Σν ρνιείν Γεύηεξεο Δπθαηξίαο ζην Γξόκν γηα ηελ Αεηθνξία. Έλα παξάδεηγκα: «Δλέξγεηα, εζύ είζαη ε δωή κνπ»

Σχετικά έγγραφα
Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) FritzBox Fon WLAN Annex B ( )

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

Κευάλαιο 8 Μονοπωλιακή Συμπεριφορά- Πολλαπλή Τιμολόγηση

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ ΥΑΦ

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Ενδεικτικά Θέματα Στατιστικής ΙΙ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Τν Πξόγξακκα ζα αλαθνηλσζεί, ακέζσο κεηά ηηο γηνξηέο ηνπ Πάζρα.

ΚΕΦ. 2.3 ΑΠΟΛΤΣΗ ΣΘΜΗ ΠΡΑΓΜΑΣΘΚΟΤ ΑΡΘΘΜΟΤ

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/ :02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/ :55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

Η. Απζίλνο Αλ. Καζεγεηήο Αζιεηηθή δηνίθεζε. ΟΓΗΓΟ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ζηελ Αζιεηηθή δηοίθεζε. Θέκα πηστηαθής (κε ηε κνξθή εξωηήκαηνο):...

Έκδοζη /10/2014. Νέα λειηοσργικόηηηα - Βεληιώζεις

ΦΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ. G. Mitsou

Απαντήσεις θέματος 2. Παξαθάησ αθνινπζεί αλαιπηηθή επίιπζε ησλ εξσηεκάησλ.

ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ. Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

ΟΠΤΙΚΗ Α. ΑΝΑΚΛΑΣΖ - ΓΗΑΘΛΑΣΖ

Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 03. Σηεξενγξαθηθή πξνβνιή ζην δίθηπν Wulf

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Οξηδόληηα θαη θαηαθόξπθε κεηαηόπηζε παξαβνιήο

Αιγόξηζκνη Γνκή επηινγήο. Πνιιαπιή Δπηινγή Δκθωιεπκέλεο Δπηινγέο. Δηζαγωγή ζηηο Αξρέο ηεο Δπηζηήκεο ηωλ Η/Υ. introcsprinciples.wordpress.

Οργάνωση και Δομή Παρουσιάσεων

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

A. Αιιάδνληαο ηε θνξά ηνπ ξεύκαηνο πνπ δηαξξέεη ηνλ αγωγό.

Διαδικαζία μεηαθοράς δεδομένων Εκκαθαριζηικής για ηο Eιδικό ζημείωμα περαίωζης Φ.Π.Α

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ»

Γοκή επαλάιευες Δληοιές Όζο & Μέτρης_όηοσ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Άσκηση 1 - Μοπυοποίηση Κειμένου

Φςζική Πποζαναηολιζμού Γ Λςκείος. Αζκήζειρ Ταλανηώζειρ 1 ο Φςλλάδιο

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΥΟΛΖ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΑΓΧΓΖ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ Γ.Δ. ΜΑΘΖΜΑ: ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΔ ΔΠΗΣΖΜΔ ΓΗΓΑΚΧΝ: ΑΠΟΣΟΛΟ ΚΑΣΗΚΖ

Case Study. Παξαθάηω παξνπζηάδνπκε βήκα - βήκα κε screenshots έλα παξάδεηγκα ππνβνιήο κηαο εξγαζίαο θαη ηελ παξαγωγή ηνπ Originality Report.

ΠΔΡΗΓΡΑΦΖ ΛΔΗΣΟΤΡΓΗΚΟΣΖΣΑ ΥΔΓΗΟΤ ΑΡΗΘΜ. 1

SEA GRANT COLLEGE PROGRAM

α) ηε κεηαηόπηζε x όηαλ ην ζώκα έρεη κέγηζην ξπζκό κεηαβνιήο ζέζεο δ) ην κέγηζην ξπζκό κεηαβνιήο ηεο ηαρύηεηαο

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

(γ) Να βξεζεί ε ρξνλνεμαξηώκελε πηζαλόηεηα κέηξεζεο ηεο ζεηηθήο ηδηνηηκήο ηνπ ηειεζηή W.

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ

EL Eνωμένη στην πολυμορυία EL A8-0046/319. Τροπολογία

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Ζαχαρίας Μ. Κοντοπόδης Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων ΙΙ

Γιεπεςνηηική Γιδαζκαλία & Μάθηζη ζηην Δκπαίδεςζη για ηο Πεπιβάλλον και ηην Αειθοπία: ηο παπάδειγμα ηος Greenwave

6 η Εργαζηηριακή Άζκηζη Επαλήθεσζη Λειηοσργίας Βαζικών Φλιπ-Φλοπ

πκβνιή ησλ βηβιηνζεθνλφκσλ ζηελ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΠΑΙΓΔΙΑ

Το αγόρι στο θεωρείο Αγγελική Δαρλάση ΜΕΛΙΝΑ ΣΟΥΣΟΥΝΗ

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΠΑΓΚΤΠΡΙΟ ΓΙΑΓΩΝΙ ΜΟ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

Παλαιοσλαβική Γλώσσα. Ενότητα 11: Μορφολογία Τα Ονόματα/Αντωνυμίες. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου. Τμήμα Σλαβικών Σπουδών

ΡΤΘΜΙΕΙ ΔΙΚΣΤΟΤ ΣΑ WINDOWS

Eπαγγελματικές αξίες και στόχοι ζωής. Μπηιαλάθε Ειεσζερία ΚΕΤΠ ΠΕΡΙΣΕΡΙΟΤ

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η γνλετθή εκπινθή ζηε καζεζηαθή δηαδηθαζία. Αξηάδλε Κπξηαθίδνπ

Αζκήζεις ζτ.βιβλίοσ ζελίδας 13 14

Δθπαίδεπζε ζηα κέζα επηθνηλσλίαο: Πξνο κηα θξηηηθή αμηνπνίεζε ησλ πιεξνθνξηψλ

3 ΑΠΙΔ ΑΘΖΔΗ ΘΟΚΟΙΟΓΗΑ ΠΟΤ ΑΛΣΗΚΔΣΩΠΗΕΟΛΣΑΗ ΚΔ ΦΤΗΘΖ ΘΑΗ ΚΑΘΖΚΑΣΗΘΑ ΙΤΘΔΗΟΤ

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

EL Eνωμένη στην πολυμορυία EL B8-0165/7. Τροπολογία. Salvatore Cicu, Lambert van Nistelrooij εμ νλόκαηνο ηεο Οκάδαο PPE

Δπαστηπιότητα 1 - ανάπτςξη, μεταγλώττιση, αποσυαλμάτωση και. εκτέλεση ππογπάμματορ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΒΗΜΑ 2. Εηζάγεηε ηνλ Κωδηθό Πξόζβαζεο πνπ ιακβάλεηε κε SMS & δειώλεηε επηζπκεηό Όλνκα Πξόζβαζεο (Username) θαη ην ζαο

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΔΗΡΑΗΧ. Σκήκα Φεθηαθψλ πζηεκάησλ

x-1 x (x-1) x 5x 2. Να απινπνηεζνύλ ηα θιάζκαηα, έηζη ώζηε λα κελ ππάξρνπλ ξηδηθά ζηνπο 22, 55, 15, 42, 93, 10 5, 12

Σήκαηα Β Α Γ Γ Δ Λ Η Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Υ Γ Ι Α Λ Δ Ξ Η - ( 2 ) ΕΙΣΑΓΨΓΗ ΣΤΙΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΨΝΙΕΣ

Παλεπηζηήκην Πεηξαηψο Τκήκα Πιεξνθνξηθήο

ΓΗΑΓΩΝΗΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΖΜΑΤΗΚΑ. Ύλη: Μιγαδικοί-Σσναρηήζεις-Παράγωγοι Θεη.-Τετν. Καη Εήηημα 1 ο :

ΓΙΓΑΚΣΙΚΔ ΣΔΥΝΙΚΔ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΔΟΗ 8.0.0

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΔΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΔΦΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΔΙΟΥ ΤΔΣΤ(1) ΣΤΑ ΓΙΑΝΥΣΜΑΤΑ

ΑΔΑ: 4Α36469ΗΕΑ-9. ΓΙΔΥΘΥΝΟΥΣΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Αξ. Πξση. 122/3469 Αζήλα, ΑΠΟΦΑΣΗ Αξ. 113

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΗΜΑΤΩΝ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. ΜΕΤΑΣΦΗΜΑΤΙΣΜΟΣ Laplace

5 η Δργαζηηριακή Άζκηζη Κσκλώμαηα Γσαδικού Αθροιζηή/Αθαιρέηη

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Transcript:

Σν ρνιείν Γεύηεξεο Δπθαηξίαο ζην Γξόκν γηα ηελ Αεηθνξία. Έλα παξάδεηγκα: «Δλέξγεηα, εζύ είζαη ε δωή κνπ» αξαθηλίδνπ νθία 1, Φαξκάθεο Ιωάλλεο 2 1.Μαζεκαηηθφο 2 ν Σρνιείν Γεχηεξεο Δπθαηξίαο Θεζζαινλίθεο, sofisara@sch.gr 2.Φπζηθφο, ππνςήθηνο δηδάθησξ ΑΠΘ Υπεχζπλνο ΠΔ Γεπηεξνβάζκηαο Δθπαίδεπζεο Γπηηθήο Θεζζαινλίθεο, iofarmak@otenet.gr ΠΔΡΗΛΖΨΖ Η ζπκθηιίωζε ηεο θνηλωλίαο κε ηε θύζε θαη ηνπ αλζξώπνπ κε ηνλ ζπλάλζξωπν ζηελ πξννπηηθή κηαο αεηθόξνπ αλάπηπμεο είλαη ε ζεκαληηθή πξόθιεζε ηεο αλζξωπόηεηαο ζηελ παξνύζα ζπγθπξία. Μηαο αλάπηπμεο πνπ ζα ζπληειείηαη ζην πιαίζην ηεο ηζνξξνπίαο ηωλ θπζηθώλ ζπζηεκάηωλ ηνπ πιαλήηε, πνπ ζα θαιύπηεη ηηο αλάγθεο ηνπ παξόληνο αιιά θαη ηωλ κειινληηθώλ γελεώλ θαη ζα εμαζθαιίδεη νηθνινγηθή αεηθνξία θαη θνηλωληθή δηθαηνζύλε. Σν ρνιείν Δεύηεξεο Επθαηξίαο - δηεξεπλώληαο ην δξόκν ηεο αεηθνξίαο - δίλεη ηδηαίηεξε έκθαζε ζηελ Πεξηβαιινληηθή Αγωγή, γηα ηελ θαιιηέξγεηα πεξηβαιινληηθήο θξηηηθήο ζπλείδεζεο θαη εζηθήο ζηνπο ελήιηθεο εθπαηδεπόκελνύο ηνπ. Η παξνύζα αλαθνίλωζε αλαθέξεηαη ζε έλα πξόγξακκα Πεξηβαιινληηθήο Αγωγήο πνπ εθπνλήζεθε ζην 2 ν ρνιείν Δεύηεξεο Επθαηξίαο Θεζζαινλίθεο, κε ηίηιν: «Ελέξγεηα, εζύ είζαη ε δωή κνπ» έρνληαο ωο θύξην ζηόρν ηελ θαηαλόεζε ηεο αεηθνξηθήο δηαρείξηζεο ηεο ελέξγεηαο γηα κηα βηώζηκε θνηλωλία. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ελέξγεηα, κνξθέο ελέξγεηαο, ήπηεο κνξθέο, αλαλεώζηκεο, θαζαξέο κνξθέο, κεηαθνξέο, νηθηαθέο ζπζθεπέο, εμνηθνλόκεζε, πβξηδηθή απηνθίλεζε, αεηθνξία, νηθνινγηθό απνηύπωκα ΔΗΑΓΩΓΖ Ο δξφκνο γηα ηελ αεηθνξία απαηηεί κηα βαζηά αλαζεψξεζε ησλ αμηψλ θαη ησλ νξακάησλ ηεο θνηλσλίαο πνπ ζηεξίδνπλ ηηο απνθάζεηο, ηηο επηινγέο θαη ηα πξφηππα ηεο αλάπηπμεο. Απαηηνχληαη αιιαγέο ζηα πεδία ηεο νηθνλνκίαο, ηεο πνιηηηθήο θαη ηεο θνηλσλίαο θαη γεληθφηεξα αιιαγέο ζηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν βιέπνπκε ηελ θνηλσλία θαη ηε θχζε. Τν δήηεκα ηεο πεξηβαιινληηθήο θξίζεο πξέπεη λα είλαη δσηηθή ππφζεζε ηνπ πνιίηε, ν νπνίνο έρνληαο πιήξε ζπλείδεζε ησλ πξνβιεκάησλ θαη ησλ ζρέζεσλ πνπ ηνλ ζπλδένπλ κε ην πεξηβάιινλ, δε ζ αθνινπζεί άθξηηα ηνπο πάζεο θχζεσο εηδηθνχο, αιιά ζα πάξεη ηηο ηχρεο ηεο θνηλσλίαο ζηα ρέξηα ηνπ. Σην πιαίζην κηαο ηέηνηαο αληίιεςεο ε γλψζε πξέπεη λα δηαρέεηαη ζην θνηλσληθφ ζψκα, ην νπνίν φκσο πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε λα κε δέρεηαη παζεηηθά απνθάζεηο θεληξηθά ζρεδηαζκέλεο, αιιά λα δηεξεπλά, λα δηεθδηθεί θαη λα ζπκκεηέρεη ζηε ιήςε απνθάζεσλ. Απαηηνχληαη δειαδή άηνκα θαη θνηλσληθέο νκάδεο κε αίζζεζε πεξηβαιινληηθήο επζχλεο, πεξηβαιινληηθφ ήζνο θαη νηθνινγηθή ζπλείδεζε. Απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά ζα ιεηηνπξγήζνπλ σο αθεηεξία γηα έλα βαζχηεξν κεηαζρεκαηηζκφ ηεο ζθέςεο θαη ηεο

πξαθηηθήο ησλ αλζξψπσλ θαη ζα δεκηνπξγήζνπλ θαηλνχξηεο ζρέζεηο κεηαμχ θνηλσλίαο θαη θχζεο. Ο πεξηβαιινληηθφο γξακκαηηζκφο - ν νπνίνο δηδάζθεηαη ζην Σρνιείν Γεχηεξεο Δπθαηξίαο (ΣΓΔ) - έξρεηαη λα πινπνηήζεη ηελ παξαπάλσ πξνβιεκαηηθή. Οη εθπαηδεπφκελνη ζηα ΣΓΔ - θάηνρνη ησλ αλάινγσλ εθνδίσλ - ζα έρνπλ ηε δπλαηφηεηα λα θαηαλννχλ, λα αλαιχνπλ θαη λα επεξεάδνπλ ηελ πνξεία ησλ πεξηβαιινληηθψλ δεηεκάησλ, ηα νπνία ππνβαζκίδνπλ ηελ πνηφηεηα ηεο δσήο ηνπο θαη απεηινχλ ηελ πγεία ηνπο. Η εκπινθή ηνπο ζηα πξνβιήκαηα πνπ ηνπο απαζρνινχλ, δε ζπλεπάγεηαη απαξαίηεηα θαη ηε δπλαηφηεηα άκεζεο επίιπζήο ηνπο. Όκσο ε θξηηηθή ελαζρφιεζε κε ηα πεξηβαιινληηθά ζέκαηα έρεη ζεηηθέο ζπλέπεηεο ζηε ζρέζε ηνπο κε ηνλ εαπηφ ηνπο, ηνπο άιινπο θαη ηελ θνηλφηεηα, θαζψο απφ παζεηηθνί δέθηεο ησλ θαηαζηάζεσλ γίλνληαη ππεχζπλνη, θνξείο πεξηβαιινληηθψλ θαη θνηλσληθψλ αιιαγψλ. Ο πεξηβαιινληηθφο γξακκαηηζκφο πέξα απφ ηελ θαηάθηεζε πεξηβαιινληηθψλ γλψζεσλ θαη ηελ θαιιηέξγεηα πεξηβαιινληηθνχ ήζνπο, εκπιέθεη ηνπο εθπαηδεπφκελνπο, ηνπο εθπαηδεπηηθνχο θαη ηελ θνηλφηεηα ζε θξηηηθέο θαη ζπλεξγαηηθέο δηεξεπλήζεηο πεξηβαιινληηθψλ δεηεκάησλ, πξαγκαηηθψλ θαη ηνπηθψλ (Robottom & Hart, 1993). Σηεξίδεηαη ζε δηεπηζηεκνληθέο πξνζεγγίζεηο, εληζρχεηαη απφ άιινπο γξακκαηηζκνχο ηνπο νπνίνπο θαη εληζρχεη κε ηε ζεηξά ηνπ. Έηζη αλαδεηθλχεηαη ε ζηελή ζρέζε θαη ε αιιειεπίδξαζή ηνπ κε ηνπο άιινπο γξακκαηηζκνχο πνπ απαξηίδνπλ ην πξφγξακκκα ζπνπδψλ ησλ ΣΓΔ. Η πξνβιεκαηηθή γχξσ απφ ην ζπγθεθξηκέλν γξακκαηηζκφ έρεη βξεη ηελ πιεξέζηεξε αλάπηπμή ηεο ζην ρψξν ηεο Πεξηβαιινληηθήο Αγσγήο, δηφηη απηή πξνσζεί έλαλ θνηλσληθά θξηηηθφ πεξηβαιινληηθφ γξακκαηηζκφ. Δμεηάδεη ηα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα σο θνηλσληθά δεκηνπξγήκαηα, ησλ νπνίσλ ε αληίιεςε θαη ε ζεκαζία αιιάδεη αλάινγα κε ηα εθάζηνηε ζπκθέξνληα. Δλζαξξχλεη ηνπο εθπαηδεπφκελνπο λα αζθεζνχλ ζε δίθαηεο, ζπκκεηνρηθέο θαη ζπιινγηθέο ιήςεηο απνθάζεσλ θαζψο θαη ζηελ θξηηηθή αλάιπζε ησλ θνηλσληθψλ δηεξγαζηψλ γεληθά θαη ησλ ζρέζεσλ εμνπζίαο, εηδηθφηεξα ζην πιαίζην ηνπηθψλ θνηλσληψλ, κε θχξην ζθνπφ ηε δηακφξθσζε πνιηηψλ κε νηθνινγηθή παηδεία θαη ζπλείδεζε θαη επηπιένλ, κε ελεξγφ ζπκκεηνρή ζηελ ηνπηθή θνηλσλία θαη ζεηηθέο ζηάζεηο θαη ζπκπεξηθνξέο σο πξνο ην πεξηβάιινλ (Σαξαθηλίδνπ & Διεπζεξηάδνπ, 2008). Σπληζηά κηα πξαγκαηηθά ξηδνζπαζηηθή Πεξηβαιινληηθή Αγσγή ηνπ πνιίηε πνπ ζηνρεχεη ζηελ ακθηζβήηεζε ηνπ ππάξρνληνο status quo (Orr, 1992:45) Τηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο ε ηαρχηαηε εμέιημε ηεο επηζηήκεο θαη ηεο ηερλνινγίαο, ε ξαγδαία αχμεζε ηνπ πιεζπζκνχ ησλ πφιεσλ, ε ππεξζέξκαλζε ηνπ πιαλήηε, αιιά θαη ε ζπλήζεηα λα δνχκε ζε κηα θνηλσλία εζηζκέλε ζηνλ επδαηκνληζκφ θαη ηελ ππεξθαηαλάισζε, αδηαθνξψληαο γηα ηηο νηθνινγηθέο επηπηψζεηο, νδεγνχλ ζπρλά ζε αδηέμνδα κε απξφβιεπηεο νηθνινγηθέο θαη θνηλσληθέο επηπηψζεηο. Έηζη, αλαδεηθλχεηαη κηα παγθφζκηα πεξηβαιινληηθή θαη πνιηηηζκηθή θξίζε ζηελ νπνία ε Πεξηβαιινληηθή Αγσγή πξνβάιιεη σο επηηαθηηθή αλάγθε, ζην πιαίζην ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο θαη ηεο αεηθνξηθήο δηαρείξηζεο ησλ θπζηθψλ θαη θνηλσληθψλ πφξσλ. (Σαξαθηλίδνπ & Αλαληάδεο, 2006). Τν ελεξγεηαθφ δήηεκα είλαη έλα απφ ηα θπξίαξρα πξνβιήκαηα ηεο ζεκεξηλήο θνηλσλίαο ζε παγθφζκην επίπεδν (Φινγαΐηε & Βαζάια, 1999). Τα Σρνιεία Γεχηεξεο Δπθαηξίαο πνπ εθπαηδεχνπλ ελήιηθεο ζην πιαίζην κηαο αλνηθηήο εθπαίδεπζεο, δελ κπνξνχλ λα παξαιείςνπλ έλα ηέηνην ζέκα δσηηθήο ζεκαζίαο γηα θάζε πνιίηε θαη γηα ηνλ πιαλήηε γεληθφηεξα.

Σην πιαίζην απηφ πινπνηήζεθε ην παξφλ πξφγξακκα ζην 2ν ΣΓΔ Θεζζαινλίθεο κε ηίηιν: «Δλέξγεηα, εζχ είζαη ε δσή κνπ». ΜΔΘΟΓΟΛΟΓΗΑ Καηά ηε καζεζηαθή δηαδηθαζία, ν πεξηβαιινληηθφο γξακκαηηζκφο, εκπεξηέρεη ζηνηρεία δπζθνιίαο, αζάθεηαο, αληίθαζεο θαη απηνλνκίαο θαη εκπιέθεη φινπο, εθπαηδεπηηθνχο θαη εθπαηδεπφκελνπο, ζε πνιχπινθεο νξγαλσηηθέο κεζφδνπο (Palmer, 1998). Γηα ην ιφγν απηφ, απαηηνχληαη δηδαθηηθέο πξνζεγγίζεηο πνπ απνβιέπνπλ (Φινγαΐηε, 1998) : α) ζηελ ελεξγφ ζπκκεηνρή ησλ εθπαηδεπφκελσλ ζηε δηαδηθαζία κάζεζεο θαη ζηε δεκηνπξγία ζπλζεθψλ κάζεζεο θαη έξεπλαο θαη ζε άιια εθηφο ηνπ ζρνιείνπ - καζεζηαθά πεξηβάιινληα β) ζηελ θαιιηέξγεηα ηεο αηνκηθήο πξσηνβνπιίαο θαη ζηελ αλάπηπμε θνηλσληθήο αιιειεπίδξαζεο κέζσ ηεο εξγαζίαο ζε νκάδεο, θαζψο θαη ζηελ αχμεζε ηνπ ελδηαθέξνληνο ησλ εθπαηδεπφκελσλ, ζηνηρείν πνπ απνηειεί βαζηθφ θίλεηξν κάζεζεο. Γηα ηελ πινπνίεζε ηνπ παξφληνο πξνγξάκκαηνο επηιέρζεθε ε κέζνδνο project, δηφηη επηδηψθεη λα εγείξεη ηελ επηζπκία γηα απφθηεζε λέαο γλψζεο θαη λα δψζεη ζηνπο εθπαηδεπφκελνπο ηελ επθαηξία λα κάζνπλ πψο λα καζαίλνπλ ηψξα θαη ζην κέιινλ (δηα βίνπ κάζεζε). Σην ζηάδην επεμεξγαζίαο ηεο εκπεηξίαο (ζηνραζκφο) δίλεηαη ε δπλαηφηεηα ζηνπο εθπαηδεπφκελνπο - κε βησκαηηθή πξνζέγγηζε - λα αλαπηχμνπλ θξηηηθφ ζηνραζκφ, πνπ ζα ηνπο νδεγήζεη ζηε ζπλεηδεηνπνίεζε κηαο θαηάζηαζεο, ζηελ αλάπηπμε γλψζεσλ θαη ηθαλνηήησλ θαη ζηελ εηνηκφηεηα γηα ηελ εθαξκνγή ηνπο (Κφθθνο, 2005). Σηε ζπλέρεηα, λα δχλαληαη λα αλαπηχμνπλ θαη θξηηηθφ αλαζηνραζκφ, ψζηε λα απνθηήζνπλ ηε κεηαζρεκαηίδνπζα γλψζε, ε νπνία ζα ηνπο θαηαζηήζεη ηθαλνχο, λα αληηιακβάλνληαη ηελ πνιππινθφηεηα ησλ θαηαζηάζεσλ, λα αληηκεησπίδνπλ ηηο πξνθιήζεηο ηεο ζχγρξνλεο πξαγκαηηθφηεηαο θαη λα ζπκκεηέρνπλ ελεξγά ζην θνηλσληθφ γίγλεζζαη θαη ζηε δηακφξθσζε ηεο λέαο επνρήο (Σαξαθηλίδνπ & Διεπζεξηάδνπ, 2008). Η ζπγθεθξηκέλε δηδαθηηθή κέζνδνο εμαζθαιίδεη ηε δηαζεκαηηθή, δηεπηζηεκνληθή θαη νιηζηηθή πξνζέγγηζε ηνπ επηιεγκέλνπ ζέκαηνο. Ταπηφρξνλα επλνεί ηφζν ηε ζπιινγηθή, φζν θαη ηελ εμαηνκηθεπκέλε δηδαζθαιία. Δπηπιένλ θαιιηεξγεί ζηάζεηο θαη ζπκπεξηθνξέο θηιηθέο κε ην πεξηβάιινλ. Μηα εηδηθφηεξε δηδαθηηθή ηερληθή πνπ εθαξκφζηεθε ζην παξφλ πξφγξακκα είλαη ην παηρλίδη ξφισλ. Οη εθπαηδεπφκελνη ππνδχνληαη ξφινπο ζπγθεθξηκέλσλ θνηλσληθψλ νκάδσλ θαη θνξέσλ ζε ζπλζήθεο πνπ πξνζνκνηάδνπλ κηα πξνβιεκαηηθή θαηάζηαζε. Έηζη θαηαλννχλ θαιχηεξα ην ίδην ην πξφβιεκα, δηαζαθελίδνπλ ηηο αμίεο ησλ εκπιεθφκελσλ νκάδσλ θαη αλαπηχζζνπλ ηθαλφηεηεο επίιπζεο πξνβιήκαηνο. Αληηιακβάλνληαη ηελ πνιππινθφηεηα ησλ πεξηβαιινληηθψλ δεηεκάησλ ελνπνηψληαο ηε γλψζε κε ην ζπλαίζζεκα θαη ηαπηφρξνλα γεχνληαη θαηαζηάζεηο πνπ ζπκβαίλνπλ ζηελ θαζεκεξηλή δσή, ηηο νπνίεο ηνικνχλ πιένλ λ αληηκεησπίζνπλ ελεξγά, φηαλ ρξεηαζηεί (Φινγαΐηε, 1998). Τν παηρλίδη ξφισλ ελδείθλπηαη σο ε πιένλ θαηάιιειε δηδαθηηθή ζηξαηεγηθή γηα ηελ εθπαίδεπζε ησλ ελειίθσλ (Παξαδεηζαλφο & Σαξαθηλίδνπ, 2005). Η αμηνιφγεζε, πνπ αθνινπζεί ζην ηέινο, ζην πιαίζην ηεο ΠΑ, ηθαλνπνηεί ηνπο ζηφρνπο πνπ έρνπλ ηεζεί γηα ηνλ πεξηβαιινληηθφ γξακκαηηζκφ, φπσο θαη κε ηηο γεληθφηεξεο αξρέο θαη κεζφδνπο αμηνιφγεζεο ησλ ελήιηθσλ εθπαηδεπφκελσλ, πνπ

εθαξκφδνληαη ζην ΣΓΔ. Γελ πεξηνξίδεηαη ζηελ επίδνζε ησλ εθπαηδεπφκελσλ κφλν ζην γλσζηηθφ ηνκέα. Αθνξά θπξίσο ζηελ αλάπηπμε λνεηηθψλ ηθαλνηήησλ θαη ηθαλνηήησλ ζην ζπλαηζζεκαηηθφ ηνκέα, θαζψο θαη ζηελ πνηφηεηα ηεο εμαηνκηθεπκέλεο θαη ηεο νκαδηθήο εξγαζίαο ησλ εθπαηδεπφκελσλ (Ι.Γ.ΔΚ.Δ., 2003). ΠΔΡΗΓΡΑΦΖ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ - ΤΕΖΣΖΖ Τν παξφλ πξφγξακκα πινπνηήζεθε απφ νκάδα δεθαέμη εθπαηδεπφκελσλ, νη νπνίνη πξνέξρνληαλ απφ ηα έμη ηκήκαηα ηνπ Α θαη Β θχθινπ ηνπ 2 νπ ΣΓΔ Θεζζαινλίθεο. Σηελ νκάδα ζπκκεηείραλ δχν εθπαηδεπηηθνί: ηνπ αξηζκεηηθνχ θαη ηνπ επηζηεκνληθνχ γξακκαηηζκνχ. Οη ζπλαληήζεηο ηεο νκάδαο γίλνληαλ εληφο θαη εθηφο ηνπ ρψξνπ ηνπ ζρνιείνπ, ζηηο ψξεο ησλ projects θαη είραλ δηάξθεηα ηξηψλ σξψλ εβδνκαδηαίσο. Γηα λα νινθιεξσζεί ην πξφγξακκα ρξεηάζηεθαλ νθηψ ζπλαληήζεηο. Φξεζηκνπνηήζεθαλ φια ηα επνπηηθά κέζα πνπ δηαζέηεη ην ζρνιείν. Γηα ηε ζπιινγή πιεξνθνξηψλ ζρεηηθψλ κε ην ζέκα, αμηνπνηήζεθε ην δηαδίθηπν, βηβιία ελεκεξσηηθά θαη επηζηεκνληθά, εθπαηδεπηηθά παθέηα απφ ηα ΚΠΔ (Διεπζεξίνπ Κνξδειηνχ, Καζηνξηάο), πεξηνδηθά ( Ν. Οηθνινγία, Οηθνηνπία, Οηθν-Δλεκέξσζε, γηα ηελ Πεξηβαιινληηθή Δθπαίδεπζε θ.ά.), άξζξα εθεκεξίδσλ, ελεκεξσηηθά θπιιάδηα θαη πιηθφ πνπ ζπγθέληξσζαλ νη ίδηνη νη εθπαηδεπφκελνη απφ ηηο επηζθέςεηο ζε δηάθνξνπο θνξείο. Αθνξκή γηα ηελ επηινγή ηνπ ζέκαηνο ήηαλ ε πξφζθαηε αχμεζε ησλ ινγαξηαζκψλ ηεο ΓΔΗ, ε αχμεζε ησλ θαπζίκσλ ζηε ζέξκαλζε, ζηηο κεηαθνξέο, ζηελ παξαγσγή θαη γεληθά ην ελεξγεηαθφ πξφβιεκα πνπ ζπδεηηφηαλ ζηα ΜΜΔ. Έλαο αθφκε ιφγνο πνπ ζπλέβαιιε ζηελ επηινγή ηνπ ζέκαηνο ήηαλ φηη ην ζεκαηηθφ έηνο 2009-10 ζην πιαίζην ηεο Γεθαεηίαο ηεο Αεηθνξίαο θαη ηε Βηψζηκε Αλάπηπμε, πνπ ζέζπηζε ε UNESCO, ήηαλ αθηεξσκέλν ζηελ Δλέξγεηα. Παξαθίλεζε θαη ην γεγνλφο φηη νη εθπαηδεπφκελνη εξρφκελνη ζην ζρνιείν - πνπ βξίζθεηαη ζην θέληξν ηεο πφιεο αληηκεηψπηδαλ θαζεκεξηλά ην πξφβιεκα ηεο κεηαθνξάο θαη ηεο αηκνζθαηξηθήο ξχπαλζεο. Έηζη επηιέρζεθε ην παξφλ ζέκα θαη δφζεθε ν πξναλαθεξζείο ηίηινο. Τν ζπγθεθξηκέλν ζρέδην δξάζεο (project) πνπ ζα παξνπζηαζηεί παξαθάησ, είλαη έλα ζέκα, ην νπνίν εκπιέθεη φινπο ζρεδφλ ηνπο γξακκαηηζκνχο νη νπνίνη δηδάζθνληαη ζηα ΣΓΔ (ζρ.1) πεξηβαιινληηθφο γισζζηθφο αξηζκεηηθφο πιεξνθνξηθφο θνηλσληθφο γεσγξαθία Δλέξγεηα, εζύ επηζηεκνληθφο είζαη ε δωή κνπ αηζζεηηθή αγσγή Σχήμα 1: εκπιεθφκελνη γξακκαηηζκνί Οη ζηφρνη θαη νη ηθαλφηεηεο - δεμηφηεηεο πνπ ηέζεθαλ γηα ην παξφλ πξφγξακκα είλαη:

α) Γλώζεο θαη ζπλεηδεηνπνίεζεο: Η θαηαλφεζε ηεο έλλνηαο ηεο ελέξγεηαο, ησλ κνξθψλ ηεο, ν δηαρσξηζκφο απηψλ, κέζνδνη παξαγσγήο, επηπηψζεηο απφ ηε ρξήζε ηνπο, εθαξκνγέο ζηελ θαζεκεξηλή δσή θαη πξάμε, ηξφπνη εμνηθνλφκεζεο ελέξγεηαο. Η γλψζε ηεο ζπνπδαηφηεηαο θαη πνιππινθφηεηαο ηνπ ζέκαηνο ζε ηνπηθφ, εζληθφ θαη πιαλεηηθφ επίπεδν θαζψο θαη ε δηθή ηνπο εκπινθή κε απηφ. Η ζπλεηδεηνπνίεζε ηεο ζπνπδαηφηεηαο ηεο ρξήζεο ηεο ελέξγεηαο, ηεο αιιειεμάξηεζήο ηεο κε ηνπο ίδηνπο θαη ηελ θνηλσλία θαη ε επαηζζεηνπνίεζή ηνπο ζε ζέκαηα πνπ ηελ αθνξνχλ. Η επίγλσζε ηεο ζρεηηθήο λνκνζεζίαο πνπ αθνξά ηελ ελέξγεηα ζε εζληθφ θαη επξσπατθφ επίπεδν θαη ε δπλαηφηεηα θξηηηθήο ζηελ εθαξκνγή ηεο. β) Ηθαλόηεηεο δεμηόηεηεο ζηάζεηο ζπκκεηνρή Η ηθαλφηεηα λα αλαιχνπλ ηηο αμίεο πνπ θξχβνληαη πίζσ απφ φια ηα δεηήκαηα, θνηλσληθά θαη πεξηβαιινληηθά, λα δηακνξθψλνπλ ηηο δηθέο ηνπο, λα έρνπλ ηε δπλαηφηεηα αλάιεςεο δξάζεο θαη ελεξγήο ζπκκεηνρήο γηα ηελ πξφιεςε θαη ηελ αληηκεηψπηζή ηνπο. Πην εηδηθά κπνξνχκε λα αλαγάγνπκε ηηο ηθαλφηεηεο απηέο ζηνπο εμήο ηνκείο: Δπηζηεκνληθόο ηνκέαο: Η αλάπηπμε ηθαλνηήησλ γηα δηεξεχλεζε, αλάιπζε, ζχλζεζε θαη αμηνπνίεζε ηεο πεξηβαιινληηθήο πιεξνθνξίαο θαζψο θαη γηα ηε δηαρείξηζε πεξηβαιινληηθνχ δεηήκαηνο. Η αλάπηπμε θξηηηθνχ πλεχκαηνο θαη ηθαλφηεηαο αλάιπζεο θαη δηαζαθήληζεο ησλ αμηψλ ζε ζρέζε κε ηηο επηινγέο πνπ πξνυπνζέηνπλ ηα βήκαηα ηεο επηζηεκνληθήο δηαδηθαζίαο. Ζζηθόο ηνκέαο: Η αλάπηπμε ηεο ππεπζπλφηεηαο, ηεο ζπλεξγαζίαο θαη ηεο αιιειεγγχεο ζε κηα εζηθή κε άμνλα ηελ νηθνινγηθή θαη θνηλσληθή δηθαηνζχλε. Η δπλαηφηεηα λα δηαζαθελίδνπλ ηηο πξνζσπηθέο ηνπο αμίεο ζε ζρέζε κε ην δίθηπν ησλ ζρέζεσλ αηφκνπ θνηλσλίαο πεξηβάιινληνο Κνηλωληθνπνιηηηθόο ηνκέαο: Η ηθαλφηεηα λα δχλαληαη νη εθπαηδεπφκελνη λα επηθνηλσλνχλ κεηαμχ ηνπο, λα αθνχλ ηηο απφςεηο ησλ άιισλ, λα ζπδεηνχλ, λα δηαπξαγκαηεχνληαη, λα πείζνπλ Η δπλαηφηεηα αλάιεςεο δξάζεο θαη ελεξγνχ ζπκκεηνρήο ζε φια ηα επίπεδα γηα ηελ πξφιεςε θαη ηελ αληηκεηψπηζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ θαη θνηλσληθψλ δεηεκάησλ. Οηθνλνκηθόο ηνκέαο: Η αλάπηπμε δπλαηφηεηαο θξηηηθήο αλάιπζεο ησλ νηθνλνκηθψλ επηινγψλ θαη ησλ πεξηβαιινληηθψλ θαη θνηλσληθψλ ηνπο επηπηψζεσλ ηφζν ζε δηεζλή, πεξηθεξεηαθή, εζληθή θαη ηνπηθή θιίκαθα, φζν θαη ζε πξνζσπηθή. Πξνζωπηθόο ηνκέαο: Η αλάπηπμε ηθαλνηήησλ δηαζαθήληζεο ησλ πξνζσπηθψλ ηνπο αμηψλ, ζηάζεσλ, ζπκπεξηθνξψλ απέλαληη ζην πεξηβάιινλ, ψζηε λα αλαπηχμνπλ ην ζπλαίζζεκα φηη αλήθνπλ ζην ηεξάζηην δίθηπν ησλ αιιειεπηδξάζεσλ πνπ είλαη ην δίθηπν ησλ ζρέζεσλ αηφκνπ - θνηλσλίαο - πεξηβάιινληνο. Έηζη ζα είλαη ζε ζέζε λα αλαπηχμνπλ ηελ

απηνλνκία ηνπο θαη ηελ εκπηζηνζχλε ζηνλ εαπηφ ηνπο, σο δεκηνπξγνί θαη ζπληειεζηέο ηνπ πεξηβάιινληνο. Γηα ηελ πινπνίεζε ηνπ παξφληνο πξνγξάκκαηνο δηεξεπλήζεθαλ νη ελφηεηεο: ελέξγεηα ζηε δσή καο, ηζηνξία ηεο ελέξγεηαο ζηελ πεξηνρή καο, κνξθέο ελέξγεηαο, επηπηψζεηο ηεο παξαγσγήο θαη ρξήζεο ηεο, κεηαθνξέο, ΑΠΔ, εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο ζηελ θαζεκεξηλή δσή, εγψ ηη θάλσ ηψξα; Αλαιπηηθά, αθνινπζήζεθε ε εμήο πνξεία: ζηελ πξψηε ζπλάληεζε νη εθπαηδεπφκελνη δήισζαλ εγγξάθσο ην ιφγν πνπ επέιεμαλ ην ζπγθεθξηκέλν πξφγξακκα θαη ηη πεξηκέλνπλ απφ απηφ. Γηα ηε γλσξηκία ηεο νκάδαο - επεηδή ζπκκεηείραλ εθπαηδεπφκελνη απ φια ηα ηκήκαηα ηνπ ζρνιείνπ δήισζε ν θαζέλαο έλα ζεηηθφ θαη έλα αξλεηηθφ πνπ θάλεη ν ίδηνο θαζεκεξηλά ζε ζρέζε κε ηελ ελέξγεηα. Σηε ζπλέρεηα - κε θαηαηγηζκφ ηδεψλ - έγηλε ε αλίρλεπζε ηεο ππάξρνπζαο γλψζεο, δηαθάλεθε ε επξχηεηα ηνπ ζέκαηνο, δηαπίζησζαλ φηη ε ελέξγεηα είλαη παληνχ - εθηφο απφ ηε ρξήζε ηεο σο ειεθηξηθή - ζηηο αλζξψπηλεο ζρέζεηο, ζηε δηαηξνθή καο θ.ι.π. θαη πξνγξακκαηίζηεθε ε πνξεία ηνπ πξνγξάκκαηνο. Παξαθνινχζεζαλ κηα εκεξίδα γηα ηελ ελέξγεηα θαη ηηο θιηκαηηθέο αιιαγέο πνπ δηνξγάλσζε ην δίθηπν Μεζφγεηνο SOS, φπνπ νη εθπαηδεπφκελνη ελεκεξψζεθαλ γηα ην ελεξγεηαθφ δήηεκα ζηνλ πιαλήηε, θξάηεζαλ ζεκεηψζεηο, πήξαλ πινχζην έληππν πιηθφ θαη έθπγαλ κε έληνλν πξνβιεκαηηζκφ. Οη εθπαηδεπηηθνί ηνπ επηζηεκνληθνχ θαη ηνπ πεξηβαιινληηθνχ γξακκαηηζκνχ ζπλέβαιιαλ παξάιιεια ζην λα ηνπο γίλεη θαηαλνεηή ε έλλνηα ηεο ελέξγεηαο, ν ηξφπνο κέηξεζεο, ε παξαγσγή θαη θαηαλάισζή ηεο. Σην πιαίζην ηνπ αξηζκεηηθνχ γξακκαηηζκνχ, νη εθπαηδεπφκελνη έθαλαλ ζηαηηζηηθή έξεπλα γηα ηελ ελέξγεηα. Κάζε νκάδα επέιεμε ην δηθφ ηεο ζέκα φπσο: ιακπηήξεο νηθνλνκίαο, κεηαθνξέο, ζέξκαλζε θ.ά. Έηζη δφζεθε ε επθαηξία ζηνπο εθπαηδεπφκελνπο λα έιζνπλ ζε επαθή κε πνιχ θφζκν, λα ζπλεξγαζηνχλ, λα επεμεξγαζηνχλ θαη αμηνινγήζνπλ ηα ζηνηρεία θαη ηέινο λα βγάινπλ ζπκπεξάζκαηα, λα ηα θαηαγξάςνπλ θαη λα ηα αλαθνηλψζνπλ ζηε ζρνιηθή θνηλφηεηα. Σε επφκελε ζπλάληεζε νη εθπαηδεπφκελνη ελεκεξψζεθαλ - ζην ρψξν ηνπ ζρνιείνπ - γηα ηηο αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο θαη εηδηθφηεξα γηα ηα θσηνβνιηατθά θαη ηελ εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο απφ ηνλ πξνζθεθιεκέλν ειεθηξνληθφ ππεχζπλν ελφο θσηνβνιηατθνχ πάξθνπ. Έδεημαλ ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ θαη απνδέρηεθαλ ηελ πξφζθιεζή ηνπ λα επηζθεθζνχλ ην θσηνβνιηατθφ πάξθν ζην Κηιθίο, ηνπ νπνίνπ ήηαλ θαη ν ηδηνθηήηεο. Δθεί φινη ελζνπζηάζηεθαλ απφ ηελ ηερλνινγία, θάπνηνη κάιηζηα πνπ είραλ πην πνιιέο ηερληθέο γλψζεηο θαη αλεζπρίεο ηθαλνπνίεζαλ θαη ηελ ηειεπηαία ηνπο απνξία. Σε άιιεο ζπλαληήζεηο ζπδεηήζεθαλ ηξφπνη εμνηθνλφκεζεο ελέξγεηαο ζην ζπίηη θαη ζηηο κεηαθνξέο. Τνλίζηεθε ηδηαίηεξα ε έλλνηα ηνπ νηθνινγηθνχ απνηππψκαηνο. Ο Υπεχζπλνο Π.Δ. Γεπηεξνβάζκηαο Δθπαίδεπζεο Γπηηθήο Θεζζαινλίθεο ηνπο ελεκέξσζε ιεπηνκεξψο γηα ηηο ηερληθέο εμνηθνλφκεζεο ελέξγεηαο ζην ζπίηη, φπσο αβαζήο γεσζεξκία, ιακπηήξεο νηθνλνκίαο, κε ελεξγνβφξεο ζπζθεπέο θ.ι.π. θαζψο θαη ζηηο κεηαθνξέο (πβξηδηθή απηνθίλεζε, νηθνινγηθή νδήγεζε, ζπληήξεζε θ.ά.). Οη εθπαηδεπφκελνη έδεημαλ ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ ζηα ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ πβξηδηθνχ απηνθηλήηνπ θαη δήισζαλ επηζπκία λα έρνπλ ηδίαλ εκπεηξία απφ έλαλ πεξίπαην κε έλα ηέηνην απηνθίλεην, ε νπνία θαη ηθαλνπνηήζεθε.

Σε κηα ζπλάληεζε πνπ αθνινχζεζε, ν Υπεχζπλνο ηνπ ΚΠΔ Διεπζεξίνπ Κνξδειηνχ ζπδήηεζε καδί ηνπο γηα ηελ αμηνπνίεζε ηεο γεσζεξκηθήο ελέξγεηαο, ηε δηαρείξηζε θαη ηελ εμνηθνλφκεζε ηεο ελέξγεηαο, σο πξνυπφζεζε γηα ηε βηψζηκε αλάπηπμε. Ταπηφρξνλα ηνπο θάιεζε λα πινπνηήζνπλ ην αληίζηνηρν πξφγξακκα ηνπ ΚΠΔ. Η εκπεηξία απφ απηή ηε ζπδήηεζε θαη ζπκκεηνρή ηνπο ελίζρπζε ηελ απηνπεπνίζεζή ηνπο θαη ηνπο εκπινχηηζε κε πνιιά εξεζίζκαηα θαη γλψζεηο. Παξάιιεια έγηλαλ επηζθέςεηο ζε ρψξνπο κε ελεξγεηαθφ ελδηαθέξνλ φπσο: ζην Μνπζείν Ύδξεπζεο ηεο Θεζζαινλίθεο, φπνπ γλψξηζαλ ηηο κνξθέο ελέξγεηαο πνπ ρξεηάζηεθαλ δηαρξνληθά γηα ηε δηαλνκή ηνπ λεξνχ ζηελ πφιε. Σε αηνιηθφ θαη θσηνβνιηατθφ πάξθν ζην Κηιθίο, ζην Γεσζεξκηθφ Πεδίν ηνπ Λαγθαδά θαη ηεο Νέαο Απνιισλίαο (Λνπηξά, Θεξκνθήπηα) γηα λα δνπλ απφ θνληά ηνλ ηξφπν πνπ αμηνπνηείηαη ε γεσζεξκηθή ελέξγεηα, ζην πδξνειεθηξηθφ εξγνζηάζην ηεο ΓΔΗ ζηνλ Άγξα θαη ζηα Ληγληηηθά Πεδία ηεο Πηνιεκατδαο. Οη εθπαηδεπφκελνη αλαγλψξηζαλ ηηο κνξθέο ελέξγεηαο θαη δηαπίζησζαλ ηηο επηπηψζεηο απηψλ ζην πεξηβάιινλ. Δπίζεο παξαθνινχζεζαλ ηα ζεκηλάξηα κε ζέκα: «Δλέξγεηα θαη Βησζηκφηεηα» ηνπ ΚΠΔ Διεπζεξίνπ Κνξδειηνχ θαη «Σπδεηψληαο γηα ηελ Δλέξγεηα» ηεο Π.Δ.ΔΚ.Π.Δ Παξάξηεκα Κεληξηθήο Μαθεδνλίαο. Απηέο νη επηζθέςεηο θαη ηα ζεκηλάξηα ζπλέβαιιαλ ζηελ ηφλσζε ηεο απηνεθηίκεζήο ηνπο, ιχζεθαλ νη απνξίεο ηνπο θαη εκπινπηίζηεθαλ νη γλψζεηο ηνπο. Τα ζηνηρεία πνπ ζπγθέληξσζαλ νη εθπαηδεπφκελνη, ηα επεμεξγάζηεθαλ θαη εηνίκαζαλ θπιιάδην κε ζέκα: «1001 ηξφπνη γηα ηελ εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο ζηελ θαζεκεξηλή δσή», ην νπνίν κνίξαζαλ ζηε ζρνιηθή θνηλφηεηα, ζηηο νηθνγέλεηέο ηνπο θαη ζηνλ εξγαζηαθφ ηνπο ρψξν. Ωο αμηνιφγεζε, ζην ηέινο ηνπ πξνγξάκκαηνο, πξνηάζεθε ζηνπο εθπαηδεπφκελνπο, λα παίμνπλ έλα παηρλίδη ξφισλ, ππνδπφκελνη κηα ζχγρξνλε νηθνγέλεηα, ε νπνία έιαβε έλαλ ππεξβνιηθφ ινγαξηαζκφ ηεο ΓΔΗ. Οη εθπαηδεπφκελνη, αξθεηά ελεκεξσκέλνη πιένλ θαη πνιχ πξνβιεκαηηζκέλνη απνθάζηζαλ λα αλαιάβνπλ ηηο επζχλεο ηνπο. Πξνζδηφξηζαλ θαη αλέιαβαλ ξφινπο. Μέζα απφ ην παηρλίδη ξφισλ αλαδείρηεθαλ νη αληηπαξαζέζεηο, έγηλαλ νη ζπγθξνχζεηο, ηέζεθαλ ηα δηιήκκαηα, δηαθάλεθαλ ηα θνηλά ζπκθέξνληα. Έηζη, αληηιήθζεθαλ ηελ πνιππινθφηεηα θαη πνιπκνξθία ηνπ ζέκαηνο. Βηψλνληαο νη ίδηνη ηελ πξνβιεκαηηθή θαηάζηαζε έκαζαλ λα ζπλδηαιέγνληαη, λα ζπλαηζζάλνληαη ηελ επζχλε θαη λα ζπλεξγάδνληαη γηα λα βξνπλ ιχζεηο θνηλέο θαη θνηλσληθά απνδεθηέο, έρνληαο σο θχξην ζηφρν ηελ εμνηθνλφκεζε ηεο ελέξγεηαο. Αξθεηέο θνξέο ρξεηάζηεθε λα αλαζηνραζηνχλ, αμηνπνηψληαο φιεο ηηο δπλαηφηεηέο ηνπο γηα θξηηηθή θαη ζπλδπαζηηθή ζθέςε θαη γλψζε, ψζηε λα νδεγεζνχλ ζε ζπκπεξάζκαηα πνπ απνβιέπνπλ ζηελ αεηθνξηθή δηαρείξηζε ηεο ελέξγεηαο. Τν παηρλίδη ξφισλ θαηαγξάθεθε θαη παξνπζηάζηεθε ζην ΣΓΔ ηε Μέξα ηεο Δπαηζζεηνπνίεζεο, φπνπ αμηνινγήζεθε ζεηηθφηαηα απφ ηνπο εθπαηδεπηηθνχο θαη ηνπο εθπαηδεπφκελνπο πνπ ην παξαθνινχζεζαλ. ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ Τν πξφγξακκα πινπνηήζεθε ζε θιίκα ζπλεξγαζίαο κεηαμχ ησλ εθπαηδεπφκελσλ θαη ησλ εθπαηδεπηηθψλ. Απηφ ην επηβεβαίσζαλ θαη νη ίδηνη ζηελ ηειηθή αμηνιφγεζε ηνπ πξνγξάκκαηνο - εγγξάθσο θαη αλψλπκα φηη δειαδή ήηαλ επραξηζηεκέλνη, δηφηη έκαζαλ πνιιά ελδηαθέξνληα θαη κε επράξηζην ηξφπν.

Η πνηθηιία ησλ δξαζηεξηνηήησλ, ε πνηθηινκνξθία ηνπ ζέκαηνο, ε πνιππινθφηεηα, ε ακεζφηεηα θαη ε δηαζεκαηηθή ηνπ πξνζέγγηζε, εκπινπηηζκέλε κε επηζθέςεηο - εμνξκήζεηο γηα έξεπλα θαη ελεκέξσζε, θάζε θνξά ζε δηαθνξεηηθφ ρψξν, νη επαθέο κε εηδηθνχο θαη επηζηήκνλεο, ηφζν ζην ζρνιείν φζν θαη εθηφο απηνχ, θξάηεζαλ ακείσην ην ελδηαθέξνλ ηνπο σο ην ηέινο ηνπ πξνγξάκκαηνο. Τα θχιια εξγαζίαο (Αζαλαζίνπ, 2008) πνπ δφζεθαλ, βνήζεζαλ ζηε δηεξεχλεζε ηνπ ζέκαηνο. Οδήγεζαλ ηνπο εθπαηδεπφκελνπο ζε έλαλ θιηκαθνχκελν πξνβιεκαηηζκφ θαη ηαπηφρξνλα ηνπο θαζνδεγνχζαλ λα ζπλερίζνπλ. Δληζρχζεθε θχξηα ε απηνπεπνίζεζή ηνπο, απνθηψληαο ηελ εκπεηξία ηεο δηεξεχλεζεο ελφο δεηήκαηνο, ηεο δηακφξθσζεο άπνςεο, ηεο δηαηχπσζεο απηήο, θαζψο θαη ηεο ηθαλφηεηαο ππεξάζπηζήο ηεο δεκφζηα. Η θπξηφηεξε δπζθνιία πνπ παξνπζηάζηεθε αθνξνχζε ζηελ αμηνιφγεζε ησλ πιεξνθνξηψλ θαη ζηελ αληηθεηκεληθφηεηα ησλ πεγψλ πιεξνθφξεζεο. Έηζη νη εθπαηδεπφκελνη ζπλεηδεηνπνίεζαλ φηη έπξεπε ζπλερψο λα θηιηξάξνπλ θαη λα δηαζηαπξψλνπλ ηηο πιεξνθνξίεο ζε νπνηαδήπνηε κνξθή απηέο ηνπο παξέρνληαη (πξνθνξηθή, έληππε, ειεθηξνληθή). Απηφ ζπλέβαιιε ζηελ άζθεζή ηνπο ζηνλ θξηηηθφ αλαζηνραζκφ, ψζηε λα είλαη ηθαλνί λα δηακνξθψλνπλ ηε δηθή ηνπο άπνςε, λα παίξλνπλ ζέζε γηα ηα πξνβιήκαηα θαη λα πξνβαίλνπλ ζε ζπγθεθξηκέλεο επηινγέο. Η ζπκκεηνρή θαη ε επίδνζή ηνπο ζην παηρλίδη ξφισλ ήηαλ αμηφινγε. Γλψζεηο, επαηζζεζίεο, ζπλεηδεηνπνίεζε, ηθαλφηεηα θαη ηαιέλην - γηα νξηζκέλνπο - επηρεηξήκαηα, ζπλεξγαηηθφηεηα, έληνλεο αληηπαξαζέζεηο, επηκνλή, αιιά θαη πξνζπκία γηα ππνρψξεζε θαη αλάιεςε δξάζεο, δηαθάλεθαλ ζε φιε ηε δηάξθεηα ηνπ πξνγξάκκαηνο. Έλλνηεο φπσο: «ελεξγεηαθφ δήηεκα», «αεηθνξία», «βηψζηκε αλάπηπμε», «νηθνινγηθφ απνηχπσκα» θαη δηθαηνζχλε, έγηλαλ βίσκά ηνπο. ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΑ Αζαλαζίνπ Φ. (2008). ΕΝΕΡΓΕΙΑ απ ηε θύζε ζηελ θνηλωλία. ΚΠΔ Διεπζεξίνπ Κνξδειηνχ. Θεζ/λίθε Ι.Γ.ΔΚ.Δ. (2003). Πξνδηαγξαθέο πνπδώλ γηα ηα ρνιεία Δεύηεξεο Επθαηξίαο. Αζήλα. Γεληθή Γξακκαηεία Δθπαίδεπζεο Δλειίθσλ. Κφθθνο Α. (2005). Εθπαίδεπζε Ελειίθωλ Αληρλεύνληαο ην πεδίν. Αζήλα. Μεηαίρκην. Orr, D. (1992). Ecological Literacy, New York. State University of New York Press. Palmer, J. (1998). Environmental Education in the 21 st Century: Theory, Practice, Progress and Promise. London. Rutledge. Παξαδεηζαλφο Α. & Σαξαθηλίδνπ Σ. (2005 ). Πεξηβαιινληηθή Δθπαίδεπζε θαη ελήιηθεο : επαηζζεηνπνίεζε γηα ηελ αεηθνξηθή δηαρείξηζε ηνπ λεξνχ. 2 ν Πεξηβαιινληηθό πλέδξην Μαθεδνλίαο. Θεζζαινλίθε. Robottom I. & Hart P. (1993). Research in Environmental Education, Engaging the debate. Geelong. Victoria. Australia Deakin University and Griffith University. Σαξαθηλίδνπ Σ. & Αλαληάδεο Π. (2006). Ο θαηαλαισηήο : έλα δηαζεκαηηθφ ζρέδην δξάζεο ζηελ εθπαίδεπζε ελειίθσλ. 7 ν Παλειιήλην πλέδξην Πεξηβάιινληνο: cd. Κφληηζα Σαξαθηλίδνπ Σ. & Διεπζεξηάδνπ Γ. (2008). Η ΠΔ ζηελ Δθπαίδεπζε Δλειίθσλ. Έλα παξάδεηγκα. 4 ν Παλειιήλην πλέδξην ΠΕΕΚΠΕ:cd. Ναχπιην Φινγαΐηε Δ. (1998). Πεξηβαιινληηθή Εθπαίδεπζε. Αζήλα. Διιεληθά Γξάκκαηα

Φινγαΐηε Δ. & Βαζάια Π. (1999). Σν ελεξγεηαθό δήηεκα. Αζήλα. Διιεληθά Γξάκκαηα