Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ 4ο αι. μ.χ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ 4ο αι. μ.χ."

Transcript

1 ε ρ ω Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ 4ο αι. μ.χ.

2 ερως κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν AΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ 4ο αι. μ.χ. eπιμέλεια αφιερωματος: Καθηγητής νικόλαος χρ. σταμπολίδης Διευθυντής Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης ΕΡΩΣ Aπό τη Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη Αρχαιότητα Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 10/12/ /04/2010 προειδοποιηση: Στο αφιέρωμα απεικονίζονται ορισμένες σκηνές έντονα ερωτικού περιεχομένου

3 έρως «Ἔρως δ ἐτίναξέ μοι φρένας ὡς ἄνεμος κατ ὄρος δρύσιν ἐμπέτων» «Ο Έρωτας μού συντάραξε τα μυαλά, όπως ο άνεμος που πέφτει πάνω στις βαλανιδιές κατεβαίνοντας από το βουνό» (σαπφώ, απόσπασμα 47) [ 2 ]

4 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 Ἀβέβαιος, ἁβρός, ἁβροπέδιλος, ἀγέρωχος, ἀγαλλόμενος, ἄγριος, ἄγρυπνος, ἀδόνητος, ἀήττητος, ἀθαμβής, ἀθάνατος, ἀλάστωρ, ἀληθινός, ἀνήμερος, ἀνίκητος, ἀνώνυμος, ἄρχων, ἄτεγκτος, ἄτρεπτος, ἄφθονος, ἄφρων, ἀφύλακτος, βαρύζηλος, βασιλεύς, βίαιος, γαμήλιος, γελῶν, γλυκύς, γλυκύπικρος, γνήσιος, γυμνός, δαίμων, δεινός, δέσμιος, δεσπότης, δολοπλόκος, δοξαστός, δραπετίδης, δριμύς, ἔμφυτος, ἐπίβουλος, ἑταῖρος, εὐμενής, εὔχαρις, ἐφίμερος, ἡγήτωρ ψυχῶν, ἡδύς, ἥλιος, ἡνίοχος, θερμός, θῆλυς, θηρευτής, θρασύς, ἰατρός, ἱερός, ἱμερόεις, κάλλιστος θεῶν, κευθόμενος, κοινός, κοῦρος, κλῃδοῦχος, κύριος, λάβρος, ληστής λογισμοῦ, λυσιμελής, μέγας, μείλιχος, μειδιόων, μυσταγωγός, νήπιος, νοητός, νόθος, ὀνομαστός, ὀξύ δεδορκώς, ὅσιος, οὐράνιος, παῖς, παιώνιος, παμφάγος, πανδαμάτωρ, πάνδημος, πικρός, πλαστός, πλανώμενος, ποικιλόπτερος, πτερόεις, πυρφόρος, σκότιος, συνεργός, σώφρων, σωτήρ, τακερός, τοξαλκής, τοξότης, τραχύς, τριπανούργος, τύραννος, ὑπερπόντιος, φρενοκλόπος, φρενολῃστής, φίλος, χρυσοκόμας, χρυσοφαής, ψυχῆς ἀκόνη, ψυχῆς μάγειρος, ὠκύς Όπως μπορεί να αντιληφθεί κανείς από τα πολυάριθμα επίθετα που αναφέρθηκαν παραπάνω, είναι εξαιρετικά δύσκολο να ορίσει κανείς με λέξεις τον πλέον πολυεπίθετο θεό της αρχαιότητας, τον Έρωτα. Η χώρα της γλώσσας είναι αδύνατο να χωρέσει το αχώρητο. Περιορίζομαι αναγκαστικά, ως εκ τούτου, να απομονώσω φράσεις από το Συμπόσιον του Πλάτωνα, όπου ο φιλόσοφος σε ένα χιαστί αντιμεταθετικό λογοτεχνικό σχήμα αναφέρει στον πόνο, στον φόβο, στον πόθο και στον λόγο δηλαδή στη λογική αυτός είναι κυβερνήτης (λόγο), επιβάτης (στον πόθο), παραστάτης (στον φόβο) και σωτήρ άριστος (στον πόνο). Και συνεχίζει: ούτε τιμές, ούτε πλούτος, ούτε άλλο ουδέν, όπως ο Έρως για να καταλήξει ότι αποτελεί πάντων θεών και ανθρώπων νόημα. Επομένως, πώς να χωρέσεις μέσα σε μια προσπάθεια όσο σημαντική κι αν επιθυμείς να την πραγματώσεις στο πεπερασμένο πλαίσιο μιας Έκθεσης τις πολυάριθμες όψεις και παραστάσεις μιας αρχικά απρόσωπης ενοποιητικής, ελκτικής και γονιμοποιού δύναμης που, στη συνέχεια, μετατρέπεται σε ανθρωπόμορφη θεότητα; Για να είμαι ειλικρινής, δεν μπορείς! Απλώς το τολμάς. [ 3 ]

5 έρως O έρωτας αντίθετα με ό,τι πίστευε στην αρχαιότητα η πλειονότητα των ανθρώπων δεν ξεκίνησε ως γιος της Αφροδίτης αλλά ως δύναμη αρχέγονη. Ο Ησίοδος γύρω στο 700 π.χ. αναφέρει ότι προϋπήρχε των θεών και των ανθρώπων. Ήταν μια από τις τρεις πρωταρχικές και αγέννητες οντότητες δίπλα στο Χάος και τη Γη. Ήταν η ενοποιητική δύναμη που εξασφάλιζε τη δυνατότητα αναπαραγωγής ακόμη και των ίδιων των θεών. Από το Χάος θα γεννηθούν το Έρεβος και η Νύχτα και από την ερωτική τους ένωση ο Αιθέρας και η Ημέρα (δηλαδή το φως). Γι αυτό κι αργότερα σε απεικονίσεις των κλασικών χρόνων, η πρωταρχική αυτή θεότητα, ο Έρως, είναι παρούσα στη γέννηση της Αφροδίτης (εικ. 1) που αναδύεται από τον αφρό της θάλασσας, καθώς ο Κρόνος ευνουχίζοντας τον πατέρα του Ουρανό, τού κόβει το ανδρικό μόριο και αυτό πέφτοντας στη θάλασσα την γονιμοποιεί. Από την ένωση αυτή προέκυψε η Αφρο-δίτη (η αναδυόμενη από τον αφρό). Και ενώ θα νόμιζε κανείς ότι το βασικό κοσμογονικό σχήμα που καθιερώνει ο Ησίοδος, είναι αυστηρό και ο Έρωτας είναι η απρόσωπη κοσμογονική δύναμη που ελάχιστη έχει σχέση με το ανθρώπινο ερωτικό πάθος (την κύρια έμπνευση της αρχαϊκής λυρικής ποίησης και μια από τις βασικές συνιστώσες της τραγωδίας), λίγο μετά την Ησιόδεια εισαγωγή, ο Έρως είναι: ο πιο όμορφος από όλους τους αθανάτους (Ησίοδος, Θεογονία 116 κ.εξ. «αυτός που παραλύει τα μέλη, και όλων των θεών και όλων των ανθρώπων κυριεύει την ψυχή και τη σύνεση»). Ο Όμηρος δεν αναφέρεται στον θεό, αλλά προβάλλει έντονα το ηδονικό στοιχείο της συνουσίας, όπως πιθανότατα δεικνύει εικ. 1 Αττική ερυθρόμορφη πελίκη. Εικονίζεται η γέννηση της Αφροδίτης καθώς αναδύεται από τη θάλασσα, καλυμμένη από ένα κοχύλι. Ο Έρως φτερουγίζει και υποδέχεται τη θεά προτείνοντάς της το χέρι του, ενώ τη σκηνή παρακολουθούν ο Ερμής και ο Ποσειδών. Αποδίδεται στον Ζωγράφο της Ευρώπης π.χ. Αρχ. Μουσείο Πολυγύρου, αρ. ευρ. V (Διαχείριση: Αρχ. Μουσείο Θεσ/νίκης). Αρχ. Μουσείο Θεσσαλονίκης [ 4 ]

6 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 [ 5 ]

7 έρως η απεικόνιση μιας συνεύρεσης πάνω σε έναν υστερογεωμετρικό κρατήρα από την Εύβοια, ή όπως οι πήλινες συνευρέσεις ζευγαριών ανάλογης χρονολογικής σειράς από το σπήλαιο της Ινάτου στην Κρήτη. Κορυφαία είναι η σκηνή της Ιλιάδας (Ξ 346 κ.εξ.) όπου η Ήρα, προκειμένου να απομακρύνει τον Δία από το πεδίο της μάχης του Τρωικού πολέμου, θα τον αποπλανήσει ερωτικά. Γοητευμένος ο πατέρας των θεών πέφτει στα δίχτυα της Ήρας και ολόκληρη η φύση συνδράμει με τις δυνάμεις της τη θεϊκή αυτή ερωτική ένωση: «Μόνο έλα, εμείς τον έρωτα για λίγο να χαρούμε, /γιατί ώς τώρα πόθος γυναικός ή και θεάς ποτέ δεν έγινε πιο δυνατός όσο σε θέλω και ο γλυκός με καίει πόθος. Και η φύση εβοήθησε χορτάρι να φυτρώσει, λωτός και κρόκος και υάκινθος μαζί με αυτά ένα στρώμα, που τους κρατούσε μαλακά πάνω στο χώμα, και ένα σύννεφο χρυσό όλο λαμπρή δροσιά τριγύρω». Μόνον αργότερα στα τέλη του 7 ου αιώνα π.χ. κυρίως η Σαπφώ, που τον αναφέρει ως «γλυκύπικρον, ἀμάχανον ὄρπετον», δηλαδή γλυκύπικρο, ακαταμάχητο πλάσμα, δημιουργεί τον μύθο της γέννησης του Έρωτα από την Αφροδίτη, και λίγο αργότερα, στο περίφημο θραύσμα πίνακα (εικ. 2) που μας δάνεισε το Μουσείο της Ακρόπολης, η μελανόμορφη αττική αγγειογραφία απεικονίζει την Αφροδίτη με τα δύο δίδυμα παιδιά της αγκαλιά, δεξιά τον Έρωτα και αριστερά τον Ίμερο, την γλυκειά επιθυμία. Στην Έκθεση λοιπόν, για να αναφερθώ στο εξής στα κυριότερα τμήματά της, γίνεται προσπάθεια να φανεί πώς οι Έλληνες και εν μέρει οι Ρωμαίοι αντιλαμβάνονταν τον Έρωτα: ως κοσμογονική, ελκτική δύναμη, ως θεότητα, ως ανθρώπινη αξία αλλά και ως καθημερινή πράξη. Έτσι, ο κατά τα άλλα επικίνδυνος θεός, θα παρουσιαστεί ως γαλακτοτροφούμενο μωρό στην αγκαλιά στη μάνας του (εικ. 3): «Και γρήγορα ο Έρως πετάχτηκε στη λαμπερή αγκαλιά της μάνας του και όρμησε πάνω στα στητά της στήθη και λαίμαργα ήπιε όλο το γάλα» (Νόννος, Διονυσιακά XLI, 137 κ.εξ.). Άτακτο, σκανταλιάρικο παιδί που τιμωρείται με τρόπους κλασικούς (εικ. 4), όπως περιγράφει ο Λουκιανός (Θεών Διάλογοι, Αφροδίτη - Σελήνη): «Άσ τα είναι άτακτος πολλές φορές τον απείλησα ότι, αν δεν σταματήσει να κάνει αυτά τα πράγματα, θα [ 6 ]

8 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 2 Θραύσμα ενεπίγραφου μελανόμορφου αναθηματικού πίνακα. Η Αφροδίτη κρατά στην αγκαλιά της τον Ίμερο (επιθυμία) και τον Έρωτα π.χ. Μουσείο Ακρόπολης, αρ. ευρ. ΕΑΜ (GL 2526). Α επκα Μουσείο Ακρόπολης [ 7 ]

9 έρως [ 8 ]

10 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 3 Απουλική ερυθρόμορφη αρυβαλλοειδής λήκυθος με παράσταση Αφροδίτης που θηλάζει τον Έρωτα. Αποδίδεται στο εργαστήριο του Ζωγράφου του Θηλασμού π.χ. Αρχ. Μουσείο Τάραντα, αρ. ευρ Soprintendenza per i Beni Archeologici per la Puglia εικ. 4 Απουλικός ερυθρόμορφος γαμικός λέβης με παράσταση Αφροδίτης που ετοιμάζεται να δείρει τον Έρωτα με το σανδάλι της. Αποδίδεται στο εργαστήριο των Ζωγράφων του Θηλασμού και του Salting. 360 π.χ. Αρχ. Μουσείο Τάραντα, αρ. ευρ Soprintendenza per i Beni Archeologici per la Puglia [ 9 ]

11 έρως εικ. 6 Πήλινο ειδώλιο Έρωτα που ιππεύει τράγο π.χ. Αρχ. Μουσείο Λεμεσού, αρ. ευρ Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου τού σπάσω το τόξο και τη φαρέτρα, ότι θα τού πάρω τα φτερά, μέχρι και που του τις έβρεξα στα πισινάκια με το σανδάλι», ή και πιο ασυνήθιστους όταν πάνω στα σφραγίσματα της Δήλου 1 παριστάνεται με τη σιδερένια μπάλα του κρατούμενου στο πόδι, κουρασμένος να ξαποσταίνει στη δικέλα της καταναγκαστικής εργασίας του. Παρουσιάζεται ως γονιμοποιός έφηβος (εικ. 5), δαμαστής της πανίδας με ιδιότητες ανάλογες των ζώων που ιππεύει (π.χ. τράγο ή ταύρο, ζώα επιβήτορες που ωστόσο αυτός ορίζει και δαμάζει (εικ. 6), εκπαιδευόμενος τοξότης (εικ. 7), τοξότης εικ. 7 Μαρμάρινο σύμπλεγμα Αφροδίτης που εκπαιδεύει τον Έρωτα στην τοξοβολία. 2ος 1ος αι. π.χ. Αρχ. Μουσείο Κω, αρ. ευρ ΚΒ επκα Αρχ. Μουσείο Κω 1 Σφράγισμα = αποτύπωμα δαχτυλιδιού πάνω σε πηλό (ρύπο), όπως κάνουμε εμείς σήμερα για να σφραγίσουμε ένα κείμενο με βουλοκέρι. Βλ. Σταμπολίδης [ 10 ]

12 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 5 Αττική ερυθρόμορφη υδρία. Ο Έρως ποτίζει άνθη (πιθανώς παπαρούνες) σε έναν κήπο. Η ομορφιά των λουλουδιών παραπέμπει στην ομορφιά του ίδιου του Έρωτα, ενώ το πότισμά τους λειτουργεί συμβολικά ως υπαινιγμός στη γονιμότητα π.χ. Αθήνα, Εθνικό Αρχ. Μουσείο, αρ. ευρ Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο [ 11 ]

13 έρως δεινός (εικ. 8), μουσικός (εικ. 9), υποκριτής-ηθοποιός (εικ. 10), εναγώνιος, τελετουργός (εικ. 11), συμποσιαστής (εικ. 12) εικ. 8 Απουλική πελίκη τύπου Γνάθια με παράσταση Έρωτα τοξότη π.χ. Μπιτόντο, Αρχ. Μουσείο Ιδρύματος De Palo-Ungaro, αρ. ευρ Soprintendenza per i Beni Archeologici per la Puglia Από τα πιο ενδιαφέροντα τμήματα του όλου εγχειρήματος είναι η ενότητα Έρωτες θεών και ηρώων, μολονότι για λόγους οικονομίας αναγκαστήκαμε να μη συμπεριλάβουμε όλους τους θεούς ή όλους τους ήρωες, όπως ήταν ο αρχικός μας σχεδιασμός. Ξεκινούμε με τον Δία κυρίαρχο να μεταμορφώνεται σε θεσπέσιο ζώο, που με τις παραδηλώσεις του ενεργοποιεί κάθε φορά διαφορετικά κλειδιά ερμηνείας. Ως ταύρος λευκός ξελογιάζει εικ. 9 Χρυσό έλασμα (πιθανόν από πόρπη) με Έρωτα που παίζει κιθάρα. Αρχές 2ου αι. π.χ. Αρχ. Μουσείο Φιλίππων, αρ. ευρ. Δ ΙΗ επκα Αρχ. Μουσείο Φιλίππων [ 12 ]

14 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 10 Πήλινος λύχνος με τη μορφή Έρωτα που κρατά θεατρικό προσωπείο μ.χ. Αθήνα, Μουσείο Στοάς Αττάλου, αρ. ευρ. L Α επκα Μουσείο Στοάς Αττάλου εικ. 11 Απουλικό ερυθρόμορφο ρυτό σε σχήμα κεφαλής αιγοειδούς. Ο Έρως, κρατώντας φιάλη και κάδο, κατευθύνεται προς έναν βωμό για να κάνει σπονδή. Αποδίδεται στο εργαστήριο του Ζωγράφου της Βαλτιμόρης π.χ. Ρούβο Απουλίας, Εθνικό Μουσείο Jatta, αρ. ευρ Soprintendenza per i Beni Archeologici per la Puglia εικ. 12 Πήλινο ειδώλιο Έρωτα. Το ανάκλιντρο στο οποίο είναι ανακεκλιμένος, η κιθάρα που κρατά, και το στεφάνι στα μαλλιά του δηλώνουν ότι πιθανότατα συμμετέχει σε συμπόσιο. 2ος αι. μ.χ. Αθήνα, Μουσείο Κανελλοπούλου, αρ. ευρ. Δ Α επκα Μουσείο Κανελλοπούλου [ 13 ]

15 έρως την Ευρώπη (εικ. 13) και ως κύκνος με λανθάνουσα επιθετικότητα υποτάσσει τη Λήδα (εικ. 14), άλλοτε ως αετός (εικ. 15) και άλλοτε ως ενήλικος εραστής, δυνατός και ανθρώπινος αποπλανεί τον Γανυμήδη. Ακόμα και η ίδια του η μάνα, η Αφροδίτη, χτυπημένη από τα βέλη του, περιβάλλει τον ιδεατά ωραίο Άδωνι (εικ. 16) κρατώντας τον αγκαλιά για να τον γείρει προς το μέρος της καρδιάς: Στο Άσμα Ασμάτων (Σίρ Σιρίμ) παρόμοιες σκηνές άλλων ερωτικών πρωταγωνιστών περιγράφονται ως εξής: «Θεσ με ως σφραγίδα επί την καρδία σου, ως σφραγίδα επί τον βραχίονά σου, ότι κραταιά ως θάνατος αγάπη, πικρός ως Άδης ζήλος». Ζηλιάρης, όπως ο θάνατος ζηλεύει τη ζωή, ο Έρωτας εξουεικ. 13 Αττικός ερυθρόμορφος κρατήρας με την αρπαγή της Ευρώπης. Ο Δίας, μεταμορφωμένος σε λευκό ταύρο, μεταφέρει στη ράχη του τη βασιλοπούλα από τη Φοινίκη. Ο Ερμής προηγείται δείχνοντάς τους τον δρόμο προς την Κρήτη, ενώ ο φτερωτός Έρως τούς συνοδεύει. Ομάδα του «απλούστερου στυλ». Πιθανότατα από το χέρι του Ζωγράφου του Κυνηγιού των Λαγών π.χ. Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, αρ. ευρ. ΣΠ 26. Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης [ 14 ]

16 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 14 Μαρμάρινο ανάγλυφο που απεικονίζει την ερωτική συνεύρεση της Λήδας με τον Δία μεταμορφωμένο σε κύκνο. 2ος αι. μ.χ. Αθήνα, Εθνικό Αρχ. Μουσείο, αρ. ευρ Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο εικ. 15 Μαρμάρινο τραπεζοφόρο. Ο Δίας, μεταμορφωμένος σε αετό, αρπάζει με τα νύχια του τον Γανυμήδη για να τον μεταφέρει στον Όλυμπο, όπου θα τον κάνει εραστή του και οινοχόο των θεών. Μέσα 2ου αι. μ.χ. Αρχ. Μουσείο Βέροιας, αρ. ευρ. Λ 376. ΙΖ ΕΠΚΑ Αρχ. Μουσείο Βέροιας [ 15 ]

17 έρως εικ. 16 Αττική ερυθρόμορφη υδρία. Ο γοητευτικός Άδωνις, σημιτικός θεός της βλάστησης και της ευφορίας της γης, γέρνει στην αγκαλιά της Αφροδίτης. Το ερωτευμένο ζευγάρι περιστοιχίζουν φτερωτοί Έρωτες και προσωποποιήσεις διαφόρων αξιών και αρετών, όπως η Υγιεία, η Ευτυχία, η Ευδαιμονία, η Παννυχίς, η Πανδαισία, η Παιδιά, η Ευρυνόμη, η Χρυσόθεμις. Αποδίδεται στον Ζωγράφο του Μειδία. Περίπου 415 π.χ. Αρχ. Μουσείο Φλωρεντίας, αρ. ευρ Soprintendenza per i Beni Archeologici per la Toscana σιάζει όχι μόνον τις καρδιές των θεών αλλά και αυτές των ηρώων. Κεραυνοβόλος στα φυλλοκάρδια της Μήδειας (εικ. 17) στο συναπάντημά της με τον Αργοναύτη Ιάσονα, μετατρέπεται αργά και βασανιστικά σε αγκάθι ζήλειας, «Όταν ο χρυσομάλλης Έρωτας τεντώνει τα δίδυμα τόξα του πόθου το ένα φέρνει την ευτυχία, ενώ το άλλο τη σύγχυση στη ζωή». (Ευριπίδης, Ιφιγένεια εν Αυλίδι, 549 κ.εξ.). Θολώνει το μυαλό και μετατρέπεται σε τρέλα, (εικ. 18) που θα της οπλίσει το χέρι να σκοτώσει τα ίδια τα παιδιά της, επειδή είναι από τη δική του φύτρα. «Έρωτα εσύ με περισσή όταν λαβώνεις δύναμη, μήδ όνομα καλό από σε μήδ αρετή μπορεί να βγει. μα μετρημένα αν πορευτεί η Κύπριδα, άλλη σαν αυτή θεά δεν έχει νοστιμιά. Ω δέσποινά μου, απάνω μου με το χρυσό δοξάρι σου μην ρίξεις την αφεύγατη σαΐτα που χει την αιχμή βαμμένη στην αποθυμιά». (Ευριπίδης, Μήδεια, στ ). [ 16 ]

18 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 17 Σικελικός ερυθρόμορφος κρατήρας. Ο Έρως ετοιμάζεται να εξαπολύσει το μοιραίο βέλος με το οποίο θα πυρπολήσει την καρδιά της Μήδειας κυριεύοντας την με ερωτικό πάθος για τον Ιάσονα, ο οποίος παρακολουθεί την σκηνή π.χ. Αρχ. Μουσείο Λίπαρι αρ. ευρ Lipari, Museo Archeologico Regionale Eoliano Luigi Bernabò Brea [ 17 ]

19 έρως εικ. 18 Καμπανικός ερυθρόμορφος αμφορέας. Η Μήδεια, τυφλωμένη από ερωτική ζήλεια για την απιστία του Ιάσονος, τον εκδικείται δολοφονώντας τα παιδιά τους. Η συγκεκριμένη σκηνή παραπέμπει σε θεατρική παράσταση της τραγωδίας του Ευριπίδη «Μήδεια», η οποία διδάχθηκε το 431 π.χ. Αποδίδεται στον Ζωγράφο του Ιξίονα. Περίπου 330 π.χ., Παρίσι, Μουσείο Λούβρου, αρ. ευρ. Κ 300. RMN / Apeiron Photos Ως κλέφτης θεός υπεριπτάμενος πίσω από την κλεμμένη Ελένη της Σπάρτης (εικ. 19), που κατέληξε Ελένη της Τροίας, αυτή η φωτεινή (από το σέλας που σημαίνει φως), η Σελάνα, η Σελήνη, η Ελένη. Ως παρηγορητής στον αργαλειό της Πηνελόπης, ως πρώτη και τελευταία ματιά του Αχιλλέα που ερωτεύεται τη βασίλισσα των Αμαζόνων Πενθεσίλεια την ώρα ακριβώς που τη σκοτώνει (από τα ωραιότερα έργα της αρχαίας Ελληνικής τέχνης, έργο του Εξηκία, ένα ακόμα «θύμα» των αναγκαστικών περικοπών). [ 18 ]

20 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 Και από τις ερωτικές περιπέτειες των θεών και των ηρώων, η Έκθεση προχωρεί στην ερωτική επιθυμία των ανθρώπων, στην αγωνία τους να τον κερδίσουν, να τον βιώσουν, ακόμα και να τον απωθήσουν, να τον καταραστούν. Ένα γεμάτο λαχτάρα ραβασάκι απλό, χαραγμένο πρόχειρα πάνω σε ένα κομμάτι πηλού, όπου ο ερωτευμένος νέος καλεί την ερωμένη στο σπίτι του, «Εὐμελίς ἧκε ὁς τάχος Ἀρκέσιμος» (Ευμελίδα, έλα το ταχύτερο δυνατόν, Aρκέσιμος) είναι ο πρόγονος των σημερινών SMS των νέων ανθρώπων. Μπορεί αργότερα όταν ο φτερωτός θεός έχει πια πετάξει μακριά ή όταν το αντικείμενο του πόθου δεν στέργει να εικ. 19 Απουλικός ερυθρόμορφος γαμικός λέβητας με σκηνή γαμήλιας προετοιμασίας. Η Ωραία Ελένη κάθεται σε κλίνη και οι θεραπαινίδες της φροντίζουν για τον γαμήλιο στολισμό της, ενώ ο Έρως ίπταται φέρνοντας μια ταινία για τα μαλλιά της νύφης. Την σκηνή παρακολουθεί ο Πάρις δίχως να υποψιάζεται τις συμφορές που θα φέρει αυτός ο έρωτας. Αποδίδεται στον Ζωγράφο του Salting π.χ. Ρούβο Απουλίας, Εθνικό Μουσείο Jatta, αρ. ευρ Sopr. per i Beni Arch. per la Puglia [ 19 ]

21 έρως εικ. 20 (δεξιά σελίδα) Μολύβδινος κατάδεσμος. Στο εγχάρακτο κείμενο της κατάρας ζητείται ο θάνατος του Ερμία μέσα από βαριά εμπύρετη ασθένεια. Στην πίσω όψη εικονίζεται ένας δαίμονας που βασανίζει τον Ερμία. 4ος αι. μ.χ. Αρχ. Μουσείο Κω, αρ. ευρ. Μ 18 (Ε48). ΚΒ επκα Αρχ. Μουσείο Κω ενδώσει η ερωτική επιθυμία να μετατραπεί σε κατάρα. Πάνω σε ένα μολύβδινο φύλλο, που δεν λιώνει εύκολα (εικ. 20), θα χαραχθούν κατάρες και σκίτσα κατά του νεαρού Ερμία, που σύρεται βιαίως από έναν δαίμονα-θεό και με ξόρκια τον καταριέται η ερωμένη του να βρει τον θάνατο από εμπύρετη αρρώστια, μια κατάρα που ακόμη και σήμερα υπάρχει στα χείλη των απελπισμένων ερωτικά: «Να λιώσεις όπως με λιώνει ο έρωτάς σου». Φυσικά, παρούσες είναι και οι ευτυχείς καταλήξεις, το γλυκό και τρυφερό πλησίασμα δύο ερωτευμένων στη γαμήλια κλίνη, οι θρησκευτικά και κοινωνικά συμβατές γαμήλιες τελετές (εικ. 21), όπου ο πεπερασμένος έρως διαιωνίζεται αθάνατος μέσα από τη νόμιμη αναπαραγωγή, την επιβίωση της ομάδας, τη στήριξη της κοινωνίας, την ζωντάνια της ίδιας της αρχαίας πόλης. εικ. 21 Πήλινη μήτρα και σύγχρονο εκμαγείο. Το σύμπλεγμα των νεονύμφων που αποδίδεται πάνω στη νυφική κλίνη πιθανότατα κοσμούσε το κάλυμμα κάποιου χάλκινου πτυκτού κατόπτρου π.χ. Αθήνα, Εθνικό Αρχ. Μουσείο, αρ. ευρ Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο [ 20 ]

22 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 [ 21 ]

23 έρως εικ. 22 Πήλινο ακροκέραμο με παράσταση ερωτικής συνεύρεσης Σειληνού και Νύμφης π.χ. Αρχ. Μουσείο Γέλας, αρ. ευρ Museo Archeologico Regionale di Gela εικ. 23 Αττική μελανόμορφη όλπη. Η εταίρα προσφέρει τις θωπείες της στον συμποσιαστή. Αποδίδεται στον Ζωγράφο της Ρόδου (επώνυμο αγγείο) π.χ. Αρχ. Μουσείο Ρόδου, αρ. ευρ ΚΒ επκα Αρχ. Μουσείο Ρόδου Για να κρατήσει, ωστόσο, αυτή η ισορροπία του έγγαμου βίου, αλλά και να τιθασευτούν οι ορμές των νέων, οι άρρενες είχαν στην αρχαιότητα και άλλες ατραπούς διασκέδασης. Από τις απαγωγές ωραίων και επιθυμητών γυναικών, ως ζωώδες ένστικτο κτήσης και κυριαρχίας, όπως αυτό αποτυπώνεται στο νόμισμα της Θάσου με τον Σάτυρο, που θα μπορούσε να συμβολίζει και οποιαδήποτε αρπαγή και συνακόλουθη ερωτική έξαψη και πράξη (εικ. 22), έως τις τρυφερές περιπτύξεις των συμποσίων με τις εταίρες (εικ. 23), όπου χρησιμοποιούνταν αργότερα και αγγεία ερεθιστικά ιθυφαλλικά (εικ. 24), ακόμη και αν καμιά φορά μπορούσαν οι κραιπάλες να έχουν «κακά» επακόλουθα, τουλάχιστον σύμφωνα με μια ερμηνεία της παράστασης του συμποσιαστή με τον πριαπισμό πάνω στο ανάγλυφο της Κω (εικ. 25). Η Έκθεση προχωρεί ακόμη πιο πέρα, στις απολαυστικές σαρκικές επαφές, αυτές που οι αρχαιολόγοι ονομάζουμε «σκηνές απείρου κάλλους» (εικ. 26), έως το παραλήρημα των οργίων. Και ακόμα, δεν λείπουν εικ. 25 Μαρμάρινο ανάγλυφο με σκηνή συμποσίου. Ένας αυλητής παίζει μουσική, ενώ μία ξαπλωμένη γυμνή εταίρα αγκαλιάζει τον συνδαιτυμόνα της που κρατά λύρα. Παράλληλα, ένα αγόρι σπεύδει να βοηθήσει έναν γυμνό άνδρα που βρίσκεται πεσμένος στο δάπεδο σε κατάσταση ερωτικού παροξυσμού. Περίπου 510 π.χ. Αρχ. Μουσείο Κω, αρ. ευρ. 29. ΚΒ επκα Αρχ. Μουσείο Κω [ 22 ]

24 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 24 Ενεπίγραφος σκύφος με φαλλόσχημη προχοή. Το αγγείο κοσμείται με ερωτική σκηνή ζεύγους. 2ος αι. μ.χ. Αρχ. Μουσείο Ρόδου, αρ. ευρ. Π ΚΒ επκα Αρχ. Μουσείο Ρόδου [ 23 ]

25 έρως εικ. 27 Αττική ερυθρόμορφη πελίκη με παράσταση γυμνής γυναίκας που βγάζει ομοιώματα φαλλών από ένα καλάθι, πιθανότατα στο πλαίσιο του εορτασμού των Αλώων. Αποδίδεται στον Μύσωνα π.χ. Αρχ. Μουσείο Συρακουσών, αρ. ευρ Siracusa, Museo Archeologico Regionale Paolo Orsi εικ. 26 Χάλκινο κάτοπτρο με ζεύγος σε ερωτική σκηνή. Η επιφάνεια κατοπτρισμού κοσμείται με τα 12 σύμβολα του ζωδιακού κύκλου. 1ος αι. μ.χ. Ρώμη, Antiquarium Comunale, αρ. ευρ. AC Sovraintendenza per i Beni Archeologici di Roma τελετουργίες κωμών και ολίσβων (εικ. 27) (ανάλογες με τις γιορτές του σημερινού Μπουρανί στη Θεσσαλία) ή άλλα αποτροπαϊκά, ευγονικά ιθυφαλλικά σύμβολα (εικ. 28). Επίσης, απεικονίζεται το δέλεαρ των ενηλίκων εραστών προς τους εφήβους ερωμένους (εικ. 29), σαν έρωτες και αντέρωτες που παλεύουν (εικ. 30Α-Β) με σώματα ανοιξιάτικα, εαρινά, με σώματα άφθαρτα ωραία, γιατί ωραίο είναι ό,τι είναι στην ώρα του. «Πιο γλυκό είναι το ερωτικό άνθος που ανοίγει στα δεκατέσσερα και όλο πιο γοητευτικό εκείνο των δεκαπέντε. Τα δεκαέξι εικ. 28 Μαρμάρινη πλάκα με ανάγλυφους λεοντόμορφους φτερωτούς φαλλούς. Η επιγραφή ΤΟΥΤΟ ΕΜΟΙ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΣΟΙ, σε συνδυασμό με την αποτροπαϊκήπροφυλακτική δύναμη των φαλλών, φαίνεται πως είναι ένα φιλικό καλωσόρισμα του ιδιοκτήτη της οικίας προς τους επισκέπτες, αλλά και υπόσχεση ότι θα μοιραστεί μαζί τους τις χαρές της ζωής. Αρχές 1ου αι. π.χ. Αρχ. Μουσείο Δήλου, αρ. ευρ. Α ΚΑ επκα Αρχ. Μουσείο Δήλου [ 24 ]

26 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 29 Αττική μελανόμορφη όλπη. Ο ερώμενος κρατά τον πετεινό που του προσέφερε ως δώρο ο εραστής. Αποδίδεται στον κύκλο του Ζωγράφου του Λούβρου F π.χ. Αρχ. Μουσείο Ρόδου, αρ. ευρ ΚΒ επκα Αρχ. Μουσείο Ρόδου [ 25 ]

27 έρως εικ. 30Α Πήλινο σφράγισμα με δύο Έρωτες που παλεύουν. 2ος 1ος αι. π.χ. Αρχ. Μουσείο Δήλου, αρ. ευρ. 74/580α. ΚΑ επκα Αρχ. Μουσείο Δήλου εικ. 30Β Αττική μελανόμορφη λήκυθος. Ο εραστής συνευρίσκεται με τον ερώμενο στη στάση του «διαμηρίζειν» π.χ. Τσίβιτα Καστελλάνα, Αρχ. Μουσείο του Agro Falisco, αρ. ευρ Soprintendenza per i Beni Archeologici dell Etruria Meridionale είναι η θεϊκή ηλικία. Για τα δεκαεπτά όμως, δεν θα μπορούσα να το πω: μονάχα ο Δίας έχει αυτό το δικαίωμα». (Παλατινή Ανθολογία ΧΙΙ, 4). Φυσικά, θα πρέπει να διευκρινισθεί εδώ ότι στην αρχαιότητα οι ηλικιακές κατηγορίες διέφεραν από τις σημερινές σε αρκετά σημεία. Λόγου χάρη, κορίτσια στην ηλικία των ετών ήσαν ήδη παντρεμένα και όταν οι αρχαίοι μιλούν για παίδες εννοούν εφήβους, όπου ερωτική και σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι αναγκαία, όπως η ίδια η φύση ορίζει. Δεν απουσιάζει από την έκθεση η γυναικεία αλληλεγγύη και περιποίηση με τη σκηνή του τίλλεσθαι (εικ. 31), η προετοιμασία ή η εξαγορά των πορνών (εικ. 32) (πόρνη και πόρνος από το ρήμα πέρνημι που σημαίνει πουλώ): «τις φιλόμουσες [ 26 ]

28 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 31 Αττική ερυθρόμορφη κύλικα με δύο γυμνές πόρνες σε σκηνή καλλωπισμού. Η γονατιστή πόρνη επαλείφει την ηβική περιοχή της όρθιας με άρωμα ή αλοιφή, ίσως μετά την αποτρίχωση. Αποδίδεται στην Κατηγορία του Απολλοδώρου π.χ. Αρχ. Μουσείο Ταρκυνίας, αρ. ευρ Soprintendenza per i Beni Archeologici dell Etruria Meridionale Ἀκμῇ δωδεκέτους ἐπιτέρπομαι ἔστι δὲ τούτου χὠ τρισκαιδεκέτης πολύ ποθεινότερος χὠ τὰ δίς ἑπτὰ νέμων, γλυκερώτερον ἄνθος Ἐρώτων τερπνότερος δ ὁ τρίτης πεντάδος ἀρχόμενος ἑξεπικαιδέκατον δὲ θεῶν ἔτος ἑβδομαῖον δὲ καὶ δέκατον ζητεῖν οὐκ ἐμόν, ἀλλά Διός. Ποθητή είν η δροσιά του δωδεκάχρονου παιδιού, αλλά εκείνου που είναι δεκατριών είναι πολύ πιο επιθυμητή. Ακόμη πιο γλυκό είναι το ερωτικό άνθος που ανοίγει στα δεκατέσσερα κι όλο πιο γοητευτικό εκείνο των δεκαπέντε. Τα δεκαέξι είναι η θεϊκή ηλικία. Για τα δεκαεπτά, όμως, δεν θα μπορούσα να το πω: μονάχα ο Δίας έχει αυτό το δικαίωμα. (Παλατινή Ανθολογία, ΧΙΙ, 4) [ 27 ]

29 έρως εικ. 32 Αττική ερυθρόμορφη πελίκη. Η καθιστή πόρνη παίζει λύρα, ενώ ο πελάτης κρατά πουγκί με χρήματα. Αποδίδεται στον Ζωγράφο του Ηφαίστου π.χ. Αρχ. Μουσείο Ρόδου, αρ. ευρ ΚΒ επκα Αρχ. Μουσείο Ρόδου [ 28 ]

30 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 παγιδεύτρες των κερμάτων, τις γυμνασμένες φοραδίτσες της Αφροδίτης, που γυμνές στέκονται σε παράταξη» (Εύβουλος, Παννυχίς, απόσπασμα 84). Άλλωστε, γνωρίζουμε από την αρχαιότητα μια ολόκληρη σειρά κατηγοριών από πόρνες: τις δεικτηριάδες, τις χαμαιτύπες, τις σποδησιλαύρες, τις λεωφόρους, για να φθάσει κανείς έως τις εξαιρετικές εταίρες, πολλές φορές με μόρφωση και επιρροή, όπως η Ασπασία η Μιλησία του Περικλή, η Φρύνη του Πραξιτέλη, μοντέλο για την αγαλματική απόδοση της ίδιας της θεάς Αφροδίτης, όπως αναφέρουν οι αρχαίες πηγές, η Λαΐς Ένα μικρό δωμάτιο ανακατασκευασμένο στον επάνω όροφο του Μουσείου (εικ. 33), δίνει μια γεύση από τα γνωστά lupanaria (από το lupa που σημαίνει λύκαινα, σκύλα, πόρνη) της Πομπηίας με λιγοστό φως, ένα λιτό κρεβάτι που δέχτηκε εκατοντάδες σώματα σε στάσεις, όπως αυτές που εικονίζονται στις τοιχογραφίες που το κοσμούν και που, ως «σήμα κατατεθέν», δεν έχουν τίποτε να ζηλέψουν σε πρωτοτυπία από ανάλογες σημερινές. Αλλά εικ. 33 Αναπαράσταση ενός δωματίου από το πορνείο της Πομπηίας. [ 29 ]

31 έρως και στην ελληνιστική Δήλο (λιμάνι ελεύθερο από το 166 π.χ. και μετά) κοντά στο ιερό του Απόλλωνα, το καπηλειό του ισογείου φιλοξενούσε στον πρώτο του όροφο μάλλον ένα πορνείο, όπως αυτό ερμηνεύεται από τα ευρήματά του, ψιμμύθια και νομίσματα από διαφορετικές περιοχές της Μεσογείου. Η ιστορία των εικόνων ως ιστορία των ιδεών διδάσκει ότι τα ισχύοντα στον ύστερο 6 ο αι. π.χ. εξακολουθούσαν αμείωτα στον 3 ο αι. μ.χ., όπως φανερώνουν σκηνές από την πρώιμη ερυθρόμορφη αγγειογραφία (εικ. 34) και αποτυπώματα επί του κοίλου του δίσκου των λυχναριών (εικ. 35). Και ακόμα ένα γραπτό σημείωμα της Γλυκέρας από τη Σάμο (η Σάμος ήταν περίφημη στην αρχαιότητα για την ομορφιά των εταιρών της) και το ίδιο όνομα είχε και η ερωμένη του περιβόητου Μενάνδρου, ποιητή της Νέας Κωμωδίας. Σε αυτό το σημείωμα, η Γλυκέρα, κουρασμένη από τις γλυκόπικρες φροντίδες του Έρωτα, (κατά τη νεοελληνική παροιμία εμακρύναν οι ποδιές μας και σκεπάσαν τις πομπές μας), αποτραβιέεικ. 35 Αττικός μονόμυξος λύχνος με ερωτική συνεύρεση ζεύγους. Αποδίδεται στο εργαστήριο του Πιρείθου. 3ος αι. μ.χ. Λευκωσία, Κυπριακό Μουσείο, αρ. ευρ. D Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου [ 30 ]

32 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 34 Αττική ερυθρόμορφη πελίκη. Ο πελάτης συνευρίσκεται με την πόρνη π.χ. Αρχ. Μουσείο Ταρκύνιας, αρ. ευρ. RC Soprintendenza per i Beni Archeologici dell Etruria Meridionale [ 31 ]

33 έρως ται από τον έκλυτο βίο, αφιερώνοντας έναν αναθηματικό πίνακα στη θεότητα, ανάλογο υποθέτω, με αυτόν που αφιέρωσε η Νίννιον, σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Βλέπετε, οι άνθρωποι γερνούν και αλλάζουν και φθείρονται. Ο έρωτας όμως είναι αναλλοίωτος, ούτε γερνούσε ούτε γερνά φτερωτός τοξότης, εξακολουθεί να γλιστρά και να ξεφεύγει ακόμη και από τον χρόνο, αφού αυτός γεννήθηκε πριν από τον Κρόνο, που ως Χρόνος καταβροχθίζει τα παιδιά του, όπως ο Χρόνος κάνει με όλους εμάς. Η μόνη διαφυγή από την τρέλα του Έρωτα είναι η μετατροπή του σε φιλότητα, σε αγάπη, που μπορεί να έχει διάρκεια και που με το χρόνο μεγαλώνει. Άλλωστε, για να μπορέσω να δώσω σχηματικά μια νέα εικόνα, το ρήμα που σε καμία άλλη γλώσσα του κόσμου δεν αρχίζει και δεν τελειώνει με το πρώτο και το τελευταίο γράμμα της αλφαβήτου είναι το ελληνικό ΑγαπΩ, που αρχίζει από το Άλφα και τελειώνει στο Ωμέγα. Μέσα σ αυτό εμπεριέχεται όλη η δύναμη του κόσμου των συναισθημάτων, ο κύκλος της αρχής και του τέλους. εικ. 36Α Αργυρό δηνάριο Ρωμαϊκής Δημοκρατίας με την δαφνοστεφή κεφαλή του Ιουλίου Καίσαρα. Η επιγραφή DIVI IVLI σχετίζεται με την μετά θάνατον θεοποίησή του από τη Σύγκλητο το 42 π.χ. Νομισματοκοπείο: Ρώμη. Περίπου 40 π.χ. Αθήνα, Νομισματικό Μουσείο, αρ. ευρ. ΝΜ Νομισματικό Μουσείο Στην Έκθεση, έστω και υπαινικτικά, υπάρχει μια μικρότατη ενότητα με Έρωτες που άλλαξαν τον ρουν της ιστορίας. Αποτυπωμένες κατατομές σε χρήματα αρχαία, σε κέρματα καθημερινής συναλλαγής, οι προτομές της Κλεοπάτρας, του Αντωνίου, του Ιούλιου Καίσαρα (εικ. 36Α Β Γ), μνείες απλές ενός παράφορου Έρωτα, που έριξε τα ζάρια για να σβήσει το τελευταίο ελληνιστικό βασίλειο του Μεγαλέξανδρου (την Αίγυπτο) ώστε να μπορέσει να αναδυθεί μοναδική κοσμοκράτειρα στον αρχαίο κόσμο η Ρώμη. Και ακόμη λιτά και επιγραμματικά, με δυο μονάχα λέξεις, ο Θουκυδίδης μάς παραδίδει την αλλαγή από την τυραννία των εικ. 36Β Αργυρό τετράδραχμο. Στην πρόσθια όψη εικονίζεται η Κλεοπάτρα Ζ, η τελευταία βασίλισσα της ελληνιστικής Αιγύπτου. Νομισματοκοπείο: Ασκαλών Ιουδαίας. Περίπου π.χ. Αθήνα, Νομισματικό Μουσείο, αρ. ευρ. ΝΜ Συλλ. Δημητρίου Νομισματικό Μουσείο εικ. 36Γ Αργυρό τετράδραχμο. Στην πρόσθια όψη εικονίζεται η Κλεοπάτρα Ζ, ενώ στην πίσω όψη εικονίζεται η κεφαλή του Μάρκου Αντωνίου. Νομισματοκοπείο: πιθανόν στη Συρία. Περίπου π.χ. Αθήνα, Νομισματικό Μουσείο, αρ. ευρ. ΝΜ ΑΕ. Νομισματικό Μουσείο 36Α 36Β 36Γ [ 32 ]

34 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 Πεισιστρατιδών στη δημοκρατία του Κλεισθένη, στην αθηναϊκή δημοκρατία. Δύο λέξεις: «δι ἐρωτικήν ξυντυχίαν» που θα πει: «με ερωτική αφορμή», αφού ο ερωτευμένος τύραννος, γιος του Πεισιστράτου, παρενοχλούσε τον Αρμόδιο και αυτός συνεννοημένος με τον εραστή του Αριστογείτονα, απάλλαξαν την Αθήνα από την τυραννία, φονεύοντας τον Ίππαρχο. Και οι Αθηναίοι τούς έστησαν αδριάντες, το γνωστό σύνταγμα στην αρχαία Αγορά. Άφησα για το τέλος δύο σημαντικές ενότητες: τον φιλοσοφικό και τον ταφικό Έρωτα. Φυσικά, δεν θα μιλήσω εδώ για έννοιες κοσμογονικές των προσωκρατικών φιλοσόφων, αφού τα σχετικά περιλαμβάνονται στο κείμενο του Βασίλη Κάλφα στον Κατάλογο της Έκθεσης κι εξ άλλου οι έννοιες αυτές είναι δύσκολο να αποτυπωθούν στις παραστατικές τέχνες. Η λειτουργία που θα μπορούσε να έχει ο Έρωτας στην προσωκρατική σκέψη είναι η προσωποποίηση της δύναμης ή η αιτία κίνησης των όντων στο σύμπαν. Στην πλατωνική, ωστόσο, φιλοσοφία τη λειτουργία αυτή αναλαμβάνει η ψυχή. Η κοσμική Ψυχή διευθύνει και κινεί τα πάντα στο σύμπαν, όπως η ανθρώπινη ψυχή ελέγχει και κινητοποιεί τον ανθρώπινο οργανισμό. Ο Πλάτων, τόσο στο Συμπόσιον όσο και στον Φαίδρο, θα αναθέσει στον Έρωτα έναν πρωτόγνωρο ρόλο. Η πιο ισχυρή και η πιο πολύπλοκη ανθρώπινη επιθυμία, λειτουργεί ως ανέλπιστος σύμμαχος στο δρόμο για την επιθυμία, ως ανέλπιστος σύμμαχος στο δρόμο για την αληθινή φιλοσοφία. Ο Πλάτων σκιαγραφεί μια κλίμακα ερωτικής ανάβασης, που διαδοχικά καλύπτει την έλξη κατ αρχάς προς ένα ωραίο σώμα, μετά προς όλα τα ωραία σώματα, στη συνέχεια προς τις ωραίες ψυχές, κατόπιν προς τις ωραίες μαθήσεις, τις πιο εκλεκτές δημιουργίες, για να καταλήξει ότι ο πραγματικός του στόχος είναι το ιδεατώς ωραίο, η Ιδέα της ωραιότητας. Ή η αέναη επιδίωξη του ιδανικού, όπως το θέλει ο Εμμανουήλ Κριαράς. Όλα τα στάδια της ιστορίας του Έρωτα και της Ψυχής από το ελληνιστικό και το ρωμαϊκό μυθιστόρημα, εικονογραφούνται σε μια σειρά από σφραγίσματα της υστεροελληνιστικής Δήλου, σε πήλινα ειδώλια και μαρμάρινα αγάλματα. Η Ψυχή είτε ως πετα- [ 33 ]

35 έρως λούδα είτε ως ωραία γυναίκα σύρεται από τα μαλλιά, ο Έρωτας την αιχμαλωτίζει, τη σουβλίζει και τη σιγοψήνει στη φωτιά (εικ. 37): «Μήπως δεν σ το φώναζα ψυχή μου; Μα την Κύπριδα, θα σε πιάσει, αχ ερωτοχτυπημένη εσύ, στην ξόβεργα μην πολυπλησιάζεις! Δεν σ το φώναζα; έπεσες στην παγίδα. Τί σπαρταράς μάταια στα δεσμά σου; Ο ίδιος ο Έρωτας έδεσε τα φτερά σου και σ έριξε μέσ στη φωτιά...». (Παλατινή Ανθολογία, ΧΙΙ, 132, Μελέαγρος). Ακόμα, την αλιεύει ως ιχθύ (εικ. 38), τη ζεύει σαν άλογο στο άρμα (εικ. 39) Σ αναζητώ αλλά εσύ δεν ακούς και δεν ξέρεις ότι εικ. 37 Πήλινο σφράγισμα. Ο Έρως έχει σουβλίσει την Ψυχή-πεταλούδα και την καίει πάνω από τη φλόγα ενός θυμιατηρίου. Η δυσδιάκριτη επιγραφή ΔΙΟΔΩΡΟΥ δηλώνει τον κάτοχο του δαχτυλιδιού. 2ος 1ος αι. π.χ. Αρχ. Μουσείο Δήλου, αρ. ευρ. 74/7061β. ΚΑ επκα Αρχ. Μουσείο Δήλου [ 34 ]

36 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 εικ. 38 Πήλινο σφράγισμα. Ο Έρως κρατά καλάμι και αλιεύει την Ψυχήπεταλούδα που εικονίζεται αγκιστρωμένη. 2ος 1ος αι. π.χ. Αρχ. Μουσείο Δήλου, αρ. ευρ. 74/4807β. ΚΑ επκα Αρχ. Μουσείο Δήλου [ 35 ]

37 έρως εικ. 39 Πήλινο σφράγισμα. Ο Έρως κρατά φοινικόκλαδο και ηνιοχεί άρμα που σέρνουν δύο Ψυχές-πεταλούδες. 2ος 1ος αι. π.χ. Αρχ. Μουσείο Δήλου, αρ. ευρ. 74/632β. ΚΑ επκα Αρχ. Μουσείο Δήλου κρατάς τα χαλινάρια της ψυχής μου (Ανακρέων, απόσπασμα 378) και συνάμα τη μαστιγώνει. Άλλοτε, όμως, είναι εκείνη που αποποιείται την προσφορά του ή τον δένει σε κολώνα αιχμάλωτο. Τον φτερωτό θεό ποιός τον έδεσε εδώ, ποιός τη γρήγορη φωτιά αιχμαλώτισε; Ποιός τόλμησε ν αγγίξει τη φλεγόμενη φαρέτρα, και ποιός τράβηξε πίσω τα χέρια που ρίχνουν τα γοργά βέλη και τα σφιχτόδεσε πάνω στη γερή κολώνα; (Παλατινή Ανθολογία XVI, 195, Σάτυρος). εικ. 40 Πήλινο ειδώλιο Έρωτα που έχει αποκοιμηθεί ακουμπισμένος σε ανεστραμμένη δάδα μ.χ. Αθήνα, Μουσείο Στοάς Αττάλου, αρ. ευρ. Τ 333. Α επκα Μουσείο Στοάς Αττάλου [ 36 ]

38 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 [ 37 ]

39 έρως Τελικά, μετά από όλα τα βάσανα και τις δυσκολίες που περνούν, βρίσκουν την ευτυχή ένωσή τους (εικ. εξωφύλλου). Τέλος, την ίδια εποχή, όπως και στα ρωμαϊκά αυτοκρατορικά χρόνια, υπάρχει μια πληθώρα παραστάσεων ενός παιδιού έρωτα, γυμνού, με ξανάστροφη την άλλοτε αναμμένη προς τα πάνω δάδα. Η επιστημονική communis opinio είναι ότι πρόκειται για δαίμονες που εκπροσωπούν το πνεύμα των τεθνεώτων, εκείνο ακριβώς το πνεύμα που τους συντρόφευε σε όλες τις ευχάριστες, ηδονικές στιγμές της ζωής. Τώρα πια, η σβησμένη φλόγα και το κουρασμένο, άτονο ή και κοιμισμένο σώμα (εικ. 40), μετατρέπει τους ερωτιδείς αυτούς σε εξάγγελους του θανάτου, όπως σημειώνει ο Ιωάννης Τουράτσογλου στον Κατάλογο της Έκθεσης. Ίσως η τελευταία αυτή ιδιότητά τους, μαζί με την άλλη, την πρωταρχική, του δημιουργού της ζωής, πιστοποιούν με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο την αιώνια φύση του Έρωτα, αφού ο ακαταμάχητος αυτός δαίμονας εκπροσωπεί ταυτόχρονα τόσο την αρχή όσο και το τέλος του κόσμου. [ 38 ]

40 το βηmα κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 Πίσω όψη μολύβδινου κατάδεσμου (εικ. 20, σελ. 21). Εικονίζεται ένας δαίμονας που βασανίζει τον Ερμία. 4ος αι. μ.χ. Αρχ. Μουσείο Κω, αρ. ευρ. Μ 18 (Ε48). ΚΒ ΕΠΚΑ Αρχ. Μουσείο Κω [ 39 ]

41 έρως βιβλιογραφια 1. Σταμπολίδης 1992 = Σταμπολίδης Ν. Χρ., Τα σφραγίσματα της Δήλου, τόμος 2. Ο Ερωτικός κύκλος Α, Paris, De Boccard. 2. Κατάλογος = Σταμπολίδης Ν. Χρ. Τασούλας Γ. (επιμ.), Έρως. Από τη Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη αρχαιότητα, Κατάλογος της Έκθεσης, Αθήνα 2009, Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Την έκθεση «ΕΡΩΣ. Aπό τη Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη αρχαιότητα», που εγκαινιάστηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2009 και θα διαρκέσει έως τις 5 Απριλίου 2010 καθώς και τον επιστημονικό της κατάλογο επιμελήθηκαν ο Καθηγητής Ν. Χρ. Σταμπολίδης και ο επιμελητής του ΜΚΤ Γιώργος Δ. Τασούλας. Η έκθεση πραγματοποιήθηκε χάρη στη δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» και με την υποστήριξη της Cosmote, ενώ η έκδοση του καταλόγου χάρη στη δωρεά του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου. Τις μεταφορές και τη φιλοξενία υποστήριξαν η Aegean Airlines και τα Classical Hotels. Χορηγοί επικοινωνίας η εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, το in.gr, και η ΕΡΤ. εικονα εξωφυλλου Μαρμάρινο σύμπλεγμα Έρωτα και Ψυχής που αγκαλιάζονται και ετοιμάζονται να ανταλλάξουν θερμό φιλί. Η σύνθεση, γνωστή και ως «η επινόηση του φιλιού», αντιγράφει ένα αγαλματικό σύμπλεγμα των ελληνιστικών χρόνων και θεωρείται ότι απεικονίζει την ένωση της ανθρώπινης ψυχής με τον θείο έρωτα. 2ος αι. μ.χ. Ρώμη, Μουσεία του Καπιτωλίου, αρ. ευρ. MC 408. Roma, Musei Capitolini mουσειο κυκλαδικησ τεχνησ: Νεοφύτου Δούκα 4, Βασ. Σοφίας & Ηροδότου 1, καλλιτεχνικη επιμελεια: Γιάννης Καρλόπουλος / το βημα [ 40 ]

42 Μαρμάρινο άγαλμα Έρωτα που τεντώνει το τόξο του. 1ος ή 2ος αι. μ.χ. Παρίσι, Μουσείο Λούβρου, Τμήμα ελληνικών, ρωμαϊκών και ετρουσκικών αρχαιοτήτων, αρ. ευρ. MR 139 (MA 449) RMN / Apeiron Photos

ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ 4ο AI. μ.χ. ε ρ ω. Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ 4ο AI. μ.χ. ε ρ ω. Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ EROS_COVER.indd 2 ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ 4ο AI. μ.χ. ε ρ ω Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ 12/15/09 7:35:55 PM ερως κυριακη 20 δεκεμβριου 2009 Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΣΤΗν AΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ EΩΣ ΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

http://www.namuseum.gr/object-month/2012/jul/jul12-en.html

http://www.namuseum.gr/object-month/2012/jul/jul12-en.html Ο Οινοπίωνας, ήταν γιος του θεού Διόνυσου και της Αριάδνης, κόρης του Μίνωα και θεωρείται ο πρώτος μυθικός βασιλιάς της Χίου. Δίδαξε στους κατοίκους την τέχνη της αμπελουργίας και την παραγωγή του καλύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1. Εισαγωγικό Μάθημα Αρχιτεκτονική/Τοπογραφία-Γλυπτική-Αγγειογραφία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ: Η ΥΛΗ Μεταμορφωμένα πετρώματα 3 ΠΙΕΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Το μάρμαρο της Πάρου Η Αφροδίτη της Μήλου Ενδεικτικά

Διαβάστε περισσότερα

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Διεύθυνση Μουσείων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΟΜΒΟΥ Ψαράς που κρατάει ψάρια, τοιχογραφία από τον προϊστορικό οικισμό στο Ακρωτήρι της Θήρας, 70 π.χ., Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑ ΚΑΠΙΤΩΛΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑ ΚΑΠΙΤΩΛΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑ ΚΑΠΙΤΩΛΙΟΥ A. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ Τα Μουσεία του Καπιτωλίου αποτελούν συγκρότημα αρχαιολογικών μουσείων και μουσείων τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 5. Τα εναέτια γλυπτά του Παρθενώνος Tα αετωματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο...

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο... ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ - ΘΕΠΡΩΤΙΑ ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... Η ΕΦΟ Ρ ΕΙΑ Π ΡΟ Ϊ ΤΟ ΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ. Η Αθηνά είναι η θεά της σοφίας Γονείς:Δίας Παππούς:Κρόνος Γιαγιά: Ρέα

ΑΘΗΝΑ. Η Αθηνά είναι η θεά της σοφίας Γονείς:Δίας Παππούς:Κρόνος Γιαγιά: Ρέα ΑΘΗΝΑ Η Αθηνά είναι η θεά της σοφίας Γονείς:Δίας Παππούς:Κρόνος Γιαγιά: Ρέα Τι προστάτευε Προστάτευε τους αδικημένους και τους ήρωες Σύμβολα Ελιά Κουκουβάγια Κόκορας Φίδι Ομάδα Μαρσέλ Τρίφκας Νίκος Λιάγκας

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ.

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Α ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΑΙΟΛΕΙΣ ΑΙΟΛΕΙΣ -ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του.

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του. Φαίδρος Σχόλια Για τον Πλάτωνα, το ερωμένο αντικείμενο δεν είναι παρά αντανάκλαση του ιδεατού κάλλους. Πριν την έλξη, έχει προηγηθεί ένα μεταφυσικό γεγονός. Το κάλλος είναι σε ένα υπερβατολογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Το Ελληνόπουλο - L' enfant Μετάφραση: Κωστής Παλαμάς Τούρκοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα. Η Χίο, τ` όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα, με τα κρασιά, με τα δεντρά

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΜΑΡΥΝΘΟΣ 2015 Οι μαθητές μας διαβάζουν τους αρχαίους τραγικούς μας και τον Αριστοφάνη. Ενώνουν μεταφρασμένους στίχους των έργων τους και... δημιουργούν! ΧΡΗΜΑ Καμιά

Διαβάστε περισσότερα

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Η αιώνια πόλη Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Σήμερα, η Ρώμη είναι η πρωτεύουσα της Ιταλίας, της ομώνυμης επαρχίας και μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Ευρώπης και κατατάσσεται 6 η σε πληθυσμό ( μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Μεταλλικά νομίσματα αρχίζουμε να συναντάμε από το 2000 π.χ. στην Μεσόγειο. Συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΉ ΠΑΙΔΕΊΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ

ΚΛΑΣΙΚΉ ΠΑΙΔΕΊΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ ΚΛΑΣΙΚΉ ΠΑΙΔΕΊΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ ΚΛΈΒΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΖΎΓΙΣΜΑ 1 Χάλκινες ψήφοι. Η τρίτη από αριστερά είναι καταδικαστική, ενώ η πέμπτη είναι αθωωτική, Αθήνα, Μουσείο Αρχαίας Αγοράς, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, 2 Πρότυπα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΟΙ ΘΕΑΤΕΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ, ΠΡΟΘΗΚΗ 54 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ 1 Κ 6990 ΠΗΛΙΝΟΣ ΛΥΧΝΟΣ Υ=2,7εκ. Διαμ.βασης=5,5 εκ.

ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΟΙ ΘΕΑΤΕΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ, ΠΡΟΘΗΚΗ 54 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ 1 Κ 6990 ΠΗΛΙΝΟΣ ΛΥΧΝΟΣ Υ=2,7εκ. Διαμ.βασης=5,5 εκ. ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΟΙ ΘΕΑΤΕΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ, ΠΡΟΘΗΚΗ 54 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ 1 Κ 6990 ΠΗΛΙΝΟΣ ΛΥΧΝΟΣ Υ=2,7εκ. Διαμ.βασης=5,5 εκ. 2 Κ 6143 ΠΗΛΙΝΟΣ ΛΥΧΝΟΣ Υ=2 εκ. Διαμ.βασης=5,2 εκ. 3 Κ 3066 ΠΗΛΙΝΟΣ ΛΥΧΝΟΣ Υ=2,2εκ. Διαμ.=8,4εκ.

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ.

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ Βασιλικοί Παίδες για Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα μαθη τές Δ -Στ Τάξης Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου,

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, την περιπλάνησή μου. Ξεκίνησε ο συρμός, αφετηρία ή προορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τίτλος Ημερομηνία και διάρκεια Περιγραφή Άλλοι Θεοί της 1 Φεβρουαρίου 2014 Ποιοι άλλοι θεοί και ήρωες υπήρξαν αντικείμενο λατρείας στην Ακρόπολη της θεάς

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΜΙΛΛΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΜΙΛΛΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΜΙΛΛΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΟΜΒΟΥ 1 Τα ταυροκαθάψια, τοιχογραφία από το ανάκτορο της Κνωσού, 1500-1400 π.χ., Ηράκλειο, Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Photo ΥΠ.ΠΟ.Α../ΤΑΠ 2 Ακροβάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΑΓΗ ΑΝΤΡΕΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΑΓΗ ΑΝΤΡΕΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΑΓΗ ΑΝΤΡΕΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Εστία Η Εστία ήταν η μεγαλύτερη κόρη και το πρώτο παιδί του Κρόνου και της Ρέας, γι' αυτό και τέθηκε επικεφαλής όλων των μεγάλων Θεοτήτων. Προστάτιδα της οικογενειακής

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σημείο Αναγνωρίσεως άγαλμα γυναίκας με δεμένα χέρια Όλοι σε λένε κατευθείαν άγαλμα, εγώ σε προσφωνώ γυναίκα κατευθείαν. Στολίζεις κάποιο πάρκο. Από μακριά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων.

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2.1.2. Κοινοί εσµοί των Αρχαίων Ελλήνων - Παιδεία Eρωτήσεις ανάπτυξης 1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2. Να αναλύσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργίες...με θέμα το 2015

Δημιουργίες...με θέμα το 2015 Φτερό παγωνιού: σύμβολο της αθανασίας και της ανανέωσης... σύμβολο της ανάστασης. Δημιουργίες Σχεδιασμός: 1 105 105M 111K 111M 112 112Θ 119K 119P 103 103P Μενταγιόν Τα κοσμήματα διατίθενται σε ασήμι 925

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ , Ω Ω Ω TMHMA Ω Ω Ω ες τη λύση! ύσεις των δραστηριοτήτων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης µουσική και ο χορός στην αρχαία λλάδα εριεχόμενα ραστηριότητες γνώσεων ραστηριότητα : ο κουίζ της μουσικής... ραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2. Aττική Aγγειογραφία του 5 ου αι. π.χ. Πρώιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ, 1 Μ.Μ.

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ, 1 Μ.Μ. ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ, 1 Μ.Μ. Τίτλος Ο ναός της Αθηνάς Νίκης: ένα στολίδι στην είσοδο της Ημερομηνία και διάρκεια 25 Οκτωβρίου Περιγραφή Ο ναός της Αθηνάς Νίκης, εντυπωσιακή εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική Ευρυδίκη Κεφαλίδου Η κεραμική είναι το πολυπληθέστερο και πιο συχνό αρχαιολογικό αντικείμενο. Με τη βοήθεια της κεραμικής: α) εντοπίζουμε μια αρχαιολογική θέση β) χρονολογούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΗΣ. Fotografias del Artista canadiense Gregory Colbert

ΗΡΑΚΛΗΣ. Fotografias del Artista canadiense Gregory Colbert ΗΡΑΚΛΗΣ. Fotografias del Artista canadiense Gregory Colbert ΟΙ ΑΘΛΟΙ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ ΗΡΑΚΛΗΣ Γονείς Ηρακλή (γιος του Δία) και τον Ιφικλή Αμφιτρύωνας + Αλκμήνη Η Αλκμήνη γέννησε δυο παιδιά. . Η Ήρα θύμωσε όταν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα