ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΕ ΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΕ ΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:"

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΕ ΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΑΥΤΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΤΩΝ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΑΝΑ ΙΑΣΤΑΥΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ:ΦΑΝΟΥΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ:ΜΑΜΑΚΗΣ ΜΗΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Εισαγωγή σελ1 1. Περονόσπορος αγγουριού(pseudoperonospora cubensis) σελ2 1.1 Ταξινόµηση σελ2 1.2 Βιολογία-Συµπτωµατολογία. σελ2 1.3 Συνθήκες και ένταση προσβολής σελ3 1.4 Τρόποι αντιµετώπισης σελ5 2. Αγγούρι (Cucumis sativus) σελ6 2.1 Ταξινόµηση σελ6 2.2 Καταγωγή-Βοτανικοί χαρακτήρες σελ6 2.3 Βιολογία σελ8 2.4 Κλίµα-Έδαφος. σελ8 3. Γενετική ανθεκτικότητα στο αγγούρι σελ9 3.1 Γενικά. σελ9 3.2 Ονοµατολογία σελ Μέθοδοι και αξιολόγηση των φυτών για ανθεκτικότητα σελ Αξιολόγηση και ταξινόµηση των φυτών σελ Πηγές ανθεκτικότητας σελ13 4. Γενετική ανθεκτικότητα αγγουριού στο περονόσπορο σελ Προέλευση ανθεκτικότητας στο περονόσπορο σελ Αναδιασταύρωση-Αυτογονιµοποίηση σελ Ενσωµάτωση γενετικής ανθεκτικότητας στο περονόσπορο µε τη µέθοδο της αναδιασταύρωσης σελ Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα της αναδιασταύρωσης σελ Αυτεποικονίαση (Self pollination) σελ Λόγοι χρησιµοποίησης ανθεκτικών ποικιλιών σελ22 5. Υπερευαισθησία (Hypersensitivity) σελ Μηχανισµός υπερυαισθησίας (HR) σελ Φυτοαλεξίνες σελ Πρωτεϊνες σχετικές µε τη παθογένεση (PR πρωτεϊνες) σελ25

3 Β ΜΕΡΟΣ πειραµατικό σελ26 Εισαγωγή-Σκοπός Υλικά-Μέθοδοι σελ27 σελ27 1. Τρόπος φύτευσης σελ28 2. Καλλιεργητικές φροντίδες σελ έσιµο φυτών-κλάδευµα σελ30 2.2Λίπανση-Άρδευση σελ32 2.3Φυτοπροστασία σελ32 2.4Αργύρωση-Επικονίαση σελ33 2.5Συγκοµιδή-Εξαγωγή σπόρων σελ34 ΠΙΝΑΚΕΣ σελ Αποτελέσµατα-Συζήτηση σελ43 3.1Αποτελέσµατα 3.2Συζήτηση σελ43 σελ43 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 Α ΜΕΡΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο περονόσπορος των κολοκυνθοειδών(pseudoperonospora cubensis),όπως είναι ευρύτερα γνωστός, είναι ένας µύκητας o οποίος προκαλεί τεράστιες απώλειες στην παραγωγή και γι αυτό κατατάσσεται σε µια από τις σηµαντικότερες ασθένειες των κολοκυνθοειδών. Λόγω των ευνοϊκών περιβαλλοντολογικών συνθηκών που επικρατούν στην Ελλάδα, ο Pseudoperonospora cubensis γίνεται επικίνδυνος για τις καλλιέργειες των κολοκυνθοειδών και ιδιαίτερα στο αγγούρι µπορεί να προκαλέσει ολική καταστροφή παραγωγής ή και των φυτών. Για τον έλεγχο των ασθενειών των φυτών, οι ερευνητές στράφηκαν προς τη δηµιουργία εµπορικών ποικιλιών και υβριδίων µε γενετική ανθεκτικότητα στις διάφορες ασθένειες, γιατί το υψηλό κόστος των φυτοφαρµάκων σε συνδυασµό µε την παρουσία χηµικών υπολειµµάτων στα γεωργικά προϊόντα, τα οποία δεν πωλούνταν, έκαναν την καλλιέργεια των κολοκυνθοειδών ασύµφορη για τους παραγωγούς. Τα τελευταία 30 χρόνια γίνονται προσπάθειες από τους ερευνητές, και έχουν καταφέρει σε µεγάλο βαθµό να ενσωµατώσουν γονίδια ανθεκτικότητας στις ασθένειες, και στο αγγούρι. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα να περιοριστεί η χρήση των φυτοφαρµάκων στις καλλιέργειες, όπως και τα χηµικά κατάλοιπα στα γεωργικά προϊόντα. Επιπλέον, η χρήση ανθεκτικών ποικιλιών και υβριδίων συνεισφέρει στη µείωση της ρύπανσης του περιβάλλοντος και µειώνεται η επαφή των παραγωγών µε βλαβερά φυτοφάρµακα κατά τη διάρκεια των καλλιεργητικών φροντίδων.

5 1. ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟΣ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ (Pseudoperonospora cubensis) Ταξινόµηση Ο Pseudoperonospora cubensis είναι το παθογόνο που προκαλεί τον περονόσπορο. Είναι µύκητας και ανήκει στην Κλάση Φυκοµύκητες, Τάξη Peronosporales, Οικογένεια Peronosporaceae Βιολογία Συµπτωµατολογία Για να µπορέσει να επιβιώσει και να αναπτυχθεί ο περονόσπορος, χρειάζεται ζωντανό φυτικό ιστό, πράγµα που τον κάνει υποχρεωτικό παράσιτο. Η εξάπλωση του γίνεται µε κονίδια (ζωοσποριάγγεια), τα οποία σχηµατίζονται επάνω στους κονιδιοφόρους (σποριαγγειοφόρους). Η καστανόµαυρου χρώµατος εξάνθιση που παρατηρείται στην κάτω επιφάνεια των φύλλων και σπανιότερα στην επάνω, είναι οι καρποφορίες του µύκητα. Ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη των καρποφοριών είναι 100 % σχετική υγρασία και C θερµοκρασία. Τα κονίδια µπορούν να σχηµατιστούν µέσα σε ένα εύρος θερµοκρασιών που κυµαίνεται από 5 30 C. Τα κονίδια για να διατηρήσουν τη ζωτικότητα τους δεν απαιτούν υψηλή σχετική υγρασία, όµως οι υψηλές θερµοκρασίες µπορούν να τη µειώσουν σηµαντικά. Κάθε κονίδιο απελευθερώνει 2 15 ζωοσπόρια, των οποίων η βλάστηση προϋποθέτει την παρουσία ελεύθερου νερού. Η καλλιέργεια του αγγουριού είναι από τις πιο ευπαθείς στην προσβολή από τον Pseudoperonospora cubensis. Κατά κανόνα προσβάλλονται τα φύλλα ηλικίας ηµερών και τα συµπτώµατα που προκαλεί ο µύκητας στην πάνω επιφάνεια των φύλλων είναι κίτρινες κηλίδες. Στα αρχικά στάδια της προσβολής αυτές οι γωνιώδεις κηλίδες µπορούν να συγχυστούν µε το µωσαϊκό ή µε προσβολή από ωϊδιο (Leveilula taurica).

6 Με τη βοήθεια υψηλής σχετικής υγρασίας στην κάτω επιφάνεια των φύλλων, σχηµατίζονται οι καρποφορίες του µύκητα (κονίδια και κονιδιοφόροι). Οι κηλίδες που προκάλεσε ο µύκητας στα φύλλα που πρόσβαλλε σύντοµα ξηραίνονται, µε αποτέλεσµα τα φυτά να γίνονται καχεκτικά και σε προχωρηµένη προσβολή να νεκρώνονται, αφού η φωτοσυνθετική τους επιφάνεια έχει καταστραφεί. Το αποτέλεσµα της προσβολής είναι η µείωση της παραγωγής, λόγω της µειωµένης φωτοσυνθετικής επιφάνειας. Σε µεγάλη προσβολή των φυτών είναι δυνατόν να προκληθεί ανθόροια και καρπόπτωση, ενώ όσοι καρποί παραµείνουν είναι κοντοί, κακοσχηµατισµένοι και χαµηλής ποιότητας. Φωτο: Προσβολή περονόσπορου σε νεαρά φύλλα αγγουριάς Συνθήκες και Ένταση Προσβολής Ο άνεµος, η βροχή (την οποία ακολουθεί ηλιοφάνεια), η άρδευση µε καταιονισµό και το κλάδεµα, ευνοούν την εξάπλωση του περονόσπορου. Όταν τα κονίδια βρίσκονται πάνω σε ξηρή επιφάνεια, η απόσπαση τους γίνεται

7 ευκολότερα µε τον άνεµο και σε συνδυασµό µε ζεστό και υγρό καιρό, µεταφέρονται σε µεγάλες αποστάσεις. Ανάλογα µε τη θερµοκρασία που επικρατεί και την ποικιλία του ξενιστή, η διάρκεια της επώασης του µύκητα κυµαίνεται από 5 16 ηµέρες. Σε θερµοκρασία 25 C την ηµέρα, 15 C τη νύχτα και σε φωτοπερίοδο 18 ώρες φως και 6 ώρες σκοτάδι, έχουµε τη µέγιστη ανάπτυξη των κηλίδων στα προσβεβληµένα από το µύκητα φύλλα. Σε ευνοϊκές συνθήκες η µόλυνση γίνεται δια µέσου των στοµατίων εντός 5 ωρών. Η πρώτη προσβολή στα φύλλα πρέπει να αναµένεται εάν έχουµε στην επιφάνεια τους τουλάχιστον για πέντε ώρες ελεύθερο νερό. Αν η θερµοκρασία ξεπεράσει τους 30 C, ο µύκητας σταµατά την ανάπτυξη του και η ασθένεια δεν εξελίσσεται. Η ένταση της προσβολής είναι ανάλογη του ποσοστού υγρασίας στα φύλλα και της ποσότητας του µολύσµατος. Στις ακραίες τιµές της θερµοκρασίας (5 C και 30 C) για να εκδηλωθεί η προσβολή χρειάζεται πολύ µόλυσµα και µεγάλη περίοδο διύγρανσης. Αντίθετα, σε ιδανικές θερµοκρασίες (12 C και 25 C), µε ελάχιστο µόλυσµα και χρονικό διάστηµα διύγρανσης των φύλλων, εµφανίζεται µεγάλη προσβολή. Φωτο: Έντονη προσβολή περονόσπορου σε καλλιέργεια αγγουριού

8 1. 4. Τρόποι Αντιµετώπισης Οι κυριότεροι τρόποι αντιµετώπισης του Pseudoperonospora cubensis είναι (Γκάτσος, 2000): Οι σωστές καλλιεργητικές τεχνικές που αποσκοπούν στην πρόληψη, όπως και αποφυγή εγκατάστασης καλλιέργειας εκεί όπου υπάρχει κίνδυνος προσβολής. ηµιουργία συνθηκών που δεν ευνοούν την ανάπτυξη του µύκητα (µειωµένη σχετική υγρασία, καλός αερισµός και άλλα). Προληπτικοί ψεκασµοί µε µυκητοκτόνα (χαλκούχα και διθειοκαρβαµιδικά). Θεραπευτικοί ψεκασµοί µε διασυστηµατικά µυκητοκτόνα (πάντα σε συνδυασµό είτε µε χαλκούχα ή διθειοκαρβαµιδικά ή µε άλλα διασυστηµατικά για την αποφυγή ανθεκτικότητας του µύκητα σε αυτά) και Χρήση ανθεκτικών ποικιλιών και υβριδίων. Φωτο: ιαφορά µεταξύ ευπαθών φυτών αγγουριάς (µπροστά) και ανθεκτικών φυτών αγγουριάς (πίσω)

9 2. ΑΓΓΟΥΡΙ (Cucumis sativus) Ταξινόµηση Το αγγούρι (Cucumis sativus) ανήκει στην ίδια οικογένεια µε το καρπούζι (Citrullus vulgaris), το πεπόνι (Cucumis melo), και το κολοκύθι (Cucurbita pepo), δηλαδή τα κολοκυνθοειδή ή Cucurbitaceae. Η οικογένεια των κολοκυνθοειδών περιλαµβάνει 130 γένη και 900 είδη (για παράδειγµα λίφια, νεροκολοκύθα, το σαν υποκείµενο χρησιµοποιούµενο είδος (Cucurbita ficifolia και άλλα) Καταγωγή Βοτανικοί χαρακτήρες Το αγγούρι (Cucumis sativus) µε διπλοειδείς (2n = 14) και τετραπλοειδείς (4n = 28) ποικιλίες, είναι κυρίως φυτό θερµοκηπίου, καταγόµενο από την Ασία και την Αφρική. Καλλιεργούνταν και πριν από 3000 χρόνια. Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωµαίοι το µετέφεραν στην υπόλοιπη Ευρώπη. Στην Αµερική το µετέφεραν οι πρώτοι άποικοι. Ο Θεόφραστος αναφέρει το αγγούρι µε το όνοµα «Σίκος ή Σίκνος» και περιγράφει τρεις ποικιλίες. Η έκταση που καταλαµβάνει το αγγούρι στη χώρα µας, τόσο στα θερµοκήπια όσο και στο ύπαιθρο υπολογίζεται σε περίπου στρέµµατα. Το αγγούρι είναι ένα από τα 22 κυριότερα λαχανικά και το δεύτερο σε σειρά σπουδαιότητας κηπευτικό θερµοκηπίου. Η καλλιέργεια και η παραγωγή στη χώρα µας γίνεται σχεδόν µόνο υπό κάλυψη σε εµπορική κλίµακα. Το αγγούρι έχει πρωτεύουσα ρίζα, κοντή µε αρκετές πλευρικές διακλαδώσεις. Οι βλαστοί είναι ποώδεις που έχουν και φέρουν αρσενικά και θηλυκά άνθη στις µασχάλες των φύλλων των πλάγιων βλαστών τους. Τα θηλυκά άνθη είναι µονήρη, ενώ τα αρσενικά σε οµάδες των τριών µε τεσσάρων ανθέων. Τα θηλυκά άνθη διακρίνονται εύκολα από την υπανάπτυκτη ωοθήκη που έχει σχήµα αγγουριού, από τα αρσενικά άνθη που φέρονται πάνω σε λεπτό ποδίσκο. Οι καλλιεργούµενες ποικιλίες παράγουν κατά κανόνα θηλυκά άνθη και είναι παρθενοκαρπικές.

10 Γενικά, τα άνθη του αγγουριού ανοίγουν τις πρωινές ώρες για να παραµείνουν ανοιχτά µία και σπανιότερα δύο ή περισσότερες µέρες στα θηλυκά, εφόσον αυτά δεν έχουν γονιµοποιηθεί. Είναι σταυρογονιµοποιούµενο φυτό και η επικονίαση των ανθέων επιτυγχάνεται µε τη βοήθεια των εντόµων και κυρίως µε τις µέλισσες. Ο καρπός είναι ράγα κυλινδρική, λιγότερο ή περισσότερο επιµήκης µε επιφάνεια λεία ή µε µικρά εξογκώµατα (χνούδι συνήθως) χρώµατος πράσινου και στην ωρίµανση κίτρινου. Η σάρκα είναι λευκή ή λευκοπράσινη και αποτελείται από 95 % νερό, 3 % υδατάνθρακες, 0,1 % πρωτεΐνες, 0,1 % από λιπαρές ουσίες και είναι πλούσια σε βιταµίνη C. Το αγγούρι για τη σωστή ανάπτυξή του απαιτεί θερµοκρασία πάνω από 15 C και % σχετική υγρασία. ( ρ. Σπάρτσης, Ι. Νικόλαος, 1998). Φωτο: Μορφολογία φυτού αγγουριάς

11 2. 3. Βιολογία Το αγγούρι έχει γενικά µικρό βιολογικό κύκλο (περίπου 3,5 µήνες). Ο σπόρος του είναι µεγάλος (10 35 σπόροι / gr), φυτρώνει γρήγορα, εύκολα και διατηρεί τη βλαστική του ικανότητα για µεγάλο χρονικό διάστηµα. (Μπατιστάκης, 1997). Έχει διαρκή βλάστηση, µεγάλο χρόνο άνθησης µε αποτέλεσµα την παραγωγή καρπών, αλλά και µεγαλύτερη ευχέρεια στην εκτέλεση των τεχνητών επικονιάσεων. Είναι το µοναδικό είδος του γένους Cucurus µε 7 χρωµοσώµατα στη βασική σειρά χρωµοσωµάτων, ενώ όλα τα άλλα είδη του γένους αυτού έχουν διαφορετικό αριθµό χρωµοσωµάτων (n = 12). Αυτό δυσκολεύει πολύ τις προσπάθειες για διασταύρωση του µε άλλα συγγενικά είδη και εποµένως τη µεταφορά χρήσιµων χαρακτηριστικών στο καλλιεργούµενο αγγούρι Κλίµα Έδαφος Το φυτό της αγγουριάς είναι απαιτητικό σε υψηλές θερµοκρασίες και υψηλή ατµοσφαιρική υγρασία προκειµένου να ευδοκιµήσει. Για το λόγο αυτό αναπτύσσεται καλύτερα σε συνθήκες θερµοκηπίου. Ένα ελαφρό, χουµώδες, γόνιµο και καλά στραγγιζόµενο χώµα είναι απαραίτητο για µια πρώιµη καλλιέργεια. Για τη βλάστηση των σπόρων ιδανικές θεωρούνται οι θερµοκρασίες από 27 έως 30 C. Μετά την προβλάστηση ή την βλάστηση των σπόρων για την καλή ανάπτυξη των σποροφύτων απαιτείται θερµοκρασία γύρω στους 20 C. Στους C και µε ατµοσφαιρική υγρασία % (θερµοκήπιο), το φυτό αναπτύσσεται καλά, ενώ υποφέρει κάτω από 8 10 C. Στους 0 C το φυτό καταστρέφεται. Το φυτό έχει επίσης ιδιαίτερη ευαισθησία στους άνεµους, οι οποίοι δυσκολεύουν την υπαίθρια καλλιέργεια του. Άριστες θερµοκρασίες για την άνθιση του αγγουριού είναι αυτές µεταξύ 18 και 21 C, ενώ κάτω από τους 14 C τα άνθη ανοίγουν ελάχιστα. Η γύρη για τη βλάστησή της απαιτεί θερµοκρασίες µεγαλύτερες των 20 C, µε περισσότερο ευνοϊκές αυτές της τάξης των C.

12 Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι µακρές ηµέρες σε συνδυασµό µε υψηλές νυχτερινές θερµοκρασίες, ευνοούν το σχηµατισµό θηλυκών ανθέων, ενώ όταν συµβαίνει το αντίθετο ευνοείται ο σχηµατισµός αρσενικών ανθέων. Φωτο: Άνθος αγγουριάς 3. Γενετική Ανθεκτικότητα στο Αγγούρι Γενικά Τα φυτά είναι γενικά ανθεκτικά (σ ένα βαθµό) στις περισσότερες ασθένειες. ια µέσου των αιώνων επιβίωσαν τα ανθεκτικότερα φυτά, των οποίων η εξέλιξη επηρεαζόταν αποκλειστικά από τη φυσική επιλογή. Όσα φυτά είχαν την ικανότητα προσαρµογής και αναπαραγωγής στις εκάστοτε περιβαλλοντικές συνθήκες επιβίωναν, ενώ τα υπόλοιπα εξαφανίζονταν σιγά σιγά.

13 Στη συνέχεια, µε την επίδραση του ανθρώπου γεωργού και την εφαρµογή των κατάλληλων τεχνικών, διατηρήθηκαν τα φυτά εκείνα που είχαν τα επιθυµητά χαρακτηριστικά (µεγάλη και ποιοτική παραγωγή, ανθεκτικότητα σε ασθένειες και άλλα). Σήµερα, κάθε πρόγραµµα βελτίωσης περιλαµβάνει στους στόχους του τη δηµιουργία φυτών που είναι ανθεκτικά, ή τουλάχιστον όχι πολύ ευπαθή στις πιο σηµαντικές ασθένειες. Οι βασικότεροι λόγοι που επιβάλλουν σήµερα περισσότερο από ποτέ την καλλιέργεια ανθεκτικών ποικιλιών και υβριδίων είναι οι κάτωθι: µείωση του κόστους φυτοπροστασίας µε χηµικά µέσα (δαπάνες για φυτοφάρµακα, ψεκαστικά µηχανήµατα, εργατικά και άλλα) µείωση των κινδύνων για όσους έρχονται σε επαφή µε τα φυτοφάρµακα κατά τις διάφορες τεχνικές καταπολέµησης αποκλεισµός παρουσίας υπολειµµάτων φυτοφαρµάκων στα γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα και οικολογικοί λόγοι (ρύπανση περιβάλλοντος και άλλα) (Φανουράκης, 1999) Ονοµατολογία Ως ανθεκτικότητα ορίζεται η ικανότητα ενός φυτού ξενιστή να ελαχιστοποιεί τις δυσµενείς επιδράσεις από τον παρασιτισµό. Η ανθεκτικότητα δεν πρέπει να συγχέεται µε τους τρόπους µε τους οποίους ένα φυτό είναι σε θέση να προφυλάσσεται από τις προσβολές των παρασίτων. Για παράδειγµα, ένα φυτό προφυλάσσεται από µια ασθένεια µε αποφυγή της επαφής του µε το παράσιτο πρόκειται δηλαδή για µια παθητική σχέση µεταξύ παρασίτου και ξενιστή. Η έννοια της ανθεκτικότητας προϋποθέτει µια ενεργητική, µια δυναµική σχέση µεταξύ του παθογόνου και του ξενιστή. Το παθογόνο προσπαθεί να προσβάλλει, ενώ ο ξενιστής την ίδια στιγµή- προσπαθεί να αµυνθεί και η εκδήλωση της ανθεκτικότητάς τους είναι το αποτέλεσµα αυτής της αλληλεπίδρασης (Φανουράκης, 1999). Τυπική ανθεκτικότητα σηµαίνει οτι το φυτό παρουσιάζει χαµηλό ποσοστό προσβεβληµένης φυλλικής επιφάνειας σε σύγκριση µε τα ευπαθή φυτά.

14 Φωτο: Φυτό αγγουριάς µε τυπική ανθεκτικότητα Μέθοδοι και Αξιολόγηση των Φυτών για Ανθεκτικότητα Η αξιολόγηση ενός πληθυσµού φυτών και η επιλογή εκείνων που έχουν γονίδια ανθεκτικότητας σε µια συγκεκριµένη ασθένεια, είναι ο βασικός σκοπός της βελτίωσης για ανθεκτικότητα σε µια ασθένεια. Ο µόνος τρόπος για να διαπιστωθεί αν κάποια φυτά έχουν γενετική ανθεκτικότητα σε µια ασθένεια ή όχι, είναι η ανάπτυξη των συµπτωµάτων της σ αυτά. Προκειµένου να διακρίνουµε σε ένα πληθυσµό φυτών ποιά από αυτά είναι ευπαθή σε µια ασθένεια και ποιά όχι, πρέπει τα φυτά του πληθυσµού να προσβληθούν από την συγκεκριµένη ασθένεια µε τέτοιο τρόπο, ώστε η διάκριση τους σε ευπαθή και µη, να είναι εύκολη και κυρίως αξιόπιστη. Έτσι, αφήνουµε να αναπτυχθεί η ασθένεια πάνω στα φυτά επί µακρό χρονικό διάστηµα, ώστε αυτά να

15 φτάσουν στα όρια της αντίδρασης τους - δηλαδή στη µέγιστη εκδήλωση της ανθεκτικότητας ή της ευπάθειας τους, έναντι στην ασθένεια. Απαραίτητη προϋπόθεση για την παραπάνω εκδήλωση είναι η ανάπτυξη της ασθένειας υπό άριστες συνθήκες. Επίσης, πρέπει να εξασφαλίζεται σε κάθε φυτό ξεχωριστά το ίδιο επίπεδο προσβολής µε την ίδια ποσότητα µολύσµατος υπό τις ίδιες συνθήκες θερµοκρασίας και υγρασίας. Οι κυριότεροι τρόποι µε τους οποίους γίνεται η προσβολή και η ανάπτυξη µιας ασθένειας για την επιλογή της ανθεκτικότητας των φυτών είναι οι κάτωθι: 1. Φυσική µόλυνση: όταν οι συνθήκες του περιβάλλοντος είναι πολύ ευνοϊκές για την ανάπτυξη της ασθένειας, ώστε να γίνει αποτελεσµατικά η επιλογή. Σ αυτές τις περιπτώσεις επιλέγονται περιοχές που χαρακτηρίζονται από πολύ καλές κλιµατικές συνθήκες, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η µόλυνση και η ανάπτυξη της ασθένειας. 2. Παρεµβολή ευπαθών φυτών: η µέθοδος αυτή εφαρµόζεται χωρίς τεχνητή µόλυνση σε φυτά ενός πληθυσµού που επιλέγονται για ανθεκτικότητα. Ανάµεσά τους φυτεύονται κάποια πολύ ευπαθή στην ασθένεια φυτά δείκτες τα οποία µολύνονται τεχνητά, αναπτύσσουν άφθονο µόλυσµα, το οποίο στη συνέχεια διαδίδεται στα γύρω φυτά του πληθυσµού και τα µολύνει µε φυσικό τρόπο. 3. Τεχνητή µόλυνση: είναι ιδιαίτερα δαπανηρή µέθοδος αλλά και η πιο συνηθισµένη, καθώς εξασφαλίζει την οµοιόµορφη µόλυνση όλων των φυτών σε συγκεκριµένο στάδιο ανάπτυξης, ώστε να εκδηλώσουν στο µέγιστο βαθµό το επίπεδο ανθεκτικότητας τους. Ιδιαίτερα αντικείµενα µελέτης για να εφαρµοστεί η µέθοδος αποτελούν το στάδιο του φυτού, οι συνθήκες του περιβάλλοντος, ο τρόπος µόλυνσης, τα οποία διαφέρουν για κάθε ασθένεια Γενικά, η κάθε µέθοδος επιδιώκει την ανάπτυξη της ασθένειας υπό άριστες συνθήκες για το παθογόνο (Φανουράκης, 1999).

16 3. 4. Αξιολόγηση και ταξινόµηση των φυτών Συνήθως, η διάκριση ανάµεσα στα πολύ ανθεκτικά και πολύ ευπαθή φυτά είναι εύκολη, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για µονογονιδιακή ή ολιγογονιδιακή ανθεκτικότητα µε ασυνεχή παραλλακτικότητα. Όµως, όταν δεν υπάρχει σαφής διάκριση, όπως συµβαίνει στην ποσοτική ανθεκτικότητα (η οποία ελέγχεται από πολλά γονίδια), αυτή επηρεάζεται από το περιβάλλον και παρουσιάζει συνεχή παραλλακτικότητα, τότε είναι απαραίτητο να υπολογίσουµε µε κάποιο τρόπο την ένταση της ασθένειας. Μερικοί από αυτούς τους τρόπους είναι οι παρακάτω: Στο κάθε φυτό που αξιολογείται γίνεται µια αριθµητική κατάταξη ανάλογα µε την ένταση των συµπτωµάτων σε µια κλίµακα. Για παράδειγµα, µε βαθµολογία από το 0 έως το 5, ή από το 0 έως το 9. Το κάθε φυτό βαθµολογείται ανάλογα µε την επιφάνεια του φυτού ή του φυλλώµατος που έχει προσβληθεί. Παραδείγµατος χάριν, το ποσοστό % της φυλλικής επιφάνειας που καλύπτεται από την ασθένεια. Το κάθε φυτό βαθµολογείται ανάλογα µε τον τύπο της µόλυνσης που έχει αναπτυχθεί. Για παράδειγµα, στον περονόσπορο του αγγουριού αξιολογείται η ύπαρξη ή όχι εξανθήσεως στην κάτω επιφάνεια του φύλλου Πηγές Ανθεκτικότητας Πρωτεύουσα προϋπόθεση σε όλα τα προγράµµατα ανθεκτικότητας στις ασθένειες είναι να υπάρχει διαθέσιµη πηγή της ανθεκτικότητας. Αυτό αποτελεί και τον πρώτο στόχο του βελτιωτή, δηλαδή να αναζητήσει πηγές ανθεκτικότητας για την συγκεκριµένη ασθένεια. Τέτοιες πηγές, κατά σειρά σπουδαιότητας, είναι οι εξής: 1. Γενετικό υλικό από προγράµµατα άλλων ερευνητών. Είναι η καλύτερη πηγή. Το γενετικό υλικό έχει συνήθως µελετηθεί, έχει προσδιορισµένα χαρακτηριστικά και υπάρχουν ήδη αρκετές πληροφορίες ως προς το επίπεδο της ανθεκτικότητας και τον τρόπο κληρονοµικότητας της. 2. Καλλιεργούµενες ποικιλίες και υβρίδια του είδους. Επίσης πολύ καλή πηγή ανθεκτικότητας. Υπάρχουν πάρα πολλές ποικιλίες ή υβρίδια για κάθε

17 καλλιέργεια και είναι πολύ πιθανό να έχει κάποια απ αυτές τη ζητούµενη ανθεκτικότητα. Η πηγή αυτή έχει τα εξής 2 βασικά πλεονεκτήµατα: εν έχει πρόβληµα γονιµότητας κατά τις διασταυρώσεις και εν έχει προβλήµατα από ανεπιθύµητα χαρακτηριστικά. 3. Άγρια φυτά του ίδιου είδους. Η πηγή αυτή παρουσιάζει πολλά προβλήµατα. Στην προσπάθεια να µεταφερθούν οι γόνοι ανθεκτικότητας από τα άγρια φυτά στις καλλιεργούµενες ποικιλίες, µεταφέρονται επίσης πολλά ανεπιθύµητα χαρακτηριστικά που είναι συνδεδεµένα µε την επιθυµητή ανθεκτικότητα. 4. Στενά συγγενικά είδη ή γένη. Μερικές φορές χρησιµοποιούνται µε καλά αποτελέσµατα για ανθεκτικότητα που κληρονοµείται απλά (µε έναν ή ελάχιστους γόνους). Συχνά όµως παρουσιάζονται προβλήµατα, καθώς δεν πετυχαίνουν οι διασταυρώσεις ή επειδή τα φυτά που παράγονται είναι στείρα. 5. Τεχνητές µεταλλαγές. Η τελευταία πηγή στην οποία καταφεύγει ο βελτιωτής, εφόσον δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα, καθώς το κόστος της µεθόδου είναι µεγάλο σε σχέση µε την αποτελεσµατικότητα της που συχνά είναι αβέβαιη. (Φανουράκης, 1990) Φωτο: ιαφορά µεταξύ ευπαθούς φυτού αγγουριάς (αριστερά) και φυτού µε τυπική ανθεκτικότητα (δεξιά)

18 4. Γενετική Ανθεκτικότητα Αγγουριού στον Περονόσπορο Προέλευση Ανθεκτικότητας στον Περονόσπορο Ο τρόπος µε τον οποίο κληρονοµείται η ανθεκτικότητα στις ασθένειες έχει µελετηθεί αρκετά και έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις. Ο Cochran (Sitterly, 1972) διασταύρωσε την ανθεκτική ινδική ποικιλία Bangalore µε εµπορικά είδη και ανακάλυψε ότι η ανθεκτικότητα προφανώς καθορίζεται από διάφορους παράγοντες. Ο J. M. Jenkins (1942, 1946) έκανε διασταυρώσεις µε τις ανθεκτικές ποικιλίες Chinese long και Puerto rico 37 µε εµπορικές ποικιλίες και βρήκε ότι η F 1 γενιά είναι ενδιάµεσης ανθεκτικότητας. Επίσης προσδιόρισε ότι η ανθεκτικότητα είναι πολυγονιδιακής προέλευσης. Ο Barnes και Εpps αναφέρουν µια δεύτερη πηγή µε υψηλό βαθµό ανθεκτικότητας στην ινδική ποικιλία ΡΙ Ο W. C. Barnes ενσωµάτωσε στην ποικιλία Ashley την ανθεκτικότητα στον περονόσπορο από την ινδική ποικιλία ΡΙ , της οποίας η ανθεκτικότητα φαίνεται να είναι πολυγονιδιακή και ελέγχεται κληρονοµικά από ένα ή δύο πρωτεύοντα γονίδια και από ένα ή περισσότερα δευτερεύοντα γονίδια. Σύµφωνα µε τον Shimizu (1962, 1963) η ανθεκτικότητα της ποικιλίας Aojihai κληρονοµείται σαν τριπλή υπολειπόµενη µορφή και φαίνεται να συνδέεται µε το σκούρο πράσινο χρώµα της επιδερµίδας του καρπού (Van Vliet and Meijsing, 1973). Σύµφωνα µε τους Barnes και Epps (1956), και Van Vliet and Meijsing (1974), η ανθεκτικότητα στον περονόσπορο προκαλούµενη από το µύκητα Pseudoperonospora cubensis, είναι συνδεδεµένη µε την ανθεκτικότητα του ωιδίου προκαλούµενη από το µύκητα Sphaerotheca fuligineae (Van Vliet and Meijsing, 1976). Οι Van Vliet and Meijsing (1974) έδειξαν ότι η ανθεκτικότητα στον περονόσπορο στην ποικιλία Poinset βασίζεται σε ένα υπολειπόµενο γονίδιο (Robinson and Munge, Whitaker and Bohn, 1976), το ρ, το οποίο φαίνεται να είναι

19 συνδεδεµένο µε ένα από τα γονίδια που ελέγχουν την ανθεκτικότητα στο ωίδιο (S. fuligineae), το γονίδιο S. Επίσης, απέδειξαν ότι, ο υπολειπόµενος αυτός γόνος (ρ) είναι συνδεδεµένος µε το κυρίαρχο γονίδιο D, το οποίο είναι υπεύθυνο για το σκούρο πράσινο χρώµα του καρπού. Βάσει των παραπάνω, προκύπτει ότι υπάρχουν πολλές πηγές ανθεκτικότητας στον περονόσπορο (πολυγονιδιακές, ολιγογονιδιακές και µονογονιδιακές), οι οποίες κληρονοµούνται µε διαφορετικό τρόπο. Η ανθεκτικότητα του αγγουριού στον περονόσπορο φαίνεται να είναι µια κατακόρυφη ανθεκτικότητα, η οποία µπορεί να είναι µονογονιδιακή ή ολιγογονιδιακή, δηλαδή να ελέγχεται από ένα ή λίγα γονίδια (Φανουράκης, 1998) Αναδιασταύρωση - Αυτογονιµοποίηση Ως αναδιασταύρωση (Βackcross) ορίζεται η µέθοδος επιλογής κατά την οποία γίνονται επανειληµµένες διασταυρώσεις του υβριδίου µε τον ένα από τους γονείς του και οι οποίες συνοδεύονται από επιλογή για ένα συγκεκριµένο χαρακτηριστικό. Αυτογονιµοποίηση (Self fertilization) καλείται η γονιµοποίηση ενός άνθους και η δηµιουργία ζυγωτή από γύρη που προέρχεται από τους δικούς τους στήµονες Ενσωµάτωση Γενετικής Ανθεκτικότητας στον Περονόσπορο µε τη Μέθοδο της Αναδιασταύρωσης Η αναδιασταύρωση είναι µια µέθοδος κατά την οποία γίνονται διαδοχικές διασταυρώσεις µε τον ένα γονέα και αποβλέπει στην ενσωµάτωση ενός πολύ καλού χαρακτηριστικού σε µια επιθυµητή κατά τα άλλα ποικιλία. Σκοπός της αναδιασταύρωσης είναι να επαναφερθεί ο γονότυπος του ενός γονέα (δηλαδή της

20 επιθυµητής ποικιλίας), όπως ακριβώς ήταν πριν την αναδιασταύρωση, έχοντας όµως προστεθεί ο γόνος (ή οι γόνοι) του πολύ καλού χαρακτηριστικού που είχε ο άλλος γονέας. Για παράδειγµα, ο ένας γονέας είναι µια καλή, προσαρµοσµένη, παραγωγική ποικιλία, η οποία όµως στερείται ενός καλού χαρακτηριστικού, έστω ότι δεν αντέχει σε µια ασθένεια. Ο άλλος γονέας έχει πολύ καλή ανθεκτικότητα στην ασθένεια αυτή. Ο πρώτος γονέας (η καλή ποικιλία) καλείται επανερχόµενος γονέας, και είναι εκείνος του οποίου ο γονότυπος µε την αναδιασταύρωση επανέρχεται όπως ακριβώς ήταν (εκτός από το προστιθέµενο χαρακτηριστικό). Ο δεύτερος γονέας (µε την πολύ καλή ανθεκτικότητα) ονοµάζεται δότης γονέας, και είναι ο γονέας που δωρίζει µόνο αυτό το χαρακτηριστικό χωρίς ο υπόλοιπος γονότυπός του να συµµετέχει στο προϊόν της αναδιασταύρωσης. Το σχέδιο της αναδιασταύρωσης είναι σχετικά απλό στην εφαρµογή. Ο επανερχόµενος γονέας διασταυρώνεται µε το δότη γονέα. Εν συνεχεία, αρχίζοντας µε της F 1 γενιά, το F 1 υβρίδιο αναδιασταυρώνεται µε τον επανερχόµενο γονέα, και η αναδιασταύρωση αυτή επαναλαµβάνεται αρκετές φορές πάντα µε τον επανερχόµενο γονέα (δηλαδή την καλή ποικιλία). Μετά από κάθε γενιά αναδιασταύρωσης γίνεται επιλογή των φυτών που έχουν πάρει το επιθυµητό χαρακτηριστικό από το γονέα δότη. Χρησιµοποιούνται δηλαδή µόνο τα φυτά που έχουν επιλεγεί για το επιθυµητό χαρακτηριστικό στην αναδιασταύρωση. Η καλή επιθυµητή ποικιλία (δηλαδή ο επανερχόµενος γονέας) στην οποία θα προστεθεί το επιθυµητό χαρακτηριστικό συµµετέχει σε όλες τις διαδοχικές αναδιασταυρώσεις. Ο γονέας που έχει το επιθυµητό χαρακτηριστικό (δότης) συµµετέχει µόνο στην αρχική διασταύρωση για τη δηµιουργία της F 1 γενιάς.

21 Αρχική Ανθεκτική ποικιλία Β Καλή ποικιλία Α Γονίδια της αναδιασταύρωση RR x rr ποικιλίας Α Ποικιλία Α Πρώτη αναδιασταύρωση F 1 Rr x rr 50 % Ποικιλία Α εύτερη αναδιασταύρωση BC 1 Rr:rr x rr 75 % Ποικιλία Α Τρίτη αναδιασταύρωση BC 2 Rr:rr x rr 87,5 % Ποικιλία Α Τέταρτη αναδιασταύρωση BC 3 Rr:rr x rr 96,87 % BC 4 Rr:rr Αυτογονιµοποίηση των Rr x φυτών δώσουν τα οµόζυγα φυτά Rr Σχήµα 1. Ακολουθούµενη πορεία σε µια αναδιασταύρωση στην οποία ο επικρατής αλληλόµορφος R για ανθεκτικότητα µιας ασθένειας µεταφέρεται σε µια καλή προσαρµοσµένη ποικιλία Α, που είναι ευπαθής στην ασθένεια.

22 Εδώ, θα πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι η µόνη επιλογή που εφαρµόζεται µετά από κάθε αναδιασταύρωση είναι για το επιθυµητό χαρακτηριστικό που δίδεται από το δότη γονέα. Ο αριθµός των απαραίτητων αναδιασταυρώσεων συνήθως κυµαίνεται από µία µέχρι τέσσερις ή και περισσότερες, ανάλογα µε τον τρόπο κληρονοµικότητας του επιθυµητού χαρακτηριστικού, το πόσο εύκολα αναγνωρίζεται στην επιλογή και µε πόση ακρίβεια πρέπει να ξαναδηµιουργηθεί ο επανερχόµενος γονέας. Ένα τυπικό παράδειγµα αναδιασταύρωσης δίδεται στο σχήµα 1. Ας υποθέσουµε ότι η ποικιλία Α είναι µια καλή, επιθυµητή ποικιλία την οποία θέλουµε να διατηρήσουµε για όλα της χαρακτηριστικά εκτός από την ευπάθεια σε µια ασθένεια. Η ποικιλία Α θα είναι εποµένως ο επανερχόµενος γονέας. Η ποικιλία Β παρουσιάζει ενδιαφέρον µόνο για την πολύ καλή ανθεκτικότητά της στην ίδια ασθένεια και θα χρησιµοποιηθεί σαν δότης γονέας. Η F 1 γενιά από την αρχική διασταύρωση είναι ετερόζυγη για την ασθένεια (Rr). Όταν η F 1 γενιά διασταυρωθεί µε τον επανερχόµενο γονέα (ποικιλία Α που είναι rr), τότε οι γόνοι για την ανθεκτικότητα διασχίζονται σε δυο γονότυπους (Rr και rr). Tα ετερόζυγα φυτά Rr είναι ανθεκτικά και µπορούν να επιλεγούν µετά από µόλυνση µε την ασθένεια. Μόνο τα ανθεκτικά φυτά επιλέγονται και αναδιασταυρώνονται µε την ποικιλία Α. Η διαδικασία αυτή των διαδοχικών αναδιασταυρώσεων επαναλαµβάνεται µέχρις ότου αποκτήσουµε φυτά πανοµοιότυπα µε την ποικιλία Α, εκτός από τους γόνους που προσθέσαµε για την ανθεκτικότητα στην ασθένεια. Τα φυτά που επελέγησαν µετά την τελευταία αναδιασταύρωση είναι ανθεκτικά αλλά ετερόζυγα (Rr). Εποµένως, πρέπει να αυτογονιµοποιηθούν για µια γενιά για να δώσουν σταθερή ανθεκτικότητα (RR) Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα της αναδιασταύρωσης Στα πλαίσια της εφαρµογής της µεθόδου της αναδιασταύρωσης, παρατηρούνται τόσο πλεονεκτήµατα όσο και µειονεκτήµατα, τα οποία παρατίθενται παρακάτω:

23 Πλεονεκτήµατα Με τη µέθοδο της αναδιασταύρωσης, η ίδια ποικιλία (δηλαδή ο επανερχόµενος γονέας) µπορεί να ξαναδηµιουργηθεί για δεύτερη φορά, ακριβώς όπως ήταν και πριν. Εποµένως, τα χαρακτηριστικά της ποικιλίας που θα δώσει η µέθοδος αυτή, είναι δυνατόν να περιγραφούν εκ των προτέρων, κάτι που δεν συµβαίνει µε τη γενεαλογική επιλογή. Στη διάρκεια των αναδιασταυρώσεων και της επιλογής δεν χρειάζεται καταγραφή παρατηρήσεων και στοιχείων, όπως συµβαίνει µε την γενεαλογική επιλογή και εποµένως διευκολύνεται το όλο πρόγραµµα. Μετά το τέλος των διαδοχικών αναδιασταυρώσεων δεν είναι απαραίτητο να γίνουν εκτεταµένα πειράµατα αξιολόγησης. Μια συγκριτική αξιολόγηση της νέας και της παλιάς ποικιλίας είναι συνήθως αρκετή για την περιγραφή των χαρακτηριστικών. Συνήθως, δεν υπάρχουν προβλήµατα αλληλεπίδρασης γονότυπου και περιβάλλοντος στη διάρκεια της επιλογής. Εποµένως, η µέθοδος αυτή µπορεί να εφαρµοστεί σε οποιαδήποτε εποχή του έτους εφ όσον φυσικά οι συνθήκες του περιβάλλοντος επιτρέπουν να αναπτυχθεί και να ενσωµατωθεί στην καλή ποικιλία το επιθυµητό χαρακτηριστικό. Μειονεκτήµατα Η βελτίωση που επιδιώκεται µε τη µέθοδο αυτή είναι πολύ περιορισµένη. Ουσιαστικά, το µόνο κέρδος µε τη µέθοδο αυτή είναι το χαρακτηριστικό που µεταφέρεται από το γονέα δότη στην καλή ποικιλία. Η µέθοδος δεν είναι αποτελεσµατική για ποσοτικά χαρακτηριστικά µε χαµηλό συντελεστή κληρονοµικότητας. Σε περίπτωση σύνδεσης γόνων, τότε µπορεί να δηµιουργηθούν προβλήµατα στην επιλογή. Μη επιθυµητοί συνδεδεµένοι γόνοι µπορεί να µεταφερθούν στη νέα ποικιλία µε τις διαδοχικές αναδιασταυρώσεις.

24 ΑΥΤΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ (Self Polination) Αυτεπικονίαση είναι η επικονίαση ενός άνθους µε γύρη που παράγεται από τους δικούς του στήµονες και προηγείται της αυτογονιµοποίησης η οποία είναι η ένωση του θηλυκού και του αρσενικού γαµέτη του άνθους και η δηµιουργία του ζυγωτή. Το µεγάλο πλεονέκτηµα της αυτογονιµοποίησης είναι η µετατροπή ετεροζύγωτων ατόµων σε οµοζύγωτα και εποµένως η σταθεροποίηση των χαρακτηριστικών τους. Το 50 % της ετεροζυγοτίας που υπάρχει σε κάθε γονίδιο χάνεται σε κάθε γενιά αυτογονιµοποίησης. Εποµένως, µετά από 7 8 διαδοχικές γενιές αυτογονιµοποίησης, έχει µείνει λιγότερο από 1 % ετεροζυγοτίας σε κάθε θέση γονιδίου. Γι αυτό, τα οµοζύγωτα φυτά είναι συνήθως πολύ ζωηρά, δηλαδή δεν υποφέρουν από οµοζυγωτικό εκφυλισµό, όπως συµβαίνει µε τα σταυρογονιµοποιούµενα είδη. Γενικά, το ποσοστό της αυτογονιµοποίησης σε ένα κανονικά σταυρογονιµοποιούµενο είδος, όπως είναι το αγγούρι, εξαρτάται από διάφορους παράγοντες: Η ποικιλία Οι εποχιακές συνθήκες Η ταχύτητα και η κατεύθυνση του ανέµου Ο πληθυσµός των εντόµων επικονίασης* Τα φυτά διαθέτουν διάφορους µηχανισµούς του άνθους που ενθαρρύνουν την αυτεπικονίαση, όπως να είναι το άνθος κλειστόγαµο, δηλαδή να παραµένει κλειστό κατά τη διάρκεια της επικονίασης, ή οι στήµονες να σχηµατίζουν κώνο που περικλείει το στίγµα µε τρόπο ώστε, να ενισχύεται έντονα η αυτεπικονίαση. Σηµείωση: Στο πείραµα που έγινε, στο θερµοκήπιο του Τ.Ε.Ι Ηρακλείου, οι επικονιάσεις µεταξύ των φυτών ήταν ελεγχόµενες.

25 4. 3. Λόγοι Χρησιµοποίησης Ανθεκτικών Ποικιλιών Οι κυριότεροι λόγοι που επιβάλλουν σήµερα τη χρήση ανθεκτικών ποικιλιών και υβριδίων είναι: 1. Η µείωση του κόστους καταπολέµησης µε χηµικά µέσα (δαπάνες για φυτοφάρµακα, ψεκαστικά µέσα, εργατικά). 2. Η µείωση των κινδύνων για όσους έρχονται σε επαφή µε τα φυτοφάρµακα κατά την εφαρµογή τους. 3. Η αποφυγή των υπολειµµάτων των φυτοφαρµάκων στα γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα. 4. Οικολογικοί λόγοι (ρύπανση του περιβάλλοντος). Ειδικά στο αγγούρι, η µείωση των φυτοφαρµάκων είναι ιδιαίτερα σηµαντική, λόγω του µικρού χρονικού διαστήµατος ωρίµανσης των καρπών. 5. ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ (Hypersensitivity) Είναι η ταχεία νέκρωση των µολυσµένων κυττάρων του φυτού γύρω από τα σηµεία εισόδου του παρασίτου, η οποία έχει ως αποτέλεσµα να περιορίζει την εξάπλωση του παρασίτου. Η υπερευαισθησία είναι µια µορφή ανθεκτικότητας των φυτών στα παράσιτα και θεωρείται ότι περιλαµβάνει διάφορους µηχανισµούς µε τους οποίους αντιδρά το φυτό.

26 5. 1 Μηχανισµός Υπερευαισθησίας (HR) Ανάλογα µε τη σχέση παθογόνου ξενιστή, η ανθεκτικότητα των φυτών στα παθογόνα µπορεί να διακριθεί σε δυο κατηγορίες: 1. σε παθητική και 2. σε ενεργό ανθεκτικότητα. Στην περίπτωση της παθητικής ανθεκτικότητας δεν υπάρχει σχέση µεταξύ παθογόνου και ξενιστή. Το παθογόνο δεν έρχεται καν σε επαφή, δεν προσπαθεί να µολύνει το φυτό και αυτό συµβαίνει µε τα περισσότερα παράσιτα. Στη δεύτερη περίπτωση, δηλαδή στην ενεργό ανθεκτικότητα, τα παράσιτα προσπαθούν να µολύνουν τον ξενιστή που την ίδια στιγµή µε διάφορους τρόπους προσπαθεί να αποφύγει ή να περιορίσει την ανάπτυξη της ασθένειας. Υπάρχει, εποµένως στην περίπτωση αυτή, µια δυναµική σχέση µεταξύ παθογόνου και ξενιστή. Σε αυτή τη σχέση, η άµυνα του φυτού ξενιστή, µπορεί να κυµαίνεται από ελάχιστη έως καθόλου µέχρι πολύ έντονη και ενεργό άµυνα που οδηγεί στην ανθεκτικότητα. Ο µηχανισµός υπερευαισθησίας είναι ένα ενεργό σύστηµα άµυνας που εκδηλώνεται ως αντίδραση του φυτού στην προσβολή από το παθογόνο. Παρουσιάζεται ως έντονη, εντοπισµένη ευαισθησία του ξενιστή γύρω από το σηµείο µόλυνσης. Μετά την αρχική µόλυνση, ακολουθεί ταχύτατη κατάρρευση και νέκρωση των φυτικών κυττάρων στο σηµείο της αρχικής µόλυνσης και γύρω από αυτό. Αυτό έχει ως συνέπεια να δηµιουργούνται τοπικές νεκρωτικές κηλίδες και να περιορίζεται το παθογόνο µόνο σε αυτές, ενώ το υπόλοιπο φυτό παραµένει υγιές. Ο µηχανισµός υπερευαισθησίας (HR) δεν είναι ακόµη εντελώς ξεκάθαρος, όµως η εµφάνιση της συνοδεύεται από πολλά φυσιολογικά και βιοχηµικά γεγονότα που µας βοηθούν να κατανοήσουµε την αντίδραση αυτή του φυτού. Τέτοια γεγονότα είναι: 1. Η νέκρωση των κυττάρων γύρω από το σηµείο µόλυνσης και ο περιορισµός του παθογόνου σε αυτή την περιοχή. 2. Η σύνθεση και εναπόθεση στα κυτταρικά τοιχώµατα που περιβάλλουν τις νεκρωτικές κηλίδες, ουσιών που ενισχύουν τη «δοµική άµυνα» του φυτού, θέτοντας µηχανικούς φραγµούς στην εξάπλωση του παθογόνου. Τέτοιες

27 ουσίες είναι η λιγνίνη, η καλλόζη, φαινολικά παράγωγα και ουσιές για τη δηµιουργία φελλού. 3. Η ενεργοποίηση γονιδίων που κωδικοποιούν την παραγωγή ουσιών άµυνας του φυτού, όπως είναι οι φυτοαλεξίνες, αιθυλένιο, οξειδωτικοί µεταβολίτες. 4. Η ενεργοποίηση γονιδίων που κωδικοποιούν την παραγωγή πρωτεϊνών άµυνας, όπως είναι: α) οι πρωτεΐνες σχετικές µε την παθογένεση (PR πρωτεΐνες), β) παρεµποδιστές πρωτεϊνάσης των µικροβίων (τα µικρόβια δεν µπορούν να συνθέσουν τις απαραίτητες πρωτεΐνες για τον πολλαπλασιασµό τους), γ) πρωτεολυτικά ένζυµα, δηλαδή ένζυµα τα οποία αποδοµούν το σκελετό πολλών παρασίτων. Τέτοια είναι η χυτινάση και γλυκανάση, που διασπούν τη χυτίνη και τα γλυκάνια, ουσίες που αποτελούν το βασικό συστατικό στη δοµή πολλών εντόµων ή µυκήτων. Φωτο: φυτο αγγουριάς µε υπερευαισθησία Φυτοαλεξίνες Οι φυτοαλεξίνες είναι ουσίες µε µικρό µοριακό βάρος που δρουν ενάντια στην ανάπτυξη των µικροβίων µέσα στο φυτό, δηλαδή παρουσιάζουν αντιβιοτική δράση. Το φυτό αµέσως µετά τη «λήψη» και «κατανόηση» των σηµάτων για την προσβολή

28 του από κάποιο παθογόνο, ενεργοποιεί συγκεκριµένα γονίδια άµυνας τα οποία κωδικοποιούν την παραγωγή φυτοαλεξινών. Έτσι, σε σύντοµο χρονικό διάστηµα µετά τη µόλυνση, αρχίζει η σύνθεση και συσσώρευση φυτοαλεξινών κυρίως στην περιοχή µόλυνσης Πρωτεΐνες σχετικές µε την παθογένεση (PR πρωτεΐνες) Ανακαλύφθηκαν στα κύτταρα φυτών καπνού που είχαν µολυνθεί τεχνητά από τον ιό του µωσαϊκού του καπνού (TMV), και οι οποίες (PR) πρωτεΐνες, υπό οµαλές συνθήκες, δηλαδή όταν δεν υπάρχει προσβολή, δεν εκδηλώνονταν στα υγιή φυτά. Οι (PR) πρωτεΐνες παρουσιάζονται σε µεγάλη συγκέντρωση γύρω από το σηµείο µόλυνσης, γεγονός που δείχνει ότι σχετίζονται µε τον περιορισµό της εξάπλωσης του παθογόνου. Παρουσιάζονται όµως και σε άλλες περιοχές του φυτού µακρυά από το σηµείο µόλυνσης. Θεωρείται, εποµένως, ότι οι (PR) πρωτεΐνες προσδίδουν στο φυτό «διασυστηµατική επίκτητη ανθεκτικότητα» δηλαδή, η ανθεκτικότητα αυτή δεν εκδηλώνεται µόνο στον ιστό που µολύνθηκε, αλλά επεκτείνεται σε όλο το φυτό. Έτσι, (το φυτό) έχει µια αυξηµένη αντοχή στις προσβολές των παθογόνων µετά από µια αρχική µόλυνση. Οι (PR) πρωτεΐνες εντοπίζονται κυρίως στους µεσοκυττάριους χώρους, είναι πολύ ανθεκτικές στα ένζυµα πρωτεόλυσης και εκχυλίζονται εύκολα σε χαµηλό ρη. Αρκετές (PR) πρωτεΐνες έχουν ενζυµατική δραστηριότητα υδρόλυσης. Τέτοιες είναι οι γλυκανάσες και οι χυτινάσες, που φαίνεται να συµµετέχουν άµεσα και ενεργά στην άµυνα του φυτού διότι µπορούν να καταστρέφουν τα κυτταρικά τοιχώµατα των µυκήτων και των βακτηρίων. Ακόµη, φαίνεται ότι ορισµένες (PR) πρωτεΐνες έχουν σχέση µε την παραγωγή σχηµάτων που ειδοποιούν τα φυτά για τη µόλυνση και αναγνώριση του παθογόνου.

29 Β ΜΕΡΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

30 Εισαγωγή - σκοπός Ο περονόσπορος (P. cubencis) αποτελεί µια από τις σηµαντικότερες ασθένειες του αγγουριού. Ένας φιλικός στο περιβάλλον και ταυτόχρονα ο σηµαντικότερος τρόπος για την αντιµετώπιση του, είναι η χρησιµοποίηση ανθεκτικών ποικιλιών και υβριδίων αγγουριού, στον περονόσπορο. Αυτές οι ποικιλίες και τα υβρίδια δηµιουργήθηκαν µέσα από µακροχρόνιες έρευνες και πειράµατα, που σκοπό είχαν την εύρεση ανθεκτικών γόνων και την ενσωµάτωση τους σε αυτές. Το Εργαστήριο Γενετικής και Βελτίωσης φυτών του Τ. Ε. Ι. Ηρακλείου Κρήτης συµµετέχει ενεργά µε πειράµατα, για την ενσωµάτωση ανθεκτικών γονιδίων στον περονόσπορο σε καλλιεργούµενες ποικιλίες αγγουριού. Η παρούσα εργασία είναι η συνέχεια των πειραµάτων αυτών, και έχει ως σκοπό την ενσωµάτωση γονιδίων ανθεκτικότητας σε καθαρές σειρές του εργαστηρίου. Το πείραµα βρίσκεται στο στάδιο της αυτογονιµοποίησης φυτών αγγουριού, που προήλθαν µετά την 1 η αναδιασταύρωση. Υλικά Μέθοδοι Α) Υλικά : 1. Σπόροι αγγουριού (BC 1 P 1 γενιάς) 2. Τρυβλία Petri, διηθητικό χαρτί 3. Τύρφη για υπόστρωµα (compost) 4. Πλαστικοί υποδοχείς και γλάστρες 5. Γλωσσοπίεστρα 6. Θερµαινόµενος πάγκος για προβλάστηση σπόρων 7. ιάλυµα νιτρικού αργύρου 8. Ζιζανιοκτόνα, εντοµοκτόνα, µυκητοκτόνα, χρωµοπαγίδες εντόµων (κίτρινες και µπλε) και µυοκτόνα (ποντικοφάρµακα) 9. Λιπάσµατα

31 10. Ποτιστήρια, κλαδευτήρια, τσάπες, σπάγκος, ψεκαστικό πιεστικό µηχάνηµα, φάκελοι και συσκευές για την κοπή και τη συγκόλλησή τους 11. Αντιασφιξιογόνες µάσκες και ειδικές στολές κατάλληλες για ασφαλείς ψεκασµούς 12. Κλίβανος για την ξήρανση των σπόρων και θάλαµος επώασης για την προβλάστηση των σπόρων µέσα στα τρυβλία Β) Μέθοδοι Για την διεξαγωγή του πειράµατος χρησιµοποιήθηκαν σπόροι αγγουριού της BC 1 P 1 γενιάς µε αριθµό θερµοκηπίου 2827, 2828, 2829, 2830, 2831 και Οι σπόροι αυτοί προήλθαν από την διασταύρωση των ανθεκτικών φυτών της F 2 γενιάς µε τους επανερχόµενους γονείς (1 η αναδιασταύρωση µε 792 και 1133). Η αυτογονιµοποίηση της BC 1 P 1 γενιάς έγινε διότι η ανθεκτικότητα στον περονόσπορο είναι υποτελές χαρακτηριστικό. Αυτογονιµοποιήθηκαν όλα τα φυτά γιατί σε αυτό το στάδιο του πειράµατος ήταν όλα ευπαθή και έτσι ώστε στην επόµενη γενιά (ΒC 2 P 1 ), να γίνει η επιλογή των ανθεκτικών φυτών και η αναδιασταύρωση τους µε τους επανερχόµενους γονείς (792 και 1133). 1. Τρόπος Φύτευσης Οι σπόροι αγγουριού που χρησιµοποιήθηκαν ήταν υγιείς, ακέραιοι και γεµάτοι. Τοποθετήθηκαν µέσα σε τρυβλία Petri, τα οποία περιείχαν διηθητικό χαρτί, που είχε διαβραχεί µε απιονισµένο νερό και είχε αφεθεί να στραγγίσει ελεύθερα από την περίσσεια του. Στη συνέχεια, τα τρυβλία µε τους σπόρους τοποθετήθηκαν στον θάλαµο επώασης σπόρων στους 30 C, προκειµένου να προβλαστήσουν οι σπόροι*. (*Σηµείωση: σε περίπτωση µη αφαίρεσης του νερού από τα τρυβλία, υπάρχει πιθανότητα ανάπτυξης µικροοργανισµών λόγω και της ευνοϊκής θερµοκρασίας µέσα στο θάλαµο, ή ακόµη την ανεπιτυχή έκπτυξη του εµβρύου)

32 Επίσης, σε κάθε τρυβλίο και από τις δυο µεριές αναγραφόταν ο αριθµός θερµοκηπίου των σπόρων. Μετά από 24 ώρες οι περισσότεροι σπόροι είχαν εκπτύξει ριζίδιο και σπάρθηκαν σε πλαστικούς υποδοχείς, που τοποθετήθηκαν σε θερµαινόµενο πάγκο στο θερµοκήπιο. Σε κάθε σειρά σπόρων τοποθετήθηκαν γλωσσοπίεστρα µε τον αριθµό θερµοκηπίου των σπόρων. Μετά την έκπτυξη των κοτυληδόνων αφαιρέθηκε η εφηµερίδα από τους πλαστικούς υποδοχείς. Τα φυτάρια χρειάστηκε να µεταφυτευτούν σε γλαστράκια πριν τη φύτευση τους στο έδαφος γιατί είχαν αναπτύξει ψηλό και λεπτό στέλεχος. Χρησιµοποιήθηκε θερµαινόµενος πάγκος, ώστε κατά τη διάρκεια της νύκτας κυρίως, η θερµοκρασία στο ριζικό σύστηµα των νεαρών φυταρίων να είναι σταθερή και για την καλύτερη ανάπτυξη τους. Οι πλαστικοί υποδοχείς καλύφθηκαν µε φύλλα εφηµερίδας για να διατηρείται υψηλότερη θερµοκρασία. Στο στάδιο των 5 6 πραγµατικών φύλλων, τα φυτά εγκαταστάθηκαν στο έδαφος. Στο θερµοκήπιο, είχε προηγηθεί αφαίρεση των ζιζανίων, όργωµα, ψεκασµός περιµετρικά µε ζιζανιοκτόνο (Round up), χάραξη των αυλακιών και τοποθέτηση γλωσσοπιέστρων µε τον αριθµό θερµοκηπίου σε προκαθορισµένες θέσεις σύµφωνα µε το σχέδιο θερµοκηπίου (Σχ. 2). 2832(20) 2831(20) 2830(5) 2830(15) 2829(10) 2829(10) 2828(15) 2828(5) 2827(20) Είσοδος θερµοκηπίου Σχήµα 2. Απεικόνιση της πειραµατικής καλλιέργειας σε σχεδιάγραµµα, όπου: 2828, 2829, 2830, 2831, και 2832: αριθµός θερµοκηπίου αριθµοί σε παρένθεση: αριθµός φυτών ανά αριθµό θερµοκηπίου Όπως φαίνεται από το Σχήµα 2, η φύτευση έγινε σε δυο διπλές και µια µονή σειρά φυτών.

33 2. Καλλιεργητικές Φροντίδες Κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου έγιναν οι παρακάτω καλλιεργητικές φροντίδες: Αντικατάσταση νεαρών φυτών προσβεβληµένων από ασθένειες εδάφους και ριζοπότισµα µε Prericur. έσιµο φυτών σε πρώιµο στάδιο ανάπτυξης και σταδιακό τύλιγµα του κεντρικού βλαστού πάνω στον σπάγκο. Κλάδεµα των πλάγιων βλαστών ανά τακτά χρονικά διαστήµατα και αφαίρεση αγγουριών. Τακτικό βοτάνισµα φυτών και περιµετρικά του θερµοκηπίου. Πότισµα ανά δυο µε τρεις ηµέρες. Λίπανση µε λιπάσµατα , και ,5. Ψεκασµοί µε φυτοπροστατευτικά προϊόντα και τοποθέτηση χρωµοπαγίδων. Καθαρισµός στέγης θερµοκηπίου για µεγαλύτερη διέλευση φωτός εντός του θερµοκηπίου. Αφαίρεση κατώτερων φύλλων. Αφαίρεση φυτών στο τέλος της καλλιεργητικής περιόδου έσιµο Φυτών - Κλάδεµα Μια εβδοµάδα µετά την εγκατάσταση των φυταρίων στην οριστική τους θέση, έγινε το δέσιµο τους µε σπάγκο. Το ένα άκρο του σπάγκου δενόταν κάτω από τα πρώτα φύλλα του φυτού χωρίς να το σφίγγει, και το άλλο άκρο του δενόταν στο σύρµα 2 m πάνω από τα φυτά. Σκοπός του δεσίµατος των φυτών µε σπάγκο είναι η καλύτερη στήριξη τους, η εξοικονόµηση χώρου (έχουµε κατακόρυφη ανάπτυξη φυτών) στο θερµοκήπιο, ο καλύτερος φωτισµός και αερισµός τους και τέλος η διευκόλυνση των ψεκασµών και των κλαδευµάτων. Ένα µήνα µετά τη µεταφύτευση των φυτών στο έδαφος έγινε το πρώτο τους κλάδευµα. Οι δυο µε τρεις πρώτοι πλάγιοι από το έδαφος αφαιρέθηκαν εντελώς και

34 Φωτο:Υποστήλωση φυτών αγγουριάς σε θερµοκηπιακή καλλιέργεια οι υπόλοιποι κορφολογήθηκαν µετά το δεύτερο φύλλο. Αυτό έγινε για να αναγκαστούν τα φυτά, βοηθώντας τα µε άρδευση και λιπάνσεις, να αναπτύξουν περισσότερους πλάγιους βλαστούς, για να παράγουν περισσότερους καρπούς. Όταν η κορυφή του φυτού έφτανε στο σύρµα, δενόταν µε το σπάγκο σταθερά και τυλιγόταν σε αυτό. Όλοι οι καρποί που δεν είχαν επικονιαστεί τεχνητά, αφαιρούνταν. Σε προχωρηµένο στάδιο της καλλιέργειας αφαιρέθηκαν τα κατώτερα φύλλα γιατί ήταν γηρασµένα και είχαν χάσει τη φωτοσυνθετική τους ικανότητα και δεν βοηθούσαν πλέον στην ανάπτυξη του φυτού.

35 2. 2. Λίπανση - Άρδευση Η λίπανση γινόταν ταυτόχρονα µε την άρδευση, διαλύοντας το λίπασµα µέσα στο νερό άρδευσης. Η ποσότητα του λιπάσµατος αυξάνονταν σταδιακά, ανάλογα µε τις ανάγκες της καλλιέργειας. Τα λιπάσµατα που χρησιµοποιήθηκαν ήταν το , και το ,5, αυτούσια ή σε συνδυασµό µεταξύ τους. Φωτο:Στάγδην αρδευτικό σύστηµα σε καλλιέργεια αγγουριάς Φυτοπροστασία Καθ όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας, έγιναν ψεκασµοί µε φυτοπροστατευτικά προϊόντα, για τον έλεγχο των ασθενειών, κυρίως του περονόσπορου, και δευτερευόντως του ωϊδίου των εντόµων και των ασθενειών εδάφους (µε ριζοπότισµα). Έγιναν ψεκασµοί µε ζιζανιοκτόνα περιµετρικά του θερµοκηπίου. Τα φυτοφάρµακα που χρησιµοποιήθηκαν για την καταπολέµηση του

36 περονόσπορου ήταν τα εξής: Aliete, Asylon, Dythane και Mical w. p. Για το ωίδιο χρησιµοποιήθηκαν τα: Helios και Saprol 19DC. Ως ζιζανιοκτόνο χρησιµοποιήθηκε το Round up, Prericur για ασθένειες εδάφους και Μalathio για έντοµα. Για τον έλεγχο των θρίπα και αλευρώδη αναρτήθηκαν ανάµεσα στα φυτά χρωµοπαγίδες κίτρινες και µπλε και στις άκρες του θερµοκηπίου τοποθετήθηκαν ειδικά µυοκτόνα για τον έλεγχο των ποντικιών. Σηµείωση: σε µερικούς ψεκασµούς χρησιµοποιήθηκε και κτηνοτροφικό γάλα σε σκόνη, ώστε να προσκολλάται καλύτερα στη φυλλική επιφάνεια Αργύρωση - Επικονίαση Αργύρωση είναι ο ψεκασµός των φυτών του αγγουριού µε διάλυµα νιτρικού αργύρου για τροποποίηση του φύλου του αγγουριού από θηλυκό σε αρσενικό. Συνολικά, έγιναν τρεις επεµβάσεις µε νιτρικό άργυρο για την άφθονη έκπτυση αρσενικών ανθέων. Οι επικονιάσεις διήρκησαν από 3 Οκτωβρίου έως και 1 Νοεµβρίου. Η επικονίαση είναι µια λεπτή εργασία, που απαιτεί επιδεξιότητα. Η διαδικασία της τεχνητής επικονίασης είναι οι εξής: αρχικά επιλέγεται το θηλυκό άνθος µε βάση το χρώµα του (λαµπερό κίτρινο χρώµα). Στη συνέχεια, επιλέγεται το αρσενικό άνθος µε το ίδιο κριτήριο. Το χρώµα του άνθους όπως προαναφέρθηκε είναι το κριτήριο επιλογής θηλυκών και αρσενικών ανθέων για επικονίαση. Αυτό συµβαίνει γιατί τα άνθη του αγγουριού είναι δεκτικά µόνο για µια ηµέρα κατά την παρέλευση της οποίας έχουν λαµπερό κίτρινο χρώµα. Σε περίπτωση που επιλεγούν άνθη µη δεκτικά για τη επικονίαση, η γονιµοποίηση δεν θα είναι επιτυχής. Μετά την επιλογή των ανθέων το αρσενικό άνθος αποκόπτεται κα αφαιρείται ο κάλυκας. Στη συνέχεια, οι στήµονες µεταφέρονται στο θηλυκό άνθος κρατούµενοι από τον ποδίσκο του αρσενικού άνθους. Με σταθερή και απαλή τριβή, η γύρη αποσπάται από τους ανθήρες και επικάθεται πάνω στο στίγµα του θηλυκού άνθους. Οι στήµονες του αρσενικού άνθους αφήνονται µέσα στο θηλυκό άνθος, τα πέταλα του οποίου κλείνονται µε συρµατάκι. Για να είναι επιτυχής η επικονίαση πρέπει να αποφεύγονται οι πολύ πρωινές ώρες εφαρµογής της τεχνικής. Αυτό συµβάλλει στην

37 άνοδο της θερµοκρασίας και στη µείωση της σχετικής υγρασίας του περιβάλλοντος και έχει ως αποτέλεσµα την απελευθέρωση των γυρεόκοκκων από τους ανθήρες. Τα στοιχεία της διασταύρωσης και η ηµεροµηνία αναγράφονται πάνω σε ταµπελίτσα που τοποθετείται στον ποδίσκο του θηλυκού επικονιασµένου άνθους. Ο ρόλος των στοιχείων αυτών είναι σηµαντικός και αποσκοπεί στον προσδιορισµό της κατάλληλης ηµεροµηνίας συγκοµιδής των ώριµων επικονιασµένων καρπών και στη διατήρηση των στοιχείων της διασταύρωσης. Είναι σηµαντικό µετά από κάθε επικονίαση να απολυµαίνονται τα χέρια µας και τα εργαλεία που χρησιµοποιούνται για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας µεταφοράς µη επιθυµητής γύρης σε διαφορετική διασταύρωση. Φωτο: Επικονοιασµένο φυτό αγγουριάς Συγκοµιδή Εξαγωγή Σπόρων Ο επικονιασµένος καρπός συγκοµίζεται σε περίπου 40 ηµέρες από την επικονίαση, όταν έχει πάρει το χαρακτηριστικό χρώµα του ώριµου καρπού της

38 ποικιλίας και είναι µαλακός. Η εξαγωγή των σπόρων γίνεται κόβοντας κατά µήκος του καρπού του αγγουριού µε ένα µαχαίρι, χωρίς να τους τραυµατίσουµε. Με τα δάχτυλα του χεριού αφαιρούνται και τρίβοντας τους πάνω σε συρµάτινες σίτες τους αφαιρούµε το εξωτερικό τους περίβληµα. Μετά τους βάζουµε στον κλίβανο σε θερµοκρασία 37 βαθµών µε θερµό αέρα, ώστε να τους αφαιρέσουµε το µεγαλύτερο µέρος της υγρασίας τους, και να µην σαπίσουν. Όλοι οι σπόροι τοποθετήθηκαν σε φακέλους, οι οποίοι σφραγίστηκαν και για την καλύτερη συντήρηση τους, µπήκαν στο ψυγείο σε θερµοκρασία 6 βαθµών και µε σχετική υγρασία %. Φωτο: Κλείσιµο του άνθους µετά απο την επικονίαση

39 ΠΙΝΑΚΕΣ

40 Πίνακας 1. Σπόροι από αυτογονιµοποίηση φυτών µε αριθµό θερµοκηπίου Αριθµός θερµοκηπίου φυτού Σπόροι από αυτογονιµοποίηση ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ

41 Πίνακας 2. Σπόροι από αυτογονιµοποίηση φυτών µε αριθµό θερµοκηπίου 2828 Αριθµός θερµοκηπίου φυτού Σπόροι από αυτογονιµοποίηση ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ

42 Πίνακας 3. Σπόροι από αυτογονιµοποίηση φυτών µε αριθµό θερµοκηπίου 2829 Αριθµός θερµοκηπίου-φυτού Σπόροι απο αυτογονιµοποίηση ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ

43 Πίνακας 4. Σπόροι από αυτογονιµοποίηση φυτών µε αριθµό θερµοκηπίου Αριθµός θερµοκηπίου-φυτού Σπόροι απο αυτογονιµοποίηση ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ

44 Πίνακας 5. Σπόροι απο αυτογονιµοποίηση φυτών µε αριθµό θερµοκηπίου Αριθµός θερµοκηπίου-φυτού Σπόροι απο αυτογονιµοποίηση ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ

45 Πίνακας 6. Σπόροι απο αυτογονιµοποίηση φυτών µε αριθµό θερµοκηπίου 2832 Αριθµός θερµοκηπίου-φυτού Σπόροι απο αυτογονιµοποίση ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ

46 3. Αποτελέσµατα-Συζήτηση 3.1 Αποτελέσµατα: Η παρούσα εργασία αναφέρεται στο στάδιο της πρώτης αναδιασταύρωσης απο ένα µακροχρόνιο πείραµα. Σκοπός του πειράµατος είναι η ενσωµάτωση γενετικής ανθεκτικότητας στο περονόσπορο, σε φυτά αγγουριάς. Τα αποτελέσµατα που µπορούµε να αξιολογήσουµε σε αυτό το στάδιο είναι ποιά φυτά µας έδωσαν σπόρους για την δεύτερη αναδιασταύρωση(δείτε προηγούµενους πίνακες). Επίσης µπορούµε να δούµε ποιά φυτά ήταν τα πλέον παραγωγικά, εφόσον όλα δέχτηκαν της ίδιες καλλιεργητικές φροντίδες την ίδια καλλιεργητική περίοδο, (πιν.α) Αριθµός θερµοκηπίου Αριθµός φυτών που έδωσαν σπόρο/ / / / / / /20 Πιν.Α Αριθµός φυτών που έδωσαν σπόρο ανά είκοσι που φυτεύτηκαν για κάθε αριθµό θερµοκηπίου. Σύµφωνα µε το πίνακα Α τα πλέον παραγωγικά φυτά ήταν µε αριθµό θερµοκηπίου 2828, ενώ τα λιγότερο παραγωγικά φυτά ήταν αυτά µε αριθµό θερµοκηπίου Οι σπόροι των παραπάνω φυτών τυποποιήθηκαν σε ατοµικά φακελάκια, ξεχωριστά για το κάθε φυτό. Π.χ οι σπόροι του φυτού 1 µε αριθµό θερµοκηπίου 2831, τυποποιήθηκαν σ ενα ατοµικό φακελάκι, οι σπόροι του φυτού 2 µε αριθµό θερµοκηπίου 2831 σε ξεχωριστό φακελάκι κτλ. Οι σπόροι αυτοί αποθηκεύτηκαν σε κατάλληλες συνθήκες θερµοκρασίας και υγρασίας, για την συνέχιση του πειράµατος την επόµενη καλλιεργητική περίοδο. 3.2 Συζήτηση Σε αυτό το στάδιο του πειράµατος δεν έγινε τεχνητή µόλυνση των φυτών µε περονόσπορο. Έτσι δεν είναι δυνατή η αξιολόγηση της ανθεκτικότητας

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΕΙΡΩΝ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ F1 ΥΒΡΙΔΙΩΝ ΤΟΥΣ, ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ (Pseudoperonospora cubensis)

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΕΙΡΩΝ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ F1 ΥΒΡΙΔΙΩΝ ΤΟΥΣ, ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ (Pseudoperonospora cubensis) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΘΑΡΩΝ ΣΕΙΡΩΝ ΑΓΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ F1 ΥΒΡΙΔΙΩΝ ΤΟΥΣ, ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ (Pseudoperonospora cubensis) ΛΕΝΙΔΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ Μαζική Επιλογή Η παλαιότερη µέθοδος Γενετικής Βελτίωσης Κυρίως χρησιµοποιείται για την βελτίωση πληθυσµών σταυρογονιµοποιούµενων

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ CHROMISTA (=STRAMENOPILA) Στο βασίλειο αυτό κατατάσσονται τα άλγη (φύκια) και οι ωομύκητες = οργανισμοί που μοιάζουν αλλά δεν είναι αληθινοί μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ Προϋποθέσεις προόδου σε ένα Πρόγραµµα Γενετικής Βελτίωσης: Ύπαρξη Γενετικής παραλλακτικότητας ως προς το χαρακτηριστικό υνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία Καταγωγή: Κασπία ΚΕΡΑΣΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus avium Prunus mahaleb(µαχαλέπιος κερασιά) Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου

1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ. Γενετική βελτίωση φυτών Ηέκφραση του φύλου 1 of 19 http://www.agrool.gr Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ 2 of 19 http://www.agrool.gr Όταν αναφερόμαστε στο φύλο ενός φυτού αναφερόμαστε ουσιαστικά στον τύπο του άνθους του Τύποι: ΦΥΛΟΥ ΑΝΘΟΥΣ Ερμαφρόδιτο Αρσενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 8η ΙΑΛΕΞΗ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΠΟΛΥΠΛΟΕΙ ΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Κάθε σωµατικό κύτταρο φέρει στον πυρήνα του δύο όµοια αντίτυπα κάθε χρωµοσώµατος (διπλοειδής, 2Ν) αντίθετα από τα γενετικά που φέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε2: Τέλος άνθισης/ F:Πτώση πετάλων/ G: Απόσπαση κάλυκα / H: Καρπίδιο/ Ι: Αύξηση καρπού/ J1, J2: Αλλαγή χρώματος

Ε2: Τέλος άνθισης/ F:Πτώση πετάλων/ G: Απόσπαση κάλυκα / H: Καρπίδιο/ Ι: Αύξηση καρπού/ J1, J2: Αλλαγή χρώματος Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑi ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΒΟΛΟΥ Ταχ. /νση: Τορούτζια-Νικολαϊδη

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Βιολογία Κατεύθυνσης Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη Θέμα 1 ο : 1 α, 2 γ, 3 ε, 4 α, 5 ε Θέμα 2 ο : Α. Η απεικόνιση των μεταφασικών

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ - βλάπτει την υγεία των & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές)

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές) ΛΗΘΑΡΓΟΣ Το χειμώνα σταμάτημα της βλάστησης, πτώση φύλλων στα φυλλοβόλα ώστε να προσαρμοστούν στις επικείμενες δύσκολες συνθήκες Λήθαργος = ορατή αδρανή κατάσταση Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ, ΩΙ ΙΟ ΚΑΙ ΚΛΑ ΟΣΠΟΡΙΑΣΗ

ΠΑΘΟΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ, ΩΙ ΙΟ ΚΑΙ ΚΛΑ ΟΣΠΟΡΙΑΣΗ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΑΘΟΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΟΥΡΙΑΣ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟ, ΩΙ ΙΟ ΚΑΙ ΚΛΑ ΟΣΠΟΡΙΑΣΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΥΤΕΜΕΝΟΥ ΔΩΜΑΤΟΣ Γενικές πληροφορίες σε σχέση με τη φύτευση και την άρδευση στο φυτεμένο δώμα Για την αύξηση και την ανάπτυξη των φυτών απαιτείται νερό και χώμα πλούσιο σε θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία Καταγωγή: Ασία ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus amygdalus (Prunus communis, Amygdalus communis). Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή, οδοντωτά,

Διαβάστε περισσότερα

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum).

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Μεντελική γενετική Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Φαινότυπος και Γονότυπος Η φυσική εκδήλωση (φαινότυπος) της γενετικής σύστασης (γονότυπος) επηρεάζεται από τις αλληλεπιδράσεις με άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εισαγωγή Τα θρεπτικά υλικά περιέχουν τις κατάλληλες ενώσεις για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Οι ετερότροφοι οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΘΟΚΟΜΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ Η επιτυχία μιας ανθοκομικής καλλιέργειας στην ύπαιθρο εξασφαλίζεται όταν οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες για ένα συγκεκριμένο είδος.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 γ Α3 δ Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 σχολ. βιβλίου: «Για την επιλογή οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α 1 : α Α 2 : γ Α 3 : δ Α 4 : β Α 5 : γ ΘΕΜΑ Β Β 1 : σελ. 120 σχολικού: >. Β 2 :

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά για την Οικογένεια των Κολοκυνθιδών

Γενικά για την Οικογένεια των Κολοκυνθιδών 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικά για την Οικογένεια των Κολοκυνθιδών 1 Εισαγωγή Τα είδη φυτών της οικογένειας των κολοκυνθιδών ή κολοκυνθωδών (Cucurbitaceae) που χρησιμοποιούνται ως λαχανικά έχουν παίξει σπουδαίο ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΤοΜονόκλωνογραµµικό σύστηµαδιαµόρφωσηςτων δένδρωνκερασιάς. Καζαντζής Κωνσταντίνος Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων Νάουσας www.pomologyinstitute.

ΤοΜονόκλωνογραµµικό σύστηµαδιαµόρφωσηςτων δένδρωνκερασιάς. Καζαντζής Κωνσταντίνος Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων Νάουσας www.pomologyinstitute. ΤοΜονόκλωνογραµµικό σύστηµαδιαµόρφωσηςτων δένδρωνκερασιάς Καζαντζής Κωνσταντίνος Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων Νάουσας www.pomologyinstitute.gr Προϋποθέσεις εφαρµογής του συστήµατος Καλή στράγγιση του εδάφους.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ - ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΞΗΡΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ - ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΞΗΡΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ - ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΞΗΡΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Α. ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ Σκοπός Η κατανόηση του τρόπου αναπαραγωγής των βακτηρίων και της σηµασίας τους για την καθηµερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β )

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 β Α2 γ Α3 α Α4 δ Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1: 1 Α 2 Β 3 Β 4 Α 5 Α 6 Α 7 Β 8 Β Β2:

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Φυτοπροστασία της Ελιάς ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Η ασθένεια του κυκλοκόνιου Γνωστή και ως μαύρισμα ή μουτζούρωμα ευρύτατα διαδεδομένη ασθένεια Συμπτώματα: Καφέ - Σταχτί κηλίδες στα φύλλα Φυλλόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ Απαντήσεις Βιολογία Κατεύθυνσης 2011 ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 δ Α3 γ Α4 β Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Σελ. 13 «Το 1928 γίνεται αυτό» Β2 Σελ 101 «βλάβες στους επιδιορθωτικά ένζυµα» (Χωρίς να απαιτείται θα θεωρηθεί σωστό να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΝΤΟΜΑΤΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΘΕΜΑ ΝΤΟΜΑΤΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΘΕΜΑ ΝΤΟΜΑΤΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το θέμα με το οποίο θα ασχοληθεί η ομάδα μας είναι η ντομάτα. Σκοπός είναι να γίνει γνώστη η σπουδαιότητα αυτού του αγροτικού προϊόντος. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού έγινε έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της μηλιάς

Ασθένειες της μηλιάς Ασθένειες της μηλιάς Οι ασθένειες μηλιάς με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από δενδροκομικής και οικονομικής πλευράς είναι: το φουζικλάδιο, το ωίδιο, το βακτηριακό κάψιμο και οι σηψιριζίες (σημαντικότερη η Φυτόφθορα).

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ 30 κ.εκ. Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο με προστατευτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1 γ 2 δ 3 β 4 α 5 γ ΘΕΜΑ 2 ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Μονάδες 25 (5Χ5) Α. ιαγονιδιακά ζώα ονοµάζονται εκείνα στα οποία το γενετικό τους υλικό έχει τροποποιηθεί µε την

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ)

ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ) 1. Στις αλεπούδες το ασηµόµαυρο χρώµα του τριχώµατος καθορίζεται από ένα υπολειπόµενο αλληλόµορφο

Διαβάστε περισσότερα

A Β C D E1 E2 F G A B C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

A Β C D E1 E2 F G A B C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G A Β C D E1 E2 F G ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑi ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΒΟΛΟΥ Ταχ. Δ/νση:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. α Α2. γ Α3. δ Α4. β Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 «Τα κύτταρα των οργάνων να είναι επιτυχείς» Β2. Σελ. 136 «Το 1997 γέννησε την Dolly»

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που

Περιεχόμενα. Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων. 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Bιολογία και Οικολογία Ζιζανίων 1.1 Εισαγωγή...19 1.2 Χαρακτηριστικά ζιζανίων...20 1.3 Μορφολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των ζιζανίων...21 1.4 Κατάταξη ζιζανίων...22

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΣΤΙΚΙΑ. Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp.

ΦΙΣΤΙΚΙΑ. Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp. ΦΙΣΤΙΚΙΑ Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Anacardiaceae Pistacia sp. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο, δίοικο, πρωτανδρικό Μεγάλο μέγεθος Μακρόβιο Φύλλα Σύνθετα - περιττόληκτα, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

30 ml Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο

30 ml Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο 30 ml Συμπυκνωμένο Εναιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: Triadimenol: 31,29% β/ο, Βοηθητικές ουσίες: 71,28% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο με προστατευτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υ.Α.Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 7: Chromista (Peronosporaceae) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

TELEFAX: 210 92 12 090. GOLD PLUS 42,5 WP, στην

TELEFAX: 210 92 12 090. GOLD PLUS 42,5 WP, στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-4 - 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αριθ. πρωτ: 127952 & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Προς: Syngenta

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ποιοτικά χαρακτηριστικά Ποσοτικά χαρακτηριστικά Ανάλυση κληρονομικότητας Ορισμοί Συμβολισμοί ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1 Τι είναι η βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 11η ΙΑΛΕΞΗ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 11η ΙΑΛΕΞΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 11η ΙΑΛΕΞΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΜΕ ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ Μεταλλαγή ή Μετάλλαξη Οποιαδήποτε αλλαγή του γενετικού υλικού που δεν οφείλεται σε ανασυνδυασµό ή σε διάσχιση των γονιδίων και η οποία

Διαβάστε περισσότερα

για την καταπολέμηση του Περονόσπορου και της Αλτερναρίωσης στην Πατάτα και στην Τομάτα

για την καταπολέμηση του Περονόσπορου και της Αλτερναρίωσης στην Πατάτα και στην Τομάτα 400ml CONSENTO 450 SC Συμπυκνωμένο αιώρημα (SC) Εγγ. Σύνθεση: fenamidone: 7,5% β/ο, propamocarb hydrochloride: 37,5% β/ο Βοηθητικές ουσίες: 56,74% β/β ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΟ για την καταπολέμηση του Περονόσπορου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Γκότζι μπέρρυ ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Lycium barbarum αλλά και L. chinense οικ. Solanaceae,

Γκότζι μπέρρυ ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Lycium barbarum αλλά και L. chinense οικ. Solanaceae, Γκότζι μπέρρυ Lycium barbarum αλλά και L. chinense οικ. Solanaceae, Καταγωγή Κ. Ασία (Κίνα, Θιβέτ). Φυλλοβόλο δένδρο-θάμνος (το L. barbarum μέχρι ύψος 3 μέτρα) με διάρκεια ζωής που μπορεί να ξεπεράσει

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ

ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ 40 κ.εκ. Υγρό Γαλακτωματοποιήσιμο (EC) Εγγ. Σύνθεση triadimenol 25% β/ο, Βοηθ. Ουσίες 76,36% β/β Διασυστηματικό Μυκητοκτόνο με προστατευτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση. ΦΥΛΑΞΤΕ ΤΟ ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμα, 25-10-2011 O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Βιολογικός κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θετική Κατεύθυνση

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θετική Κατεύθυνση ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θετική Κατεύθυνση ΘΕΜΑ Α Α1. α Α2. γ Α3. δ Α4. β Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελίδα 120 σχολικού βιβλίου : «Τα κύτταρα των οργάνων να είναι επιτυχείς.» Β2. Σελίδα 136 σχολικού βιβλίου : «Το 1997

Διαβάστε περισσότερα

Εγγραφο ήµου/φορέα: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΩΝ ΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Κωδ. Προϋπ/σµού: 35.7336.0005, 35.7336.0006, 35.7336.0007

Εγγραφο ήµου/φορέα: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΩΝ ΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Κωδ. Προϋπ/σµού: 35.7336.0005, 35.7336.0006, 35.7336.0007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΗΜΟΣ: Χερσονήσου ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΩΝ ΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Προϋπολογισµός: 52.644,00 ΕΥΡΩ Χρηµατοδότηση: Εσοδα Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Απότηνστιγμήπουοάνθρωποςαπέκτησε μόνιμη κατοικία άρχισε την κατοικιδιοποίηση τωνζώωνκαιτωνφυτών. Τα πρώτα καλλιεργούμενα φυτά προήλθαν πιθανώς τυχαία από σπόρους

Διαβάστε περισσότερα