ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. του Φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. του Φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Χ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Α.Μ.: ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΟΥ ΣΕ ΣΤΕΡΕΟ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Επιβλέπων: Συμεών Μπεμπέλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Νο /2014 Πάτρα, Οκτώβριος 2014

2 - 2 -

3 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Πιστοποιείται ότι η διπλωματική εργασία με θέμα: ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΟΥ ΣΕ ΣΤΕΡΕΟ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Χ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Α.Μ.: Παρουσιάστηκε δημόσια και εξετάστηκε στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών στις 20/10/2014 Ο Επιβλέπων Ο Διευθυντής του Τομέα Συμεών Μπεμπέλης Αναπληρωτής Καθηγητής Αντώνιος Αλεξανδρίδης Καθηγητής - 3 -

4 - 4 -

5 Αριθμός Διπλωματικής Εργασίας: /2014 ΤΙΤΛΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΟΥ ΣΕ ΣΤΕΡΕΟ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Φοιτητής: Παπαγεωργίου Παναγιώτης του Χαραλάμπους Επιβλέπων: Μπεμπέλης Συμεών, Αναπληρωτής Καθηγητής Περίληψη Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την μελέτη και την κατασκεύη μιας αυτοματοποιημένης διάταξης επίστρωσης ηλεκτροδίου σε στερεό ηλεκτρολύτη για εφαρμογή σε κυψέλες καυσίμου. Η εργασία εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Ηλεκτρομηχανικής Μετατροπής Ενέργειας του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών. Σε αυτό το πλαίσιο, σχεδιάστηκε μια εργαλειομηχανή τύπου CNC (Computer Numerical Control), υψηλής ακρίβειας, ικανή να εκτελέσει κινήσεις σε τρείς άξονες, ελεγχόμενη από μικροελεγκτή και οδηγούμενη από βηματικούς κινητήρες. Αν και ο απώτερος στόχος της εργασίας είναι η κατασκευή της διάταξης που επιτελεί το επιθυμητό έργο, προηγήθηκε εκτενής θεωρητική μελέτη και ανάλυση όλων των χαρακτηριστικών και παραγόντων του συστήματος. Αρχικά, γίνεται αναφορά στις κυψέλες καυσίμου, στους διάφορους τύπους της συγκεκριμένης τεχνολογίας καθώς και στις εφαρμογές που αυτή ενσωματώνεται. Οι κυψέλες καυσίμου, ως αντικείμενο επιστημονικής μελέτης αλλά και ως εμπορευματικό προϊόν παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον και έχει απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό την επιστημονική κοινότητα τα τελευταία χρόνια λόγω της μεγάλης αποδοτικότητάς τους στην παραγωγή ενέργειας αλλά και της φιλικής προς το περιβάλλον λειτουργίας τους. Εν συνεχεία, αναλύεται ο όρος αριθμητικός έλεγχος και αναλύονται οι εφαρμογές στις οποίες αυτός χρησιμοποιείται ενώ παράλληλα γίνεται αναφορά στο - 5 -

6 μηχανολογικό τμήμα της κατασκευής, στα υλικά και στο σχεδιασμό τέτοιων διατάξεων. Σημαντικό μέρος της εργασίας αφιερώθηκε στους βηματικούς κινητήρες που επελέχθησαν ως κινητήρες προώσεως της εργαλειομηχανής. Αναλύονται τόσο οι τύποι βηματικών κινητήρων όσο και ο έλεγχος τους ενώ ακόμα παρουσιάζεται και η στατική αλλά και η δυναμική τους συμπεριφορά σε ένα σύστημα. Τον εγκέφαλο της διάταξης αποτελεί ο μικροελεγκτής που ενσωματώνει το πρόγραμμα λειτουργίας της εργαλειομηχανής, ο οποίος αναλύεται σε μεγάλο βαθμό ξεκινώντας από τον ορισμό του, τη φύση της λειτουργίας του και καταλήγωντας στον ειδικότερο ρόλο που διαδραματίζει στο κύκλωμα ελέγχου της διάταξης. Ακόμα, περιγράφεται η αρχή λειτουργίας και η κατασκευαστική λογική της πλακέτας ελέγχου και οδήγησης του συστήματος. Τα συμπεράσματα της εργασίας και οι μελλοντικές επεκτάσεις που πιθανώς η διάταξη επιδέχεται παρουσιάζονται ως επίλογος

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Ηλεκτρομηχανικής Μετατροπής Ενέργειας του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών σε συνεργασία με το τμήμα Χημικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών, υπό τη επίβλεψη του Αναπληρωτή Καθηγητή Συμεών Μπεμπέλη, κατά τα ακαδημαϊκά έτη και Σκοπός της εργασίας αποτέλεσε η μελέτη και κατασκευή ηλεκτρομηχανικής διάταξης επίστρωσης ηλεκτροδίου σε στερεό ηλεκτρολύτη για μεταγενέστερη εφαρμογή σε κυψέλες καυσίμου. Πιο συγκεκριμένα: Στο Κεφάλαιο 1 γίνεται μια σύντομη αναφορά στην τεχνολογία των κυψελών καυσίμου, στις εφαρμογές που αυτή ενσωματώνεται και στο ενδιαφέρον που παρουσιάζει από επιστημονική αλλά και εμπορικά αξιοποιήσιμη σκοπιά. Στο Κεφάλαιο 2 δίδεται ο ορισμός του αριθμητικού ελέγχου ενώ ταυτόχρονα παρατίθεται η ιστορική αναδρομή του, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης του συγκεκριμένου τομέα. Επίσης, παρατίθενται τα βασικά μηχανολογικά μέρη της κατασκευής, οι ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν και το ρόλο που αυτά διαδραματίζουν στη λειτουργία μιας τέτοιου είδους εργαλειομηχανής. Στο Κεφάλαιο 3 παρουσιάζεται η αρχή λειτουργίας των βηματικών κινητήρων, τα διάφορα είδη που αυτοί παρουσιάζουν, ενώ ταυτόχρονα αναλύεται η στατική και η δυναμική τους συμπεριφορά. Στο Κεφάλαιο 4 γίνεται ιδιαίτερη μνεία στα κυκλώματα οδήγησης των βηματικών κινητήρων, τις διαφορές που παρουσιάζουν μαζί με τα συγκρινόμενα μεταξύ τους πλεονεκτήματα-μειονεκτήματα. Σημαντικό μέρος του κεφαλαίου έχει αφιερωθεί στον έλεγχο τέτοιου είδους κυκλωμάτων, ο οποίος διακρίνεται σε ανοικτού και κλειστού βρόχου και περιγράφεται αναλυτικά. Στο Κεφάλαιο 5 περιγράφεται η έννοια του μικροελεγκτή γενικότερα αλλά και του χρησιμοποιηθέντα στην παρούσα διπλωματική εργασία μικροελεγκτή ειδικότερα (Microchip dspic30f4011)

8 Η κατασκευαστική λογική του κυκλώματος ελέγχου και οδήγησης της διάταξης παρουσιάζεται στο Κεφάλαιο 6, μαζί με την περιγραφή των σημαντικότερων στοιχείων που απαρτίζουν την πλακέτα που κατασκευάστηκε και μια γενική επεξήγηση σε μορφή διαγράμματος ροής του υλοποιηθέντα κώδικα του προγράμματος. Στο Κεφάλαιο 7 παρατίθενται τα συμπεράσματα που προέκυψαν απ την εκπόνηση της εργασίας και τρόποι που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την διάταξη στην παρούσα φάση της. Ως παραρτήματα, παρουσιάζονται σχέδια της εργασίας και τεχνικά φυλλάδια κατασκευαστών για στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν στην πλακέτα ελέγχου και οδήγησης

9 Ευχαριστίες Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον επιβλέποντα Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Μπεμπέλη Συμεών για την ανάθεση αυτού του απαιτητικού, ομολογουμένως, θέματος, την ουσιαστική καθοδήγησή του και την αγαστή συνεργασία που επέδειξε όλο αυτό το διάστημα κατά την εκπόνηση της παρούσης διπλωματικής εργασίας. Ιδιαίτερες ευχαριστίες αρμόζουν επίσης στον κ. Επαμεινώνδα Μητρονίκα, Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Πατρών, για τις χρήσιμες παρατηρήσεις του ως προς τον σχεδιασμό του συστήματος και τη πολύτιμη αρωγή που προσέφερε συνολικά. Καθώς η εργασία αποτελεί διατμηματικό έργο μεταξύ του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών και του τμήματος Χημικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών, δεν θα μπορούσα να παραλείψω απ τις ευχαριστίες τον υποψήφιο διδάκτορα Αλέξανδρο Σαφάκα για την συνεισφορά του στην εργασία και την βοήθεια που προσέφερε σε διάφορους τομείς. Ακόμα, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον υποψήφιο διδάκτορα Παπαθανασόπουλο Δημήτριο του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών, ο οποίος συνέβαλλε επίσης στο τελικό στάδιο της υλοποίησης του κυκλώματος ελέγχου της εργασίας, υπό χρονικά πιεστικές συνθήκες. Τέλος, ευχαριστώ πολύ την οικογένεια μου πρωτίστως, αλλά και τους φίλους και τους δικούς μου ανθρώπους για την κατανόηση, την υπομονή και την υποστήριξη τους καθ όλη την διάρκεια της υλοποίησης της εργασίας

10 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1:Fuel cells 1.1 Εισαγωγή Τύποι κυψελών καυσίμου Κυψέλες καυσίμων με ηλεκτρολύτη τήγμα ανθρακικών αλάτων (Molten Carbonate Fuel Cells, MCFC) Κυψέλες καυσίμων με στερεό οξειδικό ηλεκτρολύτη ( Solid Oxide Fue Cells, SOFC) Κυψέλες καυσίμων με ηλεκτρολύτη πολυμερική μεμβράνη (Polymer Electrolyte Membrane Fuel Cells, PEMFC) Κυψέλες καυσίμων με ηλεκτρολύτη φωσφορικό οξύ(phosphoric Acid Fuel Cells, PAFC) Κυψέλες καυσίμων με αλκαλικό ηλεκτρολύτη (Alkaline Fuel Cells,AFC)...23 Κεφάλαιο 2:CNC 2.1 Αριθμητικός έλεγχος Ορισμός του Αριθμητικού Ελέγχου Πλεονεκτήματα και περιορισμοί του Αριθμητικού Ελέγχου Ιστορική αναδρομή Βασικές εφαρμογές και κύρια μέρη στις επιτραπέζιες εργαλειομηχανές αριθμητικού ελέγχου Υλικά κατασκευής Συστήματα οδήγησης Στρογγυλές ράγες (Round Rails) Τετράγωνες ράγες( προφίλ-profile Rails) V-Style Roller Συστήματα μετάδοσης κίνησης

11 2.4.1 Κοχλίες και περικόχλια Κοχλίες Ballscrews Αξονες και συστήματα συντεταγμένων Καρτεσιανές συντεταγμένες στο επίπεδο και στο χώρο Πολικές συντεταγμένες στο επίπεδο και στο χώρο Απόλυτες και σχετικές συντεταγμένες...41 Κεφάλαιο 3: Βηματικοί κινητήρες 3.1 Εισαγωγή Αρχή λειτουργίας Βηματικοί κινητήρες μόνιμου μαγνήτη Βηματικοί κινητήρες μεταβλητής μαγνητικής αντίστασης Υβριδικοί βηματικοί κινητήρες Σύγκριση - Συμπεράσματα Στατικά χαρακτηριστικά βηματικών κινητήρων Χαρακτηριστικές στατικής ροπής/θέσης δρομέα Σφάλμα θέσης λόγω ροπής φορτίου Επιλογή ακολουθίας διέγερσης...54 Κινητήρες μεταβλητής μαγνητικής αντίδρασης(vr).55 Υβριδικοί κινητήρες..57 Μικρο-βηματισμός (micro-stepping) Φορτίο συνδεδεμένο με κοχλία (leadscrew) Δυναμικά χαρακτηριστικά βηματικών κινητήρων Χαρακτηριστική ροπής/ταχύτητας

12 3.8.2 Σχέση ροπής ανατροπής και στατικής ροπής Μηχανικός συντονισμός Λειτουργία βηματικών κινητήρων σε υψηλές ταχύτητες.68 Χαρακτηριστική καμπύλη ροπής/ ταχύτητας υβριδικού κινητήρα..70 Υπολογισμός ροπής ανατροπής..74 Χαρακτηριστική ροπής ανατροπής/ταχύτητας για κινητήρες μεταβλητής μαγνητικής αντίδρασης 78 Παράγοντας αντιστάθμισης ροπής..82 Υπολογισμός ροπής ανατροπής..85 Κεφάλαιο 4:Κυκλώματα οδήγησης και έλεγχος βηματικών κινητήρων 4.1 Εισαγωγή Οδήγηση σταθερής-τάσης Μονοπολική οδήγηση (Unipolar drive circuit) Διπολική οδήγηση (Bipolar drive circuit) Οδήγηση κινητήρων διπλού νήματος (Bifilar windings) Οδήγηση κατατμητού (Chopper Drive) Έλεγχος βηματικών κινητήρων Γενικά Έλεγχος ανοικτού βρόχου ( Open-loop control) 98 Ρυθμός εκκίνησης/ανατροπής..99 Επιτάχυνση/Επιβράδυνση Έλεγχος κλειστου βρόχου (Closed loop control)..105 Οπτικός προσδιορισμός θέσης Μέθοδος μεταβολής γωνίας

13 Εναλλάκτικοι μέθοδοι προσδιορισμού θέσης 109 Ανίχνευση κυματομορφών μέσω της Η.Ε.Δ. 110 Ανίχνευση κυματομορφής μέσω της φασικής αυτεπαγωγής Σύγκριση ελέγχου ανοικτού - κλειστού βρόχου Κεφάλαιο 5: Μικροελεγκτής 5.1 Γενικά Περιγραφή του μικροελεγκτή dspic30f Περιφερειακές μονάδες dspic30f Θύρες Εισόδου/Εξόδου..129 Χρονιστές.130 Μετατροπέας σήματος από αναλογικό σε ψηφιακό 130 Γεννήτριες PWM Αναπτυξιακά εργαλεία του dspic30f Κεφάλαιο 6: Μελέτη κυκλώματος ελέγχου 6.1 Κατασκευαστική λογική Γενικά Κατασκευή της πλακέτας οδήγησης και ελέγχου..137 Το ολοκληρωμένο SLA7078M (Allegro MicroSystems, LLC)..138 Ρυθμιστής τάσης LM Οθόνη LCD(Hitachi HD44780) 145 Μπουτόν Οριακοί (ή τερματικοί) διακόπτες( Limit Switches) Λογική λειτουργίας

14 6.3Διάγραμμα ροής..149 Κεφάλαιο 7:Συμπεράσματα-μελλοντικές επεκτάσεις 7.1 Συμπεράσματα Μελλοντικές επεκτάσεις.152 Βιβλιογραφία..153 Παράρτημα Α: Σχέδια. 155 Παράρτημα Β: Datasheets

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κυψέλες Καυσίμων [6][7] 1.1 Εισαγωγή Οι κυψέλες καυσίμων (fuel cells) είναι ηλεκτροχημικές συσκευές (γαλβανικά στοιχεία) στις οποίες η χημική ενέργεια ενός καυσίμου,όπως το υδρογόνο,μετατρέπεται άμεσα(απουσία χημικής καύσης) σε ηλεκτρική ενέργεια(και θερμότητα) με υψηλή θερμοδυναμική απόδοση και με τρόπο ιδιαίτερα φιλικό προς το περιβάλλον. Η αρχή λειτουργίας των κυψελών καυσίμου είναι παρόμοια με αυτή των μπαταριών, υπάρχουν ωστόσο σημαντικές σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο διατάξεις. Οι μπαταρίες είναι συσκευές αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές παραγωγής ενέργειας. Η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από μια μπαταρία μόνο μέχρι να καταναλωθούν πλήρως τα χημικά της αντιδρώντα ενώ αντιθέτως μια κυψέλη καυσίμου μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια όσο αυτή τροφοδοτείται με καύσιμο και οξειδωτικό μέσο. Η τεχνολογία των κυψελών καυσίμου παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον και έχει απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό την επιστημονική κοινότητα τα τελευταία χρόνια λόγω της μεγάλης αποδοτικότητάς τους στην παραγωγή ενέργειας αλλά και της φιλικής προς το περιβάλλον λειτουργίας τους. Η μέγιστη απόδοση των κυψελών καυσίμου κυμαίνεται μεταξύ του 60-65% (με βάση υπολογισμού την κατώτερη θερμογόνο δύναμη του καυσίμου). Η υψηλή απόδοση, η οποία είναι δυνατό να υπερβεί την τιμή 70% σε συνδυασμένα συστήματα κυψελών καυσίμωναεριοστροβίλων, οφείλεται στο γεγονός ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται χωρίς τους εγγενείς περιορισμούς Carnot των συμβατικών θερμικών συστημάτων ηλεκτροπαραγωγής. Μια κυψέλη καυσίμου αποτελείται απο τρία κύρια μέρη: τον ηλεκτρολύτη, το ηλεκτρόδιο της ανόδου και το ηλεκτρόδιο της καθόδου. Στο ηλεκτρόδιο της ανόδου συμβαίνει αυθόρμητα ηλεκτροχημική οξείδωση και στο ηλεκτρόδιο της καθόδου αναγωγή του οξυγόνου, με ταυτόχρονη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία αντιστοιχεί σε μετακίνηση ηλεκτρονίων απ την άνοδο στην κάθοδο διαμέσου ενός εξωτερικού κυκλώματος. Στο Σχήμα (1.1) παρουσιάζεται η αρχή λειτουργίας μιας κυψέλης καυσίμων, με καύσιμο υδρογόνο και στερεό ηλεκτρολύτη αγωγό ιόντων ΟΟ

16 Σχήμα (1.1): Σχηματικό διάγραμμα κυψέλης(στοιχείου) καυσίμου στην οποία λαμβάνει χώρα οξείδωση ΗΗ 2 με παράλληλη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας [7] Ορισμένα από τα πιο ουσιώδη πλεονεκτήματα που παρουσιάζουν οι κυψέλες καυσίμου είναι τα εξής: Αθόρυβη λειτουργία, μικρές απαιτήσεις συντήρησης και μικρότεροι κίνδυνοι αστοχίας, καθότι δεν συντελείται χημική καύση και απουσιάζουν κινούμενα μέρη. Είναι ιδανικές για συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι κυψέλες καυσίμου, ταυτόχρονα με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας παράγουν και θερμότητα, η οποία διατίθεται σε θερμοκρασία ελαφρώς χαμηλότερη από τη θερμοκρασία λειτουργίας τους. Δυνατότητα χρησιμοποίησης και άλλων ειδών καυσίμου εκτός απ το υδρογόνο (π.χ. φυσικό αέριο, άνθρακας, μεθανόλη και αλκοόλη). Τα καύσιμα αυτά θα πρέπει στις περισσότερες των περιπτώσεων, να μετατραπούν σε υδρογόνο σε μονάδες αναμόρφωσης (reformers) ή μονάδες αεριοποίησης του άνθρακα (coal gasifiers) πριν τροφοδοτηθούν στις κυψέλες καυσίμων. Τα συστήματα κυψελών καυσίμων παρουσιάζουν ευελιξία σε σχέση με την παραγόμενη ηλεκτρική ισχύ, η οποία κυμαίνεται απο λίγα W έως περίπου 100MW (σε εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής). Συγκριτικά με τα συμβατικά θερμικά συστήματα παρουσιάζουν σημαντικά πλεονεκτήματα: Μεγαλύτερο συντελεστή απόδοσης Η απόδοση ηλεκτρικής ενέργειας διατηρείται σε υψηλά επίπεδα ακόμα και για μονάδες μικρής ισχύος (σε αντίθεση π.χ. με τους βενζινοκινητήρες)

17 Η απόδοση ηλεκτρικής ενέργειας είναι υψηλή και υπό συνθήκες μερικού φορτίο (εν αντιθέσει με τα συμβατικά συστήματα καύσης όπου ο συντελεστής απόδοσης παρουσιάζει διακυμάνσεις ανάλογα με το φορτίο) Σ αυτό το σημείο θα πρέπει να τονισθεί ότι ο συντελεστής απόδοσης ηλεκτροπαραγωγής ενός συστήματος κυψελών καυσίμων εξαρτάται απ τις επιμέρους αποδόσεις των επιμέρους κυρίων στοιχείων που αποτελούν το σύστημα, δηλαδή, τη συστοιχία (stack) των κυψελών, της μονάδας αναμόρφωσης,το είδος του καυσίμου (π.χ. φυσικό αέριο ή άλλο καύσιμο εκτός του υδρογόνου) και τέλος της μονάδας μετατροπής συνεχούς ρεύματος σε εναλασσόμενο ρεύμα. Ίσως ένα απ τα βασικότερα πλεονεκτήματα των κυψελών καυσίμων είναι η φιλικότητα στο περιβάλλον, εφόσον η επιβάρυνση από εκπεμπόμενους ρύπους κατά τη λειτουργία τους θεωρείται αμελητέα. Στην περίπτωση τροφοδοσίας τους με καύσιμο εκτός του υδρογόνου, όπως φυσικό αέριο, η ποσότητα των εκπομπόμενων ρύπων είναι κατά δύο τάξεις μεγέθους κατώτερη από εκείνη που παρατηρείται στα συμβατικά θερμικά συστήματα. Στην περίπτωση δε που χρησιμοποιείται το υδρογόνο ως καύσιμο δεν παράγονται καθόλου ρύποι. Εάν το υδρογόνο αποτελέσει μακροπρόθεσμα κύρια ενεργειακή συνιστώσα (energy vector), ενώ ταυτόχρονα μειωθεί το κόστος παραγωγής των κυψελών καυσίμων και αυξηθεί ο ωφέλιμος χρόνος ζωής τους, η συγκεκριμένη τεχνολογία αναμένεται να γίνει περισσότερο ελκυστική και να καλύψει ένα ευρύ πεδίο εφαρμογών. Σ αυτό το πλαίσιο, παρατηρείται έντονη ερευνητική δραστηριότητα παγκοσμίως, με σκοπό την ανάπτυξη νέων υλικών (ηλεκτροδίων, ηλεκτρολυτών, κ.λ.π.) για χρήση στις κυψέλες καυσίμων, με στόχο τη μείωση των ενεργειακών απωλειών και την αύξηση της απόδοσής τους, με παράλληλη επίλυση προβλημάτων που σχετίζονται με τη σταδιακή υποβάθμιση της λειτουργίας τους. 1.2 Τύποι κυψελών καυσίμου Οι κυψέλες καυσίμων κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τον ηλεκτρολύτη, τη θερμοκρασία λειτουργίας, την παραγόμενη ηλεκτρική ισχύ ανά μονάδα επιφανείας ηλεκτροδίων (πυκνότητα ισχύος, power density), την αντοχή σε θερμική καταπόνηση, τις απαιτήσεις καθαρότητας του καυσίμου κλπ. Οι διάφοροι τύποι που προκύπτουν παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους καθιστώντας κάθε είδος κυψέλης καυσίμου ιδανική για συγκεκριμένη εφαρμογή. Με βάση τον χρησιμοποιούμενο ηλεκτρολύτη, διακρίνονται οι εξής πέντε τύποι κυψελών καυσίμων, των οποίων το τεχνολογικό επίπεδο ανάπτυξης είναι διαφορετικό:

18 1.2.1 Κυψέλες καυσίμων με ηλεκτρολύτη τήγμα ανθρακικών αλάτων (Molten Carbonate Fuel Cells, MCFC) Ως ηλεκτρολύτης χρησιμοποιείται ένα μίγμα ανθρακικών αλκαλίων, το οποίο βρίσκεται σε υγρή μορφή (τήγμα) στη θερμοκρασία λειτουργίας της κυψέλης καυσίμων. Η παρασκευή του μίγματος ποικίλλει αλλά συνήθως αποτελείται από ανθρακικό λίθιο ή ανθρακικό κάλιο. Αυτός ο ηλεκτρολύτης περιέχεται μέσα σε μια πορώδη κεραμική μήτρα. Στο Σχήμα (1.2) παρουσίαζεται η σχηματική αναπράσταση μιας κυψέλης καυσίμου τέτοιου τύπου. Σχήμα (1.2): Σχηματική αναπαράσταση μιας κυψέλης καυσίμου τύπου MCFC.[7] Ο συντελεστής απόδοσης για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με MCFC s έχει τυπικά τιμή 50-55%, ενώ η ποσότητα των εκπεμπόμενων ρυπών είναι, όπως σε όλες τις κυψέλες καυσίμων, αμελητέα. Οι MCFC λειτουργούν τυπικά σε θερμοκρασία 650 C, συνήθως με καύσιμο φυσικό αέριο το οποίο πριν απο τη διοχέτευσή του στην κυψέλη καυσίμου υφίσταται αναμόρφωση ή μερική οξείδωση, οπότε τελικά τροφοδοτούνται στην άνοδο CCCC και ΗΗ 2, τα οποία οξειδώνονται ηλεκτροχημικά σύμφωνα με τις αντιδράσεις: ΗΗ 2 + CCCC 2 3 HH 2 OO + CCCC 2 + 2ee και CCCC + CCCC 2 3 2CCCC 2 + 2ee Το παραγόμενο CCCC 2 ανακυκλώνεται στην κάθοδο, όπου λαμβάνει χώρα η ηλεκτροχημική αντίδραση: ΟΟ 2 + CCCC 2 + 2ee CCCC 3 Παρά τα πλεονεκτήματα τα οποία παρουσιάζουν οι MCFC, υπάρχει ένας αριθμός τεχνικών προβλημάτων τα οποία δεν έχουν επιλυθεί σε ικανό βαθμό. Τα προβλήματα αυτά, κατά κύριο λόγο είναι τα προβλήματα διάβρωσης (ισχυρά διαβρωτικός ηλεκτρολύτης) και

