κωνσταντινούπολη. 1648, Αθήνα, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη. Το 18ο αιώνα η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας συνεχί ζεται: ο σουλτάνος γίνεται όλο και πιο αδύναμος, η Αυτοκρατορία χάνει πολέμους και εδάφη, ενώ τα ευρωπαϊκά χριστιανικά κράτη γίνονται όλο και πιο ισχυρά. Την ίδια εποχή οι ζιμήδες, κυρίως οι ορθόδοξοι, γνωρίζουν ιδιαίτερη ακμή. Όλο και περισσότεροι ορ θόδοξοι πλουτίζουν από το εμπόριο, μορφώνονται και παρακολου θούν όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία βάζει αρκετά εμπόδια σε όσους ζητούν μεγαλύτερη ελευθερία στις εμπορικές τους δραστηριότητες, ασφάλεια και συμμετοχή στην εξουσία. Έτσι όλο και περισσότεροι αρχίζουν να αμφισβητούν το σουλτάνο, αλλά και όσους είχαν μέχρι τότε την εξουσία στις ορθόδοξες κοινότητες (Ορθόδοξη Εκκλησία, Φαναριώτες, προε στοί). Παράλληλα ο Διαφωτισμός επηρεάζει πολλούς ορθόδοξους λογίους. Τα σχολεία γίνονται πιο πολλά, όπως και τα βιβλία που κυκλοφορούν. Στο τέλος του 18ου και στην αρχή του 19ου αιώνα προετοιμάζονται τα επαναστατικά κινήματα σε πολλούς χριστια νικούς λαούς στη Βαλκανική χερσόνησο, τα οποία θα οδηγήσουν στα νέα ανεξάρτητα εθνικά κράτη στην περιοχή. Εβραϊκό βιβλίο που τυπώθηκε στην Κωνσταντινούπολη το Για το Διαφωτισμό και τα εθνικά κράτη θα μιλήσουμε αναλυτικά στο βιβλίο της Γ Γυμνασίου KEFALAIO B FINAL FINAL /4/2010 4:39:37 ìì

Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της (μέσα 15ου -- τέλη 16ου αιώνα)

Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της (μέσα 15ου -- τέλη 16ου αιώνα) Κεφάλαιο 8 Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της () Από τα μέσα του 15ου μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία ακμάζει: το κράτος εξαπλώνεται, η κεντρική εξουσία είναι ισχυρή, η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η πορεία προς τα επαναστατικά κινήματα (μέσα 18ου -- αρχές 19ου αιώνα) 18ος -- αρχές 19ου αιώνα

Κεφάλαιο 2. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η πορεία προς τα επαναστατικά κινήματα (μέσα 18ου -- αρχές 19ου αιώνα) 18ος -- αρχές 19ου αιώνα Κεφάλαιο 2 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η πορεία προς τα επαναστατικά κινήματα (μέσα 18ου -- αρχές 19ου αιώνα) Όπως είδαμε στη Β Γυμνασίου το 17ο αιώνα άρχισε η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα)

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα) Κεφάλαιο 6 Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή () Μετά την πολιτική αστάθεια στα τέλη του 11ου αιώνα, την εξουσία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία πήρε η δυναστεία των Κομνηνών (1081--1185). Μετά

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Οι Έήήηνε5 κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821)

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Οι Έήήηνε5 κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) Οι ΈΑήΙηνεδ κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Οι Έήήηνε5 κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) 1. Ανπστοιχίστε τους όρους της στήλης Α'

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο () Τον 8ο και τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε προβλήματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της 11 Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΗΟθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια ισλαμική αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων και των νεότερων χρόνων (14ος-αρχές 20ού αιώνα),

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (13ος -- 15ος αιώνας) 13ος -- 15ος αιώνας

Κεφάλαιο 7. Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (13ος -- 15ος αιώνας) 13ος -- 15ος αιώνας Κεφάλαιο 7 Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας () Με τη Δ Σταυροφορία (1204) η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διαλύθηκε και διαιρέθηκε. Κάποια από τα εδάφη της πήραν οι Βενετοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:12 PM Page 96 4.4. Ισλαµική τέχνη Ο Ισλαµικός Πολιτισµός στη µεγαλύτερή του ακµή απλωνόταν από τις περιοχές της Περσίας και της Βορείου Αφρικής µέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου.

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Ερευνητική εργασία της ομάδας των ρεπόρτερ της Α τάξης του 1 ου ΕΠΑΛ Χίου 2011-2012 (Βιργινία Καλλούδη, Κυριακή Αρβανίτη, Ραφαήλ Καραμανής, Μαρία Λιτσάκη) Περιεχόμενα Η

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ 2011 Γ Ε Ν Ι Κ Ο Λ Υ Κ Ε Ι Ο Λ Ε Χ Α Ι Ν Ω Ν Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας)

Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας) Κεφάλαιο 4 Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος () Από τα μέσα του 9ου μέχρι τα μέσα του 11ου αιώνα η Bυζαντινή Αυτοκρατορία ακμάζει: εξα πλώνεται γεωγραφικά και αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3"\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις.

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ Η δημιουργία των εθνικών κρατών Να ένας χάρτης της Ευρώπης στις αρχές του 19ου αιώνα Όπως διαπιστώνεις, τα σύνορα των χωρών ήταν πολύ διαφορετικά από τα σημερινά Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016 ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016 1η ΜΕΡΑ : ΑΘΗΝΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΡΙΛΑΣ - ΣΟΦΙΑ Συγκέντρωση και αναχώρηση με ενδιάμεσες στάσεις για καφέ και φαγητό για ΣΟΦΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου 16o Διαπολιτισμικό Δημοτικό Χανίων Ταξίδι πάνω σε ταύρο 1 Συμμετέχοντες Σχολείο: 16 ο Διαπολιτισμικό Δημοτικό Χανίων Τάξη / Τμήμα: Γ 1-Γ 2 Αριθμός μαθητών: 31 Αριθμός παλιννοστούντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α. Ορεινοί: Οι επαναστάτες του 1862 προκήρυξαν εκλογές αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα. Οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο του 1862. Η πλειονότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού Xαλιφάτου Οι εξελίξεις στα «βαρβαρικά βασίλεια» της δυτικής Ευρώπης (6ος -- 7ος αιώνας) Οι ιστορικοί ονομάζουν τον 6ο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Στα σύνορα Τουρκίας Ιράκ Μαριάννα Κορομηλά Με δυο γέρικες καμήλες κι ένα «κίτρινο» φαρί (κίτρινο ήταν το πούλμαν) φτάσαμε την περασμένη Κυριακή, 8 Ιουνίου, στα βόρεια της

Διαβάστε περισσότερα

3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΛΕ ΤΖΑΜΙ

3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΛΕ ΤΖΑΜΙ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ Εργασία του μαθητή: ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Το Μπλε τζαμί ή Τζαμί του

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η δημιουργία του ελληνικού κράτους (1821 1832)

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η δημιουργία του ελληνικού κράτους (1821 1832) Κεφάλαιο 3 Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η δημιουργία του ελληνικού κράτους (1821 1832) Στα τέλη του 18ου αιώνα άρχισε να οργανώνεται η κίνηση που οδήγησε στην Ελληνική Επανάσταση. Η Φιλική Εταιρία

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές ημερομηνίες:

Σημαντικές ημερομηνίες: ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΧΗ Όχι μόνο πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και θρησκευτικές αναταραχές στο εσωτερικό της βυζαντινής αυτοκρατορίας αλλά και η εμφάνιση και η επέκταση διάφορων τουρκικών φύλων και οι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των

1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ: Οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης Ερώτηση ανάπτυξης 1. Να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη µετατροπή της Χριστιανικής Κοινοπολιτείας (Respublica Christiana) σε Πολιτεία των Γραµµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου 3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου Στόχοι: Ο Μιχαήλ Η' (1261-1282) έπρεπε: να αντιμετωπίσει την επιθετικότητα των Λατίνων και να αποκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα