Tα Laser και οι εφαρμογές τους. Σοφία Κόττου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Tα Laser και οι εφαρμογές τους. Σοφία Κόττου"

Transcript

1 Tα Laser και οι εφαρμογές τους Σοφία Κόττου Μάιος 2009

2 Σκοπός της ανάπτυξης του θέματος είναι η συγκεντρωμένη παρουσίαση ιδιοτήτων και εφαρμογών της ακτινοβολίας Laser. Με την ταχύτατη εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας, η ακτινοβολία Laser έχει βρει εφαρμογές σε πολλούς και συχνά άσχετους μεταξύ τους επιστημονικούς κλάδους. Παρόλη όμως την προσπάθεια για ολοκληρωμένη καταγραφή των κυριότερων ιδιοτήτων και εφαρμογών της ακτινοβολίας Laser είναι βέβαιο πως σε μικρό χρονικό διάστημα η ανάπτυξη που ακολουθεί θα έχει γίνει ελλειπής. Είναι γενικότερα διαπιστωμένο πως η «Σύγχρονη Φυσική», τμήμα της οποίας αποτελεί το κεφάλαιο «Laser», χρειάζεται συνεχή ανανέωση, αν θέλει να «τιμά» το όνομά της. Η συγγραφή του κεφαλαίου αυτού, κυρίως ως προς τη διάταξή του, βασίστηκε στην εντυπωσιακή δουλειά του Rami Arieli και των συνεργατών του, μια κεφάτη επιστημονική ομάδα του Kansas State University, που παρουσιάζει τη θεωρία και πράξη των Laser, από την πλευρά του Φυσικού και του Μηχανολόγου, στην ιστοσελίδα: Η δουλειά της συγγραφέως αυτής της έκδοσης είχε επομένως την ευκολία του ήδη ανοικτού δρόμου από τους Αμερικάνους συνάδελφους, είχε όμως και τη δυσκολία της προσαρμογής του κειμένου σε περιβάλλον περισσότερο ιατρικό επικεντρωμένο στην πιο περιληπτική ανάλυση των βασικών λειτουργιών της συσκευής Laser και πιο εκτεταμένη ανάπτυξη των ιατρικών εφαρμογών. Οπωσδήποτε ευχαριστώ εκ βαθέων τους συγγραφείς του πρότυπου έργου, αφενός για την πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά τους, αφετέρου για την άδεια που μου παραχώρησαν για μετάφραση και διασκευή όσων παραγράφων του πονήματός τους έκρινα πως ήταν κατάλληλες για την εκπαίδευση των φοιτητών της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ. 2

3 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚA ΑΝΤΙΚΕIΜΕΝΑ Στο τέλος της ανάγνωσης του κεφαλαίου θα πρέπει να έχουν γίνει κατανοητά τα εξής: - Οι χαρακτηριστικές ιδιότητες της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας (ΗΜΑ) Laser - Η διαφορά της αυθόρμητης από την εξαναγκασμένη εκπομπή ΗΜΑ - Η διάταξη του συστήματος παραγωγής Laser - Ο μηχανισμός ενίσχυσης της ΗΜΑ - Οι εφαρμογές της ΗΜΑ Laser στις ιατρικές ειδικότητες - Οι εφαρμογές της ΗΜΑ Laser στην επιστήμη - Οι κίνδυνοι και η ασφάλεια κατά τη χρήση ΗΜΑ Laser 3

4 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ...2 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚA ΑΝΤΙΚΕIΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ LASER ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ (ΗΜΑ) Διάδοση της ΗΜΑ σε κενό Διάδοση της ΗΜΑ στην ύλη ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ LASER Μονοχρωματικότητα Κατευθυντικότητα Συμφασικότητα ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΗΜΑ LASER ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ BOHR ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΑΙ ΦΩΤΟΝΙΑ Η ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΗΜΑ ΦΩΤΟΝΙΩΝ, ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΗΣ ΥΛΗΣ Φασματοφωτόμετρο. Φάσμα απορρόφησης Το χρώμα του αίματος και της μελανίνης (οξυγονόμετρο, φωτο-εξάτμιση) ΑΥΘΟΡΜΗΤΗ ΕΚΠΟΜΠΗ ΗΜΑ ΦΩΤΟΝΙΩΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (ΘΕΡΜΙΚΗ) ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ-ΟΠΤΙΚΗ ΆΝΤΛΗΣΗ ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΗ ΕΚΠΟΜΠΗ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΡΥΘΜΟ ΡΟΗΣ ΦΩΤΟΝΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΥΘΟΡΜΗΤΗ ΕΚΠΟΜΠΗ ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΕΣ ΜΕΤΑΠΗΔΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΟΗ ΦΩΤΟΝΙΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ LASER ΤΡΙΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ LASER ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ Η ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟ ΕΝΕΡΓΟ ΥΛΙΚΟ Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΡΑΣΗΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΞΟΔΟ (ΣΥΖΕΥΞΗ ΕΞΟΔΟΥ) ΟΠΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ (ΟΠΤΙΚΟ ΑΝΤΗΧΕΙΟ) ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΑΣΙΜΑ ΚΥΜΑΤΑ ΤΟ ΜΗΚΟΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑΣ KΑΤΩΦΛΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Η ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ EΝΙΣΧΥΣΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΦΘΟΡΙΣΜΟΣ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΕΣ ΑΝΑΚΛΑΣΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΕΙΔΗ LASER ΚΑΙ ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ LASER ΑΕΡΙΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Αέρια ατόμων Laser He-Ne Laser ατμών μετάλλου Ηλίου Καδμίου Αέρια ιόντων Αέρια μορίων

5 Laser CO Laser N Laser (διεγερμένων) διμερών (excimer) Χημικό Laser Laser μακρινού υπέρυθρου (FIR, Far Infra Red) LASER ΣΤΕΡΕΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Laser ρουβινίου Laser νεοδυμίου Laser Αλεξανδρίτη (Cr +3 : BeAl 2 O 4 ) Laser τιτανίου σαπφείρου LASER ΥΓΡΟΥ (DYE-ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ) ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΑ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Ta Laser στην Οδοντιατρική Εφαρμογές σε μαλακούς ιστούς Εφαρμογές σε σκληρούς ιστούς όπως τα δόντια Τα Laser στη Δερματολογία Τα Laser στην Οφθαλμολογία ΤΑ LASER ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ. ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ LASER: ΜΑΛΑΚΑ (SOFT) LASERS ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ LASER ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΨΥΞΗ ΑΤΟΜΩΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΗΜΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΗΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ LASER ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΗΜΑ LASER ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΜΑ LASER ΜΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΣΤΟ Φως Laser και οφθαλμός ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ LASER ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ LASER ΣΕ ΟΜΑΔΕΣ, ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Επίπεδα Μέγιστης Επιτρεπόμενης Έκθεσης (ΜΕΕ) Οι τέσσερις ομάδες Η κατηγορία Ι Η κατηγορία ΙΙ Οι κατηγορίες ΙΙΙα και ΙΙΙβ Η κατηγορία IV...82 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 1. Εισαγωγή 1.1 Γενικά για την ακτινοβολία Laser H ακτινοβολία Laser ως θεωρία και τεχνολογία αναπτύσσεται συνεχώς από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 και σήμερα πλέον χρησιμοποιείται σε επιστημονικά πεδία ευρέου φάσματος, όπως η ιατρική, η επικοινωνία, η καθημερινή πράξη, οι στρατιωτικές και βιομηχανικές εφαρμογές. Επιγραμματικά το Laser είναι μια συσκευή που μετατρέπει ενέργεια διαφόρων μορφών (ηλεκτρομαγνητική, ηλεκτρική, χημική κ.ά.) σε ηλεκτρομαγνητική με ιδιόμορφα χαρακτηριστικά. Το ακρωνύμιο (ακρώνυμο) LASER (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) σημαίνει: Ενίσχυση Φωτός με Εξαναγκασμένη Εκπομπή Ακτινοβολίας. Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Laser μπορεί να ανήκει σε οποιοδήποτε τμήμα του ΗΜ φάσματος: ορατό, υπεριώδες, υπέρυθρο, ακτίνες Χ. 1.2 Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ) Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ) είναι ένα ημιτονοειδές κύμα στο οποίο ταλαντώνονται συμφασικά ένα ηλεκτρικό και ένα μαγνητικό πεδίο σε κάθετα μεταξύ τους επίπεδα. Αν θεωρήσουμε το σύστημα των τριών αξόνων ΟΧΥΖ με τρόπο ώστε το ηλεκτρομαγνητικό κύμα να διαδίδεται κατά μήκος του άξονα ΟΧ, τότε η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου και η ένταση του μαγνητικού πεδίου θα ταλαντώνονται στα επίπεδα ΟΧΥ και ΟΧΖ αντίστοιχα. Όπως κάθε ημιτονοειδής συνάρτηση, η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία χαρακτηρίζεται από τις φυσικές ποσότητες: μήκος κύματος (λ), και περίοδος (Τ) ή συχνότητα (ν). Το μήκος κύματος (λ) είναι η ελάχιστη απόσταση μεταξύ δύο γειτονικών σημείων της ταλάντωσης που έχουν την ίδια φάση στο διάγραμμα: πλάτος ταλάντωσης ως προς τη μετατόπιση στο χώρο. Περίοδος (Τ) είναι η ελάχιστη απόσταση μεταξύ δύο γειτονικών σημείων της ταλάντωσης που έχουν την ίδια φάση στο διάγραμμα: πλάτος ταλάντωσης ως προς τη μετατόπιση στο χρόνο. 6

7 Η ΗΜΑ διέπεται από τη θεμελιώδη σχέση: Ε = hv ή Ε = h c/λ, όπου E η ενέργεια της ΗΜΑ h η σταθερά του Planck v η συχνότητα ταλάντωσης, με v = c / λ c η ταχύτητα διάδοσης λ το μήκος κύματος Πίνακας 1 Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα [8] Η ΗΜΑ έχει συμπεριφορά που εξαρτάται από την ενέργειά της, επομένως και από τη συχνότητά της και από το μήκος κύματος. Μεγάλη ενέργεια (και συχνότητα) έχουν οι ακτίνες Χ και γ (στο ένα άκρο του φάσματος), ενώ μικρή ενέργεια έχουν τα ραδιοκύματα (Πίνακας 1). Το μήκος κύματος της ΗΜΑ αυξάνεται αντιστρόφως ανάλογα με την συχνότητα (και την ενέργεια) της ακτινοβολίας. Η ταχύτητα διάδοσης c της ΗΜΑ, δεν εξαρτάται από το είδος της ακτινοβολίας, αλλά μόνον από το μέσον διάδοσής της (κενό ή ύλη). 7

8 1.2.1 Διάδοση της ΗΜΑ σε κενό Η ΗΜΑ είναι ένα εγκάρσιο κύμα που διαδίδεται (και) στο κενό με σταθερή ταχύτητα: την ταχύτητα του φωτός (c), που είναι ανεξάρτητη από την ενέργεια και το μήκος κύματος της ακτινοβολίας. Δηλαδή το ορατό φως, τα ραδιοκύματα και οι ακτίνες Χ διαδίδονται όλα με την ίδια ταχύτητα. Η συχνότητα μιας περιοδικής κίνησης είναι ο αριθμός των πλήρων ταλαντώσεων στη μονάδα του χρόνου. Στην κυματική και στην ΗΜΑ η συχνότητα (v) είναι και ο αριθμός των μηκών κύματος (λ) στη μονάδα του χρόνου και ισχύει: c = λ * v Διάδοση της ΗΜΑ στην ύλη Όταν ΗΜΑ διαδίδεται μέσα από ύλη, η ταχύτητα διάδοσης (u) μειώνεται (σε σχέση με το κενό) κατά ένα συντελεστή n, όπου n ο δείκτης διάθλασης του υλικού. c ταχύτητα ΗΜΑ στο κενό Δηλαδή n = = u ταχύτητα ΗΜΑ στο υλικό Πολύ αραιά μέσα, όπως ο αέρας, θεωρείται πως έχουν n=1. Τα περισσότερα διαφανή (στο ορατό) μέσα έχουν n = 1,4 ως 1,8, ενώ τα υλικά που είναι διαφανή στο υπέρυθρο έχουν n = 2,0 ως 4,0. Η μειωμένη ταχύτητα της ΗΜΑ σε κάθε υλικό συνδέεται με αντίστοιχη μείωση του μήκους κύματος (σχήμα 1). Η φυσική ποσότητα που παραμένει αναλλοίωτη (όταν η ΗΜΑ περνά από ένα υλικό σε άλλο) είναι η συχνότητα της ακτινοβολίας. Εξαιτίας της μείωσης της ταχύτητας διάδοσης της ΗΜΑ (και παράλληλα του μήκους κύματος) καθώς η ακτινοβολία εισέρχεται σε υλικό οπτικά πυκνότερο, έχει ως αποτέλεσμα το γνωστό φαινόμενο της διάθλασης, δηλαδή ξαφνική αλλαγή στη διεύθυνση-πορεία της, το δε μέγεθος της γωνίας απόκλισης είναι τόσο μεγαλύτερο, όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά στον δείκτη διάθλασης. 8

9 Σχήμα 1. Mεταβολή του λ με μεταβολή του n [8] Όταν όμως λευκό φως προσπέσει σε διαφανές πρίσμα, εκτός από τη διάθλαση, παρατηρείται και ανάλυση του φωτός: το λευκό φως αναλύεται στα χρώματα του ουράνιου τόξου. Αυτό οφείλεται στο ότι ο δείκτης διάθλασης κάθε υλικού εξαρτάται από το μήκος κύματος της HMA. Δηλαδή κάθε συνιστώσα του λευκού φωτός (γειτονικά διαδοχικά μήκη κύματος από nm) θα διαθλαστεί με λίγο διαφορετική γωνία από τη γειτονική της. 1.3 Οι χαρακτηριστικές ιδιότητες της ακτινοβολίας Laser To κοινό φως (από τον ήλιο ή τις λάμπες φωτισμού) αποτελείται από πολλά διαφορετικά μήκη κύματος που διαδίδονται προς όλες τις κατευθύνσεις και δεν υπάρχει καμιά σχέση που να συνδέει τη φάση των κυμάτων μεταξύ τους. Η ΗΜΑ Laser έχει τρεις ιδιότητες-χαρακτηριστικά που δεν υπάρχουν στις άλλες ΗΜΑ. Ο συνδυασμός αυτών των ιδιοτήτων καθιστά τη δέσμη Laser ακτινοβολία με ιδιαίτερα μεγάλη πυκνότητα ισχύος Μονοχρωματικότητα Δηλαδή ένα μόνον χρώμα, ένα μόνον μήκος κύματος. Είναι γνωστό ότι όταν το κοινό λευκό φως διαπερνά ένα πρίσμα, αναλύεται στα συστατικά του που είναι τα βασικά χρώματα (του ουράνιου τόξου). Το μάτι μας όμως σε συνεργασία με τον εγκέφαλο δεν μπορούν να αναλύσουν το λευκό φως και το βλέπουν ως ένα χρώμα. Κάθε φως Laser είναι ένα μόνο χρώμα, ένα μόνο μήκος κύματος, παρόλο που στην πράξη το ένα μήκος κύματος «συνοδεύεται» αναπόφευκτα 9

10 από μια πολύ περιορισμένη ζώνη με μήκη κύματος λίγο μικρότερα και λίγο μεγαλύτερα του κεντρικού (φάσμα πολύ περιορισμένου εύρους) (σχήμα 2). Σχήμα 2. Η πραγματική διασπορά της τιμής του λ (αριστερά) σε σχέση με τη θεωρητική (δεξιά) [8] Κατευθυντικότητα Η εξερχόμενη δέσμη ΗΜΑ από τη συσκευή Laser έχει μια πορεία συγκεκριμένης κατεύθυνσης. Διαχέεται στη συνέχεια κατά μια γωνία απόκλισης, η οποία όμως είναι πολύ μικρότερη από τις αντίστοιχες άλλων πηγών ΗΜΑ. Μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ακτίνες της εξερχόμενης δέσμης είναι σχεδόν παράλληλες μεταξύ τους και το ισχυρό σήμα τους μπορεί να διανύσει πολύ μεγάλες αποστάσεις. Δέσμη Laser στέλνεται στην επιφάνεια της σελήνης, ανακλάται, επιστρέφει στη γη και μετρά την απόσταση των δυο ουρανίων σωμάτων με ακρίβεια χιλιοστού του μέτρου Συμφασικότητα Εφόσον η ΗΜΑ είναι κυματικό φαινόμενο, κάθε ηλεκτρομαγνητικό κύμα μπορεί να περιγραφηθεί ως το άθροισμα συνισταμένη ημιτονοειδών κυμάτων σε συνάρτηση με το χρόνο: y = A cos (ωt + φ) Όπου Α είναι το πλάτος ταλάντωσης ω = 2πν είναι η γωνιακή συχνότητα φ είναι η αρχική φάση του κύματος ωt + φ η στιγμιαία φάση του κύματος 10

11 Συμφασικά λέγονται τα κύματα που διατηρούν σταθερή τη σχετική φάση τους. Η ΗΜΑ Laser συναποτελείται από κύματα ίδιου μήκους κύματος που ξεκινούν την ίδια στιγμή από την πηγή τους (ενεργό υλικό), επομένως έχουν την ίδια φάση. Το άθροισμα αυτών των κυμάτων δίνει όμοιο κύμα μεγαλύτερου πλάτους ταλάντωσης. 2. Μηχανισμός δημιουργίας της ΗΜΑ Laser H HΜΑ Laser παράγεται μέσα στην ύλη και ο μηχανισμός δημιουργίας της έχει άμεση σχέση με τις ενεργειακές στιβάδες - επίπεδα των ατόμων της ύλης. 2.1 Το πρότυπο Bohr στη δομή του ατόμου Το πρότυπο Bohr δέχεται ότι το άτομο αποτελείται από ένα πυρήνα (στον οποίο είναι εγκαταστημένη σχεδόν όλη η μάζα) με θετικό ηλεκτρικό φορτίο (Ze) και ηλεκτρόνια που περιφέρονται σε καθορισμένες τροχιές γύρω από τον πυρήνα. Ζ είναι ο αριθμός των πρωτονίων του πυρήνα e είναι το φορτίο του ηλεκτρονίου (e = 1,6 x Coulomb) Σε κάθε «επιτρεπόμενη» τροχιά για τα ηλεκτρόνια αντιστοιχεί συγκεκριμένη τιμή ενέργειας. Το ενεργειακό επίπεδο είναι τόσο ψηλότερο όσο η τροχιά έχει μεγαλύτερη ακτίνα. Επομένως σε κάθε άτομο αντιστοιχούν συγκεκριμένα ενεργειακά επίπεδα ένα για κάθε τροχιά των ηλεκτρονίων του (οι ενδιάμεσες τιμές δεν είναι επιτρεπτές) (σχήμα 3). 11

12 Σχήμα 3. Επιτρεπόμενες τροχιές των ηλεκτρονίων και ενεργιακά επίπεδα [8] 2.2 Ενεργειακά επίπεδα και φωτόνια Γενικότερα σε κάθε άτομο και σε κάθε μόριο αντιστοιχεί μια ομάδα συγκεκριμένων (για το καθένα) ενεργειακών επιπέδων, στα οποία επιτρέπεται η διέγερση. Το χαμηλότερο ενεργειακό επίπεδο είναι και το προτιμητέο για κάθε υλικό. Όταν ένα άτομο δεχθεί ενέργεια (ηλεκτρική, χημική, θερμική κ.ά.) την απορροφούν τα ηλεκτρόνιά του που μεταπηδούν σε ψηλότερο ενεργειακό επίπεδο και τότε λέγεται ότι το άτομο είναι διεγερμένο. Όταν το άτομο εκπέμψει την περισσευούμενη ενέργεια, τα ηλεκτρόνιά του μεταπηδούν σε χαμηλότερο ενεργειακό επίπεδο και το άτομο αποδιεγείρεται. Η ενέργεια που θα «εγκαταλείψει» το άτομο είναι αριθμητικά ίση με την ενεργειακή διαφορά των επιπέδων «αναχώρησης» (ψηλότερο) και «άφιξης» (χαμηλότερο) του ή των ηλεκτρονίων. Η ενέργεια «εγκαταλείπει» το άτομο σε διακριτές ποσότητες που ονομάζονται κβάντα (ενέργειας), δηλαδή φωτόνια. Η μεταφορά μετάδοση ενέργειας προς και από ένα άτομο μπορεί να πραγματοποιηθεί με δυο διαφορετικούς τρόπους: (α) με συγκρούσεις με άλλα άτομα (μεταφορά κινητικής ενέργειας) (β) με απορρόφηση και εκπομπή ΗΜΑ Όσον αφορά τον μηχανισμό δημιουργίας της ΗΜΑ Laser, ο πρώτος τρόπος παρεμβαίνει (σε μερικά Laser) στην διαδικασία προετοιμασίας του ενεργού υλικού. Ο δεύτερος τρόπος είναι βασικότερος για την όλη διαδικασία και αναλύεται λεπτομερέστερα στα επόμενα υποκεφάλαια. Όταν ΗΜΑ απορροφάται ή εκπέμπεται από ένα υλικό, τα ηλεκτρόνια των ατόμων του υλικού μεταπηδούν σε ψηλότερη ή χαμηλότερη ενεργειακή στιβάδα αντίστοιχα, σύμφωνα με τη σχέση: E 2 - E 1 = hv = ћω Όπου: Ε 2 η ανώτερη ενεργειακή στιβάδα Ε 1 η κατώτερη h η σταθερά του Planck 12

13 ћ = h / 2π ν = η συχνότητα του κύματος ω = η γωνιακή συχνότητα Τα ηλεκτρόνια κάθε ατόμου θα απορροφήσουν και θα επανεκπέμψουν φωτόνια συγκεκριμένου μόνον μήκους κύματος, αυτού που αντιστοιχεί στη διαφορά των επιπέδων ενέργειας του ατόμου π.χ. Ε 2 Ε 1. Αυτά τα μήκη κύματος είναι τα «δακτυλικά αποτυπώματα» του ατόμου (σχήμα 4). Αν αέριο ατόμων νατρίου φωτιστεί με λευκό φως, θα απορροφήσει (και θα επανεκπέμψει, όταν θα είναι δυνατόν) μόνον την κίτρινη «συνιστώσα». Οι λάμπες νέου εκπέμπουν μόνον καθαρό κόκκινο φως, αυτό ακριβώς που απορροφά το αέριο όταν προσπέσει σε αυτό ευρύτερη ΗΜΑ. 2.3 Η απορρόφηση της ΗΜΑ φωτονίων, το χρώμα της ύλης Αναφέρθηκε προηγουμένως πως ένα υλικό απορροφά ένα φωτόνιο με την μεταπήδηση των ηλεκτρονίων των ατόμων του υλικού σε ψηλότερα ενεργειακά επίπεδα, δηλαδή με διεγέρσεις. Αυτό αφορά την «μικροσκοπική» άποψη. Σε μακροσκοπική θεώρηση, όταν ΗΜΑ διαπερνά ύλη, μέρος της απορροφάται, ενώ το υπόλοιπο την διαπερνά. Η ένταση της εξερχόμενης ακτινοβολίας (Ι) από ένα ομοιογενές υλικό πάχους x, περιγράφεται από την (πειραματική) εκθετική εξίσωση. Ι = Ι ο e -αx όπου Ι ο η ένταση της εισερχόμενης ακτινοβολίας και α ο συντελεστής απορρόφησης του υλικού, που είναι διαφορετικός για κάθε υλικό, εξαρτάται όμως και από το μήκος κύματος της ακτινοβολίας. 13

14 Σχήμα 4. Επιτρεπόμενα ενεργιακά επίπεδα και η μετασταθερή κατάσταση [5] Για να αλληλεπιδράσει HMA με ένα υλικό (π.χ. το Laser με βιολογικό ιστό) πρέπει η ενέργεια της ακτινοβολίας να απορροφηθεί από τα άτομα ή μόρια του υλικού. Ένα στέρεο σώμα έχει το χρώμα της ακτινοβολίας που ανακλά. Αν φωτισθεί με λευκό φως θα απορροφήσει ένα μέρος της ακτινοβολίας (κάποια μήκη κύματος) και την υπόλοιπη ακτινοβολία (τα υπόλοιπα μήκη κύματος) θα την επανεκπέμψει στο περιβάλλον. Το μάτι του παρατηρητή δέχεται τη συνισταμένη των μηκών κύματος που ανακλώνται στο υλικό σώμα και την ερμηνεύει ως το χρώμα του στερεού σώματος. Λίγο διαφορετική είναι η περίπτωση των υγρών των οποίων το χρώμα καθορίζεται από τη συνισταμένη των μηκών κύματος που διαπερνούν τη μάζα τους (όχι τα ανακλώμενα). Ο τρόπος απορρόφησης φωτός από τα άτομα καθορίζεται από τις ενεργειακές αποστάσεις των τροχιών των ηλεκτρονίων τους. Δύο τροχιές μπορεί να απέχουν κατά ενέργεια που αντιστοιχεί στο ορατό ή στην περιοχή Χ ή στην περιοχή του υπέρυθρου. Τα μόρια και οι κρυσταλλικές δομές συνιστούν πιο πολύπλοκα συστήματα, συνήθως πιο σταθερά, δηλαδή οι μεταπηδήσεις ηλεκτρονίων «κοστίζουν» μεγαλύτερο ποσό ενέργειας. Για παράδειγμα, όταν ενώνεται το νάτριο με χλώριο παράγεται το χλωριούχο νάτριο, το γνωστό μας αλάτι. Η ενέργεια που απορροφά το νάτριο είναι στο ορατό και το χρώμα του είναι προς το κίτρινο (αυτό που ανακλά-επανεκπέμπει). Το αλάτι απορροφά στο υπεριώδες και το χρώμα του είναι άσπρο (επανεκπέμπει όλο το ορατό). Τα μέταλλα δίνουν χαρακτηριστικά ζωηρά χρώματα (κόκκινο του καδμίου, κίτρινο του χρωμίου, μπλε του κοβαλτίου) που συναντάμε και σε φυσικά συστήματα. Σίδηρος υπάρχει στη αιμοσφαιρίνη (που μεταφέρει το οξυγόνο στο αίμα) και μαγνήσιο στη χλωροφύλλη (χρωστική για τη φωτοσύνθεση). Χημικά συμπλέγματα με κατάλληλες «ενεργειακές αποστάσεις» περιέχονται στην καροτίνη (τύπος βιταμίνης Α) και στην χρυσοκίτρινη χρωστική του αμφιβληστροειδή χιτώνα. 14

15 2.3.1 Φασματοφωτόμετρο. Φάσμα απορρόφησης Είναι η συσκευή με την οποία μετράται η απορρόφηση φωτός από ένα υλικό. Περιέχει μια πηγή λευκού φωτός και έναν αναλυτή, π.χ. πρίσμα από ειδικό διαφανές υλικό, που αναλύει το λευκό φως στις συνιστώσες του. Η πρώτη συνιστώσα οδηγείται και προσπίτει στο υπό έρευνα υλικό με το οποίο έχει παρασκευασθεί κατάλληλο διάλυμα γνωστής συγκέντρωσης. Ανιχνευτική διάταξη (από την άλλη-απέναντι μεριά του διαλύματος) μετρά με ακρίβεια την ένταση του εξερχόμενου φωτός και υπολογίζει το ποσοστό της ακτινοβολίας που απορροφήθηκε. Το ίδιο επαναλαμβάνεται για όλες τις συνιστώσες του αρχικού φωτός. Στην έξοδο της διάταξης λαμβάνεται το φάσμα απορρόφησης του συγκεκριμένου υλικού, δηλαδή μια γραφική παράσταση στην οποία ο κατακόρυφος άξονας είναι ο συντελεστής απορρόφησης και ο οριζόντιος άξονας το μήκος κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Τα βιολογικά υλικά έχουν συνήθως πολύπλοκα φάσματα απορρόφησης. Όταν οι «γραμμές» απορρόφησης είναι πυκνές, στην πράξη δεν ξεχωρίζονται και το αποτέλεσμα είναι μια συνεχής καμπύλη (συνεχές φάσμα) Το χρώμα του αίματος και της μελανίνης (οξυγονόμετρο, φωτοεξάτμιση) Εκτός από το συντελεστή απορρόφησης, το χρώμα μιας ουσίας εξαρτάται και από τη συγκέντρωση των μορίων. Το αίμα μιας πληγής είναι σκούρο κόκκινο, αν όμως διαλυθεί σε νερό, γίνεται ροζ. Η χρωστική του αίματος απορροφά έντονα το πράσινο και επιτρέπει στο κόκκινο «να περάσει ελεύθερα» μέσα από τη μάζα του. Όμως το «τελικό» ποσοστό της απορρόφησης καθορίζεται από την πυκνότητα των μορίων της ουσίας. Η αιμοσφαιρίνη περιέχει την αιματίνη, μια ένωση πρωτοπορφυρίνης και σιδήρου που απορροφά στο ορατό φως και δίνει στο μόριο το χαρακτηριστικό του χρώμα. Η ένωση αυτή έχει επίσης την ικανότητα να δεσμεύει οξυγόνο. Όμως, όταν έχει δεσμευμένο οξυγόνο, το χρώμα της αλλάζει. Συνέπεια αυτού είναι ότι το οξυγονομένο (αρτηριακό) αίμα είναι έντονο κόκκινο, ενώ το φτωχό σε οξυγόνο (φλεβικό) αίμα είναι πιο σκούρο. 15

16 Το οξυγονόμετρο μετρά την περιεκτικότητα του αίματος σε οξυγόνο με την επεξεργασία του φάσματος απορρόφησης του αίματος. Παρόμοια λειτουργία έχει και η συσκευή μέτρησης του σακχάρου στο αίμα. Η μελανίνη είναι μια καφέ χρωστική που βρίσκεται στο δέρμα. Απορροφά σε όλα τα μήκη κύματος του ορατού, όπως ένα μαύρο αντικείμενο, όμως η απορρόφησή της είναι εντονότερη στα μικρότερα μήκη κύματος, με αποτέλεσμα τη σκούρα κιτρινο-κόκκινη απόχρωση του καφέ. Προκειμένου να επέμβουμε με HMA Laser στο ανθρώπινο σώμα, πρέπει να είναι γνωστός ο τρόπος απορρόφησης της ακτινοβολίας, η εξάρτηση της απορρόφησης από το μήκος κύματος και οι μεταβολές στην απορρόφηση που οφείλονται σε χημικές αντιδράσεις. Σε γενικές γραμμές, ο μαλακός ιστός συνιστάται κατά 70% από νερό με ποικίλλες συγκεντρώσεις βιολογικών μορίων τα οποία απορροφούν αναλόγως την ΗΜΑ στην περιοχή του υπέρυθρου, ορατού ή υπεριώδους. Το ίδιο το νερό, ενώ είναι διαφανές στο ορατό, απορροφά έντονα και το υπεριώδες (κάτω των 300 nm) και το υπέρυθρο (πάνω από τα 1300 nm). Οι πρωτεϊνες γενικά απορροφούν περισσότερο στο υπεριώδες από όσο στο ορατό. Συνέπεια των ανωτέρω είναι ότι οι μαλακοί ιστοί απορροφούν τις υπεριώδεις ακτίνες και τα μικρά μήκη κύματος του ορατού (μπλε και πράσινο), ενώ αφήνουν πιο «ελεύθερο πέρασμα» στο κόκκινο και το εγγύς υπέρυθρο. Το υπέρυθρο Laser του Nd:YAG ή του CO 2 μπορεί να δώσει ισχυρή ΗΜΑ, προσφιλές εργαλείο στην φωτο-εξάτμιση. Η ακτίνα του Nd:YAG (1064 nm) δεν απορροφάται από το αίμα, το νερό ή τους ιστούς, αλλά μεταδίδει αποδοτικά μεγάλο ποσό ενέργειας στους περισσότερους ιστούς μέσω έντονης διάχυσης, η οποία δεν εξαρτάται από το μήκος κύματος. Η ακτίνα του CO 2 (10600 nm) αντίθετα, απορροφάται πολύ από το νερό. Πάχος ύδατος 50 μm απορροφά 99% της υπέρυθρης δέσμης του Laser CO 2. Η υπέρυθρη ακτίνα του Er:YAG απορροφάται επίσης έντονα, αλλά επειδή το μήκος κύματος είναι μικρότερο του αντίστοιχου CO 2, η δέσμη του μπορεί να εστιαστεί σε μικρές διατομές και να καταστεί ικανή να τρυπήσει οστά ή το σμάλτο των δοντιών. Η εξάρτηση της απορρόφησης από το είδος των μορίων και του βιολογικού ιστού καθιστά δυνατή χειρουργική επέμβαση μεγάλης ακρίβειας. 16

17 Παράδειγμα η επέμβαση στον οφθαλμό. Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας αποτελείται από επάλληλα στρώματα ιστών, το καθένα από τα οποία περιέχει διαφορετικά κύτταρα: φωτοϋποδοχείς, αίμα, μελανίνη κλπ. Ο χειρουργός θα χρησιμοποιήσει το κόκκινο του Laser Kr, όταν θελήσει να «πειράξει» τα μόρια της μελανίνης στη χρωστική του επιθήλιου, ενώ το πράσινο του Laser Αr θα απορροφηθεί από το αίμα σχηματίζοντας συσσωματώματα. Το ορατό φως απορροφάται πολύ λίγο στο φακό του οφθαλμού, ενώ απορροφάται έντονα στους φωτοϋποδοχείς, δηλαδή τα κύτταρα του αμφιβληστροειδή που μετατρέπουν την ορατή ακτινοβολία σε ηλεκτρικούς παλμούς, που «ταξιδεύουν» στο οπτικό νεύρο και καταλήγουν στον οπτικό φλοίο του εγκεφάλου. 2.4 Αυθόρμητη εκπομπή ΗΜΑ φωτονίων Μια από τις βασικές αρχές της φυσικής (κυρίως της θερμοδυναμικής) είναι ότι κάθε φυσικό σύστημα τείνει να βρίσκεται στην κατώτερη επιτρεπόμενη ενεργειακή κατάσταση (επίπεδο), που καλείται και θεμελιώδης. Όταν προσφέρεται ενέργεια στο σύστημα, τα άτομα του υλικού διεγείρονται και το σύστημα μεταπηδά σε ανώτερη ενεργειακή κατάσταση (επίπεδο). Οι όροι «διεγερμένα άτομα», «διεγερμένη κατάσταση» και «διεγερμένα ηλεκτρόνια» αποκτούν εδώ την ίδια έννοια. Τα διεγερμένα ηλεκτρόνια θα παραμείνουν κάποιο μικρό χρονικό διάστημα σε αυτήν την κατάσταση και θα επανέλθουν στη θεμελειώδη εκπέμποντας την περίσσεια ενέργεια στο περιβάλλον με τη μορφή ΗMA φωτόνια των οποίων η ενέργεια θα είναι ακριβώς ίση με την ενεργειακή διαφορά του ανώτερου (εκκίνησης) με το κατώτερο επίπεδο (άφιξης). Κάθε διεγερμένο άτομο ενός υλικού εκπέμπει το φωτόνιό του σε τυχαία χρονική στιγμή και εντελώς ανεξάρτητα από το πότε θα εκπέμψει το διπλανό ή το παραδιπλανό άτομο. Αυτή η τυχαία και ανεξάρτητη εκπομπή φωτονίων από μια διεγερμένη ομάδα ατόμων, καλείται αυθόρμητη εκπομπή. 17

18 Η αυθόρμητη εκπομπή ανήκει σε μια ομάδα διεργασιών που καλούνται διεργασίες χαλάρωσης (relaxation processes), μέσω των οποίων ομάδα διεγερμένων ατόμων επιστρέφει σε ισορροπία (θεμελιώδης κατάσταση). Η κλασική θεωρία προϋποθέτει ότι οι συχνότητες της εκπεμπόμενης ΗΜΑ από τα διεγερμένα άτομα θα είναι οι συγκεκριμένες χαρακτηριστικές συχνότητες των ατόμων αυτών, δηλαδή το εκπεμπόμενο φάσμα θα είναι ταυτόσημο με το απορροφούμενο. Όμως η κλασσική θεωρία δεν είναι αρκετή για να ερμηνεύσει φαινόμενα όπως ο φθορισμός (εκπομπή ΗΜΑ ταυτόχρονη με την απορρόφηση, μεγαλύτερου όμως μήκους κύματος) και ο φωσφορισμός (εκπομπή ΗΜΑ που διαρκεί αρκετό χρόνο μετά την απορρόφηση). 2.5 Θερμοδυναμική (θερμική) ισορροπία Από τη θεωρία της θερμοδυναμικής είναι γνωστό ότι μια ομάδα ατόμων σε θερμοκρασία Τ ( ο Κ), σε θερμοδυναμική ισορροπία με το περιβάλλον, κατανέμεται με τρόπο ώστε σε κάθε ενεργειακό επίπεδο να υπάρχουν τόσα άτομα (πληθυσμός), ώστε να ικανοποιείται η εξίσωση Boltzmann: N i = const * e E i /kt N i ο πληθυσμός του ενεργειακού επιπέδου E i (αριθμός ατόμων ανά μονάδα όγκου) k η σταθερά Boltzmann = 1,38 * Joule/ o K T η απόλυτη θερμοκρασία ( ο Κ) Σχήμα 5. Η κατανομή του πληθυσμού [8] 18

19 Η εξίσωση δείχνει ότι ο πληθυσμός κάθε ενεργειακού επιπέδου αυξάνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας και μειώνεται με την αύξηση του «ύψους» του ενεργειακού επιπέδου (σχήμα 5). 2.6 Αντιστροφή πληθυσμών-οπτική Άντληση Γενικότερα ισχύει πως ο πληθυσμός των υψηλότερων ενεργειακών καταστάσεων είναι μικρότερος από τον αντίστοιχο χαμηλότερης ενεργειακής στάθμης. Σε ένα υλικό φυσιολογικής κατάστασης, ένα προσπίπτον φωτόνιο θα απορροφηθεί από ένα άτομο που θα «ανεβεί» με ψηλότερη ενεργειακή κατάσταση-στάθμη. Όταν σε ένα υλικό (πολλά άτομα) προσφερθεί αρκετή ενέργεια είναι δυνατόν να παρατηρηθεί «αντιστροφή πληθυσμών» δηλαδή τουλάχιστον ένα ενεργειακό επίπεδο να αποκτήσει (προσωρινό) πληθυσμό μεγαλύτερο από ένα από τα «κατώτερα» από αυτό επίπεδα (σχήμα 6). Σχήμα 6. Αντιστροφή πληθυσμού [8] Η αντιστροφή πληθυσμών είναι μια από τις προ-απαιτούμενες καταστάσεις για τη δημιουργία της HMA Laser. Η αύξηση του αριθμού των διεγερμένων ατόμων καλείται άντληση (pumping) και αν γίνει με ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία καλείται οπτική άντληση. 19

20 2.7 Εξαναγκασμένη εκπομπή Τα άτομα παραμένουν στην διεγερμένη κατάσταση για πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, της τάξης των 10-8 του δευτερολέπτου. Επιστρέφουν στη χαμηλότερη ενεργειακή κατάσταση με αυθόρμητη εκπομπή (ενέργειας) (σχήμα 7). Κάθε ενεργειακό επίπεδο έχει μια «μέση ζωή» που το χαρακτηρίζει. Με την παρέλευση μιας μέσης ζωής θα έχουν απομείνει στη διεγερμένη αυτή κατάσταση: 1/e ή 37% των διεγερμένων ατόμων. Η κβαντική θεωρία περιγράφει την «κατάβαση» από ένα ενεργειακό επίπεδο σε άλλο ως στατιστική πιθανότητα. Η πιθανότητα μετάβασης από υψηλότερο σε χαμηλότερο ενεργειακό επίπεδο είναι αντιστρόφως ανάλογη της μέσης ζωής του υψηλότερου ενεργειακού επιπέδου. Η μετάβαση πραγματοποιείται ακολουθώντας κάποιους συγκεκριμένους κανόνες επιλογής (π.χ. οι πιθανότητες διαμοιράζονται μεταξύ των μεταβάσεων από το επίπεδο 4 3 ή 4 2 ή 4 1). Όταν η πιθανότητα μετάβασης (εγκατάλειψης) από ένα ενεργειακό επίπεδο είναι χαμηλή και η μέση ζωή του της τάξης του 10-3 του δευτερολέπτου, το ενεργειακό επίπεδο καλείται μετασταθερό και μπορεί να συγκεντρώσει μεγάλο πληθυσμό ατόμων. Η ύπαρξη μετασταθερού ενεργειακού επιπέδου είναι απαραίτητη ιδιότητα του υλικού που θα εκπέμψει την ΗΜΑ Laser (σχήμα 4). Σε κατάσταση αντιστροφής πληθυσμών μεταξύ δυο ενεργειακών επιπέδων υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ότι τυχόν πρόσπτωση φωτονίου κατάλληλης ενέργειας θα εξαναγκάσει το διεγερμένο άτομο να επιστρέψει στο χαμηλότερο ενεργειακό επίπεδο εκπέμποντας ένα δεύτερο, ίδιο, φωτόνιο. Σχήμα 7. Αυθόρμητη και εξαναγκασμένη εκπομπή [8] 20

21 Η πιθανότητα της εξαναγκασμένης εκπομπής εξαρτάται από την ενέργεια του προσπίπτοντος φωτονίου και τη σχέση της με την ενεργειακή διαφορά του αρχικού με το τελικό επίπεδο της μεταπήδησης-μετάβασης (σχήμα 7). Δηλαδή κατά την εξαναγκασμένη εκπομπή το εκπεμπόμενο φωτόνιο είναι ίδιο με το προσπίπτον φωτόνιο και έχουν (α) ίδιο μήκος κύματος (άρα και συχνότητα) μονοχρωματικότητα (β) ίδια κατεύθυνση στο χώρο κατευθυντικότητα (γ) ίδια φάση συμφασικότητα Αυτές είναι και οι ιδιότητες του φωτός Laser. Ως αποτέλεσμα της διαδικασίας της εξαναγκασμένης εκπομπής έχουμε την παραγωγή δύο ή περισσοτέρων ταυτόσημων φωτονίων, όταν ένα φωτόνιο προσπέσει σε κατάλληλα διεγερμένο άτομο. Επομένως έχουμε ενίσχυση της ΗΜΑ με την έννοια ότι αυξάνεται ο αριθμός των παραγομένων φωτονίων (σχήμα 8). Σχήμα 8. Εξαναγκασμένη και ταυτόχρονη εκπομπή [5] 2.8 Εξισώσεις για το ρυθμό ροής φωτονίων κατά την αυθόρμητη εκπομπή Για λόγους απλούστευσης θεωρούμε πως: (α) το υλικό αποτελείται από πολλά ίδια άτομα (β) κάθε άτομο έχει μόνον δυο ενεργειακά επίπεδα: E 1 και Ε 2 (γ) ο μοναδικός μηχανισμός αποδιέγερσης είναι η αυθόρμητη εκπομπή (δ) στη χρονική στιγμή t υπάρχουν Ν 1 άτομα στο ενεργειακό επίπεδο Ε 1 και Ν 2 άτομα στο επίπεδο Ε 2. Αν t 2 η μέση ζωή στο ενεργειακό επίπεδο Ε 2 και g 21 η σταθερά μετάβασης από το επίπεδο 2 στο επίπεδο 1, ισχύει: 21

22 t 2 = 1/g 21 και N 2 (t) = N 2 (0) exp(- g 21 t) N 2 (0) exp (- t/t 2 ) Δηλαδή έχουμε μια εκθετική μείωση του πληθυσμού του επιπέδου Ε 2. Σημειώνεται ότι η αυθόρμητη εκπομπή δεν επηρεάζεται από τον πληθυσμό του χαμηλότερου επιπέδου Ε Εξαναγκασμένες μεταπηδήσεις και ροή φωτονίων Το οπτικό σήμα είναι ένα ταλαντούμενο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο και κάθε άτομο μπορεί να περιγραφηθεί ως ηλεκτρικό δίπολο. Όταν οπτικό σήμα κατάλληλης ενέργειας (hv = E 2 -E 1 ) πλησιάσει ένα σύνολο όμοιων ατόμων, θα αρχίσουν να ταλαντώνονται και τα άτομα που βρίσκονται στο ενεργειακό επίπεδο Ε 1 και τα άτομα του ενεργειακού επιπέδου Ε 2. Επομένως θα ξεκινήσουν δυο εξαναγκασμένες διαδικασίες: απορρόφηση και εκπομπή. Πολλά από τα άτομα του επιπέδου Ε 1 θα απορροφήσουν ενέργεια με ρυθμό ανάλογο του γινομένου: πυκνότητα προσπιπτόντων φωτονίων επί τον πληθυσμό του επιπέδου Ε 1. Κάθε φωτόνιο μπορεί να διεγείρει ένα άτομο. Το οπτικό σήμα προκαλεί συγχρόνως και μεταπηδήσεις-αποδιεγέρσεις από το επίπεδο Ε 2 στο επίπεδο Ε 1. Ο ρυθμός εξαναγκασμένης εκπομπής είναι ανάλογος του γινόμενου: πυκνότητα προσπιπτόντων φωτονίων επί τον πληθυσμό του επιπέδου Ε 2. Υπάρχει μια σταθερά αναλογίας Κ στα δυο προαναφερθέντα γινόμενα, η τιμή της οποίας εξαρτάται από τη συχνότητα των προσπιπτόντων φωτονίων και έχει μέγιστη τιμή όταν είναι ίση με την συχνότητα μεταπήδησης. Σε κάθε μεταπήδηση αντιστοιχεί μια λεπτή ζώνη συχνοτήτων. Αν η συχνότητα του προσπίπτοντος φωτονίου ανήκει σε αυτήν την λεπτή ζώνη, η μεταπήδηση μπορεί να συμβεί, αλλιώς η σταθερά αναλογίας είναι μηδέν. Η αυθόρμητη εκπομπή και η εξαναγκασμένη εκπομπή συμβαίνουν παράλληλα και ανεξάρτητα η μια από την άλλη. Οι ρυθμοί τους μπορούν να προστεθούν. Όμως η εξαναγκασμένη εκπομπή είναι αποτέλεσμα συντονισμού του ατόμου στο προσπίπτον σήμα και παράγονται δυο 22

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Β _70 Β. Μονοχρωματική ακτίνα πράσινου φωτός διαδίδεται αρχικά στον αέρα. Στη πορεία της δέσμης έχουμε τοποθετήσει στη σειρά τρία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής 1. To βάθος µιας πισίνας φαίνεται από παρατηρητή εκτός της πισίνας µικρότερο από το πραγµατικό, λόγω του φαινοµένου της: α. ανάκλασης β. διάθλασης γ. διάχυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα Δ 4_2149 Άτομο υδρογόνου βρίσκεται σε κατάσταση όπου η στροφορμή του είναι ίση με 3,15 10-34 J s. Δ1) Σε ποια στάθμη βρίσκεται το ηλεκτρόνιο; Δ2) Αν το άτομο έφθασε στην προηγούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 4. Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. Μονάδες 8

Μονάδες 4. Β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. Μονάδες 8 Β.1 Μονοχρωματική δέσμη φωτός, περνάει από τον αέρα σε ένα κομμάτι γυαλί. Το μήκος κύματος της δέσμης φωτός όταν αυτή περάσει από τον αέρα στο γυαλί: α. θα αυξηθεί β. θα μειωθεί γ. θα παραμείνει αμετάβλητο

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Υλικό Φυσικής-Χημείας 1 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Υλικό Φυσικής-Χημείας 2 Το Φως 1) Δέσμη λευκού φωτός προσπίπτει στην επιφάνεια ενός πρίσματος όπως δείχνει το σχήμα και κατά την έξοδο από

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Σκοπός Μέθοδος 14 Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Η άσκηση αυτή αποσκοπεί στην κατανόηση της αρχή λειτουργίας του οπτικού φασματοσκόπιου και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Δ 4_2153 Δύο μονοχρωματικές ακτινοβολίες (1) και (2), που αρχικά διαδίδονται στο κενό με μήκη κύματος λ ο1 = 4 nm και λ ο2 = 6 nm

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ-ΦΩΣ ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ ΠΟΥ ΗΣΟΥΝΑ ΦΩΣ ΜΟΥ ΠΥΛΗΤΟΥΗΧΟΥ ΤΟΦΩΣΤΟΥΗΛΙΟΥ SOUNDTRACK ΑΠΌ ΜΑΛΛΙΑ ΚΟΥΒΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Θέμα 1 ο ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Στα ερωτήματα 1 5 του πρώτου θέματος, να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα της απάντησης που θεωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 ΚίνησηΚυµάτων ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά Κυµατικής Είδη κυµάτων: ιαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της ιάδοσης κυµάτων ΗΕξίσωσητουΚύµατος Κανόνας

Διαβάστε περισσότερα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα 7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα Εισαγωγή ορισμοί Φύση του φωτός Πηγές φωτός Δείκτης διάθλασης Ανάκλαση Δημιουργία ειδώλων από κάτοπτρα Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/katsiki Ηφύσητουφωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5)

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 011-01 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/1/11 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά?

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? (Μη-μαγνητικά, μη-αγώγιμα, διαφανή στερεά ή υγρά με πυκνή, σχετικά κανονική διάταξη δομικών λίθων). Γραμμικά πολωμένο κύμα προσπίπτει σε ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης.

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. Ο9 Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. 1 Σκοπός Όταν αναλύεται το φως που εκπέμπεται από ένα σώμα τότε λαμβάνεται το φάσμα του. Ειδικά το φάσμα των αερίων αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε.

Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε. Άσκηση 6 Μελέτη φασμάτων Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Η βαθμολογία φασματοσκοπίου και η μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Αν ένα οπτικό µέσο Α µε δείκτη διάθλασης n Α είναι οπτικά πυκνότερο από ένα άλλο οπτικό µέσο Β µε δείκτη διάθλασης n Β και τα µήκη κύµατος του φωτός στα δυο µέσα είναι λ

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Light Amplification by Stimulated Emission

Light Amplification by Stimulated Emission Light Amplification by Stimulated Emission Ο όρος λέιζερ προέρχεται από το αγγλικό ακρωνύμιο Laser: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) που αποδίδεται στα ελληνικά ως ενίσχυση φωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : ΚΥΜΑΤΑ Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασµένες; α Η υπέρυθρη ακτινοβολία έχει µήκη κύµατος µεγαλύτερα από

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Προτεινόμενα Θέματα Θέμα ο Ένα σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους Α. Η φάση της ταλάντωσης μεταβάλλεται με το χρόνο όπως δείχνει το παρακάτω σχήμα : φ(rad) 2π π 6

Διαβάστε περισσότερα

L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation

L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Σύµφωνο Ενισχυµένο Φώς από Εξαναγκασµένη Εκποµπή Α) Αρχή λειτουργίας και σύντοµη ιστορική ανασκόπηση Β) Τί ξεχωρίζει το LASER από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ Ανάκλαση Κάτοπτρα Διάθλαση Ολική ανάκλαση Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου Μετατόπιση ακτίνας Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ - Ανάκλαση Επιστροφή σε «γεωμετρική οπτική» Ανάκλαση φωτός ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 Στις ημιτελείς προτάσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου.

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου. 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 24 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ημιτελείς προτάσεις 1.1 έως

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ο Στι ερωτήσει - 4 να γράψετε στο τετράδιό σα τον αριθµό των ερώτηση και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τροχό κυλίεται πάνω σε οριζόντιο

Διαβάστε περισσότερα

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων.

Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 101 10. Άσκηση 10 Doppler Radar. Μεταφορά σήµατος µε την βοήθεια των µικροκυµάτων. 10.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (14)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (14) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (14) Θέμα 1 ο Α. Σε ιδανικό κύκλωμα ηλεκτρικών ταλαντώσεων LC σε κάποια χρονική στιγμή που το ρεύμα στο κύκλωμα είναι ίσο με το μισό της μέγιστης τιμής

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει το ατοµικό πρότυπο του Bohr καθώς και τα µειονεκτήµατά του. Να υπολογίζει την ενέργεια που εκπέµπεται ή απορροφάται

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες.

Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης. Στα θέματα 1 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. Διαγώνισμα εφ όλης της ύλης Θέμα ο Στα θέματα 4 να σημειώσετε στο τετράδιό σας ποιες από τις προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. ) Στο σχήμα φαίνεται το στιγμιότυπο ενός τρέχοντος αρμονικού κύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 3 ο Κεφάλαιο

φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 3 ο Κεφάλαιο φυσική Βꞌ Λυκείου γενικής παιδείας 3 ο Κεφάλαιο το φως Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ 1. Ποια είναι η συμβολή του φωτός στην ύπαρξη ζωής στον πλανήτη μας; Το φως ήταν και είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές Κβαντοφυσική Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ Διακριτά Φάσματα Εκπομπής Το Quantum Spin-Off χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπό το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Α1. Ο δείκτης διάθλασης της στεφανυάλου για μια μονοχρωματική ακτινοβολία είναι α. 0,813 β. 0,417 γ. 0,619 δ.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Α1. Ο δείκτης διάθλασης της στεφανυάλου για μια μονοχρωματική ακτινοβολία είναι α. 0,813 β. 0,417 γ. 0,619 δ. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΤΡΙΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό.

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 91 9. Άσκηση 9 ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. 9.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε τα φαινόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ Φυσικά φαινόμενα και τεχνολογία Το λευκό φως Το ουράνιο τόξο Το πολικό σέλας Το χρώμα του ουρανού Το ηλιοβασίλεμα Οι επιγραφές ΝΕΟΝ Το χρώμα στους υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ: Μέτρηση της έντασης της (συνήθως) ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με (φωτοηλεκτρικούς ήάλλους κατάλληλους) μεταλλάκτες, μετάτην αλληλεπίδραση της με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ. Θεωρητικη αναλυση ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα 3ο μεροσ Θεωρητικη αναλυση μεταλλα Έχουν κοινές φυσικές ιδιότητες που αποδεικνύεται πως είναι αλληλένδετες μεταξύ τους: Υψηλή φυσική αντοχή Υψηλή πυκνότητα Υψηλή ηλεκτρική και θερμική

Διαβάστε περισσότερα