1.- Η αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων ως απόρροια της αρχής της αυτοδιάθεσης του ατόµου. Το περιεχόµενο της αρχής

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1.- Η αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων ως απόρροια της αρχής της αυτοδιάθεσης του ατόµου. Το περιεχόµενο της αρχής"

Transcript

1 ΙΑΓΡΑΜΜΑ Ι.- Εισαγωγή ΙΙ.- Η ελευθερία των συµβάσεων στο Ενοχικό ίκαιο 1.- Η αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων ως απόρροια της αρχής της αυτοδιάθεσης του ατόµου. Το περιεχόµενο της αρχής 2.- Οι νοµικές συνέπειες της ελευθερίας των συµβάσεων. Η αρχή της ευθύνης 3.- Ο περιορισµός της ελευθερίας των συµβάσεων. Η αρχή της καλής πίστης ως στοιχείο «κοινωνικής δέσµευσης» της συµβατικής ελευθερίας ΙΙΙ.- Ατοµικά ικαιώµατα και Ενοχικό ίκαιο.- Η τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων ΙV.- Αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων και τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων. 1.- Ορισµός της τριτενέργειας 2.- Η θεωρία της «τριτ-ενέργειας» ως απόρροια της κλασσικής διάκρισης δηµοσίου και ιδιωτικού δικαίου 3.- Η ενότητα της έννοµης τάξης ως επιχείρηµα υπέρ της «τριτενέργειας» 4.- Τριτενέργεια και φιλελεύθερο κράτος 5.- Η τριτενέργεια των ιδιωτικών δικαιωµάτων ως αντικείµενο δέσµευσης του σύγχρονου κράτους 6.- Τα ειδικότερα προβλήµατα της εφαρµογής της αρχής της τριτενέργειας 7.- Η «τριτενέργεια» στον ελληνικό νοµικό χώρο V.- Επίλογος ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΟ ΕΝΟΧΙΚΟ ΙΚΑΙΟ Ι.- Εισαγωγή ικαίωµα είναι η εξουσία που απονέµεται από το δίκαιο στο πρόσωπο για την ικανοποίηση έννοµων συµφερόντων του. Η, κατά άλλη, σχεδόν παρόµοια διατύπωση : Η εξουσία που απονέµεται από το δίκαιο και που µπορεί να εξυπηρετήσει την ικανοποίηση ανθρώπινων συµφερόντων ( Ι. Σ. Σπυριδάκης «Γενικές Αρχές» Τεύχος Α, 1985, σελ.79) Από το σύνολο των δικαιωµάτων ιδιαίτερη σηµασία έχει η διάκριση αυτών σε Συνταγµατικά και µη. Με τον όρο

2 Συνταγµατικά δικαιώµατα εννοούµε τα δικαιώµατα εκείνα που καταγράφονται στο συνταγµατικό κείµενο και έχουν, συνακόλουθα, αυξηµένη τυπική ισχύ (Αριστ. Μάνεση Συνταγµατικά ικαιώµατα, Α Ατοµικές Ελευθερίες,1982, σελ και. Θ. Τσάτσος Συνταγµατικό ίκαιο» Τόµος ΓΙ,σελ.25,26). Από τα συνταγµατικά δικαιώµατα ιδιαίτερη σηµασία έχει για το ενοχικό δίκαιο η αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 361 ΑΚ και η οποία αποτελεί εκδήλωση της γενικότερης αρχής της ιδιωτικής αυτονοµίας ή της ιδιωτικής βουλήσεως, σύµφωνα µε την οποία ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να αναπτύξει -στο πλαίσιο της έννοµης τάξης- την προσωπικότητά του, να δράσει µε όποιον τρόπο θεωρεί αυτός ως τον περισσότερο πρόσφορο και να ρυθµίσει τις περιουσιακές και προσωπικές σχέσεις του κατά την ελεύθερη βούλησή του. Ιδιαίτερη σχέση εξάλλου παρουσιάζει για τον ενοχικό δίκαιο και το ζήτηµα της άµεσης ή έµµεσης εφαρµογής των συνταγµατικών διατάξεων οι οποίες προστατεύουν τα ατοµικά δικαιώµατα και στις σχέσεις µεταξύ των ιδιωτών δεδοµένου ότι οι διατάξεις αυτές προστατεύουν κατά κύριο λόγο τον ιδιώτη µόνο έναντι των φορέων της δηµόσιας εξουσίας, δηλαδή το ζήτηµα της άµεσης ή έµµεσης τριτενέργειας των ατοµικών δικαιωµάτων.(απ. Γεωργιάδης «Ενοχικό ίκαιο», Γενικό Μέρος, 1999) ΙΙ.- Η ελευθερία των συµβάσεων στο Ενοχικό ίκαιο 1.- Όπως ειπώθηκε και παραπάνω, βασική αρχή που διαρρέει ολόκληρο το ιδιωτικό δίκαιο είναι η αρχή της αυτονοµίας της ιδιωτικής βούλησης, η οποία βρίσκει τον δικαιολογητικό της λόγο στη συνταγµατικά κατοχυρωµένη αρχή της αυτοδιάθεσης (Σ. 5 1) και τελικά στην ίδια την αξία του ανθρώπου.η αρχή αυτή ειδικά στο ενοχικό δίκαιο εκδηλώνεται ως αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων,το βασικό περιεχόµενο της οποίας είναι η δυνατότητα που απονέµεται από την έννοµη τάξη στο άτοµο να διαµορφώνει κατά βούληση της περιουσιακές έννοµες σχέσεις του, υπό τον όρο ασφαλώς της µη αντίθεσης στο νόµο και στα χρηστά ήθη. Ειδικότερα, το πρόσωπο µπορεί να καταρτίζει σύµφωνα µε τις ανάγκες του και τις επιθυµίες του οποιοδήποτε είδος δικαιοπραξίας, ακόµη και µη προβλεπόµενο από τον νόµο, ή και να τροποποιεί την ρύθµιση που παρέχει ο νόµος για ορισµένο είδος δικαιοπραξίας, προσδίδοντας της το περιεχόµενο που αυτό επιθυµεί. Συνέπεια της ελευθερίας αυτής είναι ότι οι κανόνες του ενοχικού δικαίου έχουν συνήθως ενδοτικό και όχι αναγκαστικό χαρακτήρα. Αυτό σηµαίνει ότι η ιδιωτική βούληση µπορεί να τους παρακάµψει, οπότε οι κανόνες αυτοί λειτουργούν συµπληρωµατικά ή αποσαφηνιστικά όταν η ιδιωτική βούληση δεν εκφράζεται µε πληρότητα ή µε σαφήνεια αντίστοιχα. Αυτό όµως δεν σηµαίνει ότι δεν υπάρχουν πολλές και σηµαντικές διατάξεις στο ενοχικό δίκαιο που αποβλέπουν στην προστασία του ασθενέστερου συµβαλλόµενου ή στο γενικό κοινωνικό συµφέρον, η οποίοι κατά συνέπεια περιορίζουν το πεδίο δράσης της ιδιωτικής αυτονοµίας Η ελευθερία των συµβάσεων, η σπουδαιότερη εκδήλωση της ιδιωτικής αυτονοµίας στον χώρο του ενοχικού δικαίου, περιλαµβάνει την ελευθερία κατάρτισης των συµβάσεων, την ελευθερία διαµόρφωσης του περιεχοµένου των συµβάσεων και την ελευθερία τηρήσεως τύπου (αρχή του ατύπου των δικαιοπραξιών). (α) Η ελευθερία κατάρτισης συµβάσεων: Η ελευθερία αυτή σηµαίνει ότι τα πρόσωπα είναι κατ αρχήν ελεύθερα να αποφασίσουν αν θα καταρτίσουν ή όχι µια σύµβαση καθώς και µε ποιόν αντισυµβαλλόµενο θα την καταρτίσουν (εξωτερική ελευθερία). (β) Η ελευθερία διαµόρφωσης του περιεχοµένου της συµβάσεως: Το νόηµα της

3 ελευθερίας αυτής είναι ότι τα πρόσωπα είναι ελεύθερα (στο πλαίσιο που διαγράφουν ο νόµος και τα χρηστά ήθη) να διαµορφώσουν κατά βούληση και σύµφωνα µε τα συµφέροντά τους το περιεχόµενο της σύµβασης που καταρτίζουν (εσωτερική ελευθερία). (γ) Η ελευθερία τηρήσεως τύπου: Η ελευθερία αυτή σηµαίνει κατ αρχήν (βλ. ΑΚ 158) να καταρτίσουν την ενοχική σύµβαση χωρίς να είναι αναγκαίο να τηρήσουν ορισµένο τύπο, π.χ. προφορικά, µε νεύµατα, χειραψία ή κλίση της κεφαλής. 2.- Το ότι το πρόσωπο πρέπει να ευθύνεται για τις πράξεις του και τις συνέπειές τους αποτελεί συµπλήρωµα και ηθική προέκταση της πρώτης αρχής της αυτοδιάθεσης και ελεύθερης ρύθµισης των σχέσεών του. Η ευθύνη ενός προσώπου προϋποθέτει την αυτονοµία του. Μόνο πρόσωπα που λειτουργούν κατά βάση υπό καθεστώς αυτοδιάθεσης και ελευθερίας έχουν ευθύνη. Αλλά και αντίστροφα, η άσκηση της ελευθερίας έχει σαν αναγκαίο συµπλήρωµα την ανάληψη ευθύνης για τις πράξεις µε τις οποίες εκφράζεται η άσκηση αυτή και για τις συνέπειες τους. Ελευθερία και η υπευθυνότητα είναι δυο όψεις της ίδιας δράσης, της αυτόνοµης δράσης του ατόµου. Στο µέτρο που περιορίζεται η αυτονοµία, δικαιολογείται και ο αντίστοιχος περιορισµός της ευθύνης. Εκδηλώσεις της αρχής της ευθύνης στο ενοχικό δίκαιο είναι κυρίως: α) Η συµβατική ευθύνη, δηλαδή η δέσµευση του συµβαλλοµένου από την σύµβαση και συνεπώς η ευθύνη του σε περίπτωση παράβασης της. Αυτός που συνήψε µια σύµβαση, υποχρεούται να σεβασθεί και να τηρήσει τη συµβατική υποχρέωση του, εκπληρώνοντας την (ΑΚ 287, 361). Συνήθως γίνεται λόγος για «αρχή του απαράβατου της συµβάσεως». Σε ακραίες περιπτώσεις προβλέπονται πάντως δυνατότητες απόκλισης (βλ.ακ 388, 288). Αν ο συµβαλλόµενος δεν συµµορφωθεί, ευθύνεται βασικά σε αποζηµίωση, εφόσον συντρέχουν ορισµένες προϋποθέσεις. β) Η υποχρέωση του προσώπου να ανορθώσει την ζηµιά που προκάλεσε σε άλλον µε άδικη πράξη του (ευθύνη από αδικοπραξία, ΑΚ 914). γ) Η υποχρέωση του προσώπου που πλούτισε αδικαιολόγητα σε βάρος άλλου, να αποδώσει σ αυτόν τον πλουτισµό (ευθύνη από αδικαιολόγητο πλουτισµό, ΑΚ 904). Οι δυο πρώτες εκδηλώσεις, η συµβατική και η αδικοπρακτική ευθύνη, προϋποθέτουν κατ αρχήν και υπαιτιότητα του δράστη (ΑΚ330, 914).Το δίκαιό µας δηλαδή δέχεται την αρχή της υπαιτιότητας ή αρχή της υποκειµενικής ευθύνης. Οι εξαιρέσεις, δηλαδή η ευθύνη χωρίς υπαιτιότητα ( αντικειµενική ευθύνη ), είναι σχετικά λίγες, υπάρχει όµως τάση διεύρυνσης τους, που υπαγορεύεται από τις κοινωνικές ανάγκες. Οι τρεις εκτεθείσες εκδηλώσεις, που ο νοµοθέτης έχει διατυπώσει σε θεµελιώδεις διατάξεις του ενοχικού δικαίου, ΑΚ 361, 914, 904, αποτελούν συνάµα και τρεις (τους βασικότερους )λόγους γένεσης ενοχών. 3.- Για να θέσει φραγµό ο νοµοθέτης στις ατοµιστικές αντιλήψεις και τη σύµφωνα µ αυτές εφαρµογή των δυο προηγούµενων αρχών επιτάσσει την προσαρµογή κάθε ενοχικής σχέσης στις απαιτήσεις της καλής πίστης (ΑΚ 288-βλ.ΑΚ 200, 281). Εφαρµογή της αρχής της καλής πίστης αποτελούν και πολλές άλλες ειδικότερες διατάξεις του ενοχικού δικαίου, µερικές από τις οποίες (π.χ. ΑΚ 376) ρητά

4 παραπέµπουν σ αυτήν. Ανάλογη κοινωνική αποστολή επιτελούν και οι λοιπές γενικές ρήτρες του ενοχικού δικαίου και γενικότερα διατάξεις που χρησιµοποιούν αόριστες, ελαστικές νοµικές έννοιες µέσα από τις οποίες µπορεί να εισχωρήσει η επιείκεια στη ερµηνεία και εφαρµογή του δικαίου. Η εν λόγω αρχή είναι στην ουσία ειδικότερη εκδήλωση της αρχής της καλής πίστης. Προστατεύει κατά βάση την πίστη του συναλλασσόµενου κοινού σε (αξιόπιστες υπό όρους) διαµορφωµένες καταστάσεις. Ειδικότερα, µεταξύ άλλων εφαρµογών της αρχής (και στο δηµόσιο δίκαιο), η ανάγκη προστασίας ανακύπτει, όταν ένα πρόσωπο δηµιουργεί µε τη συµπεριφορά του την πεποίθηση σε τρίτους ότι θα συνεχίσει να τηρεί αυτή τη συµπεριφορά. Τότε, η πεποίθηση αυτή των τρίτων ίσως πρέπει να θωρηθεί, κατά την (αντικειµενική) καλή πίστη και για λόγους ασφάλειας των συναλλαγών, άξια προστασίας, τουλάχιστον όταν οι τρίτοι είναι (υποκειµενικά) καλόπιστοι. Τελικά δηλαδή προστατεύεται η (ευλόγως δηµιουργηθείσα) εµπιστοσύνη στην συµπεριφορά κάποιου προσώπου. Το τελευταίο αυτό πρόσωπο δεν πρέπει να διαψεύσει τη δηµιουργηθείσα εµπιστοσύνη µε νέα συµπεριφορά του, αντιφατική προς την ως τώρα επιδειχθείσα (non venire contra factum proprium.) Έκφραση της εξεταζόµενης αρχής αποτελούν ειδικές διατάξεις του ΑΚ (βλ. άρθρα 221,224- από τα οποία προέκυψε, µε την συνδροµή και της αρχής της καλής πίστης, η αναγνώριση της φαινόµενης πληρεξουσιότητας, πρβλ. και πληρεξουσιότητα ανοχής, αποδυνάµωση δικαιώµατος βάσει της ΑΚ281 κλπ.). Κοινό χαρακτηριστικό των διατάξεων αυτών είναι η δηµιουργία, από ορισµένη συµπεριφορά, ενός φαινοµένου δικαίου, στο οποίο τρίτοι δίνουν πίστη. Αυτή την πίστη την προστατεύει το δίκαιο στις εν λόγω ειδικές περιπτώσεις. Από αυτές τις διατάξεις, αλλά και δυνάµει της αρχής της καλής πίστης, διαµορφώθηκε η γενικότερη αρχή της προστασίας της εµπιστοσύνης στο ιδιωτικό δίκαιο. Με προσφυγή στην αρχή αυτή υποστηρίζεται η προστασία της εµπιστοσύνης και σε περιπτώσεις που δεν καλύπτονται από ειδικές διατάξεις (π.χ. συναλλαγές µε αχυρανθρώπους, συναλλαγές µε ξένο όνοµα, σιωπή ως δικαοπρακτική συµπεριφορά ενγένει, κατάχρηση εξουσιοδότησης εν λευκώ, κλπ).το ζήτηµα της κατάφασης της προστασίας της εµπιστοσύνης, πέρα από τις περιπτώσεις που καλύπτονται από ειδικές διατάξεις, θα κριθεί στη συγκεκριµένη περίπτωση, βάσει των ειδικών συνθηκών που τη διέπουν και που δικαιολογούν είτε την εφαρµογή γενικών ρητρών είτε την αναλογική εφαρµογή των ειδικών διατάξεων (είτε και τα δύο µε βάση το κοινό πνεύµα τους). Στη συγκεκριµένη επίσης περίπτωση θα κριθεί, αν η προστασία µε βάση τα παραπάνω νοµοθετικά ερείσµατα θα συνίσταται στην παροχή αξίωσης αποζηµίωσης ή στην αναγνώριση αξίωσης για συµµόρφωση και ανταπόκριση στην εµπιστοσύνη του άλλου. Από τις καταφατικά απαντώµενες περιπτώσεις ευθύνης λόγο διαψεύσεως εµπιστοσύνης µπορεί να διαµορφωθεί µια τυπολογία, που πάντως θα απέχει από την αναγνώριση ενός νέου γενικού λόγου ευθύνης (ιδίως από την ενδοσυµβατική και την αδικοπρακτική ευθύνη). Η τάση πάντως για δηµιουργία νέου γενικού λόγου ευθύνης είχε επιπτώσεις τόσο στο δίκαιο των αδικοπραξιών όσο και στο δίκαιο της προσυµβατικής ευθύνης, όπου γίνονται δεκτά και λαµβάνονται υπόψη, στην ερµηνεία και την εφαρµογή, στοιχεία της αρχής της εµπιστοσύνης. Επιπτώσεις υπάρχουν και στο δίκαιο των συµβάσεων. Έγιναν δηλ. δεκτά στη σύµβαση, την κατ εξοχήν εκδήλωση της ιδιωτικής αυτονοµίας, και στοιχεία ευθύνης που απορρέουν από τη σχέση εµπιστοσύνης µεταξύ των συµβαλλοµένων. Αντί για την αποδοχή νέου γενικού λόγου ευθύνης, η σύµβαση, η οποία παραµένει µεν κατά βάση έκφραση του

5 αυτοκαθορισµού του ατόµου, αλλά συγχρόνως λειτουργεί και στο πλαίσιο της ευθύνης του δικαιοπρακτούντος για της δικές του πράξεις (π.χ αντικειµενικοί ερµηνεία των συµβάσεων µε βάση και την κατανόηση του δέκτη της συµβατικής δήλωσης). Βλέπουµε και εδώ να ισχύει ένα γνωστό φαινόµενο στην ιστορία των ιδεών, ριζοσπαστικές θεωρίες να οδηγούν τις αντίπαλες γνώµες σε δική τους ριζική αναθεώρηση. α) Συνήθως γίνεται λόγος και για την αρχή της εύνοιας προς τον οφειλέτη. Ορισµένες διατάξεις πράγµατι έχουν τεθεί υπέρ του οφειλέτη (π.χ ΑΚ289 1,350, 294, 409 κλπ.). Στην πραγµατικότητα, εύνοια και προστασία τελικά επιβάλλεται-και διευκολύνεται µε τις αναφερθείσες και µε τις άλλες διατάξεις, κυρίως τις γενικές ρήτρες- µόνο για τον ασθενέστερο συµβαλλόµενο. Και αυτός µπορεί να είναι ο οφειλέτης, µολονότι συνήθως (π.χ στις αµφοτεροβαρείς συµβάσεις) θα έχει παράλληλα και την ιδιότητα του δανειστή. Αλλά, όσο είναι υπερβολή να λεχθεί ότι ο ΑΚ είναι ο Κώδικας «του ιδιοκτήτη, του δανειστή και του εργοδότη» (όπως είχαν χαρακτηρίσει το γαλλικό ΑΚ τον περασµένο αιώνα επικριτές του), το ίδιο δεν θα ανταποκρινόταν στην πραγµατικότητα να λεχθεί ότι, επειδή αµβλύνονται ορισµένες σκληρότητες για τον οφειλέτη µε ειδικότερες διατάξεις, αυτός είναι ο ευνοούµενος του ΑΚ. Η εύνοια όπως αναφέρθηκε, ταιριάζει στον ασθενέστερο συµβαλλόµενο, δανειστή ή οφειλέτη. β) Κλασσική περίπτωση αδύνατου συµβαλλοµένου είναι σήµερα ο καταναλωτής, δηλαδή ο τελικός δέκτης υλικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται και διακινούνται σε µια κοινωνία, ο οποίος τα αποκτά, συνήθως (όχι όµως πάντοτε), για την ιδιωτική του χρήση (πρβλ. άρθρο 1 4 α του ν.2251/1994 για την «προστασία των καταναλωτών»). Τελικά καταναλωτές είµαστε όλοι, δηλαδή προστασία του καταναλωτή σηµαίνει προστασία της ολότητας. Το πρόβληµα δεν είναι µόνο η προστασία του καταναλωτή από κινδύνους κατά της υγείας του, της σωµατικής ακεραιότητας του, της ζωής και ασφάλειάς του, π.χ. λόγω κακής ποιότητας των αγαθών που προµηθεύεται ή λόγω εξαπάτησής του ως προς την τιµή που πληρώνει για την απόκτησή τους ή λόγω παραπλάνησής του να προβεί σ αυτήν( ενώ δεν είχε πραγµατικό συµφέρον γι αυτό ). Ο τελικός σκοπός της προστασίας του καταναλωτή είναι γενικά η ικανοποίηση των αναγκών του κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Βέβαιο είναι ότι σήµερα πολύπλοκη οικονοµία της ποικιλίας των τεχνολογικά αναπτυγµένων προϊόντων, της διαφήµισης και του marketing, ο καταναλωτής συχνά δεν θα έχει την εποπτεία που χρειάζεται ή τις ειδικές γνώσεις ή την ετοιµότητα (ακόµη και αυτός που γρηγορεί), για να αντιµετωπίσει µόνος του την αγορά. Έτσι, σε µεγάλο βαθµό το πνεύµα της παλαιάς παραδοσιακής αρχής της εύνοιας προς τον οφειλέτη(και, κατά τα λεχθέντα, προς τον ασθενέστερο συµβαλλόµενο) διαµορφώνεται σήµερα στη σύγχρονη αρχή της προστασίας του καταναλωτή. Το δίκαιο της προστασίας αυτής δεν αποτελεί ιδιαίτερο κλάδο του δικαίου. Αντίθετα, όλοι σχεδόν οι κλάδοι, το δηµόσιο, το ιδιωτικό, το ποινικό, το δικονοµικό δίκαιο, περιέχουν ή µπορεί να περιλάβουν κανόνες προστατευτικούς για τον καταναλωτή. Τελικά δεν πρόκειται παρά για ένα πού πρέπει να επιδιώκουν οι κανόνες δικαίου, για µια, όπως είπαµε, γενική αρχή του δικαίου. ιατάξεις που προβλέπουν, συνήθως σε ειδικά θέµατα, προστασία του καταναλωτή βρίσκοµε τόσο στον ΑΚ (κυρίως αυτές που περιορίζουν την ελευθερία των συµβάσεων, την ασκούµενη από τους ισχυρότερους), όσο και-ιδίως- σε ειδικούς

6 νόµους, π.χ. του λεγόµενου οικονοµικού δικαίου. Εκτεταµένη ρύθµιση (π.χ. για την ευθύνη του παραγωγού για ελαττωµατικά προϊόντα, για την παραπλανητική διαφήµιση, για τους καταχρηστικούς γενικούς όρους συναλλαγών, για τους συλλόγους και ενώσεις των καταναλωτών κλπ) περιέλαβε ο ν.2251/1994, που µνηµονεύθηκε πιο πάνω, για την «προστασία των καταναλωτών». ΙΙΙ.- Ατοµικά ικαιώµατα και Ενοχικό ίκαιο.- Η τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων Το Σύνταγµα του 1975 περιέχει ατοµικά δικαιώµατα τα οποία, είτε αναπτύσσουν άµεση τριτενέργεια (π.χ. το δικαίωµα ίσης αµοιβής για εργασία ίσης αξίας κατά άρθρο 22, αλλά και ραδιοτηλεοπτική ισότητα κατά το άρθρο 15 παρ.2 ) και άλλα, των οποίων η άµεση τριτενέργεια αποκλείεται πάλι από την ίδια τη συνταγµατική διατύπωση (π.χ. το δικαίωµα διατηρήσεως της ελληνικής ιθαγένειας κατά το άρθρο 4 παρ. 3 εδ. 2 ή το δικαίωµα δωρεάν παιδείας στα κρατικά εκπαιδευτήρια κατά το άρθρο 16 παρ. 4 εδ. 1 ). Η κατοχύρωση των περισσότερων ατοµικών δικαιωµάτων όµως ούτε προβλέπει ούτε αποκλείει σαφώς την τριτενέργεια (π.χ. η αρχή της ισότητας και µάλιστα της ισότητας των φύλων). Η θεωρία διχάζεται σε σχέση µε τον άµεσο ή έµµεσο χαρακτήρα της τριτενέργειας της αρχής της ισότητας. Από την µία πλευρά υποστηρίζεται ο άµεσος χαρακτήρας της, υπο τον περιορισµό, όµως, ότι εφαρµόζεται µόνο στις περιπτώσεις όπου καταφάσκεται ο εξουσιαστικός χαρακτήρας των εκάστοτε σχέσεων, ακόµη και ιδιωτικών, όπως π.χ. είναι οι εργασιακές σχέσεις. Αλλού πάλι γίνεται δεκτή η έµµεση τριτενέργεια. Από κανένα όµως δεν απορρίπτεται πλήρως η τριτενέργεια. Η Νοµολογία του ΣτΕ σε µία περίπτωση τουλάχιστον περίπτωση έδειξε να αποδέχεται την τριτενέργεια της αρχής της ισότητας των δύο φίλων. Υπέρ της αποδοχής της (όποιας µορφής) τριτενέργειας συνηγορούν ο χαρακτήρας του Συντάγµατος ως του υπέρτατου κανόνα της έννοµης τάξης, στον οποίον υποτάσσεται κάθε άλλος κανόνας δικαίου (µε συνέπεια ότι ακόµη και «τα ατοµικά δικαιώµατα επιδρούν αναµφισβήτητα και στο αστικό δίκαιο» κατά τη νοµολογία του Γερµανικού Οµοσπονδιακού Συνταγµατικού ικαστηρίου), σε συνδυασµό µε τον ενιαίο χαρακτήρα της έννοµης τάξης. Εξάλλου, από το γεγονός ότι, σύµφωνα µε τις διατάξεις 25 παρ. 1 και 2 του Συντάγµατος, το Κράτος δεν «αναγνωρίζει» µόνον, αλλά και «εγγυάται» και «προστατεύει» τα δικαιώµατα του ανθρώπου, προκύπτει τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων όχι µόνο έναντι του κράτους, αλλά και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών, δεδοµένου ότι «εγγύηση» και «προστασία» µπορεί να παράσχει το κράτος ως τρίτος, υπό τον όρον ότι τα ατοµικά δικαιώµατα που καθιερώνει ισχύουν ακόµη και στο πλαίσιο των ιδιωτικών σχέσεων. Η συνταγµατική κατοχύρωση των ατοµικών δικαιωµάτων περιλαµβάνει και την υποχρέωση όλων των κρατικών οργάνων όχι µόνο να απέχουν από κάθε ενέργεια που προσβάλλει τα διασφαλισµένα δικαιώµατα ( αποθετική υποχρέωση ), αλλά και να λαµβάνουν κάθε µέτρο που είναι αναγκαίο για την ανενόχλητη άσκηση των δικαιωµάτων αυτών ( θετική υποχρέωση ). Πράγµατι, σε διάφορες διατάξεις του το Σύνταγµα επιβάλλει στο Κράτος όχι µόνο τον σεβασµό, αλλά και την προστασία των εκάστοτε διακηρυσσοµένων δικαιωµάτων. Κατά το άρθρο 5 παρ. 1, «πάντες οι ευρισκόµενοι εντός της ελληνικής επικρατείας απολαύουν απολύτου προστασίας της ζωής, της τιµής και της ελευθερίας των,

7 αδιακρίτως εθνικότητος, φυλής ή γλώσσης και θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων». Το Σύνταγµα θέτει υπό προστασία του κράτους τους γεωργικούς και αστικούς συνεταιρισµούς (άρθρο 12 παρ. 5 ), τον αθλητισµό ( άρθρο 16 παρ. 9 ), την ιδιοκτησία ( άρθρο 17 παρ. 1 ), την εργασία ( άρθρο 22 παρ. 1 ) και το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον ( άρθρο 24 παρ. 1 ). Ακόµη περισσότερο προχωρεί το Σύνταγµα όταν ορίζει ότι «η τέχνη και η επιστήµη, η έρευνα και διδασκαλία είναι ελευθέρα, η δε ανάπτυξις και η προαγωγή αυτών αποτελεί υποχρέωσιν του κράτους», ή όταν ανάγει την παιδεία σε «βασική αποστολή του κράτους» ( άρθρο 16 παρ. 1 και 2 ). Το Σύνταγµα προβλέπει επίσης ότι «ο σεβασµός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχικήν υποχρέωσιν της πολιτείας» (άρθρο 2 παρ. 1 ). Ακόµη γενικότερα διακηρύσσει ότι τα δικαιώµατα του ανθρώπου, ως ατόµου και ως µέλος του κοινωνικού συνόλου, τελούν υπό την εγγύησιν του κράτους, πάντων των οργάνων των» (άρθρο 25 παρ. 1 ). Τέλος, το Σύνταγµα µιλάει όχι µόνο για την αναγνώριση, αλλά και για την προστασία των δικαιωµάτων του ανθρώπου από την πολιτεία(άρθρο 25 παρ. 2). Η υποχρέωση αυτή κρατικής προστασίας των ατοµικών δικαιωµάτων αποτελεί τον σύνδεσµό τους προς τα κοινωνικά δικαιώµατα ( ιδίως του άρθρου 21), που εξειδικεύουν την προστατευτική λειτουργία του κράτους. Από την υποχρέωση κρατικής προστασίας απορρέει η αντισυνταγµατικότητα νόµων που επιτρέπουν ρητά ή σιωπηρά στις µεταξύ ιδιωτών σχέσεις, καταστάσεις ή συµπεριφορές αντικείµενες στο έννοµο αγαθό που προστατεύεται µε το εκάστοτε ατοµικό δικαίωµα. Από τα ανώτερα συνάγεται ότι µια ορισµένη τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων επιβάλλεται από την διακινδύνευσή τους στην πράξη όχι µόνο από φορείς κρατικής και άλλης δηµόσιας εξουσίας, αλλά και από φορείς µη δηµόσιας (δηλαδή οικονοµικής ή κοινωνικής ) εξουσίας. Αυτό µόνο µπορεί να είναι το νόηµα των νέων διατάξεων του άρθρου 25 παρ.1 και 2, κατά της οποίας το κράτος δεν «αναγνωρίζει» µόνο, αλλά και «εγγυάται» και «προστατεύει» τα δικαιώµατα του ανθρώπου. Παρόµοιους όρους περιλαµβάνουν και άλλες διατάξεις του Συντάγµατος. ΙV.- Αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων και τριτενέργεια των ατοµικών δικαιωµάτων. Μια άµεση όµως εφαρµογή των ατοµικών δικαιωµάτων, και µάλιστα της αρχής της ισότητας, και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών (άµεση τριτενέργεια) θα αναιρούσε την συµβατική ελευθερία και θα κατέλυε εποµένως την αυτοτέλεια του ιδιωτικού δικαίου. Αυτό προφανώς δεν είναι η πρόθεση του συντακτικού νοµοθέτη που, αντιθέτως, κατοχυρώνει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητα και στο οικονοµικό πεδίο και προστατεύει την ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία, της οποίας µόνο δεν επιτρέπει την ανάπτυξη «εις βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρεπείας» ( άρθρο 5 παρ. 1, 106 παρ. 2). Ενώ λοιπόν π.χ. ο νοµοθετικός καθορισµός και η διοικητική διενέργεια προσλήψεως δηµόσιων υπαλλήλων κατά προτίµηση ενός από τα δυο φύλα θα αντέκειντο κατ αρχήν στο Σύνταγµα, αφού το κράτος (συµπεριλαµβανοµένου του νοµοθέτη) δεσµεύεται από την συνταγµατική αρχή της ισότητας των φύλων, ο ιδιώτης καταστηµατάρχης είναι ελεύθερος να αποφασίσει αν προτιµά άνδρες ή γυναίκες

8 υπαλλήλους και δεν δεσµεύεται κατά άµεσο τρόπο από την συνταγµατική αρχή της ισότητας των φύλων, παρά µόνον όσον αφορά την ίση αµοιβή τους (άρθρο 22 παρ. 1 υποπάρ.2). Ούτε περιέχει η αρχή της ισότητας των φύλων µια γενική αρχή του δικαίου που απαγορεύει απευθείας και γενικά την διαφορετική µεταχείριση των δύο φύλων στις ιδιωτικές συναλλαγές, ώστε η δικαιοπραξία που αντίκειται σ αυτήν την απαγόρευση να είναι άκυρη (ΑΚ174). Μια τέτοια άποψη, θα οδηγούσε στο άτοπο συµπέρασµα ότι είναι άκυρη κάθε δικαιοπρακτική προτίµηση ενός από τα δυο φύλα, ακόµη η απόφαση ενός κοµµωτή να περιορίσει την πελατεία του µόνο σε άνδρες ή µόνο σε γυναίκες. Η αποδοχή της άµεσης τριτενέργειας των ατοµικών δικαιωµάτων και ιδιαίτερα της αρχής της ισότητας θα κατέλυε έτσι την αυτοτέλεια του ιδιωτικού δικαίου και προπαντός θα καταργούσε σε µεγάλο βαθµό την συµβατική ελευθερία. Το Σύνταγµα προφανώς δεν θέλησε ένα τέτοιο ριζικό περιορισµό της συµβατικής και γενικά δικαιοπρακτικής ελευθερίας. Η διαπίστωση αυτή ώµος δεν σηµαίνει ότι η αρχή της ισότητας των φύλων θεµελιώνει απλώς (υποκειµενικά) δικαιώµατα έναντι της δηµόσιας εξουσίας. Η ισότητα των φύλων είναι απόρροια της (αδιαίρετης) αξίας του ανθρώπου, την οποία για πρώτη φορά διακηρύσσει το Σύνταγµα και η οποία ασφαλώς δεν προστατεύεται από αυτό µόνο στις σχέσεις κράτους-ιδιώτη, αλλά διέπει όλη την έννοµη τάξη. Ακριβώς γιατί στην αξία του ανθρώπου συµµετέχουν αδιάκριτα άνδρες και γυναίκες, δεν επιτρέπεται βασικά να στηριχθεί στη διαφορά του φύλου ή διαφορετική τους µεταχείριση-µια διαφοροποίηση που θα ήταν κατ αρχήν δυνατή και µάλιστα επιβαλλόµενη βάσει της αρχής της ισότητας, που επιτάσσει την όµοια µεταχείριση όµοιων και διάφορη µεταχείριση ανόµοιων περιπτώσεων. Η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 2 προσαρµόζει την αρχή της ισότητας στην αρχή της αξίας του ανθρώπου που αποτελεί την βάση του συνόλου της έννοµης τάξεως της χώρας µας. Η αρχή της ισότητας των φύλων αποτελεί λοιπόν µια από τις θεµελιώδεις αποφάσεις του συνταγµατικού νοµοθέτη, την οποία για πρώτη φορά διακηρύσσει ρητώς-όπως ακριβός και την αξία του ανθρώπου. Η αρχή της ισότητας των φύλων ως απευθείας επιταγή και απαγόρευση ισχύει αµέσως µόνων έναντι του κράτους-εκτός φυσικά όπου το ίδιο το Σύνταγµα (άρθρο 22 παρ 1 υποπαρ. 2) ή ο νόµος επεκτείνουν το πεδίο της εφαρµογής της. Εµµέσως όµως αποτελεί ένα συνταγµατικά καθιερωµένο αξιολογικό κριτήριο το οποίο οφείλει ο ερµηνευτής να λαµβάνει υπ όψη κατά τη συγκεκριµενοποίηση των αόριστων νοµικών εννοιών και των γενικών ρητρών των νόµων, όπως εκείνης του άρθρου 178 ΑΚ( «ικαιοπραξία αντιβαίνουσα είς τα χρηστά ήθη είναι άκυρος» ). Ενώ δηλαδή ο συνταγµατικός νοµοθέτης δεν επιτάσσει γενικά την ίση µεταχείριση των φύλων στις σχέσεις µεταξύ των ιδιωτών, η θεµελιώδη αρχή του άρθρου 4 παρ. 2 παρέχει στον ερµηνευτή του άρθρου 178 ΑΚ ένα αξιολογικό κριτήριο για την συγκεκριµενοποίηση της έννοιας των «χρηστών ηθών». Ενώ η διαφοροποίηση των φύλων δεν απαγορεύει καθ εαυτήν στις σχέσεις µεταξύ των ιδιωτών, µια άκρως δυσµενής µεταχείριση ενός προσώπου λόγω του φύλου του µπορεί σε µια συγκεκριµένη περίπτωση να αντιβαίνει στα «χρηστά ήθη», κατά την έννοια του άρθρου 178 ΑΚ και να θεµελιώνει την ακυρότητα της δικαιοπραξίας. Η έννοµη αυτή συνέπεια δεν µπορεί όµως να επέλθει µόνο λόγω της εντάσεως της δυσµενούς µεταχειρίσεως λόγω φύλου, γιατί ακόµη και τούτο θα εσήµαινε ένα απαράδεκτο και συνταγµατικά ανεπιθύµητο περιορισµό της ιδιωτικής αυτονοµίας. Στην περίπτωση της διαθέσεως της περιουσίας τίποτε πράγµατι δεν εµποδίζει τον διαθέτη να επιλέξει µεταξύ του Α και της Β µε αποκλειστική βάση το φύλο του προτιµωµένου. Η αντίθεση στα χρηστά ήθη µπορεί να θεµελιωθεί µόνον όταν, επιπλέον της εντάσεως, συντρέχει και το στοιχείο της εύλογης προσδοκίας στο

9 πρόσωπο του θιγοµένου. Στην περίπτωση της κληρονοµίας τέτοια πρόσωπα είναι οι νόµιµή κληρονόµοι του διαθέτη, στους οποίους ο νόµος παρέχει µια ορισµέωη προσδοκία κληρονοµίας. Στο συµπέρασµα αυτό πρέπει να φτάσει ο ερµηνευτής προπάντων όταν αυτή η άκρως δυσµενής διάκριση γίνεται στο στενό πλαίσιο της άµεσης οικογένειας (συζύγου, παιδιών), την οποία το Σύνταγµα, πάλι για πρώτη φορά ρητώς, θέτει υπό την προστασία του κράτους (άρθρο21 παρ 1). Η διάταξη αυτή καθιστά βέβαια σαφές-εν αντιθέσει προς το άρθρο 4 παρ. 2-ότι κατοχυρώνεται η προστασία της οικογένειας από το κράτος µόνο, εποµένως όχι από ιδιώτες. Η επιταγή όµως αυτή προς το κράτος προϋποθέτει την αναγνώριση από τη συνταγµατική µας τάξη της ιδιαίτερης αξίας και σηµασίας, κυριολεκτικά κεντρικής θέσεως της οικογένειας στην κοινωνική µας δοµή. Ενώ λοιπόν η επιταγή της προστασίας αφορά µόνο το κράτος, η αναγνώριση αυτή έχει νοµική σηµασία για τη σύνολη έννοµη τάξη, κατά το ότι περιέχει ένα αξιολογικό κριτήριο που πρέπει να λαµβάνεται υπ όψη κατά τη συγκεκριµενοποίηση αόριστων νοµικών εννοιών, όπως της έννοιας «χρηστά ήθη» στο άρθρο 178 ΑΚ. Έτσι, η σύνταξη µίας διαθήκης κατά τρόπο προφανώς καταστρεπτικό της ενότητας της οικογένειας αντίκειται στη θεµελιώδη αξιολογική κρίση του συντακτικού νοµοθέτη που συγκαθορίζει (αρνητικά) το περιεχόµενο της έννοιας των χρηστών ηθών. 1.- Mε το αδόκιµο όρο «τριτενέργεια» νοείται κυρίως, η εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων στο ιδιωτικό δίκαιο. Πληρέστερα η τριτενέργεια θα µπορούσε να οριστεί ως εξής : «Τριτενέργεια είναι η προς τα πρόσωπα κατευθυνόµενη και κυρίως από την κρατική εξουσία πραγµατοποιούµενη αµυντική νοµική ενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων, η οποία εξασφαλίζει την ακώλυτη άσκηση τους, εξαναγκάζοντας τις απειλητικές αντικοινωνικές δυνάµεις να απέχουν από κάθε προσβολή της ανθρώπινης αξίας». 2.- «Τριτ-ενέργεια» είναι η ενέργεια προς τους τρίτους». Ως «τρίτοι» θεωρούνται οι ιδιώτες, καθόσον κατά την παραδοσιακή διδασκαλία τα ατοµικά δικαιώµατα κατευθύνονται µόνο κατά τους κράτους και όχι κατά των ιδιωτών. Το πρόβληµα της τριτενέργειας γεννάται µόνο στο πλαίσιο της παραδοσιακής δυαδιστικής έννοµης τάξης, που διακρίνει αυστηρά το δηµόσιο από το ιδιωτικό δίκαιο. Η αποκαλούµενη ως τριτενέργεια νοµική ενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων, ορθότερα η διαπροσωπική ενέργεια, αποτελεί αναγκαία και φυσική συνέπεια της θέσης των συνταγµατικών κανόνων της σύγχρονης ενιαία ανθρωπιστική έννοµη τάξη. Η ενότητα της σύγχρονης έννοµής τάξης εξαφανίζει την προβληµατική της εφαρµογής των θεµελιωδών στο «ιδιωτικό δίκαιο». εν υπάρχει ιδιαίτερη, «στεγανή» από την συνταγµατική ενέργεια περιοχή του ιδιωτικού δικαίου. εν υπάρχει εποµένως ιδιαίτερο πρόβληµα τριτενέργειας. 3.- Η ενότητα της σύγχρονής έννοµης τάξης προσφέρει ένα επιπλέον επιχείρηµα υπέρ της διαπροσωπικής εφαρµογής των δικαιωµάτων του ανθρώπου. Τα θεµελιώδη δικαιώµατα εφαρµόζονται στης διαπροσωπικές σχέσεις ακριβώς διότι είναι συνταγµατικές διατάξεις. Ως συνταγµατικές διατάξεις υπερισχύουν του κοινού δίκαιου ανεξάρτητα από οποιονδήποτε χαρακτηρισµού του. 4.- Τριτενέργεια θεωρείται η ενέργεια προς τους ιδιώτες. Η θεώρηση αυτή έχει βάσιµο λόγο µόνο στο πλαίσιο του παλαιάς µορφής φιλελεύθερου κράτους, το οποίο όφειλε να µην παραβιάζει το ίδιο, όχι όµως και να προστατεύει την ανθρώπινη αξία. Επειδή το σύγχρονο κοινωνικό κράτος οφείλει να προστατεύει τα θεµελιώδη

10 δικαιώµατα από τρίτους, η λεγόµενη τριτενέργεια περιέχεται στην προστατευτική υποχρέωση του κράτους. Εποµένως η τριτενέργεια ως ιδιαίτερο πρόβληµα µπορεί να υπάρχει µόνο στο πλαίσια του παλαιάς µορφής φιλελεύθερου κράτους όχι όµως και στο πλαίσιο του σύγχρονού κοινωνικού προστατευτικού κράτος. Με άλλα λόγια η µεταβολή της µορφής του κράτους και η επιφόρτισή του µε την συνταγµατική υποχρέωση της προστασίας των θεµελιωδών δικαιωµάτων εξαφανίζει το πρόβληµα της τριτενέργειας. 5.- Η δέσµευση των ιδιωτών, ορθότερα η υποχρέωσή τους να σέβονται τα δικαιώµατα των άλλων προκύπτει από την συνταγµατική τυποποίηση και οριοθέτηση του συνταγµατικού πρότυπου του κοινωνικού ανθρώπου. Η προστατευτική υποχρέωση του σύγχρονου κράτους εξαφανίζει το φαινοµενικό πρόβληµα της δέσµευσης της ιδιωτικής εξουσίας. Εφόσον το σύγχρονό κοινωνικό κράτος υποχρεούται όχι µόνον να σέβεται αλλά και να προστατεύει (από τους «τρίτους» ) τα θεµελιώδη δικαιώµατα, η δέσµευση της ιδιωτικής εξουσίας (των «τρίτων» ), δηλαδή η «τριτενέργεια», προκύπτει ως αναγκαίο αποτέλεσµα της δράσης της κρατικής εξουσίας.εποµένως το ζήτηµα της τριτενέργειας είναι βασικά ζήτηµα δέσµευσής της κρατικής και όχι της ιδιωτικής εξουσίας. 6.- Το φαινοµενικό πρόβληµα της «τριτενέργειας» αναλύεται σε µερικότερα ερωτήµατα, αναφερόµενα στο «εάν», το «πόσο» και το «πως» του όλου θέµατος. α) Το πρώτο ερώτηµα ανάγεται στη νοµική θεµελίωση του θέµατος, αν δηλαδή είναι επιτρεπτή από το δίκαιο η «τριτενέργεια». Οι θεωρίες της τριτενέργειας αναφέρονται βασικά µόνο στο ερώτηµα αυτό. Μια κάποια «εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων στο ιδιωτικό δίκαιο» δεν αµφισβητείται από κανένα σήµερα στη νοµική επιστήµη, κατά βάση ούτε και από τους υποστηρικτές της λεγόµενης έµµεσης τριτενέργειας. Όµως αποδοχή της «τριτενέργειας» στην δυαδιστική ατοµικιστική έννοµη τάξη δεν είναι δυνατή καθόσον έρχεται σε αντίθεση µε τα βασικά δόγµατα και της αρχές της. Η εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων στις διαπροσωπικές σχέσεις βρίσκει την νοµική εξήγηση και θεµελίωση της µόνο στο πλαίσιο της ενιαίας ανθρωπιστικής έννοµης τάξης. Άλλωστε η διάκριση της «τριτενέργειας», ως συνταγµατική ενέργεια, σε «άµεση» και «έµµεση» δεν είναι δυνατή. β) Στα ερωτήµατα της έκθεσης και του τρόπου εφαρµογής δεν απαντούν οι θεωρίες της τριτενέργειας. Η αλήθεια είναι ότι η τριτενέργεια είναι πρόβληµα εφαρµογής των θεµελιωδών δικαιωµάτων σε µερικότερες έννοµες σχέσεις ή θεσµός στην περιοχή του «ιδιωτικού δικαίου». Πρόκειται δηλαδή για το ίδιο πρόβληµα που εµφανίζεται στην περιοχή του «δηµοσίου δίκαιου» ως ειδικές κυριαρχικές σχέσεις. Στο ενιαίο αυτό ζήτηµα παρέχουν λύση οι αρχές της βασικής ισχύος και του αιτιώδους των περιορισµών των θεµελιωδών δικαιωµάτων. Όλα τα θεµελιώδη δικαιώµατα εφαρµόζονται ως αµυντικά δικαιώµατα στις ιδιωτικές σχέσεις κατά το µέτρο που επιβάλλεται από την αιτιώδη συνάφεια. 7.- Στην Ελλάδα, όπως και στης άλλες χώρες επικράτησε η αντίληψη, ότι τα θεµελιώδη δικαιώµατα ρυθµίζουν αποκλειστικά και µόνο τις σχέσεις κράτουςπολιτών (1761). Η εµφάνιση της θεωρίας της τριτενέργειας τα τελευταία χρόνια στον ελληνικό νοµικό χώρο, έχει δηµιουργήσει ένα προβληµατισµό και κάποια σύγχυση,όπως άλλωστε συµβαίνει και στη νοµική επιστήµη των άλλων χωρών. Παρά την πρόσφατη εµφάνιση της θεωρία στον ελληνικό νοµικό χώρο, αξιοσηµείωτο είναι το

11 γεγονός, ότι η απόλυτη αµυντική ενέργεια γίνεται βασικά αποδεκτή από τους συγγραφείς, που έχουν ασχοληθεί µε το θέµα.αυτό οφείλεται, µεταξύ άλλων, στη γενικότερη διάδοση και επικράτηση στη χώρα µας, της θεωρίας της διάκρισης κράτους-κοινωνίας, στην ευρύτερη δηµοκρατική παράδοση,όπως επίσης και στην ιδιαίτερη φυσιογνωµία της ελληνικής έννοµης τάξης, στα χαρακτηριστικά της οποίας ανήκουν, η εξέλιξη του προστατευτικού της περιεχοµένου που πρέπει οπωσδήποτε να προχωρήσει και να ολοκληρωθεί το σύστηµα ελέγχου της συνταγµατικότητας των νόµων από τα κοινά δικαστήρια κλπ. Τη δηµιουργούµενη απ αυτούς τους λόγους προδιάθεση, ενίσχυε η πρόσφατη ιστορική εµπειρία της δικτατορίας, που είχε καταλύσει κάθε έννοια ανθρώπινου δικαιώµατος. Θετική υπήρξε επίσης η επίδραση του νέου ελληνικού Συντάγµατος στο ζήτηµα της αποδοχής της απόλυτης αµυντικής ενέργειας από τους έλληνες νοµικούς µεταξύ άλλων το νέο ελληνικό Σύνταγµα περιέλαβε διατάξεις, των οποίων η ενέργεια στρέφεται βασικά προς το πεδίο των σχέσεων µεταξύ ιδιωτών. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 2, που κατοχυρώνει την ισότητα των δύο φύλων, η διάταξη του άρθρου 22 παρ. 1,εδ. β, που κατοχυρώνει την ισότητα της αµοιβής, η διάταξη του άρθρου 23 παρ. 1, που εγγυάται τη συνδικαλιστική ελευθερία κλπ. Η συναφής µε το ζήτηµα προβληµατική απαντάται και σε ορισµένες παλαιότερες αποφάσεις, αλλά την ελληνική νοµολογία κυρίως πρόσφατα απασχολεί το ζήτηµα της «τριτενέργειας».σε ορισµένες αποφάσεις τα ελληνικά δικαστήρια κηρύσσουν αντισυνταγµατικές διατάξεις «ιδιωτικού δικαίου», των οποίων το περιεχόµενο έρχεται σε αντίθεση µε το περιεχόµενο του Συντάγµατος, χωρίς και (και ορθότατα) να θέτουν ζητήµατα «τριτενέργειας».σε άλλες αποφάσεις σηµειώνετε ότι τα θεµελιώδη δικαιώµατα προστατεύουν µόνο από την κρατική και όχι από ιδιωτική εξουσία. Σε ορισµένες επιχειρείται µια συνδυασµένη ερµηνεία των συνταγµατικών διατάξεων και των αντίστοιχων διατάξεων του κοινού δικαίου. Σε πολλές επίσης αποφάσεις τα ελληνικά δικαστήρια δέχονται συµπερασµατικά την εφαρµογή της αµυντικής ενέργειας στις διαπροσωπικές σχέσεις είτε µε την εφαρµογή γενικών ρητρών είτε µε άλλη νοµική κατασκευή. Το ζήτηµα συγκεκριµενοποιείται περισσότερο στο χώρο της νοµολογίας των εργατοδικείων και κυρίως µετά το 1975 µε την εφαρµογή του νέου Συντάγµατος. V.- Επίλογος Στον χώρο της ελληνικής νοµολογίας τα τελευταία χρόνια φαίνεται να σχηµατίζεται µια συγκεκριµένη και σαφή αντίληψη για το ζήτηµα της «τριτενέργειας»,σύµφωνα µε την οποία τα ατοµικά δικαιώµατα ισχύουν όχι µόνο έναντι του κράτους αλλά και έναντι των ιδιωτών, πάντοτε υπο τους ανωτέρω όρους και περιορισµούς. Πάντως, ο χώρος του Ενοχικού ικαίου φαίνεται να είναι εκείνος ο χώρος του ιδιωτικού δικαίου που «ανθίσταται» περισσότερο στην αποδοχή της τριτενέργειας, ακριβώς διότι αυτή αντιτίθεται στη θεµελιώδη και «παραδοσιακή» (για το Ενοχικό ίκαιο) αρχή της ελευθερίας των συµβάσεων.- ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1) Απόστολου Γεωργιάδη «ΕΝΟΧΙΚΟ ΙΚΑΙΟ Γενικό Μέρος», ) Μιχαήλ Σταθόπουλου «ΓΕΝΙΚΟ ΕΝΟΧΙΚΟ ΙΚΑΙΟ», ) Αριστόβουλου Μάνεση «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Α - Ατοµικές Ελευθερίες», ) ηµήτρη Τσάτσου «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ Γ ΘΕΜΕΛΙΩ Η

12 ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Ι.- Γενικό Μέρος», ) Ανδρέα Γ ηµητρόπουλου «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ- ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ-Τόµος ΙΙΙ» 6) Πρόδροµου. αγτόγλου «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ- ΑΤΟΜΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Α»1991

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών ΕΝΟΧΗ Α. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΟΧΗΣ Έννοια. Ενοχή είναι η νομική σχέση μεταξύ δύο προσώπων, του οφειλέτη αφ ενός και του δανειστή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ-ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ Ι. Γένεση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...IX ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...XI ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...IX ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...XI ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...IX ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...XI ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Η αναπόδραστη ατέλεια της δικαιοπρακτικής ρύθμισης...3 I. Η δικαιοπρακτική ελευθερία και το κανονιστικό περιεχόμενο της δικαιοπραξίας...3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα:Ζήτηµα εφαρµογής συνταγµατικού δικαιώµατος σε διαπροσωπική σχέση, ανάλυση αυτού και ανάπτυξη της εφαρµογής όπως γίνεται αντιληπτή.

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα:Ζήτηµα εφαρµογής συνταγµατικού δικαιώµατος σε διαπροσωπική σχέση, ανάλυση αυτού και ανάπτυξη της εφαρµογής όπως γίνεται αντιληπτή. ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα:Ζήτηµα εφαρµογής συνταγµατικού δικαιώµατος σε διαπροσωπική σχέση, ανάλυση αυτού και ανάπτυξη της εφαρµογής όπως γίνεται αντιληπτή. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ ΕMAIL:s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εννοιολογικά αδιαίρετα και ορίζουν το κοινωνικό δικαίωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πράγματι, η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Τόμος 1, 2015 «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο υπεύθυνος δανεισμός ορίζεται ως το σύνολο των καλών πρακτικών διαφάνειας και υπευθυνότητας, πληροφόρησης και προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Μάθημα: «Εφαρμογές Δημοσίου Δικαίου» ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Ανδρέας Δημητρόπουλος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΦΟΙΤΗΤΗΣ : Νικήτας Ιωαν. Καλογιαννάκης Α.Μ. : 1340200200841 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΑΣ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΑΣ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΑΣ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Θέμα: Ο Α, μόνιμος κάτοικος Σουηδίας, είναι κύριος ενός οικοπέδου που βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες. 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες. 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Συντομογραφίες. ΙΧ ΧΙΧ 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής πίστης 1 ΙΙ. Το πρότυπο πληροφόρησης ( Informationsmodell ) στο σημερινό πεδίο των συμβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Δημόσιος τομέας/οικονομική Ελευθερία Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων.

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων. ΑΡΧΕΣ [ΤΗΣ ΧΑΓΗΣ (ΣΧΙΔΔ)] 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2 (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3 Προοίμιο Το κείμενο αυτό εκθέτει τις γενικές αρχές που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

περιεχόμενα Πρόλογος 15 Εισαγωγή "ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΑΙΚΑΙΟΥ"

περιεχόμενα Πρόλογος 15 Εισαγωγή ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΑΙΚΑΙΟΥ περιεχόμενα Πρόλογος 15 Εισαγωγή "ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΑΙΚΑΙΟΥ" α. Έννοια του δικαίου 18 1. Ορισμός του δικαίου 18 2. Χαρακτηριστικά στοιχεία του δικαίου 18 3. Δίκαιο και ηθική 19 4. Δίκαιο και χρηστά

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

6. Την πολυπλοκότητα της ταυτόχρονης προστασίας αντικρουόµενων θεµελιωδών ανθρώπινων δικαιωµάτων όπως η προστασία των ανηλίκων, η προστασία των προσωπ

6. Την πολυπλοκότητα της ταυτόχρονης προστασίας αντικρουόµενων θεµελιωδών ανθρώπινων δικαιωµάτων όπως η προστασία των ανηλίκων, η προστασία των προσωπ Κώδικας εοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέµενης αξίας µέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται µεταξύ των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Έννοια δικαίου... 1 2. Κανόνας δικαίου... 3 2.1 Έννοια κανόνα δικαίου... 3 2.2 Εφαρμογή κανόνα δικαίου... 4 2.3 Ερμηνεία κανόνα δικαίου...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η

Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η ΠΑΝΟ ΕΤΓΟΤΡΖ-ΓΗΚΖΓΟΡΟ ΑΘΖΝΩΝ ΝΟΜΗΚΟ ΤΜΒΟΤΛΟ ΚΔΝΣΡΗΚΖ ΔΝΩΖ ΓΖΜΩΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΟΣΖΣΩΝ ΔΛΛΑΓΟ ΜΠΟΤΜΠΟΤΛΗΝΑ 9-11 (2 ος όροφος) ΑΘΖΝΑ ΣΖΛ:210-8259140-1-FAX: 210-8259235 ΚΗΝ:6977506705 E-mail: pzygouris@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989),

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989), Θεόδωρος Π. Φορτσάκης Καθηγητής της Νοµικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών ικηγόρος στον Άρειο Πάγο Μητροπόλεως 38, 10563 Αθήνα, τηλ. +30 210 32 18 900, φαξ +30 210 32 18 933, e-mail thfortsakis@fdmalaw.com

Διαβάστε περισσότερα

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Θέμα : Η απελευθέρωση του ιατρικού επαγγέλματος. Έγκριση των καταστατικών ιατρικών εταψειών από το ΔΙ του ΙΣΑ. Η νέα εγκύκλιος και οι περαιτέρω δυνατότητες. (α)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΧΙΧ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Το ζήτημα της εφαρμογής του εργατικού δικαίου στο πλαίσιο της σύγχρονης αθλητικής

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΧΙΧ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Το ζήτημα της εφαρμογής του εργατικού δικαίου στο πλαίσιο της σύγχρονης αθλητικής ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...... ΧΙΧ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Το ζήτημα της εφαρμογής του εργατικού δικαίου στο πλαίσιο της σύγχρονης αθλητικής πραγματικότητας 1. Οι θεμελιακοί άξονες του σύγχρονου αθλητισμού......

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ( 2 1 Σ 1975/1086/2001)

Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ( 2 1 Σ 1975/1086/2001) ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ NATIONAL & KAPODISTRIAN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ UNIVERSITY OF ATHENS Π.Μ.Σ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Καθηγητής: Α. ηµητρόπουλος Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ( 2 1 Σ 1975/1086/2001)

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών 1. Έννοια και διακρίσεις των νομικών προσώπων Νομικό πρόσωπο είναι ένωση προσώπων ή σύνολο περιουσίας που επιδιώκει ή εξυπηρετεί

Διαβάστε περισσότερα

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο Η συνταγματική υποχρέωση λειτουργίας δημοσίων φορέων κοινωνικής ασφάλισης και η πιθανή εξωτερίκευση δραστηριοτήτων και συνεργασιών με επαγγελματικούς και ιδιωτικούς φορείς Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Συνταγµατικά δικαιώµατα στις Συναλλακτικές σχέσεις

Τα Συνταγµατικά δικαιώµατα στις Συναλλακτικές σχέσεις ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα ΝΟΜΙΚΗΣ Τοµέας ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Μάθηµα Εξαµήνου: Ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα ιδάσκων καθηγητής: Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... IX ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... XI ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΧΧΙΙΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Ο προβληματισμός για τον Ευρωπαϊκό Αστικό Κώδικα... 1 1.1. Η δυσκολία οριοθέτησης του Ευρωπαϊκού Αστικού

Διαβάστε περισσότερα

Όροι Χρήσης. Γενικά. Πρόσβαση στο δικτυακό τόπο της RASH Media

Όροι Χρήσης. Γενικά. Πρόσβαση στο δικτυακό τόπο της RASH Media Όροι Χρήσης Εχετε επισκεφθεί τη δικτυακή μας πύλη http://www.rash.gr Ελπίζουμε ότι θα επωφεληθείτε από την περιήγησή σας και θα ανακαλύψετε άφθονες προτάσεις για να μορφοποιήσετε την προσωπική ή επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση.

Θέμα : Η αρνητική αναθεώρηση ανατρέπει το δικαιοπρακτικό θεμέλιο των δημοσίων συμβάσεων στα έργα. Απαιτείται νομοθετική ρύθμιση. Αθήνα, 04 Μαίου 2015 Αριθ. Πρωτ.1273 Προς Τον Υπουργό Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού κ. Γεώργιο Σταθάκη Τον Υπουργό Επικρατείας κ. Αλέξανδρο Φλαμπουράρη Τον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Eπαγγελματική ελευθερία: Περιορισμοί (στην πρόσβαση στο επάγγελμα και την άσκησή του) Ευγ. Β. Πρεβεδούρου

Διαβάστε περισσότερα

1. Συνταγµατική κατοχύρωση της οικονοµικής ελευθερίας

1. Συνταγµατική κατοχύρωση της οικονοµικής ελευθερίας 1. Συνταγµατική κατοχύρωση της οικονοµικής ελευθερίας Το ισχύον Σύνταγµα του 1975, 1986, 2001, στο άρθρο 5 παρ. 1, κατοχυρώνει ρητά τη γενική οικονοµική ελευθερία, στην οποία υπάγεται κάθε άλλη µη ρητώς

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... Συντομογραφίες..

Περιεχόμενα. Πρόλογος... Συντομογραφίες.. Πρόλογος...... Συντομογραφίες.. ΙΧ ΧΙΧ 1. Εισαγωγή Ι. Συναίνεση του ασθενούς και ατομικό δικαίωμα προστασίας της υγείας... 1 ΙΙ. Νομοθετικό πλαίσιο της συναίνεσης του ασθενούς. 6 ΙΙΙ. Η σημασία του Κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Lisbon, Portugal. EU Employment Law (Civil Law Project) Foundations and Currents develpments

Lisbon, Portugal. EU Employment Law (Civil Law Project) Foundations and Currents develpments Φορέας Υλοποίησης: EJTN Τόπος ιεξαγωγής: Lisbon, Portugal Ηµεροµηνία: 2-3/10/2014 Τίτλος Σεµιναρίου: EU Employment Law (Civil Law Project) Foundations and Currents develpments Συµµετοχή: Μαρία Χασιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

1) Εισαγωγή (γενικά - πρόλογος για τις γενικές αρχές του Συντάγµατος ) 2) Νοµική κατοχύρωση του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας

1) Εισαγωγή (γενικά - πρόλογος για τις γενικές αρχές του Συντάγµατος ) 2) Νοµική κατοχύρωση του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας Παπαδοπούλου Χριστούλα ΑΜ: 336 Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας Σχεδιάγραµµα: 1) Εισαγωγή (γενικά - πρόλογος για τις γενικές αρχές του Συντάγµατος ) 2) Νοµική κατοχύρωση του απαραβίαστου της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Διαφάνεια των όρων της σύµβασης µεταξύ καταναλωτή (επιλέγοντα πελάτη) και παρόχου υπηρεσιών στον τοµέα της ενέργειας.

Διαφάνεια των όρων της σύµβασης µεταξύ καταναλωτή (επιλέγοντα πελάτη) και παρόχου υπηρεσιών στον τοµέα της ενέργειας. Διαφάνεια των όρων της σύµβασης µεταξύ καταναλωτή (επιλέγοντα πελάτη) και παρόχου υπηρεσιών στον τοµέα της ενέργειας. Ευγενία Σαρίκου Δικηγόρος- Μ.Δ.Ε Ποινικού Δικαίου Α.Π.Θ Με το Ν. 4001/2011 «Για την

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Δικαίου Επιχειρήσεων Διάλεξη 3 η. Νικόλαος Καρανάσιος

Αρχές Δικαίου Επιχειρήσεων Διάλεξη 3 η. Νικόλαος Καρανάσιος Αρχές Δικαίου Επιχειρήσεων Διάλεξη 3 η Νικόλαος Καρανάσιος Φυσικά και Νομικά πρόσωπα. Φυσικό Πρόσωπο Ικανότητα Δικαιοπραξίας Κατάλληλη Ηλικία Υγεία Μη απαγόρευση Κάτοικος Επικράτειας Ιθαγένεια Ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Η οικονομική ελευθερία υπό το πρίσμα της επιχειρηματικής ελευθερίας Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η συνταγµατική οριοθέτηση της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας ( άρθρο 106 παράγραφος 2 ).

Η συνταγµατική οριοθέτηση της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας ( άρθρο 106 παράγραφος 2 ). Η συνταγµατική οριοθέτηση της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας ( άρθρο 106 παράγραφος 2 ). Εισαγωγικό σηµείωµα Ι.Συνταγµατική βάση της γενικής οικονοµικής ελευθερίας 1.Περιεχόµενο 1.1 Η οικονοµική ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ.

ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ. Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω τηλεφώνων. της εταιρείας. ONECALL ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΠΕ. Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται ως Κώδικας Δεοντολογίας της εταιρείας ONECALL Τηλεπικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ Μεταπτυχιακό ΔΕΟΣ (Οκτώβριος 2015) Γ. Καρύδης Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ 1 η και 2 η Διάλεξη : Βασικά σημεία Ι. Ορισμοί Ιστορικά στοιχεία Ορισμός Δικαίου ΕΕ : Σύστημα κανόνων νομικά δεσμευτικών που διέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Έγγραφη Σύσταση Πόρισμα. ΣΧΕΤ. : Αρ. πρωτ. B/5976/31.07.08, Β/8293/10.11.2008 έγγραφά μας.

ΘΕΜΑ: Έγγραφη Σύσταση Πόρισμα. ΣΧΕΤ. : Αρ. πρωτ. B/5976/31.07.08, Β/8293/10.11.2008 έγγραφά μας. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Χειρίστρια: Δρ. Ζέτα Θεοχαροπούλου Ειδική Επιστήμονας Ηλεκτρον. Δ/νση: gtheocha@synigoroskatanaloti.gr ΠΡΟΣ: 1. ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Τομέα Εξυπηρέτησης Πελατείας Ακαδημίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΝ ΡΕΑΣ Γ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΝΟΜΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ.

Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ. Αθήνα 17.10.2013 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Αριθμ. Πρωτ.: 392 Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ. Συνάδελφοι, Σας γνωρίζουμε ότι δημοσιεύτηκε η υπ αριθμ. 3354/2013 απόφαση

Διαβάστε περισσότερα