Αφηγήσεις μέσα από το φωτογραφικό άλμπουμ: Πόζες, μνήμες, βλέμματα. Πηνελόπη Παπαηλία Οκτώβριος 2007

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αφηγήσεις μέσα από το φωτογραφικό άλμπουμ: Πόζες, μνήμες, βλέμματα. Πηνελόπη Παπαηλία Οκτώβριος 2007"

Transcript

1 Βιβλιογραφική έκθεση/ ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ «Έμφυλες διαστάσεις της μετανάστευσης στη νοτιοανατολική Ευρώπη: Εργασία, Ένταξη και Διαπολιτισμική Επικοινωνία» Αφηγήσεις μέσα από το φωτογραφικό άλμπουμ: Πόζες, μνήμες, βλέμματα Πηνελόπη Παπαηλία Οκτώβριος 2007 Η συλλογή φωτογραφιών από επιλεγμένους πληροφορητές και η ψηφιακή αρχειοθέτηση και έκθεσή τους σε ειδικά διαμορφωμένο διαδικτυακό τόπο αποσκοπεί στην εμβάθυνση των θεωρητικών προβληματισμών της συγκεκριμένης έρευνας καθώς και στη δημιουργική παρουσίαση των δεδομένων και αποτελεσμάτων της. Ζητήματα όπως η έμφυλη και επαγγελματική ταυτότητα, οι διαγενειακές σχέσεις, η μνήμη του κομμουνισμού, η «ένταξη» στην κοινωνία υποδοχής, η προβολή της πολιτισμικής ετερότητας, η επικοινωνία με την πατρίδα καταγωγής και αντιλήψεις για τη «μοντέρνα» ζωή (τεχνολογία, κατανάλωση, μόδα) αναδεικνύονται και αποτελούν αντικείμενα διαπραγμάτευσης τόσο εντός του φωτογραφικού κάδρου όσο μέσω της κυκλοφορίας, αναπαραγωγής, διαφύλαξης, έκθεσης, από-πλαισίωσης, αναπλαισίωσης, απόκρυψης, και καταστροφής των φωτογραφιών. Με τη συστατική και όχι απλώς διακοσμητική χρήση του φωτογραφικού υλικού στην ιστοσελίδα του προγράμματος τονίζουμε το σημαντικό ρόλο που παίζουν οι οπτικές τεχνολογίες στη συγκρότηση της σύγχρονης υποκειμενικότητας. Τόσο η συνέντευξη με πληροφορητή «μπροστά στο φωτογραφικό άλμπουμ» όσο και η συλλογή φωτογραφιών δεν αποτελούν συνηθισμένες ερευνητικές πρακτικές. Οι περισσότερες ποιοτικές μελέτες για τη μετανάστευση, συμπεριλαμβανόμενης και της δικιάς μας, εστιάζονται στον προφορικό λόγο των πληροφορητών. Γι αυτό και στο κείμενο που ακολουθεί, μετά από μια σύντομη επισκόπηση των σχετικών θεωρητικών συζητήσεων για τη φωτογραφία στην ανθρωπολογία, την ιστορία και τις

2 πολιτισμικές σπουδές, θα αναπτύξω κάποιους μεθοδολογικούς προβληματισμούς αναφορικά με τη χρήση της φωτογραφίας στην εθνογραφική έρευνα. Τεχνολογικά μέσα και υποκειμενικότητα Σε αντιπαράθεση προς την κοινότυπη αντίληψη ότι τα τεχνολογικά μέσα αποτελούν εξωτερικές δυνάμεις που «επιδρούν» (συνήθως με βλαβερό τρόπο) πάνω στην κοινωνική ζωή και την «τοπική κουλτούρα», ο ανθρωπολόγος William Mazzarrella (2004) επιμένει ότι πρέπει να αναγνωρίζουμε κατά πόσο η κοινωνικότητα και η ίδια η αίσθηση του «κόσμου» αναδύονται μέσα από την τεχνολογική διαμεσολάβηση. Δηλαδή, βασικές κοινωνικές κατηγορίες, όπως ο «εαυτός», η «οικογένεια», και το «έθνος» δεν ανασυγκροτούνται απλώς, αλλά συγκροτούνται στη διπλή κίνηση της αποστασιοποίησης και αναγνώρισης που επιτρέπουν τα τεχνολογικά μέσα αναπαράστασης (βλ., ενδεικτικά, Karim 2003 και Nacify 1993 για το ρόλο των μίντια στη σύσταση της «διασπορικής κοινότητας»). Στο βαθμό που πρακτικές όπως η αναπόληση μιας προσωπικής φωτογραφίας, η ανάγνωση μιας εφημερίδας, η απορρόφηση από ένα σήριαλ λαμβάνουν μέρος στις πιο οικείες στιγμές της καθημερινότητας αναδεικνύονται ως προνομιακά αλλά και αναγκαία πεδία για την εθνογραφική έρευνα. Από αυτήν την άποψη, φωτογραφικά πορτρέτα δεν αναπαριστάνουν «άτομα» ή «οικογένειες» αλλά συμβάλλουν καθοριστικά στην παραγωγή και αναστοχαστική σύλληψη αυτών των κατηγοριών. Ως εμβληματική τεχνολογία της νεωτερικότητας, η φωτογραφία, όπως έχει παρατηρήσει ο Barthes, δημιούργησε ένα καινούριο τρόπο «να θεωρείς τον εαυτό σου στην κλίμακα της Ιστορίας» (1983: 24). Ενώ η φωτογραφία έχει αποτελέσει κατεξοχήν τεχνολογία του «εαυτού» (Rugg 1997) που απομονώνει και φετιχοποιεί το ατομικό σώμα, από την εκλαΐκευσή της στο τέλος του 19 ο αιώνα έχει επίσης συνδεθεί με τη φαντασίωση της οικογένειας. Σε αντίθεση με άλλες τεχνολογίες Παπαηλία - 2

3 αναπαράστασης, η φωτογραφία ήταν από τις πιο προσιτές σε ερασιτεχνικούς παραγωγούς και έχει αποτελέσει, μαζί με τα «home movies» (Zimmermann 1995) και τα βίντεο, έναν κεντρικό μηχανισμό αναπαράστασης και αυτο-αναπαράστασης της οικογένειας (J. Hirsch 1981; Kuhn 1995; M. Hirsch 1997, 1999a). Σε πολλές οικογενειακές τελετουργίες (όπως γάμους, βαφτίσια, κτλ.), μπορούμε να πούμε ότι συχνά οι φωτογραφίες δεν καταγράφουν ένα κοινωνικό γεγονός, αλλά ότι αντίθετα η τελετουργία εκτελείται κυρίως για να φωτογραφηθεί. Στο βαθμό που μας φανερώνουν τις «πόζες» της εκάστοτε «ιδανικής» και «χαρούμενης» οικογένειας (και των καθορισμένων ρόλων των καθορισμένων μελών της), οι οικογενειακές φωτογραφίες έχουν πολλά να μας πουν για έμφυλα, ταξικά, φυλετικά (Smith 1998), ηλικιακά, κτλ. πρότυπα σε συγκεκριμένα ιστορικά και πολιτισμικά πλαίσια (βλ. Poole 1997 για μια εθνογραφία της φωτογραφίας στο Περού και Pinney 1997 για την Ινδία). Στην περίπτωση της μετανάστευσης, το ιδεώδης της ενωμένης οικογένειας συχνά επιτυγχάνεται μόνο μέσω μοντάζ και στο δυνητικό τόπο του φωτογραφικού άλμπουμ. Οι οικογενειακές φωτογραφίες ωστόσο μπορούν να διαβαστούν με σκοπό να αποκαλύψουν «οικογενειακά μυστικά» (Kuhn 1995) που διαταράζουν την ομαλότητα και την τάξη που προβάλλονται στην επιφάνεια της εικόνας. Οι εντάσεις μέσα στην οικογένεια, η αντίσταση στις συμβάσεις της, αλλά και τα τραύματα που διακόπτουν τη ροή της οικογενειακής ζωής μπορούν να ανακαλυφθούν κάτω από τα καταναγκαστικά χαμόγελα, τις επιβεβλημένες πόζες και τις ραφές του μοντάζ. Μπορούμε να πούμε, επομένως, ότι η οικογενειακή φωτογραφία έχει ταυτοχρόνως δύο όψεις: αφενός εκθέτει το πολιτισμικό πρότυπο της οικογένειας και παρουσιάζει μια εικόνα του παρελθόντος που οι φωτογραφιζόμενοι επιθυμούν να «αφήσουν» για τους μελλοντικούς απογόνους, αφετέρου κουβαλάει τα ίχνη των ρωγμών της βιωμένης πραγματικότητας της οικογενειακής ζωής και του προσωπικού βάρους που δημιουργούν οι εκάστοτε έμφυλοι και ηλικιακοί ρόλοι για τα υποκείμενα. Παπαηλία - 3

4 Παρότι οι ηγεμονικοί λόγοι των διασπορικών κοινοτήτων τονίζουν τη δύναμη των οικογενειακών δεσμών, πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη μας ότι η μετανάστευση προσφέρει ευκαιρίες ρήξης με τις υποχρεώσεις της οικογένειας κάτι που μπορεί να εμφανιστεί ως απουσία στο φωτογραφικό υλικό που ως ερευνητές θα συλλέξουμε. Η προσωπική φωτογραφία βέβαια λειτουργεί και ως κεντρικός μηχανισμός «τοποθέτησης» του ατόμου μέσα σε εθνικά και άλλα κοινωνικά σύνολα εκτός από την οικογένεια (κοινότητα, επάγγελμα, κτλ.): ποζάροντας για ομαδικές ή τυποποιημένες ατομικές φωτογραφίες (σχολικές, στρατιωτικές, κτλ.), το άτομο παίρνει τη «θέση» του σε διάφορες συλλογικότητες μετέπειτα το φωτογραφικό τεκμήριο τον εγκαλεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του ως μέλος αυτού του συνόλου. Η φωτογραφία, επομένως, προσφέρει έναν ιδιαίτερο χώρο για την εξερεύνηση της ανάδυσης και διαπραγμάτευσης της υποκειμενικότητας σε πολλαπλά επίπεδα. Μνήμη και φαντασία Στην αναζήτηση των μηχανισμών που καταστούν τη μνήμη (και τη φαντασία) «κοινωνική» και δημιουργούν μια αίσθηση του «συνανήκειν» στην κοινή ιστορία διαφόρων συλλογικότητων, οι πρακτικές δημιουργίας, κυκλοφορίας, έκθεσης και σχολιασμού φωτογραφιών εμφανίζονται ιδιαίτερα σημαντικές. Η σύγχρονη κριτική έχει αναδείξει το σημαντικό ρόλο που παίζει η φωτογραφική πρακτική στη διαμόρφωση της πολιτισμικής μνήμης. Στο γνωστό δοκίμιό του για τη φωτογραφία, ο Roland Barthes (1983) υποστήριξε ότι το χαρακτηριστικό γνώρισμα της φωτογραφίας είναι η «αναφορικότητα». Δηλαδή, η φωτογραφία δεν φαίνεται να αποτελεί αναπαράσταση κάποιας «πραγματικότητας», αλλά να είναι η γνήσια αποτύπωση της: επομένως η φωτογραφία, στην κοινή θεώρηση, φαίνεται να παρακάμπτει το σημαίνον, φέρνοντας μας σε άμεση επαφή με το σημαινόμενο. Όπως έχει υπογραμμίσει ο Barthes, αυτή η πραγματικότητα έχει Παπαηλία - 4

5 πάνω από όλα χρονική διάσταση και έτσι η φωτογραφία καθηλώνει «Αυτό-που- Υπήρξε», αποδεικνύοντας το παρελθόν χωρίς τη διαμεσολάβηση του ιστορικού λόγου. Παρότι ο Barthes προτείνει μια «οντολογική» ανάλυση της φύσης της φωτογραφίας, μπορούμε να δούμε πώς κάτω από συγκεκριμένες ιστορικές και πολιτισμικές συνθήκες η φωτογραφία απόκτησε το κύρος της αυθεντικής μαρτυρίας (Tagg 1988). Δεδομένης της πολιτισμικής σχέσης της φωτογραφίας με την «αλήθεια», η φωτογραφία συχνά χρησιμοποιείται για την εξιστόρηση των ιστορικών γεγονότων τόσο της δημόσιας ζωής (για παράδειγμα σε ιστορικά βιβλία, μουσειακές εκθέσεις, ντοκιμαντέρ, κτλ.) όσο της προσωπικής και οικογενειακής ιστορίας. Συνήθως όμως η φωτογραφία δεν ελέγχεται με την ίδια αυστηρότητα που είναι αναμενόμενη για τις γραπτές πηγές: πολλές φορές φωτογραφίες παραθέτονται σε ιστορικά βιβλία χωρίς πληροφορίες για τις συνθήκες παραγωγής τους ή μόνο με στοιχεία για το αρχείο στο όποιο ανήκουν (Samuel 1994). Έτσι οι φωτογραφίες αντιμετωπίζονται ως «παράθυρα» στο παρελθόν χωρίς να λαμβάνονται υπόψη ούτε οι πολιτισμικές και ιστορικές συμβάσεις που διέπουν και δομούν τη φωτογραφική εικόνα διαμορφώνοντας την αξία της ως απόδειξη, καθώς ούτε και η πολιτική οικονομία της φωτογραφικής παραγωγής που καθορίζει την επιλεκτική ορατότητα συγκεκριμένων υποκειμένων. Παρότι η φωτογραφία έχει χρησιμοποιηθεί πολύ συχνά ως αποδεικτικό στοιχείο μιας παρελθοντικής πραγματικότητας, έχει επίσης πολλά να μας πει για τη φαντασία του παρελθόντος αλλά και του μέλλοντος (βλ. Appadurai 1991 για την «εθνογραφία της φαντασίας»). Μια φωτογραφική εικόνα, παραδείγματος χάριν, μπορεί να πάρει τη θέση μιας υποτιθέμενης πρωταρχικής βιωμένης μνήμης ή να δημιουργήσει νέες μνήμες και μάλιστα πολύ δυνατές και πιεστικές τόσο για ανθρώπους που δεν έζησαν κάποιο συμβάν, αλλά ακόμα και για αυτούς που το έζησαν. Η Marita Sturken (1997), δανειζόμενη τον όρο από τον Φρόιντ, περιγράφει ως «screen memory» τις μυθοπλαστικές και ντοκιμαντερίστικες οπτικοποίησεις «πραγματικών συμβάντων» σε Παπαηλία - 5

6 μέσα όπως η φωτογραφία, η τηλεόραση, ο κινηματογράφος, που «καλύπτουν» και τελικά απωθούν πιο επώδυνες μνήμες. Κατά παράδοξο τρόπο, όμως, η υποτιθεμένη αποδεικτική δύναμη της φωτογραφικής εικόνας μπορεί να λειτουργήσει και ως μηχανισμός τεκμηρίωσης κάποιου επιθυμητού παρελθόντος, το οποίο υφίσταται μόνο μέσα στο φωτογραφικό κάδρο. Έτσι το φτωχό ζευγάρι που φωτογραφίζεται με γαμπριάτικο κουστούμι και νυφικό που προσφέρει το φωτογραφικό στούντιο για φωτογραφήσεις νεόνυμφων ή η οικογένεια που είναι διασπαρμένη λόγω της μετανάστευσης και συστήνεται στη συνολικότητά της μόνο σε φωτομοντάζ, ενδεχομένως επιδεικνύουν τα φωτογραφικά αυτά προϊόντα στο σαλόνι τους για να παρουσιάσουν ένα «αξιοπρεπές» πρόσωπο στον κοινωνικό κύκλο τους. Ίσως όμως με την πάροδο του χρόνου οι κάτοχοι των φωτογραφιών αυτών να πειστούν ότι αφού οι εικόνες δεν λένε ποτέ ψέματα τότε και η ζωή τους ή η ζωή των προγόνων τους δεν ήταν και τόσο σκληρή. Η διαδικασία «περιβολής» της ζωής του Άλλου του πλούσιου, διάσημου και μοντέρνου αστού (αλλά και στην περίπτωση των αστών που θέλουν να πειραματιστούν με τη ζωή των «απλών ανθρώπων» και ντύνονται όπως ο φτωχός, εξωτικός και παραδοσιακός χωρικός ή ιθαγενής) πραγματώνεται όχι μόνο μέσα από τους ενδυματολογικούς κώδικες, αλλά και από την επιλογή, παραγωγή ή καλλιτεχνική επεξεργασία του φωτογραφικού φόντου, που μπορεί να αποτελείται από ένα πλούσιο σαλόνι, ένα ακριβό αυτοκίνητο που δεν ανήκει στους φωτογραφιζόμενους, ένα γνωστό ιστορικό μνημείο, την εξωτική φύση, κτλ. (Appadurai 1997, Pinney 1997). Διασταυρωμένα βλέμματα: Ταύτιση και αποστασιοποίηση Σε αντίθεση με προσεγγίσεις της φωτογραφίας από την οπτική της «ιστορίας τέχνης» που εστιάζουν στην παραγωγή της φωτογραφίας (και συγκεκριμένα στο ρόλο του φωτογράφου-καλλιτέχνη στη «δημιουργία» της φωτογραφίας), ο Barthes πρότεινε Παπαηλία - 6

7 να δώσουμε έμφαση στην πρόσληψη της φωτογραφίας από τους θεατές της και τόνισε τη συναισθηματική έλξη των φωτογραφιών. Στην «κοινωνική ζωή» της φωτογραφίας και κατά τη διάρκεια των διαδικασίων απο-πλαισίωσης και ανα-πλαισίωσής της σε πολλαπλά συμφραζόμενα, διαφορετικά μάτια τις ατενίζουν και συγκινούνται ή αδιαφορούν από τη θέαση τους. Επομένως μπορούμε να πούμε ότι η φωτογραφία, και ιδιαίτερα η προσωπική, ερασιτεχνική φωτογραφία, έχει την ιδιότητα να λειτουργήσει ως δίαυλος ταύτισης (με έναν πρόγονο, μια παρελθούσα εποχή, έναν Άλλο) αλλά επίσης ως σημείο διαφοροποίησης και αποστασιοποίησης από την οικογένεια, το παρελθόν, το «ξένο» και τον «ξένο κόσμο». Αυτή η διάσταση της πρόσληψης της φωτογραφίας έχει σημασία για μια εθνογραφική έρευνα ευαισθητοποιημένη στη σημασία της οπτικής κουλτούρας, αλλά και για την παρουσίαση της έρευνας προς ένα ευρύτερο κοινό. Συζητώντας το έργο ενός φωτογράφου που είχε φωτογραφήσει τους ηλικιωμένους γονείς του, ανατρέποντας έτσι το συνηθισμένο, εξουσιαστικό βλέμμα των γονέων στα παιδιά τους, καθώς και την προσκόλληση του φωτογραφικού φακού στην «αρχή» της ζωής, η Marianne Hirsch έχει μιλήσει για τα «πολλαπλά βλέμματα» (multiple looks) που ερμηνεύουν τις οικογενειακές φωτογραφίες. Μέσα από αυτά τα «πολλαπλά βλέμματα», προσωπικές και οικογενειακές ιστορίες μαθαίνονται, αμφισβητούνται και επαν-ερμηνεύονται ενώ τα μέλη της οικογένειας τοποθετούνται απέναντι στους άλλους, επεξεργαζόμενοι ταυτόχρονα την εικόνα του εαυτού τους (1999α: xi). Από αυτήν τη άποψη, η διαφοροποιημένη πρόσληψη της φωτογραφίας μπορεί να διαφωτίσει διαστάσεις των διαγενειακών σχέσεων και, ιδιαίτερα, τον τρόπο που η «δεύτερη γενιά» ερμηνεύει το «βαρύ παρελθόν» των γονέων τους. Σε δοκίμιο που αφορά παιδιά των επιζώντων του Ολοκαυτώματος, η Hirsch (1999β) χρησιμοποιεί τον όρο «postmemory» για να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο η μνήμη των παιδιών των επιζώντων σκιάστηκε από τις μνήμες των γονέων τους, με αποτέλεσμα να Παπαηλία - 7

8 ταυτίζονται με και συνακόλουθα να υιοθετούν αυτές τις πιο «δυνατές» μνήμες των γονέων τους. Κατ επέκταση, μπορούμε να μιλήσουμε για τη μνήμη της δεύτερης γενιάς μεταναστών τόσο του κομμουνισμού, όσο και της πρώτης «ηρωικής» και «μαρτυρικής» φάσης της μετανάστευσης από την Αλβανία και τη Βουλγαρία. Η δημιουργία αυτής της μνήμης και οι σύνθετες διαδικασίες ταύτισης και άρνησης, αναγνώρισης και αποστασιοποίησης αμφισβητούν ένα κοινότυπο μοντέλο της «μετάδοσης» του παρελθόντος που βλέπει τη μνήμη των παιδιών απλώς ως μια δευτερογενή «αδύναμη» εκδοχή της μνήμης των γονέων τους και άρα ένα φαινόμενο χωρίς ερευνητικό ενδιαφέρον. Δεδομένης της δύναμης που έχει η προσωπική φωτογραφία ανώνυμων ανθρώπων να συγκινήσει το θεατή και να λειτουργεί ως μηχανισμός ταύτισης, η χρήση φωτογραφιών έχει γίνει πλέον συνηθισμένη τακτική σε μουσειακές εκθέσεις για ιστορικά συμβάντα. Για τον επισκέπτη-θεατή οι φωτογραφίες αυτές π.χ. οικογενειακές φωτογραφίες από τη ζωή πριν από το Ολοκαύτωμα «προσωποποιούν» μιαν απόμακρη ιστορική εμπειρία. Βέβαια επειδή πάντα υπάρχει ο φόβος της υπερβολικής και ναρκισσιστικής ταύτισης, για τους ανθρώπους που δημιουργούν τέτοιες εκθέσεις αποτελεί πρόκληση να δημιουργήσουν το έναυσμα ώστε ο θεατής να φανταστεί μια συγκεκριμένη επώδυνη ή καταστροφική εμπειρία, χωρίς όμως να αναιρέσουν την απόσταση μεταξύ της πραγματικότητας του θεατή και του ιστορικού υποκειμένου (Hirsch 1999β: 10). Στην περίπτωση της δικιάς μας έρευνας, η χρήση της φωτογραφίας στην ιστοσελίδα μπορεί να λειτουργήσει ως «πρό(σ)κληση» στον μημετανάστη να βλέπει τις «ανθρώπινες» διαστάσεις ενός φαινόμενου που συχνά παρουσιάζεται στον τύπο ως μια απρόσωπη μαζική «επίθεση» ή «πλημμύρα» ξένων ανθρώπων. Καλείται να βλέπει τον εαυτό του στη θέση του μετανάστη, χωρίς βέβαια να «οικειοποιείται» τη θέση αυτή, ούτε να ξεχνά τις κοινωνικές ιεραρχίες που υποβόσκουν σ αυτήν τη δυνητική «συνάντηση». Παπαηλία - 8

9 Φωτογραφία, μετανάστευση και η διασπορική οικογένεια Η φωτογραφία εμπλέκεται με ποικίλους τρόπους σε μεταναστευτικές διαδικασίες, τόσο στις πειθαρχικές πρακτικές των κρατών που ελέγχουν την κινητικότητα των ανθρώπων, όσο και στη συναισθηματική οικονομία των διασπορικών κοινοτήτων. Στην περίπτωση της μετανάστευσης συναντάμε τις δυο χρήσεις της φωτογραφίας που έχει σχολιάσει ο Alan Sekula (1986): την «τιμητική» που ενσαρκώνεται στο μικροαστικό φωτογραφικό πορτρέτο και την «κατασταλτική» (repressive) που καθηλώνει κάτω από το φως της μελέτης και ανάκρισης τον εγκληματία, αλλά και άλλα «προβληματικά» σώματα (τον φτωχό, τον άρρωστο, τη γυναίκα, τον ιθαγενή, κτλ.) Η κινητικότητα των μεταναστών και η δυσχερής οικονομική θέση τους τους κατατάσσει στην ομάδα των «υπόπτων» υποκειμένων που φωτογραφίζονται από κρατικές υπηρεσίες που επιθυμούν να ελέγχουν τις κινήσεις τους καθώς και από δημοσιογράφους παρακινημένους από έλεος ή περιέργεια για το παράξενο, εξωτικό συγκινητικό θέαμα που παρουσιάζουν. Η εμπειρία της εκτόπισης, ωστόσο, και η προσδοκία για κοινωνική άνοδο δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τη δημιουργία φωτογραφιών και από τους ίδιους τους μετανάστες για να αναδείξουν στους συμπατριώτες και τους συγγενείς στην πατρίδα την επιτυχία τους στον καινούργιο τόπο διαμονής. Στην επίσημη ιστοσελίδα του Ellis Island στη Νέα Υόρκη (www.ellisisland.org), μπορούμε να διαπιστώσουμε την «ανήσυχη» συνύπαρξη αυτών των δυο ειδών φωτογραφιών: ενώ οι «κατασταλτικές» εικόνες δείχνουν, συχνά από απόσταση ή από ψηλά, ομάδες μεταναστών να περνάνε από χώρους ελέγχου και αναμονής, οι «τιμητικές» φωτογραφίες, πολλές φορές δωρεές απογόνων των μεταναστών, υποδεικνύουν την αποκατάσταση και την πρόοδό τους στην Αμερική. Η ίδια η φωτογράφηση συχνά έχει συνδεθεί με την εμπειρία της μετανάστευσης, ιδιαίτερα στο πρώτο μισό του 20 ου αιώνα: η στιγμή του Παπαηλία - 9

10 αποχαιρετισμού που αποθανατίζεται από πλανόδιους φωτογράφους, «picture brides» που επιλέχτηκαν από τους υποψήφιους γαμπρούς στη ξενιτιά, και η μεγάλη κυκλοφορία φωτογραφιών μεταξύ διασπαρμένων μελών μιας οικογένειας έχουν αποτελέσει στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο και στην ίδια τη φωτογραφία εμβλήματα για την απώλεια, απουσία, απόσταση, νοσταλγία, και ανάμνηση που χαρακτηρίζουν όψεις της μεταναστευτικής εμπειρίας. Δεδομένης της σημασίας της φωτογραφίας στο πλαίσιο των εθνικών τελετουργιών ως μηχανισμός «τοποθέτησης» του ατόμου στο εθνικό σύνολο, η φωτογράφηση στη χώρα υποδοχής μπορεί να αποτελέσει για μετανάστες ένα είδος επιτέλεσης της «νέας» εθνικής ταυτότητας: η φωτογραφία (π.χ. από σχολικές γιορτές, από στρατιωτικές θητείες) τους προσφέρει συνήθως βέβαια μέσω των παιδιών τους την ευκαιρία να περιβληθούν την καινούργια εθνική «στολή». Η εμπειρία της μετανάστευσης ωστόσο μπορεί να κάνει την επιτελεστικότητα του έθνους ιδιαίτερα εμφανή για τους μετανάστες και τα παιδιά τους που συνειδητοποιούν ότι στις στιγμές αυτές απλώς «παίζουν» ένα ρόλο μπροστά στο φακό. Η αμφίβολη και ταυτόχρονα υπερβολική σχέση των ορισμένων μεταναστών με το έθνος διαφαίνεται σε μια «κλασική» φωτογραφία που συχνά βρίσκει κανείς ανάμεσα σε φωτογραφίες τους: η εικόνα της συγκέντρωσης της μεταναστευτικής κοινότητας όπου απεικονίζονται οι δυο σημαίες, της παλιάς και της νέας πατρίδας, ως φόντο ή στα χέρια των απεικονιζόμενων. Τέτοιες φωτογραφίες μοιάζουν να αμφισβητούν τις απαιτήσεις του (κάθε) έθνους-κράτους για απόλυτη αφοσίωση και να υπομονεύουν την επίμονη ρητορική περί εθνικής «καθαρότητας». Επομένως, οι φωτογραφίες των μεταναστών καθώς και οι πρακτικές διαχείρισης τους (έκθεση, φύλαξη, απόκρυψη, αμέλεια, καταστροφή, κτλ.) έχουν πολλά να μας πούνε για την ταύτιση τους με το έθνος (όποιο έθνος) ή για την απόρριψη του έθνους ως κεντρική κατηγορία αυτο-ορισμού. Παπαηλία - 10

11 Οι φωτογραφίες των μεταναστών επίσης έχουν τη δυνατότητα να φωτίσουν διαστάσεις της διεθνικής ιστορικής εμπειρίας, ιδιαίτερα μέσα από το οικογενειακό άλμπουμ-«αρχείο». Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η οικογένεια κατέχει μια αμφίσημη σχέση με το έθνος-κράτος: ενώ η ιδεολογία της οικογένειας και η διαχείριση της ως παραγωγική μονάδα έχουν υπάρξει κύρια μελήματα των συγχρόνων κρατών, η οικογενειακή ζωή εν δυνάμει προσφέρει μια δυνατή εμπειρία του «συνανήκειν» που δημιουργεί δεσμεύσεις αντικρουόμενες με τις προτεραιότητες του έθνους-κράτους. Ως θεσμός μνήμης και μηχανισμός αρχειοθέτησης, η οικογένεια επίσης έχει τη δυνατότητα να συγκροτήσει ένα αποκεντρωμένο διασπορικό αρχείο που «αποθηκεύει» ιστορίες και τεκμηριώνει διεθνικούς δεσμούς που μέχρι πρόσφατα δεν τύχαιναν της προσοχής των αναλυτών που ήταν προσκολλημένοι στο «έθνος» ως κεντρική κατηγορία ανάλυσης. Η (αναλογική) φωτογραφία, ως σχετικά φτηνό και ελαφρύ αντικείμενο και κατεξοχήν «αντίτυπο-χωρίς-πρωτότυπο», πάντα υπήρξε «φιλική» προς τέτοιου είδους κινητές και διάσπαρτες αρχειακές δομές (Sontag 1993; Edwards και Hart 2004). Στην ψηφιακή εποχή, βέβαια, οι δυνατότητες για την κυκλοφορία φωτογραφιών μεταξύ γεωγραφικά διασκορπισμένων συγγενών και φίλων, καθώς και για την κατασκευή αποεδαφικοποιημένων ηλεκτρονικών άλμπουμ οικογενειών ή διασπορικών κοινοτήτων, έχουν επεκταθεί ριζικά. Απεικονίζοντας τη νέα πατρίδα: εργασία και «ένταξη» Ως εργαλείο και απόδειξη κοινωνικής ανόδου, η φωτογραφία χρησιμοποιείται από μετανάστες για να «τεκμηριώνουν» προς την οικογένεια, γείτονες και φίλους τους πίσω στην πατρίδα αλλά και στον ίδιο τον εαυτό τους την επιτυχία τους στην καινούργια κοινωνία που διαμένουν, με αποτέλεσμα μάλιστα πολλές φορές την απώθηση των τραυματικών μνημών της μεταναστευτικής εμπειρίας. Εικόνες των μεταναστών δείχνουν, για παράδειγμα, την εξοικείωση με την τεχνολογική Παπαηλία - 11

12 νεωτερικότητα (φωτογραφίες μπροστά σε καινούργια αυτοκίνητα, σε αεροδρόμιο ή μετρό, κτλ.), την απόκτηση ενός μοντέρνου τρόπου ζωής και την κοινωνική καταξίωση (φωτογραφίες από τουριστικές εκδρομές, φωτογραφίες που αναδεικνύουν τα καινούργια σπίτια και αγαθά που έχουν αγοράσει με τις αποταμιεύσεις τους), τη «σπουδαιότητα» της καινούργιας πατρίδας (φωτογραφίες από «όμορφα» μέρη, ιστορικά μνημεία), την πολιτισμική αφομοίωση (σχολικές φωτογραφίες, φωτογραφίες με νέους φίλους από τη χώρα υποδοχής, φωτογραφίες από τοπικές ή εθνικές γιορτές, αθλητικούς αγώνες και άλλες εκδηλώσεις), αλλά και τη «διατήρηση» του ιδιαιτέρου πολιτισμού τους (φωτογραφίες από μεταναστευτικούς συλλόγους, γιορτές, κτλ.). Μια φωτογραφική μηχανή συχνά αποτελεί μια από τις πρώτες αγορές «ειδών πολυτελείας» που κάνουν μετανάστες στη χώρα υποδοχής. Μπορούμε αντίστοιχα να υποθέσουμε ότι σε φωτογραφικά άλμπουμ των μεταναστών (και όχι μόνο) φωτογραφίες της εργασίας και της καθημερινής ζωής υποαντιπροσωπεύονται ενώ συνήθως προβάλλονται «προσωπικές» στιγμές με φίλους ή οικογένεια και «ιδιαίτερα» συμβάντα και ορόσημα ζωής. Οπτικά τεκμήρια της εξευτελιστικής εργασίας και της εργασίας σε παράνομες συνθήκες δεν καταγράφονται εύκολα (και ακόμα πιο δύσκολα καταλήγουν στα χέρια των εργατών). Συχνά φωτογραφίες εργασίας «ωραιοποιούν» την εργασία, δείχνοντας την «ευγενή» διάστασή της, ιδιαίτερα στην περίπτωση που η φωτογραφία έχει τραβηχτεί από εργοδότη (Samuel 1994: 324). Στις φωτογραφίες εγγράφονται έμφυλες διαφορές στις συνθήκες και εμπειρίες της εργασίας. Στο βαθμό που οι άνδρες πιο συχνά τουλάχιστον στην ελληνική αγορά εργασίας έχουν πρόσβαση σε δουλειές που προσφέρουν δυνατότητες για εξέλιξη (π.χ. σε κάποια οικοδομική τέχνη) καθώς και για συντροφικότητα, άνδρες μετανάστες πιθανόν να έχουν στην κατοχή τους φωτογραφίες που να πιστοποιούν την πρόοδό τους (π.χ. portfolio ολοκληρωμένων έργων τους για να δείξουν σε πελάτες) και τις φιλίες Παπαηλία - 12

13 τους με συναδέλφους, και έτσι μέσα από τη φωτογραφία να προβάλλουν τις αξίες της εργασίας γενικότερα. Ωστόσο μια ενδιαφέρουσα κατηγορία φωτογραφιών ενδεχομένως να ήταν οι φωτογραφίες της οικιακής εργασίας, ιδιαίτερα φωτογραφίες που απεικονίζουν όψεις της care work (φροντίδα παιδιών, ηλικιωμένων). Σχετικές μελέτες έχουν γίνει για φωτογραφίες που απεικονίζουν ντόπιες γυναίκες στις ευρωπαϊκές αποικίες που φρόντιζαν παιδιά των αποικιοκρατών (βλ. Stoler και Strassler 2000 για την Ινδονησία) ή εικόνες των σκλάβων στις Η.Π.Α. που φρόντιζαν τα λευκά μώρα των αφεντών τους (βλ. άρθρα στο Hirsch 1999α). Η «τρυφερότητα» που συχνά απεικονίζονται στις φωτογραφίες αυτές ερμηνεύονται και ταξινομούνται με πολύ διαφορετικούς τρόπους από τον εργάτη και τον εργοδότη (βέβαια πολλές φορές αυτές οι φωτογραφίες βρίσκονται μόνο στην κατοχή των εργοδοτών), αποκαλύπτοντας αντικρουόμενους λόγους για τη μετανάστευση (από μεριάς εργοδοτών ως «χάρη» προς τους φτωχούς, διαδικασία πολιτισμικής «ενηλικίωσης» και «εξέλιξης» και ένδειξη πατερναλιστικής «αγάπης», αλλά από μεριάς εργατών ως μια καθαρά επαγγελματική σχέση δουλειάςεπιβίωσης, αλλά και ακόμα ως εκμετάλλευση της «ευέλικτης» εργασίας μέσα στην οικογένεια και απώλεια της προσωπικής οικογενειακής ζωής). Οι φωτογραφίες αυτές, μπορούν να διαφωτίσουν το χάσμα μεταξύ της εθνικής ιδεολογίας της «ανατροφής» (ως εγχείρημα αναπαραγωγής των εθνικών, φυλετικών και έμφυλων προτύπων μέσα από τη διατήρηση της «καθαρότητας» του «αίματος») και τις πραγματικότητες της νέας βιομηχανίας της φροντίδας και τις εθνοτικές, ταξικές, έμφυλες, και φυλετικές ιεραρχίες στις οποίες στηρίζεται και τις οποίες διαιωνίζει. Τέλος, στις φωτογραφικές συλλογές των μεταναστών δύσκολα επίσης εντοπίζεται η βία που έχουν υποστεί οι μετανάστες στα χέρια των αστυνομικών ή άλλων κρατικών φορέων, καθώς και των εργοδοτών τους, συμβάλλοντας έτσι στη διαγραφή συνειδητή ή όχι αυτής της τραυματικής εμπειρίας. Στην ψηφιακή εποχή, Παπαηλία - 13

14 ωστόσο, όπως αναδεικνύουν πρόσφατα περιστατικά οι φωτογραφίες από τα βασανιστήρια στο Αμπού Γκράιμπ, το βιντεοσκοπημένο βιασμό της Βουλγάρας φοιτήτριας στον Αμάρυνθο και τα βίντεο κακοποίησης των αλλοδαπών κρατούμενων στο αστυνομικό τμήμα της Ομόνοιας η οπτική καταγραφή της βίας δεν γίνεται από δημοσιογράφους-ακτιβιστές. Αντίθετα η βίαιη οπτικοποίηση των ξένων σωμάτων παράγει τα τεκμήρια αυτά που μετά εμφανίζονται ξαφνικά στη δημόσια σφαίρα εξαιτίας της ηλεκτρονικής κυκλοφορίας των εικόνων αυτών μεταξύ θυτών (Παπαηλία, υπό έκδοση). Στα πρόσκαιρα «σκάνδαλα» που προσκαλούν τέτοιες εικόνες μέχρι στιγμής τουλάχιστον δεν φαίνεται να αναγνωρίζονται οι εικόνες αυτές ως δείγματα μιας συστηματικής, καθημερινής βίας. Αφήγηση/ εικόνα: το φωτογραφικό άλμπουμ ως τόπος έρευνας Στην ερευνητική διαδικασία μας, η φωτογραφία δεν θα αντιμετωπίζεται ως «συμπλήρωμα» ή «εικονογράφηση» της λεκτικής αφήγησης αντίθετα η σχέση μεταξύ «εικόνας» και «λόγου» θέτει ένα ζήτημα προς εξερεύνηση. Η σχέση εικόνας/λόγου είναι ιδεολογικά φορτισμένη (Μitchell 1994) και παρότι υπάρχει η φράση «μια φωτογραφία αξίζει χίλιες λέξεις», πολλές φορές ο λόγος έχει την «τελευταία λέξη». Οι φωτογραφίες «σχολιάζονται», είτε στο πίσω μέρος τους ή από κάτω, με γραπτή λεζάντα. Ως συναισθηματικά φορτισμένο αντικείμενο, η φωτογραφία επίσης συχνά αποτελεί καταλύτη της μνήμης, ένα έναυσμα για την παραγωγή αφηγήσεων για το παρελθόν. Αυτές οι αφηγήσεις δεν «αναδύονται» μόνες τους από την ίδια την φωτογραφία αλλά παράγονται ως διακείμενο (intertext) σε ένα δίκτυο αφηγήσεων που συνυφαίνουν λόγους του παρόντος και του παρελθόντος και μεσολαβούν μεταξύ διαφορετικών πολιτισμικών συμφραζόμενων (Kuhn 1995: 12). Η επιλογή φωτογραφιών και η σειρά στην οποία παρουσιάζονται από τον πληροφορητή επίσης σχηματίζει ένα είδος αφήγησης με «αρχή» (αλλά συνήθως χωρίς «τέλος»). Αυτή η Παπαηλία - 14

15 αφήγηση συχνά αλλά σίγουρα όχι πάντα περιστρέφεται γύρω από την οικογενειακή ιστορία: στο σημείο αυτό μπορούμε να αναμένουμε έμφυλες και ηλικιακές διαφορές στη χρήση της «οικογένειας» ως «πλοκή» για την εξιστόρηση των φωτογραφιών. Αυτές οι διαδοχικές ανασημασιοδοτήσεις των φωτογραφιών και προσπάθειες ένταξης τους σε διαφορετικές μετα-αφηγήσεις, όπως κινούνται μεταξύ προσωπικής μνήμης και δημόσιας ιστορίας (Sturken 1999) και διαφόρων πλαισίων έκθεσης (ή απόκρυψης) από το συρτάρι στον τοίχο, από τον τοίχο στο συρτάρι, από την πατρίδα στον νέο τόπο διαμονής, από το σπίτι στο μουσείο, από το χάρτινο άλμπουμ στο διαδίκτυο αποτελούν ιδιαίτερα πρόσφορο έδαφος για την εθνογραφική έρευνα. Γι αυτό το λόγο στη δικιά μας έκθεση των φωτογραφιών θα προσπαθήσουμε να ενεργοποιήσουμε αυτήν την ευαισθησία στη σχέση λόγου-εικόνας επιλέγοντας και συνοδευτικούς λόγους που «ανοίγουν» τη φωτογραφία σε πολλαπλές αναγνώσεις και όχι επιβάλλοντας μια τελική ερμηνεία. Έτσι μια φωτογραφία θα μπορούσε να συνοδευτεί από αντικρουόμενες απόψεις άλλων πληροφορητών (όχι απαραίτητα του κατόχου της φωτογραφίας) για κάποιο ζήτημα που απεικονίζει. Μεταξύ πολιτισμικής κριτικής και πολιτισμικής παραγωγής Όπως έχει παρατηρήσει η Annette Kuhn, περιγράφοντας δοκίμια που είχε γράψει η ίδια σχετικά με τις προσωπικές της φωτογραφίες, η πολιτισμική ανάλυση των φωτογραφιών στο βαθμό που συνεπάγεται την (επαν)έκθεση φωτογραφιών αναμειγνύει την πολιτισμική κριτική και την πολιτισμική παραγωγή, γεφυρώνοντας με αυτόν τον τρόπο το χάσμα μεταξύ αυτών που σχολιάζουν πολιτισμικά προϊόντα και αυτών που τα παράγουν (1995: 3). Τέτοιο είδος ερευνητικής και καλλιτεχνικής παρέμβασης βρίσκουμε, μεταξύ άλλων, στο διαδικτυακό τόπο της Lorrie Novak που έχει «κατασκευάσει» ένα δημόσιο Παπαηλία - 15

16 οικογενειακό φωτογραφικό άλμπουμ στο οποίο ο καθένας μπορεί να συμβάλλει με δικές του/της φωτογραφίες (βλ. cvisions.nyu.edu και Novak 1999), στη φωτογραφική έκθεση στο Μουσείο του Ολοκαυτώματος στο Washington, D.C. που απαρτίζεται από παλιές φωτογραφίες που δείχνουν την καθημερινή ζωή μιας λιθουανικής εβραϊκής κοινότητας «πριν» από τη σχεδόν ολοκληρωτική εξόντωση της από τους Ναζί (βλ. Hirsch 1997), ή στο λεύκωμα και στο διαδικτυακό τόπο της Susan Meiselas για το Κουρδιστάν που, εκ των πραγμάτων, συνθέτει ένα αποεδαφικοποιημένο αρχείο για ένα έθνος χωρίς κράτος (www.akakurdistan.com και Meiselas 1997). Σύμφωνα με την άποψη της Kuhn, η δημιουργία μιας ηλεκτρονικής φωτογραφικής έκθεσης στην ιστοσελίδα του προγράμματος μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως μέθοδος έρευνας (συνεντεύξεις μπροστά από το φωτογραφικό άλμπουμ, επιλογή και ανάλυση φωτογραφιών, κτλ.) και ως προϊόν της. Οι φωτογραφίες αυτές, τοποθετημένες στο «πρώτο πλάνο» της ιστοσελίδας και σε διαλεκτική σχέση με τις απομαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις που θα έχουμε συλλέξει, θα εισάγουν τους επισκέπτες στους θεωρητικούς προβληματισμούς της έρευνας. Επιπλέον αυτή η οργάνωση της ιστοσελίδας μας δίνει την ευκαιρία να υπογραμμίσουμε τη σημασία της τεχνολογικής διαμεσολάβησης για τη συγκρότηση διασπορικών κοινοτήτων και έμφυλων ταυτοτήτων καθώς και για την παραγωγή της πολιτισμικής μνήμης. Με τη συνέχιση του προγράμματος, το φωτογραφικό υλικό στην ιστοσελίδα θα μπορούσε να εμπλουτιστεί και να αποκτήσει μια δεύτερη, αυτόνομη χρήση ως αρχείο οργανωμένο ανάλογα με κοινωνικο-ιστορικές κατηγορίες (π.χ., τόπος, χρόνος, εργασία, ιστορικά γεγονότα, πολιτισμικές πρακτικές, κτλ.). Τέλος, η διαδραστικότητα του διαδικτύου ως μέσον κάνει δυνατή την ανάπτυξη και περαιτέρω επέκταση του αρχείου με τη συμβολή ή/ και σχολιασμό των φωτογραφιών από επισκέπτες στην ιστοσελίδα. Παπαηλία - 16

17 Βιβλιογραφία Appadurai, Arjun The Colonial Backdrop. Afterimage Μάρτιος-Απρίλιος, 24(5): Global Ethnoscapes: Notes and Queries for a Transnational Anthropology στο Recapturing Anthropology: Working in the Present, επιμ. Richard Fox. Santa Fe, New Mexico: School of American Research Press. Barthes, Roland Ο Φωτεινός Θάλαμος: Σημειώσεις για τη Φωτογραφία. Μετάφραση Γιάννης Κρητικός. Αθήνα: Προβλήματα του Καιρού Μας, Εκδόσεις Ράππα. Edwards, Elizabeth και Janice Hart Photographs, Objects, Histories: On the Materiality of Images. Λονδίνο: Routledge. Hirsch, Julia Family Photographs: Content, Meaning and Effect. Νέα Υόρκη: Oxford University Press. Hirsch, Marianne Family Frames: Photography, Narrative and Postmemory. Cambridge: Cambridge University Press., επιμ. 1999α. The Familial Gaze. Hanover, NH: University Press of New England β. Projected Memory: Holocaust Photographs in Personal and Public Fantasy στο Acts of Memory: Cultural Recall in the Present, επιμ. Mieke Bal, Jonathon Crewe και Leo Spitzer. Hanover, N.H.: University Press of New England. Karim, Karim H The Media of Diaspora. Λονδίνο: Routledge. Kuhn, Annette Family Secrets: Acts of Memory and Imagination. Λονδίνο: Verso. Mazzarella, William Culture, Globalization, Mediation. Annual Review of Anthropology 33: Meiselas, Susan Kurdistan: In the Shadow of History. Νέα Υόρκη: Random House. Mitchell, W.J.T Picture Theory. Chicago: University of Chicago Press. Naficy, Hamid The Making of Exile Cultures: Iranian Television in Los Angeles. Minneapolis: University of Minnesota Press. Novak, Lorrie Collected Visions στο The Familial Gaze, επιμ. Marianne Hirsch. Hanover, N.H.: University Press of New England. Παπαηλία, Πηνελόπη. Οι φωτογραφίες από το Αμπού Γκράιμπ: Το σκάνδαλο της «νέας» τεχνολογίας και η πολιτική του οπτικού ρεαλισμού. Σύγχρονα Θέματα (υπό δημοσίευση). Pinney, Christopher The Social Life of Indian Photographs. Λονδίνο: Reaktion Books. Poole, Deborah Vision, Race, and Modernity: A Visual Economy of the Andean Image World. Princeton: Princeton University Press. Rugg, Linda Haverty Picturing Ourselves: Photography and Autobiography. Chicago: University of Chicago Press. Samuel, Raphael Theatres of Memory: Past and Present in Contemporary Culture. Λονδίνο: Verso. Sekula, Alan The Body and the Archive. October 39: Smith, Shawn Michelle Baby s Picture is Always Treasured: Eugenics and the Reproduction of Whiteness in the Family Photograph Album. The Yale Journal of Criticism 11(1): Sontag, Susan Περί Φωτογραφίας. Μετάφραση Ηρακλής Παπαϊωάννου. Αθήνα: Εκδόσεις του Περιοδικού ΦΩΤΟγραφίας. Stoler, Ann και Karen Strassler Castings for the Colonial: Memory Work in New Order Java. Comparative Studies in Society and Hsitory 42(1):4-48. Παπαηλία - 17

18 Sturken, Marita Tangled Memories: The Vietnam War, the Aids Epidemic, and the Politics of Remembering. Berkeley: University of California Press The Image as Memorial: Personal Photographs in Cultural Memory στο The Familial Gaze, επιμ. Marianne Hirsch. Hanover, N.H.: University Press of New England. Tagg, John The Burden of Representation: Essays on Photographies and Histories. Minneapolis: University of Minnesota Press. Zimmermann, Patricia Reel families: a social history of amateur film. Bloomington: Indiana University Press. Παπαηλία - 18

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Κινηματογράφος και Φωτογραφίες:

Κινηματογράφος και Φωτογραφίες: Κινηματογράφος και Φωτογραφίες: ακόμα και με μια απλή ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ μπορείς: να φτιάξεις μια προσεκτική «οπτική καταγραφή», δηλαδή μια σειρά από φωτογραφίες πουν περιγράφουν ένα γεγονός (όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή

ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή ΣΟΦΙΑ Γ. ΑΣΛΑΝΙΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από την Οπτικοακουστική στην Ψηφιακή Αγωγή 1. ΤΠΕ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΟ ΧΑΣΜΑ (DIGITAL DIVIDE) Η ψηφιακή τεχνολογία πάνω στην οποία στηρίζονται οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ψηφιακής Φωτογραφίας. Οδηγός Συµµετοχής

Εργαστήριο Ψηφιακής Φωτογραφίας. Οδηγός Συµµετοχής Εργαστήριο Ψηφιακής Φωτογραφίας Οδηγός Συµµετοχής Το «Εργαστήριο Ψηφιακής Φωτογραφίας» είναι πρωτοβουλία και δράση της Κίνησης «ΔΙΑ-ΛΟΓΟΣ-ΔΡΑΣΗ», µε την υποστήριξη του Τµήµατος Δηµοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Ελένη Χριστοπούλου Δημήτριος Ρίγγας Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής Συλλογικές Μνήμες μιας Πόλης στο Χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Σταδίου 5, 10562, Αθήνα τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ»

«Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, 7 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Νικολαΐδου. Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010

Αφροδίτη Νικολαΐδου. Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010 Αφροδίτη Νικολαΐδου Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010 «Η πόλη και ο κινηματογράφος» σαν πολυεδρικό ερευνητικό πεδίο Η πόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 15.05.2014 Αρ. Πρ. 765 Το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας είμαστε όμως ίσοι Στέφανος Τόκα Δ τάξη και άξιοι να μας σέβονται Ζήτημα: Διαφορετικότητα Μάθημα: Εικαστική Αγωγή Θεματικές Περιοχές: -Tαυτότητα -Πολιτισμός της Εικόνας

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

http://kdl.kyvl.org/cgi/b/bib/bib-idx?c=eadimages;cc=eadimages;page=simple

http://kdl.kyvl.org/cgi/b/bib/bib-idx?c=eadimages;cc=eadimages;page=simple ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΕ ΜΟΡΦΗ pdf/doc http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/chrkonstantinidou/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/media/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/chrkonstantinidou/pms

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr)

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr) Εισήγηση στην Ημερίδα Η Πολιτική για την Αναπηρία, Η Αναπηρία για την Πολιτική που συνδιοργάνωσε η ευρωβουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνα Κούνεβα, το Τμήμα ΑΜΕΑ του ΣΥΡΙΖΑ και το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη βιογραφικού γράμματος

Σύνταξη βιογραφικού γράμματος Σύνταξη βιογραφικού γράμματος ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το Βιογραφικό Σημείωμα έχει μια συγκεκριμένη φιλοσοφία πάνω στην οποία βασίζεται και η Tεχνική του. Μέσα σε λιγότερο από πέντε λεπτά, που είναι ο χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ Σ αυτό το πακέτο etwinning οι µαθητές φτιάχνουν σε οµάδες µια ψηφιακή παρουσίαση - «ο Πολιτισµός σε ένα κουτί» - για τη χώρα του συνεργάτη τους. Οι µαθητές κάθε σχολείου θα συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Στόχος του μαθήματος είναι η διερεύνηση της μορφής του εγχειρήματος του 'Μουσείου', ως προνομιακού πεδίου για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Φωτεινή Αραβανή Βιβλιοθήκη Αρχείο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Με την έναρξη των εργασιών του Παττίχειου Δημοτικού Μουσείου, Ιστορικού Αρχείου και Κέντρου Μελετών Λεμεσού στην ανακαινισμένη πρώην Οικία Έπαρχου, ο Δήμος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι περιγραφή της δράσης Χρήστος Γκοτζαρίδης Φυσικός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν μία ιστορία, για την εξέλιξη των

Διαβάστε περισσότερα

Μνήμη και Προφορική Ιστορία

Μνήμη και Προφορική Ιστορία Μνήμη και Προφορική Ιστορία Ενότητα 1: Εισαγωγή Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο Τ 7η Το αρχαίο Θέατρο και οι σύγχρονοι Λαρισαίοι των ρόλων μεταξύ των μαθητών αποφασίστηκε το χρονοδιάγραμμα των γυρισμάτων. Λίγο πριν το γύρισμα της κάθε σκηνής, λαμβάνονταν αποφάσεις για τα πλάνα

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Πορτρέτα Ανθρώπων Εικόνες Του Τόπου Μου Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Πορτρέτα Ανθρώπων Εικόνες Του Τόπου Μου Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης Γενικό Λύκειο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ευόσμου Πορτρέτα Ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης.

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πολιτική και Δίκαιο, Β Γενικού Λυκείου, Σελ.12 «Τα μέσα Μαζικής Επικοινωνίας είναι σε θέση να παρουσιάζουν την πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γάµος σας. Smile photography by Chrystalla. Tel. 99659470 Athienou. E-mail: photographysmile@hotmail.com

Ο Γάµος σας. Smile photography by Chrystalla. Tel. 99659470 Athienou. E-mail: photographysmile@hotmail.com Ο Γάµος σας Η φωτογραφία γάµου αποτελεί την βασική ενασχόληση µου εδώ και 15 χρόνια, αξιοποιώντας όλα τα µέσα µιας φωτογράφησης στούντιο. Η φωτογράφηση και η βιντεοσκόπησ η γάµου που προτείνουµε έχει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Νεανικοί λόγοι μεταναστών: η περίπτωση των Αλβανών μεταναστών» Σιώτου Αλεξάνδρα

«Νεανικοί λόγοι μεταναστών: η περίπτωση των Αλβανών μεταναστών» Σιώτου Αλεξάνδρα «Νεανικοί λόγοι μεταναστών: η περίπτωση των Αλβανών μεταναστών» Σιώτου Αλεξάνδρα Η παρούσα ανακοίνωση βασίζεται σε υλικό που προέκυψε στα πλαίσια ερευνητικού προγράμματος «Πυθαγόρα» με γενικό τίτλο «Έμφυλες

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Αλεξάνδρα Παπάζογλου Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, Βιβλιοθήκη Κολλεγίου Αθηνών Η ανάπτυξη της τηλεπικοινωνιακής υποδομής σε συνδυασμό με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Κόντου Έλενα. Μητρόπουλος Δημήτρης. Παπαθανασίου Ανθή. Παπακίτσος Αλέξανδρος. Πατρίκιος Σπύρος. Y.K: Κα.Περάκη

ΕΙΔΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Κόντου Έλενα. Μητρόπουλος Δημήτρης. Παπαθανασίου Ανθή. Παπακίτσος Αλέξανδρος. Πατρίκιος Σπύρος. Y.K: Κα.Περάκη ΕΙΔΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Κόντου Έλενα Μητρόπουλος Δημήτρης Παπαθανασίου Ανθή Παπακίτσος Αλέξανδρος Πατρίκιος Σπύρος Y.K: Κα.Περάκη 1 Περιεχόμενα Διαφημιστική φωτογραφία Φωτοειδησεογραφία (φωτορεπορτάζ) Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: Ιωαννίδου Ροδόπη ΑΜ (097/07) Πεχλιβανίδης Μουράτογλου Χαράλαμπος ΑΜ (037/07) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το χιούμορ Στη Διαφήμιση ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά»

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα ζευγάρια και οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργαζόµενους

Οδηγός για Εργαζόµενους EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Βραβείο Εργαζόµενου Οδηγός για Εργαζόµενους εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Αντώνης Μαστραπάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ02 02 Πειραιά Η διδασκαλία της Ιστορίας Πλουραλιστική στις μεθόδους Εκλεκτιστική στις πρακτικές/τεχνικές τεχνικές Παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό διάγραμμα μαθημάτων 1. Ιδεολογία, ταυτότητα: δύο έννοιες σε κρίση ή δύο κρίσιμοι όροι των κοινωνικών

Αναλυτικό διάγραμμα μαθημάτων 1. Ιδεολογία, ταυτότητα: δύο έννοιες σε κρίση ή δύο κρίσιμοι όροι των κοινωνικών APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ TMHMA ΔHMOΣIOΓPAΦIAΣ & M.M.E. MAΘHMA: Ιδεολογία, κοινωνικές ταυτότητες και ΜΜΕ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Λέκτορας Βασίλης Βαμβακάς Ώρα μαθήματος: Σύνοψη Το μάθημα αυτό εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα