Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας)"

Transcript

1 Κεφάλαιο 4 Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος () Από τα μέσα του 9ου μέχρι τα μέσα του 11ου αιώνα η Bυζαντινή Αυτοκρατορία ακμάζει: εξα πλώνεται γεωγραφικά και αναπτύσσεται οικονομικά. Παράλληλα, τα γράμματα και οι τέχνες ανθίζουν, και το βυζαντινό κράτος εκχριστιανίζει, δηλαδή κάνει χριστιανούς, τους γειτονικούς λαούς και έτσι τους επηρεάζει περισσότερο. Την ίδια περίοδο οι βυζαντινοί αυτοκράτορες πήραν μέτρα για να ελέγξουν τους μεγάλους γαιοκτήμονες, που ήταν κίνδυνος για την αυ τοκρατορική εξουσία. Με τα μέτρα αυτά προσπαθούσαν παράλληλα να φέρουν κοινωνική ισορροπία στο κράτος τους. Από τα μέσα του 11ου αιώνα όμως η Βυζαντινή Αυτοκρατορία βρίσκεται σε κρίση. Τότε εμφανίζονται νέοι λαοί στα σύνορά της. Κάποιοι από αυτούς κά νουν επιδρομές και άλλοι κάνουν δικές τους περιοχές της. Την ίδια εποχή το Χαλιφάτο των Αβασιδών χωρίζεται σε πολλά μουσουλμανικά κράτη, και στην Ευρώπη δημιουργούνται νέα κράτη. Στα τέλη του 10ου αιώνα ιδρύεται η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, που την υποστηρίζει ο πάπας της Ρώμης. Ο ανταγωνισμός με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία οδηγεί στα μέσα του 11ου αιώνα στο εκκλησιαστικό σχίσμα KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :17:57 ðì

2 Για την ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας την περίοδο αυτή έχουμε πολλές πηγές. Πληροφορίες παίρνουμε από νομοθετικά κείμενα, από χρονογραφίες και ιστορικά έργα, από κείμενα για στρατιωτικά και διπλωματικά ζητήματα, αλλά και από λογοτεχνικά έργα. Από την εποχή αυτή πλούσιο είναι και το αρχαιολογικό υλικό. Α. Η Μακεδονική δυναστεία Θεσμικές και νομοθετικές μεταρρυθμίσεις 4.1 Ο Βασίλειος Α Μακεδόνας ( ), πρώτος αυτοκράτορας της Μακεδονικής δυναστείας, καθιέρωσε με νόμο τη «συμβασιλεία»: ο αυτοκράτορας μοιραζόταν την εξουσία με τους γιους του, τους έκανε δηλαδή συναυτοκράτορες. Όταν εκείνος πέθαινε, οι γιοι του έπαιρναν τη θέση του στο θρόνο. Η συμβασιλεία υπήρχε και πριν, αλλά τώρα ορίζεται επίσημα πως οι γιοι του αυτοκράτορα είναι οι διάδοχοί του. Έτσι δημιουργείται η κληρονομική μοναρχία. Για να οργανώσουν καλύτερα το βυζαντινό κράτος οι αυτοκράτορες της Μακεδονικής δυναστείας έκαναν νέες συλλογές νόμων. Με αυτές ήθελαν ν αλλάξουν το δίκαιο που υπήρχε από την εποχή της Εικονομαχίας και Ψηφιδωτό από την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη (Tουρκία). να ξαναφέρουν τη νομοθεσία του Ιουστινιανού Ένας βυζαντινός αυτοκράτορας, μάλλον ο Λέων ΣΤ ο Σοφός Α ( ), αλλαγμένη όμως, για να ταιριάζει ( ), παρουσιάζεται γονατιστός μπροστά στο Χριστό. 9ος στην εποχή τους. Με τις Νεαρές (νέους νόμους) αιώνας. προσπάθησαν να λύσουν προβλήματα στην οικονομία, την κοινωνία και στην αγροτική ζωή. 4.2 Β. Οικονομία και κοινωνία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία Οι αγροτικές κοινότητες Οι περισσότεροι άνθρωποι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν Για τις κοινότητες αγρότες. Όπως έχουμε δει, κατοικούσαν σε χωριά, οργανωμένοι χωρίου στις κοινότητες χωρίου. Τα χωριά ήταν μικρά, με νοικοκυριά. μιλήσαμε Η οικογένεια ήταν η βάση για την κοινωνία και την οικονομία. στη σ. 34. Τα αγροτικά σπίτια είχαν συνήθως έναν όροφο, με στέγη από άχυρο ή κεραμίδια. Τα ρούχα των αγροτών ήταν απλά και φτωχικά. Καλλιεργούσαν δημητριακά (σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη κτλ.), αμπέλια, λαχανικά και κάποια οπωροφόρα δέντρα. Το κριθαρένιο ψωμί, το κρασί και τα λαχανικά ήταν η βάση στη διατροφή τους. Tο ψωμί από σιτάρι, το μέλι, το τυρί, το ελαιόλαδο και οι ελιές ήταν πολυτέλεια. Τα αμπέλια έφερναν περισσότερα κέρδη. Γι αυτό και κόστιζαν δέκα φορές περισσότερο από τα άλλα χωράφια. Τα αγροτικά εργαλεία δεν είχαν αλλάξει σχεδόν καθόλου από τη ρωμαϊκή εποχή. Τα περισσότερα ήταν σιδερένια. Μικρογραφία με σκηνές από την αγροτική ζωή. 11ος αιώνας, Άγιο Όρος, Μονή Εσφιγμένου KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :17:58 ðì

3 4.3 Οι γεωργοί μπορούσαν να μεγαλώσουν την παραγωγή τους μόνο αν καλλιεργούσαν περισσότερη γη. Όμως αυτό ήθελε και περισσότερα εργατικά χέρια. Δεν ήταν όλοι οι αγρότες το ίδιο. Άλλοι είχαν περισσότερα και καλύτερα χωράφια, περισσότερα ζώα και ήταν σε καλύτερη οικονομική θέση. Άλλοι πάλι ζούσαν χειρότερα. Η οικονομία και η άμυνα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία βασί ζονταν στους μικροκαλλιεργητές: αυτοί καλλιεργούσαν τη γη, έδιναν τους περισσότερους φόρους και υπηρετούσαν στο στρατό του βυζαντινού αυτοκράτορα. Τα ζώα που χρησιμοποιούσαν ήταν το γαϊδούρι, το μουλάρι και κυρίως το βόδι. Αυτό ήταν και το πιο χρήσιμο, γιατί με αυτό όργωναν. Σχεδόν κάθε αγροτικό νοικοκυριό είχε πρόβατα και κατσίκια, που τους έδιναν γάλα. Στην εικόνα, μικρογραφία με σκηνή από όργωμα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. 12ος αιώνας, Άγιο Όρος, Μονή Παντοκράτορος. Οι δυνατοί Οι μεγάλοι γαιοκτήμονες τον 8ο αιώνα είχαν μειωθεί. Όμως από τα μέσα του 9ου αιώνα άρ χισαν πάλι να αυξάνονται. Στις πηγές της εποχής οι μεγάλοι γαιοκτήμονες που είχαν πλούτο, κοινωνική δύναμη και συμμετείχαν άμεσα ή έμμεσα στην εξουσία, ονομάζονται «δυνατοί». Οι δυνατοί κληρονομούσαν ή αγόραζαν μεγάλες εκτάσεις Την εποχή αυτή οι γης. Κατείχαν επίσης τις δυνατοί αποτελούν περισσότερες ανώτερες θέσεις την αριστοκρατία στη διοίκηση, το στρατό και στη Βυζαντινή Αυ την Εκκλησία. Με την κοινωνική τοκρατορία. δύναμη και τις μεγάλες αμοιβές από τα αξιώματά τους μεγάλωναν κι άλλο την περιουσία τους. Οι δυνατοί προσπαθούσαν να αυξήσουν τη δύναμή τους. Ήθελαν να πληρώνουν λιγότερους φόρους και να ανεβάσουν στο θρόνο αυτοκράτορες που θα ωφελούσαν τα συμφέροντά τους. Οι δυνατοί δάνειζαν τους μικρούς και μεσαίους καλλιεργητές. Όταν αυτοί δεν μπορούσαν να τους πληρώσουν, οι δυνατοί έπαιρναν τα κτήματά τους και τους έκαναν παροίκους.. Όταν οι μικροκαλλιεργητές γίνονταν πάροικοι στα κτήματα των δυνατών, έχαναν την αυτονομία τους και δεν υπηρετούσαν στο στρατό. Έτσι όμως ο στρατός του βυζαντινού αυτοκράτορα λιγόστευε. Οι αυτοκράτορες της Μακεδονικής δυναστείας πολέμησαν τους δυνατούς με διάφορους τρόπους: Πήραν νομοθετικά μέτρα για να μην περνάνε τα κτήματα των μικροκαλλιεργητών εύκολα στα χέρια των δυνατών, αλλά και να πληρώνουν οι δυνατοί πιο μεγάλους φόρους. Δημιούργησαν επίσης 4.4 Μικρογραφία που δείχνει τη χήρα Δανιηλίδα να ταξιδεύει από την Πάτρα στην Κωνσταντινούπολη. Η Δανιηλίδα, που είχε πολλά κτήματα στην περιοχή της Πάτρας, στήριξε οικονομικά το Βασίλειο Α πριν γίνει αυτοκράτορας. 12ος αιώνας, Μαδρίτη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας. Μικρογραφία που δείχνει ένα δυνατό, καθισμένο σε θρόνο μπροστά στο σπίτι του. 11ος αιώνας, Bατικανό, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού. 4 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:00 ðì

4 Για τους Κομνηνούς θα μιλήσουμε στις σ περισσότερα θέματα. Έτσι οι διοικητές τους, που ήταν συνήθως δυνατοί, είχαν μικρότερη δύναμη. Με τα μέτρα αυτά κατάφεραν να ελέγξουν κάπως τους δυνατούς. Όταν όμως πέθανε ο βυζαντινός αυτοκράτορας Βασίλειος Β ( ), πολλά από τα μέτρα αυτά καταργήθηκαν. Έτσι οι δυνατοί άρχισαν να αποκτούν όλο και πιο μεγάλη δύναμη. Από τα μέσα του 11ου αιώνα το βυζαντινό κράτος βρίσκεται σε οικονομική κρίση εξαιτίας των δυνατών. Για να βρουν χρήματα για το δημόσιο ταμείο, οι βυζαντινοί αυτοκράτορες άρχισαν τότε να δίνουν αξιώματα στους εμπόρους και τους βιοτέχνες, που την εποχή αυτή αναπτύσσονται στις πόλεις (κυρίως στην Κωνσταντινούπολη). Αυτοί, για να πάρουν τα αξιώματα, έδιναν χρήματα στον αυτοκράτορα. Έτσι δίπλα στην αριστοκρατία της γης, που ήταν οι δυνατοί, δημιουργήθηκε σιγά σιγά μια αριστοκρατία των αξιωμάτων. Οι δυνατοί αντέδρασαν και προσπάθησαν να ανεβάσουν στο βυζαντινό θρόνο δικούς τους αυτοκράτορες. Στα τέλη του 11ου αιώνα μια νέα δυναστεία που προερχόταν από τους δυνατούς, οι Κομνηνοί, πήρε την εξουσία. Η καθημερινή ζωή στην Κωνσταντινούπολη Σημαντική πηγή για την καθημερινή ζωή στις βυζαντινές πόλεις είναι τα αρχαιολογικά ευρήματα και οι μικρογραφίες στα χειρόγραφα. Για τη βιοτεχνία και το εμπόριο στην Κωνσταντινούπολη παίρνουμε πληροφορίες και από το Επαρχικό Βιβλίο, ένα νομικό κείμενο για τις συντεχνίες, την οργάνωση και τη λειτουργία τους. 4.6 ΠΡΟΠΟΝΤΙΔΑ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΟΥ ΜΑΡΜΑΡΑ Τοπογραφική αναπαράσταση της Κωνσταντινούπολης με τα τείχη και τα μνημεία της. 4.7 Το 10ο και τον 11ο αιώνα οι πόλεις στο βυζαντινό κράτος αναπτύσσονται. Η Κωνσταντινούπολη έχει την πιο μεγάλη ανάπτυξη, με πολλά εργαστήρια, καταστήματα, μεγάλα ΚΕΡΑΤΙΟΣ ΚΟΛΠΟΣ δημόσια κτίρια και εκκλησίες. Έχει περίπου κατοίκους, που μιλούν διαφορετικές γλώσσες και έχουν διαφορετικές θρησκείες: υπάρχουν απόγονοι των γερμανικών λαών, Πέρσες, Αρμένιοι, Σύριοι, Ρώσοι, άνθρωποι τουρκικής καταγωγής και πάνω από Εβραίοι. Οι περισσότεροι όμως είναι χριστιανοί και μιλούν ελληνικά. Ο διοικητής της Κωνσταντινούπολης (έπαρχος της πόλης) φρόντιζε για την τάξη και την καθαριότητα στην πρωτεύουσα. Επίσης έλεγχε τις συντεχνίες. Όριζε, ανάμεσα στα άλλα, τις ώρες εργασίας, τους μισθούς και τις τιμές στα προϊόντα. Η κάθε συντεχνία είχε τα καταστήματά της σε συγκεκριμένο μέρος της αγοράς. Έτσι την έλεγχαν πιο εύκολα. Πολύ σημαντικές ήταν οι συντεχνίες που ήταν σχετικές με τη διατροφή (π.χ. φουρνάρηδες, ψαράδες κ.ά.) ή τη δημόσια ωφέλεια (π.χ. αυτοί που έφτιαχναν κεριά). Μικρογραφία που δείχνει στο κέντρο τον έπαρχο της πόλης και γύρω του κατοίκους της Κωνσταντινούπολης. 12ος αιώνας, Άγιο Όρος, Μονή Παντελεήμονος KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:01 ðì

5 Τον 11ο αιώνα το εμπόριο με το εξωτερικό ακμάζει στην Κωνσταντινούπολη. Έμποροι από πολλά μέρη μαζεύονται εκεί. Βιοτεχνικά προϊόντα και είδη πολυτελείας (κοσμήματα, μεταξωτά, έργα τέχνης) φορτώνονται σε πλοία για να πουληθούν στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα. Ο βυζαντινός αυτοκράτορας ζούσε στο Ιερό Παλάτι. Εκεί είχε τη έδρα της η βυζαντινή διοίκηση. Ο πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης ήταν ιεραρχημένος. Στην πόλη, ανώτεροι κοινωνικά ήταν οι κρατικοί αξιωματούχοι με μεγάλο βαθμό (οι περισσότεροι ήταν δυνατοί), οι πλούσιοι έμποροι και Μικρογραφία που δείχνει βιοτέχνες με αξιώματα, καθώς και πλανόδιο έμπορο. Διάφοροι μικροεπαγγελματίες πουλούσαν ο ανώτατος κλήρος. Υπήρχαν επίσης μεσαίοι και κατώτεροι αξιωματούχοι, έμποροι, επαγγελματίες και προϊόντα αναγκαία για την καθημερινή ζωή στις βυζαντινές εργάτες, αλλά και πολλοί που ζούσαν στη φτώχεια. Μεταξωτό ύφασμα με πόλεις. 11ος αιώνας, Παρίσι, αετό, που συμβόλιζε τη Στον Ιππόδρομο διασκέδαζαν οι κάτοικοι της Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. δύναμη του βυζαντινού πόλης. Εκεί γίνονταν διάφορες γιορτές για να κράτους. Τα μεταξωτά της τιμήσουν τους αυτοκράτορες, αθλητικοί αγώνες, ακροβατικές επιδείξεις κ.ά. Κωνσταντινούπολης ήταν φημισμένα και είχαν μεγάλη Στο χώρο αυτό οι κάτοικοι της πόλης μπορούσαν φωνάζοντας δυνατά να ζήτηση. Τα υφάσματα συμφωνούν ή να διαφωνούν με τους αυτοκράτορες και την πολιτική τους. στο χρώμα της πορφύρας Άντρες και γυναίκες πήγαιναν σε λουτρά και οι άντρες διασκέδαζαν σε καπηλειά. (βαθύ κόκκινο) τα έφτιαχναν στα αυτοκρατορικά Στις πόλεις και στη βυζαντινή ύπαιθρο γίνονταν συχνά θρησκευτικές γιορτές εργαστήρια μόνο για το και εμποροπανηγύρεις, δηλαδή πανηγύρια, συνήθως με ευκαιρία κάποια βυζαντινό αυτοκράτορα και θρησκευτική γιορτή, στα οποία όμως πουλούσαν και εμπορεύματα. την οικογένειά του. 10ος αιώνας, Μπρεσανόνα (Ιταλία), Διακονικό Μουσείο. Γ. Ο αραβοϊσλαμικός κόσμος Η πολιτική διάσπαση στο Χαλιφάτο των Αβασιδών Από τον 9ο αιώνα στο Χαλιφάτο των Αβασιδών οι αξιωματούχοι (π.χ. οι διοικητές των επαρχιών) έπαιρναν, αντί για μισθό, φόρους από κρατική γη. Σιγά σιγά οι αξιωματούχοι αυτοί έκαναν δική τους και τη γη κι έγιναν μεγάλοι γαιοκτήμονες. Τότε άρχισαν να ζητούν και μεγαλύτερη στρατιωτική και διοικητική εξουσία. Έτσι ο χαλίφης είχε πια λιγότερη δύναμη. Παράλληλα οι αγρότες, που έγιναν δουλοπάροικοι, έκαναν συχνά μεγάλες εξεγέρσεις. Ο αραβοϊσλαμικός κόσμος γύρω στο έτος 1000 Αράλη ΚΑ ρη Θάλασ σα Μαύ Κωνσταντινούπολη ΑΜ ΙΣΛ ΕΣ ΕΣ Ι ΠΙΚ ΤΟ ΑΣΤΕ Χαλέπι Δ Υ Ν ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ γ ε ι ο ς ΤΟ Φ ΑΤ Ε ΙΜΙΔ ΩΝ Καμπούλ ΓΑΖΝΑΒΙΔΕΣ Δαμασκός υφράτης Βαγδάτη π Θ ά λ α σ σ α Αλεξάνδρεια Ισπαχάν. Ιερουσαλήμ Β Ο Υ Γ Ι Δ Ε Σ Πε Κάιρο π. ΙΦΑ ό ρσ ός σ Μπουχάρα Σ ικό Ινδ ΧΑΛ ε ΙΚΕ. ΕΜ ΟΜ ΙΡΑΤ Ο ΕΫ ΑΔ ΩΝ Κόρδοβα ΡΑ ΤΟ ΧΑ ΥΡ ΝΙ ΚΟ ΔΕ Σ Ι ης π Τίγρ Ατλαντι κός Ωκε ανός 4.10 Μ ςκ π. υθ Ερ ος ίλ Νε Μεδίνα όλ πο ς Μέκκα α σσ άλα Θ ρά Το 10ο αιώνα το Χαλιφάτο των Αβασιδών χωρίζεται σε πολλά μουσουλμανι κά κράτη, που συχνά πο λε μούσαν μεταξύ τους. Οι Αβασίδες χαλίφηδες έχουν πια μόνο θρησκευ τική εξουσία. Ο αραβοϊ σλαμικός πολιτισμός από τον 9ο αιώνα γνωρίζει μεγάλη ακμή. Ι ν δ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς 59 4 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:02 ðì

6 Ο αραβοϊσλαμικός πολιτισμός Από τον 9ο μέχρι τον 14ο αιώνα τα γράμματα, οι επιστήμες και οι τέχνες ακμάζουν στον αραβοϊσλαμικό κόσμο. Ο αραβοϊσλαμικός πολιτισμός επηρεάστηκε από άλλους πολιτισμούς (ελληνικό, ρωμαϊκό, βυζαντινό, ινδικό, κινεζικό), αλλά και επηρέασε τη χριστιανική δυτική Ευρώπη. Πολλοί μουσουλμάνοι που ασχολήθηκαν με τα γράμματα και τις επιστήμες έγιναν σπουδαίοι, όπως και κάποιοι χριστιανοί και Εβραίοι Μικρογραφία με βιβλιοθήκη. 1237, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας Αυτή την περίοδο ακμάζει η λογοτεχνία και η φιλοσοφία. Τα περισσότερα κείμενα είναι γραμμένα στα αραβικά και τα περσικά. Στην αρχή τα περισσότερα πεζά λογοτεχνικά κείμενα ήταν θρησκευτικά. Αργότερα όμως καλλιεργήθηκαν και άλλα είδη, όπως οι χρονογραφίες, και γράφτηκαν πολλά λογοτεχνικά έργα. Από το 10ο αιώνα εμφανίζονται τα παραμύθια και οι λαϊκές διηγήσεις, που ήταν πολύ αγαπητά στον αραβοϊσλαμικό κόσμο, αλλά και πέρα από αυτόν. Από την εποχή των Αβασιδών, οι ποιητές γράφουν ποιήματα που υμνούν τους χαλίφηδες και τις απολαύσεις της ζωής. Οι φιλόσοφοι στον αραβοϊσλαμικό κόσμο προσπάθησαν να συνδυάσουν την ελληνική, τη 4.12 ρωμαϊκή, την περσική και την ινδική φιλοσοφία με το ισλάμ. Κάποιοι από αυτούς ήρθαν σε αντίθεση με τους μουσουλμάνους θεολόγους, γιατί θέλησαν να εξηγήσουν με τη λογική τον κόσμο και τη σχέση του ανθρώπου με το Θεό. Πολλοί μουσουλμάνοι φιλόσοφοι επηρέασαν με τα έργα τους τη φιλοσοφία στη δυτική Ευρώπη. Στον αραβοϊσλαμικό κόσμο ασχολήθηκαν συστηματικά με τις επιστήμες και δέχτηκαν πολλές γνώσεις από τους άλλους πολιτισμούς. Στα μαθηματικά διαδόθηκε το δεκαδικό σύστημα των αριθμών και το μηδέν, Σύγχρονό μας άγαλμα του Αβερόη. προόδευσε όμως και η χημεία. Μετά Ο Iμπν Ρουσντ ή Αβερόης, από τους τον 11ο αιώνα πολλές από αυτές τις πιο σημαντικούς φιλοσόφους στον επιστημονικές γνώσεις πέρασαν στη αραβοϊσλαμικό κόσμο, ακολουθούσε τη φιλοσοφία του Αριστοτέλη. χριστιανική δυτική Ευρώπη Μικρογραφία με ένα φαρμακείο. Βρίσκεται σε αραβικό χειρόγραφο και είναι μετάφραση αρχαίου ελληνικού έργου για φάρμακα. Η φαρμακολογία και η ιατρική αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα στον αραβοϊσλαμικό κόσμο. Εκεί λειτούργησαν για πρώτη φορά οργανωμένα νοσοκομεία, χωριστά για άντρες και γυναίκες. 1224, Νέα Υόρκη (HΠA), Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Σχέδιο με μελάνι και χρώμα που εικονίζει τον αστερισμό της Ανδρομέδας σαν γυναικεία μορφή. 1009, Οξφόρδη (Μεγάλη Βρετανία), Πολλά έργα του μεταφράστηκαν στα λατινικά. Κόρδοβα (Ισπανία). Πυξίδα από ελεφαντόδοντο που προέρχεται από την Κόρδοβα. 968, Παρίσι (Γαλλία), Μουσείο του Λούβρου Βοδλεϊανή Βιβλιοθήκη KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:04 ðì

7 4.16 Από την εποχή αυτή σώζονται πολλά έργα τέ χνης. Ξεχωρίζουν τα έργα στην αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση κτιρίων, τη μικροτεχνία, την υφαντική και τις «τέχνες του βιβλίου». Οι καλλιτέ χνες έφτιαξαν έργα τέχνης παίρνοντας στοιχεία από άλλους πολιτισμούς, αλλά δημιούργησαν και νέα, δικά τους στοιχεία. Σημαντικά δείγματα στην αρχιτεκτονική είναι τα δημόσια κτίρια. Είναι αυτά που έχουν σχέση με τη θρησκευτική, την πολιτική, τη στρατιωτική, την οικονομική και την κοινωνική ζωή. Ξεχωριστή θέση στον αραβοϊσλαμικό κόσμο είχαν οι διακοσμητικές τέχνες και τα χαλιά. Πιάτο από την Περσία. Από το 10ο αιώνα και μετά η κεραμική εξελίχθηκε πολύ στον αραβοϊσλαμικό κόσμο. Εκεί οι τεχνίτες βρήκαν τρόπους για να κάνουν γυαλιστερά τα κεραμικά. 9ος αιώνας, Τεχεράνη 4.17 Η «αυλή των λεόντων» στην Αλάμπρα. Η Αλάμπρα είναι ένα πραγματικό κάστρο, που άρχισε να χτίζεται στα μέσα του 13ου αιώνα στη Γρανάδα, στην Ισπανία. Στο εσωτερικό της υπάρχουν παλάτια, λουτρά, μαυσωλεία, εργαστήρια, κήποι με σιντριβάνια (Ιράν), ιδιωτική συλλογή Γυάλινη κανάτα από την Αίγυπτο. Μεταξύ , Βενετία (Iταλία), Θησαυροφυλάκιο της εκκλησίας του Αγίου Μάρκου Αίθουσα λουτρού (χαμάμ). Τέλη 13ου -- 14ος αιώνας, Κόρδοβα (Ισπανία). Μέρος από το εσωτερικό της Αλάμπρα. Πολύ συχνά οι καλλιτέχνες διακοσμούν τα κτίρια με αραβουργήματα. Αυτά είναι συμπλέγματα από φυτά, αραβικά γράμματα και γεωμετρικά σχέδια. Μετά τα μέσα του 13ου αιώνα, Γρανάδα (Ισπανία), Παλάτι της Αλάμπρα. 4 KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:07 ðì

8 4.21 Χαλί από την ανατολική Μικρά Ασία. Μεταξύ , Κουβέϊτ, Νταρ αλ Άθαρ αλ Ισλαμίγια, Συλλογή αλ Σαμπάχ. «Οι τέχνες του βιβλίου» Τα χειρόγραφα αρχικά τα έγραφαν σε πάπυρο και περγαμηνή. Από το 10ο αιώνα άρχισαν να χρησιμοποιούν πιο πολύ το χαρτί (που ήρθε από την Κίνα) γιατί ήταν φτηνότερο. Επειδή το Κοράνι δεν επιτρεπόταν να έχει εικόνες, από πολύ νωρίς άρχισαν να το διακοσμούν με ειδική γραφή (καλλιγραφία) και χρώματα. Τα άλλα χειρόγραφα είχαν μικρογραφίες Μικρογραφία με ανθρώπους που γράφουν και αντιγράφουν χειρόγραφα. 1287, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία), Βιβλιοθήκη τζαμιού Σουλεϊμανιγιέ Κοράνι γραμμένο σε περγαμηνή και διακοσμημένο με χρυσό και ασήμι. 10ος αιώνας, Βοστόνη (ΗΠΑ), Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Δ. Νέα κράτη δημιουργούνται στην Ευρώπη Για την Αυτοκρατορία των Καρολιδών μιλήσαμε στις σ Την ίδια εποχή που η Βυζαντινή Αυτοκρατορία ακμάζει και το Χαλιφάτο των Αβασιδών διαιρείται, στην Ευρώπη δημιουργούνται νέα κράτη. Όπως είδαμε, στα μέσα του 9ου αιώνα, η Αυτοκρατορία των Καρολιδών διαλύθηκε. Ενώ οι διάδοχοι του Καρλομάγνου μάχονταν μεταξύ τους για την εξουσία, στη δυτική Ευρώπη έγιναν πολλές επιδρομές KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:09 ðì

9 Οι Βίκινγκς ή Νορμανδοί ξε κίνησαν από τη Σκανδιναβική χερσόνησο και τη σημερινή Δανία. Τον 9ο αιώνα έκα ναν με τα πλοία τους συχνά επιδρομές στα ευρωπαϊκά παράλια και μέσα από τα ποτάμια προχώρησαν στο εσωτερικό. Κάποιοι από αυ τούς κατέκτησαν μια περιοχή στη σημερινή βορειοδυτική Γαλλία που ονομάστηκε Νορμανδία. Το 1066 ο δούκας της Νορμανδίας Γουλιέλμος κατέκτησε την Αγγλία και έγινε βασιλιάς εκεί Σκηνές από τον Τάπητα του Μπαγιέ. Εικονίζει το στόλο των Νορμανδών που κατέκτησε την Αγγλία. 1080, Μπαγιέ (Γαλλία), Μουσείο Ταπισερί Η Ευρώπη γύρω στο έτος 1000 Τον 9ο αιώνα κάποιοι άλλοι Βίκινγκς, που ονομάζο νταν Βάραγγοι ή Ρως, κατέκτησαν πολλές περιοχές στη σημερινή Ρωσία και Ουκρανία. Εκεί αναμίχθηκαν με τους Σλάβους που κατοικούσαν στα μέρη αυτά, πήραν τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους και ίδρυσαν το Βασίλειο των Ρως ή του Κιέβου (ονομάστηκε έτσι γιατί από το 882 πρωτεύουσά του ήταν το Κίεβο). κή Βα λτ ι ΕΙΟ ΣΙΛ Α Β Στο δυτικό τμήμα της παλιάς Αυτοκρατορί ας των Καρολιδών ο δούκας Ούγος Καπέ τος έγινε βασιλιάς το 987. Την πραγματική εξουσία όμως είχαν οι μεγάλοι γαιοκτή μονες. Για τους μεγάλους γαιοκτήμονες στη δυτική Ευρώπη θα μιλήσουμε στις σ ΑΓΙΑ ΡΩΜΑΪΚΗ Α ΥΤΟ ΚΡΑ ΤΟ ΡΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ Γ Α ΛΛ ΙΑΣ Α τ λ α ν τ ι κ ό ς Ω κ ε α ν ό ς Βό ρε ια Θ άλ ασ σα Θά λασ σα ΝΟΡΜΑΝΔΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Υ ΤΟ Οι Ούγγροι ή Μαγιάροι ήταν νομαδικός λαός. Τον 9ο αιώνα ίδρυσαν δικό τους κράτος. Τις πρώτες δεκαετίες του 10ου αιώνα έκαναν επιδρομές στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και τη δυτική Ευρώπη. Τότε άρχισαν να γίνονται χριστιανοί και οι σχέσεις τους με το βυζαντινό κράτος έγι ναν καλύτερες. ΒΟΥ ΚΙΕ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ Μαύρ η Θάλασ Το 962 Μοε πάπας της Ρώμης έστεψε σ ό γ( ) τον Όθωνα Α Αυτοκράτορα ε ι ο ς Θ ά λ α σ σ α των Ρωμαίων. Έτσι ιδρύθηκε η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο Όθωνας Α προσπάθησε να καταλάβει βυζαντινές περιοχές στη νότια Ιταλική χερσόνησο. Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες, όπως και πιο παλιά με τον Καρλομάγνο (800), θεώρησαν τον Όθωνα Α παράνομο και δεν τον αναγνωρίσαν ως αυτοκράτορα. Ανάμεσα στα δύο κράτη δημιουργήθη καν προβλήματα. Στη συνέχεια όμως αντάλλαξαν διπλωματικές αποστολές. Ύστερα από συνθήκες και συμμαχίες οι σχέσεις τους έγιναν καλύτερες. σα 4.26 Αράβες Πλακίδιο από ελεφαντόδοντο. Ο Χριστός στέφει τον Όθωνα Β ( ) και τη σύζυγό του Θεοφανώ. Το 972 ο Όθωνας Β, γιος και διάδοχος του Όθωνα Α, παντρεύτηκε τη Θεοφανώ, ανιψιά του βυζαντινού αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή ( ). 10ος αιώνας, Παρίσι (Γαλλία), Μουσείο Κλινί KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:10 ðì

10 Ε. Κράτος, Εκκλησία και εξωτερική πολιτική στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία Όταν κυβερνούσε η Μακεδονική δυναστεία, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία μεγάλωσε πολύ, και οι σχέσεις ανάμεσα στο βυζαντινό αυτοκράτορα και την Εκκλησία έγιναν καλύτερες. Το βυζαντινό κράτος, για να επηρεάσει πολιτικά τους γειτονικούς λαούς, χρησιμοποίησε την ιεραποστολή και τη διπλωματία. Η διαμάχη ανάμεσα στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και την Εκκλησία της Ρώμης οδήγησε τις δύο εκκλησίες στο Σχίσμα, δηλαδή το χωρισμό, τη διάσπαση (1054). Μετά την Εικονομαχία οι βυζαντινοί αυτοκράτορες, πολλοί αξιωματούχοι και άλλοι υπήκοοι του κράτους ίδρυσαν μοναστήρια και έκαναν μεγάλες δωρεές σ αυτά. Τα μοναστήρια αύξησαν την περιουσία τους και άκμασαν ξανά. Από το 10ο αιώνα άρχισαν να δημιουργούνται τα μοναστήρια στο Άγιο Όρος. Η Μεγίστη Λαύρα. Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες πήραν δυναμικά μέτρα ενάντια στους Παυλικιανούς, Το μοναστήρι αυτό είναι το πρώτο που ιδρύθηκε που ήταν αιρετικοί. Από την πλευρά της, η Εκκλησία βοήθησε το κράτος στην στο Άγιο Όρος το 963. εξωτερική του πολιτική εκχριστιανίζοντας γειτονικούς λαούς Προσπάθειες για πολιτική επιρροή -- Ο εκχριστιανισμός γειτονικών λαών Από τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία προσπάθησε να κάνει χριστιανούς τους Σλά βους, τους Βούλγαρους, τους Ρώσους και τους Ούγγρους. Το βυζαντινό κράτος πίστευε ότι έτσι θα τους επηρεάσει, θα τους έχει συμμάχους και θα μπορέσει να κάνει μαζί τους εμπόριο πιο εύκολα. Εκχριστιανίζοντας τους γειτονικούς λαούς, ο βυζαντινός αυτοκράτορας και ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως έρχονταν συχνά σε αντίθεση με τον πάπα της Ρώμης Οι ιεραπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος δημιούργησαν τον 9ο αιώνα το γλαγολιτικό αλφάβητο, για να γραφτούν τα χριστια νικά εκκλησιαστικά κείμενα στη σλαβική γλώσσα. Αυτό έγινε με βάση την ελληνική γραφή. Την ίδια περίπου εποχή άρχισε να χρησιμοποιείται κι ένα δεύτερο αλφάβητο, το κυριλλικό. Και αυτό προέρχεται από την ελληνική γραφή. Από τα δύο αλφάβητα οι άνθρωποι τελικά προτίμησαν το κυριλλικό, γιατί ήταν πιο εύκολο. Μέχρι σήμερα με αυτό γράφονται πολλές σλαβικές γλώσσες (ρωσικά, βουλγαρικά, σερβικά κ.ά.). Σελίδα από χειρόγραφο Ευαγγέλιο γραμμένο με το γλαγολιτικό αλφάβητο. 9ος -- 10ος αιώνας, Βατικανό, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού Σελίδα από χειρόγραφο Ευαγγέλιο γραμμένο με το κυριλλικό αλφάβητο. 14ος αιώνας, Άγιο Όρος, Μονή Χιλανδαρίου KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:14 ðì

11 Στις αρχές του 11ου αιώνα οι Ούγγροι πέρα σαν στον πάπα της Ρώμης και άρχισαν να επη ρεάζονται από αυτόν Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες ήθελαν να επηρεάσουν το Βασίλειο των Ρως γιατί είχαν πολλά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στην περιοχή. Στα τέλη του 10ου αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία κάνει χριστιανούς τους βασιλιάδες των Ρως και τους υπηκόους τους. Έτσι οι σχέσεις ανάμεσα στα δύο κράτη έγιναν πιο στενές. Το Βασίλειο των Ρως πήρε πολλά στοιχεία από τη βυζαντινή κοινωνική και πολι τική οργάνωση, την τέχνη και τον πολιτισμό. Ο εκχριστιανισμός των Σλάβων, των Βουλγάρων, των Ρώσων και των Ούγγρων 4.31 Κορσική Αιγ αίο ς γο Κύπρος Νείλος π. Οι Βυζαντινοί άρχισαν να εκχριστιανίζουν τους Σλάβους στα μέσα του 9ου αιώνα. Πρώτοι έγιναν χριστιανοί οι Σλάβοι της Μοραβίας (περιοχή στη σημερινή Τσεχία). Το 862 ο ηγεμόνας τους Ρατισλάβος ζήτησε από το βυζαντινό αυτοκράτορα να στείλει ιεραπόστολους στη χώρα του. Πίστευε ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία θα τον προστάτευε από το βουλγαρικό και το φραγκικό κράτος. Ο βυζαντινός αυτοκρά τορας Μιχαήλ Γ ( ) και ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Φώτιος έστειλαν τους αδελφούς Κύριλλο και Μεθόδιο. Γρήγορα όμως η Εκκλησία της Μοραβίας άρχισε να επηρεάζεται από τον πάπα της Ρώμης.. Κρήτη Θ ά λ α σ σ α Στα μέσα του 9ου αιώνα έγιναν χριστιανοί και οι Βούλγαροι. Από τότε το Βουλγαρι κό Χανάτο ονομάζεται Βουλγαρικό Βασίλειο και οι ηγεμόνες του τσάροι. Αυτός ο εκχριστιανισμός δημιούργησε μεγάλο Ευ πρόβλημα ανάμεσα στη Βυζαντινή Αυτο φρ άτη κρατορία και στον πάπα της Ρώμης για ςπ το ποια Εκκλησία.θα τους ελέγχει. Τελικά οι Βούλγαροι πέρασαν στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και άρχισαν να επηρεάζονται πολιτικά και πολιτιστικά από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. ης π Τίγρ ό γ ε ι ο ς λα Σικελία πέ σ γος έλα ε Μαύρη Θάλασσα ς π. α ιο π Μ ήθ άλα σσ Ιόν Σαρδηνία ού να βη Δ ρια Αδ τικ Εσωτερική άποψη από την Αγία Σοφία στο Κίεβο (Ουκρανία). Η διακόσμηση της εκκλησίας έχει επιρροές από τη βυζαντινή ζωγραφική την εποχή της Μακεδονικής δυναστείας. 11ος αιώνας Κεραμική εικόνα με τον άγιο Θεόδωρο από το μοναστήρι της Πατλέινα. 10ος αιώνας, Πρεσλάβα (Βουλγαρία) KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:15 ðì

12 Τολέδο Οι σχέσεις της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με τους γείτονές της στα βόρεια και τα ανατολικά Την εποχή της Μακεδονικής δυναστείας η Βυζαντινή Αυτοκρατορία εξαπλώνεται σημαντικά. Η επέκταση αυτή είναι η μεγαλύτερη από τον 6ο αιώνα. Στα τέλη του 9ου αιώνα ο βούλγαρος τσάρος Συμεών ( ) προσπάθησε να μεγαλώσει το κράτος του. Έκανε εκστρατείες ενάντια στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, έκανε την Εκκλησία της Βουλγαρίας ανεξάρτητη από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και πήρε τον τίτλο «Βασι Τουλούζη λιάς Ρωμαίων και Βουλγάρων». Η διπλωματία και ο στρατός του βυζαντινού αυτοκράτορα όμως εμπόδισαν τα σχέδια του Συμεών. Το 971 το βουλγαρικό κράτος καταλύθηκε και έγινε βυζαντινή επαρχία. Στα τέλη του 10ου αιώνα ο βούλγαρος τσάρος Σαμουήλ ( ) δημι ούργησε ένα νέο βουλγαρικό κράτος με κέντρο την περιοχή της Μακεδονίας και έκανε επιδρο Κορδύβη μές. Ο βυζαντινός αυτοκράτορας Βασίλειος Β, ύστερα από πολλές εκστρατείες, κατέλυσε το κράτος του (1018). Στις περιοχές του δημιούρ γησε δύο νέα βυζαντινά θέματα Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία στα μέσα του 11ου αιώνα Δούναβης π Χερσώνα. Μαύρη Θάλ Πρεσλάβα Σι Κωνσταντινούπολη Νάπολη Δυρράχιο ΒΥ Θεσσαλονίκη Άλ υ ΖΑΝ ΤΙΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ Αθήνα Μ ε σ ό γ ε ι ο ς Θ ά λ α σ σ α 4.33 Αλεξάνδρεια Νείλος p. Η εκκλησία του Αγίου Αχιλλείου, που βρίσκεται σ ένα νησάκι στη λίμνη Μικρή Πρέσπα (Νομός Φλώρινας), στη δυτική Μακεδονία. Στο νησί αυτό ήταν η πρωτεύουσα του κράτους που ίδρυσε ο Βούλγαρος τσάρος Σαμουήλ. Τέλη 10ου -- αρχές 11ου αιώνα. Κωνσταντινούπολη και Ρώμη -- Το Σχίσμα του 1054 Από τα μέσα του 8ου αιώνα το μόνο Πατριαρχείο μέσα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Όπως είδαμε, την εποχή της Μακεδονικής δυναστείας το βυζαντινό κράτος στηρίχτηκε στην Εκκλησία για να επηρεάσει γειτονικούς λαούς. Έτσι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως αύξησε πολύ την επιρροή του. Στη δυτική Ευρώπη, από τότε που δημιουργούνται τα βαρβαρικά βασίλεια, ο πάπας γίνεται όλο και πιο ανεξάρτητος από τους βυζαντινούς αυτοκράτορες. Τα εδάφη του δεν ανήκαν στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και αρχίζει πια να έχει και πολιτική εξουσία. Ο πάπας υποστηρίζει τους ηγεμόνες στα κράτη της δυτικής Ευρώπης κι έτσι δυναμώνει τη θέση τους KEFALAIO B FINAL FINAL ςπ 16/4/ :18:16 ðì Κάιρο

13 4.35 Στο πρώτο μισό του 11ου αιώνα οι βυζα ντινοί αυτοκράτορες Βασίλειος Β και Κων σταντίνος Θ Μονο μάχος ( ) κατέλαβαν περιοχές που ανήκαν σε αρμενικά και γεωργιανά βασίλεια. Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας. Κα ώνα σπ αύρη Θάλασσα 4.36 ία Θά Σινώπη λα Τραπεζούντα α ς π. Μικρογραφία με το βυζαντινό στόλο να κατακτά (961) την Κρήτη. 13ος αιώνας, Μαδρίτη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας. σσ Άλ υ Μικρογραφία με το βυζαντινό αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Θ Μονομάχο να παίρνει τα κλειδιά της πόλης Ανί από τον Αρμένιο βασιλιά της το ος αιώνας, Μαδρίτη, ΤΟΡΙΑ Δαμασκός Κάιρο Από τα μέσα του 10ου αιώνα οι βυζαντινοί αυτοκράτορες εκμε ταλλεύτηκαν τη διαίρεση στο Χα λιφάτο των Αβασιδών και έκαναν πολλές εκστρατείες ( ) για να ξαναπάρουν περιοχές που ήταν παλιότερα βυζαντινές. Οι συγκρούσεις στα ανατολικά σύνορα και ο ρόλος που έπαιξαν οι ακρίτες είναι τα κύρια θέματα στα ακριτικά τραγούδια Π ε να πολιορκεί την Μικρογραφία με το βυζαντινό στρατό Αντιόχεια στη Συρία, την οποία κατέλαβε ρ το ος αιώνας, Μαδρίτη, Εθνική Βιβλιοθήκη τηςσισπανίας. ι κό υθ Ερ ςκ όλ ρά πο ς σα λασ Θά Ανάμεσα στις δύο Εκκλησίες δημιουργείται ανταγωνισμός για την αρχηγία στο Μεδίνα χριστιανικό κόσμο. Ο ανταγωνισμός αυτός δυναμώνει επειδή υπάρχουν πολλές αφορμές σχετικά με το δόγμα και τη λατρεία. Από την πλευρά τους οι βυζαντινοί αυτοκράτορες φοβούνται μήπως κάποιο δυτικό κράτος, με την υποστήριξη του πάπα, κάνει επίθεση στο δικό τους. Γι αυτό οι Μέκκα περισσότεροι προσπάθησαν να στηρίξουν το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, ν αυξήσουν με τη βοήθειά του την επιρροή τους σε άλλους λαούς και να μειώσουν τη δύναμη του πάπα. Οι σχέσεις ανάμεσα στις δυο πλευρές χειροτέρεψαν από τα μέσα του 9ου αιώνα. Τελικά το 1054 έγινε το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών. Οι δύο Εκκλησίες χωρίστηκαν, θεώρησαν η μια την άλλη αιρετική και σταμάτησαν κάθε σχέση μεταξύ τους. Το Σχίσμα ανάμεσα στην Ανατολική (Ορθόδοξη) και τη Δυτική (Καθολική) Εκκλησία υπάρχει μέχρι σήμερα KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:18 ðì

14 ΣΤ. Η μακεδονική αναγέννηση Με την οικονομική ακμή στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία την περίοδο της Μακεδονικής δυνα στείας αναπτύσσονται οι τέχνες και τα γράμματα. Οι ιστορικοί ονόμασαν την εποχή αυτή μακεδονική αναγέννηση. Στην αρχιτεκτονική και τη ζωγραφική εμφανίζονται νέοι ρυθμοί και ακμάζει η μικροτεχνία. Οργανώνεται και πάλι η ανώτερη εκπαίδευση και οι λόγιοι μελετούν συστηματικά τα αρχαία ελληνικά κείμενα. Επίσης οι ορθόδοξοι πια σλαβικοί λαοί επηρεάζο νται σημαντικά από τη μακεδονική αναγέννηση στα γράμματα και στην τέχνη Τα γράμματα, οι επιστήμες και η εκπαίδευση Την εποχή αυτή οι άνθρωποι των γραμμάτων μελετούν τα αρχαία ελληνικά και ρωμαϊκά έργα. Στα μοναστήρια αντιγράφουν συστηματικά κείμενα και διακοσμούν πολλά χειρόγραφα με μικρογραφίες. Ο πατριάρχης Φώτιος ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς μελετητές των αρχαίων κειμένων Μικρογραφία με το Μωυσή να παίρνει τις Δέκα Εντολές. Περίπου 940, Βατικανό, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού Μικρογραφία με το Δαβίδ να παίζει λύρα, θέμα γνωστό από την ύστερη αρχαιότητα. Τέλος 10ου αιώνα, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας Μικρογραφία με το βιβλικό βασιλιά Εζεκία. 10ος αιώνας, Μικρογραφία με Τιτάνες. Προέρχεται από χειρόγραφο που περιλαμβάνει έργο του Νίκανδρου, Έλληνα ποιητή του 2ου αιώνα π.χ. 10ος αιώνας, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:21 ðì

15 Μαζί με τη μελέτη των αρχαίων κειμένων αναπτύσσονται και οι επιστήμες. Οι λόγιοι προσπαθούν να συγκεντρώσουν σε μεγάλα εγκυκλοπαιδικά έργα τις επιστημονικές γνώσεις της εποχής. Γίνονται επίσης προσπάθειες για να βελτιωθεί η εκπαίδευση. Όπως και παλιότερα, η κατώτερη εκπαίδευση χωρίζεται σε δύο κύκλους: Πρώτος κύκλος («προπαιδεία») Η βασική εκπαίδευση διαρκούσε τέσσερα χρόνια. Γι αυτή έχουμε λίγες πληροφορίες. Γνωρίζουμε ότι οι μαθητές μάθαιναν ανάγνωση, γραφή και τη βασική αριθμητική. Δεύτερος κύκλος («εγκύκλιος παιδεία») Για αυτόν έχουμε περισσότερες πληροφορίες. Γνωρίζουμε ότι διαρκούσε επτά με οκτώ χρόνια και ότι σχολεία λειτουργούσαν στην Κωνσταντινούπολη και σε άλλες μεγάλες βυζαντινές πόλεις. Δε γνωρίζουμε ποια σχέση είχε το κράτος με την εκπαίδευση, αν έδινε χρήματα στα σχολεία, αν τα έλεγχε και με ποιο τρόπο. Ξέρουμε όμως ότι σχολείο πήγαιναν μόνο τα αγόρια. Τα κορίτσια στις πλούσιες οικογένειες μάθαιναν γράμματα στο σπίτι ή σε μοναστήρια. Τα σχολεία ήταν ιδιωτικά, δηλαδή οι μαθητές πλήρωναν για τη διδασκαλία. Συχνά οι δάσκαλοι έκαναν κι άλλες δουλειές (π.χ. αντέγραφαν χειρόγραφα). Η ανώτερη εκπαίδευση αναπτύχθηκε από τα μέσα του 9ου αιώνα, κυρίως στην Κωνσταντινούπολη. Το 863 οργανώθηκε και πάλι το Πανδιδακτήριο. Οι περισσότεροι που τέλειωναν το Πανδιδακτήριο γίνονταν κρατικοί αξιωματούχοι. Η ανώτερη εκπαίδευση ήταν χωρισμένη σε δύο κατηγορίες: Kοσμική εκπαίδευση Οι μαθητές μάθαιναν γραμματική, ρητορική, φιλοσοφία, αριθμητική, γεωμετρία, μουσική και αστρονομία. Πάντως, οι περισσότεροι μάλλον δεν ήξεραν να γράφουν και να διαβάζουν. Υπήρχαν αναλφάβητοι αξιωματούχοι, αλλά και αυτοκράτορες, όπως π.χ. ο Βασίλειος Α, που ίδρυσε τη Μακεδονική δυναστεία. Ο αναλφαβητισμός δημιουργούσε προβλήματα στη διοίκηση, κυρίως στις επαρχίες. Eκκλησιαστική εκπαίδευση Γινόταν κυρίως στα μοναστήρια Μικρογραφία που μάλλον εικονίζει μάθημα στο Πανδιδακτήριο της Κωνσταντινούπολης. 12ος αιώνας, Μαδρίτη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:24 ðì

16 Οι τέχνες Στη θρησκευτική αρχιτεκτονική την εποχή αυτή δημιουργούνται δύο νέοι τύποι εκκλησίας: ο σταυροειδής με τρούλο και ο οκταγωνικός Το καθολικό στο μοναστήρι του Μυρελαίου στην Κωνσταντινούπολη (σχεδιαστική αναπαράσταση). Η εκκλησία χτίστηκε ανάμεσα στα και μετά την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς έγινε τζαμί (Μποντρούμ τζαμί) Η εκκλησία της Παναγίας στη Σκριπού είναι σταυροειδής με τρούλο. Οι εσωτερικοί χώροι και η στέγη σχηματίζουν σταυρό. Στο κέντρο βρίσκεται ο τρούλος , Ορχομενός (Στερεά Eλλάδα, Nομός Βοιωτίας). Στην εικόνα 4.46 η κάτοψη του καθολικού στο μοναστήρι του Οσίου Λουκά και στην 4.47 η εκκλησία εξωτερικά. Η εκκλησία είναι τυπικός οκταγωνικός ναός: ο τρούλος στηρίζεται σε οκτώ στηρίγματα. 11ος αιώνας, Μονή του Οσίου Λουκά (Στερεά Eλλάδα, Nομός Βοιωτίας) KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:48 ðì

17 Εσωτερικά οι εκκλησίες διακοσμούνται με ψηφιδωτά και τοιχογραφίες. Την εποχή αυτή η μικροτεχνία ακμάζει. Τα αντικείμενα από σμάλτο, ελεφαντόδοντο, πολύτιμα μέταλλα καθώς και τα υφάσματα δείχνουν την επίδραση ανάμεσα στη βυζαντινή και την αραβοϊσλαμική τέχνη Ψηφιδωτό από το Ιερό της Αγίας Σοφίας που εικονίζει την Παναγία. Είναι το πρώτο που έγινε στην εκκλησία μετά την Εικονομαχία. 867, 4.49 Στέμμα του βυζαντινού αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ ( ). Βενετία (Iταλία), Θησαυροφυλάκιο της εκκλησίας του Αγίου Μάρκου. Κωνσταντινούπολη (Tουρκία) Ξύλινο κιβώτιο με ανάγλυφη σκηνή από κυνήγι. 11ος αιώνας, Τρουά (Γαλλία), Θησαυροφυλάκιο του καθεδρικού ναού Ποτήρι του βυζαντινού αυτοκράτορα Ρωμανού Β ( ). Το ποτήρι φτιάχτηκε τον 3ο ή τον 4ο αιώνα και η διακόσμησή του έγινε ανάμεσα στα Έχει την επιγραφή: «Κύριε, βοήθησε το Ρωμανό, ορθόδοξο δεσπότη [κυρίαρχο]». Βενετία (Iταλία), Θησαυροφυλάκιο της εκκλησίας του Αγίου Μάρκου Το καθολικό στο μοναστήρι του Οσίου Λουκά είναι διακοσμημένο με πολλά ψηφιδωτά. Στην εικόνα η Πεντηκοστή και η Παναγία με το Χριστό. 11ος αιώνας, Στερεά Eλλάδα, Nομός Βοιωτίας. Τοιχογραφίες από την «Εκκλησία των Στεφάνων», μια εκκλησία σκαμμένη στο βράχο, στην Καππαδοκία. Μεταξύ , Γκέρεμε (Τουρκία), Τοκαλί Κιλισέ KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:52 ðì

18 Ζ. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία σε κρίση Όπως είπαμε, από τα μέσα του 11ου αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία περνάει κρίση εξαιτίας των δυνατών. Με την κρίση αυτή λιγοστεύει ο βυζαντινός στρατός. Έτσι, οι αυτοκράτορες χρησιμοποιούν πια όλο και πιο πολύ μισθοφόρους. Όταν στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα εμφανίζονται νέοι λαοί στα σύνορα, βρίσκουν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία αδυνατισμένη: άλλοι λοιπόν κάνουν επιδρομές και άλλοι κατακτούν σημαντικές περιοχές της. Από τον 11ο αιώνα κά ποιοι τουρκικοί λαοί Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα 4.54 (Πετσενέγκοι, Ούζοι, Κουμάνοι) άρχισαν να Κουμάνοι κάνουν επιδρομές στη Ανάμεσα στο 1060 και το 1071 Νορμαν Βαλκανική χερσόνησο. δοί κάνουν δικές τους και τις τελευταίες Πετσενέγκοι βυζαντινές περιοχές στη νότια Ιταλική χερσόνησο. Το Βασίλειο των ΝορΧερσώνα μανδών γίνεται μεγάλος εχθρός για τη Μαύρη Θάλασσα Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Πρεσλάβα ΡΙΑ ΒΥΖ Α Ν Τ Ι Ν Η Α Υ Τ Ο Κ Ρ Α Τ Ο Σινώπη Για τους δυνατούς μιλήσαμε στις σ λα σσ Θεσσαλονίκη ΩΝ Θά ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΝΟΡΜΑΝΔΩΝ Τραπεζούντα Κωνσταντινούπολη ία Δυρράχιο σπ ΤΘ Ο Γ Κα λούζη Σελτζούκοι Αθήνα Μ Αντιόχεια ε σ ό γ ε ι ο ς Θ ά λ α σ σ α Αλεξάνδρεια Κάιρο Πε α σσ άλα Θ ρά υθ Ερ Από τα μέσα του 11ου αιώνα μουσουλμάνοι νομάδες με τουρκική καταγωγή, με αρχηγούς τους Σελτζούκους σουλτάνους, άρχισαν να κάνουν επιδρομές στη Βυζαντι νή Αυτοκρατορία. Όταν σουλτάνος ήταν ο Αλπ ΑρσλάνΜεδίνα ( ), οι επιδρομές αυτές έγιναν πιο συχνές και οδήγησαν στη μάχη στο Μαντζικέρτ (1071). Ο βυζαντινός στρατός, με αρχηγό τον αυτοκράτορα Ρωμανό Δ Διογένη ( ), νικήθηκε και ο ίδιος αιχμαλωτίστηκε. Το βυ Μέκκα ζαντινό κράτος έχασε πολλές και σημαντικές περιοχές στη Μικρά Ασία. Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι τότε άρχισε η παρακμή για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η παρακμή αυτή οδήγησε τέσσερις αιώνες αργότερα στην κατάλυσή της KEFALAIO B FINAL FINAL /4/ :18:52 ðì ρσ ικ

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο () Τον 8ο και τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε προβλήματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού Xαλιφάτου Οι εξελίξεις στα «βαρβαρικά βασίλεια» της δυτικής Ευρώπης (6ος -- 7ος αιώνας) Οι ιστορικοί ονομάζουν τον 6ο

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα)

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα) Κεφάλαιο 6 Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή () Μετά την πολιτική αστάθεια στα τέλη του 11ου αιώνα, την εξουσία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία πήρε η δυναστεία των Κομνηνών (1081--1185). Μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής Ο εκχριστιανισμός των σλαβικών λαών Σύνολο διαφορετικών λαών ινδοευρωπαϊκής καταγωγής, στους οποίους ανήκουν οι Ρώσοι, οι Πολωνοί, οι Πομεριανοί, οι Σέρβοι, οι Κροάτες, οι Σλοβάκοι, οι Τσέχοι και οι Βούλγαροι.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:12 PM Page 96 4.4. Ισλαµική τέχνη Ο Ισλαµικός Πολιτισµός στη µεγαλύτερή του ακµή απλωνόταν από τις περιοχές της Περσίας και της Βορείου Αφρικής µέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. γ. Πρόνοιες. ε.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. γ. Πρόνοιες. ε. ΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης με εκείνα της στήλης. Δύο στοιχεία της στήλης περισσεύουν. 1. Γαληνοτάτη Δημοκρατία 2. Ουγενότοι 3. Όθων 4. Ιωάννης ατάτζης 5. Διαφωτισμός α. γία Ρωμαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής () Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία συνεχίζει γενικά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Και στη Βυζαντινή και στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ζούν πολλοί και διαφορετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου (17ος αιώνας) 17ος αιώνας

Κεφάλαιο 11. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου (17ος αιώνας) 17ος αιώνας Κεφάλαιο 11 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου () Aπό τα τέλη του 16ου αιώνα, ύστερα από μια περίοδο ακμής, η Οθωμανική Αυτοκρατορία αντιμετωπίζει προβλήματα. Αυτά την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (13ος -- 15ος αιώνας) 13ος -- 15ος αιώνας

Κεφάλαιο 7. Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (13ος -- 15ος αιώνας) 13ος -- 15ος αιώνας Κεφάλαιο 7 Η ανατολική Μεσόγειος τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας () Με τη Δ Σταυροφορία (1204) η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διαλύθηκε και διαιρέθηκε. Κάποια από τα εδάφη της πήραν οι Βενετοί,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΠΑΡΑΚΜΑΖΕΙ ΚΑΙ ΥΠΟΚΥΠΤΕΙ ΣΕ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ. η ψ η. ΔÔ ÏˆÛÛ ÚÈ ÙÔ Ì ı Ì ÙÔ. ª ı Óˆ ÙÔ Ì ıëì ÌÔ Ì ÛÎ ÛÂÈ

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΠΑΡΑΚΜΑΖΕΙ ΚΑΙ ΥΠΟΚΥΠΤΕΙ ΣΕ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ. η ψ η. ΔÔ ÏˆÛÛ ÚÈ ÙÔ Ì ı Ì ÙÔ. ª ı Óˆ ÙÔ Ì ıëì ÌÔ Ì ÛÎ ÛÂÈ Δ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΠΑΡΑΚΜΑΖΕΙ ΚΑΙ ΥΠΟΚΥΠΤΕΙ ΣΕ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΣ 28. Το κράτος αντιμετωπίζει μεγάλα εσωτερικά προβλήματα Π ε ρ ί λ η ψ η Οι τελευταίοι αυτοκράτορες της μακεδονικής δυναστείας έφτιαξαν νέους νόμους,

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Μ Α Ρ Ι Ζ Α Ν Τ Ε Κ Α Τ Ρ Ο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Bυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών εκπαιδευτικό υλικό Διάβασες το βιβλίο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου; Πήγες στο Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου.

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Ερευνητική εργασία της ομάδας των ρεπόρτερ της Α τάξης του 1 ου ΕΠΑΛ Χίου 2011-2012 (Βιργινία Καλλούδη, Κυριακή Αρβανίτη, Ραφαήλ Καραμανής, Μαρία Λιτσάκη) Περιεχόμενα Η

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της (μέσα 15ου -- τέλη 16ου αιώνα)

Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της (μέσα 15ου -- τέλη 16ου αιώνα) Κεφάλαιο 8 Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της () Από τα μέσα του 15ου μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία ακμάζει: το κράτος εξαπλώνεται, η κεντρική εξουσία είναι ισχυρή, η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 Ο ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1. Περίληψη Στα τέλη του ογδόου αιώνα π.χ., οι Έλληνες ζούσαν σε ανεξάρτητες πόλεις-κράτη.

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 10 O Δέκατος Αιώνας (α μισό): Λέων Ϛ Σοφός (886-912) - Αλέξανδρος Α (912-913) Κων/νος Ζ Πορφυρογέννητος 913-959 (Ρωμανός Α Λεκαπηνός 920-944) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ Η ιδέα των σταυροφοριών (σύμφωνα με επικρατέστερη άποψη) ήταν ξένη τότε στο Βυζάντιο. Η ιδέα των σταυροφοριών γεννιέται στη Δυτική Ευρώπη τον 11 ο αι., Οι αιτίες α. Η αναβίωση της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Χρονολόγιο. Βυζαντινη Αυτοκρατορια 610--641: αυτοκράτορας Ηράκλειος Α. Βουλγαρικα Βασιλεια 681: ιδρύεται το Βουλγαρικό Χανάτο

Χρονολόγιο. Βυζαντινη Αυτοκρατορια 610--641: αυτοκράτορας Ηράκλειος Α. Βουλγαρικα Βασιλεια 681: ιδρύεται το Βουλγαρικό Χανάτο 300 400 500 600 700 Ρωμαϊκη Αυτοκρατορια 313: Διάταγμα του Μεδιολάνου, ο χριστιανισμός νόμιμη θρησκεία 306--337: αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α 330: η Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ εσωτερική αναδιοργάνωση θέματα δημιουργία θεμάτων: αρχικά στρατιωτικές μονάδες μετακινούμενες ανά την επικράτεια οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

5. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 5. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): αυτοκράτορας, διπλωματία,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα