Κεφάλαιο 1 ο. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό



Σχετικά έγγραφα
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΟΛΥΜΕΣΑ- ΔΙΚΤΥΑ ΚΥΚΛΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Σχεδίαση και Ανάπτυξη Ιστότοπων

Εισαγωγή στις ΤΠΕ ΙΙ Γιάννης Βρέλλης ΠΤΔΕ-Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. World Wide Web. Παγκόσμιος Ιστός

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ (Web Site Design Technologies)

Περιεχόμενα. Πρόλογος... xiii

Διαδίκτυο είναι ένα σύστημα διασυνδεδεμένων δικτύων και υπολογιστών που απλώνεται σε όλο τον κόσμο και έχουν πρόσβαση σε αυτό εκατομμύρια χρήστες.

TEC610 Δυναμικές Εφαρμογές Διαδικτύου (ΣΤ εξάμηνο)

Βασίλειος Κοντογιάννης ΠΕ19

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

... Τεχνολογία Επικοινωνιών Τεχνολογικής Κατεύθυνσης

Ανάπτυξη πλήρους διαδικτυακής e-commerce εφαρμογής με χρήση του CMS WordPress

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης)

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Εργαλεία Ανάπτυξης Εφαρμογών Internet I

Κεφάλαιο 9: Διαδίκτυο, Web 2.0 και Web X.0. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ. 9 Καραμαούνας Πολύκαρπος 1

Τεχνολογία Επικοινωνιών Τεχνολογικής Κατεύθυνσης (Β Ημερησίου και Γ Εσπερινού Γενικού Λυκείου)

Ενότητες Γ3.1 - Γ3.2 - Γ3.3

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ADVANCED σχεδιασμός ιστοσελίδας ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

Διαδίκτυο: δίκτυο διασυνδεμένων δικτύων Ξεκίνησε ως ένα μικρό κλειστό στρατιωτικό δίκτυο, απόρροια του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ.

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι

Διαχείριση Ειδοποιήσεων με Κινητές Συσκευές

Μοντελοποίηση δεδομένων με UML Χρήση σε πολυμεσικές εφαρμογές

Μηχανική Λογισμικού για Διαδικτυακές & Φορητές Εφαρμογές

Αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση Αλέξης Χαραλαμπίδης Γραφικές Τέχνες / Πολυμέσα Ενότητα Ιανουαρίου 2015

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ. ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία μαθημάτων του Γενικού και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου

Στρατηγική ανάπτυξη δικτυακού κόμβου

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

ΜΑΘΗΜΑ: Εργαλεία Ανάπτυξης εφαρμογών internet.

Τεχνολογίες Ανάπτυξης Ηλεκτρονικού Καταστήματος Μικρομεσαίας Επιχείρησης. Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και Καινοτομία

ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΩΝ ΣΕ ΕΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟΝ ΙΣΤΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ

Διαδίκτυο - Υπερκείμενα Υπερμέσα. Δρ Δημήτριος Γκότζος

Σεμινάριο Wordpress CMS (Δημιουργία Δυναμικών Ιστοσελίδων)

Βασικές Έννοιες Web Εφαρμογών

Δίκτυα Η/Υ, Διαδίκτυο & Παγκόσμιος Ιστός

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α_ΤΕΤΡΑΜ_ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ. ΘΕΜΑ: E-LEARNING Αντζελα Πιετρη-Αριστελα Γκιονι ESPERINO LYKEIO LARISAS

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Πληροφορίες για το μάθημα

τεχνολογιών χαρτοσύνθεσης σε περιβάλλον διαδικτύου

Ανάκτηση Πληροφορίας

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

(Blended Executive Learning)

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας Ακαδημαϊκό Έτος 2017/2018. Γεωργία Καπιτσάκη (Επίκουρη Καθηγήτρια)

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας. ΜΟΔΙΠ Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Κωδικός Πράξης ΟΠΣ: Επιχειρησιακό Πρόγραμμα:

Οδηγός Ηλεκτρονικού Επιχειρείν

Σκοπός του έργου. και η πιλοτική λειτουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου σχολείων

Παιδαγωγικές Εφαρμογές Η/Υ (Θεωρία) 21/03/2017. Διδάσκουσα: Αδαμαντία Κ. Σπανακά

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕ0175 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 9

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Η/Υ - Εισαγωγή στην Επιστήμη του Ιστού: Τεχνολογίες, Υπηρεσίες, Εφαρμογές 1

Οι Τομείς (κατευθύνσεις ειδικότητας) του Τμήματος Πληροφορικής & Επικοινωνιών είναι:

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

3 ο ΓΕΛ Τρικάλων ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ. Ιστολόγια και κοινότητες

Περιγραφή Μαθήματος. Περιγραφή Περιεχόμενο του Μαθήματος

Πληροφορική (BSc & MSc)

Γλώσσες Σήµανσης (Markup Languages) Τεχνολογία ιαδικτύου και Ηλεκτρονικό Εµπόριο

Νεογεωγραφία και Χαρτογραφική Διαδικτυακή Απεικόνιση. Η χρήση Ελεύθερων Γεωγραφικών Δεδομένων και Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα σε Φορητές Συσκευές.

1 Συστήματα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Η χρήση των wikis στις βιβλιοθήκες: δημιουργία "διαδραστικών" συλλογώναποθετηρίων. Το wiki της Βιβλιοθήκης του Μουσείου Μπενάκη.

Διδακτική της Πληροφορικής

Διαδίκτυο: Ιστορία, Δομή, Υπηρεσίες

Οργάνωση Διδασκαλίας 9/10/2017

2. Αλγόριθμοι, δομές δεδομένων και πολυπλοκότητα

Ψηφιακός εμπλουτισμός σχολικών εγχειριδίων: Ένα βήμα για τη νοηματοδοτημένη παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΤΟΤΟΠΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ κ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ. ΜΕ ΘΕΜΑ «IT: Excellence in Practice»

Όμως πώς θα ορίζαμε την έννοια πληροφορία; Πώς την αντιλαμβανόμαστε;

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ 12

ΨΗΦΙΑΚΉ ΠΛΑΤΦΌΡΜΑ ΧΩΡΙΚΏΝ ΔΕΔΟΜΈΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΉ ΑΥΤΟΔΙΟΊΚΗΣΗ

Η βασική εργαλειοθήκη του διαδικτύου (2 ο μέρος)

ΟΙ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΙΚΟΝΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΩΣ ΔΟΜΕΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΈΡΓΟΥ

Ερευνητική Καινοτομία και Δημιουργικότητα

Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς

ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ 21

Τμήμα Πληροφορικής. Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών. Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης

Οδηγίες αξιοποίησης για τον Εκπαιδευτικό

Στοιχεία παρουσίασης. Εισαγωγή Θεωρητικό υπόβαθρο Υλοποίηση λογισμικού μέρους συστήματος Συμπεράσματα Μελλοντικές Επεκτάσεις

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Speed-0 WMP: Web and Mobile Platform Software Requirements Specification

Ψηφιακό Σχολείο 2.0. Βασικές έννοιες Υποδομές Ηλεκτρονική Μάθηση Διαχείριση Ηλεκτρονικής Τάξης Οργάνωση Ηλεκτρονικού Μαθήματος

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Παρ όλο που στη χώρα μας το Internet έκανε αισθητή την παρουσία του τα τελευταία χρόνια, εντούτοις η ιστορία του είναι ήδη αρκετά μεγάλη.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΤΑ ΣΩΣΤΑ ΤΟΥΣ ΤΑ ΛΑΘΗ ΤΟΥΣ

Ομαδοποίηση των απαιτήσεων του προτύπου ISO Σύστημα ποιότητας Ευθύνη της διοίκησης Διαχείριση πόρων Υλοποίηση του προϊόντος

Τεχνικές Προδιαγραφές ιαλειτουργικότητας

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

ΠΛΑΤΩΝΑΣ Έργο ΓΓΕΤ 1SME2009

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ REST ΠΛΑΣΤΑΡΑΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ

Ενότητα 3: Διαχείριση πληροφοριακών πόρων με τη χρήση βάσεων δεδομένων

Transcript:

Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό

16 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού 1.1 Εισαγωγή Ο παγκόσμιος Ιστός αποτελεί σήμερα την αυτονόητη εφαρμογή μέσω της οποίας διακινούνται πληροφορίες αλλά και ανταλάσσονται απόψεις. Ο παγκόσμιος Ιστός σήμερα επηρεάζει σχεδόν κάθε δραστηριότητα είτε είναι επιστημονική είτε δραστηριότητα της καθημερινής ζωής και η εξέλιξη του ενδιαφέρει πολλαπλές κοινότητες (τον απλό πολίτη, τη νέα γενιά, τους επιστήμονες, τους επιχειρηματίες κλπ). Νέου τύπου πληροφορίες και πληροφοριακά συστήματα εξελίχθηκαν θέτοντας τις βάσεις για τη σημερινή πραγματικότητα στον Ιστό. Ο στόχος αυτού του βιβλίου είναι να συνεισφέρει στην κατανόηση του αντικειμένου των Πληροφοριακών Συστημάτων που αναπτύσσονται και εξελίσσονται στον Παγκόσμιο Ιστό, με έμφαση στην παράθεση των θεμελιωδών εννοιών αλλά και των τεχνολογιών που έχουν εξελιχθεί στον Ιστό για τη διαχείριση της πληροφορίας. Ο Παγκόσμιος Ιστός βασίστηκε στην εξέλιξη των τεχνολογιών πληροφορικής και ειδικότερα έχει άμεση συσχέτιση με τις τεχνολογίες και τις εφαρμογές των Βάσεων Δεδομένων, καθώς και των Λειτουργικών και Επικοινωνιακών Συστημάτων. Οι Τεχνολογίες Πληροφορικής (Information Technologies - IT) περιλαμβάνουν το λογισμικό (software) και το υλικό (hardware) μέρος ενώ τα Πληροφοριακά Συστήματα (Information Systems - IS), περιλαμβάνουν πέντε βασικές συνιστώσες: a) το υλικό μέρος, b) το λογισμικό, c) τα δεδομένα και το περιεχόμενο, d) τις διαδικασίες και e) το ανθρώπινο δυναμικό. Στη γενική περίπτωση, ένα Πληροφοριακό Σύστημα είναι ένα σύστημα ανθρώπων, δεδομένων και αυτοματοποιημένων διαδικασιών. Οι διαδικασίες έχουν ως στόχο να διαχειρίζονται τα δεδομένα, το περιεχόμενο και γενικά τις πληροφορίες στο πλαίσιο ενός οργανισμού ή μιας επιχείρησης. Αυτό το πλαίσιο διευκολύνει και υ- ποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων σε διάφορα επίπεδα μιας οργανωμένης ιεραρχίας. Ένα τέτοιο πληροφοριακό σύστημα χαρακτηρίζεται ως Πληροφοριακό Σύστημα Ιστού (Web Information System - WIS) όταν : βασίζεται επικοινωνιακά σε υπάρχουσες διαδικτυακές υποδομές (υλικό μερος), δομείται και χρησιμοποιεί το μοντέλο και τα πρωτόκολλα πελάτηεξυπηρετητή, χρησιμοποιεί και αξιοποιεί τεχνολογίες και εφαρμογές του Παγκόσμιου Ι- στού για την αποδοτική διαχείριση της πληροφορίας,

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 17 παρέχει δυνατότητες αποδοτικής πρόσβασης και ανάλυσης της πληροφορίας που διακινείται στον Παγκόσμιο Ιστό. Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται μια ιστορική αναδρομή του Διαδικτύου και του Ιστού, πειργράφονται οι γενικές αρχές των πληροφοριακών συστημάτων Ιστού, συνοψίζονται τα κίνητρα και οι προκλήσεις του αντικειμένου και τέλος προτείνονται τρόποι ανάγνωσης των κεφαλαίων του βιβλίου. 1.2 Διαδίκτυο και Παγκόσμιος Ιστός Ιστορική αναδρομή Εικόνα 1.1: Εξέλιξη παρόχων Διαδικτύου διεθνώς από το 1981-2011. Πηγή [Δ2]. Η ιστορία του Διαδικτύου [Δ1] ξεκινά με την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών στα μέσα της δεκαετίας του 50. Αρχικά η επικοινωνία επιτεύχθηκε από σημείο προς σημείο μεταξύ υπολογιστών μεγάλης ισχύος (mainframes) και τερματικών (terminals). Στη συνέχεια επεκτάθηκε με συνδέσεις σημείου προς σημείο μεταξύ υπολογιστών και με την πρώιμη έρευνα πάνω στη διαμεταγωγή πακέτων (packet switching). Τα δίκτυα στα τέλη του 60 και στις αρχές του 70 χρησιμοποιούσαν μια πληθώρα πρωτοκόλλων επικοινωνίας, με το ARPANET 1 να εισάγει πρωτόκολλα μέσω των οποίων πολλά διακριτά δίκτυα μπορούν να ενωθούν για να σχηματίσουν ένα δίκτυο από δίκτυα. Το 1982 προτυποποιήθηκε το Internet Protocol Suite (TCP/IP), γεννώντας την ιδέα ενός παγκόσμιου δικτύου αποτελούμενου από πλήρως διασυνδεδεμένα επί μέρους δίκτυα. Στις Εικόνες 1.1 και 1.2 παρουσιάζεται αντίστοιχα, η εξέλιξη του αριθμού των παρόχων του Διαδικτύου 1 Το ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network), ήταν το πρώτο παγκόσμιο λειτουργικό δίκτυο ανταλλαγής πακέτων και το βασικό δίκτυο που στήριξε την εξέλιξη του Διαδικτύου.

18 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού και τη διείσδυση του διαδικτύου διεθνώς (στοιχεία από την Wikipedia [Δ1],[Δ2],[Δ3]). Όπως είναι εμφανές, ειδικά από τα μέσα της δεκαετίας του 90 το Διαδίκτυο έχει επηρεάσει δραστικά το εμπόριο και την κουλτούρα των λαών, κυρίως μέσω της άμεσης επικοινωνίας που προσφέρει. Εικόνα 1.2: Διείσδυση Διαδικτύου διεθνώς για το 2010. Πηγή [Δ3]. Το Διαδίκτυο παρείχε την κατάλληλη υποδομή πάνω στην οποία αναπτύχθηκαν και εξελίχθηκαν εφαρμογές και υπηρεσίες. Έτσι, το 1992 παρουσιάζεται η εφαρμογλη του Παγκόσμιου Ιστού (World Wide Web, με τα δημοφιλή αρχικά WWW) το οποίο αναπτύχθηκε στο εργαστήριο CERN στην Ελβετία από τον Tim Berners Lee [Δ5]. Ο Παγκόσμιος Ιστός αποτελεί ένα σύστημα διασύνδεσης πληροφοριών το οποίο επιτρέπει πλέον τη χρήση πολυμεσικών στοιχείων. Η χρήση του διαδικτύου γίνεται ιδιαίτερα εύκολη ακόμη και για τον απλό χρήστη, λόγω του γραφικού περιβάλλοντος που του παρέχεται και που αποτελεί το λογισμικό πλοήγησης (web browser). Πρώτος πλοηγός είναι ο Mosaic το 1993, ενώ το 1994 κάνει την εμφάνισή του ο Netscape Navigator ο οποίος χάνει το μεγαλύτερο μερίδιο των χρηστών του μετά την εμφάνιση του Internet Explorer από την Microsoft. Την ίδια δεκαετία βγήκε σε κυκλοφορία και ένας περιηγητής ανοιχτού κώδικα, ο Mozilla, ο οποίος όμως άρχισε να γίνεται ιδιαίτερα γνωστός μετά το 2004 και σήμερα υπάρχει μεγάλη πληθώρα από εφαρμογές πλοηγούς [Β1], [Β2] [Δ8]. Ο Παγκόσμιος Ιστός ακολουθεί στη συνέχεια μια ραγδαία εξέλιξη όπως είναι προφανές από τις Εικόνες 1.3 και 1.4, όπου αντίστοιχα συνοψίζονται οι κύριοι τομείς με εφαρμογές που συσχετίζονται με τον Ιστό καθώς και οι τεχνολογίες που εξελίχθηκαν από το 1990 μέχρι και το 2009. Οι κυριότερες από αυτές τις τεχνολογίες παρουσιάζονται και αναλύονται στα επόμενα κεφάλαια του βιβλίου.

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 19 Εικόνα 1.3: Εξέλιξη και τομείς συσχέτισης με τον Παγκόσμιο Ιστό (2000-σήμερα). Πηγή [Δ6].

20 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού Εικόνα 1.4: Χρονική εξέλιξη τεχνολογιών Παγκόσμιου Ιστού [Δ7]. Συχνά στην πράξη οι όροι «Παγκόσμιος Ιστός» και «Διαδίκτυο» συγχέονται, ενώ στην ουσία αφορούν σε διαφορετικές έννοιες, όπως είναι προφανές από τους ακόλουθους ορισμούς και τον σχολιασμό του καθενός. Ορισμός 1.1: Το Διαδίκτυο (Internet) αποτελεί ένα παγκόσμιο δίκτυο που συνδέει εκατοντάδες παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών και μπορεί να θεωρηθεί ως ένα Δίκτυο Ευρείας Κάλυψης (WAN) αποτελούμενο από πολλά Τοπικά Δίκτυα (LAN) διαφόρων ειδών 2. Ο όρος Διαδίκτυο αφορά στην ύπαρξη και στη διαδικτύωση των υποδομών, στις οποίες βασίζονται για να λειτουργήσουν εφαρμογές ό- πως ο Παγκόσμιος Ιστός, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το πρωτόκολλο μεταφοράς αρχείων (FTP), κλπ Ορισμός 1.2: Ο Παγκόσμιος Ιστός (World Wide Web) αποτελεί μια εφαρμογή η οποία διασυνδέει και παραδίδει έγγραφα χρησιμοποιώντας πρω- 2 Στο Κεφάλαιο 3 αναλύονται τα στοιχεία δικτύων και επικοινωνιακών υποδομών.

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 21 τόκολλα του Διαδικτύου και αποτελεί ένα κατανεμημένο σύστημα που βασίζεται στο μοντέλο πελάτη-εξυπηρετητή. Συνδέει έγγραφα που βρίσκονται αποθηκευμένα σε διάφορα υπολογιστικά συστήματα, τα οποία επικοινωνούν μέσω του Διαδικτύου, με κύρια γλώσσα την HTML που εφαρμόζεται για την παρουσίαση αυτών των εγγράφων 3. Σύμφωνα με τον Nova Spivack (ειδικό και οραματιστή για το μέλλον του Ιστού) η ανάπτυξη του διαδικτύου και του Ιστού εξελίσσονται σε κύκλους των δέκα χρόνων ο καθένας [Δ9] : την 1 η δεκαετία ανάπτυξης του διαδικτύου (1990-2000) αναπτύχθηκε η βασική υποδομή, δημιουργώντας τα πρωτόκολλα και τις γλώσσες προγραμματισμού οι οποίες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη ιστοσελίδων και βασικών λειτουργιών του διαδικτύου, την 2 η δεκαετία (2000-2010) κυριαρχεί η εμφάνιση του Web 2.0, όρος ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη νέα γενιά Παγκόσμιου Ιστού, κατά την οποία ο αρχικός παθητικός τρόπος παρουσίασης των πληροφοριών μεταλλάσσεται. Η είσοδος νέων εννοιών όπως διαδραστικότητα, συνεργασία, κοινότητες χρηστών και δυναμικό περιεχόμενο διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Η ανάπτυξη πλούσιων και διαδραστικών συνδέσεων χρήστη, η δυνατότητα κατηγοριοποίησης του περιεχομένου από το χρήστη με σημασιολογικές έννοιες, η δυνατότητα για ανοιχτή επικοινωνία, διάχυση πληροφοριών, άμεση συγκέντρωση και εκμετάλλευση της γνώσης των χρηστών, καθώς και η αμφίδρομη επικοινωνία του χρήστη με επιχειρήσεις ή οργανισμούς που μπορεί να επιφέρει σαν αποτέλεσμα την επίδρασή του στην υιοθέτηση νέων κατευθύνσεων και στη λήψη αποφάσεων, αποτελούν μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία αυτής της εποχής. την 3 η δεκαετία (2010-...) η τάση που διαφαίνεται και ήδη συνοψίζεται στο ακρωνύμιο Web 3.0, είναι η εξέλιξη και ενοποίηση τεχνολογιών και υπηρεσιών με έμφαση στη σημασιολογία και στην αξιοποίηση πολλαπλών τύπων πληροφορίας οι οποίες διαδίδονται από ένα εύρος συσκευών και σε ένα συνεχώς διαθέσιμο περιβάλλον. Είναι χαρακτηριστικό ότι για τα θέματα του Παγκόμιου Ιστού ήδη θεσμοθετήθηκε από το 1994 (στο CERN) το πρώτο διεθνές συνέδριο για τον Παγκόσμιο Ιστό (International WWW Conference) που σήμερα αποτελεί το κορυφαίο συνέδριο για το αντικείμενο του Ιστού και to 2012 είναι ήδη στην 21 η διοργάνωση του και διεξάγεται κάθε χρόνο εναλλάξ σε μια χώρα της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ευρασίας [Δ10]. 3 Στο Κεφάλαιο 4 περιγράφεται το μοντέλο πελάτη-εξυπηρετητή καθώς και οι αρχές του υπερκειμένου και της γλώσσας HTML.

22 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού Συνοψίζοντας, γίνεται κατανοητό πως το Διαδίκτυο και ο Παγκόσμιος Ιστός είναι διαφορετικές οντότητες με το Διαδίκτυο να αποτελεί ένα σύνολο από διασυνδεδεμένους υπολογιστές και συσκευές δικτύου (λειτουργώντας ως μέσο για την επικοινωνία μεταξύ των συσκευών), ενώ τον Παγκόσμιο Ιστό να αποτελεί ένα σύνολο εγγράφων (διασυνδεδεμένα με υπερσυνδέσμους) που είναι διαθέσιμα από εξυπηρετητές ιστού με πρόσβαση σε αυτά μέσω των φυλλομετρητών ιστού (browsers). 1.3 Αρχές πληροφοριακών συστημάτων Ιστού Όπως αναφέρθηκε στην Ενότητα 1.1, με αξιοποίηση των τεχνολογιών του Διαδικτύου εξελίχθηκαν τα νέου τύπου Πληροφοριακά Συστήματα του Παγκόσμιου Ιστού που ενσωματώνουν διαδικασίες διαχείρισης, επεξεργασίας, ανάλυσης και αξιοποίησης της πληροφορίας που διακινείται στον Παγκόσμιο Ιστό. Ορισμός 1.3 : Πληροφοριακό Σύστημα Ιστού (Web Information System) είναι ένα πληροφοριακό σύστημα που χρησιμοποιεί τεχνολογίες του Διαδικτύου και του Ιστού για να παραδώσει πληροφορία και υπηρεσίες σε χρήστες ή σε άλλα πληροφοριακά συστήματα και εφαρμογές. Αποτελεί λογισμικό που έχει ως βασικό στόχο τη δημοσίευση και συντήρηση δεδομένων με χρήση αρχών βασιζομένων στο υπερκείμενο και στην τυπική περίπτωση απαρτίζεται από μία ή περισσότερες εφαρμογές, εξειδικευμένα λειτουργικά τμήματα, καθώς και πληροφοριακές ενότητες. Οι βασικές έννοιες που σχετίζονται με ένα Πληροφοριακό Σύστημα Ιστού αφορούν στην : οργάνωση, αναπαράσταση και μοντελοποίηση της πληροφορίας, στην αξιοποίηση των υποδομών και των διαδικτυακών συστημάτων, και κυρίως στην αποδοτική πρόσβαση στην πληροφορία από χρήστες και εφαρμογές. Οι αρχές που διέπουν τα Πληροφοριακά συστήματα Ιστού είναι σε αντιστοιχία με τις αρχές των Πληροφοριακών Συστημάτων [Β3]. Οι αρχές αυτές συνοψίζονται στα ακόλουθα : υποστήριξη της πορείας από τα δεδομένα στην πληροφορία και από την πληροφορία στη γνώση. Τα δεδομένα αποτελούν το πρωτογενές υλικό (π.χ. αρχείο καταγραφής κίνησης ενός εξυπηρετητή), η πληροφορία αφορά στο μοντέλο που εκφράζει τα πρωτογενή δεδομένα (π.χ. δομή γράφου για αναπαράσταση σύνδεσης ιστοσελίδων) και η γνώση αφορά στη δυνατότητα α- νάλυσης δεδομένων για εξαγωγή συμπερασμάτων (π.χ. ανεύρεση κοινοτήτων Ιστού), εξασφάλιση αποδοτικής χρήσης της υπάρχουσας διαδικτυακής υποδομής ώστε να είναι εύκολη η πρόσβαση στην πληροφορία και επίσης να υπάρχει δυνατότητα επεκτασιμότητας, ανοικτότητας, και ενοποίησης πολλαπλών τύπων δεδομένων οι οποίοι εξελίσσονται με ραγδαίους ρυθμούς στον Ιστό.

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 23 Η υποστήριξη των αρχών αυτών εξασφαλίζεται από μια διαδικασία ανάδρασης η οποία αναπαρίσταται στην Εικόνα 1.5 και περιλαμβάνει τα εξής βήματα [Β3] : συλλογή δεδομένων: δραστηριότητα συλλογής πρωτογενών δεδομένων, επεξεργασία: μετατροπή δεδομένων σε χρήσιμες δομές αναπαράστασης πληροφορίας, εξαγωγή/ανάλυση: παραγωγή χρήσιμης πληροφορίας σε συνοπτική μορφή (ομάδες, σύνοψη, οπτικοποίηση ενοτήτων κλπ), ανάδραση: χρήσιμες διορθωτικές επεμβάσεις στα αρχικά βήματα ώστε να διευκολυνθεί η συνολική διαχείριση πληροφορίας στον Ιστό. Εικόνα 1.5: Αρχές διαχείρισης πληροφορίας σε Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού Επομένως, με βάση τις παραπάνω αρχές και την εξέλιξη των τεχνολογιών Διαδικτύου και του Ιστού αναπτύχθηκαν νέου τύπου Πληροφοριακά Συστήματα με ένα εύρος εφαρμογών. Οι εφαρμογές αυτές αφορούν σε ένα μεγάλο φάσμα αντικειμένων στους τομείς της επιστήμης, της βιομηχανίας αλλά και της καθημερινής ζωής όπως εποπτικά παρουσιάζεται στην Εικόνα 1.2 στην οποία συνοψίζονται τέσσερις βασικοί τομείς πληροφοριακών συστημάτων : υγεία, μεταφορές, διασκέδαση, επιχειρηματικότητα. Οι τομείς αυτοί είναι οι πλέον σχετικοί με τη διαχείριση πληρο-

24 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού φορίας και επηρεάζουν τόσο την καθημερινότητα όσο και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων και των κοινοτήτων. Υγεία Επιχειρηματικότητα Μεταφορές Διασκέδαση Εικόνα 1.6: Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού για διάφορους τομείς. Πηγές [Δ12].

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 25 1.4 Κίνητρα και Προκλήσεις Επιφανείς επιστήμονες και μεγάλοι φορείς όπως οι ερευνητικές εργαστηριακές ομάδες των εταιρειών Yahoo και Google έχουν επισημάνει ότι η Διαχείριση πληροφορίας στον Ιστό («Web Information Management») έχει αναγνωρισθεί ως ένα από τα θεματικά αντικείμενα «κλειδιά» (key challenging topic). Αυτό γίνεται τόσο στην καταγραφή από Yahoo! Labs στο θεματικό αντικείμενο για Key Scientific Challenges [Δ13]) όσο και στην ανακοίνωση του Google Fellow Jeff Dean στην ομιλία του για τις σχετικές προκλήσεις στο μέλλον του Ιστού ( Challenges in Building Large-Scale Information Retrieval Systems [Δ14]). Σε αυτή την χαρακτηριστική σύνοψη δήλωσε με έμφαση ότι η σχεδίαση και η υλοποίηση συστημάτων ανάκτησης μεγάλης κλίμακας πληροφορίας στον Ιστό αποτελεί μια μέγιστη προσπάθεια με δεδομένο ότι ισχύουν τα εξής : τίθενται νέα προβλήματα λόγω του μεγέθους και του ρυθμού εξέλιξης της πληροφορίας, τα πληροφοριακά συστήματα Ιστού με τα πλεονεκτήματα τους αφορούν και έχουν αντίκτυπο σε πολύ μεγάλο πλήθος χρηστών, νέες τεχνικές χρειάζονται για νέα καινοτόμα συστήματα. Την τελευταία δεκαετία έχουν αλλάξει πολλά στο επίπεδο της πληροφορίας και του περιεχομένου μια που πλέον έχουμε δισεκατομμύρια αντικειμένων πληροφορίας (πχ ιστοσελίδων), πολλαπλάσια κλίμακα στις αναζητήσεις, στα ερωτήματα αλλά και στη διασυνδεσιμότητα των χρηστών (μέσω των κοινωνικών δικτύων), καθώς και μέγιστες αλλαγές στην ταχύτητα επεξεργασίας. Οι αλλαγές αυτές συνοδεύονται από αντίστοιχη εξέλιξη στο επίπεδο των μηχανών και της τεχνολογίας οι οποίες προσφέρουν πολλαπλότητα συσκευών οι οποίες είναι συχνά ετερογενείς καθώς και διαδικτυακών συνδέσεων οι οποίες επιτρέπουν ταχύτατη πρόσβαση στην πληροφορία [Β4], [Β5]. Ειδικότερα σήμερα, είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ιστός έχει να διαχειριστεί εξελισσόμενη πληροφορία μέγιστης ροής, όπως είναι εμφανές ειδικά στις σημερινές εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης. Για παράδειγμα, το Facebook [Δ16] έχει πάνω από 800 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες εκ των οποίων το 50% συνδέεται ενεργά κάθε μέρα με την εφαρμογή, και 350 εκατομμύρια από αυτούς τους χρήστες συνδέονται μέσω κινητών συσκευών. Έτσι η διαχείριση της συνεχούς εξέλιξης και των αλλαγών στον Ιστό αποτελεί μέγιστη προτεραιότητα και θέτει ισχυρά κίνητρα ενασχόλησης με το αντικείμενο με δεδομένο ότι : οι παράμετροι (πληροφορία, χρήστες, δομή) μεταβάλλονται ενεργά και α- πρόβλεπτα στην πορεία του χρόνου και συχνά με επίπεδο άλλης κλίμακας μεγέθους. Αυτό αποτελεί την πραγματικότητα του Ιστού, μια που για παράδειγμα τα έγγραφα του Ιστού, από 70 εκατομμύρια περίπου προν μια δεκαετία, πλέον ανέρχονται σε πολλά δισεκατομμύρια.

26 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού οι σχεδιαστικές λύσεις που ήταν ικανοποιητικές για την κλίμακα X μπορεί να αποτυγχάνουν και να αποδεικνύονται εσφαλμένες για την κλίμακα 10X ή 100X., οι ρόλοι έχουν αλλάξει με γρήγορους ρυθμούς και οι χρήστες έχουν πλέον γίνει ρυθμιστές και διαχειριστές της πληροφορίας (regulators and moderators). Ένας απλός χρήστης, από παθητικός καταναλωτής πληροφορίας έχει προαχθεί σε διαχειριστής, δημιουργός και ρυθμιστής περιεχομένου, αφού πλέον μπορεί ο ίδιος να παράγει την πληροφορία, Εικόνα 1.7: Δημοφιλείς εφαρμογές Ιστού την τελευταία 20ετία. Επιπλέον σήμερα οι τάσεις στις εφαρμογές μεταβάλλονται με πολύ γρήγορους ρυθμούς και με βάση τις παραπάνω παραμέτρους. Όπως παρουσιάζεται ενδεικτικά στην Εικόνα 1.7. υπάρχει μια συνεχής εμφάνιση και άνοδος νέων εφαρμογών οι οποίες ξεπερνούν τις προηγούμενες και είναι ενδεικτική η εξέλιξη αυτών των ε- φαρμογών την τελευταία 20ετία του Ιστού (Η εικόνα προέρχεται από την ομιλία του Hector Garcia Molina επιφανούς επιστήμονα στο αντικείμενο του Ιστού [Δ15]) Ειδικά στο αντικείμενο των Πληροφοριακών Συστημάτων και της διαχείρισης πληροφορίας στον Ιστό υπάρχει, για πάνω από μια δεκαετία πλέον, μια συνεχής και τρέχουσα ερευνητική δραστηριότητα όπως είναι εμφανές και (εκτός από το [Δ10]) από τις συνεχείς διοργανώσεις των ενδεικτικών επιστημονικών συνεδρίων : International Conference On Web Information Systems Engineering (WISE), ACM International Workshop on Web Information and Data Management (WIDM), International Conference on Web-Age Information Management (WAIM), και International Conference on Web Information Systems and Technologies (WEBIST) [Δ17].

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 27 1.5 Σύνοψη και οργάνωση περιεχομένου του βιβλίου Το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου συνεισφέρει στη βαθύτερη κατανόηση της σχεδίασης και ανάπτυξης των Πληροφοριακών Συστημάτων Ιστού και δίνει έμφαση στην αποτύπωση των διαφορετικών θεμελιωδών εννοιών, των μοντέλων αλλά και των τεχνολογιών που έχουν εξελιχθεί στον Παγκόσμιο Ιστό για τη διαχείριση της πληροφορίας. Το βιβλίο καλύπτει τα βασικά θέματα σχετικά με τις αρχές, τις τεχνολογίες και τα περιβάλλοντα διαχείρισης της πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ι- στό. Αυτά τα βασικά αντικείμενα αφορούν στα είδη πληροφορίας και οργάνωσής της στον Ιστό, στις γλώσσες σήμανσης με έμφαση στο βασικό ρόλο του υπερκειμένου για τα έγγραφα Ιστού και την εξέλιξη του σε νέες μορφές πληροφορίας, περιγράφονται συνοπτικά τα θέματα υποδομών και δικτύωσης και ο ρόλος των πρωτοκόλλων στην επικοινωνία του Διαδικτύου. Διανύοντας την εποχή του Web 2.0, των κοινωνικών δικτύων και του σημασιολογικού Ιστού, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε θέματα Κοινωνικού. Επίσης περιλαμβάνεται ο τρόπος δημιουργίας δυναμικών εφαρμογών στο σύγχρονο Ιστό, με εστίαση στις γλώσσες σεναριογράφησης από την πλευρά του εξυπηρετητή αλλά και του πελάτη. Ακόμη, καλύπτονται ζητήματα όπως η διαχείριση των δεδομένων με περιβάλλοντα βάσεων δεδομένων του Ιστού, καθώς και θέματα μηχανών αναζήτησης και στο τέλος γίνεται αναφορά στις νέες τεχνολογίες, στις τάσεις και στις μελλοντικές εξελίξεις που είναι σήμερα εμφανείς για τα Πληροφοριακά Συστήματα του Παγκόσμιου Ιστού. Το βιβλίο αποτελείται από συνολικά 10 κεφάλαια, εκ των οποίων το 1 ο και το 10 ο αφορούν, αντίστοιχα, στην εισαγωγή και στη μελλοντική πορεία των πληροφοριακών συστημάτων Ιστού. Στη συνέχεια περιγράφονται συνοπτικά τα περιεχόμενα καθενός από τα επόμενα κεφάλαια του βιβλίου. Στο 2 ο Κεφάλαιο περιγράφονται τα είδη της πληροφορίας του Παγκόσμιου Ιστού, όπως αυτά εξελίχθηκαν ιστορικά και σύμφωνα και με την τρέχουσα πραγματικότητα. Δίνεται έμφαση στα θέματα διαφοροποιήσεων και αλλαγών σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της πληροφορίας από τους χρήστες οι οποίοι με τα κοινωνικά τους δίκτυα αποτελούν τους πλέον ενεργούς ρυθμιστές της πληροφορίας Ιστού. Ορίζονται, μοντελοποιούνται και αναλύονται τα είδη πληροφορίας που αφορούν σε : στατικές και δυναμικές ιστοσελίδες, πολυμέσα και υπερμέσα, κοινωνικά δίκτυα, σημασιολογικές πληροφορίες, και στα ανοικτά διασυνδεδεμένα δεδομένα. Για κάθε είδος δεδομένων παρουσιάζονται τα πλέον δημοφιλή εργαλεία και οι τεχνολογίες που συνεισφέρουν στην αποδοτική διαχείρισης κάθε τύπου πληροφορίας Ιστού. Το 3 ο Κεφάλαιο αποσκοπεί στο να παρέχει μια ευρεία επισκόπηση στα θέματα υποδομής από το αντικείμενο των επικοινωνιακών συστημάτων με δεδομένο ότι τα Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού βασίζονται σε υποδομές δικτύων. Στο κεφάλαιο αυτό ορίζονται έννοιες σχετικά με τα δικτύα υπολογιστών, την οργάνωση και κα-

28 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού τηγοριοποίηση τους καθώς και τα διεθνή πρότυπα που τα διέπουν. Έμφαση δίνεται στα πρωτόκολλα του διαδικτύου και συγκεκριμένα στα πρωτόκολλα επικοινωνίας στο Διαδίκτυο (TCP/IP) και μεταφοράς δεδομένων στον Παγκόσμιο Ιστό (HTTP). Επιπλέον γίνεται αναφορά στα θέματα διευθυνσιοδότησης, και στον μηχανισμό της υπηρεσίας ονοματολογίας (DNS) και της ενιαίας αναφοράς σε πόρους (URL). Το Παράρτημα Α περιλαμβάνει αναλυτικότερα στοιχεία για το μοντέλο OSI και τις υπηρεσίες του. Στο 4 ο Κεφάλαιο δίνεται έμφαση στο μοντέλο πελάτη/εξυπηρετητή που διέπει τις τεχνολογίες του Παγκόσμιου Ιστού και ακολουθεί αναλυτική περιγραφή της γλώσσας σύνταξης του υπερκειμένου HTML. Περιγράφονται τα κυριότερα δομικά συστατικά της (ετικέτες και χαρακτηριστικά τους) με πλήθος παραδειγμάτων σύνταξης έγγραφων υπερκειμένου για τη δημιουτγία ιστοσελίδων. Επιπλέον παρουσιάζεατι η τεχνολογία CSS για την υποστήριξη αλυσιδωτών φύλλων μορφοποίησης ιστοσελίδων και το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με σύνοψη για τη διαδικασία φιλοξενίας ιστοσελίδων. Τα Παραρτήματα Β και Γ εμπεριέχουν περισσότερα στοιχεία για την εκατάσταση εξυπηρετητών Ιστού και για τη σύνταξη υπερκειμένου. Το 5 ο Κεφάλαιο καλύπτει τα θέματα που αφορούν στις τεχνολογίες που επεκτείνουν την HTML και συγκεκριμένα περιγράφεται αναλυτικά η τεχνολογία XML, και συνοπτικότερα οι τεχνολογίες XHTML και HTML5. Δίνεται έμφαση στο ρόλο της XML σχετικά με την απόδοση δομής, και ευελιξίας στα έγγραφα του Ιστού σε συγκριτική παράθεση με τις ιδιότητες και το στόχο της HTML. Στο κεφάλαιο επεξηγούνται τα θέματα σύνταξης και σημασιολογίας της XML και αναδεικνύεται η δενδρική δομή ως η καταλληλότερη για την αναπαράσταση XML εγγράφων. Στη συνέχεια, προσεγγίζονται ζητήματα ελέγχου εγκυρότητας και ορθότητας των XML εγγράφων και εξηγείται ο ρόλος των ορισμών και προδιαγραφών DTD και XML Schema. Στη συνέχεια, η ονοματολογία και η χρήση χώρου ονομάτων περιγράφεται με επέκταση της αναφοράς σε XSL μετασχηματισμούς μέσω απλών ενδεικτικών παραδειγμάτων. Επιπλέον παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά και οι δυνατότητες του μοντέλου RDF, και γίνεται αναφορά στο ρόλο του για την υποστήριξη των διασυνδεδεμένων δεδομένων. Το κεφάλαιο κλείνει με συνοπτική περιγραφή των τεχνολογιών XHTML, και HTML5 και δίνεται έμφαση στην εκτίμηση για την κυριαρχία της HTML5 στις επερχόμενες εφαρμογές Ιστού. Το Παράρτημα Α περιλαμβάνει και τα στοιχεία της ιεραρχικής οργάνωσης του μοντέλου του σημασιολογικού Ιστού που σχετίζεται με τις τεχνολογίες που παρουσιάζονται σε αυτό το κεφάλαιο. Στο 6 ο Κεφάλαιο αναπτύσσονται τα αντικείμενα διαχείρισης πληροφορίας που σχετίζονται με τον Κοινωνικό Ιστό και τις Web 2.0 τεχνολογίες. Δίνονται συνοπτικά τα κύρια χαρακτηριστικά, οι ιδιότητες και ο στόχος των κύριων εφαρμογών του Κοινωνικού Ιστού. Στη συνέχεια σε ξεχωριστές ενότητες περιγράφονται οι κύριες αυτές εφαρμογές που αφορούν στα περιβάλλοντα με έμφαση στη συμμετοχική δραστηριότητα των χρηστών. Συγκεκριμένα γίνεται επισκόπηση των wikis, των

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 29 ιστολογίων, των συστημάτων σήμανσης καθώς και των ροών τροφοδότησης RSS. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με καταγραφή των κυριοτέρων τάσεων που αφορούν στην εξέλιξη του κοινωνικού Ιστού και των Web 2.0 τεχνολογιών. Το Παράρτημα Δ εξειδικεύει και καταγράφει τα κύρια αντικείμενα που συσχετίζονται με τις τεχνολογίες Web 2.0 και την επιχειρηματική επισημανση (Enterprise Bookmarking). Το 7 ο Κεφάλαιο περιγράφει το θέμα της προσθήκης διαδραστικότητας σε στατικές ιστοσελίδες με τεχνικές σεναριογράφησης από την πλευρά του πελάτη. Αρχικά παρατίθεται μια σύνοψη των βασικών αρχών των γλωσσών σεναρίων, και δίνεται έμφαση στη γλώσσα JavaScript ως μια δημοφιλή διερνημευόμενη γλώσσα για σεναριογράφηση στον Παγκόσμιο Ιστό. Γίνεται επιπλέον αναφορά σε χρήσης και ενσωμάτωσης της JavaScript στα ιστοσελίδες και αναλύεται η στόχευση της JavaScript στην υποστήριξη γεγονότων και στις εξειδικευμένες χρήσεις της για έλεγχο εγκυρότητας δεδομένων και δημιουργία και διαχείριση cookies. Παρατίθεται επίσης και σύγκριση της JavaScript με τη γλώσσα προγραμματισμού Java, ενώ το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με συνοπτική αναφορά στη γλώσσα σεναρίων VBScript καθώς και στις μικροεφαρμογές της Java (JavaApplets). Αναλυτικότερα στοιχεία για τους τύπους δεδομένων, τους τελεστές, τις δομές, τις συναρτήσεις αλλά και τα αντικείμενα και τις μεθόδους της JavaScript δίνονται στο Παράρτημα Ε. Στο 8 ο Κεφάλαιο επεκτείνεται η διαδικασία της σεναριογράφησης με την σεναριογράφηση στην πλευρά του εξυπηρετητή για δημιουργία και υποστήριξη δυναμικών ιστοσελίδων. Περιγράφονται τα γενικά χαρακτηριστικά της τεχνολογίας PHP, και ο τρόπος ενσωμάτωσης του κώδικα PHP σε ιστοσελίδες με αναφορά σε ενδεικτικές χρήσεις της γλώσσας αυτής για ανάπτυξη εφαρμογών. Δίνονται ενδεικτικά παραδείγματα κώδικα σεναρίων και έμφαση τίθεται στα θέματα αλληλεπίδρασης με φόρμες, σύστημα αρχείων του εξυπηρετητή, και βάσεις δεδομένων. Στη συνέχεια του κεφαλαίου περιγράφονται συνοπτικότερα οι τεχνολογίες ASP και JSP, ενώ το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με μια σύντομη αναφορά άλλων τεχνολογιών όπως η CGI, η Perl και η Python ώστε να υπαρξει ευρεία κάλυψη των σχετικών τεχνολογιών. Το 9 ο Κεφάλαιο περιγράφει τα θέματα που αφορούν στη διαχείριση των δεδομένων σε συστήματα διαχείρισης Βάσεων Δεδομένων Ιστού με έμφαση στη συσχέτιση και χρήση των Βάσεων Δεδομένων στις εφαρμογές Ιστού. Παρατίθενται οι αρχιτεκτονικές Βάσεων Δεδομένων Ιστού και τα θέματα συνδεσιμότητας τους και παρουσιάζονται περιβάλλοντα Βάσεων Δεδομένων είτε ανοικτού κώδικα είτε ε- μπορικής προσέγγισης. Συγκεκριμένη αναφορά γίνεται στις τεχνολογίες MySQL, PostgreSQL, Oracle και SQL Server με καταγραφή συγκριτικών τους κριτηρίων. Στη συνέχεια πραγματοποιείται εισαγωγή στις μηχανές αναζήτησης, με περιγραφή των κύριων συστατικών τους τμημάτων και των οντοτήτων λειτουργικότητας τους. Στο τέλος του κεφαλαίου δίνεται έμφαση στα αντικείμενα που άπτονται των διαδικασιών βελτιστοποίησης στις μηχανές αναζήτησης και τονίζεται ο ρόλος αυτών των διαδικασιών. Περισσότερα στοιχεία για τις δηλώσεις και τις συναρτήσεις

30 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού MySQL αλλά και τις συναρτήσεις της PostgreSQL παρατίθενται στο Παράρτημα Στ. Στο 10 ο Κεφάλαιο καταγράφονται τα θέματα και οι αρχές που αφορούν στη διαχείριση πληροφορίας στον μελλοντικό Ιστό. Δίνεται η μελλοντική στόχευση των πληροφοριακών συστημάτων Ιστού με έμφαση στους 3 κύριους άξονες που αναμένεται να κινηθεί η διαχείριση πληροφορίας Ιστού στο μέλλον. Συγκεκριμένα, υπάρχει ξεχωριστή ενότητα για τον Ιστό των ανθρώπων, τον Ιστό των αντικειμένων καθώς και το διαδίκτυο των υπηρεσιών. Το κεφάλαιο αλλά και το βιβλίο κλείνει με την εκτίμηση ότι στο μέλλον του Ιστού θα υπάρχει σημαντική ενοποίηση και συνδυασμοί διαφορετικών τεχνολογιών, με έμφαση στην κοινωνική δικτύωση, τη σημασιολογία αλλά και τους τρόπους αλληλεπίδρασης μεταξύ του φυσικού και του ψηφιακού κόσμου. 1.6 Δεξιότητες και διαδρομές ανάγνωσης του βιβλίου Το βιβλίο στοχεύει στην κατανόηση των θεμελιωδών αρχών των Πληροφοριακών Συστημάτων του Παγκόσμιου Ιστού, στην αναγνώριση βασικών θεμάτων που σχετίζονται με τη διαχείριση πληροφοριών του Παγκόσμιου Ιστού, στην δυνατότητα χρήσης υπαρχόντων τεχνολογιών για την υλοποίηση εφαρμογών του Παγκόσμιου Ιστού και την πρόσβαση στα δεδομένα του Παγκόσμιου Ιστού. Συγκεκριμένα, επιχειρεί να υποστηρίξει την καλλιέργεια και την ανάπτυξη δεξιοτήτων που θα αφορούν στα ακόλουθα : κατανόηση δομών πληροφορίας στον Ιστό, αναγνώριση κατάλληλων τεχνολογιών για αναπαράσταση, οργάνωση, ανάλυση και αποδοτική πρόσβαση στην διαδικτυακά μεταφερόμενη πληροφορία, ευελιξία χρήσης νέων τεχνολογιών διαχείρισης πληροφορίας Ιστού, προσαρμοσιμότητα σε προκλήσεις και τεχνική ικανότητα για υποστήριξη μελετών, αλλά και εφαρμογών διαχείρισης πληροφορίας Ιστού, ενημέρωση για μελλοντικές τάσεις και αναμένομενες εξελίξεις στα πληροφοριακά συστήματα Ιστού. Το βιβλίο σχεδιάσθηκε κυρίως για το επίπεδο προπτυχιακών φοιτητών τμημάτων Πληροφορικής αλλά το βιβλιο μπορεί να είναι χρήσιμο και σε άλλους επιστήμονες και ενδιαφερόμενους. Γενικά οι ενδεικτικές κοινότητες στις οποίες απευθύνεται το βιβλίο είναι:

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 31 (A) Προπτυχιακοί φοιτητές ΑΕΙ/ΑΤΕΙ στο αντικείμενο Πληροφορικής (κυρίως τμημάτων Πληροφορικής αλλά και Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών με κατεύθυνση συναφή με το αντικείμενο της Πληροφορικής), (B) Προπτυχιακοί φοιτητές σε αντικείμενα που εντάσσονται σε Σχολές Θετικών Επιστημών αλλά και σε Τμήματα στα οποία δίνεται μια βασική προγραμματιστική υποδομή η οποία να καθιστά δυνατή την επιπλέον ειδίκευση στις τεχνολογίες διαχείρισης πληροφορίας Ιστού, (C) Μεταπτυχιακοί φοιτητές κυρίως σε διαθεματικά και διατμηματικά μεταπτυχιακά αντικείμενα όπως για παράδειγμα «Πληροφορική και Διοίκηση», και «Συστήματα διαχείρισης επιχειρήσεων» που δίνουν έμφαση στα Πληροφοριακά Συστήματα, (D) Τεχνικοί και προγραμματιστές που αναπτύσσουν εφαρμογές σχετικές με διαχείριση πληροφορίας Ιστού. (E) Πτυχιούχοι ενδιαφερόμενοι για την απόκτηση μια σφαιρικής άποψης για το σύνολο των μεθοδολογιών και τεχνολογιών σχετικών με τα Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού, στο πνεύμα της διαβίου μάθησης. Επιπλέον έχει οργανωθεί ώστε να είναι δυνατή η διδασκαλία του σε ενότητες οι οποίες μπορούν να καλύψουν τις 13 εβδομάδες ενός εξαμηνιαίου μαθήματος και προτείνονται διδακτικές μέθοδοι που θα περιλαμβάνουν : διαλέξεις, εργαστηριακές ασκήσεις,συνεργαστικές δραστηριότητες (με βάση τα θέματα για συζήτηση και τις ασκήσεις που δίνονται στο τέλος κάθε κεφαλαίου). Για να αποδώσει καλύτερα η διδασκαλία του βιβλίου θα πρέπει να συνοδεύεται και από εργασίες μικρής και μεγαλύτερης κλίμακας που θα χρησιμοποιούν τις μεθοδολογίες και τις τεχνολογίες που περιγράφονται στο βιβλίο. Επομένως, το βιβλίο έχει πολλαπλές διαδρομές ανάγνωσης ανάλογα με το υπόβαθρο και τους στόχους του κάθε αναγνώστη. Στον Πίνακα 1.1 συνοψίζονται ενδεικτικές διαδρομές ανάγνωσης με βάση τις παραπάνω κατηγορίες αναγνωστών του βιβλίου. Επιπλέον καταγράφεται η στόχευση και οι κύριες δεξιότητες που επιχειρεί το βιβλίο να καλύψει. Η πρόταση ανάγνωσης αυτή αποτυπώνει τα κύρια κεφάλαια εστίασης αλλά βέβαια συμπληρωματικά μπορούν να αξιοποιηθούν ενότητες και από τα άλλα κεφάλαια.

32 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού Κοινότητα αναγνώστη Διαδρομή ανάγνωσης Στόχος-Δεξιότητες (Α) (Β) (C) (D) (E) Όλα τα κεφάλαια με τη σειρά που παρατίθενται (όσοι έχουν καλή κατάρτιση στα θέματα υποδομών μπορούν να παραλείψουν τις ενότητες 3.1, 3.3 και 3.7 του Κεφαλαίου 3). Κεφάλαιο 1 Κεφάλαιο 2 Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 4 Κεφάλαιο 5 Κεφάλαιο 10 Κεφάλαιο 1 Κεφάλαιο 2 Κεφάλαιο 4 Κεφάλαιο 5 Κεφάλαιο 6 Συνοπτικά στοιχεία από Κεφάλαια 7 και 8 Κεφάλαιο 10 Κεφάλαιο 4 Κεφάλαιο 5 Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 7 Κεφάλαιο 8 Κεφάλαιο 9 Κεφάλαιο 1 Κεφάλαιο 2 Κεφάλαιο 4 Κεφάλαιο 5 Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 10 Πλήρης ενημέρωση και κατανόηση Πληροφοριακών Συστημάτων Ιστού, ευελιξία και προσαρμογή στη χρήση νέων τεχνολογιών Ιστού, ενημέρωση για τάσεις. Ενημέρωση για τα βασικά αντικείμενα και τις στοιχειώδεις τεχνολογίες Ιστού καθώς και για τις μελλοντικές τάσεις. Ενημέρωση για τα βασικά αντικείμενα και τις στοιχειώδεις τεχνολογίες Ιστού καθώς και για τις μελλοντικές τάσεις. Ικανότητα υλοποίησης εφαρμογών με έμφαση στις τεχνολογίες και στις προγραμματιστικές δομές. Ενημέρωση για την οργάνωση και το μέλλον της διαχείρισης πληροφορίας Ιστού. Πίνακας 1.1: Διαδρομές ανάγνωσης του βιβλίου.

Κεφ. 1. Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό 33 1.7 Πίνακας Εικόνων Εικόνα 1.1: Εξέλιξη παρόχων Διαδικτύου διεθνώς από το 1981-2011... 17 Εικόνα 1.2: Διείσδυση Διαδικτύου διεθνώς για το 2010... 18 Εικόνα 1.3: Εξέλιξη και τομείς συσχέτισης με τον Παγκόσμιο Ιστό (2000-σήμερα)... 19 Εικόνα 1.4: Χρονική εξέλιξη τεχνολογιών Παγκόσμιου Ιστού... 20 Εικόνα 1.5: Αρχές διαχείρισης πληροφορίας σε Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού... 23 Εικόνα 1.6: Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού για διάφορους τομείς... 24 Εικόνα 1.7: Δημοφιλείς εφαρμογές Ιστού την τελευταία 20ετία... 26 1.8 Βιβλιογραφία [B] 1. Tim Berners-Lee, Mark Fischetti, Michael L. Dertouzos Weaving the Web: The Original Design and Ultimate Destiny of the World Wide Web by Its Inventor, HarperInformation book, 2000. 2. Tim Kindberg, John Barton, Jeff Morgan, Gene Becker, Debbie Caswell, Philippe Debaty, Gita Gopal,Marcos Frid, Venky Krishnan and Howard Morris, et al.: People, Places, Things: Web Presence for the Real World, Mobile Networks and Applications, Volume 7, Number 5, 365-376, 2002. 3. Ralph Stair : Principles of Information Systems, Sixth Edition, (MIS) Course Technologies book, 2001. 4. Athena Vakali, and George Pallis (editors): Web Data Management Practices: Emerging Techniques And Technologies, Idea Group Publishing book, 2006. 5. Athena Vakali, and Lakhmi C Jain (editors): New Directions in Web Data Management, Studies in Computational Intelligence, Springer book 2011. 1.9 Διαδικτυακοί τόποι- [Δ] 1. Η ιστορία του Διαδικτύου από τη wikipedia http://en.wikipedia.org/wiki/history_of_the_internet 2. Εξέλιξη παρόχων Διαδικτύου διεθνώς από το 1981-2011 http://en.wikipedia.org/wiki/file:winthosts1981-july2011.jpg 3. Η διείσδυση του Διαδικτύου διεθνώς για το 2010 από τη wikipedia http://en.wikipedia.org/wiki/file:internetpenetrationworldmap.svg

34 Πληροφοριακά Συστήματα Παγκόσμιου Ιστού 4. Η Ιστορία του Παγκόσμιου Ιστού http://en.wikipedia.org/wiki/history_of_the_world_wide_web 5. Εξέλιξη και τομείς συσχέτισης με τον Παγκόσμιο Ιστό http://smb.media.seagate.com/files/2009/12/the-web-technology-timeline.jpg 6. Χρονική εξέλιξη τεχνολογιών Παγκόσμιου Ιστού από τη Wikipedia http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e4/ Web_development_timeline.png 7. Εφαρμογές πλοήγησης στον Παγκόσμιο Ιστό από τη wikipedia - http://en.wikipedia.org/wiki/web_browser 8. Ιστολόγιο του Nova Spivack http://www.novaspivack.com/ 9. 21 st International WWW Conference http://www2012.wwwconference.org/ 10. Ορισμός Πληροφοριακού συστήματος Παγκόσμιου Ιστού από τη wikipedia - http://en.wikipedia.org/wiki/web_information_system 11. Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού για τους τομείς: Υγείας http://www.indiatalkies.com/images/health-information-system45140g.jpg, Επιχειρηματικότητα http://www.systena.co.jp/eng/about/business_info/images/fig_system_01.gif Μεταφορές http://www.flightglobal.com/assets/getasset.aspx?itemid=33801, Διασκέδαση http://www.imdb.com/ 12. Yahoo Key Scientific Challenges, Entry #5: Web Information Management, (January 27th 2010, http://labs.yahoo.com/news/337) 13. Challenges in Building Large-Scale Information Retrieval Systems από τον Jeff Dean http://static.googleusercontent.com/external_content/untrusted_dlcp/ research.google.com/en//people/jeff/wsdm09-keynote.pdf 14. Hector Garcia Molina ομιλία Web Information Management: Past, Present and Future http://videolectures.net/wsdm08_garcia_molina_wim/ 15. Facebook Statistics http://internetworldstats.com/facebook.htm 16. Διεθνή συνέδρια για τα Πληροφοριακά Συστήματα Ιστού WISE http://www.wisesociety.org/ WIDM 2012, http://wwwis.win.tue.nl/~widm2012/, WAIM 2012, http://db.hit.edu.cn/waim2012/ WEBIST, http://www.webist.org/