19 σταδιακής υποβάθμισης της λειτουργίας τους (η οποία οφείλεται σε διάφορους παράγοντες). Το κόστος των συστημάτων κρίνεται ως υψηλό, προς το παρόν, εξαιτίας των απαιτούμενων ιδιαίτερων τεχνικών κατασκευής των μεταλλικών και κεραμικών τμημάτων της μονάδας MCFC, της ανάγκης μεταφοράς CCCC 2 από την άνοδο στην κάθοδο και αναπλήρωσης των σταδιακών απωλειών του ηλεκτρολύτη, της χαμηλής αντοχής των ηλεκτροδίων σε δηλητηρίαση απο θειοενώσεις και του απαιτούμενου βοηθητικού εξοπλισμού (π.χ. εναλλάκτες θερμότητας). Η σχετικά μικρή πυκνότητα ρεύματος κατά τη λειτουργία τους (τυπικά 0.2 AAcccc 2 ) οδηγεί επίσης σε αύξηση του κόστους της συστοιχίας ανά μονάδα παραγόμενης ισχύος. Η εφαρμογή των MCFC περιορίζεται σε συστήματα μεγάλης ισχύος. Έχουν εγκατασταθεί και λειτουργήσει ή λειτουργούν μονάδες MCFC με ηλεκτρική ισχύ απο 10kW έως 2ΜW, με μέγιστο χρόνο σταθερής λειτουργίας έως περίπου ώρες, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εφαρμογή τους σε μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρικής ισχύος kW και θερμότητας Κυψέλες καυσίμων με στερεό οξειδικό ηλεκτρολύτη (Solid Oxide Fuel Cells,SOFC) Ο στερεός ηλεκτρολύτης που χρησιμοποιείται κατά κανόνα στις κυψέλες καυσίμου τύπου SOFC είναι σταθεροποιημένος με οξείδιο του υττρίου ζιρκόνια ZZZZOO 2 (ή YYYYYY ), ένας αγωγός ιόντων ΟΟ 2 με μεγάλη σταθερότητα και ικανοποιητική ιοντική αγωγιμότητα στην τυπική θερμοκρασία λειτουργίας των SOFC ( C). Ως άνοδος χρησιμοποιείται πορώδες κεραμομεταλλικό ηλεκτρόδιο NNNN YYYYYY(NNNN YYYYYY cccccccccccc) ενώ ως κάθοδος χρησιμοποιείται πορώδες περοβσκιτικό οξείδιο,το οποίο στις συνθήκες λειτουργίας των SOFC συμπεριφέρεται κύρια ως ηλεκτρονικός αγωγός και παρουσιάζει σημαντική καταλυτική ενεργότητα για την αναγωγή του OO 2. Οι αντιδράσεις ανόδου,καθόδου και η συνολική αντίστοιχα, για καύσιμο HH 2, είναι οι εξής: HH 2 + OO 2 HH 2 OO + 2ee 1 2 OO 2 + 2ee OO 2 Και παρουσιάζονται στο Σχήμα (1.3). HH OO 2 HH 2 OO Υπάρχουν δύο βασικοί σχεδιασμοί των SOFC, ο επίπεδος (planar) και ο σωληνωτός (tubular) σχεδιασμός, όπως αυτοί διακρίνονται στα Σχήματα (1.3α) και (1.3β)

20 Σχήμα(1.3): Βασικοί σχεδιασμοί των SOFC:α) επίπεδος, β) σωληνωτός σχεδιασμός[7] Ο πρώτος είναι περισσότερο λειτουργικός και φθηνός, δεδομένου ότι διευκολύνει την κατασκευή συστοιχιών SOFC ενώ παράλληλα οι ωμικές απώλεις είναι μικρότερες λόγω της μικρότερης διαδρομής του ρεύματος και η πυκνότητα της παραγόμενης ηλεκτρικής ισχύος μεγαλύτερη. Όπως και στην περίπτωση των MCFC, εκτός από HH 2 είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο, άνθρακας, φυσικό αέριο και άλλα καύσιμα. Συγκρινόμενες ειδικά με τις MCFC, οι SOFC παρουσιάζουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Στην μεν περίπτωση των SOFC δεν αντιμετωπίζονται προβλήματα διάβρωσης και διαχείρισης του ηλεκτρολύτη, ενώ η πυκνότητα παραγόμενης ηλεκτρικής ισχύος (για SOFC επίπεδου σχεδιασμού) είναι τυπικά τετραπλάσια, εκείνης στην περίπτωση των MCFC. Στην περίπτωση των SOFC, συντελεστής απόδοσης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι τυπικά 50-55%. Σήμερα λειτουργούν συστήματα SOFC με παραγόμενη ισχύ έως 250kW (Siemens-Westinghouse). Παρά τα πλεονεκτήματα τα οποία παρουσιάζει αυτή η τεχνολογία, απαιτείται περαιτέρω έρευνα σχετική με τη βελτίωση των ιδιοτήτων και των μεθόδων παρασκευής των υλικών κατασκευής τους. Οι τεχνικές παραραγωγής των SOFC είναι δαπανηρές, ενώ η ευθραυστότητα των κεραμικών τμημάτων αποτελεί φραγμό στην κλιμάκωση του μεγέθους τους Κυψέλες καυσίμων με ηλεκτρολύτη πολυμερική μεμβράνη(polymer Electrolyte Membrane Fuel Cells,PEMFC) Σ αυτόν τον τύπο κυψελών καυσίμου, ο ηλεκτρολύτης είναι μια πολυμερική μεμβράνη (τυπικά με πάχος μm), δια της οποίας άγονται ιόντα υδρογόνου. Για τον λόγο αυτό, οι PEMFC είναι γνωστές και ως κυψέλες καυσίμου με ηλεκτρολύτη μεμβράνης ανταλλαγής πρωτονίων (Proton Exchange Membrane Fuel Cell). Συνήθως χρησιμοποιείται ως στερεός

21 ηλεκτρολύτης Nafion, ένα αγώγιμο πολυμερές.οι αντιδράσεις ανόδου, καθόδου και η συνολική είναι αντίστοιχα: ΗΗ 2 2ΗΗ + + 2ee 1 2 OO 2 + 2ΗΗ + + 2ee HH 2 OO ΗΗ OO 2 HH 2 OO Σχήμα(1.4): Σχηματική αναπαράσταση ενός PEMFC[20] Οι κυψέλες καυσίμου τύπου PEMFC (με μεμβράνη Nafion) λειτουργούν τυπικά σε θερμοκρασία περιπού 80 C (αν και μπορούν να λειτουργήσουν και σε θερμοκρασία δωματίου) με συντελεστή απόδοσης ηλεκτρικής ισχύος 40-50%. Είναι κατάλληλες για χρήση σε οχήματα και φορητές συσκεύες, καθώς επίσης και για συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας για κάλυψη αναγκών κτιρίων. Αν και η απόδοση τους είναι παρόμοια ή μικρότερη από εκείνη των MCFC ή των SOFC, παρουσιάζουν το πλεονέκτημα ότι υπάρχουν συγκριτικά σημαντικά περιθώρια για επίτευξη ενός οικονομικά αποδεκτού κόστους κατασκευής,εδικά όσον αφορά στην στυστοιχία κυψελών καυσίμων. Οι παράγοντες που ευνοούν αυτή τη μείωση του κόστους είναι: Υψηλή τιμή της παραγόμενης πυκνότητας ρεύματος ( μέχρι 1 ΑΑcccc 2 στα 0.7 VV) Χαμηλή θερμοκρασία λειτουργίας Δυνατότητα φθηνής μαζικής παραγωγής των χρησιμοποιούμενων διατάξεων ηλεκτροδίων/μεμβράνης

22 Εξαιτίας του χαμηλότερου κόστους τους, οι PEMFC πιθανά αποτελούν τον μόνο τύπο κυψελών ο οποίος θα αποτελέσει μια οικονομικά βιώσιμη εναλλακτική λύση για την κίνηση των οχημάτων, δεδομένου και του μικρού χρόνου ψυχρής εκκίνησης. Επίσης καθίσταται δυνατή η εφαρμογή των PEMFC για συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας σε κτίρια, για παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε φορητές συσκευές και σε εξοπλισμό ευρισκόμενο σε απομακρυσμένες περιοχές Κυψέλες καυσίμων με ηλεκτρολύτη φωσφορικό οξύ(phosphoric Acid Fuel Cells,PAFC) Οι κυψέλες καυσιμων με ηλεκτρολύτη φωσφορικό οξύ (PAFC) αποτελούν έναν απ τους παλαιότερους τύπους κυψελών καυσίμων και είναι διαθέσιμες εμπορικά ως μονάδες των 200kW. Τα ηλεκτρόδια των PAFC είναι γενικά καταλύτες με βάση των λευκόχρυσο PP tt, διεσπαρμένοι πάνω σε πορώδες υδρόφοβο υπόστρωμα με βάση των άνθρακα. Οι ηλεκτροχημικές αντιδράσεις που λαμβάνουν χώρα στα δύο ηλεκτρόδια είναι ίδιες με εκείνες στην περίπτωση των PEMFC: ΗΗ 2 2ΗΗ + + 2ee 1 2 OO 2 + 2ΗΗ + + 2ee HH 2 OO ΗΗ OO 2 HH 2 OO Σχημα(1.5): Σχηματική αναπαράσταση ενός PAFC[20] Οι PAFC λειτουργούν σε θερμοκρασία περίπου 200 C με συντελεστή απόδοσης ηλεκτρικής ισχύος 40-45%, για καύσιμο CCCC 4. Οι μεγαλύτερες τιμές του συντελεστή ηλεκτρικής απόδοσης λαμβάνονται για λειτουργία υπό πίεση (pressurized design), η οποία παρουσιάζει όμως υψηλότερο κόστος. Σήμερα υπάρχουν PAFC συστήματα με ισχύ από 5 έως 20MW, τα οποία χρησιμοποιούνται κύρια για συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας σε κτίρια κατοικιών, νοσοκομεία, εμπορικά κέντρα κλπ. Η σχετικά χαμηλή θερμοκρασία

23 λειτουργίας των PAFC καθιστά αυτά τα συστήματα λιγότερο κατάλληλα για συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας σε βιομηχανικές μονάδες Κυψέλες καυσίμων με αλκαλικό ηλεκτρολύτη(alkaline Fuel Cells,AFC) Οι κυψέλες καυσίμων με αλκαλικό ηλεκτρολύτη (AFC) χρησιμοποιούν ως ηλεκτρολύτη υδατικό διάλυμα KOH συγκαρτούμενο σε ανόργανη μήτρα ή σε ασυνεχή ανακυκλοφορία. Οι αντιδράσεις ανόδου, καθόδου και η συνολική αντίστοιχα είναι: HH 2 + 2(OOOO) 2HH 2 OO + 2ee 1 2 OO 2 + HH 2 OO + 2ee 2(OOOO) HH OO 2 HH 2 OO Σχήμα(1.6): Σχηματική αναπαράσταση ενός AFC[20] Η ηλεκτροχημική αντίδραση αναγωγής του OO 2 είναι σημαντικά ταχύτερη για αλκαλικό ηλεκτρολύτη σε σχέση με όξινο ηλεκτρολύτη (PAFC,PEMFC), με αποτέλεσμα μεγαλύτερη απόδοση παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος για την ίδια πυκνότητα ρεύματος, καθώς και δυνατότητα χρήσης μη-ευγενών μετάλλων ως ηλεκτροδίων ή μείωσης της ποσότητας των ευγενών μετάλλων. Η θερμοκρασία λειτουργίας τους κυμαίνεται απο 65 C σε ατμοσφαιρική πίεση έως C για συστήματα υπό πίεση(~5 MPa), ενώ ο συντελεστής απόδοσης παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος (με καύσιμο καθαρό HH 2 ) είναι τυπικά 50-60%. Οι κυψέλες καυσίμων τύπου AFC έχουν χρησιμοποιηθεί κυρίως σε διαστημόπλοια και υποβρύχια αλλά και σε λειτουργία κίνησης οχημάτων,όπως μικρών λεωφορείων. Εξαιτίας της αντίδρασης του αλκαλικού ηλεκτρολύτη με το CCCC 2, οι AFC λειτουργούν μόνο με υψηλής καθαρότητας HH 2 και οξειδωτικό, γεγονός που αποτρέπει τη χρήση αέρα ως οξειδωτικού

24 καθώς αυτός περιέχει σημαντικά ποσόστα CCCC 2, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη χρήση των AFC στις μεταφορές,σε σχέση με τις κυψέλες καυσίμου τύπου PEMFC. Παρά το περιορισμένο εύρος πιθανών εφαρμογών, πέραν των διαστημικών, παρουσιάζεται σημαντικό ερευνητικό ενδιαφέρον για τη βελτίωση και ανάπτυξή τους. Στον πίνακα που ακολουθεί γίνεται μια συνοπτική περιγραφή - σύγκριση των των βασικών χαρακτηριστικών και συνθηκών λειτουργίας για τους διάφορους τύπους κυψελών καυσίμου. Πίνακας 1.1: Βασικά χαρακτηριστικά και συνθήκες λειτουργίας διαφόρων τύπων κυψελών καυσίμου[6]

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Εργαλειομηχανές CNC[4],[5],[13],[14],[16],[19] 2.1 Αριθμητικός Έλεγχος Ορισμός του Αριθμητικού Ελέγχου Αριθμητικός έλεγχος εργαλειομηχανών είναι ο τύπος ελέγχου που χρησιμοποιεί αριθμητικές τιμές για την αναφορά στη θέση και την κίνηση των αξόνων της μηχανής για τον ορισμό εργαλείων, στροφών ατράκτου κλπ. Η έννοια «άξονας κίνησης μηχανής» αναφέρεται σε ένα κινηματικό άξονα που αντιστοιχεί συνήθως σε γραμμική κίνηση, όπως η πρόωση του τραπεζιού μιας φρέζας ή σε περιστροφική κίνηση, όπως η περιστροφή του διαιρέτη της φρέζας. Μία σειρά τέτοιων αριθμητικών τιμών αποτελεί ουσιαστικά το πρόγραμμα αριθμητικού ελέγχου. Τα σημερινά συστήματα ελέγχου CNC (αριθμητικός έλεγχος με Η/Υ) χρησιμοποιούν επιπρόσθετα αριθμητικές τιμές και για λειτουργίες, όπως ο μετασχηματισμός συστημάτων συντεταγμένων, η διαχείριση πινάκων δεδομένων, η αντιστάθμιση διαμέτρου και μήκους εργαλείου κλπ. Αυτές καθώς και επιπρόσθετες λειτουργίες γραφικών, επικοινωνίας με άλλους Η/Υ και περιφερειακά αντιδιαστέλλουν τον απλό αριθμητικό έλεγχο (NC) με αυτόν που βασίζεται σε ηλεκτρονικό υπολογιστή (CNC). Σήμερα πλέον δεν υφίσταται NC με την αρχική του έννοια, απλά CNC και αυτό εννοούμε πλέον με τον όρο «αριθμητικός έλεγχος» Πλεονεκτήματα και περιορισμοί του Αριθμητικού Ελέγχου Σε αντίθεση με τον παλαιότερο μηχανικό, πνευματικό ή υδραυλικό έλεγχο μηχανών και συσκευών, όπου ο αναπρογραμματισμός ήταν εξαιρετικά χρονοβόρος διότι γινόταν με μετατόπιση οριακών διακοπτών, βυσμάτων καλωδίων κλπ., αλλά και με τις πρώτες μονάδες αριθμητικού ελέγχου όπου η κύρια λειτουργία ήταν η μετατροπή αριθμητικών τιμών σε ηλεκτρικά σήματα, οι σημερινές μονάδες CNC εκτελούν σχετικά μεγάλης έκτασης επεξεργασία των δεδομένων, κάτι που τους προσθέτει λειτουργικότητα αλλά και πολυπλοκότητα. Το βασικότερο κίνητρο στην ανάπτυξη των εργαλειομηχανών με σύστημα αριθμητικού ελέγχου αποτέλεσε η ανάγκη για υψηλή ακρίβεια στις κατασκευές εξαρτημάτων πολύπλοκης γεωμετρίας, σε συνδυασμό τόσο με την επαναληψιμότητα του αποτελέσματος όσο και με τη μείωση του χρόνου κατεργασίας. Η ανάδειξη των πλεονεκτημάτων των εργαλειομηχανών CNC μπορεί να γίνει συγκρίνοντας τις δυνατότητες τους με αυτές των συμβατικών εργαλειομηχανών

26 Κατασκευές υψηλής ακρίβειας, της τάξης του 0.01mm ή μικρότερης, απαιτούν στις συμβατικές εργαλειομηχανές εξαιρετικά χρονοβόρες κατεργασίες, αφού ο χειριστής είναι υποχρεωμένος να διακόπτει συχνά την κοπή για να μετρά τις διαστάσεις του κομματιού, έτσι ώστε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη ακρίβεια. Οι εργαλειομηχανές CNC εξοικονομούν αυτό το χρόνο, αφού η ακρίβεια εργασίας συνήθως ίση προς τη διακριτική ικανότητα της εργαλειομηχανής είναι δεδομένη από το σύστημα. Περαιτέρω εξοικονόμηση χρόνου επιτυγχάνεται με CNC και κατά την αλλαγή της φάσης κατεργασίας, όπου ο χειριστής συμβατικής μηχανής θα ήταν υποχρεωμένος να σταματήσει, έτσι ώστε να είναι δυνατή η συνέχιση της επόμενης φάσης. Η παραγωγική διαδικασία και το αποτέλεσμά της θα εξαρτάτο ακόμα και από την κόπωση του χειριστή. Στα συστήματα CNC, παρακάμπτονται αυτά τα προβλήματα και επιπλέον, επειδή η επαναληψιμότητα του αποτελέσματος είναι σε υψηλά επίπεδα, ο έλεγχος της ποιότητας περιορίζεται στο πρώτο μόνο κομμάτι Ιστορική αναδρομή[13],[14] Η εξέλιξη του αριθμητικού ελέγχου στη μηχανουργική τεχνολογία, στηρίζεται σε βασικές αρχές που αναπτύχθηκαν πολλούς αιώνες πριν. Κάποιες πρώιμες προσπάθειες υλοποίησης συσκευών υπολογισμού εντοπίζονται στην Αρχαία Ελλάδα,τη Βαβυλωνία και την Κίνα. Ένα απ τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιας συσκευής αποτελεί ο μηχανισμός των Αντικυθήρων,μια συσκευή αστρονομικών υπολογισμών που χαρακτηρίζεται παγκοσμίως ως ο «Αρχαιότερος Υπολογιστής».Κατασκευάσθηκε γύρω στο 87π.χ.-πιθανότατα στη Ρόδοκαι διέθετε 32 οδοντωτά γρανάζια. Κατά τη μεταφορά του στη Ρώμη το πλοίο που τον μετέφερε βυθίστηκε κοντά στα Αντικύθηρα και ανακαλύφθηκε γύρω στα 1900μ.χ. Οι διαστάσεις του είναι 16x32x9cm (ίδιες μ αυτές ενός σύγχρονου φορητού υπολογιστή). Αποτελούνταν από ένα κέλυφος με ενδεικτικούς πίνακες στην εξωτερική του όψη και ένα πολυσύνθετο μηχανισμό στο εσωτερικό του. Ο πίνακας έδειχνε την ετήσια κίνηση του ηλίου στο ζωδιακό κύκλο καθώς και τις ανατολές και τις δύσεις των λαμπρών άστρων και αστερισμών κατά τη διάρκεια του έτους. Η συγκεκριμένη τεχνολογία χάθηκε, καθώς δεν διεσώθη κανένα σχετικό γραπτό για τον μηχανισμό και τον τρόπο λειτουργίας του και χρειάσθηκε να περάσουν αιώνες μέχρι να δημιουργηθούν ξανά τόσο πολύπλοκες συσκευές

27 Κύριο θραύσμα του μηχανισμου των Αντικυθήρων,Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Πολύ αργότερα, τον 14ο αιώνα μ.x, η ιδέα του ελέγχου μηχανικών διατάξεων μέσω ακολουθίας πληροφοριών, όπως είναι και ο αριθμητικός έλεγχος, εμφανίζεται στην κίνηση διακοσμητικών μορφών σε ρολόγια μεγάλων εκκλησιών. Το 1642 ο Blaise Pascal ( ), κατασκεύασε τον πρώτο μηχανικό υπολογιστή, χρησιμοποιώντας ένα περίπλοκο σύστημα οδοντωτών τροχών. Pascaline, υπογεγραμμένη απ τον Pascal (1652)[20] Μια µορφή NC χρησιµοποιήθηκε κατά τις πρώτες µέρες της βιοµηχανικής επανάστασης, από το 1725, όταν πλεκτοµηχανές στην Αγγλία χρησιµοποιούσαν διάτρητες κάρτες για να σχηµατίζουν διάφορα σχήµατα σε ύφασµα. Ακόµα νωρίτερα, σε καθεδρικούς ναούς στην Ευρώπη και σε µερικές εκκλησίες στην Αµερική χρησιµοποιούνταν περιστρεφόµενα τύµπανα µε καρφίδες σε προκαθορισµένες θέσεις για να ελέγχουν τις καµπάνες. Το 1863 πήρε δίπλωµα ευρεσιτεχνίας το πρώτο µηχανικό πιάνο. Χρησιµοποιούσε ρολά διάτρητου χαρτιού µέσα από τα οποία περνούσε αέρας, που ήλεγχαν αυτόµατα την σειρά µε την οποία πιέζονταν τα πλήκτρα

28 Η αρχή της µαζικής παραγωγής (εναλλασσόµενη παραγωγή), που αναπτύχθηκε από τον Eli Whitney, µετέφερε πολλές λειτουργίες και εργασίες που αρχικά εκτελούνταν από ειδικευµένους τεχνίτες, στην εργαλειοµηχανή. Καθώς αναπτύσσονταν καλύτερες και ακριβέστερες εργαλειοµηχανές, το σύστηµα της εναλλασσόµενης παραγωγής υιοθετήθηκε γρήγορα από την βιοµηχανία έτσι ώστε να παράγονται µεγάλες ποσότητες όµοιων εξαρτηµάτων. Στο δεύτερο µισό του 19ου αιώνα, αναπτύχθηκε µια µεγάλη ποικιλία εργαλειοµηχανών για τις βασικές λειτουργίες κοπής µετάλλου, όπως η τόρνευση, η διάτρηση, το πλάνισµα και η λείανση. Καθώς αναπτύσσονταν καλύτερες µονάδες υδραυλικού, πνευµατικού και ηλεκτρονικού ελέγχου, έγινε δυνατός ο καλύτερος έλεγχος της κίνησης των ολισθητήρων των µηχανών. Πάνω από εκατό χρόνια πέρασαν έως το 1940, χρονιά κατά την οποία ο Aiken στις Ηνωμένες Πολιτείες και ο Zuse στη Γερμανία έφτιαξαν την πρώτη ηλεκτρονική υπολογιστική διάταξη με χρήση ρελέ. Τρία χρόνια αργότερα, το 1943, κατασκευάστηκε από τους John Mauchly και Presper Eckert ο πρώτος ηλεκτρονικός υπολογιστής. Πρόκειται για το θρυλικό ENIAC, ένα δημιούργημα μεγάλων διαστάσεων και βάρους τριάντα τόνων, που περιείχε 18 km καλώδια, συνδέσεις και απορροφούσε ισχύ 174 kwatt! O προγραμματισμός του ήταν μια πολύπλοκη εργασία, σχεδόν ιεροτελεστία, και απαιτούσε τη συνδυασμένη ρύθμιση 6000 διακοπτών. Χρειάστηκε να περάσουν ακόμα δεκαπέντε χρόνια και να μεσολαβήσει η ανακάλυψη των ημιαγωγών το 1948, για να αναπτυχθούν εμπορικοί επαναπρογραμματιζόμενοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές στην αυγή του Από τότε, η αλματώδης ανάπτυξη στην ηλεκτρονική (ολοκληρωμένα κυκλώματα μικρής και μεγάλης κλίμακας, μικροεπεξεργαστές, συστήματα μαζικής αποθήκευσης και γραφικής απεικόνισης κ.λπ.) οδήγησε στη σημερινή εικόνα των υπολογιστών και επέβαλε τη σύγχρονη τεχνολογική επανάσταση. Eniac(U.S. Army photo from the archives of the ARL Technical Library)

29 Το 1947, η Αµερικανική Πολεµική Αεροπορία συνηδειτοποίησε ότι τα πολύπλοκα σχέδια και σχήµατα των ανταλλακτικών των αεροπλάνων - όπως οι λεπίδες των στροφείων των ελικοπτέρων και εξαρτήµατα πυραύλων-προκαλούσαν προβλήµατα στους κατασκευαστές, οι οποίοι δεν µπορούσαν να ικανοποιήσουν τα συγκεκριµένα χρονοδιαγράµµατα. Την εποχή εκείνη, ο John Parsons της Parsons Corporation στο Traverse City του Michigan, άρχισε να πειραµατίζεται µε την ιδέα της δηµιουργίας από την εργαλειοµηχανή µιας "αξονικής καµπύλης" µε έλεγχο της κίνησης της εργαλειοµηχανής από αριθµητικές πληροφορίες. Το 1949, η ιοίκηση Αεροπορικού Υλικού έκανε ένα συµβόλαιο µε τον Parsons για την ανάπτυξη του NC και στη συνέχεια για την επιτάχυνση των µεθόδων παραγωγής. Ο Parsons έδωσε σαν υπεργολαβία την µελέτη αυτή στο Εργαστήριο Σερβοµηχανισµών του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT), το οποίο το 1952 έκανε µια επιτυχή επίδειξη του Cicinanati Hydrotel µε κατακόρυφη άτρακτο, που κατασκεύαζε εξαρτήµατα µε ταυτόχρονες κινήσεις κοπής της µηχανής σε τρεις άξονες. Πολύ σύντοµα, σχεδόν όλες οι κατασκευαστές εργαλειοµηχανών κατασκεύαζαν κάποιες µηχανές µε NC. Στην Έκθεση Εργαλειοµηχανών του Σικάγο το 1960, παρουσιάστηκαν πάνω από εκατό µηχανές µε NC. Οι περισσότερες από τις µηχανές αυτές είχαν σχετικά απλό υπολογισµό θέσης από σηµείο σε σηµείο, αλλά η αρχή του NC είχε καθιερωθεί. Η συνεργασία των μηχανουργικών κατεργασιών με NC, CNC και DNC μηχανές με άλλες λειτουργίες που υποστηρίζονται από ηλεκτρονικό υπολογιστή, οδήγησαν στη δημιουργία των ολοκληρωμένων με υπολογιστή συστημάτων παραγωγής (CIM). Έτσι, από τη σύλληψη ενός νέου προϊόντος, αυτό σχεδιάζεται, εξελίσσεται και βελτιστοποιείται μέσω των συστημάτων ανάπτυξης (Computer Aided Engineering - CAE), που περιλαμβάνουν συστήματα σχεδίασης (CAD) και προγράμματα υπολογισμών αντοχής με τη χρήση της μεθόδου των πεπερασμένων στοιχείων (FEM υπολογιστική μέθοδος στατικής και δυναμικής αντοχής κατασκευών και όχι μόνο). Κατόπιν, ο προγραμματισμός των κατεργασιών γίνεται σε συστήματα CAM, λαμβάνοντας υπόψη τεχνολογικές παραμέτρους των κατεργασιών αυτών. Τα σύγχρονα μηχανουργεία εντάσσουν τις ΝC, CNC και DNC εργαλειομηχανές σε ακόμα πιο σύνθετες δομές, που ονομάζονται ευέλικτα συστήματα παραγωγής (FMS). Τα συστήματα αυτά ενσωματώνουν ηλεκτρονικό σχεδιασμό της παραγωγής, αυτόματες μεταφορικές διατάξεις και αποθήκες, βιομηχανικά ρομπότ και διατάξεις ποιοτικού ελέγχου. Όλα αυτά καθοδηγούνται και εποπτεύονται από έμπειρους μηχανικούς και τεχνικούς, με τη βοήθεια δικτύου ηλεκτρονικών υπολογιστών. Με τον τρόπο αυτό, η σύγχρονη παραγωγή μετατρέπεται από σπαζοκεφαλιά σε ελεγχόμενη και απλοποιημένη διαδικασία. Η χρήση της τεχνολογίας λογισμικού και υπολογιστών, με στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης

30 (artificial intelligence), οδηγεί στην πρώιμη έννοια του αυτόματου εργοστασίου, στο οποίο η συμμετοχή του ανθρώπινου παράγοντα στη λήψη αποφάσεων και στην καθοδήγηση μειώνεται ακόμα περισσότερο. 2.2 Βασικές εφαρμογές και κύρια μέρη στις επιτραπέζιες εργαλειομηχανές αριθμητικού ελέγχου[5],[13] Μια επιτραπέζια εργαλειομηχανή αριθμητικού ελέγχου CNC εν συγκρίσει με τα πολύ μεγαλύτερα βιομηχανικά κέντρα κατεργασιών αποτελεί μια πολύ καλή επιλογή για ταχεία κατασκευή πρωτοτύπων, λόγω του μικρού μεγέθους και του χαμηλού κόστους απόκτησής της. Επίσης οι επιτραπέζιες εργαλειομηχανές CNC εξυπηρετούν τις ανάγκες πολλών επαγγελματιών, όπως των κατασκευαστών κοσμημάτων, αναμνηστικών (μετάλλια), ανάγλυφων εικόνων και άλλων που ασχολούνται με τη χάραξη ή την παραγωγή μικρών ή μεσαίων εξαρτημάτων για καθημερινή χρήση, και όχι μόνο. Κύρια μέρη σε επιτραπέζιες εργαλειομηχανές αριθμητικού ελέγχου αποτελούν: I. Οι άξονες της εργαλειομηχανής: Με αυτούς επιτελείται συνδυασμός γραμμικών και περιστροφικών κινήσεων. Κάθε άξονας νοείται τόσο με την κινηματική του έννοια, όσο και σαν σύστημα μετάδοσης κίνησης και ισχύος ή μέτρησης επί αυτού των στοιχείων κίνησης (θέση, ταχύτητα, επιτάχυνση). Οι άξονες, η κίνησή τους και ο έλεγχός τους είναι καθοριστικής σημασίας για την κατάταξη, το χαρακτηρισμό και τις δυνατότητες των επιτραπέζιων CNC εργαλειομηχανών, για αυτό και αναλύονται εκτενέστερα παρακάτω. II. III. IV. Ο κινητήρας κύριας ατράκτου δια του οποίου συντελείται η περιστροφή του εργαλείου κατεργασίας. Το ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου, το οποίο περιλαμβάνει συνήθως ένα αριθμό μικροεπεξεργαστών, μνήμης (RAM & ROM) και ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για την επεξεργασία και διαχείριση του προγράμματος κοπής καθώς και ηλεκτρονικά ισχύος για τον έλεγχο των αξόνων. H/Y και λειτουργικό λογισμικό για την διαχείριση του προγράμματος κοπής στη μηχανή (με ενσωματωμένο CAM ή μέσω post-processor από εξωτερικό CAM), την εκτύπωση αρχείων και ενδεχομένως την παρακολούθηση της λειτουργίας της εργαλειομηχανής

31 Κριτήρια για τον χαρακτηρισμό μιας CNC φρέζας ως επιτραπέζιας αποτελούν: I. Καταρχήν το μικρό μέγεθος μιας επιτραπέζιας CNC μηχανής, που την καθιστά ικανή να τοποθετηθεί/εδραστεί σε μια τράπεζα, αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος που οι μηχανές αυτές ονομάζονται «επιτραπέζιες» (Desktop). II. Oι επιτραπέζιες εργαλειομηχανές CNC είναι συνήθως εξοπλισμένες με βηματικούς κινητήρες (stepper motors) και δεν έχουν μηχανισμούς αυτόματης αλλαγής εργαλείων. Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις επιτραπέζιων CNC εργαλειομηχανών, οι οποίες κοστίζουν σχετικά ακριβά (Τάξη ορισμένων δεκάδων χιλιάδων ΕΥΡΩ) III. Διάκριση πρέπει να γίνει και μεταξύ επιτραπέζιων εργαλειομηχανών CNC και των λεγόμενων routers. Οι δεύτεροι χρησιμοποιούνται κατά κανόνα κυρίως σε εφαρμογές επιγραφοποιίας και γενικότερα 2D εφαρμογών Πεδία εφαρμογής των επιτραπέζιων εργαλειομηχανών CNC κυρίως είναι: Κοπή 2Δ μορφών, χαρακτική (engraving) Κοπές σε μαλακά υλικά (Κερί, αφρώδη κλπ) Κατασκευή πρωτοτύπων με αφαίρεση υλικού Κατασκευή πρότυπων μορφών (master patterns) για δευτερεύουσες παραγωγικές διαδικασίες και βοηθητικά εργαλεία και μήτρες. Κατασκευή διάτρητων ηλεκτρονικών πλακετών Για εκπαιδευτικούς σκοπούς Με βάση τους άξονες που ενσωματώνουν οι περισσότερες CNC εργαλειομηχανές γενικά χαρακτηρίζονται ως τριών (3), τεσσάρων (4) ή και πέντε (5) αξόνων. Σε επιτραπέζια κλίμακα όμως συναντώνται κυρίως μηχανές τριών (3) αξόνων, σε κάποιες από τις οποίες υπάρχει η δυνατότητα εναλλαγής ενός εκ των ευθυγράμμων αξόνων με περιστροφικό μηχανισμό (διαιρέτης). Σε σπανιότερες περιπτώσεις υπάρχουν και επιτραπέζιες μηχανές τεσσάρων αξόνων με δυνατότητα ταυτόχρονης κίνησης τριών ευθυγράμμων αξόνων και ενός περιστροφικού. Στις επιτραπέζιες εργαλειομηχανές αριθμητικού ελέγχου (CNC), όσον αφορά την μετάδοση κίνησης στους άξονές τους έχουν επικρατήσει κυρίως δύο συστήματα ελέγχου κίνησης και θέσης, τα συστήματα ανοικτού βρόγχου (open-loop control systems) και τα συστήματα

32 κλειστού βρόγχου (closed-loop control systems),στα οποία θα γίνει αναφορά σε μεταγενέστερο κεφάλαιο Υλικά κατασκευής[5] Ο πρώτιστος στόχος στην κατασκευή μιας CNC εργαλειομηχανής είναι συνήθως η μείωση των δονήσεων, γι αυτό χρησιμοποιούνται στιβαρά υλικά για τα ακίνητα τμήματα της κατασκευής. Εξίσου σημαντικός παράγοντας είναι τα κινούμενα μέρη να είναι όσο πιο ελαφριά γίνεται, με μικρή αδράνεια( αρκετά στιβαρά όμως ώστε να αντέχουν τα φορτία), ούτως ώστε να επιτυγχάνονται μεγαλύτερες επιταχύνσεις. Οι πιο φθηνές κατασκευές αποτελούνται από ξύλο και συνθετικά υλικά (κόντρα-πλακέ, πλαστικα, MDF ή μελαμίνη). Τα υλικά αυτά έχουν ως βασικό πλεονέκτημα την εύκολη κατεργασία και συναρμολόγηση αλλά μειονεκτούν σε μεγάλο βαθμό στην ακρίβεια λειτουργίας του συστήματος και το προσδόκιμο αντοχής τους στο χρόνο. Αντιθέτως, οι μεταλλικές κατασκευές(συνήθως από αλουμίνιο) παρουσιάζουν σημαντική ακρίβεια στη λειτουργία τους ενώ χαρακτηρίζονται από αυξημένη ευστάθεια, με μειωμένες ταλαντώσεις. Είναι γενικά πιο ακριβές, αλλά εμφανίζουν αντοχή στο χρόνο και στη συνεχή χρήση. Ιδιαίτερη εφαρμογή βρίσκει το κατεργασμένο αλουμίνιο π.χ. προφίλ αλουμινιου- το οποίο μπορεί να βρεθεί σε κάθε μέγεθος διαστάσεων στην αγορά,σε συνδυασμό με διάφορα είδη κατάλληλων συνδέσμων. Ένα απ τα μειονεκτήματα αυτού του είδους των κατασκευών είναι ο τρόπος σύνδεσης των διαφορετικών υλικών μεταξύ τους (π.χ. αλουμίνιο-ατσάλι), εξ αιτίας της διαφορετικής διαστολης και συστολής που παρουσιάζουν. Αν και αυτό το φαινόμενο θεωρείται ελάσσονος σημασίας, εν τούτοις, μπορεί να επηρεάσει τη συνολική ακρίβεια του συστήματος.ως εκ τούτου, κρίνεται ως σημαντική η σωστή σύνδεση των διαφορετικών υλικών μεταξύ τους και επειδή η συγκόλληση σε τέτοιες περιπτώσεις παρουσιάζει δυσκολίες,πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην κατάλληλη επιλογή συνδέσμων. 2.3 Συστήματα οδήγησης[5] Σ αυτήν την ενότητα γίνεται αναφορά στις διάφορες μεθόδους με τις οποίες επιτελείται η κίνηση για κάθε άξονα στις εργαλειομηχανές. Τα συστήματα για τα οποία γίνεται λόγος

33 θεωρούνται ως γραμμικοί οδηγοί καθώς αφορούν σε γραμμική κίνηση στους άξονες. Κύρια χαρακτηριστικά αυτών των μηχανισμών είναι: Αμφίδρομη κίνηση (μπρος-πίσω), κατά μήκος του άξονα. Ομαλή, ευθεία μετακίνηση, με μειωμένες τριβές. Σταθερός, ορθογώνιος προσανατολισμός, στις 90 σε σχέση με τους άλλους άξονες. Σταθερές συνδέσεις, με μειωμένα περιθώρια σχετικής κίνησης μεταξύ του οδηγού και του κινούμενου μέρους Κάθε σύστημα οδήγησης που παρουσιάζεται παρουσιάζει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ως προς την ικανότητα φόρτισης. Τα φορτία, συνήθως, διακρίνονται σε στατικά και δυναμικά. Τα στατικά είναι αυτά που εμφανίζονται στη μόνιμη κατάσταση και είναι παρόντα καθ όλη τη διάρκεια λειτουργίας του συστήματος, ενώ τα δυναμικά παρατηρούνται σε μεταβατικές καταστάσεις (όπως επιταχύνσεις,αυξομειώσεις φορτίου κλπ). Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι εξαιρετικής σημασίας στην επιλογή κατάλληλου συστήματος οδήγησης κατά τον σχεδιασμό της εργαλειομηχανής. Ακόμα,τ ο περιβάλλον παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, τόσο όσον αφορά τον τύπο του γραμμικού οδηγού που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί, όσο και για το υλικό του και την λίπανση που απαιτείται Στρογγυλές ράγες(round Rails) Σ αυτό το σύστημα χρησιμοποιείται μια στρογγυλή ράβδος πάνω στην οποία μετακινούνται τα ρουλεμάν καθ όλο το μήκος της. Τα μεγέθη αυτής κυμαίνονται από 3mm έως 10cm σε διάμετρο και σε μήκος μέχρι 6m. Η στήριξή της διακρίνεται σε δύο τύπους: σε στήριξη στα άκρα και σε στήριξη κατά μήκος.στο πρώτο είδος,μόνο τα άκρα της ράβδου υποστηρίζονται, συνήθως πακτωμένα στο πλαίσιο της κατασκευής. Αυτή η εφαρμογή χαρακτηρίζεται ως πιο οικονομική και χρησιμοποιείται σε μικρότερες κατασκευές, όπου οι αποστάσεις που διανύει το φορτίο είναι κοντινές. Αντιθέτως, η στήριξη καθ όλο το μήκος συνήθως εντοπίζεται σε κατασκευές, με μεγάλο μήκος αξόνων και σημαντικά φορτία, αλλά γενικότερα θεωρείται πιο αξιόπιστη

34 Σχήμα(2.1): Διάφορα είδη και εξαρτήματα στρογγυλών ραβδών(danaher Motion) [5] Τετράγωνες ράγες(προφίλ-profile Rails) Στο Σχήμα(2.2) παρουσιάζεται ένας τέτοιος τύπος γραμμικής οδήγησης. Η σιδηροτροχία διαθέτει ειδικούς διαδρόμους στους οποίους κινούνται τα επανακυκλοφορούντα σφαιρίδια των ρουλεμάν. Αυτό το σύστημα είναι αρκετά διαδεδομένο, ειδικά σε εφαρμογές όπου συναντώνται μεγάλα φορτία ενώ ταυτόχρονα απαιτείται διατήρηση της υψηλής ακρίβειας. Στα μειονεκτήματα συγκαταλέγονται το αυξημένο κόστος και η δυσκολία στην εγκατάσταση. Σχήμα(2.2): Παράδειγμα ράγας τύπου προφίλ[5] V-Style Roller Το συγκεκριμένο είδος γραμμικού οδηγού αποτελεί επίσης δημοφιλή επιλογή στην κατασκευή μιας εργαλειομηχανής CNC. Η σχεδιαστική φιλοσοφία του είναι απλή, όπως και

35 η εγκατάστασή του, ενώ απαιτεί ελάχιστη συντήρηση με ταυτόχρονα μεγάλη αντοχή στο χρόνο και στη συνεχή χρήση. Ο οδηγός περιλαμβάνει ατσάλινους τροχούς, χαραγμένους ακτινικά καθ ολη την διαμετρό τους σχηματίζοντας υποδοχή σε σχήμα V. Οι τροχοί κινούνται σε επαφή με μια ενισχυμένη ατσάλινη σιδηροτροχιά, η οποία εφαρμόζει επακριβώς στις υποδοχές, έχοντας σχήμα Λ. Στους τροχούς είναι τοποθετημένες δύο σειρές απο επανακυκλοφορούντα σφαιρίδια, προσδίδοντας μεγαλύτερη αξονική ικανότητα μεταφοράς φορτίου, δεδομένου του μεγέθους των. Στο Σχήμα (2.3) απεικονίζεται ένας τέτοιος οδηγός. Σχήμα (2.3):V-style roller [5] 2.4 Συστήματα μετάδοσης κίνησης[4],[5] Στην ενότητα αυτή, παρουσιάζονται διάφορα συστήματα μετάδοσης της κίνησης απ τον κινητήρα στο φορτίο. Κύριος στόχος είναι η μετατροπή της περιστροφικής κίνησης του δρομέα σε γραμμική. Για την επίτευξη της διαδικασίας αυτής, μπορούν να χρησιμοποιηθούν υδραυλικά ή πνευματικά συστήματα, ιμάντες ή αλυσίδες και τροχαλίες ή κοχλίες. Ωστόσο, επειδή στο σχεδιασμό των εργαλειομηχανών CNC, κύρια ζητούμενα είναι η υψηλή ανάλυση και ακρίβεια καθώς και η αμφίδρομή κίνηση στους άξονες, έχουν καθιερωθεί συγκεκριμένα συστήματα, στα οποία γίνεται αναφορά στη συνέχεια Κοχλίες και περικόχλια Υπάρχουν δύο κυρίαρχα είδη συστήματος μετάδοσης κίνησης που περιλαμβάνουν κοχλία(ντίζα) και περικόχλια: ο απλός κοχλίας (leadscrew) και ο κοχλίας με επανακυκλοφορούντα σφαιρίδια (ballscrew). Ανεξαρτήτως του είδους κοχλία, υπάρχουν ορισμένοι τρόποι εγκατάστασης του συστήματος: Αμφότερα άκρα πακτωμένα Ένα άκρο πακτωμένο και το έτερο υπό στήριξη Αμφότερα άκρα υποστηριγμένα

36 Ένα άκρο πακτωμένο και το έτερο χωρίς στήριξη Το μέγεθος του φορτίου που μπορεί να μετακινήσει το περικόχλιο( nut) καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό απ τον τρόπο στήριξης του κοχλία. Κατά την λειτουργία των εργαλειομηχανών CNC παρατηρούνται δυνάμεις καταπόνησης που εφαρμόζονται στον κοχλία κίνησης (δυνάμεις εφελκυσμού-θλίψης). Εδικότερα κατά την εφαρμογή δυνάμεων συμπίεσης, ο κοχλίας έχει την τάση να λυγίζει. Στις υψηλές ταχύτητες δε, παρατηρείται σημαντική απόκλιση της ντίζας απ τον νοητό ευθύ άξονα στον οποίο προορίζεται να κινείται (φαινόμενο whip). Υπό αυτές τις συνθήκες κρίνεται ως ιδιαιτέρως σημαντική η στήριξη του κοχλία, η διάμετρος και το υλικό του καθώς και ο καθορισμός μιας μέγιστης ταχύτητας περιστοροφής,για την οποία αποφεύγεται το παραπάνω φαινόμενο(critical speed) Όσον αφορά τους κοχλίες αυτούς καθ αυτούς, ένα σημαντικό χαρακτηριστικό τους, εκτός απ τη διάμετρο που σχετίζεται με την ικανότητα φόρτισης,είναι και το σπείρωμα τους. Με τον όρο lead, αναφερόμαστε στη γραμμική μετατόπιση που θα επιτύχει το περικόχλιο σε μια πλήρη περιστροφή του δρομέα του κινητήρα. Η κατάλληλη επιλογή σπειρώματος παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στην ταχύτητα όσο και στην ακρίβεια του συστήματος, ενώ συνδέεται άμεσα με το σχεδιασμό του κυκλώματος οδήγησης και ελέγχου των κινητήρων. Επι παραδείγματι, ας εξετάσουμε την περίπτωση εφαρμογής βηματικών κινητήρων, οι οποίοι συνδέονται στους κοχλίες κίνησης και απαιτούν έστω 200 βήματα για μια πλήρη περιστροφή δρομέα. Αν ο κοχλίας έχει βήμα σπειρώματος 2mm τότε απαιτούνται 200 βήματα του κινητήρα για γραμμική μετατόπιση 2mm ή βήματα για μετατόπιση 10cm. Πρόκειται για ένα σημαντικό χαρακτηριστικό που πρέπει να ληφθεί υπόψη στο σχεδιασμό ενός τέτοιου συστήματος και αποτελεί συνάρτηση της ταχύτητας και της ανάλυσης, ενώ ταυτόχρονα σχετίζεται με άλλες παραμέτρους της οδήγησης των κινητήρων (ακολουθίες δίεγερσης, βηματισμός, ημί-βηματισμός, μικρο-βηματισμός κ.λ.π), οι οποίες θα αναλυθούν σε επόμενο κεφάλαιο. Σχήμα (2.4):Κοχλίας και περικόχλιο[τηκ] [19] Στις περισσότερες περιπτώσεις όπου χρησιμοποιούνται κοχλίες σε συνδυασμό με κινητήρες, η σύνδεση μεταξύ τους επιτυγχάνεται με τη χρήση κόμπλερ (coupler), μιας

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυψέλες καυσίμου με απευθείας τροφοδοσία φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠ -ΣΗΜΜΥ-Α. Κλαδάς. IENE: Επιχειρηµατική Συνάντηση «Ενέργεια Β2Β» - Workshop G: Hλεκτρικά και Υβριδικά Αυτοκίνητα

ΕΜΠ -ΣΗΜΜΥ-Α. Κλαδάς. IENE: Επιχειρηµατική Συνάντηση «Ενέργεια Β2Β» - Workshop G: Hλεκτρικά και Υβριδικά Αυτοκίνητα «Τεχνολογικές εξελίξεις συστηµάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για ηλεκτρικά οχήµατα» Καθηγητής Αντώνιος Γ. Κλαδάς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ YΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή.

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Αντικείμενο της εργασίας είναι η σχεδίαση και κατασκευή του ηλεκτρονικού τμήματος της διάταξης μέτρησης των θερμοκρασιών σε διάφορα σημεία ενός κινητήρα Ο στόχος είναι η ανάκτηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ Η φρέζα όπως και ο τόρνος αποτελεί μία από τις βασικότερες εργαλειομηχανές ενός μηχανουργείου. Κατά την κοπή στην φρέζα, το κοπτικό εργαλείο αποκόπτει από το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη προβλημάτων ΠΗΙ λόγω λειτουργίας βοηθητικών προωστήριων μηχανισμών

Μελέτη προβλημάτων ΠΗΙ λόγω λειτουργίας βοηθητικών προωστήριων μηχανισμών «ΔιερΕΥνηση Και Aντιμετώπιση προβλημάτων ποιότητας ηλεκτρικής Ισχύος σε Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΗΕ) πλοίων» (ΔΕΥ.Κ.Α.Λ.Ι.ΩΝ) πράξη ΘΑΛΗΣ-ΕΜΠ, πράξη ένταξης 11012/9.7.2012, MIS: 380164, Κωδ.ΕΔΕΙΛ/ΕΜΠ:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλειομηχανές CNC. Εισαγωγή στις κατεργασίες

Εργαλειομηχανές CNC. Εισαγωγή στις κατεργασίες Εισαγωγή Εισαγωγή στις κατεργασίες Κατεργασία H διαδικασία κατά την οποία εφαρμόζονται φορτίσεις μέσω συσκευών, μηχανών και εργαλείων, ώστε μία αρχική άμορφη μάζα υλικού να παραμορφωθεί πλαστικά και να

Διαβάστε περισσότερα

Κινητήρες μιας νέας εποχής

Κινητήρες μιας νέας εποχής Κινητήρες μιας νέας εποχής H ABB παρουσιάζει μια νέα γενιά κινητήρων υψηλής απόδοσης βασισμένη στην τεχνολογία σύγχρονης μαγνητικής αντίστασης. Η ΑΒΒ στρέφεται στην τεχνολογία κινητήρων σύγχρονης μαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Ελέγχου στα Αιολικά Συστήματα

Τεχνολογίες Ελέγχου στα Αιολικά Συστήματα Τεχνολογίες Ελέγχου στα Αιολικά Συστήματα Ενότητα 1: Εισαγωγή Καθηγητής Αντώνιος Αλεξανδρίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 28 2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Οι γεννήτριες εναλλασσόµενου ρεύµατος είναι δύο ειδών Α) οι σύγχρονες γεννήτριες ή εναλλακτήρες και Β) οι ασύγχρονες γεννήτριες Οι σύγχρονες γεννήτριες παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ Σέρρες, Νοέμβριος 2015 Εκπονητής: Σαρακινούδης Ευάγγελος Επιβλέπων: Δρ. Μηχ. Σαγρής Δημήτριος Σκοπός της παρούσας πτυχιακής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ

Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ Ενότητα 7: Μέθοδοι Εκκίνησης και Πέδησης Ασύγχρονων Τριφασικών Κινητήρων Ηρακλής Βυλλιώτης Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΜΑΘ.. 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Οι μετατροπείς συνεχούς ρεύματος επιτελούν τη μετατροπή μιας τάσης συνεχούς μορφής, σε συνεχή τάση με ρυθμιζόμενο σταθερό πλάτος ή και πολικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 8: ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 8: ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 8: ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ 86 ΣΤΟΧΟΙ: Με τη συμπλήρωση της ύλης της ενότητας αυτής ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί να: 1. Εξηγεί τι είναι τα συστήματα μετάδοσης κίνησης και ποιο σκοπό εξυπηρετούν. 2. Ταξινομεί

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες.

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες. Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το εαρινό εξάμηνο 202-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή 2 3 4 5 6 Έλεγχος της τάσης και της άεργης ισχύος

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τίτλος θέματος Επιβλέπων Σύντομη περιγραφή Προαπαιτούμενα γνωστικά πεδία 1 ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ Ε. Ε. Δρ. Ι.

Α/Α Τίτλος θέματος Επιβλέπων Σύντομη περιγραφή Προαπαιτούμενα γνωστικά πεδία 1 ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ Ε. Ε. Δρ. Ι. ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ MHXANIΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ.Ε. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το εαρινό εξάμηνο 203-4 ΤΜΗΜΑ: MHXANIKΩN ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ.Ε. ΤΟΜΕΑΣ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συντελεστής ισχύος C p σαν συνάρτηση της ποσοστιαίας μείωσης της ταχύτητας του ανέμου (v 0 -v 1 )/v 0

Συντελεστής ισχύος C p σαν συνάρτηση της ποσοστιαίας μείωσης της ταχύτητας του ανέμου (v 0 -v 1 )/v 0 Συντελεστής ισχύος C p σαν συνάρτηση της ποσοστιαίας μείωσης της ταχύτητας του ανέμου (v 0 -v 1 )/v 0 19 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ Ταχύτητα έναρξης λειτουργίας: Παραγόμενη ισχύς = 0 Ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ηλεκτροτεχνικών Εφαρμογών

Εργαστήριο Ηλεκτροτεχνικών Εφαρμογών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εργαστήριο Ηλεκτροτεχνικών Εφαρμογών Ενότητα: Χωρητική Αντιστάθμιση Ισχύος Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

5. ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ

5. ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ 73 5. ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ Στην συνέχεια εξετάζονται οι µονοφασικοί επαγωγικοί κινητήρες αλλά και ορισµένοι άλλοι όπως οι τριφασικοί σύγχρονοι κινητήρες που υπάρχουν σε µικρό ποσοστό σε βιοµηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Αυτοματισμοί και

Διαβάστε περισσότερα

1. Από ποια μέρη αποτελείται η περιστροφική αντλία πετρελαίου ; Πώς διανέμεται το καύσιμο στους διάφορους κυλίνδρους ;

1. Από ποια μέρη αποτελείται η περιστροφική αντλία πετρελαίου ; Πώς διανέμεται το καύσιμο στους διάφορους κυλίνδρους ; Απαντήσεις στο διαγώνισμα του 6 ου κεφαλαίου 1. Από ποια μέρη αποτελείται η περιστροφική αντλία πετρελαίου ; 197 1. τον κινητήριο άξονα ( περιστρέφεται με τις μισές στροφές του στροφάλου για 4-χρονο κινητήρα

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανοτρονική Μάθημα 2 ο ενεργοποιητές - συστήματα κίνησης

Μηχανοτρονική Μάθημα 2 ο ενεργοποιητές - συστήματα κίνησης Μηχανοτρονική Μάθημα 2 ο ενεργοποιητές - συστήματα κίνησης Αντώνιος Γαστεράτος, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης μηχανοτρονική διαδικασία σχεδιασμού

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Μηχανουργική Τεχνολογία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2 ο. Δίνεται Κ ηλ = Ν m 2 /C 2 και επιτάχυνση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Γης 10 m/s 2.

Θέμα 2 ο. Δίνεται Κ ηλ = Ν m 2 /C 2 και επιτάχυνση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Γης 10 m/s 2. Γ Γυμνασίου 7 Μαρτίου 2015 Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1 ο Α. Ένας μαθητής φορτίζει θετικά μια μεταλλική σφαίρα. Η μάζα της σφαίρας i. παραμένει σταθερή, ii. αυξάνεται, iii. μειώνεται Επιλέξτε τη σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Γεφυρώνοντας τις ανάγκες των πελατών

Γεφυρώνοντας τις ανάγκες των πελατών Γεφυρώνοντας τις ανάγκες των πελατών Οι κινούμενες γέφυρες έχουν πολλές κοινές απαιτήσεις ελέγχου με τις εφαρμογές διαχείρισης υλικών, όπως είναι οι γερανοί και τα βαρούλκα. Έχοντας αυτό ως δεδομένο, το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ. Αργυρώ Λάσκαρη

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ. Αργυρώ Λάσκαρη ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Αργυρώ Λάσκαρη Χανιά 2014 Δομή της παρουσίασης Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή Σχεδιασμός Μηχανισμός με τέσσερα μέλη Κυκλοειδής μειωτήρας

Διαβάστε περισσότερα

Μοντελοποίηση Συστημάτων Κυψελών Καυσίμου με τη Χρήση του Λογισμικού Simulink

Μοντελοποίηση Συστημάτων Κυψελών Καυσίμου με τη Χρήση του Λογισμικού Simulink AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διπλωματική Εργασία Μοντελοποίηση Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

3η Εργαστηριακή Άσκηση: Εύρεση χαρακτηριστικής και συντελεστή απόδοσης κινητήρα συνεχούς ρεύµατος

3η Εργαστηριακή Άσκηση: Εύρεση χαρακτηριστικής και συντελεστή απόδοσης κινητήρα συνεχούς ρεύµατος Ονοµατεπώνυµο: Αριθµός Μητρώου: Εξάµηνο: Υπογραφή Εργαστήριο Ηλεκτροµηχανικών Συστηµάτων Μετατροπής Ενέργειας 3η Εργαστηριακή Άσκηση: Εύρεση χαρακτηριστικής και συντελεστή απόδοσης κινητήρα συνεχούς ρεύµατος

Διαβάστε περισσότερα

1o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

1o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση μετωπικού φραιζαρίσματος με πεπερασμένα στοιχεία

Προσομοίωση μετωπικού φραιζαρίσματος με πεπερασμένα στοιχεία 1 Προσομοίωση μετωπικού φραιζαρίσματος με πεπερασμένα στοιχεία 2 Μετωπικό φραιζάρισμα: Χρησιμοποιείται κυρίως στις αρχικές φάσεις της κατεργασίας (φάση εκχόνδρισης) Μεγάλη διάμετρο Μεγάλες προώσεις μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία)

Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία) Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία) Ενότητα 3 : Γεωργικός ελκυστήρας Ηλεκτρικό σύστημα των κινητήρων Δρ. Δημήτριος Κατέρης ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών

Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών Ενότητα 1: Εισαγωγή Βασικές Αρχές Επ. Καθηγήτρια Τζόγια Χ. Καππάτου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ 5ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ CAD/CAM PRO/ENGINEER WILDFIRE.

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ 5ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ CAD/CAM PRO/ENGINEER WILDFIRE. 1 ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ 5ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ CAD/CAM PRO/ENGINEER WILDFIRE CAD/CAM CNC Post Processor Αν. Καθ. Αριστομένης Αντωνιάδης Καθ. Νικόλαος Μπιλάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΞΕΝΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΞΕΝΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΞΕΝΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της λειτουργίας της γεννήτριας συνεχούς ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

«Διαμόρφωση Ηλεκτρικού Μέρους και Συστήματος Ελέγχου Διατάξεως Ηλεκτροπαραγωγής με Πλωτήρα από ΘαλάσσιοΚυματισμό»

«Διαμόρφωση Ηλεκτρικού Μέρους και Συστήματος Ελέγχου Διατάξεως Ηλεκτροπαραγωγής με Πλωτήρα από ΘαλάσσιοΚυματισμό» «Διαμόρφωση Ηλεκτρικού Μέρους και Συστήματος Ελέγχου Διατάξεως Ηλεκτροπαραγωγής με Πλωτήρα από ΘαλάσσιοΚυματισμό» Αντώνιος Γ. Κλαδάς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΑΧΥΚΙΝΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΡΟΛΟ ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΓΚΥΡΩΣΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΑΧΥΚΙΝΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΡΟΛΟ ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΓΚΥΡΩΣΗΣ ΤΑΧΥΚΙΝΗΤΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΡΟΛΟΥ ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΓΚΥΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΤΑΣΜΑΤΟΣ 0 Τα Ταχυκίνητα Βιομηχανικά Ρολά είναι ηλεκτρικά κινούμενες διατάξεις, που προορίζονται για την κάλυψη ανοιγμάτων και πιστοποιούνται βάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΙΟΥΝΙΟΥ ΔΕ 8/6 Μαθηματικά ΙΙ /ΑΒΓΔΕ Πειραματική Αντοχή Υλικών /Γ Σελίδα 1 από 5 Διάβρωση και προστασία υλικών /A Προγραμματισμός και Έλεγχος Παραγωγής /Γ Καύση /BΓ Μελέτη και σχεδιασμός οχημάτων /ΔΕ ΤΡ 9/6 Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ 6 η ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α), η κατανόηση της λειτουργίας της γεννήτριας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΛΥΣΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Βασικά Στοιχεία Μηχανολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Σκοπός Στο τρίτο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια της ηλεκτρικής ενέργειας. 3ο κεφάλαιο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 2 3.1 Θερμικά αποτελέσματα του ηλεκτρικού ρεύματος Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικοί Κινητήρες μικρής ισχύος, δομή και έλεγχος

Ηλεκτρικοί Κινητήρες μικρής ισχύος, δομή και έλεγχος Ηλεκτρικοί Κινητήρες μικρής ισχύος, δομή και έλεγχος Ενότητα 1: Εισαγωγή Επαμεινώνδας Μητρονίκας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH).

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). Η σχετική υγρασία είναι ο λόγος επί τοις εκατό (%) της μάζας των υδρατμών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικοί Κινητήρες μικρής ισχύος, δομή και έλεγχος

Ηλεκτρικοί Κινητήρες μικρής ισχύος, δομή και έλεγχος Ηλεκτρικοί Κινητήρες μικρής ισχύος, δομή και έλεγχος Ενότητα 5:Βηματικοίκινητήρες Επαμεινώνδας Μητρονίκας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών Σημείωμα Αδειοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Ανδρέας Ιωάννου

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Ανδρέας Ιωάννου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ 1 ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΓΕΜΙΣΤΙΚΗ 2 3 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙΩΝ Ο αυτοματισμός περιλαμβάνει σχεδόν κάθε μηχανισμό ή συσκευή που ελαττώνει το ποσό

Διαβάστε περισσότερα

Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης. xxi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης. xxi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ xxi ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ 1.1 Ορισμός του αριθμητικού ελέγχου. 1 1.2 Ιστορική εξέλιξη του αριθμητικού ελέγχου. 1 1.3 Η εξέλιξη της τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 10 η ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΑΣΚΗΣΗ 10 η ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ 10 η ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση των τρόπων ελέγχου της ταχύτητας ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ D.C. ΚΙΝΗΤΗΡΑ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ D.C. ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. ΓΕΝΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ D.C. ΚΙΝΗΤΗΡΑ Σε ένα ανοιχτό σύστημα με συνάρτηση μεταφοράς G η έξοδος Υ και είσοδος Χ συνδέονται με τη σχέση: Y=G*Χ

Διαβάστε περισσότερα

6 Εισαγωγή στα Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας

6 Εισαγωγή στα Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας Πρόλογος Σ το βιβλίο αυτό περιλαμβάνεται η ύλη του μαθήματος «Εισαγωγή στα Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας» που διδάσκεται στους φοιτητές του Γ έτους σπουδών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS Με την απόκτηση της εταιρείας Newave Energy, καινοτόμος εταιρεία στον τομέα της αδιάλειπτης παροχής ισχύος (UPS) με βάση της την Ελβετία, η ΑΒΒ έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρμοσμένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η επιτάχυνση της βαρύτητας στον Πλανήτη Άρη είναι g=3,7 m/s 2 και τα πλαίσια αποτελούν μεγέθυνση των αντίστοιχων θέσεων.

Η επιτάχυνση της βαρύτητας στον Πλανήτη Άρη είναι g=3,7 m/s 2 και τα πλαίσια αποτελούν μεγέθυνση των αντίστοιχων θέσεων. ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Η επεξεργασία των θεμάτων θα γίνει γραπτώς σε χαρτί Α4 ή σε τετράδιο που θα σας δοθεί (το οποίο θα παραδώσετε στο τέλος της εξέτασης). Εκεί θα σχεδιάσετε και όσα γραφήματα ζητούνται στο Θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Kιτ μετατροπής CNC για φρέζες. Κιτ μετατροπής CNC για τόρνους

Kιτ μετατροπής CNC για φρέζες. Κιτ μετατροπής CNC για τόρνους Kιτ μετατροπής CNC για φρέζες Κιτ μετατροπής CNC για τόρνους Ελεγκτες CNC Καμπίνες CNC Τόρνοι CNC Φρέζες CNC CNC SOFTWARE MEGA NC 2010 MegaNC 2D/3D, το πανίσχυρο πακέτο CAD / CAM CNC βασικό λογισμικό "NC

Διαβάστε περισσότερα

10 - ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ

10 - ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ 10 - ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ Ηλεκτρική μηχανή ονομάζεται κάθε διάταξη η οποία μετατρέπει τη μηχανική ενεργεια σε ηλεκτρική ή αντίστροφα ή μετατρεπει τα χαρακτηριστικά του ηλεκτρικού ρεύματος. Οι ηλεκτρικες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την:

ΑΣΚΗΣΗ 1 η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την: Σκοπός της Άσκησης: ΑΣΚΗΣΗ η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την: α. Κατασκευή μετασχηματιστών. β. Αρχή λειτουργίας μετασχηματιστών.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: ΒΟΥΡΔΕΡΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Α.Μ: 30086 ΙΩΑΝΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ Α.Μ: 33359 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η επαφή και εξοικείωση του μαθητή με βασικά όργανα του ηλεκτρισμού και μετρήσεις. Η ικανότητα συναρμολόγησης απλών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΙΕΣΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΣΥΜΠΙΕΣΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 9. Ηλεκτρικό Σύστημα Συμπιεστών Ανάλογα με την κατασκευή τους και το είδος του εναλλασσόμενου ρεύματος που απαιτούν για τη λειτουργία τους, οι ηλεκτροκινητήρες διακρίνονται σε: Μονοφασικούς. Τριφασικούς.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ

Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ Ενότητα 1: Εκκίνηση Ασύγχρονων Μηχανών Επ. Καθηγήτρια Τζόγια Χ. Καππάτου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός και μοντέλα τρανζίστορ λεπτών υμενίων βιομηχανικής παραγωγής: Τεχνολογία μικροκρυσταλλικού πυριτίου χαμηλής θερμοκρασίας

Χαρακτηρισμός και μοντέλα τρανζίστορ λεπτών υμενίων βιομηχανικής παραγωγής: Τεχνολογία μικροκρυσταλλικού πυριτίου χαμηλής θερμοκρασίας Χαρακτηρισμός και μοντέλα τρανζίστορ λεπτών υμενίων βιομηχανικής παραγωγής: Τεχνολογία μικροκρυσταλλικού πυριτίου χαμηλής θερμοκρασίας Υποψήφιος Διδάκτορας: Α. Χατζόπουλος Περίληψη Οι τελευταίες εξελίξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας

Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Εργαστήριο Ανάλυσης Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας Ενότητα: Άσκηση 6: Αντιστάθμιση γραμμών μεταφοράς με σύγχρονους αντισταθμιστές Νικόλαος Βοβός, Γαβριήλ Γιαννακόπουλος, Παναγής Βοβός Τμήμα Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ T.Σ. (ΙΙ) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθηµα: Βασικά Στοιχεία Μηχανολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Γαβριήλ Β. Γιαννακόπουλος

Γαβριήλ Β. Γιαννακόπουλος Πρόλογος Σ κοπός του παρόντος βιβλίου είναι να διερευνήσει τη λειτουργία των Συστημάτων Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΗΕ) υπό την επίδραση διαταραχών. Καλύπτει την ύλη του μαθήματος «Έλεγχος και Ευστάθεια ΣΗΕ»,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ 2012. 1.1 Εισαγωγή Αντικείμενο πτυχιακής εργασίας.σελ. 2. 1.2 Περιεχόμενα εγχειριδίου Αναφοράς Προγραμμάτων.. σελ. 3

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ 2012. 1.1 Εισαγωγή Αντικείμενο πτυχιακής εργασίας.σελ. 2. 1.2 Περιεχόμενα εγχειριδίου Αναφοράς Προγραμμάτων.. σελ. 3 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.1 Εισαγωγή Αντικείμενο πτυχιακής εργασίας.σελ. 2 1.2 Περιεχόμενα εγχειριδίου Αναφοράς Προγραμμάτων.. σελ. 3 1.3 Παράδειγμα τριφασικού επαγωγικού κινητήρα..σελ. 4-9 1.4 Σχεδίαση στο Visio

Διαβάστε περισσότερα

Λυμένη άσκηση Φυσική γ γυμνασίου. Ηλεκτρικό φορτίο. Λύση

Λυμένη άσκηση Φυσική γ γυμνασίου. Ηλεκτρικό φορτίο. Λύση Λυμένη άσκηση Φυσική γ γυμνασίου Ηλεκτρικό φορτίο Μεταλλική σφαίρα A φέρει φορτίο A +0μC κι έρχεται σε επαφή με όμοια αφόρτιστη σφαίρα Β. α. Να υπολογίσετε τον αριθμό των στοιχειωδών φορτίων που χαρακτηρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστέα Ύλη. Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας Τεχνολογία Γ' Λυκείου. Σχολική χρονιά:

Εξεταστέα Ύλη. Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας Τεχνολογία Γ' Λυκείου. Σχολική χρονιά: Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας Τεχνολογία Γ' Λυκείου Σχολική χρονιά: 2014-2015 Εξεταστέα Ύλη Εργονομία Ορισμός εργονομίας Προσαρμοστικότητα (σελ. 3) και συνέπειες μη προσαρμογής Τομείς που λαμβάνει υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι αυτό που προϋποθέτει την ύπαρξη μιας συνεχούς προσανατολισμένης ροής ηλεκτρονίων; Με την επίδραση διαφοράς δυναμικού ασκείται δύναμη στα ελεύθερα ηλεκτρόνια του μεταλλικού

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση, Έλεγχος και Βελτιστοποίηση Ενεργειακών Συστημάτων

Προσομοίωση, Έλεγχος και Βελτιστοποίηση Ενεργειακών Συστημάτων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Μαρία Σαμαράκου Καθηγήτρια, Τμήμα Μηχανικών Ενεργειακής Τεχνολογίας Διονύσης Κανδρής Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

[ i) 34V, 18V, 16V, -16V ii) 240W, - 96W, 144W, iii)14,4j, 96J/s ]

[ i) 34V, 18V, 16V, -16V ii) 240W, - 96W, 144W, iii)14,4j, 96J/s ] ΕΠΑΓΩΓΗ 1) Ένα τετράγωνο πλαίσιο ΑΓΔΕ βρίσκεται μέσα σε ομογενές μαγνητικό πεδίο, με το επίπεδό του κάθετο στις δυναμικές γραμμές του. Στο διάγραμμα φαίνεται η μεταβολή της ροής που διέρχεται από το πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΡΟΛΟ ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΓΚΥΡΩΣΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΡΟΛΟ ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΓΚΥΡΩΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΡΟΛΟΥ ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΓΚΥΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΤΑΣΜΑΤΟΣ 0 Τα Βιομηχανικά Ρολά είναι ηλεκτρικά κινούμενες διατάξεις, που προορίζονται για την κάλυψη ανοιγμάτων και πιστοποιούνται βάσει του Ευρωπαϊκού Προτύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ΤΑΞΗ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ / ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις από 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ρομποτική

Εισαγωγή στην Ρομποτική Τμήμα Μηχανολογίας Τ.Ε.Ι. Κρήτης Εισαγωγή στην Ρομποτική 1 Γενική περιγραφή ρομποτικού βραχίονα σύνδεσμοι αρθρώσεις αρπάγη Περιστροφική Πρισματική Βάση ρομποτικού βραχίονα 3 Βασικές ρομποτικές αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών

Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών Ενότητα 1: Εισαγωγή Βασικές Αρχές Επ. Καθηγήτρια Τζόγια Χ. Καππάτου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα

Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα ΔΙΑΛΕΞΗ 17 Εισαγωγή στον Μαγνητισμό Μαγνητικό πεδίο ΦΥΣ102 1 Μαγνήτες και μαγνητικά πεδία

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ

Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ Συλλογή μεταφορά και έλεγχος Δεδομένων ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ ΘΟΡΥΒΟΣ - ΓΕΙΩΣΕΙΣ Σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα δημιουργούνται ανεπιθύμητα ηλεκτρικά σήματα, που οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, καθώς επίσης και

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοσυσσωρευτές ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ

Θερμοσυσσωρευτές ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Θερμοσυσσωρευτές Οι θερμοσυσσωρευτές αποτελούν την ιδανική λύση θέρμανσης για πολλά σπίτια. Είναι ιδιαίτερα αποδοτικοί και οικονομικοί. Καθώς αποθηκεύουν θερμότητα με τη φθηνότερη χρέωση, συνήθως κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Να αναφέρετε μερικές από τις σημαντικότερες εξελίξεις και εφευρέσεις στην ιστορία των συστημάτων επικοινωνίας. Η ανακάλυψη του κινητού τυπογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ

Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ Ηλεκτρικές Μηχανές ΙΙ Ενότητα 2: Σύγχρονη Μηχανή με Κυλινδρικό Δρομέα 3 Επ. Καθηγήτρια Τζόγια Χ. Καππάτου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές και Παραδείγματα

Εφαρμογές και Παραδείγματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Στο κεφάλαιο αυτό αναφέρονται ορισμένα παραδείγματα εφαρμογής των συστημάτων CAD/CAM στο σχεδιασμό και την κατασκευή διαφόρων καλουπιών και εξαρτημάτων. 5.1 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Hλεκτρομηχανικά Συστήματα Mετατροπής Ενέργειας

Hλεκτρομηχανικά Συστήματα Mετατροπής Ενέργειας Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Τομέας Μηχανολογικών Κατασκευών και Αυτομάτου Ελέγχου 2.3.26.3 Hλεκτρομηχανικά Συστήματα Mετατροπής Ενέργειας Επαναληπτική Εξέταση 3 ου Eξαμήνου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΩΝ 8 Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΩΝ 8. Συνδέσεις Γενικά ονομάζουμε συνδέσεις τις άμεσες ενώσεις δύο εξαρτημάτων ή μηχανικών οργάνων. Οι ενώσεις αυτές μπορεί να είναι: Κινητές, όπου τα συνδεδεμένα κομμάτια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 1 ΤO ΡΟΜΠΟΤ INTELLITEK ER-2u

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 1 ΤO ΡΟΜΠΟΤ INTELLITEK ER-2u Εφαρμογή 1: Το ρομπότ INTELITEK ER-2u Εργαστήριο Ευφυών Συστημάτων και Ρομποτικής Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης Πολυτεχνείο Κρήτης www.robolab.tuc.gr, τηλ: 28210 37292 / 37314 e-mail: savas@dpem.tuc.gr,

Διαβάστε περισσότερα

3 η Εργαστηριακή Άσκηση

3 η Εργαστηριακή Άσκηση 3 η Εργαστηριακή Άσκηση Βρόχος υστέρησης σιδηρομαγνητικών υλικών Τα περισσότερα δείγματα του σιδήρου ή οποιουδήποτε σιδηρομαγνητικού υλικού που δεν έχουν βρεθεί ποτέ μέσα σε μαγνητικά πεδία δεν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

Theory Greek (Cyprus) Μη γραμμική δυναμική σε Ηλεκτρικά Κυκλώματα (10 μονάδες)

Theory Greek (Cyprus) Μη γραμμική δυναμική σε Ηλεκτρικά Κυκλώματα (10 μονάδες) Q2-1 Μη γραμμική δυναμική σε Ηλεκτρικά Κυκλώματα (10 μονάδες) Παρακαλείστε, να διαβάσετε τις Γενικές Οδηγίες που βρίσκονται σε ξεχωριστό φάκελο πριν ξεκινήσετε την επίλυση αυτού του προβλήματος. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλειομηχανές και μηχανήματα Λείανσης Λείανση

Εργαλειομηχανές και μηχανήματα Λείανσης Λείανση Εργαλειομηχανές και μηχανήματα Λείανσης Λείανση 1 Λείανση Είναι η κατεργασία διαμόρφωσης ακριβείας των μεταλλικών υλικών με μηχανική κοπή που επιτυγχάνεται σε εργαλειομηχανές λείανσης, με τη βοήθεια κοπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ xi ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑΣ (ή ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ή ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΜΕ Η/Υ (COMPUTER AIDED MANUFACTURING SYSTEMS CAM) 1.1 Ιστορικό 1 1.2 Μηχανές με αριθμητικό έλεγχο (Numerically

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΕΜΒΑΠΤΙΣΜΕΝΟΥ ΣΕ ΟΧΕΙΟ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΗΛΙΑΚΟΥ ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΑ. Ν. Χασιώτης, Ι. Γ. Καούρης, Ν. Συρίµπεης. Τµήµα Μηχανολόγων & Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπιστήµιο Πατρών 65 (Ρίο) Πάτρα.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική για Μηχανικούς

Φυσική για Μηχανικούς Φυσική για Μηχανικούς Ρεύμα και Αντίσταση Εικόνα: Οι γραμμές ρεύματος μεταφέρουν ενέργεια από την ηλεκτρική εταιρία στα σπίτια και τις επιχειρήσεις μας. Η ενέργεια μεταφέρεται σε πολύ υψηλές τάσεις, πιθανότατα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΟΠΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΟΠΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΟΠΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Σκοπός Εργασίας Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη της εξέλιξης της έρευνας πάνω στη λείανση μέχρι σήμερα, προτείνοντας λύσεις για χρήση μοναδικού

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα