Κίνητρα και εμπόδια στην εξ αποστάσεως ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση: η περίπτωση μιας μεγάλης Ελληνικής τράπεζας

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κίνητρα και εμπόδια στην εξ αποστάσεως ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση: η περίπτωση μιας μεγάλης Ελληνικής τράπεζας"

Transcript

1 Κίνητρα και εμπόδια στην εξ αποστάσεως ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση: η περίπτωση μιας μεγάλης Ελληνικής τράπεζας Enticers and barriers to distance corporate training: the case of a large greek bank Κατερίνα Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΕΑΠ μεταπτυχιακή φοιτήτρια Περίληψη Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνήσει τι επηρεάζει την αποδοχή ή την απόρριψη από μέρους των υπαλλήλων μιας πρωτοβουλίας ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης e-learning σε μια μεγάλη ελληνική Τράπεζα. Αν είναι γνωστοί οι παράγοντες που αποτελούν κίνητρα ή εμπόδια στην ουσιαστική συμμετοχή και αξιοποίηση των προγραμμάτων ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης από πλευράς των εκπαιδευομένων υπαλλήλων, τότε θα μπορούν να σχεδιαστούν κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης ή να επανασχεδιαστούν τα ήδη εφαρμοζόμενα. Για το σκοπό αυτό διεξήχθη ένας συνδυασμός ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας προκειμένου να εξεταστούν οι παράγοντες που ενθαρρύνουν τους εκπαιδευόμενους υπαλλήλους της συγκεκριμένης Τράπεζας να αποδεχτούν αυτή την «νέα» μέθοδο κατάρτισής τους, αλλά και τους παράγοντες «αντίστασης» σε αυτόν τον τρόπο μάθησης, στο πλαίσιο τεσσάρων αξόνων: α) τεχνολογία β)χρόνος γ)αλληλεπίδραση/ υποστήριξη δ)ανταμοιβή/ αναγνώριση. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ως βασικό εμπόδιο τους περισπασμούς στη μελέτη τους που υφίστανται οι καταρτιζόμενοι, καθώς τα σεμινάρια e-learning είναι διαθέσιμα μόνο στο εσωτερικό δίκτυο της Τράπεζας και επομένως προσβάσιμα μόνο στο χρόνο και χώρο εργασίας. Αντίστοιχα ως σημαντικότερα κίνητρα αναδείχθηκαν η σύνδεση της παρακολούθησης του σεμιναρίου e-learning με την τοποθέτηση σε μια συγκεκριμένη θέση εργασίας, η συνεκτίμηση της επιτυχούς ολοκλήρωσης του σεμιναρίου σε περίπτωση πρότασης προαγωγής του καταρτιζόμενου και η ένταξη του σεμιναρίου σε ένα αρθρωτό σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης, το οποίο να οδηγεί σε κάποια μορφή πιστοποίησης/σε κάποιο επαγγελματικό τίτλο. Abstract The purpose of this study is to investigate what influences employees acceptance and resistance to a corporate e-learning initiative provided by one of the leading Banks in Greece. The results of the research provide insight into the barriers and enticers in relation to e-learning and identify areas for improvement, with a view to developing and implementing efficient corporate e-learning initiatives. A combination of quantitative and qualitative research was contacted in order to examine the factors affecting learner`s interest in, and resistance to e-learning along four axes: a)technology b)time c)interaction/support d)reward/recognition. Distractions to study and continuous interruptions were identified as the most serious barrier faced by the trainees, as e-learning material is available only on the Bank`s intra-net, i.e. only at the work place and during working hours. Linking the completion of an e-learning course to a particular job description or to an opportunity for employee promotion, as well as the integration of the e-learning courses into a comprehensive training system leading to a certified business title, were identified, among others, as particularly encouraging factors. 149

2 I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και αυξημένου εγχώριου και διεθνούς ανταγωνισμού, η διατήρηση ενός άρτια και συνεχώς εκπαιδευόμενου προσωπικού αναδεικνύεται, σήμερα περισσότερο από ποτέ, σε παράγοντα επιβίωσης για τις περισσότερες επιχειρήσεις. Η εξ αποστάσεως ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση φαίνεται να είναι σε μεγάλο βαθμό η απάντηση στις εκπαιδευτικές ανάγκες των επιχειρήσεων, δεδομένου ότι επιτρέπει την με χαμηλό σχετικά κόστος εκπαίδευση του ανθρωπίνου δυναμικού μιας επιχείρησης, ακόμα κι αν αυτό είναι γεωγραφικά διάσπαρτο. Τα παραπάνω ισχύουν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό για τις Τράπεζες οι οποίες πέρα από την έκθεσή τους σε εγχώριο και διεθνή ανταγωνισμό, έχουν εξ ορισμού μεγάλη διασπορά προσωπικού τόσο εντός χώρας όσο και εκτός συνόρων. Η παρούσα μελέτη ασχολείται με την περίπτωση μιας μεγάλης ελληνικής Τράπεζας, η οποία εφαρμόζει προγράμματα εξ αποστάσεως ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης με e-learning. Το e-learning (ηλεκτρονική μάθηση στην ελληνική γλώσσα, αν και στην παρούσα εργασία προτιμήθηκε η χρήση του διεθνούς όρου) είναι όρος αρκετά γενικός καταρχήν, ο οποίος μπορεί να διερμηνευτεί διαφορετικά ανάλογα με το εκάστοτε πλαίσιο. Έτσι για παράδειγμα το Τμήμα Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων (Department for Education and Skills) της Βρετανίας δίνει τον γενικό ορισμό της «μάθησης, η οποία επιτυγχάνεται μέσω της χρήσης τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας» (DfES, 2003). Ένας πιο «ειδικός» ορισμός για το e-learning, και πιο κοντά στην χρησιμοποίηση του όρου για τις ανάγκες της παρούσας εργασίας, είναι η χρήση στην εκπαίδευση νέων (ψηφιακών) τεχνολογικών εργαλείων κυρίως διαθέσιμων μέσω δικτύων, τα οποία προσφέρουν κάποια μορφή διάδρασης (Nichols, 2008). Η υπό εξέταση Τράπεζα εφαρμόζει προγράμματα e-learning μόλις τα τελευταία δύο χρόνια και ως εκ τούτου, καθώς το όλο εγχείρημα βρίσκεται στην αρχική του φάση, υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης και πλήρους αξιοποίησης των προσφερόμενων δυνατοτήτων. Ωστόσο, η όποια αξιοποίηση των δυνατοτήτων του e- learning προϋποθέτει καταρχήν την εξασφάλιση ότι οι εκπαιδευόμενοι υπάλληλοι έχουν «αγκαλιάσει» αυτόν τον τρόπο εκπαίδευσής τους και κατά συνέπεια ότι τα προγράμματα ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης e-learning έχουν σχεδιαστεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να ενσωματώνουν παράγοντες που λειτουργούν ως κίνητρα για τους υπαλλήλους-εκπαιδευόμενους και να αποκλείουν κατά το μέγιστο δυνατό παράγοντες που μπορεί να λειτουργήσουν σαν αντικίνητρα-εμπόδια. Στην παραπάνω προβληματική εντάσσεται η σημασία της παρούσας εργασίας, η οποία θα επιχειρήσει να διερευνήσει και να εντοπίσει τους παράγοντες εκείνους που θα επηρεάσουν την αποδοχή ή την απόρριψη της ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης με e-learning, τους παράγοντες δηλαδή εκείνους που θα ενθαρρύνουν τους εκπαιδευόμενους να αποδεχτούν αυτή την «νέα» μέθοδο κατάρτισής τους, αλλά και τους παράγοντες «αντίστασης» σε αυτό τον τρόπο μάθησης. Αν είναι γνωστοί οι παράγοντες που αποτελούν κίνητρα ή εμπόδια στην ουσιαστική συμμετοχή και αξιοποίηση των προγραμμάτων ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης από πλευράς των εκπαιδευομένων υπαλλήλων, τότε θα μπορούν να σχεδιαστούν κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης ή να επανασχεδιαστούν τα ήδη εφαρμοζόμενα. Τα προσφερόμενα από την Τράπεζα σεμινάρια e-learning είναι τέσσερα. Το πρώτο αφορά στα Στεγαστικά Δάνεια, το δεύτερο στην Πρόληψη του Ξεπλύματος Χρήματος και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας, το τρίτο στην Παροχή Επενδυτικών Υπηρεσιών και συγκεκριμένα σε Ειδικά Θέματα Κεφαλαιαγοράς και το τέταρτο 150

3 στους τρόπους προώθησης των προϊόντων της Καταναλωτικής Πίστης. Καθώς το εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι διαθέσιμο μόνο από το εσωτερικό διαδίκτυο της Τράπεζας, οι εκπαιδευόμενοι έχουν τη δυνατότητα να μελετήσουν μόνο από τη θέση εργασίας τους. II. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Το πρώτο βήμα στην ερευνητική διαδικασία ήταν η αναζήτηση βιβλιογραφίας, η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο δύο αξόνων: Από τη μια μεριά αναζητήθηκαν έρευνες που έχουν να κάνουν με την εφαρμογή του e-learning στην ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση, εστιάζοντας στις προϋποθέσεις που θα πρέπει να πληρούνται και στα εμπόδια που παρουσιάζονται και που θα πρέπει να ξεπεραστούν προκειμένου να είναι αποτελεσματική η εφαρμογή του e-learning σε μια επιχείρηση/οργανισμό και να επιτευχθούν οι στόχοι της ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης. Από την άλλη μεριά, αναζητήθηκαν μελέτες σχετικά με την εφαρμογή του e-learning στον ευρύτερο χώρο της εκπαίδευσης και κυρίως εργασίες που διερευνούν τους παράγοντες που προάγουν ή αποτρέπουν τη συμμετοχή των σπουδαστών σε ένα πρόγραμμα e-learning, ενθαρρύνουν ή αποθαρρύνουν την ουσιαστική εμπλοκή τους στο πρόγραμμα και τελικά εξασφαλίζουν την επιτυχή ολοκλήρωση των σπουδών τους. Αναζητήθηκαν επίσης θεωρίες κινήτρων σχετικά με την εκπαίδευση (παραδοσιακής ή μη μορφής). Οι σχετικές με το e-learning έρευνες έχουν διεξαχθεί ως επί το πλείστον την τελευταία δεκαετία (πολλές από αυτές την τελευταία πενταετία), κάτι που είναι αναμενόμενο αν σκεφτεί κανείς ότι η ανάπτυξη του e-learning συνδέθηκε με τη διάδοση του διαδικτύου. Τα αποτελέσματα καθεμιάς από αυτές τις έρευνες δεν μπορούν κατά κανόνα να γενικευτούν, καθώς τις περισσότερες φορές αφορούν είτε μελέτες περίπτωσης, είτε διάφορα εκπαιδευτικά προγράμματα που διεξάγονται υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Όμως επειδή ακριβώς αφορούν ποικιλία εκπαιδευτικών προγραμμάτων και τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουν είναι παρόμοια, έδωσαν χρήσιμες κατευθύνσεις για τα θέματα που αποτέλεσαν αντικείμενο διερεύνησης της παρούσας εργασίας. 1. Μοντέλα κινήτρων Παρόλο που μοντέλα κινήτρων για μάθηση, όπως αυτά του Wlodkowski (Time Continuum model) και του Keller (ARCS model) αναπτύχθηκαν πριν από την «έκρηξη» του διαδικτύου και του e-learning, παραμένουν ισχυρά μοντέλα για το σχεδιασμό εκπαιδευτικού υλικού με στόχο την παρακίνηση για μάθηση. Αρκεί στους παράγοντες-κίνητρα για μάθηση που προτάσσουν αυτά τα μοντέλα να προστεθούν και κάποιοι άλλοι παράγοντες που έχουν να κάνουν με τη φύση του e-learning, όπως για παράδειγμα ο σχεδιασμός του συστήματος πλοήγησης (Hodges, 2004). Ωστόσο, επειδή το e-learning είναι διαφορετικό από την παραδοσιακή διδασκαλία στην τάξη, μπορεί να χρειάζονται διαφορετικές προσεγγίσεις για αύξηση της παρακίνησης των εκπαιδευόμενων, δεδομένου ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ εκπαιδευτών και σπουδαστών ή μεταξύ σπουδαστών είναι είτε ανύπαρκτες, είτε πολύ διαφορετικές από αυτές που αναπτύσσονται στην τάξη (Cocea, 2006). Το μοντέλο κινήτρων για μάθηση του Wlodkowski (Time Continuum model) εντοπίζει τρεις περιόδους στην μαθησιακή διαδικασία, στην αρχή, κατά τη διάρκεια και στο τέλος της μαθησιακής διαδικασίας. Οι στρατηγικές κινήτρων που προτείνονται στην αρχική φάση της μαθησιακής διαδικασίας επιτρέπουν στους σπουδαστές να έχουν μια ξεκάθαρη εικόνα για τους σκοπούς του μαθήματος και τις 151

4 σχετικές απαιτήσεις. Κατά τη διάρκεια της μαθησιακής διαδικασίας το ενδιαφέρον των σπουδαστών διατηρείται με ερωτήσεις, χιούμορ και ποικιλία δραστηριοτήτων. Στο τέλος της μαθησιακής διαδικασίας οι στρατηγικές κινήτρων που προτείνονται έχουν να κάνουν με την παροχή ανατροφοδότησης στους σπουδαστές, ενημέρωση για την πρόοδό τους, σύνδεση των αποτελεσμάτων της μάθησης με τον ίδιο τον εκπαιδευόμενο και σε κάποιες περιπτώσεις παροχή ανταμοιβών (Hodges, 2004). Η θεωρία σχεδιασμού κινήτρων (Motivational Design Theory) υποστηρίζει ότι το εκπαιδευτικό υλικό θα πρέπει να διέπεται από στρατηγικές που αυξάνουν την προσοχή (attention), τη σχετικότητα (relevance), την εμπιστοσύνη (confidence) και την ικανοποίηση (satisfaction) των σπουδαστών, έτσι ώστε να εξασφαλίζονται συνεχή κίνητρα για μάθηση. Από τα ακρωνύμια των παραπάνω εννοιών παίρνει το όνομά του το μοντέλο εκπαιδευτικού σχεδιασμού ARCS (Keller, 1983 και Keller & Kopp, 1987, όπως αναφ. στο Balaban-Sali, 2008). 2. E-learning και εκπαίδευση Ένα από τα θέματα που προκαλούν ανησυχία και προβληματισμό αναφορικά με την εκπαίδευση online είναι ο βαθμός ολοκλήρωσης των σπουδών ή αντίστοιχα το ποσοστό εγκατάλειψης των σπουδών που πραγματοποιούνται με τη μέθοδο του e- learning πριν από την ολοκλήρωσή τους (Herbert, 2006). Κλειδί για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου φαίνεται να είναι το ζήτημα της παρακίνησης των σπουδαστών (Cocea, 2006). Οι έρευνες που ασχολούνται με τη διερεύνηση του παραπάνω προβληματισμού προσπαθούν να δώσουν απάντηση στο ερώτημα γιατί οι σπουδαστές ολοκληρώνουν ή παρατούν τις σπουδές τους και πώς επιδρούν σε αυτό υποστηρικτικοί ή αποτρεπτικοί παράγοντες. Οι πολλαπλές υποχρεώσεις, η ανεπαρκής αλληλεπίδραση με τους εκπαιδευτές, η τεχνολογία και οι απαιτήσεις των μαθημάτων είναι οι παράγοντες που λειτουργούν σαν εμπόδια. Τα ισχυρά κίνητρα για την ολοκλήρωση των σπουδών, η εμπλοκή με την εκπαιδευτική κοινότητα και η εκτίμηση της ευελιξίας που προσφέρει ένα online πρόγραμμα διευκολύνουν την ολοκλήρωση των σπουδών (Müller, 2008), όπως επίσης η σύνδεση του περιεχομένου του μαθήματος με τον μελλοντικό προσανατολισμό των σπουδαστών (Schmidt και Werner, 2007). Μια σειρά από έρευνες διερευνούν τις αντιλήψεις των σπουδαστών για το e-learning σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας και προσπαθούν να εντοπίσουν τα στοιχεία εκείνα που αποτελούν ενθαρρυντικούς ή αποτρεπτικούς παράγοντες για την ουσιαστική συμμετοχή των σπουδαστών σε ένα πρόγραμμα e-learning. Ο Whitlock (όπως αναφ. στο Goff-Kfouri, 2006) συνοψίζει τα χαρακτηριστικά ενός καλοσχεδιασμένου online μαθήματος στα ακόλουθα: ξεκάθαροι στόχοι, ελκυστική παρουσίαση, ξεκάθαρη σήμανση, ευκολία στη χρήση, κατάλληλη γλώσσα, δομή με αυτοτελείς λογισμικές μονάδες (modules), ποικιλία ερωτήσεων και προβλημάτων, ανατροφοδότηση για την πρόοδο και λογική συνέχεια. Τα χαρακτηριστικά αυτά σε μεγάλο βαθμό επιβεβαιώνονται και από άλλες έρευνες, όπως αυτές του Kim (2004), των Kelsey και D`souza (2004) των Peachey, Jones και Jones (2006) και των Stodel, Thompson και Mac Donald (2006). Ένας προβληματισμός που διαφαίνεται σχεδόν σε όλες τις έρευνες που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι το ζήτημα της αλληλεπίδρασης μεταξύ εκπαιδευόμενων και εκπαιδευτών αλλά και μεταξύ εκπαιδευόμενων και κατά πόσο το αίτημα για αλληλεπίδραση και ανατροφοδότηση μπορεί να καλυφθεί επαρκώς σε ένα περιβάλλον e-learning με τη χρήση ενός (ασύγχρονου συνήθως) φόρουμ συζήτησης. Η Markel (2001) στην ποιοτική της έρευνα σχετικά με τη χρήση του φόρουμ στην εκπαίδευση μέσω διαδικτύου, υποστηρίζει ότι το φόρουμ είναι ένας δημόσιος χώρος συζήτησης, ο οποίος αφήνει χρόνο για σκέψη. Ενώ υπάρχει μια ροή συζήτησης, δεν 152

5 υπάρχει η πίεση της πρόσωπο με πρόσωπο συζήτησης στην τάξη για άμεση απάντηση. Επιπλέον δίνεται η δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους-συμμετέχοντες να «επισκεφτούν ξανά» τη συζήτηση και να προσθέσουν σχόλια. Η ανταπόκριση εκπαιδευτή και εκπαιδευόμενου είναι το κλειδί για τη δημιουργία γνώσης στα πλαίσια του φόρουμ. Γενικά το φόρουμ δίνει τη δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους να συμμετέχουν ενεργά στο περιεχόμενο του μαθήματος και να αποκτήσουν γνώσεις βαθιές και με διάρκεια. Τα πλεονεκτήματα του φόρουμ επιβεβαιώνουν και οι έρευνες των Lee-Balwin (2005) και Kuo (2005). 3. E- learning & ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση Η εφαρμογή της εξ αποστάσεως κατάρτισης του προσωπικού τους από εταιρίες (ιδιαίτερα αυτές που έχουν γεωγραφικά διάσπαρτο προσωπικό) είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση του εκπαιδευτικού κόστους, την εξοικονόμηση χρόνου και τη δημιουργία ενός εκπαιδευμένου και παραγωγικού εργατικού δυναμικού (Berge και Kendrick, 2005). Το διαδίκτυο προσφέρει ευελιξία χρόνου και χώρου και έτσι επιτρέπει στις επιχειρήσεις να εκπαιδεύσουν γεωγραφικά διάσπαρτους υπαλλήλους τους χωρίς να επωμίζονται τα έξοδα ταξιδίου (Lee και Chamers, 2001). Σε άλλες πάλι περιπτώσεις το διαδίκτυο προβάλει ως η μόνη λύση για την κατάρτιση των υπαλλήλων μιας επιχείρησης. Για παράδειγμα ο Goolnik (2002) αναφέρει ότι στο Aberdeenshire της Σκοτίας, αγροτική περιοχή με σημαντικό ποσοστό απασχόλησης σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η κατάρτιση του προσωπικού με συμβατικές μεθόδους σε οργανωμένα κέντρα καθίσταται προβληματική λόγω της μεγάλης γεωγραφικής διασποράς τους και της λειτουργίας τους σε απομακρυσμένες περιοχές, με αντίξοες συχνά καιρικές συνθήκες. Σε κάθε περίπτωση, πριν από την εφαρμογή του e-learning θα πρέπει να προηγηθεί συστηματική έρευνα ώστε να επιβεβαιωθεί ότι οι εκπαιδευόμενοι αποκτούν όντως τις γνώσεις και τις ικανότητες που τους διδάσκονται online και ότι το e-learning είναι ο καλύτερος τρόπος επίτευξης των στόχων της ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης (Strother, 2002). Ωστόσο και παρά τα προφανή οφέλη του e-learning στην ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση, στη βιβλιογραφία επισημαίνονται κάποιοι προβληματισμοί που έχουν να κάνουν τόσο με τις προϋποθέσεις που θα πρέπει να πληρούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή του e-learning σε μια επιχείρηση, όσο και με τους υποστηρικτικούς παράγοντες και τα εμπόδια που παρουσιάζονται. Ένα μέρος της βιβλιογραφίας εστιάζει στο ρόλο της ηγεσίας και της ανάπτυξης της «κατάλληλης» φιλοσοφίας μέσα στην επιχείρηση, η οποία να ευνοεί την εφαρμογή της εξ αποστάσεως ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης και κατ` επέκταση της κατάρτισης μέσω e-learning, εφόσον βέβαια συνδυάζεται με την απαραίτητη υποδομή. Οι Berge και Kendrick (2005) υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη από τη μεριά της επιχείρησης μιας φιλοσοφίας που να στηρίζει την τεχνολογία, τη δια βίου μάθηση και την αλλαγή βρίσκεται στα θεμέλια της εξ αποστάσεως κατάρτισης. Οι επιχειρήσεις δεν θα πρέπει μόνο να αναπτύξουν μια φιλοσοφία που έχει να κάνει με τη χρήση της τεχνολογίας, αλλά που επίσης στηρίζει την ισότιμη πρόσβαση στο εκπαιδευτικό υλικό, την επικαιροποίηση της πληροφόρησης και την προώθηση της μάθησης για την επίτευξη των επιχειρηματικών στόχων. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι αυτή η φιλοσοφία της επιχείρησης να γίνει γνωστή σε όλο το προσωπικό. Υποστηρίζουν επίσης ότι η εταιρική κουλτούρα μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην εφαρμογή της εξ αποστάσεως κατάρτισης. Η αρνητική επίδραση μιας κουλτούρας που δεν αγκαλιάζει την εξ αποστάσεως κατάρτιση μπορεί να είναι καταστροφική για κάθε εκπαιδευτική πρωτοβουλία, ανεξάρτητα από την τεχνολογική 153

6 υποδομή που υπάρχει ή τη χρηματοδότηση της εξ αποστάσεως κατάρτισης. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αλλαγής της εταιρικής κουλτούρας είναι να βρεθούν υποστηρικτές της εξ αποστάσεως κατάρτισης μεταξύ των στελεχών της επιχείρησης (Cho και Berge, 2002). Ωστόσο, προκειμένου να εκμεταλλευτεί μια επιχείρηση το πλεονέκτημα και τις δυνατότητες που παρέχει το e-learning, είναι σημαντικό να εξασφαλίσει ότι οι υπάλληλοί της το έχουν ενστερνιστεί και συμμετέχουν πραγματικά σε αυτό. Διάφοροι παράγοντες θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, ώστε να εξασφαλιστεί ότι έχουν παραμεριστεί τα εμπόδια στη μάθηση (Frankola, 2001, όπως αναφ. στο Rabak και Cleveland-Innes, 2006). Ακόμα και με καλοσχεδιασμένα μαθήματα, ικανούς εκπαιδευτές και κατάλληλη τεχνολογία, η έλλειψη υποστήριξης ή/και κατανόησης των μαθησιακών προτιμήσεων των εκπαιδευόμενων υπαλλήλων έχει άμεση επίδραση στην αποδοχή από μέρους των υπαλλήλων και τη συμμετοχή τους στο e-learning (Rabak και Cleveland-Innes, 2006). O Lewin (1997, όπως αναφ. στο Rabak και Cleveland-Innes, 2006) υποστηρίζει ότι το να λαμβάνεται υπόψη τι ενθαρρύνει τους εκπαιδευόμενους να ενστερνιστούν νέες μεθόδους μάθησης είναι σημαντικό, αλλά εξίσου σημαντικό είναι να εξεταστούν οι παράγοντες που οδηγούν σε απόρριψη του e-learning. Εντοπίζοντας τους παράγοντες απόρριψης μπορεί να μειωθεί η επίδρασή τους και επομένως να αυξηθεί η συμμετοχή των εκπαιδευόμενων. III. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ Με βάση την επισκόπηση της βιβλιογραφίας αλλά και χρήσιμες επισημάνσεις που έκαναν οι υπεύθυνοι για τα προγράμματα e-learning στην υπό εξέταση Τράπεζα, καθορίστηκε το ερευνητικό ερώτημα της εργασίας, καθώς και το πλαίσιο στο οποίο αναζητήθηκε η απάντησή του. Συγκεκριμένα αναζητήθηκαν οι παράγοντες που συνιστούν κίνητρα και εμπόδια για τους εκπαιδευόμενους που παρακολουθούν σεμινάρια e-learning στο πλαίσιο τεσσάρων αξόνων: α)τεχνολογία β)χρόνος γ)αλληλεπίδραση/ υποστήριξη δ)ανταμοιβή/ αναγνώριση. Πέρα από την απάντηση στο βασικό ερευνητικό ερώτημα, η παρούσα εργασία προσπάθησε δευτερευόντως να διερευνήσει κατά πόσο οι αντιλήψεις των εκπαιδευόμενων για τα ανωτέρω θέματα διαφοροποιούνται ανάλογα με ορισμένα ατομικά χαρακτηριστικά τους: ηλικία, οικογενειακή κατάσταση, μόρφωση, θέση στην ιεραρχία της Τράπεζας, χρόνια τραπεζικής υπηρεσίας, προηγούμενη εμπειρία στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. IV. Η ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Για την απάντηση στα ερευνητικά ερωτήματα επελέγη η διεξαγωγή μιας εκ των υστέρων έρευνας αντιλήψεων με πληθυσμό τους εργαζόμενους στην Τράπεζα που είχαν ολοκληρώσει ένα ή περισσότερα από τα τέσσερα προσφερόμενα σεμινάρια ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης e-learning. Η έρευνα διεξήχθη το πρώτο τετράμηνο του 2009 και αφορούσε τους εργαζόμενους στην Τράπεζα που είχαν παρακολουθήσει κάποιο/α σεμινάριο/α e-learning εντός του 2008, συνολικά άτομα. Πληροφόρηση για τα στοιχεία των εν λόγω ατόμων, καθώς και για το ποιο/α σεμινάριο/α παρακολούθησαν παρείχε η Διεύθυνση Ανάπτυξης Προσωπικού της Τράπεζας, η οποία έδωσε και την άδεια για τη διεξαγωγή της έρευνας. Η έρευνα που πραγματοποιήθηκε είναι ένας συνδυασμός ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας. Οι δύο τύποι έρευνας λειτουργούν συμπληρωματικά και επιτρέπουν αφενός 154

7 την καταγραφή της συχνότητας εμφάνισης ενός φαινομένου και της συσχέτισης μεταξύ μεταβλητών και αφετέρου την περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων που αναδεικνύονται (Bird, Hammersley, Gomm & Woods, 1999 και Παρασκευοπούλου- Κόλλια, 2008). Η διεξαγωγή της έρευνας πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις. Σε πρώτη φάση διεξήχθη πιλοτική έρευνα σε δύο στάδια, με σκοπό τον προέλεγχο του βασικού ερευνητικού εργαλείου, του ερωτηματολογίου, το οποίο περιείχε κλειστές και ανοικτές ερωτήσεις. Στο πρώτο στάδιο πραγματοποιήθηκαν κάποιες διερευνητικές συνεντεύξεις-συζητήσεις, ενώ στο δεύτερο ζητήθηκε η συμπλήρωση του ερωτηματολογίου από έναν μικρό αριθμό επιλεγμένων καταρτιζόμενων. Σε δεύτερη φάση πραγματοποιήθηκε η κύρια έρευνα με αποστολή του ερωτηματολογίου σε αναλογικό στρωματοποιημένο δείγμα πιθανότητας (proportionate probability stratified sample, Malhotra, 1996) 300 ατόμων, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στην υπηρεσιακή τους διεύθυνση. Επιστράφηκαν συμπληρωμένα 104 ερωτηματολόγια. Η επεξεργασία των ερωτηματολογίων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του υπολογιστικού πακέτου Microsoft EXCEL 2007 και του στατιστικού πακέτου SPSS Υπολογίστηκαν σχετικές συχνότητες, καθώς και άλλα μεγέθη περιγραφικής στατιστικής (αριθμός παρατηρήσεων, μέση τιμή, τυπική απόκλιση τετραγώνου κτλ) και στη συνέχεια διεξήχθη έλεγχος συσχέτισης μεταβλητών. Με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου συσχέτισης μεταβλητών και για την περεταίρω διερεύνησή τους πραγματοποιήθηκε, στην τρίτη φάση της έρευνας, περιορισμένος αριθμός συνεντεύξεων με καταρτιζόμενους που επιλέχθηκαν με βάση τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τους και τις απαντήσεις που έδωσαν σε κάποιες από τις ερωτήσεις του ερωτηματολογίου. V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αποτέλεσμα των τριών φάσεων της ερευνητικής διαδικασίας ήταν η εξαγωγή ορισμένων συμπερασμάτων που απαντούν στα ερευνητικά ερωτήματα και η διατύπωση μιας σειράς από προτάσεις για πρακτική εφαρμογή, με σκοπό τη βελτίωση των προσφερόμενων προγραμμάτων e-learning από την Τράπεζα που αποτέλεσε το αντικείμενο της παρούσας έρευνας. Στο βαθμό που το χρησιμοποιούμενο για την παρούσα έρευνα δείγμα είναι αντιπροσωπευτικό του πληθυσμού, τα αποτελέσματά της μπορούν να γενικευτούν για το σύνολο των συμμετεχόντων στα προγράμματα e- learning της Τράπεζας και κατ` επέκταση για το σύνολο των εργαζομένων σε αυτήν ως δυνητικά καταρτιζόμενους. Ωστόσο, η «προβολή» των αποτελεσμάτων της έρευνας στο σύνολο των προγραμμάτων ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης με e- learning που προσφέρονται από τις Τράπεζες στην Ελλάδα είναι περιορισμένη και εφικτή μόνο στο βαθμό που τόσο τα προσφερόμενα προγράμματα, όσο και η σύνθεση (ποσοτική και ποιοτική) του προσωπικού, αλλά και οι ιδιαίτερες συνθήκες εργασίας σε κάθε Τράπεζα παρουσιάζουν ομοιότητες με τα αντίστοιχα της συγκεκριμένης Τράπεζας, η περίπτωση της οποίας μελετήθηκε στην παρούσα εργασία. Θα μπορούσε, όμως, η παρούσα έρευνα να χρησιμοποιηθεί ως βάση για τη διεξαγωγή μιας αντίστοιχης διατραπεζικής έρευνας με αντικείμενο την ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση με προγράμματα e-learning, ώστε να εξαχθούν αντίστοιχα συμπεράσματα για όλο τον τραπεζικό κλάδο στην Ελλάδα. Ακολούθως παρουσιάζονται τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη διαδικασία της έρευνας και προτείνονται συγκεκριμένοι τρόποι βελτίωσης των προγραμμάτων e- learning που προσφέρει η Τράπεζα. Η παρουσίαση των συμπερασμάτων ακολουθεί 155

8 τη δομή των τεσσάρων αξόνων, στο πλαίσιο των οποίων επιχειρήθηκε η απάντηση στο ερευνητικό ερώτημα, συνδέεται όπου είναι δυνατόν με τη βιβλιογραφική επισκόπηση και εμπλουτίζεται με κάποιες από τις απαντήσεις των καταρτιζόμενων στις ανοικτού τύπου ερωτήσεις του ερωτηματολογίου της έρευνας και στις συνεντεύξεις, όταν αυτές επιβεβαιώνουν κάποιο από τα συμπεράσματα της έρευνας ή «φωτίζουν» μια άλλη όψη του θέματος. 1. Κίνητρα και εμπόδια που σχετίζονται με την τεχνολογία Οι συμμετέχοντες στην έρευνα δεν αντιμετώπισαν ιδιαίτερες δυσκολίες κατά τη διάρκεια του/των σεμιναρίου/ων e-learning που παρακολούθησαν από παράγοντες που σχετίζονται με την τεχνολογία, κάτι που σε μεγάλο βαθμό συνδέεται με το γεγονός ότι στη μεγάλη πλειοψηφία τους θεωρούν τους εαυτούς τους πολύ ή πάρα πολύ εξοικειωμένους με τη χρήση Η/Υ και διαδικτύου. Τα παραπάνω επιβεβαιώνουν τα συμπεράσματα προηγούμενων ερευνών για τη σημασία των αντιλήψεων των σπουδαστών σχετικά με την ευκολία χρήσης Η/Υ και διαδικτύου (βλ. π.χ. Miller, Rainer & Corley, 2003, Koohang & Durante, 2003, Rodriguez, Ooms, Mantanez & Yan, 2005), και αντίστοιχα για τα εμπόδια που θέτει η έλλειψη σχετικών γνώσεων από τους καταρτιζόμενους υπαλλήλους μιας επιχείρησης (βλ. π.χ. Lee & Chamers, 2001, Rabak και Cleveland-Innes 2006). Σε γενικές γραμμές οι συμμετέχοντες στην έρευνα είναι ευχαριστημένοι από το περιβάλλον του σεμιναρίου, κάτι που είναι εξαιρετικά σημαντικό, καθώς προηγούμενες έρευνες (π.χ. η έρευνα των Andreu & Jauregui, 2005 σε μια ισπανική Τράπεζα) έχουν δείξει ότι τυχόν τεχνολογικά προβλήματα και δυσκολίες πλοήγησης δημιουργούν αρνητικές αντιλήψεις για ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Ωστόσο, από την παρούσα έρευνα προκύπτει ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν κάποιες βελτιώσεις που θα διευκόλυναν τους καταρτιζόμενους. Συγκεκριμένα, αυτό που θα βοηθούσε τους καταρτιζόμενους είναι η βελτίωση της αυτόματης ανατροφοδότησης που προσφέρει το πρόγραμμα, έτσι ώστε σε περίπτωση που απαντήσουν λάθος σε μια ερώτηση, αυτόματα να είναι διαθέσιμο στην οθόνη τους το αντίστοιχο εκπαιδευτικό υλικό. Άλλωστε η ανατροφοδότηση είναι βασική αρχή που πρέπει να πληροί το εκπαιδευτικό υλικό για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση με πολλαπλή χρησιμότητα για τον εκπαιδευόμενο που μελετά μόνος του (Ματραλής, 1999). Επίσης θεωρείται χρήσιμη για την κατανόηση του περιεχομένου του σεμιναρίου η ύπαρξη κουίζ και σπαζοκεφαλιών, κάτι που επιβεβαιώνει αποτελέσματα προηγούμενων ερευνών (βλ. π.χ. Peachey, Jones και Jones, 2006). Αντίθετα, δε θεωρείται ότι θα βοηθούσε (ειδικά τους καταρτιζόμενους με πάνω από 10 χρόνια εργασίας στην Τράπεζα, όπως έδειξε ο έλεγχος συσχέτισης μεταβλητών) η διάνθιση του περιεχομένου του σεμιναρίου με χιουμοριστικά σκίτσα, κάτι σχετικά σύνηθες στο υλικό (έντυπο ή ηλεκτρονικό) σεμιναρίων που διεξάγονται σε άλλες χώρες. Το παραπάνω ίσως εξηγείται από τις διαφορετικές αντιλήψεις και παραστάσεις που έχουν οι Έλληνες εκπαιδευόμενοι και αναδεικνύει τη σημασία της κουλτούρας των εκπαιδευόμενων στο σχεδιασμό ενός προγράμματος (Clem, 2004). 2. Κίνητρα και εμπόδια που σχετίζονται με τον χρόνο Η σημασία του χρόνου έχει αναδειχθεί σε σημαντικό ζήτημα από τις σχετικές έρευνες για την εκπαίδευση/κατάρτιση μέσω διαδικτύου. Από τη μια μεριά η ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση μέσω διαδικτύου προσφέρει ευελιξία χρόνου και χώρου και έτσι επιτρέπει στις επιχειρήσεις να εκπαιδεύσουν τους γεωγραφικά διάσπαρτους υπαλλήλους τους χωρίς να επωμίζονται τα έξοδα ταξιδιού (βλ. π.χ. Lee & Chamers, 2001, Berge & Kendrick, 2005). Από την άλλη, η ευελιξία και η δυνατότητα να προχωρούν στη μάθησή τους στους δικούς τους ρυθμούς είναι συχνά βασικό κίνητρο 156

9 για την επιλογή από τους σπουδαστές της εκπαίδευσης μέσω διαδικτύου (βλ. π.χ. Kim, 2004, Andreu & Jauregui, 2005, Müller, 2008). Η περίπτωση, ωστόσο, των σεμιναρίων e-learning της υπό εξέταση Τράπεζας παρουσιάζει κάποια ιδιομορφία. Σίγουρα η Τράπεζα ως επιχείρηση επωφελείται από τα πλεονεκτήματα της κατάρτισης των υπαλλήλων της μέσω διαδικτύου. Η έννοια όμως της ευελιξίας του χρόνου για τους καταρτιζόμενους, οι οποίοι αποτελούν και το αντικείμενο της παρούσας έρευνας, παίρνει μια διαφορετική διάσταση από ό,τι συνήθως. Όπως έχει αναφερθεί, τα υπό εξέταση σεμινάρια e-learning είναι διαθέσιμα μόνο στο εσωτερικό δίκτυο της Τράπεζας και η παρακολούθηση/μελέτη προβλέπεται να γίνεται εντός των εργασίμων ωρών. Αυτό σημαίνει ότι ο καταρτιζόμενος υπάλληλος έχει μόνο σχετική ευελιξία χρόνου, η οποία περιορίζεται από τις εργάσιμες ώρες, αλλά και από τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μελετά. Το τελευταίο φάνηκε και από τα αποτελέσματα της έρευνας και επιβεβαιώθηκε και από τις συμπληρωματικές συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν μετά το τέλος της κύριας έρευνας, καθώς ως το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι καταρτιζόμενοι, αναδείχθηκαν οι περισπασμοί στη μελέτη τους λόγω ανάγκης εξυπηρέτησης της πελατείας ή άλλης επείγουσας υπηρεσιακής ανάγκης. Ο προτεινόμενος χρόνος μελέτης που προβλέπεται στις οδηγίες του σεμιναρίου δε φαίνεται να βοηθά τους καταρτιζόμενους, γιατί προφανώς λόγω συνθηκών εργασίας δεν μπορεί να τηρηθεί. Το μέγεθος του προβλήματος επιβεβαιώνεται και από κάποιες από τις απαντήσεις που δόθηκαν στη σχετική ανοικτού τύπου ερώτηση του ερωτηματολογίου: «Είναι δύσκολο να κάνεις σεμινάριο εν ώρα εργασίας.» «Το μεγαλύτερο πρόβλημα: Φόρτος εργασίας.» «Ο όγκος εργασίας κατά τη διάρκεια του ωραρίου δεν επιτρέπει την παρακολούθηση και απαιτεί την ενασχόληση πέραν του κανονικού χρόνου εργασίας.» «Η παρακολούθηση χωρίς τις συνεχόμενες διακοπές είναι το σημαντικότερο.» Αντίστοιχα, όπως ήταν αναμενόμενο με δεδομένο το πρόβλημα που περιγράφηκε παραπάνω, αυτό που θα διευκόλυνε τη μεγάλη πλειοψηφία των καταρτιζόμενων είναι η εξασφάλιση ενός χρονικού διαστήματος μέσα στον εργασιακό χρόνο στη διάρκεια του οποίου θα μπορούν να μελετούν απερίσπαστοι. Άλλοι παράγοντες που θεωρήθηκαν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό διευκολυντικοί από τους συμμετέχοντες στην έρευνα είναι η δυνατότητα έναρξης του σεμιναρίου σε χρόνο της επιλογής τους, το «πάγωμα» του χρόνου σε περίπτωση που προκύψει κάτι έκτακτο και η δυνατότητα παρακολούθησης του σεμιναρίου και εκτός χώρου εργασίας μέσω διαδικτύου. Η δυνατότητα έναρξης του σεμιναρίου σε χρόνο επιλογής των καταρτιζόμενων φαίνεται, όπως έδειξε ο έλεγχος συσχέτισης μεταβλητών και επιβεβαίωσαν οι συνακόλουθες συμπληρωματικές συνεντεύξεις, ότι θα διευκόλυνε σχετικά περισσότερο τους καταρτιζόμενους που κατέχουν κάποιο κλιμάκιο ευθύνης στην Τράπεζα, καθώς ως προϊστάμενοι έχουν αυξημένες επαγγελματικές υποχρεώσεις. Η δυνατότητα παρακολούθησης του σεμιναρίου και εκτός χώρου εργασίας μέσω διαδικτύου διερευνήθηκε ξεχωριστά, καθώς η μελέτη εκτός χώρου εργασίας θα απαιτούσε από τους καταρτιζόμενους κάποιον εξοπλισμό και δυνατότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο, ζητήματα που όπως δείχνουν προηγούμενες έρευνες (βλ. π.χ. Rivera & Rice, 2002, Berge & Kendrick, 2005) θα πρέπει να έχουν εξασφαλιστεί από την αρχή ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για να είναι εφικτή η επιτυχία του. Τα αποτελέσματα της έρευνας, ωστόσο, έδειξαν ότι η ανάγκη για κάποιον εξοπλισμό και το κόστος πρόσβασης στο διαδίκτυο δε φαίνεται να προβληματίζουν την πλειοψηφία των καταρτιζόμενων, σχετικά λιγότερο δε τους μικρότερους σε ηλικία καταρτιζόμενους και αυτούς που έχουν σχετικά πρόσφατα ολοκληρώσει τις σπουδές 157

10 τους. Το παραπάνω μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι η πλειοψηφία των καταρτιζόμενων ήδη διαθέτει τον απαραίτητο εξοπλισμό και ήδη επιβαρύνεται, για προσωπική χρήση, το κόστος πρόσβασης στο διαδίκτυο. Αυτό όμως που φαίνεται ότι θα ενοχλούσε τους καταρτιζόμενους είναι η δαπάνη προσωπικού χρόνου και κυρίως το γεγονός ότι οι προϊστάμενοί τους θα περίμεναν ίσως ότι πλέον θα μελετούσαν μόνο εκτός ωρών εργασίας, κάτι που επιβεβαιώθηκε και από τις συμπληρωματικές συνεντεύξεις. Το θέμα αυτό θέτει ένα ζήτημα εξισορρόπησης κόστους-οφέλους από την παρακολούθηση του σεμιναρίου και παραπέμπει στην έννοια της «ανταμοιβής» ως κίνητρο για τους καταρτιζόμενους, η οποία θα παρουσιαστεί σε επόμενη ενότητα. 3. Κίνητρα και εμπόδια που σχετίζονται με την υποστήριξη/ ανταπόκριση/ αλληλεπίδραση Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων στην έρευνα αξιολόγησε θετικά την ανταπόκριση των αρμόδιων διοικητικών υπηρεσιών της Τράπεζας και των εκπαιδευτών στα αιτήματά τους (ερωτήσεις, απορίες κτλ.), κάτι που είναι σημαντικό, καθώς η εξασφάλιση της απαραίτητης διοικητικής υποστήριξης και οργάνωσης είναι προαπαιτούμενο για την επιτυχία ενός προγράμματος κατάρτισης (βλ. π.χ. Leary & Berge, 2007, Roy & Raymond, 2008). Λιγότερο θετική ήταν ωστόσο η άποψη των καταρτιζόμενων για την επικοινωνία με τους άλλους εκπαιδευόμενους και την υποστήριξη και ενθάρρυνση της προσπάθειάς τους από τον αρμόδιο εκπαιδευτή, ενώ τους ενόχλησε αρκετά η έλλειψη κοινωνικής επαφής και φυσικής παρουσίας του εκπαιδευτή. Τα παραπάνω αποτελέσματα επιβεβαιώνουν προηγούμενες σχετικές έρευνες για τη σημασία της αλληλεπίδρασης και το αντικίνητρο που συνιστά η έλλειψή της (βλ. π.χ. Kim, 2004, Kelsey & D`souza, 2004, Bassili, 2008). Αυτό που εντυπωσιάζει, ωστόσο, στα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας και επιβεβαιώθηκε και από τις συμπληρωματικές συνεντεύξεις, είναι ότι η μεγάλη πλειοψηφία των καταρτιζόμενων που συμμετείχαν σε αυτήν ενοχλήθηκε πολύ από την έλλειψη των συζητήσεων με φυσική παρουσία στην τάξη. Αντίστοιχα, αυτό που θεωρήθηκε ως ιδιαίτερης σημασίας διευκολυντικός παράγοντας για τους καταρτιζόμενους, περισσότερο και από οποιαδήποτε υποστήριξη/ενθάρρυνση λαμβάνουν από τους εκπαιδευτές τους, είναι η ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών με τους άλλους εκπαιδευόμενους, κάτι που συνήθως γίνεται στα παραδοσιακά σεμινάρια στην τάξη. Μάλιστα, όπως έδειξε ο έλεγχος συσχέτισης μεταβλητών, η δυνατότητα να συναντηθούν έστω και μια φορά οι καταρτιζόμενοι με τον εκπαιδευτή και τους άλλους εκπαιδευόμενους, αλλά και το να δέχονται επαίνους και ενθαρρυντικά λόγια από τους εκπαιδευτές είναι σχετικά πιο σημαντικό για τους καταρτιζόμενους με μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών, ίσως γιατί αυτοί έχουν ανάλογες θετικές εμπειρίες από τα χρόνια των μεταπτυχιακών τους σπουδών. Χαρακτηριστική είναι και μια απάντηση που δόθηκε στη σχετική ανοικτού τύπου ερώτηση του ερωτηματολογίου: «Δεν έχουμε τη δυνατότητα να ακούσουμε απορίες άλλων που μπορεί να μας δημιουργούνταν αργότερα, όπως γίνεται σε μία τάξη. Το φόρουμ δεν έχει την ίδια χρησιμότητα. Δεν είναι τόσο άμεσο. Επιπλέον δεν ήταν αναλυμένα βήμα-βήμα, ούτε είχαμε τη δυνατότητα όπως κάνουμε στην τάξη να κάνουμε περισσότερα παραδείγματα εάν κάτι δεν το καταλάβαμε καλά. Τέλος, είναι λίγο ξερή γνώση, ενώ από την τάξη όταν θυμάσαι πρόσωπα και ερωτήσεις σου μένουν περισσότερα πράγματα.» Το ζήτημα της αλληλεπίδρασης μεταξύ εκπαιδευόμενων και εκπαιδευτών, αλλά και μεταξύ εκπαιδευόμενων και το κατά πόσο το αίτημα για αλληλεπίδραση και ανατροφοδότηση μπορεί να καλυφθεί επαρκώς σε ένα περιβάλλον e-learning είναι ένας προβληματισμός που διαφαίνεται σχεδόν σε όλες τις σχετικές έρευνες. Αρκετές από αυτές (βλ. π.χ. Markel, 2001, Lee-Baldwin, 2005, Kuo, 2005, Kim, Wah & Lee, 158

11 2007) υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα ενός φόρουμ συζήτησης για την κάλυψη της παραπάνω ανάγκης, το οποίο προσφέρει και επιπλέον πλεονεκτήματα σε όρους γνώσης και συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το φόρουμ που λειτούργησε στο πλαίσιο των σεμιναρίων e-learning που αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας έρευνας δε φαίνεται, ωστόσο, να προσέφερε ανάλογες υπηρεσίες. Περίπου το ένα τρίτο των συμμετεχόντων αγνοούσε την ύπαρξή του και τελικά ελάχιστοι ήταν οι καταρτιζόμενοι που συμμετείχαν σε αυτό, αν και γνώριζαν την ύπαρξή του, με ακόμα λιγότερες συμμετοχές. Το παραπάνω αναδεικνύει ένα διπλό πρόβλημα. Καταρχήν υπάρχει ένα έλλειμμα ενημέρωσης για την ύπαρξη του φόρουμ. Επιπλέον, το ίδιο το φόρουμ δεν προβλήθηκε επαρκώς ως αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έτσι ώστε οι καταρτιζόμενοι να έχουν κάποιο κίνητρο να δοκιμάσουν να συμμετάσχουν σε αυτό και τελικά να εκτιμήσουν την όποια χρησιμότητά του. Ωστόσο, λόγω των πολύ λίγων συμμετοχών που καταγράφηκαν, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, δεν μπορούν να βγουν συγκεκριμένα συμπεράσματα από την παρούσα έρευνα για τη δυνητική αποτελεσματικότητα του φόρουμ ως μέσου κάλυψης των διαφόρων επιμέρους αναγκών των εκπαιδευόμενων, όπως για παράδειγμα επίλυση αποριών, υποστήριξη από τον εκπαιδευτή, ή ανταλλαγή απόψεων με τους άλλους εκπαιδευόμενους, και επομένως να γίνουν συγκεκριμένες προτάσεις για την οργάνωσή του. 4. Κίνητρα και εμπόδια που σχετίζονται με την ανταμοιβή/αναγνώριση Τα αποτελέσματα της έρευνας αναφορικά με ποιο είδος αμοιβής θεωρούν οι καταρτιζόμενοι ως ισχυρότερο κίνητρο κατά την παρακολούθηση του σεμιναρίου e- learning έδειξαν ότι οι καταρτιζόμενοι εκτιμούν περισσότερο συγκεκριμένα, «μετρήσιμα» θετικά αποτελέσματα από την παρακολούθηση του σεμιναρίου, τα οποία έχουν άμεσο αντίκτυπο στους ίδιους και τη θέση τους στην Τράπεζα. Σε αυτά συγκαταλέγονται η τοποθέτησή τους σε μια συγκεκριμένη θέση, η συνεκτίμηση του σεμιναρίου σε περίπτωση προαγωγής τους, η εφάπαξ χρηματική αμοιβή, αλλά και η εξειδίκευσή τους σε έναν τομέα και η απονομή κάποιου επαγγελματικού τίτλου. Ο έλεγχος συσχέτισης μεταβλητών έδειξε μια σχετική διαφοροποίηση της σημασίας των ανωτέρω παραγόντων ανάλογα με την ηλικία, τα χρόνια εργασίας στην Τράπεζα, τα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από την απόκτηση του τελευταίου πτυχίου και την οικογενειακή κατάσταση των εργαζομένων. Έτσι βρέθηκε ότι η απονομή ενός επαγγελματικού τίτλου είναι σχετικά πιο σημαντικό κίνητρο για τους νεώτερους σε ηλικία καταρτιζόμενους, τους καταρτιζόμενους με χρόνια εργασίας στην Τράπεζα και τους καταρτιζόμενους με παιδιά, ενώ η συνεκτίμηση της ολοκλήρωσης του σεμιναρίου σε περίπτωση προαγωγής των καταρτιζόμενων και η χορήγηση εφάπαξ αμοιβής είναι σχετικά πιο σημαντικό κίνητρο για τους καταρτιζόμενους που έχουν σχετικά πρόσφατα ολοκληρώσει τις σπουδές τους και κατ` επέκταση για τους νεώτερους σε ηλικία. Αντίθετα λιγότερο «απτοί» παράγοντες όπως το ίδιο το αντικείμενο του σεμιναρίου, η συνάφεια με τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα, η καλύτερη εκτέλεση των καθηκόντων τους, η αναγνώριση που τυχόν θα απολαμβάνουν από προϊσταμένους και πελάτες, αλλά και η σύνδεση του σεμιναρίου με τους επιχειρησιακούς στόχους της Τράπεζας, έχουν σαφώς μικρότερη σημασία. Τα παραπάνω επιβεβαιώνουν σε γενικές γραμμές, αν και όχι με την ίδια σχετική βαρύτητα, τα αποτελέσματα της έρευνας των Rabak & Cleveland-Innes (2005) σχετικά με το τι επηρεάζει την αποδοχή ή την απόρριψη από μέρους των υπαλλήλων μιας πρωτοβουλίας ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης με τη μέθοδο του e-learning. Αυτό που δεν επιβεβαιώνεται είναι το τι συνιστά αντικίνητρο σε σχέση με την ανταμοιβή. Έτσι, σε αντίθεση με προηγούμενες έρευνες, η παρούσα έρευνα έδειξε ότι παρόλο που οι παραπάνω μορφές αμοιβής συνιστούν σημαντικά 159

12 κίνητρα, η έλλειψή τους δεν αποτελεί αποθαρρυντικό παράγοντα για την πλειοψηφία των καταρτιζόμενων. Μια εξήγηση που θα μπορούσε να δοθεί γι` αυτό είναι ότι επειδή ακριβώς τα σεμινάρια είναι κάτι συχνό στην Τράπεζα (απόδειξη ότι σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες στην έρευνα είχαν παρακολουθήσει στο παρελθόν κάποιο σεμινάριο) οι εργαζόμενοι θεωρούν το σεμινάριο κάτι αναπόφευκτο, ένα «αναγκαίο κακό», μια ακόμα υποχρέωσή τους, κάτι που ναι μεν ελλείψει άλλων κινήτρων μπορεί να μην κάνουν με ιδιαίτερο ενθουσιασμό, αλλά και κάτι στο οποίο οφείλουν να «επενδύσουν» ένα minimum προσπάθειας και ενέργειας. 5. Τελικά ποιο είδος σεμιναρίου προτιμούν οι καταρτιζόμενοι ; Όταν οι συμμετέχοντες στην έρευνα ρωτήθηκαν στην αρχή του ερωτηματολογίου εάν επιθυμούσαν την επέκταση της κατάρτισης στην Τράπεζα με τις μεθόδους e-learning και σε άλλα γνωστικά αντικείμενα, η μεγάλη πλειοψηφία τους (πάνω από 80%) απάντησε θετικά. Ωστόσο, στην τελευταία ερώτηση του ερωτηματολογίου σχετικά με το προτιμώμενο είδος σεμιναρίου, το σεμινάριο στην τάξη προτιμήθηκε από την πλειοψηφία των συμμετεχόντων με το εξ αποστάσεως σεμινάριο κατά τις ώρες εργασίας να ακολουθεί με αρκετή διαφορά. Το αποτέλεσμα αυτό παραξενεύει αν και έχει παρατηρηθεί και σε προηγούμενη έρευνα του O`Malley (1999). Μια εξήγηση γι `αυτό θα μπορούσε να δοθεί από το γεγονός ότι οι καταρτιζόμενοι δεν είναι αντίθετοι καταρχήν στην ιδέα του e-learning, πλην όμως ο τρόπος με τον οποίο το βίωσαν απείχε πολύ από τον ιδανικό, καθώς οι συνθήκες μελέτης εν ώρα εργασίας ήταν αρκετά έως πολύ αποθαρρυντικές. Χαρακτηριστική είναι η απάντηση που δόθηκε σε μια σχετική ανοικτή τύπου ερώτηση του ερωτηματολογίου: «Είναι κατά τη γνώμη μου αναγκαίο, να υπάρχει υποχρεωτικός χρόνος μελέτης μέσα στην εβδομάδα και να ενημερώνονται γι` αυτό και οι διευθυντές των καταστημάτων ώστε να μπορεί ο εκπαιδευόμενος να μελετάει. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει προκαθορισμένος χρόνος μελέτης είναι και ο βασικός λόγος που προτιμάω τα σεμινάρια σε τάξη.» Παρόλα αυτά, το εξ αποστάσεως σεμινάριο κατά τις ώρες εργασίας προτιμάται σε σχέση με το εξ αποστάσεως σεμινάριο εκτός ωρών εργασίας. Η εξήγηση γι` αυτό θα πρέπει να αναζητηθεί στον προβληματισμό που εξέφρασαν οι καταρτιζόμενοι σχετικά με τη δαπάνη προσωπικού χρόνου και να συνδυαστεί, αν τελικά προκριθεί ως λύση με κάποια αντισταθμιστική αμοιβή. VI. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Ακολούθως παρατίθενται ορισμένες προτάσεις με βάση τα συμπεράσματα που εξήχθηκαν από την έρευνα για τη βελτίωση της παρεχόμενης κατάρτισης από την Τράπεζα με τις μεθόδους e-learning. Κάποιες από τις προτάσεις αφορούν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των σεμιναρίων e-learning, ενώ κάποιες άλλες αφορούν σε μεταβολές ολόκληρου του συστήματος ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης της Τράπεζας και της φιλοσοφίας του: 1. Βελτίωση της αυτόματης ανατροφοδότησης που προσφέρει το σύστημα e- learning ώστε, σε περίπτωση λανθασμένης απάντησης σε κάποια ερώτηση κατανόησης, ο καταρτιζόμενος να μπορεί άμεσα να έχει στην οθόνη του το αντίστοιχο εκπαιδευτικό υλικό. 2. Εμπλουτισμός του περιεχομένου των σεμιναρίων και με άλλους τύπους ερωτήσεων κατανόησης π.χ. κουίζ, σπαζοκεφαλιές, επαναληπτικές ερωτήσεις ανά ενότητα, ώστε να διατηρείται το ενδιαφέρον του καταρτιζόμενου και να 160

13 εξασφαλίζεται κατά το βέλτιστο ότι έχει κατανοήσει το περιεχόμενο του σεμιναρίου. 3. Εξασφάλιση ενός επιπέδου ευελιξίας του συστήματος, ώστε να δίνεται η δυνατότητα στους καταρτιζόμενους να επιλέγουν (εντός κάποιων ορίων φυσικά) τον χρόνο έναρξης του σεμιναρίου αλλά και να διακόπτουν προσωρινά το σεμινάριο σε περίπτωση που τους συμβεί κάτι έκτακτο (π.χ. μια ασθένεια). Τα παραπάνω όρια ευελιξίας θα μπορούσαν να διαμορφώνονται ανάλογα με τη θέση που κατέχει ο καταρτιζόμενος υπάλληλος, δίνοντας για παράδειγμα μεγαλύτερα περιθώρια στους καταρτιζόμενους με θέση ευθύνης στην Τράπεζα και σε όσους είναι τοποθετημένοι σε ιδιαίτερα απαιτητικές θέσεις εργασίας. 4. Ενημέρωση για την ύπαρξη του φόρουμ, καλύτερη προβολή των δυνατοτήτων του και παρακίνηση των καταρτιζόμενων να συμμετέχουν σε αυτό. Ίσως μια πρώτη «υποχρεωτική» συμμετοχή κατά την έναρξη του σεμιναρίου να βοηθούσε τους καταρτιζόμενους να εξοικειωθούν με την ιδέα του φόρουμ και να εξασφάλιζε ότι τουλάχιστον όλοι γνωρίζουν την ύπαρξή του. Σε αυτή τη φάση δεν μπορούν να γίνουν περισσότερες προτάσεις για βελτίωση της δομής και της οργάνωσης του φόρουμ, καθώς για κάτι τέτοιο θα απαιτηθεί να υπάρχουν περισσότερες συμμετοχές ώστε να έχει νόημα μια αξιολόγησή του. 5. Δημιουργία μέσα στην ίδια την εφαρμογή των σεμιναρίων e-learning ενός χώρου, ανεξάρτητου ίσως από το φόρουμ, στον οποίο να μπορούν οι καταρτιζόμενοι να καταχωρούν λάθη ή παραλείψεις που εντόπισαν στο περιεχόμενο του σεμιναρίου. Το σημαντικό σε αυτήν περίπτωση είναι οι καταχωρήσεις των καταρτιζόμενων να επεξεργάζονται άμεσα από μια εξειδικευμένη ομάδα (ίσως την ομάδα που σχεδίασε το πρόγραμμα) και οι τυχόν απαραίτητες βελτιώσεις/διορθώσεις να γίνονται μέσα στο ελάχιστο χρονικό διάστημα, πριν δηλαδή οι καταρτιζόμενοι ολοκληρώσουν το σεμινάριο. Με αυτό τον τρόπο πέρα από τα οφέλη από την άμεση βελτίωση του σεμιναρίου, οι καταρτιζόμενοι θα βλέπουν έμπρακτα και άμεσα ότι η γνώμη τους λαμβάνεται υπόψη, κάτι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό. 6. Σε περίπτωση που τα σεμινάρια e-learning εξακολουθούν να παρέχονται, όπως σήμερα, μόνο μέσω του εσωτερικού δικτύου της Τράπεζας, εξασφάλιση, σε συνεργασία με τους Διευθυντές των Καταστημάτων, υποχρεωτικού χρόνου μελέτης εντός της εργάσιμης ημέρας διάρκειας ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε σεμιναρίου. 7. Σε περίπτωση που προκριθεί η λύση της παροχής των σεμιναρίων e-learning και μέσω διαδικτύου, ώστε οι καταρτιζόμενοι να μπορούν να μελετούν και εκτός χώρου και χρόνου εργασίας, η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να συνοδευτεί τόσο από κάλυψη από πλευράς Τράπεζας του σχετικού κόστους (π.χ. με χορήγηση κάποιων καρτών προπληρωμένου χρόνου πρόσβασης στο διαδίκτυο) αλλά και με κάποια άλλα αντισταθμιστικά της δαπάνης του ελεύθερου χρόνου οφέλη. Μια ιδέα προς αυτήν την κατεύθυνση θα ήταν η παροχή κάποιου χρηματικού ποσού μετά το τέλος του σεμιναρίου ή η παροχή πρόσθετης άδειας. 8. Επανεξέταση του συνόλου των σεμιναρίων που προσφέρει η Τράπεζα ώστε ομαδοποιηθούν ανάλογα με το περιεχόμενό τους, το επίπεδο γνώσεων και το βαθμό εξειδίκευσης που παρέχουν και στη συνέχεια να συνδεθούν με την τοποθέτηση ενός υπαλλήλου σε μια συγκεκριμένη θέση εργασίας και την πρόταση για προαγωγή του, στην περίπτωση επιτυχούς ολοκλήρωσής τους. Ο παραπάνω σχεδιασμός θα πρέπει να είναι ξεκάθαρος και γνωστός εκ των προτέρων στο προσωπικό της Τράπεζας, ώστε να αποτελεί κίνητρο για τους υπαλλήλους που παρακολουθούν τα σεμινάρια. 161

14 9. Σε συνδυασμό με την παραπάνω πρόταση και σε συνεργασία με άλλους φορείς εκτός Τράπεζας (π.χ. Ελληνική Ένωση Τραπεζών, Πανεπιστήμια), ένταξη των σεμιναρίων ενδο-επιχειρησιακής κατάρτισης (ή κάποιων από αυτά) σε ένα αρθρωτό σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης το οποίο να οδηγεί σε κάποια μορφή πιστοποίησης/σε κάποιο επαγγελματικό τίτλο. Με αυτόν τον τρόπο θα γίνεται φανερό με απτό τρόπο στους καταρτιζόμενους ότι η παρακολούθηση ενός σεμιναρίου, πέρα από οποιασδήποτε βραχυχρόνιες ωφέλειες για τους ίδιους και την Τράπεζα, είναι μια επένδυση στον εαυτό τους με πολλαπλά μακροχρόνια οφέλη. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Andreu R. & Jauregui, K. (2005). Key factors of e-learning: A case study at a Spanish bank. Journal of Information Technology Education, 4. Retrieved October 24, 2008 from Balaban-Sali, J. (2008).Designing motivational learning systems in distance education. Turkish Online Journal of Distance Education, 9(3). Retrieved October 3, 2008, from Bassili, J. N. (2008). Motivation and cognitive strategies in the choice to attend lectures or watch them online. Journal of Distance Education 22(3), Berge, Z. L. & Kendrick A. A.(2005). Can interest in distance training be sustained in corporate organizations? International Journal of Instructional Technology & Distance Learning, 2(2). Retrieved October 14, 2008 from Bird M.,Hammersley M., Gomm R. & Woods P. (1999).Εκπαιδευτική Έρευνα στην Πράξη Εγχειρίδιο Μελέτης. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Cho S. Κ. & Berge Z. L. (2002). Overcoming barriers to distance training and education. USDLA Journal 16(1). Retrieved October 14, 2008 from JAN02_Issue/article01.html. Clem, F. A. (2004). Culture and motivation in online learning environments. Association for Educational Communications and Technology, 27 th, Chicago, IL, October (ERIC Document Reproduction Service No. ED ). Cocea, M. (2006). Assessment of motivation in online learning environments. Retrieved October 10, 2008 from Technical%20Report%20aug% Mihaela%20Cocea.doc. DfES-Department for Education and Skills. (2003). Towards a unified e-learning strategy. Consultation Document July Retrieved May 21, 2009 from Goff-Kfouri, C.A. (2006). On-line learning: one way to bring people together. (ERIC Document Reproduction Service No. ED ). Goolnik, G. (2002). E-Learning for smaller rurally based businesses: A demand-led challenge for Scottish educational institutions. Online Journal of Distance Learning Administration, 5(2). Retrieved October 31, 2008 from ojdla/summer52/ goolnik52.htm. Herbert, M. (2006). Staying the course: a study in online student satisfaction and retention. Online Journal of Distance Learning Administration, 9(4). Retrieved October 31, 2008 from Hodges, C. B. (2004). Designing to motivate: motivational techniques to incorporate in e-learning experiences. The Journal of Interactive Online Learning 2(3). Retrieved October 14, 2008 from Kelsey, K.D. & D souza, A. (2004). Student motivation for learning at a distance: Does interaction matter? Online Journal of Distance Learning Administration, 7(2). Retrieved October 31, 2008 from kelsey72.htm. Kim, K.-J. (2004). Motivational Influences in self-directed online learning environments: a qualitative case study. Association for Educational Communications and Technology, 27 th, Chicago, IL, October (ERIC Document Reproduction Service No. ED ). 162

15 Kim, T.L.S., Way, W.K. & Lee, T.A. (2007). Asynchronous electronic discussion group: analysis of postings and perception of in-service teachers. Turkish Online Journal of Distance Education, 8(1). Retrieved October 10, 2008 from pdf/article_2.pdf. Koohang, A. & Durante, A. (2003). Learners` perceptions toward the web-based distance learning activities/assignments portion of an undergraduate hybrid instructional model. Journal of Information Technology Education, 2. Retrieved October 27, 2008 from Kuo, M.M. (2005). A comparison of traditional videoconference-based and web-based learning environments. (ERIC Document Reproduction Service No. ED ). Leary, J. & Berge, Z.L. (2007). Challenges and strategies for sustaining elearning in small organizations. Online Journal of Distance Learning Administration, 10(3). Retrieved October 31, 2008 from berge103.htm. Lee, D. & Chamers, T. (2001). Web-based training and corporate America. Annual proceedings of selected research and development and practice papers presented at the National Convention of the Association for Educational Communications and Technology, Atlanta, GA. (ERIC Document Reproduction Service No. ED ). Lee-Baldwin, J. (2005). Asynchronous discussion forums: a closer look at the structure, focus and group dynamics that facilitate reflective thinking. Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 5(1). Retrieved October 29, 2008 from Malhorta K. N. (1996). Marketing Research (an applied orientation). New Jersey, USA: Prentice-Hall International, Inc. Markel, S.L. (2001). Technology and education online discussion forums: It s in the response. Online Journal of Distance Learning Administration, 4(2). Retrieved October 31, 2008 from Ματραλής, Χ. (1999). Ασκήσεις αυτοαξιολόγησης. Στο Κόκκος Α., Λιοναράκης, Α., Ματραλής, Χ. (Επιμ.), Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση Το Εκπαιδευτικό Υλικό και οι Νέες Τεχνολογίες. Τόμος Γ. (σελ ). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Miller, M.D., Rainer, R.K. & Corley, J.K. (2003). Predictors of engagement and participation in an online course. Online Journal of Distance Learning Administration, 6(1). Retrieved October 31, 2008 from ojdla/spring61/miller61.htm. Müller, T. (2008). Persistence of women in online degree-completion programs. International Review of Research in Open and Distance Learning, 9(2). Retrieved October 15, 2008 from Nichols, M. (2008). E-learning in context. E-Primer Series, no. 1. Retrieved May 21, 2009 from O Malley, J. (1999). Students perceptions of distance learning, online learning and the traditional classroom. Online Journal of Distance Learning Administration, 2(4). Retrieved October 31, 2008 from omalley24.htm. Παρασκευοπούλου-Κόλλια, Ε.Α. (2008). Μεθοδολογία ποιοτικής έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες και συνεντεύξεις. Open Education the Journal for Open and Distance Education and Educational Technology 4(1). Ανακτήθηκε την από το Peachey, P., Jones, P. & Jones, A. (2006). Encouraging student participation in an online course using pull initiatives. Electronic Journal of e-learning 4(1).Retrieved October 14, 2008 from Rabak, L. & Cleveland-Innes, M. (2006). Acceptance and resistance to corporate e-learning: A case from the retail sector. Journal of Distance Education 21(2), Rivera, J.C. & Rice, M. L. (2002).A comparison of student outcomes & satisfaction between traditional & web based course offerings. Online Journal of Distance Learning Administration, 5(3). Retrieved October 31, 2008 from ~distance/ojdla/fall53/rivera53.htm. Rodriguez, M.C., Ooms, A., Montanez, M. & Yan, Y. L. (2005). Perceptions of online learning quality given comfort with technology, motivation to learn technology skills, satisfaction & online learning experience. Paper presented at the annual meeting of the American Educational Research Association, Montreal, Canada. (ERIC Document Reproduction Service No. ED ). Roy, A., & Raymond, L. (2008). Meeting the training needs of SMEs: is e-learning a solution? Electronic Journal of e-learning 6(2). Retrieved October 14, 2008 from 163

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Εφαρμογές του Office 365 στην ενδοεπιχειρησιακή εκπαίδευση» Ονοματεπώνυμο Σπουδαστή:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 Το αρχικό πρόβλημα o Πώς θα επιλέξω θέμα για την διπλωματική μου εργασία; o

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ- ΕΚΠΑ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ- ΕΚΠΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ- ΕΚΠΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Δρ. Όλγα Χρ. Σίσκου Το διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή ερευνητικής πρότασης

Συγγραφή ερευνητικής πρότασης Συγγραφή ερευνητικής πρότασης 1 o o o o Η ερευνητική πρόταση είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό τμήμα της έρευνας. Η διατύπωσή της θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεγμένη, περιεκτική και βασισμένη στην ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έργου EUfolio

Αποτελέσματα Έργου EUfolio http://www.eufolio.eu Αποτελέσματα Έργου EUfolio Ημερίδα «Ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία Λευκωσία, 16 Μαΐου 2015 Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Οι απόψεις των εκπαιδευτικών των Τ.Ε. των Δημοτικών σχολείων για το εξειδικευμένο πρόγραμμα των μαθητών με νοητική ανεπάρκεια

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Οι απόψεις των εκπαιδευτικών των Τ.Ε. των Δημοτικών σχολείων για το εξειδικευμένο πρόγραμμα των μαθητών με νοητική ανεπάρκεια ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Οι απόψεις των εκπαιδευτικών των Τ.Ε. των Δημοτικών σχολείων για το εξειδικευμένο πρόγραμμα των μαθητών με νοητική ανεπάρκεια Ερευνητική προσέγγιση ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Διπλωματική Εργασία ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΙΛΚΟΥ Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός. Σχολιασμού. Διπλωματικής Εργασίας

Οδηγός. Σχολιασμού. Διπλωματικής Εργασίας ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης: «Σπουδές στην Εκπαίδευση» Οδηγός Σχολιασμού Διπλωματικής Εργασίας (βιβλιογραφική σύνθεση) ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: «ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές

Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές Charalambos Vrasidas www.cardet.org pambos@cardet.org Web 2.0 Επιχειρήματα υπέρ της ένταξης της τεχνολογίας (καινοτομίας) στη διδασκαλία Έχει εισβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Μικτή επιμόρφωση εκπαιδευτικών με την υποστήριξη Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Μαθημάτων Μάθησης (ΟΣΔΜΜ) MOODLE - LAMS

Μικτή επιμόρφωση εκπαιδευτικών με την υποστήριξη Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Μαθημάτων Μάθησης (ΟΣΔΜΜ) MOODLE - LAMS Μικτή επιμόρφωση εκπαιδευτικών με την υποστήριξη Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Μαθημάτων Μάθησης (ΟΣΔΜΜ) MOODLE - LAMS Δρ. Σπυρίδων Παπαδάκης Δρ. Σχολικός Σύμβουλος Πληροφορικής, Δ/ντής ΠΕΚ Πάτρας

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Μάθηση & Συστήματα που τη διαχειρίζονται

Ηλεκτρονική Μάθηση & Συστήματα που τη διαχειρίζονται Κύκλος Εκπαίδευσης «Συστήματα Ηλεκτρονικής Μάθησης & Ηλεκτρονική Αξιολόγηση» Ηλεκτρονική Μάθηση & Συστήματα που τη διαχειρίζονται Κατερίνα Γεωργούλη ΤΕΙ Αθήνας Μονάδα Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων. Τίτλος Πτυχιακής. Κίνητρα Χρήσης του Facebook από τους Έλληνες Χρήστες. Αζαρία Αλμπέρτος

Διδάσκων. Τίτλος Πτυχιακής. Κίνητρα Χρήσης του Facebook από τους Έλληνες Χρήστες. Αζαρία Αλμπέρτος Κίνητρα Χρήσης του Facebook από τους Έλληνες Χρήστες Τρόποι χρήσης του Facebook στην εκπαιδευτική διαδικασία. Απειλές και Κίνδυνοι στην Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα των Ελλήνων Χρηστών του Facebook Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές Εφαρμογές Η/Υ (Θεωρία) 21/03/2017. Διδάσκουσα: Αδαμαντία Κ. Σπανακά

Παιδαγωγικές Εφαρμογές Η/Υ (Θεωρία) 21/03/2017. Διδάσκουσα: Αδαμαντία Κ. Σπανακά Παιδαγωγικές Εφαρμογές Η/Υ (Θεωρία) 21/03/2017 Διδάσκουσα: Αδαμαντία Κ. Σπανακά (madspa@otenet.gr) ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ MOOC Μαζικό: παρέχεται η δυνατότητα εγγραφής μεγάλου αριθμού φοιτητών από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΚΤΥΑ FRANCHISE & ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Άρθρο του Παναγιώτη Γ. Ρουσόπουλου, Γενικού Διευθυντή της εταιρείας συμβούλων THE FRANCHISE CO. και Διευθύνοντα Συμβούλου της Dale Carnegie Training Hellas Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (1) ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 4ΕΤΔΕ 108 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013

Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Αθήνα, 24/1/2013 Δελτίο Τύπου ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ & ΙΝΕ ΓΣΕΕ Αθήνα, 24/1/2013 Κοινή Έρευνα των Ινστιτούτων της ΓΣΕΒΕΕ και της ΓΣΕΕ σχετικά με τα κίνητρα και τα εμπόδια συμμετοχής των ενηλίκων στη διά βίου μάθηση. Το Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού N.Γιαννούτσου Εργαστήριο Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας- ΦΠΨ-Φιλοσοφική σχολή http://etl.ppp.uoa.gr Τεχνολογίες για την ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Επεξήγηση. Διδάσκων. Τίτλος Πτυχιακής

Συνοπτική Επεξήγηση. Διδάσκων. Τίτλος Πτυχιακής 1 Κίνητρα Χρήσης του Facebook από τους Έλληνες Χρήστες Το πιο διαδεδομένο μέσο κοινωνικής δικτύωσης στον κόσμο και στην Ελλάδα είναι το Facebook. Θα διερευνηθούν τα κίνητρα και οι λόγοι για τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Σκοπός Έρευνας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση των παραγόντων που επιδρούν και διαμορφώνουν τη γνώμη, στάση και αντίληψη των νέων (μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού

Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΑΡΟΥΤΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΑΡΓΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΏΝ ΔΙΚΤΥΩΝ 2016-2017 Περίγραμμα Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ»

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ» ΕΠΙΤΑΓΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Α.Ε.Ι. ΚΑΙ Τ.Ε.Ι. «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ» Βασικός στόχος του προγράμματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η Μεθοδολογία της Έρευνας (research methodology) είναι η επιστήμη που αφορά τη μεθοδολογία πραγματοποίησης μελετών με συστηματικό, επιστημονικό και λογικό τρόπο, με σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 9: Ερωτηματολόγιο Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Γραβάνη «Νέες προσεγγίσεις στην εκπαίδευση ενηλίκων», Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Σάββατο, 20 Μαΐου 2017

Δρ. Μαρία Γραβάνη «Νέες προσεγγίσεις στην εκπαίδευση ενηλίκων», Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Σάββατο, 20 Μαΐου 2017 Δρ. Μαρία Γραβάνη «Νέες προσεγγίσεις στην εκπαίδευση ενηλίκων», Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Σάββατο, 20 Μαΐου 2017 1 Επισκόπηση της Παρουσίασης Βασικά βήματα οργάνωσης και σχεδιασμού διδακτικής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και η σημασία της Διοίκησης του Ανθρώπινου Δυναμικού στην περίπτωση των τουριστικών επιχειρήσεων

5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και η σημασία της Διοίκησης του Ανθρώπινου Δυναμικού στην περίπτωση των τουριστικών επιχειρήσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Πρόγραμμα επικαιροποίησης γνώσεων αποφοίτων ΑΕΙ στην οργάνωση, διοίκηση τουριστικών επιχειρήσεων και στην προώθηση τουριστικών προορισμών 5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήματα: ς, Ποιμαντικής & Κοινωνικής ς 1 Μελέτη απορρόφησης του

Διαβάστε περισσότερα

12/11/16. Τι είναι «ερευνητικό πρόβλημα» 1/2. Τι είναι «ερευνητικό πρόβλημα» 2/2

12/11/16. Τι είναι «ερευνητικό πρόβλημα» 1/2. Τι είναι «ερευνητικό πρόβλημα» 2/2 Τι είναι «ερευνητικό πρόβλημα» 1/2... είναι ένα εκπαιδευτικό θέμα ή ζήτημα που ένας ερευνητής παρουσιάζει και αιτιολογεί σε μία έρευνητική μελέτη θέμα πρόβλημα σκοπός - ερωτήματα Τι είναι «ερευνητικό πρόβλημα»

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Newsletter 4 / Οκτώβριος 2012

Newsletter 4 / Οκτώβριος 2012 Newsletter 4 / Οκτώβριος 2012 Περιεχόμενα POWER έργο POWER διαδικασία αξιολόγηση Κριτήρια αξιολόγησης Αποτελέσματα έρευνας POWER κοινοπραξία Διεθνές έργο POWER (People on Work Empowerment Resources) είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ m120

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ m120 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ m120 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Χαράλαμπος Χαραλάμπους Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ þÿµºà±¹ µåä¹ºì ¹ ¹º ĹºÌ ÃÍÃÄ ¼± þÿãä ½ º±Ä±½µ¼

Διαβάστε περισσότερα

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών 5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών συντελεστές Σπυρίδων Δουκάκης sdoukakis@rhodes.aegean.gr ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου Μαρία Μοσκοφόγλου-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων Τι είναι η Οργάνωση και Διοίκηση των Πωλήσεων:

Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων Τι είναι η Οργάνωση και Διοίκηση των Πωλήσεων: Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων Τι είναι η Οργάνωση και Διοίκηση των Πωλήσεων: Μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες της επιχείρησης είναι αυτή των πωλήσεων, καθώς αποτελεί τον συνδετικό κρίκο μεταξύ επιχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε Δρ. Μαρία Φραγκάκη Research areas in D.E: Macro level: Distance Education Systems & Theory Meso level: Management-Organization-Technologies Micro level:

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

«Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού

«Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού «Ωρίων»: Online Πρόγραμμα Πληροφοριακού Γραμματισμού Ηλίας Νίτσος Βιβλιοθήκη ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, nitsos@lib.teithe.gr Αφροδίτη Μάλλιαρη Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας & Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κ400 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κ400 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κ400 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή της καθοδηγούμενης διερευνητικής μεθόδου: πλεονεκτήματα, δυσκολίες και τρόποι αντιμετώπισης. Σαλούστρου Πόπη Γαζίου

Εφαρμογή της καθοδηγούμενης διερευνητικής μεθόδου: πλεονεκτήματα, δυσκολίες και τρόποι αντιμετώπισης. Σαλούστρου Πόπη Γαζίου Εφαρμογή της καθοδηγούμενης διερευνητικής μεθόδου: πλεονεκτήματα, δυσκολίες και τρόποι αντιμετώπισης Σαλούστρου Πόπη Γαζίου ΓΕΛ Τι είναι η Διερευνητική Μάθηση Μία διδακτική προσέγγιση που έχει στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου

Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Κεφάλαιο 2 Έννοια, ρόλος και επιμέρους κατηγοριοποιήσεις των στελεχών του Τραπεζικού κλάδου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Προκειμένου να προσδιορίσουμε τον πληθυσμό, τον οποίο θα κάλυπτε η συγκεκριμένη έρευνα,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Κυριακή Μπαλτά Βιβλιοθηκονόμος-Τεχνολόγος εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας - Βιβλιοθήκη Λάρισα Φεβρουάριος 2006 Εξ αποστάσεως εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ» Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΚΥΡΙΩΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: 9.10.5 Ηλεκτρονικό ενημερωτικό και εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι. (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι. (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον Στόχοι της Σχολικής Πρακτικής Ι Επιδιώκεται οι φοιτητές/-τριες: Να εξοικειωθούν με

Διαβάστε περισσότερα

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός)

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) 1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) Περιγραφή Βραβείου Βραβεύονται συγκεκριμένες δράσεις ή προγράμματα που επιδρούν στη σκέψη, το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΕΙ ΚΑΙ... 27 27 Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης Ιωάννης Κλαψόπουλος 1. Εισαγωγή Η παρούσα εισήγηση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως 1. Εισαγωγή Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης για ημοσίους Υπαλλήλους και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Ανάπτυξη Επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 6 Σημειώστε προβλήματα που αντιμετωπίσατε Αν και από τους τίτλους των ενοτήτων φαινόταν να υπάρχει συνάφεια με την προσχολική, ωστόσο με ελάχιστες εξαιρέσεις υπήρξε απογοητευτικό για εμάς. Το σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών από την Υπηρεσία Ηλεκτρονικής Πληροφόρησης της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών από την Υπηρεσία Ηλεκτρονικής Πληροφόρησης της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών από την Υπηρεσία Ηλεκτρονικής Πληροφόρησης της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Νούλα Αλβανούδη Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας noula@uom.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θ ε σ σ α λ ο ν ί κ η

Θ ε σ σ α λ ο ν ί κ η Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Γενικές επιμορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση αποδοχής και αναστολών σε μαθησιακές εμπειρίες εισαγωγής στελεχών και υπαλλήλων επιλεγμένων

Διαφοροποίηση αποδοχής και αναστολών σε μαθησιακές εμπειρίες εισαγωγής στελεχών και υπαλλήλων επιλεγμένων Διαφοροποίηση αποδοχής και αναστολών σε μαθησιακές εμπειρίες εισαγωγής στελεχών και υπαλλήλων επιλεγμένων υπηρεσιών του ιδιωτικού τομέα της περιοχής μείζονος Θεσσαλονίκης στα δεδομένα Νέων Τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 3/10/2016

Αξιολόγηση. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 3/10/2016 Αξιολόγηση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 3/10/2016 Εκπαιδευτική Αξιολόγηση Τι γνωρίζουν οι μαθητές; (Pellegrino, Chudowsky) Σε ποιο βαθμό; Τι δεν μάθανε; Βάσει ενδείξεων Τι λένε Τι κάνουν Βοηθά να δούμε αν πετύχαμε

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Τεχνολογίες Κοινωνικής Δικτύωσης στην Εκπαίδευση

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Τεχνολογίες Κοινωνικής Δικτύωσης στην Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τεχνολογίες Κοινωνικής Δικτύωσης στην Εκπαίδευση Ομάδα: Αριστερίδου Δανάη Ελένη (08) Ευαγγελόπουλος Νίκος (670)

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΉ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΏΝ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΉ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΏΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΉ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΏΝ 2. Εκπαιδευτικό Λογισμικό για τα Μαθηματικά 2.1 Κύρια χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού λογισμικού για την Διδακτική των Μαθηματικών 2.2 Κατηγορίες εκπαιδευτικού λογισμικού για

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ξένες Γλώσσες Τμήματα: Αγγλικής, Γαλλικής, Γερμανικής & Ιταλικής

Διαβάστε περισσότερα

Maximizing Training Effectiveness

Maximizing Training Effectiveness Maximizing Training Effectiveness Ευθυγράμμιση της Εκπαίδευσης με την Εταιρική Στρατηγική Ομιλήτρια: Δρ. Κατερίνα Μαρκεζίνη, Senior Consultant Trainer John Wooden: Σημασία έχουν αυτά που μαθαίνει κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Εισαγωγή στη Λογιστική Έρευνα Η αναζήτηση της αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Τεχνολογία

Εκπαιδευτική Τεχνολογία Εκπαιδευτική Τεχνολογία Εκπαιδευτική Τεχνολογία Πολυμέσα Όταν βλέπετε τα διπλανά σχήματα σημαίνει ότι υπάρχει δεσμός στο Διαδίκτυο Πρώτα βήματα Τη δεκαετία του 50 ξεκίνησαν οι προσπάθειες να δημιουργηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - m136 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - m136 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - m136 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση Ent-teach κεφαλαιο 3 - Ανάλυση Αγοράς Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα απευθύνεται σε μαθητές από όλους

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα παραδοσιακά συστήματα συνιστά το γεγονός ότι διδάσκοντες και

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Γενικές πληροφορίες σχετικά με το σύστημα αξιολόγησης H αξιολόγηση είναι κυρίως διαμορφωτική και στοχεύει να περιγράψει την πρόοδο που κάνουν οι μαθητές, και στη συνέχεια,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα