Χρόνης Μπότσογλου Αναδρομική ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ



Σχετικά έγγραφα
ΧΡΌΝΗΣ ΜΠΌΤΣΟΓΛΟΥ Αναδρομική Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Γ Ι Α Τ Ο Δ Η Μ Ο Τ Ι Κ Ο

ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΆΛΗΣ Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ Α.Κ.

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα

Β Α Λ Η Κ Ο Λ Ο Τ Ο Υ Ρ Ο Υ

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

Βιογραφικό Σταθόπουλος Γιώργος. Σταθόπουλος, Λάλας, Χαντζαράς & Καλατζής εκθέτουν στο Art Lepanto στην Ναύπακτο

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ 6. ΧΩΡΟΣ

Η Στρατιά της Ανατολής ζωγραφίζει τη Θεσσαλονίκη

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εικαστικής Αγωγής για τα παιδιά της Δ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Κυπριακής Τέχνης στη

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Σχέδιο μαθήματος 2 Η Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά Το παράδειγμα του εθίμου των Μωμόγερων

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

ΤΕΛΛΟΓΛΕΙΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΩΝ Α.Π.Θ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΚΘΕΣΗΣ

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα

Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων. Απολογισμός Εκθέσεων και Δρώμενων 2011

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Φύση και Μαθηματικά. Η χρυσή τομή φ

Μαίρη Μπακογιάννη Συνέντευξη στην Βιβλιοθήκη Σπάρτου

σχετικά με τον ιμπρεσιονισμό

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

Μιλώντας με τα αρχαία

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

THE JEWISH MUSEUM BERLIN

Προβληματισμοί: Η σωστή διατροφή είναι ένα κοινωνικό θέμα που σχετίζεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η παιδική παχυσαρκία έχει γίνει κοινωνική μάστιγα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Ηλεκτρονικές Κοινότητες Μάθησης

Μια επίσκεψη στη Βουλή των Αντιπροσώπων

Page 1

Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Μαρούλα Κλιάφα Μελίνα Κ Γεράσιμος Κ.: Μάριος Κ.

Κείμενο. Με αγάπη Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου

Πέτερ Μπρέγκελ ( ):

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Στον κήπο με τα φυτά του Μουσείου»

Ένα ταξίδι από την γειτονιά μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση!

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

Γνωστικό αντικείμενο του σεναρίου διδασκαλίας: Σύνδεση με ενότητες του Σχολικού Εγχειριδίου: Σύνδεση με άλλες γνωστικές περιοχές:

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος:

Η Γκουέρνικα του Πικάσο Η απανθρωπιά, η βιαιότητα και η απόγνωση του πολέµου

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Μάθημα: «Παιδικό σχέδιο: σύγχρονες προσεγγίσεις»

Α φ ά σ η. Φύλλα Εργασίας Α Φάσης. Α φάση: Εμείς και η γειτονιά μας ο Νηπιαγωγείο Ευόσμου

Α Φάση: :Εμείς και η γειτονιά μας. Α φ ά σ η. Α φάση: Εμείς και η γειτονιά μας 53

ΙΔΡΥΜΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ & ΝΤΟΛΛΗΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Γενικά χαρακτηριστικά

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Δομή και Περιεχόμενο

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

Ας ξαναθυμηθούμε τα μυστικά του δάσους!

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ

Η περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι μια παιδαγωγική διαδικασία που επιδιώκει αυθεντικές εμπειρίες των εκπαιδευόμενων.

ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

Η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη έφτιαξε το εξώφυλλό μας

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για το Γυμνάσιο και το Λύκειο

Η εικαστική δράση που παρουσιάζεται στηρίζεται: φιλοσοφία των ΝΑΠ της Αγωγής Υγείας και των Εικαστικών Τεχνών ενεργητικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις

2. Κριτική Σκέψη και Έρευνα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

Μιλώντας με τα αρχαία

ΤΕΧΝΗ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΜΙΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ & ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Fake News ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Γραμμή βοηθείας Ενημέρωση-Επαγρύπνηση Γραμμή παράνομου περιεχομένου

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

Πηγές πληροφόρησης: Πρωτογενείς Δευτερογενείς Τριτογενείς

Ελεύθερη συμμετοχή για κάθε ηλικία Εκτός Συναγωνισμού

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ MAΪOY - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: Θέματα Τέχνης Ημερομηνία: 02/06/2017

Θεματική Ενότητα: Σύνορα και γέφυρες-μετανάστευση. Κεφάλαιο εργασίας 2: Βιώματα από τη μετανάστευση - ένα πρόσωπο στο επίκεντρο κάθε ιστορίας

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Π. Ψυχικό, Νοέμβριος 2018

Εργαστήρι κεραμικής «Φως στην Τέχνη» της Νίκης Γκόφα. Αδελφοί Γιαννίδη 9 Μοσχάτο Τηλέφωνο επικοινωνίας

Β. ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ 4. ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΜΦΑΣΗ

Ας μετονομάσουμε τη γάτα που εμφανίζεται μόλις ανοίγουμε το Scratch. Επιλέγουμε το εικονίδιο Μορφή1 που βρίσκεται στη λίστα αντικειμένων.

Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ 7. ΧΡΟΝΟΣ - ΚΙΝΗΣΗ

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΥΘΡΟ ΟΝΤΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

1 ο ΦΥΛΛΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ ΠΕΙΡΑΙΑ(Σκυλίτση και Πυλών)

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Transcript:

Χρόνης Μπότσογλου Αναδρομική ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για το Γυμνάσιο και το Λύκειο Οργάνωση Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Επιμέλεια-Υλοποίηση Μαρίνα Τσέκου Σχεδιασμός εντύπου Θύμιος Πρεσβύτης, Θοδωρής Αναγνωστόπουλος (Peak Publishing) Εκτύπωση ΜΠΑΞΑΣ Α.Ε. Το έντυπο αυτό δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της έκθεσης Χρόνης Μπότσογλου Αναδρομική που οργανώθηκε από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και παρουσιάστηκε από τις 28 Ιανουαρίου 2010 έως τις 18 Απριλίου 2010 ΕΜΣΤ, 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Κτίριο Ωδείου Αθηνών, Βασ. Γεωργίου Β 17-19 & Ρηγίλλης (είσοδος επί της οδού Ρηγίλλης) Τηλ.: 210 9242111-3, Φαξ: 210 9245200 E-mail: marina.tsekou@emst.gr www.emst.gr http://fixit-emst.blogspot.com Εξώφυλλο: Άνδρας με γκρι παντελόνι, 1984 Λάδι σε μουσαμά 3

Καλώς ήλθατε στην Αναδρομική έκθεση του Χρόνη Μπότσογλου, που παρουσιάζει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Ο Χρόνης Μπότσογλου είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους έλληνες ζωγράφους. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1941. Σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας (1960-1965) και συνέχισε με υποτροφία τις σπουδές του στο Παρίσι (1970-1972). Τις δεκαετίες 60-70, μια εποχή έντονων κοινωνικών και πολιτικών ζυμώσεων στην Ελλάδα και διεθνώς, συνδύασε την καλλιτεχνική δραστηριότητα με την πολιτική του δράση. Από τα φοιτητικά του χρόνια μέχρι και σήμερα έχει παρουσιάσει τη δουλειά του σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τέλος, έχει εκδώσει μια ποιητική συλλογή, βιβλία στα οποία συγκεντρώνει άρθρα, διαλέξεις και άλλα κείμενά του για την τέχνη και ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο με τίτλο Το χρώμα της σπουδής. Μέσα από τα έργα της έκθεσης (ζωγραφική, σχέδια, γλυπτική, κατασκευές, χαρακτικά, ψηφιακές εικόνες, εικονογραφήσεις) θα γνωρίσουμε την πολυετή καλλιτεχνική διαδρομή του Χρ. Μπότσογλου, από τη δεκαετία του 1950 μέχρι και σήμερα. Καθώς περιηγούμαστε στην έκθεση θα μας απασχολήσουν κυρίως τα παρακάτω θέματα: Ο Χρόνης Μπότσογλου φωτογραφημένος από τον Στέλιο Σκοπελίτη το 1987. α) τα διαφορετικά μέσα και οι τεχνικές που ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί στα έργα των διαφορετικών ενοτήτων και χρονικών περιόδων (ακουαρέλα, ελαιογραφία, παστέλ, γύψος, κ.ά.), β) οι διαφορετικοί τρόποι έκφρασης που χειρίζεται, όπως ο κριτικός ρεαλισμός και η εξπρεσιονιστική γραφή, γ) ο ρόλος του καλλιτέχνη στην κοινωνία και η σχέση του με την ιστορία της τέχνης, δ) το κυρίαρχο θέμα στα έργα του, που είναι η ανθρώπινη μορφή, μέσω της οποίας διερευνά διαχρονικά υπαρξιακά ερωτήματα, όπως το ευάλωτο και η φθαρτότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, οι ανθρώπινες σχέσεις, η μοναξιά και η αποξένωση, η έννοια του βιωμένου χώρου, η μνήμη, ο κύκλος της ζωής. 4 5

Πρώιμα Έργα, (1954-1965) Ανάμεσα στα πρώτα έργα που ο Χρόνης Μπότσογλου δημιούργησε κατά τη διάρκεια των σπουδών του στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών είναι οι σειρές με ακουαρέλες με τίτλους Εφιάλτες, Θεσσαλονίκη και Κήποι. Οι Κήποι είναι μια σειρά από ζωγραφισμένες κάρτες που ο καλλιτέχνης έστελνε στη μετέπειτα σύζυγο του Ελένη, όταν εκείνη σπούδαζε στο Παρίσι. < Τι φιγούρες και τι αντικείμενα αναγνωρίζετε στα έργα της απέναντι σελίδας; < Ποια χρώματα κυριαρχούν; Παρατηρείστε το χώρο γύρω από τις μορφές που αποτυπώνει στις ακουαρέλες: μοιάζει με έναν χώρο φανταστικό, ονειρικό, μέσα στον οποίο οι μορφές αιωρούνται. I-IV. Κήποι, 1963 Aκουαρέλα σε χαρτί < Ποια στοιχεία της σύνθεσης δημιουργούν την εντύπωση του μη πραγματικού, ονειρικού χώρου; < Πιστεύετε ότι ο καλλιτέχνης είχε σχεδιάσει τις μορφές από πριν ή δούλεψε απευθείας με το χρώμα; < Μπορείτε να φανταστείτε σε ποια συναισθηματική κατάσταση ήταν ο καλλιτέχνης όταν δημιουργούσε τους Κήπους; < Τι συναισθήματα δημιουργούν σε εσάς αυτά τα έργα; Κατά τα τελευταία χρόνια φοίτησής του στη Σχολή, στρέφει το ενδιαφέρον του στο περιβάλλον της πόλης και τα βιομηχανικά κι άλλα αντικείμενα που περιστοιχίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο στην καθημερινότητά του. Είναι η χρονική περίοδος κατά την οποία οι καλλιτέχνες διεθνώς αναζητούν να συνδέσουν την τέχνη με την πραγματικότητα και τη ζωή. Παρατηρήστε τις διαφορές, ως προς τον τρόπο αναπαράστασης, ανάμεσα στα έργα με τίτλο Λαβομάνο και Θερμοσίφωνο και τις ακουαρέλες της ενότητας Κήποι. < Ποια έργα είναι περισσότερο ρεαλιστικά; < Γιατί πιστεύετε ότι επιλέγει να αναπαραστήσει με ρεαλιστικό τρόπο τα αντικείμενα που συνδέονται με την καθημερινή ζωή; < Ποιες σκέψεις σας δημιουργούνται μπροστά στους πίνακες που απεικονίζουν τα αντικείμενα της καθημερινότητάς μας; Λαβομάνο, 1963 Τέμπερα σε χαρτί Θερμοσίφωνο, 1963 Τέμπερα σε χαρτί 6 7

Κριτικός Ρεαλισμός, 1992 Ρεαλισμός, όπως θα γνωρίζετε, σημαίνει την πιστή αναπαράσταση του κόσμου. Μέσα στη δεκαετία του 1960 πολλοί καλλιτέχνες υιοθέτησαν τη ρεαλιστική γραφή σκοπεύοντας να διερευνήσουν και να ασκήσουν κριτική στη θέση και το ρόλο του ανθρώπου στη σύγχρονη κοινωνία της διαφήμισης, της κατανάλωσης, της μαζικής κουλτούρας και ευρύτερα στην πολιτική και κοινωνική επικαιρότητα. Αυτή η τάση ονομάστηκε Κριτικός Ρεαλισμός. Ο Χρ. Μπότσογλου, ανάμεσα σε άλλους έλληνες καλλιτέχνες της εποχής, υιοθετεί τον Mετρό Α, 1970 Ακρυλικό σε χαρτί (δίπτυχο) Κριτικό Ρεαλισμό για να εκφράσει τη θέση του απέναντι στο σύγχρονο τρόπο ζωής των μεγαλουπόλεων αλλά και στο καθεστώς της δικτατορίας που είχε επιβληθεί στην Ελλάδα το χρονικό διάστημα από το 1967 έως το 1974. Όταν βρέθηκε στο Παρίσι για τις μεταπτυχιακές σπουδές του δημιούργησε την ενότητα με τίτλο Μετρό. Με θέμα, λοιπόν, τον υπόγειο σιδηρόδρομο του Παρισιού, αφηγείται το σύγχρονο τρόπο ζωής, τη μοναξιά και την αποξένωση του ανθρώπου στις σύγχρονες μητροπόλεις. < Περιγράψτε τις γραμμές που ορίζουν το χώρο στο έργο του Μετρό Α, στην απέναντι σελίδα: επικρατούν οι ευθείες ή οι καμπύλες; < Τι αίσθηση σας προξενεί αυτός ο χώρος; < Πώς παρουσιάζονται οι άνθρωποι σε σχέση με το χώρο και πώς σε σχέση με τους συνεπιβάτες; < Παρατηρείστε τη φιγούρα που καθρεφτίζεται στο τζάμι: ποιος μπορεί να είναι αυτός ο άνδρας; Η Φρίζα αποτελεί ένα πολύπτυχο έργο που απαρτίζεται από δεκαοχτώ πίνακες οι οποίοι παρατίθενται σε οριζόντια διάταξη, ο ένας πλάι στον άλλο, όπως οι διαφημιστικές αφίσες στο δρόμο και στο μετρό, ή τα κινηματογραφικά καρέ. Εδώ οι εικόνες παρουσιάζουν στιγμιότυπα από τη ζωή, έτσι όπως είχε διαμορφωθεί στην Ελλάδα του 70: < Παρατηρώντας κάθε πίνακα χωριστά, αναφερθείτε στο θέμα που καθένας παρουσιάζει. < Γιατί πιστεύετε ότι επιλέγει να μιλήσει για το τότε παρόν της ελληνικής πραγματικότητας με ένα πολύπτυχο έργο αυτής της μορφής; Σε μια συνέντευξή του ο Χρ. Μπότσογλου είχε πει το εξής: «ο ρεαλισμός συνδέεται με την απεικόνιση των πραγματικών σχέσεων που υπάρχουν σε μια δοσμένη κοινωνία και βοηθά μέσα από την αποκάλυψή τους στην αλλαγή αυτών των σχέσεων». < Διατυπώστε τις σκέψεις σας σχετικά με την παραπάνω θέση του καλλιτέχνη. Φρίζα, 1972 18πτυχο Τέμπερα και ακρυλικό σε χαρτί 8 9

Λιοτριβιά, (1978-1986) Με την ενότητα Λιοτριβιά ο Χρ. Μπότσογλου, από τον κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό που εξέφραζαν τα έργα της προηγούμενης ενότητας, περνάει σε έργα που φανερώνουν περισσότερο τις εσωτερικές, υπαρξιακές αναζητήσεις του. Δουλεύοντας μέσα στον ίδιο το χώρο ενός εγκαταλειμμένου ελαιοτριβείου στη Μυτιλήνη, αποδίδει ζωγραφικά διαφορετικές όψεις και λεπτομέρειες του εσωτερικού του. < Περιγράψτε το χώρο: τα χρώματα που κυριαρχούν, τις πόρτες, τα παράθυρα και το φως που μπαίνει μέσα στο χώρο, το ταβάνι, το πάτωμα και τα αντικείμενα που διακρίνετε. < Πώς θα χαρακτηρίζατε την ατμόσφαιρα που επικρατεί και πώς το χρώμα και ο τρόπος που ο ζωγράφος έχει δουλέψει την πινελιά του συντελούν στη δημιουργία αυτής της ατμόσφαιρας; Σε όλα τα έργα της ενότητας, αυτό που απασχολεί ιδιαίτερα τον καλλιτέχνη είναι η ζωγραφική απόδοση αυτού που ονομάζεται «βιωμένος χώρος», δηλαδή του χώρου που έχει απορροφήσει και ταυτόχρονα αναδίνει τις εμπειρίες, τα βιώματα, την υπόσταση των ανθρώπων που κινούνται, εργάζονται ή ζουν σ αυτόν. Μεγάλο λιοτριβιό Ι, 1981 Λάδι σε μουσαμά < Κατά την άποψή σας, έχει αποδοθεί στον ζωγραφικό πίνακα τόσο η ενέργεια των ανθρώπων και των εργασιών που κάποτε συντελούνταν στο χώρο όσο και η εγκατάλειψη που έχει επέλθει με το χρόνο; < Παρατηρήστε τα έργα στα οποία υπάρχει ανθρώπινη φιγούρα. Πώς παρουσιάζεται ο άνθρωπος σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο και πώς αλλάζει ο χώρος με την ανθρώπινη παρουσία; < Θα μπορούσαν τα Λιοτριβιά να αποτελούν τον στοχασμό του καλλιτέχνη πάνω στη φθορά που ο χρόνος επιφέρει στους ανθρώπους και στα πράγματα; Αιτιολογείστε την απάντησή σας. Μεγάλο λιοτριβιό ΙI, 1981 Λάδι σε μουσαμά 10 11

Εικόνα του Σώματος, (1979-1992) Η ανθρώπινη φιγούρα κυριαρχεί ως θέμα σε όλες τις περιόδους της καλλιτεχνικής πορείας του Χρ. Μπότσογλου. Είδαμε μέχρι τώρα να τον απασχολεί κυρίως η σχέση του ανθρώπου με το χώρο στον οποίο ζει και κινείται, όπως ο χώρος της σύγχρονης αστικής καθημερινότητας, ο χώρος εργασίας, ο κοινωνικός και πολιτικός περίγυρος, κλπ. < Παρατηρείστε το Τρίπτυχο του κίτρινου κύκλου. Διακρίνετε να υπάρχουν στοιχεία ή αναφορές που θα προσδιόριζαν πού βρίσκεται ή τι ακριβώς κάνει το εικονιζόμενο πρόσωπο; Στην παρούσα ενότητα θα διαπιστώσουμε πως ο καλλιτέχνης αποδίδει ζωγραφικά το ανθρώπινο σώμα, κυρίως το δικό του και των οικείων του προσώπων, αφαιρώντας πια τις κοινωνικές, πολιτικές ή άλλες αναφορές των προηγούμενων ενοτήτων. Εδώ απεικονίζει γυμνά, συνήθως, ανδρικά και γυναικεία σώματα, μοναχικές φιγούρες αντιμέτωπες με την ευάλωτη ανθρώπινη υπόστασή τους. < Διακρίνετε διαφορές ανάμεσα σ αυτό το έργο και στα έργα της ενότητας Κριτικός Ρεαλισμός (π.χ. τη Φρίζα), ως προς τον τρόπο που ο καλλιτέχνης δουλεύει το σχέδιο και το χρώμα; Πώς πιστεύετε ότι δούλεψε στη Φρίζα και πώς στο Τρίπτυχο του κίτρινου κύκλου; Ποιο από τα δυο έργα έχει περισσότερο σαφή περιγράμματα και ενιαίες χρωματικές επιφάνειες; Στα έργα αυτής της ενότητας η γραφή του Χρ. Μπότσογλου γίνεται περισσότερο εξπρεσιονιστική, στοχεύοντας όχι τόσο στο να περιγράψει μια ανθρώπινη μορφή αλλά να εκφράσει συναισθηματικές καταστάσεις. < Ποιες συναισθηματικές καταστάσεις δηλώνουν τα ακαθόριστα περιγράμματα, η ανάγλυφη, «ταραχώδης» επιφάνεια που δημιουργεί το χρώμα, η ρευστή σχέση της φιγούρας με τον περιβάλλοντα χώρο; < Προσπαθήστε να ερμηνεύσετε τι συμβολίζει ο κίτρινος κύκλος που περιβάλλει την ανδρική φιγούρα. Το τρίπτυχο του κίτρινου κύκλου, 1990 Λάδι σε μουσαμά (τρίπτυχο) 12 13

Σελίδες Ημερολογίου, (1980-1990) Η ενότητα Σελίδες Ημερολογίου περιλαμβάνει μια μεγάλη σειρά έργων, κυρίως ακουαρέλες και σχέδια, που απεικονίζουν τη μητέρα του ζωγράφου κατά το χρονικό διάστημα της πολυετούς ασθένειάς της. Ο ζωγράφος επισκέπτεται τη μητέρα του, ξεκινάει τα έργα εκ του φυσικού και τα ολοκληρώνει από μνήμης στο ατελιέ του. Σε κάθε έργο σημειώνει έναν λατινικό αριθμό που δηλώνει τη χρονική σειρά τους και προσδίδει στην ενότητα το χαρακτήρα ημερολογίου. < Συγκρίνετε τις ακουαρέλες της ενότητας Κήποι με την ακουαρέλα της απέναντι σελίδας, που απεικονίζει τη μορφή της μητέρας: ποιες διαφορές διακρίνετε στα χρώματα που χρησιμοποιεί; Πού οφείλεται αυτή η διαφορά; Αν παρατηρήσουμε από κοντά το χαρτί, θα διακρίνουμε τη φθορά που έχει υποστεί από τους χειρισμούς του ζωγράφου κατά τη δημιουργική διαδικασία. Με διαδοχικές διαστρωματώσεις χρώματος, με τη γραφή και τα σβησίματα που αλληλοσυμπληρώνονται, η ακουαρέλα χάνει τη διαφάνειά της, ενώ με το κοπίδι που ξύνει το χαρτί, προκαλούνται επιπλέον φθορές και εκδορές στην επιφάνεια του χαρτιού. < Ποια ανθρώπινη κατάσταση αποδίδει ο ζωγράφος μέσα από τον τρόπο που «πλάθει» τη μορφή της μητέρας; < Περιγράψτε την εικονιζόμενη μορφή. < Ποια ανάγκη ώθησε, κατά τη γνώμη σας, τον Χρ. Μπότσογλου να αποδίδει ζωγραφικά, επί δέκα χρόνια περίπου, τη σταδιακή φθορά της μητέρας του και την πορεία της προς το θάνατο; Γριά γυναίκα CIII Αφιέρωμα στον Ουίσλερ, 1986 Ακουαρέλα σε χαρτί arches 14 15

Προσωπική Νέκυια, (1993-2000) Νέκυια, από την αρχαία λέξη νέκυς που σημαίνει νεκρός, ονομάζεται η τελετή κατά την οποία στην αρχαιότητα καλούσαν τους νεκρούς και τους ρωτούσαν για τα μελλούμενα. Έτσι ονομάζεται και η ραψωδία λ της Οδύσσειας καθώς αναφέρεται στην κάθοδο του Οδυσσέα στον Άδη, για να μάθει από τον μάντη Τειρεσία την εξέλιξη του ταξιδιού του προς την Ιθάκη. Προσωπική Νέκυια είναι ο τίτλος της πολύπτυχης ζωγραφικής εγκατάστασης του Χρ. Μπότσογλου που αποτελείται από είκοσι έξι μεγάλων διαστάσεων πίνακες. Οι πίνακες αναπτύσσονται περιμετρικά στην αίθουσα και σχηματίζουν δυο χορούς, έναν ανδρών και ένα γυναικών, που περιβάλλουν την κεντρική γονατιστή φιγούρα του νεκρομάντη. Ως νεκρομάντης παρουσιάζεται ο ίδιος ο καλλιτέχνης, ο οποίος ανακαλεί στη μνήμη του πρόσωπα με τα οποία είχε συνδεθεί και είχαν παίξει σπουδαίο ρόλο στη ζωή του, αλλά δεν υπάρχουν πια. Ζωγραφίζει από μνήμης τα πρόσωπα αυτά, όπως ο ίδιος τα έχει συγκρατήσει μέσα του, προσθέτοντας στο καθένα κάποια χαρακτηριστικά στοιχεία από την προσωπική ζωή τους. < Περιγράψτε πώς ο ζωγράφος αναπαριστά τις φιγούρες σ αυτούς τους πίνακες. < Ποια στοιχεία δημιουργούν την αίσθηση ότι πρόκειται για ανθρώπους που δε ζουν πια; < Ο ίδιος ο Χρ. Μπότσογλου ονομάζει τις φιγούρες «είδωλα καμόντων». Γιατί τις ονομάζει έτσι; Λάβετε υπόψη σας την έννοια του ρήματος κάμνω. Σε ένα κείμενό του ο Χρ. Μπότσογλου είχε γράψει πως είναι σημαντικό «να βρεις το νόημα ή, καλύτερα, να συμφιλιωθείς με αυτά που έζησες». < Πώς κατανοείτε την παραπάνω φράση; Προσπαθήστε να συνδέσετε το νόημα αυτής της φράσης με το έργο Προσωπική Νέκυια. Ο Νεκρομάντης, 1993 Λάδι σε μουσαμά 16 17

Αναφορές, (2002-2009) Οι Αναφορές είναι η πιο πρόσφατη ενότητα έργων του Χρ. Μπότσογλου. Αποτελείται από πορτρέτα ζωγράφων, ελλήνων και ξένων, τους οποίους θαυμάζει και έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στη σκέψη και την καλλιτεχνική πορεία του. Πρόκειται για τους: Φράνσις Μπέικον, Βίνσεντ Βαν Γκογκ, Αλμπέρτο Τζακομέτι, Γιώργο Μπουζιάνη, Γιαννούλη Χαλεπά. Για να δημιουργήσει τα πορτρέτα τους, βασίστηκε σε φωτογραφίες, πορτρέτα και αυτοπορτρέτα των παραπάνω ζωγράφων, τα οποία συγκέντρωνε από παλιά. Ξεκινά από πιστές αντιγραφές αυτού του υλικού και στη συνέχεια δημιουργεί πίνακες στους οποίους αποτυπώνει μια ζωγραφική ερμηνεία της ζωής, της προσωπικότητας και του έργου τους. < Για ποιο λόγο, κατά τη γνώμη σας, ο Χρ. Μπότσογλου δημιουργεί αυτή τη σειρά έργων, ύστερα από πενήντα περίπου χρόνια καλλιτεχνικής διαδρομής; < Συγκεντρώστε στοιχεία για τους καλλιτέχνες στους οποίους κάνει αναφορά και δείτε έργα τους σε βιβλία τέχνης, εγκυκλοπαίδειες και στο διαδίκτυο. Ποια στοιχεία από τη δουλειά τους διακρίνετε να έχουν περάσει στο έργο του Χρ. Μπότσογλου και με ποιο τρόπο; < Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του έργου του, έτσι όπως το γνωρίσαμε στην παρούσα Αναδρομική έκθεσή του, συζητήστε τις παρακάτω φράσεις του και προσπαθήστε να τις συνδέσετε με το έργο του: «Η κατανόηση του κόσμου περνά από το κορμί μας, η κατανόηση του κορμιού μας μάς ανοίγει στον κόσμο». «Η ζωή μου καθρεφτίστηκε στα πρόσωπα των άλλων μέσω των οποίων τη συνειδητοποίησα». < Εργαστείτε σα δημοσιογράφοι: Συντάξτε μια συνέντευξη προς τον καλλιτέχνη που μόλις γνωρίσατε. Η συνέντευξη μπορεί να περιλαμβάνει ερωτήσεις για τη ζωή και τις σπουδές του, τις επιδράσεις που δέχτηκε από άλλους καλλιτέχνες ή γενικότερα ανθρώπους που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη ζωή του, και ό,τι θέλετε να μάθετε και να κατανοήσετε καλύτερα γύρω από το έργο του. Στη συνέχεια μπορείτε να μας στείλετε τις ερωτήσεις σας στο email: marina.tsekou@emst.gr. Εμείς θα τις προωθήσουμε στον καλλιτέχνη και θα σας στείλουμε τις απαντήσεις του. Η τελετή, 2004 Λάδι σε μουσαμά (5 τμήματα) 18 19

ISBN 978-960-8349-47-6 TIMH: 3