ΤΕΥΧΟΣ 26 ΜΑΪΟΣ 2012

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΥΧΟΣ 26 ΜΑΪΟΣ 2012"

Transcript

1 ΤΕΥΧΟΣ 26 ΜΑΪΟΣ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Nέα της Εταιρείας και Πρόγραμμα Δραστηριοτήτων Συνέντευξη με την κ. Πρέκα: Διαστημικός καιρός Αστρονομικά νέα ΑΣΤΡΙΚΟmix ΑΣΤΡΟΛΕΞΟ Ο ουρανός με μία διαφορετική ματιά Ουρανός του Μήνα Συντελεστές: Αντωνόπουλος Παναγιώτης, Ζαχαράκη Μυρτώ, Ιορδανίδης- Γραμματικού Γιώργος, Σβώλης Κωνσταντίνος, Στεργίου Θεόφιλος Για επικοινωνία με το σύλλογο μας μπορείτε να απευθυνθείτε στα τηλέφωνα: και Για αστρονομικές πληροφορίες και σχετικά με το σύλλογο «Ωρίων» μπορείτε να μας ακολουθήσετε διαδικτυακά στην ιστοσελίδα μας (/), FaceBook (http://www.facebook.com/orionasgr), Twitter (http://twitter.com/orionasgr), Youtube (http://www.youtube.com/user/orionasgr). Επίσης σας προτείνουμε τις διευθύνσεις (Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια) (Εκστρατεία κατά της Φωτορύπανσης) (Forum αστρονομίας «επί παντός επιστητού» στην ελληνική γλώσσα).

2 Νέα της Εταιρίας και Πρόγραμμα Δραστηριοτήτων Αγαπητοί Φίλοι και Φίλες του Ωρίωνα, Καλό σας μήνα! Μπαίνωντας στο μήνα Μάιο, οι ηλιόλουστες μέρες και ξάστερες νύχτες ευνοούν ιδιαιτέρως αστροεξορμήσεις και παρατηρήσεις! Με λιγότερες από 80 ημέρες να μετράνε αντίστροφα για την 6 η Πανελλήνια Αστροεξορμήση Ερασιτέχνων Αστρονόμων (http://www.astroexormisi2012.gr/), στον Πάρνωνα, ο σύλλογος μας βρίσκεται στην ένταση των προετοιμασιών! Επίσης, αυτόν τον μήνα ο σύλλογός μας κλείνει άλλη μία γεννέθλια επέτειο, αυτή των 11 χρόνων από την ίδρυση του. Κλείνωντας λοιπόν άλλη μία χρονιά σας προσκαλούμε στα σεμινάρια αστρονομίας και αστροφωτογραφίας που οργανώνονται στο συνεδριακό κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών στις 2 και 9 Μαΐου και ώρα 19:00. Η συμμετοχή είναι δωρεάν και ελεύθερη για όλο το κοινό και σε όσους παρακολουθήσουν τα σεμινάρια θα δοθεί αναμνηστικό δίπλωμα συμμετοχής. Στο τέλος κάθε σεμιναρίου θα πραγματοποιηθεί Πρακτική εξάσκηση και αστροπαρατήρηση. Το πρώτο μέρος του σεμιναρίου (2 Μαΐου), έχει θέμα την «Εισαγωγή στην αστρονομία και στην αστρονομική παρατήρηση για αρχαρίους», το οποίο θα καλύψει θέματα όπως βασικές αστρονομικές έννοιες, νυχτερινός ουρανός, αναγνώριση ουράνιων αντικειμένων, εύρεση αντικειμένων, χρήση κιαλιών, τηλεσκοπίων, χαρτών του ουρανού, αστρονομικού λογισμικού και πολλά άλλα. Εισηγητές θα είναι οι Θεόφιλος Στεργίου και Ανδρέας Παπαλάμπρου. Το δεύτερο μέρος (9 Μαΐου), έχει ως θέμα την «Εισαγωγή στην αστροφωτογραφία», στο οποίο θα αναφερθούν οι ιδιαιτερότητες των διαφόρων τύπων αστροφωτογραφίας για ουράνια αντικείμενα όπως νεφελώματα, γαλαξίες, αλλά και αντικείμενα του ηλιακού μας συστήματος, ο απαραίτητος εξοπλισμός και η χρήση του καθώς και ο τρόπος ψηφιακής επεξεργασία των φωτογραφιών. Εισηγητές θα είναι οι Άγγελος Κεχαγιάς και Αντώνης Φαρμακόπουλος. Κλείνωντας να σας θυμίσουμε για την εκστρατεία του Dark Sky GR (http://www.darksky.gr) ενάντια στην φωτορύπανση, μία κίνηση που υποστηρίζεται από διάφορες ελληνικές αστρονομικές εταιρείες και συλλόγους, μεταξύ των οποίων και ο Ωρίωνας. Η εκστρατεία στηρίζει το έργο της IDA (International Dark Sky Association - και προγραμματίζει δραστηριότητες για την απαραίτητη ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση και στη χώρα μας. Ως την επόμενη φορά, σας ευχόμαστε συναρπαστικές παρατηρήσεις, να περνάτε καλά και καλή αντάμωση στην 6 η Πανελλήνια Αστροεξορμήση Ερασιτέχνων Αστρονόμων! Με τιμή, Η Ομάδα Εντύπου του «Ωρίωνα» Αν επιθυμείτε να προσφέρετε υλικό προς εκτύπωση στο μηνιαίο έντυπο του «Ωρίωνα», επικοινωνήστε με την ομάδα εντύπου στο Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 2

3 Συνέντευξη με την κ. Πρέκα: Διαστημικός Καιρός 1. Μπορείτε να μας κάνετε μία εισαγωγή σχετικά με το τι είναι ο διαστημικός καιρός και ποια τα φαινόμενα που τον αποτελούν; Ο διαστημικός καιρός ορίζεται ως το σύνολο από τις συνθήκες στον ήλιο και τον ηλιακό άνεμο, την μαγνητόσφαιρα, την ιονόσφαιρα και την θερμόσφαιρα που μπορούν να επιδράσουν στην λειτουργία και αξιοπιστία των διαστημικών και επίγειων τεχνολογικών συστημάτων και να θέσουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή και υγεία. Ο ήλιος και ιδιαίτερα η ηλιακή δραστηριότητα (τα μεγάλα εκρηκτικά φαινόμενα στον ήλιο, οι εκλάμψεις και οι εκτινάξεις στεμματικής μάζας - CMEs) επηρεάζει το γήινο περιβάλλον μας, μέσω της εισροής σε αυτό ενέργειας και ύλης. δεδομένου ότι ο χρόνος που ταξιδεύει το φως από τον ήλιο στη γη είναι μόνο 8 λεπτά, αυτές οι επιρροές φτάνουν στη γη σχεδόν αμέσως μετά από μία έκλαμψη. και μετά από περίπου 2-3 μέρες όσον αφορά την cme. η γήινη μαγνητόσφαιρα είναι το πρώτο εμπόδιο που συναντά αυτή η διαταραχή στην πορεία της προς την γη. Το γήινο μαγνητικό πεδίο και το πλάσμα της μαγνητόσφαιρας κοντράρεται με το ηλιακό μαγνητισμένο πλάσμα. έτσι δημιουργούνται οι μαγνητικές και ιονοσφαιρικές καταιγίδες. στις πολικές περιοχές που συγκλίνουν οι μαγνητικές γραμμές του γήινου διπόλου, τα σωμάτια του ηλιακού ανέμου επιταχύνονται στα ψηλά στρώματα της ιονόσφαιρας και αλληλεπιδρούν με άτομα και μόρια της ανώτερης ατμόσφαιρας. τα τελευταία διεγείρονται από τις συγκρούσεις τους με τα σωμάτια και κατά την αποδιέγερσή τους, λόγω του φαινομένου του φθορισμού, δημιουργείται το ωραιότατο φαινόμενο που λέγεται σέλας. Ανάλογα με την φορά των δύο μαγνητικών πεδίων, υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις όπου μέρος αυτών των ενεργειακών σωματίων (ηλεκτρόνια και πρωτόνια) εισχωρούν και ολισθαίνουν παγιδευμένα γύρω από την γη μέσα σε δύο ζώνες γνωστές ως ζώνες van allen που περιβάλλουν την γη σε 3-4 και 6-7 ακτίνες γης απόσταση σαν ένας λουκουμάς που στο κέντρο είναι η γη. Η μαγνητόσφαιρα διαταράσσεται, το μαγνητικό πεδίο της γης, αλλά και τα ηλεκτρικά ρεύματα της ιονόσφαιρας που είναι άμεσα εξαρτώμενα από την μαγνητόσφαιρα, διαταράσσονται επίσης. αυτές οι γεωμαγνητικές διαταραχές ονομάζονται μαγνητικές καταιγίδες. ανάλογα εμφανίζονται και ιονοσφαιρικές καταιγίδες. 2. Γιατί είναι σημαντική η καθημερινή παρακολούθηση του διαστημικού καιρού; Πώς αυτό μπορεί να επηρεάσει την επιφάνεια της γης, την τεχνολογία και τις τηλεπικοινωνίες μας; χουν υπάρξει σοβαρά ατυχήματα στο παρελθόν; Η ποιοτική και ποσοτική ερμηνεία εκρηκτικών γεγονότων από την πηγή τους στον ήλιο μέχρι τα όρια της γήινης ατμόσφαιρας είναι ανοικτό ερευνητικό θέμα ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος λόγω των επιπτώσεων στον διαστημικό καιρό. Χρειάζεται έγκαιρη αναγνώριση των σημείων που σηματοδοτούν την έναρξη τέτοιων γεγονότων. επίσης χρειάζεται ο εντοπισμός των περιόδων υψηλού κινδύνου. Η πρόγνωση του διαστημικού καιρού αποτελεί μέγιστη προτεραιότητα της διαστημικής έρευνας. είναι γεγονός ότι υπάρχουν διαταραχές στο τεχνολογικό μας περιβάλλον που οφείλονται στην μεταβολή της μαγνητικής ροής κατά την διάρκεια των μαγνητικών καταιγίδων. Και αυτό σίγουρα μας ενδιαφέρει. Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 3

4 Οι δορυφόροι μπορούν να πάθουν βλάβη από τα επαγωγικά ρεύματα, ιδιαίτερα στα ηλεκτρονικά τους μέρη. Τα ηλεκτρόνια έχουν τόσο υψηλές ενέργειες ώστε μπορούν και διεισδύουν μέσα στα διηλεκτρικά υλικά του σκάφους. Οι υψηλές ροές ηλεκτρονίων μπορούν να προκαλέσουν αστοχία στο δορυφόρο, ο οποίος μπορεί να χάσει τον προσανατολισμό του. Επιπροσθέτως, οι δορυφόροι είναι ευαίσθητοι στα ενεργειακά σωματίδια που μπορούν επίσης να προκαλέσουν βλάβη στα ηλεκτρονικά τους. Οι διαταραχές των τηλεπικοινωνιακών συστημάτων είναι συνέπεια του αυξημένου ιονισμού. μεγάλα προβλήματα στις τηλεπικοινωνίες προκαλούνται καθώς οι ραδιοσυχνότητες που προηγουμένως ανακλώντο πάνω στην ιονόσφαιρα τώρα την διαπερνούν. Τα φαινόμενα είναι σαφώς πιο σοβαρά στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη. Ξέρουμε ότι τα short waves radio signals (μικρού μήκους κύματος ραδιοσήματα), δηλαδή hf (high frequency) όπως τα vhf (very high frequency), uhf (ultra high frequency), microwaves είναι πολύ χρήσιμα για επικοινωνίες μεγάλων αποστάσεων. αυτά τα σήματα μεταδίδονται από επίγειους σταθμούς σε δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά περί την γη. Αυτοί με την σειρά τους λαμβάνουν, ενισχύουν και αναμεταδίδουν τα σήματα προς άλλους επίγειους σταθμούς. οι όποιες ανώμαλες καταστάσεις στην ιονόσφαιρα προκαλούν διαταραχές στην φάση και στο πλάτος (phase and amplitude) των κυμάτων διάδοσης του σήματος. Η διάδοση των κυμάτων μέσω της ιονόσφαιρας αλλοιώνεται και συστήματα όπως το gps γίνονται αναξιόπιστα. Επιπλέον περιστασιακά όχι πάντα, υψηλής ενέργειας πρωτόνια (>10 mev) προερχόμενα από μια ηλιακή έκλαμψη (solar proton event - spε), διαπερνούν την γήινη μαγνητόσφαιρα στους πόλους. Αυτά βομβαρδίζουν την ιονόσφαιρα απελευθερώνοντας ηλεκτρόνια καθώς συγκρούονται με τα σωμάτια της ατμόσφαιρας και αυξάνοντας ( αφού αυξάνουν τα ιόντα) την πυκνότητα της ιονόσφαιρας στα χαμηλά ύψη (περιοχές d, e). συνέπεια αυτού του γεγονότος είναι η απορρόφηση short waves radio signals (μικρού μήκους κύματος ραδιοσημάτων), δηλαδή των hf (high frequency), με αποτέλεσμα ένα πλήρες black out των ράδιο επικοινωνιών, γνωστό ως polar cap absorption (pca). Τα χαμηλότερης συχνότητας κύματα αλλάζουν δραματικά τις τροχιές τους (την πορεία τους). Αλλά και σε κάθε έκλαμψη έχουμε άφιξη υπεριώδους και ακτινών χ ακτινοβολίας που φτάνουν στην γη σε μόλις 8 min μετά από μια οποιαδήποτε έκλαμψη. Αυτή η υψηλής ενέργειας ακτινοβολία απορροφάται από τα ατμοσφαιρικά σωμάτια εγείροντας αυτά σε ανώτερες στοιβάδες και απελευθερώνοντας ηλεκτρόνια με τον μηχανισμό του φωτοιονισμού. η χαμηλού ύψους ιονόσφαιρα (περιοχές d, e) αυξάνει σε πυκνότητα σε όλη την προσήλια πλευρά. Αυτό λέγεται αιφνίδια ιονοσφαιρική διαταραχή (sid - sudden ionospheric disturbance). είναι πιο σοβαρή στις ισημερινές περιοχές που ο ήλιος τις βλέπει κατευθείαν. Αποτέλεσμα, τα short waves radio signals απορροφώνται από τα αυξημένα σωμάτια στην χαμηλή ιονόσφαιρα προκαλώντας διακοπή (black out) των ραδιοεπικοινωνιών, γνωστή ως short wave fadeout (swfs). Τέλος τα υψηλά επίπεδα της ηλιακής ακτινοβολίας μπορεί επίσης να προκαλέσουν θέρμανση και επέκταση της ουδέτερης ατμόσφαιρας και να αυξήσουν την δύναμη που συγκρατεί τον δορυφόρο στην τροχιά (το ποσό της ατμοσφαιρικής drag (τράβηγμα-συγκράτημα) που συγκρατεί τους Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 4

5 δορυφόρους σε περιφορά περί την γη) με αποτέλεσμα ο δορυφόρος να τεθεί εκτός τροχιάς και να τον χάσουμε Αλλά και τα αεροπλάνα που πετουν μεσα στην ατμοσφαιρα οφείλουν να μειώσουν το ύψος πτήσης τους για την ασφάλεια των πληρωμάτων και των επιβατών από τις ισχυρές δόσεις κοσμικης ακτινοβολίας, ειδικά σε πτήσεις σκανδιναβικών χωρών. Ένα ανοικτο θεμα συζητησης παραμένει η σχέση της ηλιακής δραστηριότητας με τον καιρό και το κλίμα. Το πρόβλημα όμως κάποιες φορές (σε μεγάλες μαγνητικές καταιγίδες) φτάνει και πιο κοντά στην καθημερινότητα μας. Τα ρεύματα των εκατομμυρίων ampere που ρέουν στην ιονόσφαιρα παράγουν ασταθή μαγνητικά πεδία τα οποία διαρρέουν (are felt) την επιφάνεια της γης ( τα λένε gics ground induced currents) τα οποία με την σειρά τους επάγουν ρεύματα που διαρρέουν μεγάλης κλίμακας αγωγούς (conductors) όπως είναι μεγάλες τεχνολογικές κατασκευές (δίκτυα σωλήνων μεταφοράς αερίου ή καλώδια) αλλα και τα αγώγιμα πετρώματα, το θαλασσινό νερό. Τα ρεύματα βρίσκουν διέξοδο και αρχίζουν να συγκεντρώνονται στις σωληνώσεις που είναι από αγώγιμο υλικό προκαλώντας την διάβρωση τους. Επίσης το gics που είναι συνεχές ρεύμα (dc) περνά μέσα από το δίκτυο ηλεκτροδότησης που δουλεύει με εναλλασσόμενο ρεύμα (ac). Δηλαδή οι μαγνητικές καταιγίδες επάγουν dc ρεύματα στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα καθώς δυσλειτουργούν ή και καταστρέφονται οι μετασχηματιστές που ανεβοκατεβάζουν την τάση στο δίκτυο. Προβλήματα όμως παρουσιάζονται και κατά την επαναλειτουργία του δικτύου. Οι μετασχηματιστές δεν φτιάχνονται σε μια μέρα και η ζήτηση με την επαναφορά του δικτύου είναι πολλαπλάσια μιας κανονικής μέρας καθώς τα πάντα ξεκινούν να λειτουργούν ταυτόχρονα. Αυτό συνεπάγεται ένα μεγάλο όγκο-φούσκωμα του δικτύου. Επίσης τα δίκτυα (power grid) πρέπει να επιδιορθωθούν άμεσα, αλλά το πρόβλημα είναι ότι θέλεις ενέργεια (υδροηλεκτρική, ατμοηλεκτρική πυρηνική) για να παράγεις ενέργεια. Σημαντικά γεγονότα έχουν συμβεί στο παρελθόν όπως: Το carrington event του 1859 οπότε καταστράφηκε το δίκτυο των τηλέγραφων σε β. αμερική και ευρώπη, το σέλας εμφανίστηκε σχεδόν σε όλη τη γη, (κούβα, χαβάη, καραϊβική) και μάλιστα αναφέρεται η περίπτωση κάποιων χρυσοθήρων σε ένα βουνό (rocky mountains) που νόμιζαν ότι ξημέρωσε, τόσο πολύ φώτιζε ο ουρανός, και έφτιαξαν και πρωινό! Επίσης μεγάλες μαγνητικές καταιγίδες έχουν γίνει και το 1921 και το 1960, το 1972 κλπ. αλλά και πιο πρόσφατα το μάρτιο Τότε κατεστράφησαν πάνω από 200 μονάδες ηλεκτρικής ενέργειας στην αμερική και στην βόρια ευρώπη με την μεγαλύτερη καταστροφή στο montreal στον καναδά, όπου καταστράφηκε ένα υδροηλεκτρικό εργοστάσιο σε 1.5 min, αφήνοντας 6 εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ηλεκτρικό και θέρμανση για περισσότερο από 9 ώρες. Επίσης υπήρξαν πολλά προβλήματα σε δορυφόρους που τέθηκαν εκτός λειτουργίας. Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 5

6 Ηλιακές κηλίδες της 1 ης Σεπτεμβρλιου 1859, όπως σχεδιάστηκαν από τον Άγγλο αστρονόμο Richard Carrington. Τα σημεία Α και Β οριοθετούν τις αρχικές θέσεις ενός έντονα φωτεινού φαινομένου, το οποίο μέσα σε διάρκεια πέντε (5) λεπτών μετακινήθηκε εώς τα σημεία C και D, προτού να εξαφανιστεί. 3. Σήμερα, πόσο γρήγορα μπορούμε να αντιδράσουμε ώστε να προστατέψουμε τους δορυφόρους μας όταν υπάρχει κίνδυνος λόγω..έντονων διαστημικλων καιρικών συνθηκών? Η ζωή μας σήμερα, ο πολιτισμός μας, είναι άμεσα εξαρτώμενος από τον ηλεκτρισμό. Η τεχνολογία μας από τα διαστημόπλοια και τον διαστημικό σταθμό μέχρι το κινητό μας (που πλέον δεν κάνουμε χωρίς αυτό) το gps που τώρα το έχουμε και στην τσέπη μας αλλά και μέχρι τον φωτισμό στα σπίτια μας, την ηλεκτρική κουζίνα που μαγειρεύουμε, τον υπολογιστή μας αλλά και τα ατμ που παίρνουμε λεφτά από την τράπεζα, τον μισθό μας, τις γεννήτριες που φέρνουν το νερό στο σπίτι μας, και τόσα άλλα στοιχεία της απλής καθημερινότητας μας δουλεύουν με ηλεκτρική ενέργεια. Έχουμε παραδείγματα που ισχυρές μαγνητικές καταιγίδες προκάλεσαν σοβαρές βλάβες στο σύστημα στο παρελθόν. Η πρόβλεψη και η πρόληψη είναι η λύση για να μην συμβεί κάτι παρόμοιο ή και μεγαλύτερο στο μέλλον. Σήμερα η πρόβλεψη αυτή είναι της τάξεως των 2-3 ημερών εφόσον πρόκειται για cmes. 4. Ποίοι κίνδυνοι ελλοχεύουν για τους αστροναύτες σε τροχία, στον διεθνή διαστημικό σταθμό ή για τους ταξιδιώτες σε μία μελλοντική αποστολή προς τον άρη ή για τους πιθανούς μελλοντικούς αποίκους της σελήνης? Μεγάλες ροές ενεργειακών σωματιδίων ειδικα πρωτονιων, ειναι επικινδυνες για την υγεια των αστροναυτων. Αυξάνουν επικίνδυνα τα επίπεδα της ακτινοβολίας κάτι εκτός από το ότι προκαλεί βλάβες στα μικροηλεκτρονικά των δορυφόρων θέτει σε κίνδυνο τους αστροναύτες όταν είναι εκτός της προστασίας του space shuttle ή του iss εκτελώντας διάφορες εργασίες. Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 6

7 Καθώς η nasa και όχι μόνο ετοιμάζονται να στείλουν αστροναύτες στην σελήνη και στον άρη ή παραπέρα είναι απαραίτητο να έχουν κατανοήσει αυτά τα γεγονότα του διαστημικού καιρού. η σελήνη είναι εκτεθειμένη στον ηλιακό άνεμο καθόσον δεν διαθέτει ατμόσφαιρα και μαγνητόσφαιρα. Τα πρωτόνια βομβαρδίζουν κυριολεκτικά το σεληνιακό έδαφος. Τα υψηλής ενέργειας πρωτόνια διεισδύοντας μέσα από τις διαστημικές στολές των αστροναυτών και προσβάλουν τα ανθρώπινα κύτταρα και τους ιστούς. έτσι για παράδειγμα, αν τον αύγουστο 1972 που συνέβη ένα μεγάλο γεγονός υπήρχαν αστροναύτες στην σελήνη- και αυτό δεν θα ήταν απίθανο καθώς το γεγονός συνέβη ανάμεσα σε δύο επανδρωμένες αποστολές apollo 16 (επιστροφή τον απρίλιο 1972) και apollo 17 (προσελήνωση δεκέμβριος 1972)- θα απορροφούσαν 400 rem. για να πεθάνει ο άνθρωπος πρέπει να απορροφήσει μονομιάς πάνω από 300 rem. Ακόμη η παραμονή τους μέσα στο διαστημόπλοιο ή στον όποιο σταθμό παραμονής θα κατέβαζε αυτά τα επίπεδα σε μόλις 35 rem.. ένας αστροναύτης με μόνη προστασία την στολή του θα απορροφήσει ιονισμένη ακτινοβολία 50 rem. Οι αστροναύτες του διαστημικού σταθμού θα ήταν σε καλύτερη κατάσταση καθώς ο σταθμός προστατεύεται από την γήινη μαγνητόσφαιρα. Το πλήρωμα δεν θα απορροφήσει περισσότερο από 1 rem. 5. Πείτε μας, σχετικά με την τρέχουσα έρευνα στην ηλιακή φυσική και τα άλυτα προβλήματα που αυτή αντιμετωπίζει. Ποιές είναι οι διαστημικές αποστολές που παρατηρούν σήμερα τον ήλιο? Παρόλο που ο ήλιος είναι το κοντινότερο μας αστέρι και οι ηλιακές παρατηρήσεις γίνονται εδώ και πολλά χρόνια πολλά προβλήματα της ηλιακής φυσικής παραμένουν άλυτα. Ανάμεσα τους το πρόβλημα της θέρμανσης του ηλιακού στέμματος. Στα πλαίσια του ενδιαφέροντος του διαστημικού καιρού ανάγεται και η χρονική και χωρική συσχέτιση των εκρηκτικών ηλιακών φαινομένων και η μελέτη και κατανόηση της εκάστοτε μαγνητικής τοπολογίας που τα προκαλεί. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται η έρευνα της ηλιακής φυσικής και της διαστημικής φυσικής παγκοσμίως. Ωστόσο ο τρόπος δημιουργίας των ηλιακών εκλάμψεων και των CMEs και η μεταξύ των σχέση δεν είναι σαφής και αποτελεί αντικείμενο έρευνας, αν και πιστεύεται πως περισσότεροι από ένας μηχανισμοί μπορεί να λαμβάνουν χώρα για τη δημιουργία όλων αυτών. Όλοι όμως συμφωνούν πως το αίτιο της έκρηξης έχει να κάνει με τη συσσώρευση μεγάλου ποσού μαγνητικής ενέργειας στην περιοχή. Η κατανόηση των όσων συμβαίνουν στον ήλιο και η έγκαιρη αναγνώριση των σημείων εκδήλωσης εκτάκτου γεγονότος θα μπορέσει να αποτρέψει τυχόν δυσάρεστα αποτελέσματα στο γήινο περιβάλλον. Ειδικά σήμερα που η ζωή μας βασίζεται εξ ολοκλήρου στον ηλεκτρομαγνητισμό και οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ μεγάλες. Απο τις πολλές ηλιακες αποστολες διακρινονται οι goes και soho καθως επισης και οι νεωτερες αποστολες stereo και sdo. Και βεβαιως ετοιμαζονται τα solar orbiter και solar probe plus. To solar probe ετοιμαζεται για το 2015 (απο μαιο 2015 εως 2022) καλυπτει τον 25 κυκλο και θα πλησιασει τον ηλιο σε 9 ηλιακες ακτινες. Θα μελετησει το ηλιακο στεμμα και τον ηλιακο ανεμο. Tο sdo (solar dynamic observatory) ξεκινησε τον φεβρουαριο 2010 και μελετα με εξαιρετικη αναλυση τις ηλιακες εκρηξεις και την euv που επηρεαζει την γηινη ατμοσφαιρα. Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 7

8 Aπό τις ηλιοσφαιρικες αποστολες για μελέτη της ηλιόσφαιρας και του ηλιακού ανέμου ξεχωρίζω απο το 1997 το επιτυχημενο ace (advanced composition explorer), και τα wind και stereo της NASA. Οι δύο διαστημοσυσκευές stereo a και b ( ) τέθηκαν σε ηλιοκεντρική τροχιά, με το ένα να προηγείται και το άλλο να έπεται της τροχιακής κίνησης της γης περί τον ήλιο, παρατηρώντας τον έτσι για πρώτη φορά στερεοσκοπικά. Aπέχουν 90 μοίρες, το καθένα 45 μοίρες από την γη. Και αυτό πραγματοποιήθηκε στις 6/2/2011. Σκοπός της αποστολής είναι η κατανόηση των αιτίων και μηχανισμών που πυροδοτούν τις εκτινάξεις στεμματικής μάζας, ο χαρακτηριστικός τρόπος της διάδοσης τους στον διαπλανητικό χώρο, η ανακάλυψη των μηχανισμών και των θέσεων που γίνεται η επιτάχυνση των ενεργειακών σωματίων. Και από τις μαγνητοσφαιρικες αποστολες έχουμε το mms (magnetospheric multiscale mission) που εχει προγραμματιστει για το αυγουστο Ειναι 4 διαστημοσυσκευες που θα εστιασουν στον μηχανισμο της μαγνητικης επανασυνδεσης που ειναι βασικος μηχανισμος για την κατανοηση του προβληματος που συζηταμε. 6. Μία τελευταία ερώτηση, υπάρχει κάποιος τρόπος με τον οποίο μπορούν να συνεισφέρουν οι ερασιτέχνες αστρονόμοι στην ηλιακή έρευνα? Και αν κάποιος θέλει να παρακολουθεί την ηλιακή δραστηριότητα ώστε να κάνει ηλιακή παρατήρηση με το τηλεσκόπιο ή να παρατηρήσει τα σέλαα, πού μπορεί να βρει σχετικές πληροφορίες στο διαδίκτυο? Πάντοτε η συνεισφορά των ερασιτεχνών αστρονόμων είναι ευπρόσδεκτη και πολύ χρήσιμη. Οι παρατηρήσεις ειδικά των ηλιακών εκλείψεων και η φασματοσκοπική ανάλυση των δεδομένων είναι κάτι που οι ερασιτέχνες αστρονόμοι γνωρίζουν πολύ καλά. Πληροφορίες σχετικά με την διαστημική αλλά και επίγεια μελέτη του ήλιου υπάρχει άφθονη στο διαδίκτυο στις αντίστοιχες σελίδες των διαστημικών αποστολών ή των ερευνητικών σταθμών. Συνεντευξη: Παναγιώτης Αντωνόπουλος Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 8

9 Η Παναγιώτα Πρέκα Παπαδήμα είναι επίκουρος καθηγήτρια στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Γεννήθηκε στην Αθήνα και έλαβε πτυχίο Μαθηματικών από το ΕΚΠΑ (1977), καθώς και διδακτορικό στην Ηλιακή Φυσική από το ίδιο πανεπιστήμιο (1985). Εργάζεται στο ΕΚΠΑ ήδη από το 1978 σαν ερευνήτρια και λέκτορας. Τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται κυρίως στην Ηλιακή Φυσική (ραδιοεκπομπές από ηλιακές εκλάμψεις, συνδυασμός με εξάρσεις ακτίνων Χ, μελέτη της ηλιακής δραστηριότητας, χωρική και προσωρινή κατανομή των δεικτών ηλιακής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια των ηλιακών κύκλων, συσχετισμός ηλιακών και γήινων φαινομένων), αλλά και στις μαγνητόσφαιρες, τις ατμόσφαιρες και στη μορφολογία των πλανητών. Έχει δημοσιεύσει 82 συγράμματα σε διεθνή και ελληνικά περιοδικά. Συμμετέχει σε πολλά ερευνητικά προγράμματα και είναι κριτής σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Είναι μέλος της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης (International Astronomical Union - IAU), της Ευρωπαϊκής Αστρονομικής Εταιρίας (EAS), της Πλανητικής Ένωσης, της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρίας (Hel.A.S.) και της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών. Σχετικές ιστοσελίδες: Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 9

10 Αστρονομικά Νέα Το Robonaut 2, το πρώτο επιδέξιο ανθρωποειδές ρομπότ της NASA, έφυγε με επιτυχία προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Χτισμένο συγκεκριμένα με σκοπό εργασία στον διαστημικό σταθμό, τα ρομποτικά του χέρια λειτουργούν σας ανθρώπινα, ικανά να χρησιμοποιεί εργαλεία για να βοηθήσει τους αστροναύτες με καθήκοντα απλά, επαναλαμβανόμενα ή δυνητικά επικίνδυνα. Η επίδειξη της τεχνολογικής ανάπτυξης θα χρησιμεύσει ως εφαλτήριο για να εξερευνηθούν και να εξελιχθούν οι νεορομποτικές δυνατότητες στο διάστημα και στη Γη. Το Robonaut είναι ένα κοινό πρόγραμμα της NASA και της General Motors (GM), με σκοπό να βελτιωθεί η ρομποτική τεχνολογία και οι δυνατότητες για μελλοντικές πλατφόρμες εξερεύνησης του διαστήματος, σε συνδυασμό με προηγμένα συστήματα ασφαλείας σε οχήματα και εγκαταστάσεις παραγωγής. H GM αναμένει την επικύρωση του Robonaut, με σκοπό την βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας των μελών της ομάδας της GM σε όλο τον κόσμο. Το διαστημικό σκάφος Cassini, της ΝΑSΑ, θα πετάξει σε απόσταση περίπου 46 μίλια (74 χιλιόμετρα) από το φεγγάρι του Κρόνου, τον Εγκέλαδο, την Τετάρτη 2 Μαϊου, με κύριο σκοπό να μάθουμε περίσσοτερα σχετικά με την εσωτερική δομή του φεγγαριού. Το συγκεκριμένο fly-by είναι το τρίτο μιας τριλογίας, με προηγούμενα στις 28 Απριλίου και 30 Νοεμβρίου Η επιστημονική ομάδα ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να μάθει πώς διανέμεται η μάζα στην νότια πολική περιοχή του Εγκέλαδου, η οποία διαθέτει πίδακες πάγου νερού, υδρατμών και οργανικών ενώσεων. Μια συγκέντρωση μάζας στην περιοχή αυτή θα μπορούσε να υποδεικνύει υπόγειο νερό σε υγρή μορφή ή παρείσφρηση ενός θερμότερου από το μέσο όρο πάγου, που ίσως να εξηγεί την ασυνήθιστη δραστηριότητα του λόφου. Το Cassini θα περάσει επίσης και από την Διώνη, σε απόσταση περίπου μίλια (8.000 χιλιόμετρα) και θα επιτρέψει στις εηχανές απεικόνισης την δημιουργία φωτογραφικού ψηφιδωτού του παγωμένου φεγγαριού και του σύνθετου υπέρυθρου φασματόμετρου, με σκοπό την παρακολούθηση εκπομπών θερμότητας. Μερικοί από τους πιο παλιούς γαλαξίες στο σύμπαν μπορεί να έχουν την τριπλάσια αστρική μάζα, και άλλα τόσα αστέρια, σε σχέση με τους υπολογισμούς που προβλέπουν τα εξελικτικά μοντέλα γαλαξιών. Το εύρημα προέρχεται από την διεθνής ομάδα Atlas3D, με επικεφαλή τον Michele Cappellari από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο οποίος βρήκε τρόπο να αφαιρέσει το φωτοστέφανο της σκοτεινής ύλης που θόλωναν τους προηγούμενους υπολογισμούς. «Το φως που βλέπουμε από τους γαλαξίες είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου, αλλά αυτό που χρειάζεται πραγματικά να μετρηθεί είναι οι μάζες των γαλαξιών. Οι γαλαξίες μπορούν να περιέχουν τεράστια ποσά μικρών αστεριών ή από μαύρες τρύπες που περιέχουν μεγάλα ποσά μάζας τα οποία όμως μας δίνουν ελάχιστο ή και καθόλου φως», λέει ο Michele. Μια έκθεση της έρευνας δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, αυτή την εβδομάδα. Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 10

11 ΑΣΤΡΙΚΟmix Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 11

12 Οριζόντια ΑΣΤΡΟΛΕΞΟ 1. ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ 2. ΥΠΕΡΣΥΜΜΕΤΡΙΚΟ ΣΩΜΑΤΙΔΙΟ ΤΟΥ ΦΩΤΟΝΙΟΥ 6. ΔΙΣΚΟΣ...ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΜΙΑ ΜΕΛΑΝΗ ΟΠΗ 7. SEEING ΑΛΑ..ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ,ΕΝΩΜΕΝΑ) 8. ΜΙΑ ΑΝΟΔΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΜΙΑ ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΗΓΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ 12. Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΕ ΕΚΤΑΣΗ ΟΡΟΣΕΙΡΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ 13. ΚΑΘΕ ΓΑΛΑΞΙΑΣ, ΑΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΕΧΕΙ ΕΝΑΝ 16. ΧΡΗΣΙΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ..ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ 17...ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ.ΙΣΧΥΡΗ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 18. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΩΝ ΤΡΟΧΙΩΝ Κάθετα 1. ΑΜΥΔΡΟ ΔΙΑΧΥΤΟ ΦΩΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΠΤΟΝ ΗΛΙΟ 3. ΔΟΡΥΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ 4...ΚΙΝΗΣΗ.η ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΕΝΟΣ ΑΣΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΟΥΡΑΝΙΑ ΣΦΑΙΡΑ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΣΤΗ ΣΧΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΗΛΙΟ Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 12

13 5. ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΤΟ..ΝΕΥΤΩΝΕΙΟ ΣΥΜΠΑΝ 6. ΚΥΜΑΤΑ...(ΘΕΩΡΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΓΑΛΑΞΙΑΚΩΝ ΣΠΕΙΡΩΝ) 9. ΣΕ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ ΑΝΗΚΕΙ ΤΟ ΝΟΤΙΟ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΝΕΦΟΥΣ ΤΟΥ ΜΑΓΓΕΛΑΝΟΥ 10. ΓΑΛΑΞΙΑΚΟ..Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΕ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΜΕΝΗ ΔΟΜΗ 11. ΑΣΤΕΡΟΕΙΔΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ..ΓΗΡΑΙΑ 14. ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΧΑΡΙΤΕΣ,ΔΟΡΥΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑ 15. Ο ΠΡΩΤΟΣ ΣΕ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΣ ΔΟΡΥΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΟΝΟΥ Λύσεις Τεύχους 25, Απρίλιος 2012 Οριζόντια Οι λύσεις στο επόμενο τεύχος 2. ΚΥΨΕΛΗ Μ44 3. ΚΛΕΙΔΑΡΟΤΡΥΠΑΣ ΤΟ ΝΕΦΕΛΩΜΑ ΤΩΝ..ΑΤΑΚΤΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΩΝ 9. ΚΟΥΚΟΥΒΑΓΙΑΣ Μ ΩΜΕΓΑ ΤΟ...ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΝΕΦΕΛΩΜΑ 12. ΝΤΑΜΠΕΛ Μ ΑΣΥΟΖΙΡΩΧΑΙΔ ΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΑΠΤΗ..ΦΩΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ (ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ) 19. ΣΕΙΡΙΟΣ Ο ΣΚΥΛΟΣ ΤΗΣ "ΕΤΑΙΡΙΑΣ" ΜΑΣ Κάθετα 1. ΙΑΠΕΤΟΣ ΔΟΡΥΦΟΡΟΣ ΚΑΙ ΑΔΕΡΦΟΣ ΤΟΥ ΚΡΟΝΟΥ 4. ΥΠΑΤΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ 5. ΝΟΥΜΗΝΙΑ ΝΕΑ ΣΕΛΗΝΗ 6. ΗΤΣΕΓΑΜΛΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ(ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ) 7. ΣΚΙΤΣΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΝΑΣ ΤΡΟΠΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ ΚΗΛΙΔΩΝ 8. ΠΑΡΝΩΝΑΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΓΙΑ ΑΣΤΡΟΕΞΟΡΜΗΣΗ 10. ΟΟΡΤ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΝΕΦΟΣ ΣΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΠΕΙΛΙ ΧΑΝΤΡΕΣ ΤΟΥ..ΔΑΚΤΥΛΙΔΙΟΥ ΟΛΙΚΗΣ ΕΚΛΕΙΨΗΣ 14. ΗΡΙΔΑΝΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ ΤΗΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ,ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΣ 15. ΝΤΟΠΛΕΡ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΟΥ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΤΟΥ ΧΑΜΠΛ 16. ΛΕΩΝ ΜΙΚΡΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΣ..ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΔΙΩΝ 17. ΡΑΒΔΙΑ ΖΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΥΣ Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 13

14 Ο ουρανός με μια διαφορετική ματιά Παράξενα και αξιοπερίεργα του διαστήματος - Το ξ του Βοώτη Το ξ του Βοώτη είναι ένα διπλό άστρο σε απόσταση 21,8 έτη φωτός από τη γη και είναι το κοντινότερο σε μας ορατό άστρο στον αστερισμό του Βοώτη. Μόλις πρόσφατα βγήκε από τη λίστα με τα 100 κοντινότερα άστρα λόγω της ανακάλυψης πολλών ερυθρών νάνων, οι οποίοι όμως είναι πολύ αμυδρότεροι και συνεπώς μη ορατοί (με γυμνό οφθαλμό). Το άστρο βρίσκεται σχετικά εύκολα 9 μοίρες ανατολικά του Αρκτούρου. Είναι σπάνιοι οι αστέρες που είναι ορατοί με γυμνό μάτι και συγχρόνως αμυδρότεροι και μικρότεροι από τον ήλιο μας και το γ του Βοώτη μας προσφέρει όχι ένα, αλλά δύο τέτοια άστρα. Ανακαλύφθηκε το 1780 από τον William Herschel και προσφέρει ένα όμορφο θέαμα ακόμα και με μικρό τηλεσκόπιο. Περιγράφεται σαν ζευγάρι από ένα πορτοκαλί και ένα μωβ άστρο. Τα δύο άστρα μπορεί να απέχουν μεταξύ τους από 2,5 έως 7 δευτερόλεπτα της μοίρας, αναλόγως σε ποια φάση της περιστροφής των 151 ετών βρίσκονται. Τελευταία προσέγγιση ήταν το Λόγω της μεγάλης εκκεντρικότητας η απόσταση του είναι ανάμεσα σε 16,5 και 67 αστρονομικές μονάδες. Και τα δύο μέλη είναι άστρα υδρογόνου. Το Α είναι μεγαλύτερο και φωτεινότερο, είναι μαγνητικά ενεργό όπως και ο ήλιος μας και υπολογίζεται να έχει κορώνα θερμοκρασίας 10 εκατομμυρίων βαθμών. Τα ενδιαφέροντα έπονται. Το 1943 ο Kaj Aege Gunnar Strand ανακοίνωσε ότι βρήκε ανωμαλίες στη παρατηρηθείσα περιστροφή τους, πράγμα που υποδείκνυε την παρουσία ενός τρίτου σώματος κοντά με μάζα το πολύ 10% του ήλιου και περίοδο 2,2 έτη. Το 1988 ο Campell ανακοίνωσε ότι και αυτός βρήκε ανωμαλίες στην παρατηρηθείσα περιστροφή και υπολόγισε τη μάζα του σώματος που δεν φαίνεται ανάμεσα σε 1-9 μάζες του Δία. Παρόλα αυτά δεν επιβεβαιώθηκε με τα νέα δεδομένα η ύπαρξη πλανητών αυτού του μεγέθους. Αυτό όμως μπορεί να μας οδηγεί στο συμπέρασμα ύπαρξης πολλών μικρότερων και πιθανώς βραχωδών πλανητών σε τροχιές κοντά στη ζώνη της χρυσομαλούσας σε περιστροφή γύρω από το ξα του Βοώτη, η οποία υπολογίζεται σε 0,7 αστρονομικές μονάδες. Μείνετε συντονισμένοι. Εξερεύνηση: Θεόφιλος Στεργίου Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 14

15 Ουρανός του Μήνα Τα παρακάτω περιγράφουν τον ουρανό του Βορείου Ημισφαιρίου, για τον Μάϊο Θέσεις Πλανητών Πλανήτης Θέση Μέγεθος Προτεινόμενη ώρα παρατήσης Ερμής Mόλις πάνω από τον ανατολικό ορίζοντα 0 Bαθιά μέσα στο φως της ανατολής του ήλιου Αφροδίτη Λάμπει στα δυτικά στο λυκόφως -4.7 Στο λυκόφως και δύει τα μεσάνυχτα Άρης Ψηλά στα νοτιοδυτικά, στον Λέοντα 0 Μετά τα μεσάνυχτα Δίας Αρκετά κάτω από την Αφροδίτη -2 Κατά τη διάρκεια του λυκόφωτος Κρόνος Χαμηλά στα νοτιοανατολικά στο λυκόφως και ψηλά στο νότο μετά τα μεσάνυχτα, στη Παρθένο +0.3 Στο λυκόφως και μετά τα μεσάνυχτα Ποσειδώνας Φάσεις Σελήνης Χαμηλά στα ανατολικάνοτιοανατολικά, στον Υδροχόο 7.9 Πριν το πρώτο φως της λυκαυγούς 06/05 Πανσέληνος 14/05 Τρίτο Τέταρτο 21/05 Νέα Σελήνη 29/05Πρώτο Τέταρτο Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 15

16 Χάρτης του Ουρανού Η εικόνα παριστάνει τα ουράνια σώματα που εμφανίζονται στις 15 Μαΐου 2012, ώρα (Τοπική ώρα Ελλάδος, GMT + 2). Τεύχος 26, Μάιος 2012 Σ ε λ ί δ α 16

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό το έγγραφο ΔΕΝ θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε και τις σημειώσετε σ αυτό το έντυπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ηλιακό ή πλανητικό μας σύστημα αποτελείται από: τον Ήλιο, που συγκεντρώνει το 99,87% της συνολικής μάζας του, τους 9 μεγάλους πλανήτες, που συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 0,1299

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 1 Ερασιτεχνική Αστρονομία Μια ενασχόληση που αρχίζει από απλό χόμπι... & φτάνει έως συμβολή σε επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014 Αστροφωτογραφίες Ελλήνων Ερασιτεχνών Αστρονόμων. Επιμέλεια: Γ. Μποκοβός - Α. Βοσινάκης

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014 Αστροφωτογραφίες Ελλήνων Ερασιτεχνών Αστρονόμων. Επιμέλεια: Γ. Μποκοβός - Α. Βοσινάκης ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 204 Αστροφωτογραφίες Ελλήνων Ερασιτεχνών Αστρονόμων Επιμέλεια: Γ. Μποκοβός - Α. Βοσινάκης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 204 Νεφέλωμα NGC 6888 στον Κύκνο - Αντώνης Αγιομαμίτης ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ 1. Η Σελήνη μας είναι ο πέμπτος σε μέγεθος δορυφόρος του Ηλιακού μας συστήματος (εικόνα 1) μετά από τον Γανυμήδη (Δίας), τον Τιτάνα (Κρόνος), την Καλλιστώ (Δίας) και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας

Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας 21/3/2012 Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 1 Charles Messier O Charles Messier ήταν ένας Γάλλος αστρονόμος με πάθος το κυνήγι κομητών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου www.ea.gr/ep/cosmos www.discoveryspace.net Οι βραδιές παρατήρησης υποστηρίζονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

Υπότιτλος - Ερευνητικό Ερώτημα: Από τι αποτελείται ο Ήλιος και ποια η δομή του;

Υπότιτλος - Ερευνητικό Ερώτημα: Από τι αποτελείται ο Ήλιος και ποια η δομή του; 9 Ο Γενικό Λύκειο Πατρών Τάξη Α' Τμήμα Ερευνητικής Εργασίας 1 Κυρίως Θέμα: Ήλιος πηγή ενέργειας & ζωής Υπότιτλος - Ερευνητικό Ερώτημα: Από τι αποτελείται ο Ήλιος και ποια η δομή του; Από την ομάδα Darkangels:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Αφορμή για την επιλογή του θέματος υπήρξε η ενότητα «Το ηλιακό μας σύστημα» του κεφαλαίου «Μαθαίνουμε για τη Γη» από το μάθημα της Γεωγραφίας. Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Γαλαξίας(Milky way)& Star trail ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ Α ΜΕΡΟΣ Τι είναι ο Γαλαξίας. Πως εντοπίζουμε τον Γαλαξία. Ποιες μέρες και ώρες μπορούμε να φωτογραφίσουμε. Τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας Ελληνική Αστρονομική Ένωση (Ε.Α.Ε.) Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας του Άρη Μυλωνά Εισαγωγή Έχετε βρεθεί ποτέ στην εξοχή; Έχετε βρεθεί σε σκοτεινό νυκτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων; Έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Παρατήρησης

Πρόγραμμα Παρατήρησης Πρόγραμμα Παρατήρησης Η αναζήτηση του ζοφερού ουρανού Άγγελος Κιοσκλής Οκτώβριος 2005 ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ * η παρατήρηση πραγματοποιείται κατά προτίμηση όταν η Σελήνη δεν εμφανίζεται στον ουρανό, διότι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος»

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» Για να θεωρηθεί έγκυρη η συμμετοχή σας στην 1 η φάση, θα πρέπει απαραίτητα να έχετε συμπληρώσει τον πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διακοπές στο φεγγάρι: μία εκπαιδευτική μερική γνωστική προσέγγιση της Σελήνης Σταύρος Αυγολούπης Από τη στιγμή που το ταξίδι στη Σελήνη (Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΙΑΚΕΣ ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Επιμέλεια: Νίκος Νικολουδάκης

ΗΛΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΙΑΚΕΣ ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Επιμέλεια: Νίκος Νικολουδάκης ΗΛΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΙΑΚΕΣ ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ Επιμέλεια: Νίκος Νικολουδάκης Ηλιακές και Σεληνιακές Εκλείψεις Είδη εκλείψεων Ηλίου: Ολική Μερική Δακτυλιοειδής Είδη εκλείψεων Σελήνης: Ολική Μερική Παρασκιάς Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος. Γενικά. Δομή του ήλιου

«Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος. Γενικά. Δομή του ήλιου «Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος Γενικά Ο ήλιος είναι μια θερμή σφαίρα αερίων στο εσωτερικό της οποίας γίνονται θερμοπυρηνικές αντιδράσεις. Αποτέλεσμα των αντιδράσεων είναι η παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

ΤΕΥΧΟΣ 27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΤΕΥΧΟΣ 27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Nέα της Εταιρείας και Πρόγραμμα Δραστηριοτήτων Άρθρο:Σελήνη, ο δικός μας δορυφόρος Αστρονομικά νέα ΑΣΤΡΙΚΟmix ΑΣΤΡΟΛΕΞΟ Αξιοπερίεργα του Ουρανού Ουρανός του Μήνα Συντελεστές:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας. Διαστημικοί Σταθμοί. Β. Ζαφειρόπουλος

Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας. Διαστημικοί Σταθμοί. Β. Ζαφειρόπουλος Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας «Ωρίων» Διαστημικοί Σταθμοί Β. Ζαφειρόπουλος 22 Νοεμβρίου 2006 Τι είναι ένας Διαστημικός Σταθμός; Έτσι ονομάζονται τεχνητές κατασκευές, επανδρωμένες ή μη, οι οποίες τίθενται

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με το διάστημα

Διδάσκοντας με το διάστημα Διδάσκοντας με το διάστημα (Ένα εικονικό ταξίδι στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) Ελευθερία Φανουράκη Υπεύθυνη 1 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου Βασίλης Γαργανουράκης Υπεύθυνος 2 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου 1 Τι είναι τα Εργαστηριακά

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Γενικός τίτλος «Ένας μαγικός αλλά άγνωστος κόσμος» Ένας μαγικός αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Θεόφιλος Στεργίου Αστρονομική Εταιρία ΩΡΙΩΝ Είδη Ερασιτεχνικής αστρονομίας (Δεν είναι αστροφυσική) Αστρονόμος του καναπέ Παρατηρησιακός αστρονόμος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Εισαγωγή Πως λειτουργούν οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες: Ένα βασικό μοντέλο ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται απλά από ένα πόμπο, το δίαυλο μεταδόσεως, και το δέκτη.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακή δραστηριότητα και διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων

Ηλιακή δραστηριότητα και διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ 1327 Ηλιακή δραστηριότητα και διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων Π. Η λιόπουλος, SV3DCX Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος, piliopoulos@ote.gr Μέλος της Ένωσης Ραδιοερασιτεχνών Δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΤΕΥΧΟΣ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΤΕΥΧΟΣ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Nέα της Εταιρείας και Πρόγραμμα Δραστηριοτήτων Άρθρο: Αστρονομία και Επιστημονική Φαντασία Αστρονομικά νέα ΑΣΤΡΙΚΟmix ΑΣΤΡΟΛΕΞΟ Γνωρίζατε ότι... Ουρανός του Μήνα Συντελεστές:

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων

Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Δημήτρης Δεληκαράογλου Αναπλ. Καθ., Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Επισκ.

Διαβάστε περισσότερα

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Φαντάσου πως κάποια μέρα μπορεί αντί να κατοικούμε στην Γη, να «μεταναστεύσουμε» σε έναν άλλο πλανήτη! Όσο απίθανο και αν ακούγεται, επιστήμονες εξετάζουν την πιθανή κατάκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ RA DEC MAG ΕΙΔΟΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΕ Ε.Φ. ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Mizar / Alcor 13.23.9 +54.56 2.1/4.0 Τριπλό 78 ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. άστρο ξ UMa 11.18.2 +31.32 4.3/4.8 Διπλό 27

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M,

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M, ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ Ο Νεύτωνας ανακάλυψε τον νόμο της βαρύτητας μελετώντας τις κινήσεις των πλανητών γύρω από τον Ήλιο και τον δημοσίευσε το 1686. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών ο

Διαβάστε περισσότερα

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Πληροφοριακό υλικό Κέντρο Επισκεπτών Ινστιτούτο Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Την Παρασκευή 20 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι κεραίες είναι βασικό εξάρτημα της ασύρματης επικοινωνίας. Στον πομπό του ασύρματου επικοινωνιακού συστήματος, υπάρχει η κεραία εκπομπής και στο δέκτη υπάρχει η κεραία

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ.

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η Βαβυλωνιακή αστρολογία λέγεται ότι είχε επηρεάσει τους Έλληνες ήδη από τα μέσα του 4ου π.χ. αιώνα. Ακόμη και αν η προέλευση της αστρολογίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ Η Ατλαντίδα (στα Αρχαία Ελληνικά: Ἀτλαντὶς νῆσος) είναι ένα μυθικό νησί που πρωτοαναφέρθηκε στους διαλόγους του Πλάτωνα «Τίμαιος» [1] και «Κριτίας» [2] [3]. Στην περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Νίκος Κυλάφης Πανεπιστήµιο Κρήτης Η µελέτη του θέµατος ξεκίνησε ως διδακτορική διατριβή του Δηµήτρη Γιαννίου (Princeton) και συνεχίζεται. Ιωάννινα, 8-9-11 Κατ αρχάς, πώς ξέρομε

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay)

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2012 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ: Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) Για µαθητές από 10-18 ετών Καλωσορίσατε στην 3 η Ελληνική έκδοση και 11 η διεθνή του µαθητικού διαγωνισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ Τ Ι Ε Ι Ν Α Ι Τ Ο Σ Ε Λ Α Σ ;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Lon: +21d09m29.21s (21,1581) Lat: +40d05m05.32s (40,0848) Υψόµετρο: 1433 m ΠΕΜΠΤΗ 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 ΩΡΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 21:03:06 Ήλιος Δύση Ηλίου

Lon: +21d09m29.21s (21,1581) Lat: +40d05m05.32s (40,0848) Υψόµετρο: 1433 m ΠΕΜΠΤΗ 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 ΩΡΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 21:03:06 Ήλιος Δύση Ηλίου Lon: +21d09m29.21s (21,1581) Lat: +40d05m05.32s (40,0848) Υψόµετρο: 1433 m ΠΕΜΠΤΗ 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 ΩΡΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 21:03:06 Ήλιος Δύση Ηλίου 21:06:00 Αφροδίτη Βέλτιστη περίοδος παρατήρησης 21:06

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

Πεδία δυνάμεων. Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός διαφορετικές όψεις του ίδιου φαινομένου του ηλεκτρομαγνητισμού. Ενοποίηση των δύο πεδίων μετά το 1819.

Πεδία δυνάμεων. Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός διαφορετικές όψεις του ίδιου φαινομένου του ηλεκτρομαγνητισμού. Ενοποίηση των δύο πεδίων μετά το 1819. Πεδία δυνάμεων Πεδίο βαρύτητας, ηλεκτρικό πεδίο, μαγνητικό πεδίο: χώροι που ασκούνται δυνάμεις σε κατάλληλους φορείς. Κατάλληλος φορέας για το πεδίο βαρύτητας: μάζα Για το ηλεκτρικό πεδίο: ηλεκτρικό φορτίο.

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση 19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Ο διαθέσιμος χρόνος για την απάντηση των θεωρητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 7: Δορυφορικά Συστήματα. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 23 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012

ΤΕΥΧΟΣ 23 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 ΤΕΥΧΟΣ 23 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Νέα της Εταιρείας και Πρόγραμμα Δραστηριοτήτων Άρθρο: Το Παράδοξο του Olbers Αστρονομικά νέα ΑΣΤΡΙΚΟmix ΑΣΤΡΟΛΕΞΟ Γνωρίζατε ότι... Ουρανός του Μήνα Συντελεστές:

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ : ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ ΟΝΟΜΑ : ΜΗΛΙΑΡΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ.... : Γ3 ΥΠΕΥΘ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ.. : BΡΟΝΤΗ ΚΡΗΝΗ ΓΕΝΙΚΑ Το φαινόμενο αυτό είναι από τα ωραιότερα που πρόσφερε η Φύση σε ποικιλία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας

Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Μέτρηση της Ηλιακής Ακτινοβολίας Ο ήλιος θεωρείται ως ιδανικό µέλαν σώµα Με την παραδοχή αυτή υπολογίζεται η θερµοκρασία αυτού αν υπολογιστεί η ροή ακτινοβολίας έξω από την ατµόσφαιρα Με τον όρο ροή ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Γαλαξιακές συγκρούσεις και αστρικά πυροτεχνήματα Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Download PDF Πρόσφατα, δόθηκε στη δημοσιότητα η μεγαλύτερη συλλογή εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ;

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; Α) Ακτίνα αστέρων (Όγκος). Στον Ήλιο, και τον Betelgeuse, μπορούμε να μετρήσουμε απευθείας τη γωνιακή διαμέτρο, α, των αστεριών. Αν γνωρίζουμε αυτή τη γωνία, τότε: R ( ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ. 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ. 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ α. Τι είναι έξαρμα του πόλου υπέρ τον ορίζοντα και γιατί ενδιαφέρει τον ναυτιλλόμενο. β. Να ορίσετε τα είδη των αστέρων (αειφανείς, αφανείς και Αμφιφανείς)και να γράψετε τις συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Ο Γνώμονας, ένα απλό αστρονομικό όργανο και οι χρήσεις του στην εκπαίδευση Σοφία Γκοτζαμάνη και Σταύρος Αυγολύπης Ο Γνώμονας Ο Γνώμονας είναι το πιο απλό αστρονομικό όργανο και το πρώτο που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: Αγγελική Χαρίσκου για λογαριασµό Παπακωνσταντίνου Κυριακής

Μετάφραση: Αγγελική Χαρίσκου για λογαριασµό Παπακωνσταντίνου Κυριακής Πρώτη έκδοση 2007: Miles Kelly Publishing Ltd Copyright Miles Kelly Publishing Ltd 2007 Επιµέλεια έκδοσης: Μπελίντα Γκάλαχερ Καλλιτεχνική επιµέλεια: Τζο Μπριούερ Βοηθός έκδοσης: Λούσι Ντάουλινγκ Βοηθός

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τον Ήλιο:

Πληροφορίες για τον Ήλιο: Πληροφορίες για τον Ήλιο: 1) Ηλιακή σταθερά: F ʘ =1.37 kw m -2 =1.37 10 6 erg sec -1 cm -2 2) Απόσταση Γης Ήλιου: 1AU (~150 10 6 km) 3) L ʘ = 3.839 10 26 W = 3.839 10 33 erg sec -1 4) Διαστάσεις: Η διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ).

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). Οι ομάδες των πλανητών (Sects) και η σπουδαιότητά τους σε ένα χάρτη Η πρωταρχική ενέργεια που

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΗΛΙΟΣ» Γέννηση, θάνατος, χαρακτηριστικά, φαινόμενα, πηγή ενέργειας και ζωής. ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ. 3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΥΣ

«Ο ΗΛΙΟΣ» Γέννηση, θάνατος, χαρακτηριστικά, φαινόμενα, πηγή ενέργειας και ζωής. ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ. 3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΥΣ 3ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΓΟΥΣ «Ο ΗΛΙΟΣ» Γέννηση, θάνατος, χαρακτηριστικά, φαινόμενα, πηγή ενέργειας και ζωής. ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ii iii Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό Ενεργειακή Μορφή Θερμότητα Φως Ηλεκτρισμός Ραδιοκύματα Μηχανική Ήχος Τι είναι; Ενέργεια κινούμενων σωματιδίων (άτομα, μόρια) υγρής, αέριας ή στερεάς ύλης Ακτινοβολούμενη ενέργεια με μορφή φωτονίων Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα