ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ. Αλεξάνδρα Κουτογλίδου Υποψήφια διδάκτωρ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ. Αλεξάνδρα Κουτογλίδου Υποψήφια διδάκτωρ"

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Αλεξάνδρα Κουτογλίδου Υποψήφια διδάκτωρ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ «Η πολλαπλότητα των τρόπων επίλυσης των διαφορών µεταξύ κρατών και ξένων επενδυτών» Εισηγητική Επιτροπή: Παναγιώτης Γκλαβίνης, Αναπλ. Καθηγητής Πέτρος Στάγκος, Καθηγητής Βαγγέλης Βασιλακάκης, Καθηγητής Θεσσαλονίκη, Νοέµβριος 2009

2 2

3 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ «Η πολλαπλότητα των τρόπων επίλυσης των διαφορών µεταξύ κρατών και ξένων επενδυτών» ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΜΕΡΟΣ Α' Η υποκειµενική πολλαπλότητα Κεφάλαιο Α: ΟΙ ΠΟΛΥΜΕΡΕΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ Α. Η πολυµέρεια stricto sensu 32 B. Η πολυµέρεια lato sensu 71 Kεφάλαιο Β: ΟΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ Α. Η πολλαπλή ταυτότητα του προσφεύγοντος επενδυτή 119 Β. Η πολλαπλή ταυτότητα του καθ ου η προσφυγή κράτους 163 ΜΕΡΟΣ Β Η αντικειµενική πολλαπλότητα Κεφάλαιο Α: Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΦΥΓΗΣ ΣΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΕΝΟΣ ΝΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ Α. Διατάξεις που επιτρέπουν τις πολλαπλές διαδικασίες 193 Β. Διατάξεις που εγκαθιδρύουν αποκλειστική αρµοδιότητα 204 Κεφάλαιο Β: Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΦΥΓΗΣ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ Α. Το πρόβληµα: H συνδροµή περισσότερων εφαρµοστέων εργαλείων που προβλέπουν δυνατότητα προσφυγής σε διαφορετικούς µηχανισµούς επίλυσης διαφορών 217 Β. Η επίλυση του προβλήµατος: Η διάκριση µεταξύ διαφοράς εκ της σύµβασης και διαφοράς εκ της συνθήκης 232 Κεφάλαιο Γ: Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΑΠΟ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ Α. Όταν ο ξένος επενδυτής επικαλείται αρνησιδικία 329 Β. Όταν ο ξένος επενδυτής επικαλείται παράβαση διατάξεων της επενδυτικής συνθήκης 337 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ και ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 345

4 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΔΕΣ ΣΕΕ ΠΣΕ ΜΚΟ ΠΟΕ ΕΔΔΑ ΕΣΔΑ ΔΔ Η.Ε Γ.Σ. ΕΕ BIT FTA FCN MAI ICSID NAFTA ECT FTC DSU DSB WTO IISD ILC SLA UNCITAD UNCITRAL ICJ PCIJ Διµερής Επενδυτική Συνθήκη Συµφωνία Ελεύθερου Εµπορίου Πολυµερής Συµφωνία Επενδύσεων Μη-Κυβερνητικές Οργανώσεις Παγκόσµιος Οργανισµός Εµπορίου Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωµάτων του Ανθρώπου Ευρωπαϊκή Σύµβαση Προάσπισης των Δικαιωµάτων του Ανθρώπου Διεθνές Δικαστήριο Ηνωµένα Έθνη Γενική Συνέλευση (των Ηνωµένων Εθνών) Ευρωπαϊκή Ένωση Bilateral Investment Treaty Free Trade Agreement Friendship Commerce and Navigation Treaties Multilateral Agreement on Investment International Center for the Settlement of Investment Disputes North American Free Trade Agreement Energy Charter Treaty Free Trade Commission Dispute Settlement Understanding (ΠΟΕ) Dispute Settlement Body (ΠΟΕ) World Trade Organisation International Institute of Sustainable Development International Law Commission Επιτροπή Διεθνούς Δικαίου Softwood Lumber Agreement United Nations Conference on Trade and Development United Nations Commission on International Trade Law International Court of Justice Permanent Court of International Justice 4

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Η επενδυτική σχέση και η επενδυτική διαφορά Η έννοια της επένδυσης προέρχεται από την οικονοµική ορολογία, η οποία ωστόσο δεν επιβάλλει το περιεχόµενό της για τους σκοπούς της έννοµης ρύθµισής της. Το κενό αυτό εθεάθη στο διεθνές δίκαιο ως ευκαιρία ορισµού της έννοιας κατά τη βούληση των εκάστοτε συµβαλλόµενων κρατών και των σκοπών εφαρµογής του εκάστοτε νοµικού εργαλείου 1. Καθώς, µάλιστα, δεν υφίσταται πολυµερής συνθήκη που να ρυθµίζει το σύνολο της ύλης του δικαίου των ξένων επενδύσεων, δεν υφίσταται και κοινά αποδεκτός ορισµός της επένδυσης ως νοµικής έννοιας. Συνακόλουθα, η επένδυση ορίζεται για τις ανάγκες εφαρµογής του κάθε νοµικού εργαλείου σε εθνικό, διµερές ή σπανιότερα πλειοµερές επίπεδο 2. Η πολυµερής Σύµβαση της Ουάσιγκτον ή Σύµβαση ICSID 3 µε αντικείµενο περιορισµένο στην επίλυση των διαφορών µεταξύ κρατών και ξένων επενδυτών θα ήταν η καταλληλότερη υπό το παρόν καθεστώς να ορίσει την έννοια της επένδυσης 4. Και στην περίπτωση αυτή, όµως, οι συντάκτες της Σύµβασης έκριναν σκόπιµη την παράλειψη του ορισµού, εναποθέτοντας το καθήκον του προσδιορισµού της έννοιας στη νοµολογία των διαιτητικών δικαστηρίων 5. Και πράγµατι τα διαιτητικά δικαστήρια που κλήθηκαν να νοµολογήσουν βάσει διαφορετικών διµερών νοµικών εργαλείων κατάφεραν να συνάγουν µια σειρά από κριτήρια, κοινά στις εν λόγω συµφωνίες και διαχρονικά καθοριστικά ως προς τον προσδιορισµό της αρµοδιότητάς τους: α. Συµβολή του επενδυτή σε χρήµα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που έχουν οικονοµική αξία β. Δέσµευσή τους στη χώρα υποδοχής της επένδυσης για ορισµένο χρονικό διάστηµα γ. Έκθεσή τους στους κινδύνους που αντιµετωπίζει η επενδυτική δραστηριότητα στη χώρα αυτή δ. Συµβολή στην οικονοµική ανάπτυξη της χώρας DOLZER R., SCHREUER Ch., Principles of International Investment Law, Oxford University Press, New York, 2008, σελ. 60. Για τον ορισµό της επένδυσης σε διµερές επίπεδο βλ. τη συγκριτική µελέτη των DOLZER R., STEVENS M., Bilateral Investment Treaties, Kluwer Law International, The Hague, 1995, σελ Η σύµβαση περί διακανονισµού διαφορών εξ επενδύσεων µεταξύ Κρατών και υπηκόων ετέρων Κρατών ανοίχτηκε προς υπογραφή από τα κράτη µέλη της Παγκόσµιας Τράπεζας, στην Ουάσιγκτον, στις 18 Μαρτίου Η σύµβαση τέθηκε σε ισχύ στις 14 Οκτωβρίου Στην Ελλάδα έχει κυρωθεί µε τον Αναγκαστικό Νόµο 608/68 «Περί κυρώσεως της συµβάσεως δια την ρύθµισιν των σχετιζοµένων προς τας επενδύσεις διαφορών µεταξύ Κρατών και υπηκόων άλλων Κρατών», σε ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Το νοµικό πλαίσιο των διεθνών επενδύσεων, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2005, σελ. 510 επ. ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2009, σελ SCHREUER Ch., The ICSID Convention a Commentary, Cambridge University Press, Cambridge, 2001, σελ. 121 επ. Salini Construttori S.p.A. and Italstrade v. Kingdom of Morocco, ICSID Case No ARB/00/4, Decision on Jurisdiction, 23 July 2001, παρ. 52, Saipem S.p.A. v. Bangladesh, ICSID Case No ARB/05/07, Decision on 5

6 Τα παραπάνω συµπληρώνονται από τη θεωρία και από κριτήρια της επένδυσης που εµφανίζονται σποραδικότερα στη νοµολογία, αλλά γίνεται αποδεκτό ότι εντάσσονται στην έννοια της ξένης επένδυσης, όπως την εννοεί κατ ελάχιστον το εθιµικό διεθνές δίκαιο: η αποδοχή της επένδυσης στη χώρα υποδοχής, ο έλεγχος της επένδυσης από τον ξένο επενδυτή και η αλλοδαπότητα της επένδυσης 7. Όπως θα αναπτυχθεί, πάντως, στη συνέχεια, το σηµαντικότερο, και περισσότερο εύπλαστο από τα ανωτέρω στοιχεία για τους σκοπούς του προσδιορισµού της αρµοδιότητας του διαιτητικού δικαστηρίου είναι το στοιχείο της συµβολής, δηλαδή η επένδυση εν τη στενή εννοία 8, η οποία ορίζεται µε τους ευρύτερους δυνατούς όρους στα διµερή και πλειοµερή εργαλεία του δικαίου των ξένων επενδύσεων, διευρύνοντας αντίστοιχα τη διαιτητική αρµοδιότητα. Συνοψίζοντας τα ανωτέρω κριτήρια καταλήγουµε στη σκιαγράφηση της επενδυτικής σχέσης, της σχέσης, δηλαδή, του επενδυτή µε την επένδυσή του και της σχέσης του επενδυτή µε το κράτος υποδοχής της επένδυσης. Σηµείο εκκίνησης και διαρκούς αναφοράς παραµένει ο ορισµός της ξένης επένδυσης ως διασυνοριακής µεταφοράς κεφαλαίων, αγαθών, υπηρεσιών, συµφερόντων και δικαιωµάτων από ένα κράτος που ονοµάζεται κράτος προέλευσης της επένδυσης προς ένα άλλο, που ονοµάζεται κράτος υποδοχής της επένδυσης, µε στόχο τη χρησιµοποίησή τους στην επικράτεια του τελευταίου για την παραγωγή πλούτου 9. Η ως άνω µεταφορά πραγµατοποιείται µε πρωτοβουλία και άµεση συµµετοχή κάποιου φυσικού ή νοµικού προσώπου, εθνικότητας αλλοδαπής ως προς το κράτος υποδοχής της επένδυσης (ξένος επενδυτής), και προκειµένου να χαρακτηριστεί ως άµεση, σε αντιδιαστολή µε την έµµεση ξένη επένδυση, θα πρέπει επιπλέον ο επενδυτής να συνδέεται νοµικά και πραγµατικά µε τέτοιο τρόπο µε την περιουσία του στο κράτος υποδοχής, ώστε να είναι σε θέση να διαχειρίζεται και να ελέγχει την αξιοποίησή της 10. Ο έλεγχος στη διαχείριση και την αξιοποίηση της επένδυσης, µάλιστα, θα πρέπει να εκδηλώνεται µέσω µακροχρόνιας νοµικής και οικονοµικής παρουσίας του ξένου επενδυτή στο κράτος υποδοχής 11, κατά τρόπο ώστε η επιδίωξή του για αποκόµιση πλούτου να φέρει στοιχεία µονιµότητας (µακροπρόθεσµο και όχι βραχυπρόθεσµο κέρδος). Σε αντίθεση λοιπόν µε τις απλές εµπορικές συναλλαγές, που ολοκληρώνονται µε την εκπλήρωση της οφειλόµενης παροχής τη στιγµή της απόδοσης και του εµπορικού ανταλλάγµατος (τιµήµατος) οι άµεσες διεθνείς επενδύσεις προϋποθέτουν την παρουσία του επενδυτή στη χώρα υποδοχής για µεγάλο χρονικό διάστηµα, µε αποτέλεσµα να δηµιουργείται µεταξύ κράτους και επενδυτή µια αµφίδροµη σχέση, κατά την οποία, η επένδυση επιδρά σε περισσότερους τοµείς της εθνικής οικονοµίας Jurisdiction, 21 March 2007, παρ. 99, Ioannis Kardassopoulos v. Georgia, ICSID Case No ARB/05/18, Decision on Jurisdiction, 6 July 2007, παρ ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ Έτσι, ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ SORNARAJAH M., The International Law on Foreign Investment, ed. Cambridge University Press, 1994, σελ. 4. CARREAU D., JUILLARD P., Droit international économique, ed. Dalloz, Paris 2003, σελ IMF Committee on Balance of Payments Statistics and OECD Workshop on International Investment Statistics, Direct Investment Technical Expert Group, Indirect Investment: Defining the Scope of Direct Investment Relationship, April

7 (απασχόληση, εξαγωγές, συνάλλαγµα, ανάπτυξη, µεταφορά τεχνολογίας κ.λπ.) και αντίστροφα το οικονοµικό, νοµικό και πολιτικό καθεστώς της χώρας υποδοχής επιδρά στην επένδυση 12. Συνακόλουθα, η επένδυση έχει πρόδηλη οικονοµική, κοινωνική και πολιτική σηµασία για όλα τα εµπλεκόµενα σε αυτήν µέρη: Το κράτος υποδοχής της επένδυσης, τον επενδυτή, αλλά και το κράτος προέλευσής του, αφού η επένδυση κατά κύριο λόγο συνίσταται σε πόρους που προέρχονται από την επικράτειά του και η µέριµνα για την τύχη τους θα πρέπει να θεωρείται αυτονόητη, ιδιαίτερα ενόψει της προσδοκίας επαναπατρισµού των κερδών από την επένδυση. Οι νοµικές διατυπώσεις και οι λεπτοµέρειες της υλοποίησης της επένδυσης διαµορφώνουν περαιτέρω τη σχέση µεταξύ κράτους υποδοχής και επενδυτή. Το εκάστοτε συγκεκριµένο επενδυτικό σχέδιο πραγµατώνεται σύµφωνα µε τις ειδικότερες επιταγές και τους κανόνες του εθνικού δικαίου της χώρας υποδοχής της επένδυσης. Οι µορφές υλοποίησης της άµεσης ξένης επένδυσης διαφοροποιούνται και εκτείνονται από την ανάπτυξη παραγωγικών µονάδων στη χώρα υποδοχής (εργοστάσια, ορυχεία, εγκαταστάσεις εξόρυξης πετρελαίου κλπ.), έως την ίδρυση θυγατρικών εταιρειών ή την εξαγορά επιτόπιων εταιρειών, την εκτέλεση κατασκευαστικών έργων, τη συµµετοχή σε ιδιωτικοποιήσεις δηµόσιων εταιρειών και την κατά παραχώρηση άσκηση υπηρεσιών δηµόσιας ωφέλειας, όπως η υδροδότηση ή η διαχείριση αποβλήτων. Καθίσταται, άρα, σαφές ότι ο επενδυτής, προκειµένου να δώσει µορφή επένδυσης στην οικονοµική του συµβολή θα πρέπει να υπογράψει µε τη χώρα υποδοχής της επένδυσης ή µε κάποια δηµόσια επιχείρηση την επενδυτική σύµβαση 13, όπου θα αναλύεται και θα ρυθµίζεται η σύλληψη, η σύσταση, η λειτουργία καθώς και η χρηµατοδότηση του επενδυτικού σχεδίου. Στην περίπτωση αυτή, της σύναψης επενδυτικής σύµβασης είτε απευθείας µε τη χώρα υποδοχής της επένδυσης είτε µε κάποια δηµόσια εταιρεία ή οργανισµό, η νοµική φύση της σχέσης του επενδυτή µε το κράτος που φιλοξενεί την επένδυση είναι συµβατική 14. Εναλλακτικά, η επένδυση µπορεί να υλοποιηθεί νοµικά µε την έκδοση διοικητικής άδειας, που να επιτρέπει τη σύστασή της και να ορίζει τους ειδικότερους όρους λειτουργίας της, ενώ χωρίς κρατική σύµπραξη µπορεί να υλοποιηθεί µια επένδυση αν ο ξένος επενδυτής συµβληθεί µε εταιρεία του ιδιωτικού δικαίου που εδρεύει στη χώρα υποδοχής της επένδυσης. Ακόµη και σ αυτήν την περίπτωση, όµως, δεν θα λείψει ο παρεµβατικός, ρυθµιστικός και ελεγκτικός ρόλος του κράτους 15, που θα εκδηλώνεται µέσω των προϋποθέσεων άδειας για την εισαγωγή κεφαλαίων, τη φορολόγηση, τον Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι, σε αντίθεση µε άλλες διεθνείς συναλλαγές (εµπορικές, χρηµατοοικονοµικές), η διεθνής επενδυτική συναλλαγή παρεισφρέει (στο κράτος υποδοχής), καθώς ο επενδυτής διεισδύει στο κράτος, οργανώνει µονάδες παραγωγής ή άλλου είδους εγκαταστάσεις και τις λειτουργεί εντός αυτού. SORNARAJAH M., The Settlement of Foreign Investment Disputes, Kluwer Law International, The Hague 2000, σελ. 5. Αναλυτικά για τις επενδυτικές συµβάσεις βλ. BISHOP R.D., CRAWFORD J., REISMAN W.M., Foreign Investment Disputes, Kluwer Law International, The Hague, 2005, σελ. 213 επ., SORNARAJAH M., The Settlement of Foreign Investment Disputes, ό.π., σελ. 25 επ. GLAVINIS P., Multiparty, Multi-Contract Investment Disputes, παρ. 3 in Studia in honorem Pelayia Yessiou-Faltsi, Sakkoulas publications, Athens Thessaloniki SORNARAJAH M., The Settlement of Foreign Investment Disputes, ό.π., σελ. 5. 7

8 έλεγχο των εισαγωγών και των εξαγωγών, τις άδειες παραµονής του αλλοδαπού προσωπικού, τους όρους ασφάλισής του κ.λπ. Συνακόλουθα, η ιδιαιτερότητα της διεθνούς επενδυτικής σχέσης ως προς το δίκαιο που εφαρµόζεται σε αυτήν είναι πρόδηλη. Η εφαρµογή του εθνικού δικαίου ως δικαίου που ρυθµίζει την επένδυση στο πλαίσιο του κράτους υποδοχής είναι αδιαµφισβήτητη, ενώ παράλληλα δεδοµένος θα πρέπει να θεωρηθεί και ο διεθνής χαρακτήρας της συναλλαγής, λόγω της διασυνοριακής µεταφοράς παραγωγικών πόρων και της διαφορετικής εθνικότητας των συµβαλλόµενων µερών. Με τον τρόπο αυτό εµπλέκονται δύο (τουλάχιστον) κράτη υποκείµενα του διεθνούς δικαίου και ένας (τουλάχιστον) ξένος επενδυτής, που συµβάλλεται µε το κράτος υποδοχής της επένδυσης, αναλαµβάνοντας επιχειρηµατική δραστηριότητα αναγκαστικά υπαγόµενη στη ρύθµιση του εθνικού δικαίου του κράτους υποδοχής, αφού συγκροτείται και λειτουργεί εντός της επικράτειάς του 16. Πρόκειται, λοιπόν, για έννοµη σχέση που αφορά τόσο το διεθνές όσο και το εθνικό δίκαιο µιας συγκεκριµένης χώρας και στην οποία τα εµπλεκόµενα µέρη είναι υποκείµενα τόσο του διεθνούς όσο και του εθνικού δικαίου 17. Η ανοµοιότητα αυτή µεταξύ των φορέων της επενδυτικής σχέσης και η πολυπλοκότητα της έννοµης σχέσης τους αποτελεί την κύρια αιτία γέννησης της επενδυτικής διαφοράς. Η ταυτότητα των µερών της επενδυτικής σχέσης υπάγει υποχρεωτικά τον ιδιώτη επενδυτή, φυσικό ή νοµικό πρόσωπο, στη βούληση του κυρίαρχου κράτους, το οποίο δύναται να ελέγχει και να µεταβάλει µονοµερώς τους όρους λειτουργίας και ανάπτυξης του επενδυτικού έργου. Για όσο χρονικό διάστηµα η επένδυση αποδεικνύεται επωφελής για το κοινωνικοοικονοµικό περιβάλλον του κράτους υποδοχής, οι αιτίες σύγκρουσης µε τον ξένο επενδυτή παραµένουν περιορισµένες. Το έργο προσφέρει απασχόληση στον γηγενή πληθυσµό, µεταφορά τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, κατασκευή υποδοµών απαραίτητων για την οικονοµική ανάπτυξη, έσοδα από τις εξαγωγές και τέλος αποτελεί σηµαντική πηγή φορολογικών εσόδων για το κράτος. Το σκηνικό αυτό, ωστόσο, ενδέχεται να αλλάξει, τη στιγµή που ο ξένος επενδυτής θα φαίνεται να κερδίζει περισσότερα από το κράτος υποδοχής και δεύτερες σκέψεις θα γεννηθούν σε σχέση µε το πόσο επωφελής υπήρξε η αρχική διαπραγµάτευση ή αδειοδότηση. Η διασφάλιση του δηµόσιου συµφέροντος προσφέρει συχνά το ιδανικό πρόσχηµα για το πέρασµα µιας κερδοφόρας επιχείρησης στον έλεγχο και την ιδιοκτησία είτε του κράτους είτε εθνικών επιχειρηµατιών Αναλυτικά για την πολυπλοκότητα του νοµικού πλαισίου που εφαρµόζεται στην επενδυτική σχέση, σε αντίθεση µε τα όσα ισχύουν για την εµπορική σχέση βλ. BÖCKSTIEGEL K.H., Enterprise v. State: The new David and Goliath?, 23 Arbitration International, 2007, n 1, σελ. 96 επ. και DOUGLAS Z., The Hybrid Foundations Of Investment Treaty Arbitration, British Yearbook of International Law, 2003, tome LXXIV, σελ Έτσι και ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ Κατά τον Guzman µια τέτοια επιλογή φέρει διπλό κόστος για το κράτος υποδοχής της επένδυσης. Αφενός το κράτος ή οι εθνικοί επιχειρηµατίες µπορεί να είναι πολύ λιγότερο ικανοί από τον ξένο επενδυτή ως προς τη διαχείριση της επένδυσης και να την οδηγήσουν σε χρεοκοπία και αφετέρου αυτού του είδους οι παρεµβατικές πολιτικές δεν µπορεί παρά να λειτουργούν ως παράγοντες αποθάρρυνσης µελλοντικών επενδυτών. GUZMAN A.T., Why LDCs Sign Treaties That Hurt Them: Explaining The Popularity Of 8

9 Εξάλλου, το µεγάλο χρονικό διάστηµα κατά το οποίο ο επενδυτής δεσµεύει τα κεφάλαιά του στη χώρα υποδοχής συνεπάγεται την αλλαγή των πολιτικών και δηµοσιοοικονοµικών συνθηκών, που άλλοτε ευνόησαν τη σύσταση της επένδυσης στη χώρα αυτή 19. Η αλλαγή της κυβέρνησης που υπέγραψε την επενδυτική σύµβαση και η διαδοχή της στην εξουσία από άλλη µη φιλικά διακείµενη προς τις ξένες επενδύσεις, οι οικονοµικές κρίσεις που συνεπάγονται τη λήψη έκτακτων δηµοσιονοµικών µέτρων, καθώς ακόµα και οι ένοπλες συγκρούσεις ή οι κοινωνικές αναταραχές καταλήγουν σε προσβολή των οικονοµικών δικαιωµάτων των επενδυτών είτε µε τη µορφή άµεσων κρατικών παρεµβάσεων στην επένδυσή τους, όπως η εθνικοποίηση ή η απαλλοτρίωση, είτε µε την πιο συχνή πλέον µορφή των έµµεσων παρεµβάσεων µε τη λήψη, δηλαδή, ρυθµιστικών νοµοθετικών µέτρων γενικού χαρακτήρα που έχουν ως στόχο τη θεραπεία του δηµόσιου συµφέροντος και παρεµπιπτόντως µόνο καταλήγουν να µειώνουν την αξία της επένδυσης ή να καθιστούν αδύνατη την εξακολούθηση της αξιοποίησής της 20. Ακόµη και στην περίπτωση που το κράτος δε συµβάλλεται απευθείας µε τον ξένο επενδυτή, διατηρεί πάντοτε τη δυνατότητα να µεταβάλει τους όρους υλοποίησης και λειτουργίας της επένδυσης, επηρεάζοντας τη σχέση του επενδυτή µε κάποια δηµόσια επιχείρηση ή οργανισµό ή ακόµη και µε ιδιωτική επιχείρηση εθνικής προέλευσης 21. Πολύ περισσότερο, όταν το κράτος εµπλέκεται απευθείας στο επενδυτικό έργο, οφείλει να λαµβάνει υπόψη του κατά προτεραιότητα το δηµόσιο συµφέρον και τη δηµόσια ωφέλεια, συχνά σε βάρος της κερδοφορίας και της βιωσιµότητας της επένδυσης, εάν και εφόσον υφίσταται σύγκρουση µεταξύ των δύο. Ακόµη και όταν το κράτος ενεργεί ως fiscus συνυπογράφοντας την επενδυτική σύµβαση, δεν µπορεί παρά να παραµένει κυρίαρχο, καθώς διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο της νοµοθετικής και εκτελεστικής λειτουργίας στα όρια της επικράτειάς του, γεγονός που του επιτρέπει να επέµβει οποιαδήποτε στιγµή χρησιµοποιώντας τα προνόµια που απορρέουν από το µονοπώλιο της άσκησης των εν λόγω λειτουργιών. Κατά τον τρόπο αυτό, ανακύπτουν µεταξύ κρατών και ξένων επενδυτών οι διεθνείς επενδυτικές διαφορές ως «νοµικές διαφορές, που έχουν ως αντικείµενο αξιώσεις ή απαιτήσεις των µερών, οι οποίες στηρίζονται σε δικαιώµατα, υποχρεώσεις ή καθήκοντα που σχετίζονται µε, ή απορρέουν από, µια συγκεκριµένη επένδυση» 22. Στη θεωρία, η ευµετάβλητη συµπεριφορά του κράτους υποδοχής της επένδυσης ως αιτία γέννησης διεθνών επενδυτικών διαφορών έχει εύστοχα σηµανθεί ως το Bilateral Investment Treaties, 38 Virginia Journal of International Law Summer 1998, σελ. 639 σε σελ Βλ. σχετικά και DOLZER R., SCHREUER Ch., Principles of International Investment Law, ό.π., σελ Βλ. και BÖCKSTIEGEL K.H., Enterprise v. State: The new David and Goliath?, ό.π., σελ. 96, όπου αναφέρεται ότι η πλειονότητα των επενδυτικών διαφορών προκύπτουν είτε στο πλαίσιο προγραµµάτων ιδιωτικοποίησης είτε µετά την αλλαγή κυβέρνησης στη χώρα υποδοχής της επένδυσης, αφού κατά κανόνα η νέα εξουσία δεν επιθυµεί να τηρήσει τις δεσµεύσεις που έχουν αναλάβει οι προκάτοχοί της. SORNARAJAH M., The Settlement of Foreign Investment Disputes, ό.π., σελ. 7. ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ. 683 και υποσ. 396, όπου παραποµπή σε DOUGLAS Z., The International Law of Investment Claims, Cambridge University Press,

10 πρόβληµα της δυναµικής ασυνέπειας («dynamic inconsistency problem») 23, που συντρέχει, όταν η πιστή εξακολούθηση του επιλεγέντος τρόπου δράσης δεν µπορεί να διασφαλιστεί, παρά µόνο από κάποιο µηχανισµό αναγκαστικής εκτέλεσής του. Πρόκειται, δηλαδή, για την αντιφατική κατάσταση που δηµιουργείται όταν ο φορέας µιας υποχρέωσης θέλει να υποσχεθεί την τήρησή της, αλλά δεν µπορεί να το πράξει κατά τρόπο δεσµευτικό και εκτελεστό. Τούτο ακριβώς συµβαίνει µε την αδυναµία του κράτους να δεσµευθεί αξιόπιστα έναντι του επενδυτή σε ένα σύνολο κανόνων που να απορρέει από τη µεταξύ τους διαπραγµάτευση. Ανεξαρτήτως των εγγυήσεων που θα παράσχει το κράτος στον επενδυτή πριν από τη σύσταση της επένδυσης και ανεξαρτήτως των προθέσεών του τη στιγµή της σύναψης συµφωνίας, το κράτος, ως κυρίαρχο µέρος της επενδυτικής σχέσης, θα έχει πάντοτε τη δυνατότητα να µεταβάλει µονοµερώς τους συµφωνηµένους και ρυθµιστικούς της επενδυτικής σχέσης κανόνες, εφόσον κρίνει πως αυτό επιβάλλει η κατοπινή χρονικά συγκυρία προς όφελος του δηµόσιου συµφέροντος. Μερική εξισορρόπηση της ανισότητας που φαίνεται να προκαλεί η διαφορετικότητα της ταυτότητας και των ρόλων ανάµεσα στον επενδυτή και το κράτος υποδοχής, επέρχεται µε την παρουσία του κράτους προέλευσης του επενδυτή. Έτσι, παρόλο που κατ αρχήν εµφανίζεται ως ουδέτερο µέρος, το κράτος προέλευσης της επένδυσης διατηρεί ισχυρά συµφέροντα όσον αφορά την προστασία των επενδύσεων των υπηκόων του σε τρίτες χώρες. Το συµπέρασµα αυτό εξάγεται µε ασφάλεια από τον ολοένα αυξανόµενο αριθµό των νοµικών εργαλείων προστασίας και προώθησης των ξένων επενδύσεων που συνάπτονται µεταξύ του κράτους προέλευσης και του κράτους υποδοχής της ξένης επένδυσης, τα οποία θα εξετάσουµε στη συνέχεια. 2. Εργαλεία ρύθµισης των διεθνών επενδυτικών σχέσεων Τα εργαλεία ρύθµισης των διεθνών επενδυτικών σχέσεων διακρίνονται σε διεθνή, εθνικά και συµβατικά. Τα διεθνή νοµικά εργαλεία που συνθέτουν το σύγχρονο ρυθµιστικό πλαίσιο της διασυνοριακής επενδυτικής δραστηριότητας συνοψίζονται σε πάνω από 2000 κλασικές διµερείς επενδυτικές συνθήκες (ΔΕΣ), στις πιο σύγχρονες συµφωνίες ελεύθερου εµπορίου (ΣΕΕ) και σε µια σειρά από πλειοµερείς επενδυτικές συµφωνίες (NAFTA, Συνθήκη για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας) 24. Επιπρόσθετα, σε εθνικό επίπεδο, κάθε κράτος δύναται να θεσπίζει εθνικούς επενδυτικούς νόµους ή κώδικες και να συνάπτει απευθείας ή δια των αρµόδιων οργάνων ή οργανισµών του GUZMAN A.T., Why LDCs Sign Treaties That Hurt Them, ό.π., σελ. 658 επ., GINSBURG T., International Substitutes For Domestic Institutions: Bilateral Investment Treaties And Governance, 25 International Review of Law and Economics, March, 2005, σελ. 107 σε σελ Για πληρέστερη επισκόπηση των διµερών και πολυµερών επενδυτικών συνθηκών ως πηγών του δικαίου των ξένων επενδύσεων βλ. ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, σελ. 452 επ. Η παρούσα µελέτη περιορίζεται στα νοµικά εργαλεία που έχουν ενδιαφέρον για την επίλυση των διαφορών µεταξύ κρατών και ξένων επενδυτών. 10

11 συγκεκριµένες επενδυτικές συµβάσεις ή να χορηγεί άδειες για την υλοποίηση της επένδυσης. Κατά κανόνα, καθένα από τα νοµικά αυτά εργαλεία εµπεριέχει διάταξη για την επίλυση των διαφορών που θα ανακύψουν στο µέλλον από την εφαρµογή τους. Μολονότι δε καθένα από αυτά έχει συγκεκριµένο πεδίο εφαρµογής, η επενδυτική σχέση δύναται να διέπεται ταυτόχρονα από περισσότερα του ενός νοµικά εργαλεία, των οποίων οι ρήτρες επίλυσης διαφορών δεν είναι απαραίτητα συµβατές. Τα κράτη έχουν κάθε δικαίωµα, καθώς και το προφανές εύλογο συµφέρον, να ρυθµίζουν δια του εθνικού τους δικαίου τις προϋποθέσεις αποδοχής µιας επένδυσης στην επικράτειά τους. Πέραν τούτου, ειδικότερες διατάξεις του εθνικού δικαίου θα ρυθµίζουν αναπόφευκτα τις συγκεκριµένες λεπτοµέρειες που αφορούν τη λειτουργία, την ανάπτυξη και τη µεταχείριση της ξένης επένδυσης, καθώς το δίκαιο του κράτους υποδοχής αποτελεί τη συγγενέστερη στην ξένη επένδυση εθνική έννοµη τάξη 25. Εγγύτερα στο εθνικό δίκαιο του κράτους υποδοχής της επένδυσης και συνακόλουθα και στη δικαιοδοσία των εθνικών δικαστηρίων του κράτους υποδοχής, θα πρέπει να θεωρηθεί ότι τοποθετείται και η σύµβαση που ενδεχοµένως υπογράφεται µεταξύ κράτους και ξένου επενδυτή µε σκοπό την υλοποίηση της επένδυσης 26. Εξαίρεση στον κανόνα αυτό υφίσταται στην περίπτωση όπου τα συµβαλλόµενα µέρη ορίζουν ως εφαρµοστέο το δίκαιο τρίτης χώρας ή η περίπτωση όπου ξένοι επενδυτές µε σηµαντική διαπραγµατευτική ισχύ δύνανται να επιτύχουν προσαρµογή του εθνικού νοµικού πλαισίου στις ιδιαίτερες ανάγκες πραγµάτωσης του επενδυτικού έργου. Στις ως άνω περιπτώσεις, η επενδυτική σύµβαση είναι πολύ πιθανό να εµπεριέχει ρήτρα επίλυσης διαφορών που να αποµακρύνει την επίλυση των σχετικών διαφορών από τη δικαιοδοσία των εθνικών δικαστηρίων. Στο διεθνές δίκαιο, οι διακρατικές συνθήκες, διµερείς και πολυµερείς, αποτελούν το νοµικό εργαλείο, µε το οποίο τα κράτη ασκούν επενδυτική πολιτική, διαπραγµατευόµενα τα συµφέροντα που συνδέονται µε την ύπαρξη, τη ροή και τη λειτουργία των άµεσων ξένων επενδύσεων. Χωρίς να αναφέρονται σε συγκεκριµένα επενδυτικά σχέδια, εγκαθιδρύουν ένα πλέγµα από κανόνες και µέτρα 27 του δηµόσιου διεθνούς δικαίου, τα οποία παράγουν ουσιαστικά δικαιώµατα υπέρ των ξένων επενδυτών. Ενδεικτικά αναφέρονται το µέτρο της δίκαιης και ίσης µεταχείρισης, η απαγόρευση διακριτικής µεταχείρισης, η ρήτρα του µάλλον ευνοουµένου κράτους και η αρχή της εθνικής µεταχείρισης. Σε αντιστοιχία µε τα δικαιώµατα αυτά δηµιουργείται µια σειρά από υποχρεώσεις των κρατών υποδοχής, µε αποτέλεσµα η νοµιµότητα των πράξεων και των παραλείψεών τους να ελέγχεται και να τα καθιστά υπόλογα τόσο Βλ. αναλυτικότερα SORNARAJAH M., The International Law On Foreign Investment, ό.π., σελ. 83 επ. ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ. 476 επ. Στη θεωρία συναντάµε τον όρο «µέτρο» ως µετάφραση του αγγλικού όρου standard. Βλ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Α., ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, τ. Α - Διεθνείς Εµπορικές Σχέσεις, Θεσσαλονίκη, εκδ. Παρατηρητής, 1984, σελ. 32: «Όταν λέµε µέτρο εννοούµε το πρότυπο σύγκρισης. Ένα νοµικό µέτρο δεν είναι κανόνας δικαίου, γιατί δεν έχει τη σχετική σαφήνεια και το αυτοδύναµο του κανόνα. Ούτε νοµική αρχή είναι, γιατί δεν έχει κατ ανάγκη τη γενικότητα που έχει µια αρχή. Το νοµικό µέτρο παραπέµπει µεν σε γενικότερα πρότυπα σύγκρισης, αλλ αυτά έχουν δυνάµει συγκεκριµένο περιεχόµενο, µε τρόπο ώστε να µπορεί να γίνει συγκεκριµένη εφαρµογή τους σε κάθε ειδική περίπτωση.» 11

12 έναντι των ξένων επενδυτών όσο και έναντι του κράτους προέλευσής τους 28. Σηµαντικότερο δε στοιχείο των εν λόγω νοµικών εργαλείων αποτελεί αναµφισβήτητα η κατοχύρωση του δικονοµικού δικαιώµατος των επενδυτών να επιδιώξουν ένδικη ικανοποίηση των αξιώσεων που απορρέουν από τα κατοχυρωµένα στις επενδυτικές συνθήκες δικαιώµατά τους, προσφεύγοντας στη διεθνή διαιτησία 29. Τα κοινά στοιχεία στις διατάξεις των διεθνών αυτών νοµικών εργαλείων σε διµερές και πολυµερές επίπεδο καταδεικνύουν τη βούληση των συµβαλλόµενων κρατών να προστατεύσουν και να προωθήσουν τις ξένες επενδύσεις, παρέχοντας, µεταξύ άλλων, στους επενδυτές τη δυνατότητα επίλυσης των διαφορών τους µε το κράτος υποδοχής ενώπιον αµερόληπτων διεθνών δικαιοδοτικών µηχανισµών. Ως αποτέλεσµα, η προστασία των επενδυτών δεν εναπόκειται πλέον σε αµφισβητούµενες αρχές του εθιµικού διεθνούς δικαίου, αλλά σε συγκεκριµένες διατάξεις διεθνών συνθηκών 30. Σε διµερές επίπεδο, οι διµερείς συνθήκες για την προώθηση και την αµοιβαία προστασία των επενδύσεων αποτελούν στη σύγχρονη εποχή το κυριότερο διεθνές νοµικό εργαλείο, µε αποκλειστικό ρυθµιστικό αντικείµενο την προώθηση, τη µεταχείριση και την προστασία των άµεσων ξένων επενδύσεων 31. Ορίζονται ως διεθνείς συνθήκες καθώς υπογράφονται µεταξύ δύο κυρίαρχων κρατών µε σκοπό την παραγωγή έννοµων και οικονοµικών αποτελεσµάτων 32 δικαιούχοι των πρώτων είναι οι ξένοι επενδυτές, ενώ των δεύτερων τα κράτη υποδοχής της επένδυσης. Ως προς τα έννοµα αποτελέσµατα τους, οι ΔΕΣ αποτελούν το µέσο κωδικοποίησης και ανάπτυξης των κανόνων του διεθνούς δικαίου, που εθιµικά εφαρµόζονταν έως τότε επί των διεθνών επενδύσεων. Μέσω κανόνων γραπτού θετικού διεθνούς δικαίου, περιγράφεται η συµπεριφορά των κρατών υποδοχής και η µεταχείριση που οφείλουν να επιφυλάσσουν στους ξένους επενδυτές, παρέχοντάς τους προβλεψιµότητα και συνακόλουθα δυνατότητα υπολογισµού των κινδύνων, που ενδέχεται να απειλήσουν ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Το νοµικό πλαίσιο των διεθνών επενδύσεων, ό.π., σελ. 23. Έτσι και ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ SALACUSE J.W., The Treatification of International Investment Law, 13 Law and Business Review of the Americas, winter 2007, σελ. 155 σε σελ., 157. Έτσι και ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ JUILLARD P., L évolution des sources du droit international, RCADI, tome 250, 1994-VI, σελ. 9 σε σελ Από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, εµφανίζονται µε διάφορες ονοµασίες διµερείς επενδυτικές συνθήκες µε σκοπό την προστασία της περιουσίας των ξένων επενδυτών και τη ρύθµιση της πρόσβασης σε οικονοµικές δραστηριότητες της χώρας υποδοχής της επένδυσης: «Συµφωνίες Εµπορίου», «Συµφωνίες Ναυτιλίας», «Συµφωνίες Εµπορίου και Ναυτιλίας», «Συµφωνίες Εγκατάστασης», «Συµφωνίες για τις Εµπορικές και Ναυτιλιακές Σχέσεις», «Συµφωνίες για τα θεµελιώδη δικαιώµατα των εθνικών υπηκόων». Η πρώτη διµερής επενδυτική συνθήκη, µε τη µορφή και την ονοµασία που τους αποδίδονται σήµερα, υπογράφηκε ανάµεσα στη Γερµανία και το Πακιστάν στις 25 Νοεµβρίου 1959 και τέθηκε σε ισχύ στις 28 Νοεµβρίου Η πρώτη διµερής επενδυτική συνθήκη που τέθηκε σε ισχύ στις 3 Ιουνίου 1960 ήταν αυτή που υπογράφηκε µεταξύ Γερµανίας και Δοµινικανής Δηµοκρατίας στις 16 Δεκεµβρίου Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν πολύ αργότερα το δικό τους πρόγραµµα υπογραφής διµερών επενδυτικών συνθηκών. VANDEVELDE K.J., U.S. Bilateral Investment Treaties: The Second Wave, 14 Michigan Journal of International Law, Summer, 1993, σελ. 621 σε σελ Διαπραγµατεύσεις για την πρώτη συνθήκη που υπογράφηκε µε την Αίγυπτο, ξεκίνησαν από το 1977, αλλά η υπογραφή της δεν έλαβε χώρα παρά µόνο το Αναλυτικότερα για το αµερικανικό πρόγραµµα διµερών επενδυτικών συνθηκών βλ. VANDEVELDE K.J., The Bilateral Investment Treaty Program of the United States, 21 Cornell International Law Journal, summer 1988, σελ. 201 σε σελ. 210, ROBIN P., The BIT Won t Bite: The American Bilateral Investment Treaty Program, 33 American University Law Review, summer 1984, σελ

13 την επένδυσή τους 33. Με την έννοια αυτή, υποβάλλουν σε ρύθµιση πτυχές της κρατικής συµπεριφοράς, οι οποίες έως τότε υπάγονταν στην απρόβλεπτη και συχνά αυθαίρετη διακριτική ευχέρεια του κράτους, και συνάµα τροχοπεδούν την εξάπλωση της διεθνούς νοµικής διαφορετικότητας που προέκυπτε από την ανορχήστρωτη πρωτοβουλία της νοµοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής λειτουργίας των κρατών 34. Ως προς τα οικονοµικά τους αποτελέσµατα, οι διµερείς συνθήκες αυτοσυστήνονται ως κείµενα της φιλελεύθερης οικονοµίας 35, επαγγελλόµενα από το προοίµιό τους ακόµη οικονοµική ευµάρεια και ανάπτυξη και για τα δύο κράτη, µέσα από τη δηµιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων για την υλοποίηση των ξένων επενδύσεων. Επισφραγίζουν µε τον τρόπο αυτό την εγκατάλειψη των σοσιαλιστικών εναλλακτικών θεωριών, ασπαζόµενα την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήµατος 36 και διατεινόµενα ότι η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων θα αυξήσει την παραγωγικότητα και θα φέρει ανάπτυξη στα κράτη υποδοχής των ξένων επενδύσεων. Παραδοσιακά, οι διµερείς επενδυτικές συνθήκες υπογράφονταν ανάµεσα σε µια αναπτυγµένη χώρα εξαγωγής κεφαλαίων και σε µια αναπτυσσόµενη χώρα εισαγωγής κεφαλαίων 37, µε επιδιώξεις εµφανώς διαφορετικές, αλλά όχι αντίθετες, για τα δύο συµβαλλόµενα µέρη. Ο ρόλος προστασίας των συνθηκών αντανακλά την επιδίωξη των αναπτυγµένων κρατών να κατοχυρώσουν ασφαλιστικές δικλείδες για τις επενδύσεις των υπηκόων τους έναντι κάθε είδους επαπειλούµενων, λόγω του ασταθούς πολιτικού, οικονοµικού και νοµικού καθεστώτος των αναπτυσσόµενων κρατών, κινδύνων 38. Έτσι το εθνικό δίκαιο συµπληρώνεται από διεθνείς κανόνες, καθώς οι αναπτυγµένες χώρες θεωρούσαν πάντοτε πως το νοµικό πλαίσιο των κρατών ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Το νοµικό καθεστώς των διεθνών επενδύσεων, ό.π., σελ. 13, VANDEVELDE K.J., The Economics of Bilateral Investment Treaties, 41 Harvard International Law Journal, 2000, σελ , ROBBINS J., The Emergence Of Positive Obligations In Bilateral Investment Treaties, 13 University of Miami International and Comparative Law Review, spring 2006, σελ. 403 σε σελ. 404 και 412. DOLZER R., The Impact Of International Investment Agreements On Domestic Administrative Law, 37 New York University Journal of International Law and Politics, Summer 2005, σελ Έχει πάντως υποστηριχθεί ότι παρόλο που οι διµερείς επενδυτικές συνθήκες µοιάζουν να αντικατοπτρίζουν τον θρίαµβο της φιλελεύθερης οικονοµίας έναντι του κρατικού παρεµβατισµού και της κεντρικά σχεδιασµένης οικονοµίας, στην πραγµατικότητα η συµφωνία της υπογραφής τους από χώρες µε διαφορετική οικονοµική ταυτότητα δεν αποτελεί παρά µόνο µια εξαιρετική στιγµή σύγκλισης των συµφερόντων των χωρών αυτών και όχι ουσιαστική αποδοχή του οικονοµικού φιλελευθερισµού ως αποκλειστικού ρυθµιστή της επενδυτικής δράσης. VANDEVELDE K.J., The Political Economy of a Bilateral Investment Treaty, The American Journal of International Law, vol. 92, 1998, σελ. 621 επ. ALVAREZ J., The Emerging Foreign Direct Investment Regime, 99 American Society of International Law Proceedings, March 30-April 2, 2005, σελ. 94. Ως χώρες εισαγωγής κεφαλαίων ορίζονται αυτές που τείνουν να υποδέχονται µεγαλύτερο όγκο άµεσων ξένων επενδύσεων από αυτόν που οι δικοί τους υπήκοοι υλοποιούν σε άλλες χώρες και αντίστροφα χώρες εξαγωγής κεφαλαίων είναι αυτές, στην επικράτεια των οποίων πραγµατοποιούνται λιγότερες άµεσες ξένες επενδύσεις από αυτές που υλοποιούν οι υπήκοοι τους στο εξωτερικό. ROBBINS J., The Emergence Of Positive Obligations In Bilateral Investment Treaties, ό.π., σελ Όπως εύστοχα έχει διατυπωθεί, στόχος των ΔΕΣ ήταν να περιορίσουν τη λήψη µέτρων εκ µέρους των κρατών υποδοχής σε βάρος των ξένων επενδύσεων. Να επιτρέψουν, δηλαδή, έναν τύπο νοµικής δέσµευσης υπέρ των ξένων επενδυτών, ο οποίος να µην είναι ευάλωτος στις πολιτικές και οικονοµικές αλλαγές που λαµβάνουν χώρα στο κράτος υποδοχής. SALACUSE J.W., The Treatification of International Investment Law, ό.π., σελ

14 αυτών δεν µπορεί να παράσχει την επιθυµητή προστασία στους επενδυτές τους 39, κυρίως επειδή δεν προστατεύει επαρκώς το δικαίωµα στην ιδιοκτησία, ενώ παράλληλα, ως εθνικό δίκαιο, υπόκειται απεριορίστως σε µεταβολές µονοµερώς από το κράτος υποδοχής 40. Σε αντίθεση µε την έννοια της προστασίας, η έννοια της αµοιβαιότητας φαίνεται να είναι περισσότερο προσχηµατική. Είναι τόσο µεγάλη η διαφορά στη διαπραγµατευτική ισχύ και στον όγκο της διακίνησης κεφαλαίων των συµβαλλόµενων κρατών, ώστε, όπως χαρακτηριστικά παραδέχεται ο Juillard 41, πολύ δύσκολα µπορεί να γίνει αποδεκτό ότι συµφωνία µεταξύ της Γαλλίας και της Αϊτής, υπογράφεται προκειµένου να ενθαρρύνει και να περιβάλλει νοµικά µε τον ίδιο τρόπο τις επενδύσεις που υλοποιούνται στην Αϊτή από γάλλους υπηκόους µε τις επενδύσεις που υλοποιούνται στη Γαλλία από αϊτινούς εξωστρεφείς επενδυτές (εάν υπάρχουν). Η έννοια της αµοιβαιότητας, συνεπώς, τουλάχιστον στις συµφωνίες που υπογράφονται µεταξύ αναπτυγµένου και αναπτυσσόµενου κράτους, στερείται ουσίας και η δέσµευση ισορροπίας παροχών δίκαιη και ίση µεταχείριση καθώς και πλήρη και απόλυτη προστασία σε αντάλλαγµα δίκαιης και ίσης µεταχείρισης, πλήρους και απόλυτης προστασίας δεν µπορεί παρά να δικαιολογείται από τον σεβασµό στην αρχή του δηµόσιου διεθνούς δικαίου, που επιβάλλει την αναγνώριση της ισότητας όλων των κρατών 42. Ενόψει των ανωτέρω, λιγότερο ξεκάθαρα από τα κίνητρα των αναπτυγµένων χωρών είναι αυτά των αναπτυσσοµένων για την υπογραφή διµερών επενδυτικών συνθηκών. Πειστική φαίνεται η άποψη πως οι αναπτυσσόµενες χώρες προέβησαν στην υπογραφή τους, µε σκοπό να ανταγωνιστούν η µια την άλλη ως προς τη δηµιουργία ενός ευνοϊκού και φιλικού προς τις ξένες επενδύσεις περιβάλλοντος. Ενώ, λοιπόν, ως σύνολο σε πολυµερές επίπεδο αρνήθηκαν να παραχωρήσουν υψηλά µέτρα προστασίας των ξένων επενδύσεων, δέχτηκαν να το πράξουν σε διµερές επίπεδο ελπίζοντας ότι µε τον τρόπο αυτό θα αποκτούσαν συγκριτικό πλεονέκτηµα ως χώρες υποδοχής, πάντοτε σε σχέση µε τις λοιπές αναπτυσσόµενες χώρες 43. Συνοµολόγησαν, DOLZER R., The Impact Of International Investment Treaties On Domestic Administrative Law, ό.π., σελ JUILLARD P., L évolution des sources du droit des investissements, ό.π., σελ Idem, ό.π., σελ SACERDOTI G., Bilateral Treaties And Multilateral Instruments On Investment Protection, RCADI, t. 269, 1997, σελ. 299, JUILLARD P., L évolution des sources du droit des investissements, ό.π., σελ Βλ. και ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ. 449, όπου επισηµαίνεται ότι η παραχώρηση της αµοιβαιότητας οφείλεται σε λόγους «διεθνούς αβρότητας» (courtoisie internationale). Κάποιες πρόσφατες µελέτες υποστηρίζουν τη θετική επίπτωση των συνθηκών στη ροή των επενδύσεων. Βλ. σχετικές παραποµπές σε DOLZER R., SCHREUER Ch., Principles of International Investment Law, ό.π., σελ. 8, υποσ. 24. Αξιοσηµείωτη, επίσης, είναι η µελέτη των Salacuse και Sullivan, σύµφωνα µε τα συµπεράσµατα της οποίας οι ΔΕΣ των ΗΠΑ προωθούν τις αµερικανικές επενδύσεις περισσότερο απ ό,τι άλλες συνθήκες και επιπλέον έχουν περισσότερες πιθανότητες θετικής επίπτωσης στον συνολικό όγκο των επενδύσεων. SALACUSE J.W., SULLIVAN N.P., Do BITs Really work? An Evaluation of Bilateral Investment Treaties and Their Grand Bargain, 46 Harvard International Law Journal, No 1, winter 2005, σελ. 67 σε σελ Στην πραγµατικότητα, πάντως, είναι δυσχερές να αποδειχθεί αν πράγµατι οι συνθήκες αυτές λειτούργησαν αποφασιστικά, ώστε να επηρεάσουν θετικά τον όγκο των εισερχόµενων επενδύσεων. Ακόµη περισσότερο αµφίβολο είναι το αν πράγµατι ο µεγάλος όγκος ξένων επενδύσεων επιφέρει οικονοµική ανάπτυξη, αφού µέχρι σήµερα καµία έρευνα δεν µπόρεσε να εντοπίσει τον αιτιώδη σύνδεσµο µεταξύ της υπογραφής διµερών επενδυτικών συνθηκών και της οικονοµικής ανάπτυξης που αυτές 14

15 έτσι, κανόνες προστασίας των ξένων κεφαλαίων µε αντάλλαγµα την προσέλκυση ακόµη περισσότερων κεφαλαίων µελλοντικά, αλλά και την προσδοκία ότι η συνυπογραφή των κανόνων προστασίας θα ενδυναµώσει την οικοδόµηση σχέσεων µε τη χώρα προέλευσης του επενδυτή, αποδίδοντας πρόσθετα οφέλη: ενίσχυση και προστασία του εξαγωγικού εµπορίου, αύξηση και επίταση της αναπτυξιακής βοήθειας και συνεργασίας, µεταφορά τεχνολογίας και παροχή τεχνικής βοήθειας 44. Οι διατάξεις και το περιεχόµενο των πολυάριθµων πλέον διµερών επενδυτικών συνθηκών, παρόλο που δεν ταυτίζονται, δεν διαφοροποιούνται σηµαντικά. Πολλές από τις ρυθµίσεις επαναλαµβάνονται στις περισσότερες συνθήκες, που έχουν υπογραφεί σε σύγχρονη εποχή ακόµη και απαράλλακτες. Αιτία προς τούτο αποτελεί το γεγονός ότι οι συνθήκες που σήµερα βρίσκονται σε ισχύ, «υπάγονται» σε δίκτυα συµφωνιών µε επίκεντρο, στην κάθε περίπτωση, µια χώρα που λειτουργεί κατά βάση ως χώρα εξαγωγής κεφαλαίων 45. Όλα τα αναπτυγµένα κράτη, δηλαδή, έχουν δηµιουργήσει ένα εθνικό συµβατικό µοντέλο, ως υπόδειγµα συνθήκης, το οποίο αποτελεί τη βάση διαπραγµάτευσης, πριν από τη σύναψη της εκάστοτε συγκεκριµένης συµφωνίας 46. Οι αλλαγές που θα υποστούν οι διατάξεις του εν λόγω υποδείγµατος, εξαρτώνται από την ταυτότητα των συµβαλλόµενων µερών ως αναπτυγµένων, αναπτυσσόµενων ή λιγότερο αναπτυγµένων κρατών και από τη συνακόλουθη διαπραγµατευτική τους ισχύ 47. Υποδείγµατα χρησιµοποιούνται τα τελευταία χρόνια και για τη διαπραγµάτευση και την υπογραφή συµφωνιών ελεύθερου εµπορίου (ΣΕΕ), δηλαδή συµφωνιών µε τις οποίες δύο ή περισσότερα κράτη επιδιώκουν τη δηµιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών µέσω της άρσης των εµποδίων στο µεταξύ τους εµπόριο. Πολύ περισσότερο από τις διµερείς επενδυτικές συνθήκες, οι ΣΕΕ αποτελούν διαδόχους των επαγγέλλονται. GUZMAN A.T., Why LDCs Sign Treaties That Hurt Them, ό.π., σελ. 670 επ. καθώς και GINSBURG T., International Substitutes For Domestic Institutions: Bilateral Investment Treaties And Governance, ό.π., σελ , VANDEVELDE K.J., The Political Economy Of A Bilateral Investment Treaty, ό.π., σελ Βλ. και PETERSON L.E., Bilateral Investment Treaties and Development policy making, International Institute for Sustainable Development, November 2004, διαθέσιµο σε: SALACUSE J.W., The Treatification Of International Investment Law, ό.π., σελ ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Το νοµικό καθεστώς των διεθνών επενδύσεων, ό.π., σελ. 12. Σήµερα, τα κυρίαρχα µοντέλα διµερών επενδυτικών συνθηκών είναι αυτό των ΗΠΑ και τα µοντέλα ευρωπαϊκών χωρών, όπως της Γαλλίας, της Γερµανίας, της Ελβετίας, της Ολλανδίας και του Ηνωµένου Βασιλείου. Το συµβατικό µοντέλο των ΗΠΑ µε ελάχιστες διαφοροποιήσεις κατά τις διαπραγµατεύσεις αποτέλεσε τη βάση για την υπογραφή περίπου 45 συνθηκών. GUZMAN A.T., Why LDCs Sign Treaties That Hurt Them, ό.π., σελ Η βασική του διάκριση από τα ευρωπαϊκά µοντέλα συνθηκών αφορά στην αξίωση των ΗΠΑ για την παροχή εθνικής µεταχείρισης και µεταχείρισης του µάλλον ευνοουµένου κράτους από το στάδιο υποδοχής της επένδυσης και όχι κατόπιν της εγκατάστασης. CARREAU D., JUILLARD P., Droit International Economique, ό.π., σελ. 407, PARRA A., Provisions On The Settlement Of Investment Disputes In Modern Investment Laws, Bilateral Investment Treaties And Multilateral Instruments On Investment, 12 ICSID Review, n 2, fall 1997, σελ Κατά τον Juillard το φαινόµενο της συµβατικής τυποποίησης αποτελεί ιδιαιτερότητα του διεθνούς οικονοµικού δικαίου, χωρίς κανένα προηγούµενο στο δηµόσιο διεθνές δίκαιο. Πρόκειται για ένα σύνολο από διατάξεις, συµπεφωνηµένες είτε σε εθνικό είτε σε διεθνές πλαίσιο και προορισµένες να αποτελέσουν τη βάση διµερούς διαπραγµάτευσης σε έναν εξειδικευµένο κλάδο. CARREAU D., JUILLARD P., Droit International Economique, ό.π., σελ. 10. HAMILTON C.A., ROCHWERGER P.I., Trade And Investment: Foreign Direct Investment Through Bilateral And Multilateral Treaties, 18 New York International Law Review, winter 2005, σελ. 1 σε σελ

16 προγενέστερων Συνθηκών Φίλιας, Εµπορίου και Ναυτιλίας (Friendship Commerce and Navigation Treaties), που οι ΗΠΑ υπέγραφαν, από τη δηµιουργία του κράτους τους ακόµα, µε αντισυµβαλλόµενα µέρη κυρίως άλλες βιοµηχανικές χώρες 48. Οι συνθήκες αυτές αφορούσαν το εµπόριο και πολύ λιγότερο τις επενδύσεις, µε αποτέλεσµα το προστατευόµενο από αυτές αγαθό, η ιδιοκτησία, να είναι σαφώς περιορισµένο σε σύγκριση µε τα αγαθά που καλύπτονται από την έννοια της επένδυσης, ενώ παράλληλα η προστασία του ήταν στόχος καταφανώς δευτερεύων σε σχέση µε την προώθηση ή την αποκατάσταση µετά τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο των διεθνών εµπορικών σχέσεων 49. Πράγµατι εµπεριείχαν την κλασική για την εποχή απαγόρευση απαλλοτρίωσης χωρίς την καταβολή αποζηµίωσης, αλλά κυρίαρχος στόχος τους ήταν η στήριξη και η ενίσχυση του διεθνούς εµπορίου 50. Με την υπογραφή της GATT, αµέσως µετά τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο το 1947, οι συµφωνίες αυτές απώλεσαν την αξία τους και τα µέσα της δεκαετίας του 60 το αµερικανικό πρόγραµµα για την υπογραφή Συνθηκών Φιλίας, Εµπορίου και Ναυτιλίας τερµατίστηκε 51. Άρχισε πλέον να γίνεται κοινά αποδεκτό ότι, εφόσον οι κανόνες ρύθµισης του διεθνούς εµπορίου ήταν πολυµερείς, οι διεθνείς επενδύσεις θα έπρεπε να αποτελέσουν αντικείµενο διακριτό που να ρυθµίζεται σε διµερές επίπεδο. Με τη διαπίστωση αυτή αναδείχτηκε η σπουδαιότητα των διµερών συνθηκών για τις διεθνείς επενδύσεις και κατέστη σαφές πως οι συνθήκες FCN αποτελούσαν ανεπαρκή για τη ρύθµισή τους νοµικά εργαλεία 52. Τη δεκαετία του 70 οι ΗΠΑ υιοθέτησαν το µοντέλο των διµερών επενδυτικών συνθηκών που µε συνέπεια υπέγραφαν ήδη από τη δεκαετία του 60 οι ευρωπαϊκές χώρες 53. Τις επόµενες δεκαετίες οι συµφωνίες αυτές αποτέλεσαν το βασικό εργαλείο Βλ. ενδεικτικά τη σχετική συνθήκη µεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ, Νόµος 2893/54 «Περί κυρώσεως της µεταξύ του Βασιλείου της Ελλάδος και των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής Συνθήκης Φιλίας, Εµπορίου και Ναυτιλίας», σε ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Το νοµικό πλαίσιο των διεθνών επενδύσεων, ό.π., σελ Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι µέχρι το 1966 οι ΗΠΑ είχαν υπογράψει συνολικά 43 τέτοιες συνθήκες εκ των οποίων µόνο οι 12 υπογράφηκαν µε αναπτυσσόµενες χώρες και µάλιστα όλες µετά το τέλος του Β Παγκόσµιου Πολέµου. ROBBIN P., The BIT Won t Bite: The American Bilateral Investment Treaty Program, ό.π., σελ. 940, όπου υπογραµµίζεται ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν υπογράψει FCN Treaties µε πολλές αναπτυσσόµενες χώρες, γεγονός που µειώνει την προστατευτική τους αξία για τους επενδυτές. VANDEVELDE K.J., A Brief History Of International Investment Agreements, 12 U.C. Davis Journal of International Law and Policy, fall 2005, σελ. 157 σε σελ. 158 και 161. BERGMAN M.S., Bilateral Investment Protection Treaties: An Examination Of The Evolution And The Significance Of The US Prototype Treaty, 16 New York University Journal of International Law and Politics, fall 1983, σελ. 1 σε σελ. 7. Περιείχαν όµως και διατάξεις που δεν είχαν εµπορικό περιεχόµενο αλλά αφορούσαν θρησκευτικές πρακτικές και επιχειρούσαν παρέµβαση στο καθεστώς ρύθµισης των ανθρώπινων δικαιωµάτων των αντισυµβαλλόµενων χωρών. Αυτός πιθανολογείται ότι είναι ο λόγος, για τον οποίο οι ΗΠΑ δεν µπόρεσαν να δηµιουργήσουν δίκτυο τέτοιων συµφωνιών µε αναπτυσσόµενες χώρες, καθώς αυτές τις θεωρούσαν ως ανεπίτρεπτη παρέµβαση στα πολιτισµικά τους ήθη. HAMILTON C.A., ROCHWERGER P.I., Trade And Investment: Foreign Direct Investment Through Bilateral And Multilateral Treaties, ό.π., σελ GUZMAN A.T., Why LDCs Sign Treaties That Hurt Them, ό.π., σελ VANDEVELDE K.J., A Brief History Of International Investment Agreements, ό.π., σελ. 162 και 166, JUILLARD P., L évolution des sources du droit des investissements, ό.π., σελ Το πέρασµα στις διµερείς επενδυτικές συνθήκες προώθησης και αµοιβαίας προστασίας των επενδύσεων, µε τη µορφή που έχουν σήµερα, δεν έγινε άµεσα. Μεσολάβησαν περίπου δύο δεκαετίες ( ), κατά τις οποίες τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι ευρωπαϊκές χώρες υπέγραφαν τις λεγόµενες µη-αµοιβαίες συµφωνίες (conventions non réciproques στη γαλλική ορολογία και investment guarantees στην αµερικανική). Επρόκειτο για µια συµβατική φόρµα-γέφυρα ανάµεσα στις προγενέστερες συνθήκες FCN και στις 16

17 ρύθµισης των διεθνών επενδυτικών σχέσεων, µε αποκορύφωµα τη δεκαετία του 1990, όπου ο αριθµός τους ξεπέρασε τις 2000 παγκοσµίως. Την περίοδο εκείνη έκαναν την εµφάνισή τους και οι ΣΕΕ. Η πρώτη ΣΕΕ υπογράφηκε από τις ΗΠΑ µε αντισυµβαλλόµενο κράτος το Ισραήλ το 1985 και πεδίο εφαρµογής αποκλειστικά το εµπόριο µεταξύ των δύο κρατών το 1992 οι ΗΠΑ συνοµολόγησαν µε τον Καναδά νέα ΣΕΕ, η οποία, πέρα από τις εµπορικές ρυθµίσεις, περιελάµβανε και διατάξεις για τις επενδύσεις, τη γεωργία, τις δηµόσιες συµβάσεις, τα υγειονοµικά και φυτοϋγειονοµικά µέτρα καθώς και για τα πνευµατικά δικαιώµατα. Η επέκταση της Συµφωνίας αυτής και στο Μεξικό, µε την υπογραφή της NAFTA το 1994 πυροδότησε την έναρξη διαπραγµατεύσεων και την υπογραφή πλήθους διµερών και περιφερειακών συµφωνιών ελεύθερου εµπορίου στο πρότυπο της NAFTA 54. Συνακόλουθα, η νέα τάση στις αρχές του 21 ου αιώνα φαίνεται να είναι η υιοθέτηση νοµικών εργαλείων που διέπουν συνολικά τις οικονοµικές σχέσεις µεταξύ των συµβαλλόµενων κρατών, εν είδει συµπύκνωσης και εξατοµίκευσης των συνθηκών GATT/ΠΟΕ 55. Έτσι, το ρυθµιστικό αντικείµενο των συµφωνιών ελεύθερου εµπορίου δεν περιορίζεται αποκλειστικά και µόνο στο εµπόριο, αλλά περιλαµβάνονται σε αυτές λεπτοµερείς και εκτενείς διατάξεις, µεταξύ άλλων, και για τις επενδύσεις. Οι διατάξεις για τις επενδύσεις συνιστούν ξεχωριστό κεφάλαιο της συµφωνίας, το οποίο διατηρεί τη διάρθρωση των διµερών επενδυτικών συνθηκών, καθώς επίσης και ξεχωριστό από τις υπόλοιπες διατάξεις µηχανισµό επίλυσης διαφορών. Πρόκειται κατ ουσία για µια ΔΕΣ µέσα στη ΣΕΕ. Με τον τρόπο αυτό, η απελευθέρωση του εµπορίου συνεισφέρει στην προώθηση των επενδύσεων και το αντίστροφο 56, ενώ το ρυθµιστικό αντικείµενο των σύγχρονων συµφωνιών διευρύνεται, προκειµένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες των νέων συναλλακτικών πρακτικών και της σύγχρονης οικονοµικής πραγµατικότητας, αφού όπως εύστοχα έχει παρατηρηθεί, «καθώς ο τόνος µετατοπίζεται από την κατοχύρωση της ασφάλειας του επενδυτή, στη διασφάλιση της αποδοτικότητας του εγχειρήµατός του, το διακυβευόµενο δεν είναι πλέον η νοµική κατάσταση του αλλοδαπού επενδυτή ή η κρατική κυριαρχία των χωρών υποδοχής της µεταγενέστερες ΔΕΣ. Διακριτικό γνώρισµά τους η έλλειψη αµοιβαιότητας, που σήµαινε ότι οι ρυθµίσεις της συµφωνίας κάλυπταν µόνο τις επενδύσεις των υπηκόων του αναπτυγµένου κράτους στο έδαφος του αναπτυσσόµενου και ποτέ το αντίστροφο, ενώ για την υπογραφή τους έπρεπε να συντρέχουν δύο πρόσθετες προϋποθέσεις: αφενός και τα δύο συµβαλλόµενα κράτη έπρεπε να είναι µέρη της Σύµβασης της Ουάσινγκτον που όριζε τη διαιτησία ως κυρίαρχο τρόπο επίλυσης των διαφορών µεταξύ επενδυτή και κράτους υποδοχής, και αφετέρου το κράτος προέλευσης του επενδυτή δεσµευόταν να ασφαλίσει τις επενδύσεις των υπηκόων του έναντι οποιουδήποτε πολιτικού κινδύνου. Με τον τρόπο αυτό, το αναπτυσσόµενο κράτος συναινούσε σε διεθνή διαιτησία µε αντάλλαγµα την παροχή εγγύησης του αναπτυγµένου κράτους, που θα καθιστούσε τα επενδυτικά σχέδια στο έδαφός του λιγότερο ριψοκίνδυνα και άρα περισσότερο ελκυστικά για τους ξένους επενδυτές. JUILLARD P., L évolution des sources du droit international, ό.π., σελ Για αναλυτική καταγραφή όλων των υπογεγραµµένων και υπό διαπραγµάτευση συνθηκών βλ. Βλ. ενδεικτικά: ΣΕΕ ΗΠΑ Χιλή, ΣΕΕ ΗΠΑ Σιγκαπούρη σε ισχύ αµφότερες από 1 Ιανουαρίου 2004, ΣΕΕ ΗΠΑ Μαρόκο, ΣΕΕ ΗΠΑ Κολοµβία, 2006, ΣΕΕ ΗΠΑ Παναµάς 2007, ΣΕΕ Σιγκαπούρη Κορέα, 2004, ΣΕΕ Αυστραλία Ταϊλάνδη, σε ισχύ από το 2005, ΣΕΕ Αυστραλία Σιγκαπούρη, σε ισχύ από το 2003, ενώ δεκάδες ΣΕΕ βρίσκονται σήµερα σε στάδιο διαπραγµατεύσεων. Βλ. αναλυτικά VANDEVELDE K.J., A Brief History Of International Investment Agreements, ό.π., σελ , PRICE D., An Overview Of The NAFTA Investment Chapter: Substantive Rules And Investor- State Dispute Settlement, 27 International Lawyer, fall 1993, σελ

18 επένδυσης, αλλά η κινητικότητα των συντελεστών της παραγωγικής διαδικασίας, που όσο ευρύτερη είναι άλλο τόσο θεωρείται ότι παράγει πλούτο επ ωφελεία των εθνών» 57. Στο πλαίσιο αυτό η σύµµειξη των διατάξεων για το εµπόριο και τις επενδύσεις και η συµπερίληψή τους σε ένα νοµικό κείµενο, απλά αντανακλά την πρακτική των διεθνών συναλλαγών, όπως αυτή διαµορφώθηκε µετά την κατάρρευση των σοσιαλιστικών οικονοµιών και το τέλος του ψυχρού πολέµου, οπότε η δηµιουργία οικονοµικών δεσµών αναδύθηκε ως ένα καινούριο εργαλείο διαχείρισης των διεθνών σχέσεων 58. Ενώ µάλιστα αρχικά τέτοιου είδους συµφωνίες υπογράφονταν µεταξύ κρατών µε συγκρίσιµη οικονοµική ισχύ, τόσο η υπογραφή της NAFTA το 1994 όσο και η διαδικασία ένταξης στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης των χωρών του πρώην Ανατολικού Συνασπισµού, έδωσαν το έναυσµα για τη συχνή σύναψη συµφωνιών ελεύθερου εµπορίου σε διµερές επίπεδο µεταξύ αναπτυγµένων και αναπτυσσόµενων κρατών. Η αλλαγή αυτή στην ταυτότητα των οικονοµικών συµµαχιών εξηγείται, άλλωστε, επαρκώς από το γεγονός ότι ως χώρες εξαγωγής κεφαλαίων έπαψαν πλέον να ορίζονται αποκλειστικά οι δυτικές αναπτυγµένες χώρες. Ο χαρακτηρισµός αυτός επάξια πλέον αποδίδεται και σε αρκετές αναπτυσσόµενες χώρες, οι οποίες έχουν σηµειώσει σηµαντική οικονοµική πρόοδο, αλλάζοντας τις ροές του παγκόσµιου εµπορίου 59. Ακόµη και η εξέλιξη αυτή, όµως, δεν στάθηκε ικανή να ενισχύσει την πολυµερή διαπραγµάτευση των κανόνων του δικαίου των ξένων επενδύσεων. Η αποτυχία της διαπραγµάτευσης µιας πολυµερούς συνθήκης παγκόσµιας εµβέλειας στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ τον Απρίλιο του 1998 απέδειξε ότι τα αναπτυγµένα κράτη δεν είναι έτοιµα να συµφωνήσουν σε ένα κοινό νοµικό πλαίσιο για τη ρύθµιση των ξένων επενδύσεων συνολικά. Απέδειξε, επίσης, ότι η έλλειψη διµερών νοµικών εργαλείων µεταξύ αναπτυγµένων κρατών για την προώθηση και την προστασία των µεταξύ τους επενδυτικών ροών δεν είναι διόλου τυχαία. Η Πολυµερής Συµφωνία Επενδύσεων ( Multilateral Agreement on Investment, MAI) 60 αποτέλεσε αντικείµενο διαπραγµάτευσης κατ αρχάς µεταξύ αναπτυγµένων κρατών, των οποίων οι απόψεις δεν συγκλίνανε επαρκώς, ώστε να καταλήξουν σε συµφωνία 61. Τούτο, ασφαλώς, ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Το νοµικό πλαίσιο των διεθνών επενδύσεων, ό.π., σελ. 15. Οµοίως και DOLZER R., The Impact Of International Investment Agreements On Domestic Administrative Law, ό.π. σελ Έχει εκφραστεί εντούτοις και η ανησυχία πως, από τη στιγµή που η κινητικότητα αποτέλεσε προτεραιότητα σε σχέση µε την προστασία των επενδύσεων, το δίκαιο των επενδύσεων κινδυνεύει να χάσει την αυτονοµία του και να υποβαθµιστεί σε βοηθητικό συµπλήρωµα του διεθνούς εµπορικού δικαίου. JUILLARD P., L évolution des sources du droit international, ό.π., σελ OXLEY A., Free Trade Agreements In The Era Of Globalisation New Instruments To Advance New Interests The Case Of Australia, 57 Australian Journal of International Affairs, n 1, 2003, σελ. 165 σε σελ Μεταξύ αυτών, η Σιγκαπούρη, η Βραζιλία, αλλά και χώρες του πρώην του Ανατολικού Συνασπισµού όπως η Πολωνία και η Τσεχία, καθιστούν µάλλον παρωχηµένη την ταυτοποίηση των χωρών εξαγωγής κεφαλαίων µε τις αναπτυγµένες χώρες. Βλ. και ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ. 43 επ. για την τυπολογία των κρατών στο διεθνές οικονοµικό σύστηµα καθώς και σελ. 450, όπου επισηµαίνεται η αυξηµένη συχνότητα µε την οποία λιγότερο αναπτυγµένα κράτη συµβάλλονται µε σκοπό τη ρύθµιση των µεταξύ τους επενδυτικών ροών. Το σχέδιο της ΠΣΕ είναι αναρτηµένο στην ιστοσελίδα του OECD καθώς και της UNCTAD ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ Βλ. επίσης αναλυτικά για την ΠΣΕ, ΣΤΑΓΚΟΣ Π., ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ Α. (Επ.), Το νοµικό καθεστώς των διεθνών επενδύσεων, Το Σχέδιο της 18

19 σηµαίνει ότι τα αναπτυγµένα κράτη προτιµούν τις διµερείς διαπραγµατεύσεις, αποδεχόµενα τον κίνδυνο της πολυνοµίας της ρύθµισης των ξένων επενδύσεων και της διάσπασης, αντί της εναρµόνισης και ενοποίησης των δικαιικών κανόνων στον τοµέα αυτό. Κατόπιν τούτου, παραµένουν περιορισµένες οι πολυµερείς επενδυτικές συνθήκες που κατοχυρώνουν, µε τον τρόπο που το πράττουν οι διµερείς, ουσιαστικά δικαιώµατα προστασίας των ξένων επενδυτών, αναγνωρίζοντάς τους ταυτόχρονα δικαίωµα προσφυγής σε διεθνή διαιτησία προς εξαναγκασµό του κράτους σε συµµόρφωση µε τις σχετικές δεσµεύσεις. Σηµαντικότερες, µεταξύ αυτών, είναι αναµφισβήτητα η NAFTA 62, ως περιφερειακή πολυµερής συνθήκη που ρυθµίζει το σύνολο των επενδυτικών σχέσεων των κρατών µερών της, και η Συνθήκη για τον Χάρτη της Ενέργειας, ως πολυµερής κλαδική συνθήκη µε ρυθµιστικό αντικείµενο τις επενδύσεις στον τοµέα της ενέργειας 63. Η NAFTA υπογράφηκε και τέθηκε σε ισχύ το 1994 µε στόχο τη δηµιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών µεταξύ των ΗΠΑ, του Καναδά και του Μεξικού. Προς επίτευξη του στόχου αυτού περιλαµβάνει διατάξεις αφενός για την απελευθέρωση του εµπορίου µεταξύ των κρατών µερών της και αφετέρου για την προώθηση και την προστασία των επενδύσεων, που πραγµατοποιούνται από τους υπηκόους ενός κράτους µέρους στο έδαφος ενός από τα άλλα δύο κράτη µέρη. Το Κεφάλαιο 11, που είναι αφιερωµένο στις επενδύσεις, θεσπίζει µια σειρά από ουσιαστικούς κανόνες προστασίας των επενδύσεων, δεσµευτικούς και για τα τρία κράτη µέρη (Κεφάλαιο 11, Μέρος Α), των οποίων η εφαρµογή διασφαλίζεται µε την αναγνώριση στους επενδυτές του δικαιώµατος να προσφύγουν σε διεθνή διαιτησία έναντι οποιουδήποτε κράτους µέρους παραβιάζει τις υποχρεώσεις του Κεφαλαίου 11 (Κεφάλαιο 11, Μέρος Β). 64 Συµπληρώνοντας µε τον τρόπο αυτό το Μέρος Α, το Μέρος Β του Κεφαλαίου 11 της NAFTA, απαντά στην ανάγκη κάθε συστήµατος δικαιικών κανόνων να διασφαλίζεται η εφαρµογή τους µέσω της προσφυγής σε κάποιο δικαιοδοτικό µηχανισµό. Στόχους της συµφωνίας αποτελούν η απάλειψη των διακριτικών και αυθαίρετων εµποδίων στη ροή των επενδύσεων µεταξύ των τριών χωρών, η προσέλκυση επενδύσεων µέσω της οικοδόµησης ενός ασφαλούς νοµικού πλαισίου και, τέλος, η αποπολιτικοποίηση της επίλυσης των διαφορών µεταξύ κράτους υποδοχής και επενδυτή µε την ταυτόχρονη εγκατάλειψη της προσφυγής σε διακρατική επίλυση των επενδυτικών διαφορών δια της διπλωµατικής οδού Πολυµερούς Συµφωνίας Επενδύσεων, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα Θεσσαλονίκη, 2000, WALLACE-BRUCE N., The Multilateral Agreement On Investment, An Indecent Proposal And Not Learning The Lessons Of History, 2 The Journal of World Investment, issue 1, 2001, σελ. 53. Οι αντιδικίες που προέκυψαν από την εν λόγω συνθήκη µεταξύ αµερικανών ή καναδών επενδυτών και Καναδά ή ΗΠΑ αντιστοίχως καταδεικνύουν τις προκλήσεις της σύναψης επενδυτικών συνθηκών µεταξύ αναπτυγµένων κρατών, εξηγώντας εν µέρει την αποτυχία της ΠΣΕ. Νόµος 2476/97 «Κύρωση της Τελικής Πράξης του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας, της Συνθήκης για το Χάρτη της Ενέργειας και του Πρωτοκόλλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά προβλήµατα». Οι διατάξεις της Συνθήκης, οι οποίες αφορούν τις επενδύσεις, παρατίθενται σε ΣΤΑΓΚΟΣ Π., Το νοµικό πλαίσιο των διεθνών επενδύσεων, ό.π., σελ. 596 επ. ΓΚΛΑΒΙΝΗΣ Π., Διεθνές Οικονοµικό Δίκαιο, ό.π., σελ BROWER Ch.N., STEVEN L.A., Who Then Should Judge? Developing The International Rule Of Law Under NAFTA Chapter 11, 2 Chicago Journal of International Law, spring 2001, σελ. 193 σε σελ

20 Οι ουσιαστικοί κανόνες προστασίας της NAFTA είναι πανοµοιότυποι µε αυτούς που περιλαµβάνονται στις νεώτερες διµερείς επενδυτικές συνθήκες της δεκαετίας του 90. Το γεγονός, ωστόσο, ότι το Κεφάλαιο 11 αποτελεί τµήµα µιας πολυµερούς συνθήκης µε ρυθµιστικό αντικείµενο όχι µόνο τις επενδύσεις αλλά και το εµπόριο, καθιστά την εφαρµογή τους σε αρκετές περιπτώσεις περισσότερο πολύπλοκη από αυτή των διατάξεων άλλων επενδυτικών συνθηκών 66. Το περιεχόµενο των ουσιαστικών διατάξεων της NAFTA προσοµοιάζει ιδιαιτέρως µε το µοντέλο διµερούς συνθήκης τόσο των ΗΠΑ όσο και του Καναδά 67, που συσπειρώθηκαν έναντι του Μεξικού, προκειµένου να συµπεριλάβουν αυξηµένες εγγυήσεις και να προστατεύσουν τους επενδυτές τους από την παρεµβατική µεξικανική πολιτική. Θεωρήθηκε µάλιστα επιτυχία της αµερικανικής διπλωµατίας το γεγονός ότι µια χώρα όπως το Μεξικό πιστή στη ρήτρα Calvo 68 και µε το αρνητικό προηγούµενο των απαλλοτριώσεων µε αποζηµιώσεις που υστερούσαν σε σχέση µε τα αµερικανικά µέτρα δέχτηκε να συνυπογράψει υψηλά µέτρα προστασίας για τους αµερικανούς και καναδούς επενδυτές, καθώς επίσης και να συναινέσει στην αποµάκρυνση της επίλυσης των διαφορών από τα εθνικά δικαστήρια και την υποβολή τους σε διεθνή διαιτησία, µε αποκλειστική πρωτοβουλία του ξένου επενδυτή. Δύσκολα εξηγείται, εποµένως, η µεταγενέστερη δυσαρέσκεια αλλά και έκπληξη των αναπτυγµένων κρατών µερών της NAFTA ως προς το περιεχόµενο των αιτηµάτων που υποβάλλονται στη διαιτησία από τους ξένους επενδυτές 69. Προβάλλεται πειστικά , PRICE D., An Overview Of The NAFTA Investment Chapter: Substantive Rules And Investor-State Dispute Settlement, ό.π., σελ Για παράδειγµα, προκειµένου να διευκρινιστεί εάν ένα φορολογικό µέτρο µπορεί να προκαλέσει αποζηµιωτέα στέρηση της περιουσίας του επενδυτή επιβάλλεται η αναδροµή και στο Κεφάλαιο 21 οι πράξεις των µονοπωλίων και των δηµόσιων επιχειρήσεων µπορεί να είναι αγώγιµες κατά το Κεφάλαιο 11, αλλά µόνο υπό τους ειδικότερους όρους του Κεφαλαίου 15 και τέλος οι περισσότερες από τις προστατευτικές εγγυήσεις του Κεφαλαίου 11, διέπονται από τις εξαιρέσεις και επιφυλάξεις των κρατών, όπως εµπεριέχονται στα Παραρτήµατα της Συµφωνίας. Υπήρχαν µάλιστα διατάξεις, τις οποίες ο Καναδάς δεν ήθελε να συµπεριλάβει στη NAFTA, µολονότι οι ίδιες διατάξεις υπήρχαν στη διµερή επενδυτική συνθήκη που είχε προγενέστερα υπογράψει µε τη Σοβιετική Ένωση. Όταν αυτό έγινε αντιληπτό ήταν τουλάχιστο δύσκολο για τον Καναδά να υποστηρίξει ότι η επίσηµη θέση του ήταν η παροχή ευνοϊκότερης µεταχείριση στους σοβιετικούς επενδυτές απ ό,τι στους αµερικανούς ή µεξικανούς επενδυτές. PRICE D., Chapter 11 - Investor-State Dispute Settlement: Frankenstein or Safety Valve? 26 Canada-United States Law Journal, Supplement to Vol. 26, 2001, σελ Για τη ρήτρα Calvo, βλ. κατωτ., σελ. 20. Βλ. σχετικά PRICE D., NAFTA Chapter 11 - Investor-State Dispute Settlement: Frankenstein Or Safety Valve? ό.π. σελ. 107 επ. Με την υπογραφή της NAFTA για πρώτη φορά δύο αναπτυγµένα κράτη µε αµφίδροµο όγκο εµπορικών και επενδυτικών συναλλαγών αναγκάζονται να λογοδοτήσουν για µέτρα µεταχείρισης, τα οποία επηρεάζουν τους επενδυτές του αντισυµβαλλόµενού τους κράτους. BROWER Ch.N., STEVEN L.A., Who Then Should Judge? Developing The International Rule Of Law Under NAFTA Chapter 11, ό.π., σελ , PRICE D., An Overview Of The NAFTA Investment Chapter: Substantive Rules And Investor-State Dispute Settlement, ό.π., σελ. 731, ALVAREZ G.A., PARC W.W., The New Face Of Investment Arbitration: NAFTA Chapter 11, 28 Yale Journal of International Law, 2003, σελ. 365 σε σελ. 370, DODGE W., Investor State Dispute Settlement Between Developed Countries: Reflections On The US-Australia Free Trade Agreement, 39 Vanderbilt Journal of Transnational Law, January 2006, σελ. 1 σε σελ. 3 και 16. Αντίθετα το Μεξικό είναι µάλλον ικανοποιηµένο από την εφαρµογή της συνθήκης τόσο στον τοµέα του εµπορίου όσο και στις επενδύσεις και συνεπώς αρνητικό σε ενδεχόµενη επαναδιαπραγµάτευση των όρων της. VICUÑA F.O., Carlos Calvo, Honorary NAFTA Citizen, 11 New York University Environmental Law Journal, 2002, σελ. 19 σε σελ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Καταθέσαµε σήµερα το πρωί το Σχέδιο Νόµου για τις Συµπράξεις ηµοσίου και Ιδιωτικού Τοµέα.

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Καταθέσαµε σήµερα το πρωί το Σχέδιο Νόµου για τις Συµπράξεις ηµοσίου και Ιδιωτικού Τοµέα. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Πέµπτη 4 Αυγούστου 2005 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Με αφορµή την κατάθεση σήµερα στη Βουλή του Σχεδίου Νόµου για τις Συµπράξεις ηµοσίου και Ιδιωτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.3.2013 COM(2013) 152 final 2013/0085 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) με τίτλο: «Διεθνικό και Ευρωπαϊκό Οικονομικό Δίκαιο και Εναλλακτικοί Τρόποι Επίλυσης των Διαφορών»

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) με τίτλο: «Διεθνικό και Ευρωπαϊκό Οικονομικό Δίκαιο και Εναλλακτικοί Τρόποι Επίλυσης των Διαφορών» Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) με τίτλο: «Διεθνικό και Ευρωπαϊκό Οικονομικό Δίκαιο και Εναλλακτικοί Τρόποι Επίλυσης των Διαφορών» Το νέο Π.Μ.Σ. Το νέο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 204-209 ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ P8_TA(206)0260 Επικύρωση και προσχώρηση στο πρωτόκολλο του 200 της σύμβασης επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Σύμβαση της Χάγης της 13 ης Ιανουαρίου 2000 σχετικά με τη διεθνή προστασία των ενηλίκων

Η Σύμβαση της Χάγης της 13 ης Ιανουαρίου 2000 σχετικά με τη διεθνή προστασία των ενηλίκων ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η Σύμβαση της Χάγης της 13 ης Ιανουαρίου 2000 σχετικά με τη διεθνή προστασία των

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 4: H GATT 1994

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 4: H GATT 1994 Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 4: H GATT 1994 Γιάννης Β. Αυγερινός, LL.M., Ph.D, yannis@avglaw.gr Σκοπός & Βασικές αρχές της GATT Προοίμιο «Οι Κυβερνήσεις Αναγνωρίζοντας ότι οι σχέσεις τους στον εμπορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Α.Ε. 5 Μαΐου 2017 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 21.9.2016 JOIN(2016) 43 final 2016/0298 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ,

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ, EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ Γνωμοδότηση 08/56 της ΚΕΑ σχετικά με την αναθεωρημένη συμφωνία που πρόκειται να υπογραφεί μεταξύ της Ευρωπόλ και της Eurojust Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές

Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με βασικές έννοιες της οδηγίας ΔΟΕΕ 13.08.2013 ESMA/2013/611 Ημερομηνία: 13.08.2013 ESMA/2013/611 Πίνακας περιεχομένων I. Πεδίο εφαρμογής 3 II. Ορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 21.5.2015 JOIN(2015) 24 final 2015/0110 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση για την ίση μεταχείριση ημεδαπών και αλλοδαπών στην κοινωνική ασφάλεια, 1962 Νο

Σύμβαση για την ίση μεταχείριση ημεδαπών και αλλοδαπών στην κοινωνική ασφάλεια, 1962 Νο Σύμβαση για την ίση μεταχείριση ημεδαπών και αλλοδαπών στην κοινωνική ασφάλεια, 1962 Νο. 118 1 Υιοθετήθηκε την 28η Ιουνίου 1962 από τη Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας κατά την 46η σύνοδό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 11.2.2016 COM(2016) 63 final 2016/0037 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY

EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY Γνωμοδότηση της Κοινής Εποπτικής Αρχής της Ευρωπόλ (Γνωμοδότηση 09/32) σχετικά με το σχέδιο κανόνων του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπόλ για τη λήψη πληροφοριών από πηγές

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 2: Από την GATT στον ΠΟΕ

Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 2: Από την GATT στον ΠΟΕ Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο Μάθημα 2: Από την GATT στον ΠΟΕ Γιάννης Β. Αυγερινός, LL.M., Ph.D, yannis@avglaw.gr Ιστορία: Χάρτης της Αβάνας (1948) UN Conference on Trade & Employment Page 2 Αβάνα, Κούβα:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 11.2.2016 COM(2016) 64 final 2016/0038 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη της συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των κρατών εταίρων της Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.2.2009 COM(2009)81 τελικό 2009/0023 (CNS) C6-0101/09 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη εκ µέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του πρωτοκόλλου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα 6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα «Εισαγωγή στην νομοθεσία που διέπει τις προμήθειες αμυντικού υλικού στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων.

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων. ΑΡΧΕΣ [ΤΗΣ ΧΑΓΗΣ (ΣΧΙΔΔ)] 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2 (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3 Προοίμιο Το κείμενο αυτό εκθέτει τις γενικές αρχές που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 8.12.2016 COM(2016) 779 final 2016/0385 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη θέση που πρέπει να λάβει η Ένωση, στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας των συμμετεχόντων

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Το παράρτημα αυτό περιέχει τον κατάλογο των νομικών βάσεων στις οποίες εφαρμόζεται η «συνήθης νομοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.1.2012 COM(2011) 938 τελικό 2011/0465 (COD)C7-0010/12 Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για ορισμένες διαδικασίες εφαρμογής της Συμφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Το ενδιαφέρον του µαθήµατος συγκεντρώνεται στη µελέτη του φαινοµένου της ρύθµισης ως µορφής δηµοσίας πολιτικής στο πεδίο της οικονοµίας. Παρουσιάζονται και εξετάζονται συγκριτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 211,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 211, ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ 18ΗΣ ΜΑΪΟΥ 2005 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΟΜΙΜΕΣ ΕΠΙΓΡΑΜΜΙΚΕΣ (ONLINE) ΜΟΥΣΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2059(INI)

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2059(INI) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου 2015/2059(INI) 8.11.2016 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 28.11.2016 JOIN(2016) 51 final 2016/0367 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.8.2012 COM(2012) 430 final 2012/0207 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό της θέσης της ΕΕ ενόψει της εξετάσεως του κανονισμού διεθνών τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Η επιλογή της προσήκουσας νομικής βάσης για το οικογενειακό δίκαιο Μελλοντικές προοπτικές

Η επιλογή της προσήκουσας νομικής βάσης για το οικογενειακό δίκαιο Μελλοντικές προοπτικές ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η επιλογή της προσήκουσας νομικής βάσης για το οικογενειακό δίκαιο Μελλοντικές προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20.11.2012 COM(2012) 677 final 2012/0320 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εξουσιοδότηση των κρατών μελών να κυρώσουν, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Αρθρο :0. Αρθρο :1 Πληροφορίες Νομολογίας & Αρθρογραφίας :12

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Αρθρο :0. Αρθρο :1 Πληροφορίες Νομολογίας & Αρθρογραφίας :12 + Μέγεθος Γραμμάτων - ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Ν 2735/1999: Διεθνής Εμπορική Διαιτησία (276274) Αρθρο :0 ΦΕΚ Α` ΝΟΜΟΣ ΥΠ` ΑΡΙΘ. 2735 Διεθνής Εμπορική Διαιτησία. Αρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση. του κ. Θανάση Λαβίδα. Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ. στη «ιηµερίδα Πρέσβεων»

Εισήγηση. του κ. Θανάση Λαβίδα. Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ. στη «ιηµερίδα Πρέσβεων» Εισήγηση του κ. Θανάση Λαβίδα Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ στη «ιηµερίδα Πρέσβεων» Υπουργείο Εξωτερικών Αθήνα, 31 Ιουλίου 2007 Αξιότιµοι Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι Πρέσβεις, Η ραγδαία

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010

ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010 ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ/ΑΠΟΜΙΜΗΣΗΣ (ACTA) B7-0618/2010 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχοντας υπόψη τα άρθρα 207 και 218 της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΡΘΡΟ 49 Β ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.10.2016 L 295/11 ΚΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2016/1904 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 14ης Ιουλίου 2016 για τη συμπλήρωση του κανονισμού (EE) αριθ. 1286/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Απριλίου 2010 σχετικά µε σχέδιο νόµου για την αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης και την αντιµετώπιση της φοροδιαφυγής (CON/2010/36) Εισαγωγή και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 29.1.2015 COM(2015) 20 final 2015/0012 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 17.12.2015 JOIN(2015) 35 final 2015/0303 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Τι είναι η δημόσια οικονομική Η Δημόσια Οικονομική μελετά το ρόλο του δημόσιου τομέα, του κράτους δηλαδή στην οικονομία. Βασική έμφαση δίνεται στο ρόλο των δημόσιων δαπανών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 27.6.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 308/2012 του F. M., ιταλικής ιθαγένειας, σχετικά με την πολιτική για τα δάση που εφαρμόζει η κυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Κανονισμού για το Κοινοτικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας

Πρόταση Κανονισμού για το Κοινοτικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας Νομικά στο Design 2005-2006 Παπανδρέου Ευάγγελος dpsd02045@syros.aegean.gr 12/01/06 Τι ισχύει σήμερα Πρόταση Κανονισμού για το Κοινοτικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας Ήδη από τη δεκαετία του 1960 δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Περιφερειακής Πολιτικής, Μεταφορών και Τουρισµού ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 10 Ιουλίου 2001 ΣΧΕ ΙΟ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Περιφερειακής Πολιτικής, Μεταφορών και Τουρισµού προς

Διαβάστε περισσότερα

11 η Διάλεξη «ΔΟΟ ρύθμισης του διεθνούς εμπορίου»

11 η Διάλεξη «ΔΟΟ ρύθμισης του διεθνούς εμπορίου» ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: Διεθνείς Οικονομικοί Οργανισμοί 11 η Διάλεξη «ΔΟΟ ρύθμισης του διεθνούς εμπορίου» ΠΟΕ - Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου. Ο Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις ΑΞΕ & Μέτρα Προσέλκυσης. Χρυσοβαλάντου Μήλλιου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Επιδράσεις ΑΞΕ & Μέτρα Προσέλκυσης. Χρυσοβαλάντου Μήλλιου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Επιδράσεις ΑΞΕ & Μέτρα Προσέλκυσης Χρυσοβαλάντου Μήλλιου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1. Επιδράσεις στη Χώρα Υποδοχής Μισθοί Σύμφωνα με τις περισσότερες εμπειρικές μελέτες oι ΠΕ προσφέρουν στην χώρα

Διαβάστε περισσότερα

EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 2014 (OR. en) 2013/0268 (COD) PE-CONS 30/14 JUSTCIV 32 PI 17 CODEC 339

EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 2014 (OR. en) 2013/0268 (COD) PE-CONS 30/14 JUSTCIV 32 PI 17 CODEC 339 EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 2014 (OR. en) 2013/0268 (COD) PE-CONS 30/14 JUSTCIV 32 PI 17 CODEC 339 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέμα: ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 18.7.2016 COM(2016) 460 final 2016/0218 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη σύναψη της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νοµική Σχολή Τοµέας Διεθνών Σπουδών Σίνα 14, Αθήνα Τηλ./fax: ,

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νοµική Σχολή Τοµέας Διεθνών Σπουδών Σίνα 14, Αθήνα Τηλ./fax: , ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νοµική Σχολή Τοµέας Διεθνών Σπουδών Σίνα 14, Αθήνα 10672 Τηλ./fax: 2103615812, www.law.uoa.gr Εφαρµογές Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 3.2.2016 JOIN(2016) 4 final 2016/0025 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε.

Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. Πρόσκληση υποβολής προσφορών για την επιλογή Συμβούλου που θα παρέχει εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. για την αξιοποίηση και βελτιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΗΘΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Νομική βάση Περιγραφή Διαδικαστικά στοιχεία 1

ΝΟΜΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΗΘΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Νομική βάση Περιγραφή Διαδικαστικά στοιχεία 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III ΝΟΜΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΗΘΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ 1 Άρθρο 14 Νομική βάση Περιγραφή Διαδικαστικά στοιχεία 1 Άρθρο 15 Άρθρο 16 Άρθρο 18 Άρθρο 19 Άρθρο 21 Άρθρο 24 Άρθρο 33 Υπηρεσίες γενικού

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Συμβάσεις/Δημόσιες συμβάσεις: έννοια και προσυμβατικό στάδιο Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο Συνεργασίας για την παρακολούθηση και διαρκή βελτίωση της Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων στην Ελλάδα

Πρωτόκολλο Συνεργασίας για την παρακολούθηση και διαρκή βελτίωση της Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων στην Ελλάδα Πρωτόκολλο Συνεργασίας για την παρακολούθηση και διαρκή βελτίωση της Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων στην Ελλάδα Στην Αθήνα, σήμερα Πέμπτη 24 Ιουλίου 2014, 1. Το Ελληνικό Δημόσιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS"

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ CROWDFUNDING KAI VENTURE CAPITALS Πειραιάς, 8 Μαΐου 2015 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS" Crowdfunding Το crowdfunding ή αλλιώς participative financing - («χρηματοδότηση από το πλήθος» -- «συμμετοχική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2016/0205(NLE)

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2016/0205(NLE) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 6.12.2016 2016/0205(NLE) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 004 Επιτροπή Αναφορών 009 9.0.007 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 077/007, του Dominique Voillemot, γαλλικής ιθαγένειας, επικεφαλής της αντιπροσωπείας των γαλλικών δικηγορικών

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου Η συζήτηση γύρω από το χρηματοπιστωτικό σύστημα συνήθως επικεντρώνεται στο θέμα του ποιές είναι οι πηγές χρηματοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη για τον καταναλωτή από την απελευθέρωση της ταχυδροµικής αγοράς στην Ελλάδα

Οφέλη για τον καταναλωτή από την απελευθέρωση της ταχυδροµικής αγοράς στην Ελλάδα Οφέλη για τον καταναλωτή από την απελευθέρωση της ταχυδροµικής αγοράς στην Ελλάδα Οµιλία Συνηγόρου του Καταναλωτή, κ. Ευάγγελου Ζερβέα, στην ηµερίδα της ΕΕΤΤ µε θέµα: «Προς την απελευθέρωση της Ταχυδροµικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 25.6.2014 COM(2014) 374 final 2014/0190 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για ορισμένες διαδικασίες εφαρμογής της συμφωνίας σταθεροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους Χαιρετισμός της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων στο Εργαστήριο με θέμα «Παιδική φτώχεια και ευημερία : 'Έμφαση στην κατάσταση των παιδιών μεταναστών στην Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση» 17 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ 10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ Όπως είδαµε στην Ενότητα 9, οι ΑΞΕ µπορούν να έχουν πολλές θετικές επιδράσεις στις χώρες υποδοχής τους. Οι αναµενόµενες αυτές θετικές επιδράσεις τους οδηγούν συχνά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ Τα μέρη επιβεβαιώνουν πως αμφότερα αντιλαμβάνονται ότι: 1. Μια απαλλοτρίωση μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση: α) περίπτωση άμεσης απαλλοτρίωσης συντρέχει όταν ορισμένη επένδυση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο. πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο. πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 25.10.2016 SWD(2016) 344 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2011/0437(COD) της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2011/0437(COD) της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου 2011/0437(COD) 4.7.2012 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου προς την Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ»

«ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νομική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ιούνιος 2016

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΑΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΑΕ 29 Μαΐου 2017 Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος συμβούλου ανάθεσης συμβουλευτικών υπηρεσιών για την αναζήτηση, επιλογή και πλήρωση θέσεων μελών Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Δημοσίων Συμμετοχών

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 13.2.2012 2011/0059(CNS) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 365/82 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1355/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Δεκεμβρίου 2014 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 391/2009 σχετικά με την έγκριση ορισμένων κωδίκων και συναφών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ. Εταίροι: Νοµικός Ιωάννης του Μηνά, και Αλκης Κορνήλιος του ηµητρίου. Άρθρο 1

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ. Εταίροι: Νοµικός Ιωάννης του Μηνά, και Αλκης Κορνήλιος του ηµητρίου. Άρθρο 1 ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ Ακριβές αντίγραφο από το πρωτότυπο που κατετέθην στα βιβλία εταιρειών του Πρωτοδικείου Αθηνών µε αυξ. Αριθµό 5427 το οποίο θεωρήθηκε για την νόµιµη σήµανση, Αθήνα, 6 Απριλίου 2006. Εταίροι:

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 123/16 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2015/752 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 29ης Απριλίου 2015 για ορισμένες διαδικασίες εφαρμογής της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης μεταξύ των Ευρωπαϊκών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Σκοπός Oι παρούσες οδηγίες αφορούν τη διαδικασία προέγκρισης μεθοδολογίας ενδοομιλικής τιμολόγησης ( APA")

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 4.10.2012 SWD(2012) 291 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση κανονισμού του

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

13844/14 ΠΜ/νκ/ΑΗΡ 1 DGG 1A

13844/14 ΠΜ/νκ/ΑΗΡ 1 DGG 1A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2014 (OR. en) 13844/14 ECOFIN 873 ENV 845 ENER 434 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου ΕΜΑ, 2ο τμήμα και Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους.

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. 19Α. (1) Οι τράπεζες διαθέτουν αξιόπιστες, αποτελεσματικές και πλήρεις στρατηγικές και διαδικασίες για την αξιολόγηση και τη διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Αναφορών 16.12.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0171/2012, του Klaus Träger, γερμανικής ιθαγένειας, σχετικά με διαφορετικές προθεσμίες παραγραφής στην

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων

Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Plus500CY Ltd. Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Περίληψη της Δήλωσης Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων 1. Εισαγωγή 1.1. Με τη συγκεκριμένη Δήλωση Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα