ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: Η ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3 η χιλιετία π.χ.)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: Η ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3 η χιλιετία π.χ.)"

Transcript

1 ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: Η ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3 η χιλιετία π.χ.) Τα νησιά του Αιγαίου έχουν συχνά χαρακτηριστεί ως «θαλάσσια γέφυρα», καθώς είναι πολύ κοντά μεταξύ τους, καθιστώντας τα εύκολα σημεία αναφοράς των ναυτικών που περιπλέουν αυτό το τμήμα της Μεσογείου (εικ. 1.1). Διαφέρουν σημαντικά στο μέγεθος και τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Κάποια από αυτά, όπως η Νάξος και η Μήλος, είναι αρκετά ευμεγέθη ώστε να υποστηρίξουν αρκετές πόλεις, κοντινούς αγρούς και βοσκότοπους. Από την άλλη μεριά, κάποιες μικρές βραχώδεις νησίδες έχουν λιγοστούς πόρους κάθε είδους. Η ομάδα των νησιών βόρεια της Κρήτης, ονομάζεται Κυκλάδες, από όπου πήρε και το όνομά του ο Κυκλαδικός πολιτισμός. Οι θαλάσσιοι δρόμοι είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί συχνά για τον εφοδιασμό οψιανού από το νησί της Μήλου κατά τη Μεσολιθική περίοδο και αρκετές νεολιθικές Κυκλαδικές εγκαταστάσεις έχουν ανασκαφεί έως σήμερα. Ένας από τους Νεολιθικούς οικισμούς βρισκόταν στο μικρό νησί Σάλιαγκος, κοντά στην Πάρο. Ήταν ένας μόνιμος οικισμός, που χρησιμοποιούσε χειροποίητη κεραμική, καθώς και πελεκημένα και λίθινα εργαλεία, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι κάτοικοι ήταν αγρότες και βοσκοί. Ανάμεσα στα ευρήματα του Σάλιαγκου είναι ένα μαρμάρινο ειδώλιο σχηματικού τύπου (εικ. 2.1α) και εισαγωγές από τη νησίδα Γυαλί, βόρεια της Νισύρου στα Δωδεκάνησα, υποδεικνύοντας, έτσι, ότι το εμπόριο και τα ταξίδια που θα είναι ιδιαίτερα σημαντικά για αυτές τις περιοχές τα μετέπειτα χρόνια, έχουν ήδη αρχίσει. Η περίοδος που αποκαλούμε Νεολιθική αποτέλεσε την αρχή για αυτά που θα επακολουθήσουν. Σημαντικές καινοτομίες, όπως η γεωργία οδήγησαν στην πρόοδο και σε άλλους τομείς, όπως στην επεξεργασία των τροφίμων για την παρασκευή δευτερευόντων προϊόντων, όπως το λάδι, το ξύδι και το κρασί. Ακόμη, οι επαρκείς γνώσεις αστρονομίας οδήγησαν στην επινόηση ημερολογίου ώστε οι σπόροι να φυτεύονται τη σωστή στιγμή. Η αύξηση του πληθυσμού δημιούργησε μία ανάγκη για περαιτέρω συνεργασία, που οδήγησε στην ανάγκη κοινοτικής οργάνωσης και διοίκησης, και σε πιο πολύπλοκες κοινωνικές πρακτικές. Ο υλικός πολιτισμός της Νεολιθικής εποχής ήδη περιλαμβάνει κεραμική, πλοία, βάρκες και σπίτια αρκετά γερά, ώστε να αντέχουν έντονες βροχοπτώσεις, καθώς και μεγάλο αριθμό εργαλείων πολλών τύπων. Η Εποχή του Χαλκού ξεκίνησε ως αργή εξέλιξη, όχι ως γεγονός. Η Πρώιμη Εποχή του Χαλκού στα νησιά του Αιγαίου ονομάζεται Πρωτοκυκλαδική ή Πρώιμη Κυκλαδική Περίοδος. Πέρα από τις Κυκλάδες, ο όρος συχνά επεκτείνεται για να συμπεριλάβει όλα τα νησιά μεταξύ της σύγχρονης Ελλάδας και της Τουρκίας (συμπεριλαμβάνονται για παράδειγμα οι Σποράδες στα βόρεια), καθώς πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί έφτασαν πέρα από τα σύγχρονα γεωγραφικά όρια. Η Πρώιμη Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο ξεκινά πριν το 3000 π.χ. και φτάνει περίπου ως το 2000 π.χ. Πολλά διαφορετικά συστήματα έχουν χρησιμοποιηθεί για την

2 υποδιαίρεση αυτής της μακράς περιόδου σε εξελικτικά χρονολογικά στάδια. Το τριμερές σύστημα (Πρωτοκυκλαδική Περίοδος I, II, III) δεν εξυπηρετεί ιδιαίτερα, έχει όμως χρησιμοποιηθεί σε πολλές εκδόσεις. Η διαίρεση της μακράς περιόδου με βάση τον πολιτισμό και όχι με βάση χρονολογικές περιόδους έχει κάποια πλεονεκτήματα, αλλά είναι δύσκολο να είναι κανείς βέβαιος αν οι διαφορές στον υλικό πολιτισμό (ιδίως κεραμική) είναι πάντα ενδείξεις διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων ή διαφορετικής χρονολογίας. Η παρούσα εργασία, διαιρεί την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού στην περιοχή των Κυκλάδων σε πέντε στάδια, που προσδιορίζονται από την παρουσία συγκεκριμένων συνόλων ευρημάτων. Οι ομάδες των αντικειμένων είναι περίπου διαδοχικές, αλλά τα προηγούμενα και επόμενα στάδιά τους πρέπει να επικαλύπτονται διαδοχικά, από περιόδους όπου χρησιμοποιούνται άλλες κατηγορίες αντικειμένων. Η ονοματολογία είναι δάνειο από τη διαίρεση σε κοινωνικές ομάδες, η οποία έχει προταθεί από αρκετούς συγγραφείς (βλέπε ειδικά τις δημοσιεύσεις από τον Colin Renfrew και τον Χρίστο Ντούμα στη βιβλιογραφία στο τέλος του κεφαλαίου). Τα προβλήματα με τον ακριβή χρονολογικό συγχρονισμό αντικρούονται μερικώς από τη φύση των στοιχείων. Καθώς πολλά από τα νησιά είχαν περιορισμένα εδάφη, οι κοινότητες φαίνεται πως συχνά εξαντλούσαν τη διαθέσιμη γη και έπειτα μετακινούνται σε άλλες περιοχές, με αποτέλεσμα πολλούς πρόσκαιρους οικισμούς αντί για περισσότερες μόνιμες πόλεις, οι ακολουθίες των οποίων θα παρείχαν στοιχεία για τις αλλαγές στο πέρασμα των χρόνων. Εξαιτίας των εκτενών λεηλασιών, από τις οποίες καταστράφηκαν πολλές περιοχές, είναι δύσκολο να αποφασίσει κανείς ποιες φάσεις επικαλύπτονται χρονολογικά. Κάποιες πτυχές της ζωής του νησιού συνεχίστηκαν χωρίς διακοπή καθ όλη τη διάρκεια της τρίτης χιλιετίας π.χ. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι αγρότες που καλλιεργούν σπαρτά και εκτρέφουν πρόβατα, αίγες και μερικά βοοειδή και χοίρους. Ασχολούνται μερικώς με την αλιεία και το εμπόριο. Η κεραμική, τα λίθινα ειδώλια και άλλα αντικείμενα παρέχουν στις Κυκλαδικές κοινωνίες τόσο χρηστικά όσο και αισθητικά έργα τέχνης, τα οποία συχνά ενσωματώνουν ελκυστική μορφή και σημαντικό αριθμό συμβολισμών. Οι ακόλουθες ομάδες είναι περίπου διαδοχικές αλλά με φάσεις που επικαλύπτονται χρονολογικά σε κάποιες περιοχές: Η ομάδα Γρόττα- Πηλός Η ομάδα Κάμπος Η ομάδα Κέρος- Σύρος Η ομάδα Καστρί Η ομάδα Φυλακωπή Ι

3 Η ομάδα Γρόττα- Πηλός Μία ομάδα αντικειμένων από τις αρχές της τρίτης χιλιετίας π.χ. ονομάστηκε ύστερα από ένα δύο πρώιμα νεκροταφεία. Τα αντικείμενα περιλαμβάνουν κάποια απλά κεραμικά αγγεία, μία κατηγορία δοχείων με στενό λαιμό που ονομάζονται πρόχοι, σχηματικά «βιολόσχημα» μαρμάρινα ειδώλια και μερικά άλλα αντικείμενα. Το μέταλλο φαίνεται να είναι εξαιρετικά σπάνιο αυτή την περίοδο και τα μαρμάρινα αγγεία δεν έχουν κατασκευαστεί ακόμα. Η ομάδα Κάμπος Αρκετά νεκροταφεία και οικισμοί ανήκουν σε μία φάση που πρέπει να αναπτύχθηκε αρκετά ομαλά από τη φάση που χρησιμοποιούνται τεχνουργήματα στην ομάδα Γρόττα- Πηλός. Το εμπόριο μπορεί να εντοπιστεί λεπτομερέστατα από ό,τι παλαιότερα, χάρη στην αφθονία των μεταλλικών τεχνουργημάτων. Τα μεταλλικά σχήματα είναι αρκετά απλά, όπως οι χάλκινες περόνες, τα μαχαίρια, οι σμίλες και άλλα εργαλεία. Οι ισοτοπικές αναλύσεις του μολύβδου έχουν δείξει ότι μεγάλο μέρος του χαλκού που χρησιμοποιήθηκε για αυτά τα προϊόντα προήλθε από το Λαύριο, στην ηπειρωτική περιοχή της Ελλάδας και τα νησιά Κύθνος και Σέριφο των Κυκλάδων, οπότε το εμπόριο γινόταν κυρίως εντός του Αιγιακού χώρου παρά με άλλες περιοχές. Το μεγαλύτερο νεκροταφείο σε αυτή την ομάδα είναι στην Αγία Φωτιά στην Βορειοανατολική ακτή της Κρήτης. Άλλα παραδείγματα τεχνουργημάτων είναι γνωστά από πολλά νησιά στο Αιγαίο, καθώς και από πολλές περιοχές στην ακτή της Ελλαδικής χερσονήσου. Τα πρώτα μαρμάρινα αγγεία προέρχονται από αυτή τη φάση και τα μαρμάρινα ειδώλια έχουν περισσότερες ανατομικές λεπτομέρειες από αυτά της ομάδας Γρόττα- Πηλός. Η ομάδα Κέρος- Σύρος Το μεγαλύτερο νεκροταφείο στις Κυκλάδες βρίσκεται στη Χαλανδριανή της Σύρου και από τα ευρήματα που έχουν βρεθεί στους τάφους, τα περισσότερα ταυτίζονται με την ομάδα Κέρος- Σύρος. Από πολλές απόψεις, αυτή η φάση που ξεκινά περίπου στα μέσα της τρίτης χιλιετίας π.χ. αντιπροσωπεύει μία σημαντική στιγμή στην τεχνολογία και την τέχνη της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού. Κομψά έργα μεταλλοτεχνίας, ωραία σκαλιστά λίθινα αγγεία, εκλεπτυσμένα σχήματα κεραμικής κατασκευασμένα από πηλό καλής όπτησης και λεία μαρμάρινα ειδώλια που αναδεικνύουν το έντονο ενδιαφέρον των δημιουργών τους για τις μορφές που βλέπουν. Πειραματισμοί με πιο φυσικές αποδόσεις από ό,τι στις προηγούμενες φάσεις οδηγούν σε απεικονίσεις πλοίων, ζώων και κάποιων άλλων αντικειμένων,

4 εμπνευσμένων από τη φύση μαζί με αφηρημένα μοτίβα και σχέδια που ήταν δημοφιλή για πολλά χρόνια. Η ομάδα Καστρί Τα αντικείμενα στην ομάδα Καστριού αντιπροσωπεύουν έναν κάπως διαφορετικό πολιτισμό από τα αντικείμενα που ανήκουν στην ομάδα Κέρος- Σύρος. Κάποιες φορές η ομάδα του Καστριού είναι σίγουρα υστερότερη χρονικά, αλλά πιο συχνά τα σύνολα που προέρχονται από διαφορετικούς οικισμούς ακόμη και από διαφορετικά νησιά έχουν καλυφθεί ανάμεσα στο τέλος της προηγούμενης ομάδας και στην πρώτη εμφάνιση των ανθρώπων που χρησιμοποίησαν τεχνουργήματα της ομάδας Καστριού. Η ομάδα του Καστριού έχει επίσης βρεθεί στην ηπειρωτική χώρα καθώς και σε πολλά νησιά του Αιγαίου. Το Καστρί είναι ένας οικισμός της Σύρου, όχι πολύ μακριά από το νεκροταφείο της Χαλανδριανής, αλλά η κεραμική του είναι κυρίως υστερότερη από την πλειονότητα των ταφικών ευρημάτων. Η πόλη έχει ένα ισχυρό οχυρωματικό τείχος με στρογγυλούς πύργους. Η μεταλλουργία αναπτύχθηκε ιδιαίτερα αυτή την περίοδο. Μία ανοιχτή μήτρα για τη χύτευση εγχειριδίων και άλλων αντικειμένων και ένα σπασμένο χωνευτήρι για την τήξη του μετάλλου προήλθαν από την οχυρωμένη πόλη του Καστριού και αποδεικνύουν ότι τουλάχιστον κάποια από τα μεταλλικά αντικείμενα θα μπορούσαν να έχουν κατασκευαστεί επί τόπου. Η τεχνολογία επίσης αναπτύχθηκε αυτή την περίοδο. Για πρώτη φορά στο Αιγαίο, μεγάλες ποσότητες κασσίτερου αναμείχθηκαν με το χαλκό παράγοντας μπρούτζο. Η αύξηση της χρήσης του κασσίτερου σχετίζεται πιθανόν με την περιοχή της Τροίας στην βορειοδυτική ακτή της Ανατολίας, όπου το ίδιο συνέβη με την αύξηση της ποσότητας του λευκού μαρμάρου την περίοδο αυτή. Η Τροία ήταν ιδιαίτερα πλούσια περιοχή και πρέπει να υπήρξε το κέντρο του εμπορίου. Ήταν η περίοδος των χρυσών θησαυρών από κοσμήματα και άλλα αντικείμενα που βρήκε ο Ερρίκος Σλήμαν. Τα αντικείμενα περιλαμβάνουν ενώτια, ψέλια, δαχτυλίδια, αγγεία και άλλα. Παρόμοια ευρήματα προήλθαν από την γειτονική Πολιόχνη της Λήμνου, στο Βόρειο Αιγαίο. Η ομάδα Φυλακωπή Ι Η Φυλακωπή της Μήλου χτίστηκε σε ένα λόφο κοντά στην ακτή, όπου οι κάτοικοι είχαν εύκολη πρόσβαση στη ναυτιλία. Η φάση της κατοίκησης στα τέλη της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού ονομάζεται Φυλακωπή Ι και πρόκειται για έναν ανοχύρωτο οικισμό που αποτελείται από οικίες με μερικά δωμάτια σε στενούς δρόμους. Αυτός ο υλικός πολιτισμός έχει χρησιμοποιηθεί για να χαρακτηρίσει την τελευταία Κυκλαδική περίοδο της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού.

5 Αρχιτεκτονική Οι οικίες στις Κυκλάδες είναι κατασκευασμένες κυρίως από λίθους ή πλίνθους σε θεμέλια ή αργούς λίθους. Τα λίθινα θεμέλια ήταν σημαντικά για την ανύψωση των ευπαθών τοίχων και για να αποφύγουν οι πλίνθοι την απορρόφηση υγρασίας από το έδαφος, που θα μπορούσε να καταστήσει τους τοίχους αρκετά αδύναμους ώστε να καταρρεύσει το κτήριο. Οι στέγες κάποιες φορές ήταν επίπεδες και κάποιες δίρριχτες για να απομακρύνονται ευκολότερα τα νερά της βροχής. Η ισχυρή οχύρωση εμφανίζεται την εποχή της ομάδας Καστριού (εικ. 2.2). Οι άνθρωποι που έχτισαν το τείχος στο Καστρί είχαν αρκετές γνώσεις στην αμυντική αρχιτεκτονική. Το τείχος ήταν αρκετά ψηλό για να δυσχεραίνει την ανάβαση των εισβολέων και το πάχος θα αποθάρρυνε μία ένοπλη επίθεση. Τα υψηλά τείχη επιτρέπουν στους αμυνόμενους τη ρίψη βελών ή δοράτων ή λίθων πάνω από τους επιτιθέμενους, το οποίο είναι ευκολότερο σε σχέση με το να βρίσκονται σε χαμηλότερο επίπεδο και οι πύργοι, που είναι χτισμένοι σε τακτά διαστήματα, επιτρέπουν στα όπλα που χρησιμοποιούν φωτιά να είναι κατά μήκος του τείχους. Αυτό επιτρέπει τη ρήψη βλημάτων κατά μήκος του τείχους (οι επιτιθέμενοι προσπαθούν έτσι να σκαρφαλώσουν στο τείχος από τη μεριά που δεν τους προστατεύουν οι ασπίδες). Οι άνθρωποι που έζησαν στο Καστρί ήταν σίγουρα προετοιμασμένοι για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Οι οικίες ήταν προστατευμένες από αυτά τα τείχη, που ήταν κατασκευασμένα με μη τυπική μορφή και οι τοίχοι ήταν συχνά καμπύλοι με στρογγυλεμένες γωνίες, μορφή κατασκευής που δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη αν οι τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από πλίνθους ή χαλίκια και οι στέγες είναι επίπεδες. Ανάμεσα στα κτίρια υπήρχε αρκετός χώρος ώστε η αποστράγγιση του νερού από τη στέγη να μην αποτελεί πρόβλημα. Στους περισσότερους Πρώιμους Κυκλαδικούς οικισμούς, οι νεκροί τοποθετούνται σε μικρούς υπόγειους θαλάμους που ονομάζονται κιβωτιόσχημοι τάφοι. Οι χώροι ταφής ήταν μικροί και αποτελούνται από ένα απλό υπόγειο κιβώτιο- δωμάτιο. Συχνά επενδύονται με πλάκες ή λίθους και στις περισσότερες περιπτώσεις οι ταφές ήταν ατομικές. Λίγα κτερίσματα συνόδευαν το νεκρό. Στο μεγάλο νεκροταφείο της Αγίας Φωτιάς στην Κρήτη, της ομάδας του Κάμπου, οι τάφοι ήταν πιο σύνθετοι από τους απλούς κιβωτιόσχημους (εικ. 2.3). Αποτελούνται από έναν υπόγειο θάλαμο με πρόσβαση από το πλάι, με ένα άνοιγμα εισόδου στο οποίο εισέρχεται κανείς από έναν λαξευμένο χώρο δίπλα από τον θάλαμο της ταφής. Μετά την τοποθέτηση του νεκρού και των κτερισμάτων του στο μικρό δωμάτιο η είσοδος σφραγιζόταν με μία πέτρινη πλάκα τοποθετημένη κάθετα και ο χώρος της εισόδου καλυπτόταν με βαριές πέτρες ως την επιφάνεια. Σε πολλές περιπτώσεις έσπαγαν ένα αγγείο στην κορυφή από τις πέτρες που γέμιζαν το σκάμμα, πιθανόν ως τελευταία προσφορά στο νεκρό.

6 Γλυπτική Τα πρώιμα κυκλαδικά μαρμάρινα γλυπτά συμπεριλαμβάνουν κάποια από τα πιο ελκυστικά έργα τέχνης από ολόκληρη την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Καθώς είχαν ήδη κατασκευαστεί κατά την Εποχή του Λίθου και η χρήση τους συνέχισε κατά τη διάρκεια ολόκληρης της τρίτης χιλιετίας π.χ., πολλά παραδείγματα έχουν διασωθεί στα νεότερα χρόνια. Τα περισσότερα ειδώλια είναι γυναικεία, ωστόσο, έχουν βρεθεί και δξηλαωτικά του ανδρικού φύλου. Τα ειδώλια της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, από την ομάδα Γρόττα- Πηλός, είναι πάντα πολύ απλοποιημένα (εικ b). Έχουν μαλακά περιγράμματα και μία προέκταση στο πάνω μέρος που υποδηλώνει το κεφάλι. Οι μορφές είναι επίπεδες και έχουν δύο λεία μέρη, στρογγυλού σχήματος που διαχωρίζονται από τη μέση. Αυτές οι βιολόσχημες μορφές είναι τυπικές του σχήματος και η ομοιότητές τους με ένα μικρό μαρμάρινο ειδώλιο από το Σάλιαγκο (εικ. 2. 1a) υποδηλώνει ότι έχουν μία μακρά ιστορία στην περιοχή. Πιθανόν οι μορφές προορίζονται για να κάθονται ή να έχουν λυγισμένα γόνατα, αλλά δε μπορεί να είναι κανείς σίγουρος. Η ύπαρξη στήθους σε μερικά υποδηλώνουν ότι είναι γυναικεία. Μέχρι την ομάδα Κέρος- Σύροος, έχουν κάνει την εμφάνισή τους πολλές νέες ομάδες, αλλά στα περισσότερα ειδώλια οι ανατομικές λεπτομέρειες περιορίζονται ή παραλείπονται (παρόλο που κάποια χαρακτηριστικά προστίθενται αργότερα σύμφωνα με τα ίχνη ζωγραφικής που έχουν βρεθεί). Μία ομάδα που ονομάζεται ειδώλια με διπλωμένα χέρια (Folded Arm Figurines) αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα (εικ ). Παρότι υπάρχουν διάφορες υποομάδες, η ομάδα ως σύνολο έχει κάποια βασικά χαρακτηριστικά: γυμνές, μετωπικές γυναικείες μορφές με ίσιο το κεφάλι και τα πόδια, ενώ τα πόδια είναι ενωμένα μεταξύ τους. Τα δάχτυλα των ποδιών δείχνουν προς τα κάτω, οπότε οι μορφές είναι αδύνατο να στέκονταν. Tα χέρια αποδίδονται σφιχτά στο σώμα και διπλώνουν το ένα πάνω από το άλλο κάτω από το στήθος, με ελάχιστες λεπτομέρειες. H απουσία γραπτών πηγών μας κάνει να αναρωτιόμαστε για τη σημασία τους. Είναι αυτά τα ειδώλια θεότητες, θνητοί ή αφηρημένα σχέδια; Γιατί τα ειδώλια βρίσκονται και σε οικισμούς και σε τάφους; Η γυναικεία γυμνότητα υποδεικνύει σε πολλούς ότι τα ειδώλια σχετίζονται με τη γονιμότητα και η επανάληψη της στάσης υποδηλώνει ότι η ομάδα είχε μία συγκεκριμένη ερμηνεία, αλλά δεν έχουμε επαρκείς πληροφορίες για να διεξάγουμε ένα οριστικό συμπέρασμα για την αρχική σημασία τους. Έχουν βρεθεί κυρίως μικρογραφικά ειδώλια (εικ. 2.5). Εκτός από τις γυναικείες μορφές με τα αναδιπλωμένα χέρια στο μπροστινό μέρος του σώματος (εικ. 2. 5a), είναι γνωστά πολλά αντρικά ειδώλια διαφορετικού τύπου. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ζευγάρι από το νησί της Κέρου αποτελείται από δύο μουσικούς (εικ. 2. 5c, d). Και οι δύο μορφές είναι ανδρικές και τα ελλειπτικού σχήματος κεφάλια τους με τα πρόσωπα στραμμένα προς τα πάνω, μαζί με τη γενική στάση του σώματος και των άκρων, υποδεικνύουν μία σχέση με τις πολυάριθμες γυναικείες μορφές. Ο ιστάμενος μουσικός παίζει ένα πνευστό όργανο, πιθανώς παρόμοιο με τον ελληνικό

7 κλασικό αυλό, ο οποίος είχε ένα διπλό στέλεχος όπως το σύγχρονο όμποε. O καθιστός του σύντροφος (του οποίου το χέρι είναι σπασμένο) παίζει μία μεγάλη άρπα, ένα έγχορδο όργανο καλύτερα γνωστό από παραδείγματα που έχουν βρεθεί σε διάφορα μέρη του αρχαίου κόσμου, ειδικά στη Μεσοποταμία, όπου το βασιλικό νεκροταφείο της πόλης Ουρ (οι τάφοι του οποίου είναι περίπου της ίδιας εποχής) απέδωσε αρκετά παραδείγματα. Οι άρπες της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού είναι εξελιγμένα μουσικά όργανα. Είχαν ένα μεγάλο ξύλινο ηχείο και ειδικά μέρη (κλειδιά) για να τεντώνουν μεμονωμένα τις χορδές, ώστε να παράγουν τον επιθυμητό ήχο. Τα αιγαιακά όργανα θα μπορούσαν να αναπαραγάγουν σύνθετη μουσική. Οι μορφές των μουσικών από την Κέρο έχουν μεγάλη ομοιότητα στο ύφος και πιθανόν αποτελούν μία ομάδα, το οποίο μπορεί να σημαίνει ότι διαφορετικοί μουσικοί από τις Κυκλάδες μπορεί να συνοδεύει ο ένας τον άλλον σε σύνολα ή διωδίες. Υπάρχουν βέβαια και άλλες ομάδες ειδωλίων, αλλά είναι μικρού μεγέθους αυτή την περίοδο. Παιγνιώδη ομοιώματα περιλαμβάνουν έναν σκαντζόχοιρο, σαν ταφική προσφορά από τη Χαλανδριανή της Σύρου (εικ. 2. 6), και ένα πτηνόσχημο πήλινο αγγείο με μακρύ λαιμό βρέθηκε σε τάφο στην Αγία Φωτιά ( εικ. 2. 7). Και τα δύο είναι πήλινα αγγεία. Ο σκαντζόχοιρος στέκεται όρθιος και κρατά τη φιάλη του με τα μπροστινά του πόδια. Επειδή το ζώο είναι κοίλο και μία τρύπα οδηγεί από τη φιάλη στην μεγαλύτερη κοιλότητα, εγχύοντας υγρό στη φιάλη γεμίζει το αγγείο και μπορεί να αδειάσει σταδιακά κρατώντας την πλάτη του ζώου και χρησιμοποιώντας τη φιάλη ως στόμιο. Το κομμάτι αυτό είναι από την ομάδα Κέρος Σύρος. Κεραμική Οι χρονολογικές αλλαγές στην Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο συχνά υπολογίζονται με τις αλλαγές στις μορφές και στη διακόσμηση που χρησιμοποιούνται στην κεραμική. Τα κεραμικά αγγεία είναι συνήθη στα αρχαιολογικά σύνολα, λόγω της ευρείας χρήσης τους από κάθε οικισμό. Μετά την όπτηση των κεραμικών, το υλικό από μόνο του είναι αρκετά ανθεκτικό, ενώ ακόμα κι αν τα αγγεία σπάσουν, τα θραύσματά τους διασώζονται σε καλή κατάσταση. Η κεραμική της ομάδας Γρόττα- Πηλός ήταν χειροποίητη (αντί να κατασκευάζεται σε κεραμικό τροχό). Φιάλες, αγγεία και άλλα απλά σχήματα εξυπηρετούσαν χρηστικές λειτουργίες, καθώς λίγα αγγεία, με ξεχωριστό σχήμα όπως οι πρόχοι αναπτύχθηκαν για συγκεκριμένους σκοπούς. Οι πρόχοι, ένα αγγείο εύκολα αναγνωρίσιμο, του οποίου η χρήση συνεχίστηκε και την επόμενη περίοδο (εικ. 2. 8a, b), πιθανόν να χρησιμοποιούντο για την αποθήκευση υγρών, καθώς το στόμιό τους είναι μικρό και κυκλικό για να δέχεται ένα στενό πώμα. Έλαια, ίσως αρωματισμένα, είναι το πιο πιθανό περιεχόμενο, καθώς αποστέλλονται σε πολλά μέρη συμπεριλαμβανομένης και της βόρειας ακτής στην Κρήτη. Η μορφή του αγγείου είχε πάντα στενό στόμιο με ελαφρώς ανοιχτό χείλος, ένα κυκλικό σώμα με

8 κάθετες διάτρητες αποφύσεις στους ώμους και διακόσμηση που αποτελείται από εγχάρακτες γραμμές, που δημιουργούνται στον πηλό πριν την όπτηση. Οι πρόχοι ήταν συνήθως σκούρο καφέ με μαύρο. Αυτή η τυποποιημένη εμφάνιση ενισχύει την ιδέα ότι η κατασκευή τους γινόταν για να είναι εύκολα αναγνωρίσιμο το προϊόν στους υποψήφιους αγοραστές. Η κεραμική συνέχισε να είναι ένα σημαντικό εμπόρευμα κατά τη διάρκεια της ομάδας Κάμπου. Τα κεραμικά αγγεία κατασκευάζονται τώρα σε περισσότερα σχήματα, κάποια από αυτά με ιδιαίτερη τεχνική. Η πρόχους, η οποία εμφανίστηκε πρώτα στην ομάδα Γρόττα- Πηλός συνέχισε να είναι σε χρήση και δύο παραδείγματα φαίνονται στις εικόνες 2. 8a, b. Η εγχάρακτη διακόσμησή τους είναι τυπική για την ομάδα αυτή. Η πτηνόμορφη πρόχους με το μακρύ λαιμό και τα τρία πόδια (εικ. 2.7) κατασκευάστηκε ως προσαρμογή του σχήματος της πρόχου. Το κεφάλο και ο λαιμός είναι συμπαγής και συνεχίζει να είναι πρόχους παρά τις ζωόμορφες προσθήκες. Πολλά από τα πιο δημοφιλή σχήματα που τοποθετούνται στους τάφους ήταν μικρά αγγεία με πώμα. Πρέπει να είχαν πολύτιμα εμπορεύματα που χρησιμοποιούνται σε μικρές ποσότητες. Τα μικρά στρογγυλά αγγεία της εικόνας 2.8 c και d ονομάζονται πυξίδες, οι φόρμες είναι πρώιμες μορφές μίας ομάδας αγγείων που θα συνεχίσουν να κατασκευάζονται και να χρησιμοποιούνται καθ όλη τη διάρκεια της αρχαιότητας. Η παραλλαγή της εικόνας 2. 8 e, έχει δύο δοχεία που φέρουν κωνική βάση. Τα μεγάλα κύπελλα ονομάζονται κύλικες (εικ. 2. 9) και αποτελούνται από δύο δοχεία ή μεγάλα κύπελλα πάνω από μία κωνική βάση. Αυτό το σχήμα διαφέρει κάπως και κάποιες παραλλαγές μοιάζουν με τη Νεολιθική κύλικα από τον Σάλιαγκο (εικ ), οπότε δε χρειάζεται προταθεί καμία ξένη έμπνευση γι αυτό. Αυτού του είδους το αγγείο είναι επίσης αρκετά κοινό στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και κάποιοι μελετητές έχουν υποστηρίξει ότι η άμεση έμπνευση των τύπων της Εποχής του Χαλκού προέρχεται πιθανόν από τη Δυτική Ανατολία. Κανείς δε γνωρίζει τη χρήση των τηγανόσχημων αγγείων. Η εκδοχή της ομάδας Κάμπος έχει ένα ρηχό δοχείο με ίσιες πλευρές και μία επίπεδη βάση με μία κοντή λαβή. Καθώς δε φέρουν ποτέ ίχνη καύσης, είναι βέβαιο ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν πάνω από τη φωτιά, ως μαγειρικά. Έχουν προταθεί πολλές θεωρίες σχετικά με τη χρήση αυτού του αινιγματικού σκεόυς εξαιτίας της διακόσμησης στη βάση, η οποία δε θα φαινόταν αν οι κατασκευαστές το προόριζαν για ένα απλό δοχείο. Λόγω της μορφής του έχει θεωρηθεί πώμα, καθρέφτης, αγαλμάτιο και δοχείο. Η ομοιότητά του με το κωνικό δοχείο με τις λαβές (εικ. 2.8g) υποδεικνύει ότι σε αυτή την πρώιμη περίοδο είναι πιθανόν ένα απλό δοχείο, ωστόσο μέχρι την επόμενη ομάδα, το σχήμα θα έχει αρκετές τροποποιήσεις ώστε να υποδηλώνει ότι ίσως είχε κάποια συμβολική χροιά. Αρκετά νέα σχέδια εμφανίζονται στην ομάδα Κέρος- Σύρος. Η κεραμική διαδίδεται ευρέως εντός του Αιγαιακού χώρου, πράγμα που σημαίνει ότι η αύξηση του εμπορίου ανάμεσα στις περιοχές έχει συμβάλει ουσιαστικά στη ζωή της Πρώιμης

9 Εποχής του Χαλκού. Τα τηγανόσχημα της Κέρου- Σύρου (εικ. 2.11) αναπτύχθηκαν περισσότερο σε σχέση με τα προγενέστερα δείγματα της ομάδας Κάμπος. Τα τοιχώματα έχουν υψωθεί ελαφρώς, η λαβή έχει κατασκευαστεί σαν μία κομψή προβολή ή ως ζευγάρι αιχμών που προεξέχει ομαλά από το αγγείο και η επίπεδη επιφάνεια είχε διακοσμηθεί με κυκλικά σφραγίσματα και άλλα πιο απλά σχέδια με εγχάρακτα σφραγίσματα στον πηλό. Σε πολλά από τα τηγανόσχημα αγγεία απεικονίζονται εγχάρακτα πλοία και περιστασιακά ένα εγχάρακτο τρίγωνο με κάθετη εγκοπή στο χαμηλότερο σημείο, υποδηλώνοντας το ηβικό τρίγωνο, μία πρώιμη δήλωση ανθρωπομορφικών χαρακτηριστικών. Όπως και σε κάποια μαρμάρινα ειδώλια, ο καλλιτέχνης έκανε μικρές προσθήκες για να δημιουργήσει μία μορφή που ήταν κοντά στα όρια μεταξύ του καθαρά σχηματικού και κάτι που θα μπορούσε να αναγνωριστεί ως εικόνα του ορατού κόσμου. Οι απεικονίσεις των πλοίων είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Κάθε ένα έχει υπερυψωμένη πλώρη, μία χαμηλότερη πρύμνη με μία μικρή προεξοχή και ένα έμβλημα (όμοιο με ψάρι που κολυμπάει μπροστά) στην πλώρη. Τα πολλά κουπιά υποδηλώνουν ότι αυτά ήταν ποντοπόρα πλοία. Δε μπορεί κανείς να μετρήσει τα κουπιά και να υποθέσει ότι τα πλοία είχαν αρκετό πλήρωμα, αλλά σίγουρα μπορεί να προταθεί σημαντικό μήκος για αυτά τα πλοία. Ένα από τα πιο ξεχωριστά σχήματα είναι η σαλτσιέρα (εικ. 2.12). Παρότι παραδείγματα έχουν βρεθεί και στην ηπειωτική χώρα και στην Κρήτη, το αγγείο είναι περισσότερο κοινό στις Κυκλάδες. Τα περιγράμματα αυτού του αγγείου ήταν απαλά και κομψά, με το στόμιο να εξέχει από το καμπυλόγραμμο σώμα τοποθετημένο σε μία σταθερή βάση. Το σχήμα θεωρείται ότι αρχικά δημιουργήθηκε κόβοντας μία κολοκύθα με μακρύ λαιμό και αργότερα αντιγράφοντας το σχήμα στον πηλό για να κατασκευάσουν ένα πιο ανθεκτικό αντικείμενο. Εναλλακτικό της κολοκύθας ως πρόποτυπο είναι το μέταλλο, αφού τα στρογγυλεμένα περιγράμματα του σκεύους θα μπορούσαν να έχουν κατασκευαστεί ευκολότερα με τις τεχνικές της μεταλλοτεχνίας. Λίγα παραδείγματα πήλινων αγγείων από το νεκροταφείο της Σύρου προέρχονται από τα πιο παραγωγικά κέντρα, όπου τα πειράματα με σκουρόχρωμες βαφές για διακόσμηση πρόσθεσαν μία νέα διάσταση στα πήλινα αντικείμενα. Ο σκαντζόχοιρος διακοσμήθηκε με αυτό τον τρόπο τόσο ως πλαστικό αγγείο όσο και ως σκεύος (εικ. 2.6). Οι σκουρόχρωμες γραμμές ενισχύουν το σχήμα του μικρού ζώου με το δοχείο ανάμεσα στα μπροστινά του πόδια. Εντείνουν ουσιαστικά το ενδιαφέρον για το αντικείμενο. Η διαφορά ανάμεσα στην κεραμική Κέρου- Σύρου και Καστριού είναι αρκετά έντονη. Τα νέα σχήματα που διαμόρφωσε η ομάδα Καστριού είναι διακριτά, εύκολα αναγνωρίσιμα και αποτελούν ένα σημαντικό σημείο που σηματοδοτεί νέες συνήθειες (και ίσως και νέους ανθρώπους), καθώς τα νέα σχήματα αντικαθιστούν παλαιότερα αγγεία που χρησιμοποιούντο για ανάλογες χρήσεις. Τα νέα αγγεία πόσεως είναι ιδιαίτερα διαφορετικά. Ένα αγγείο πόσης με μία ψηλή μορφή και δύο αντίθετες λαβές ονομάζεται δέπας. Παρότι το δέπας (εικ. 2.13) είναι ένα σχήμα που

10 δεν θα διαρκέσει περισσότερο από την ομάδα Καστριού, την περίοδο της αρχής του, δύο αντίθετες λαβές για ένα αγγείο πόσης, θα χρησιμοποιηθούν στην Ελλάδα ως την κλασική περίοδο, σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα. Το πλεονέκτημα του σχεδιασμού είναι ότι ενθαρρύνει τον οικοδεσπότη να γεμίσει το αγγείο με ποτό και στη συνέχεια να το προσφέρει στον καλεσμένο, ο οποίος μπορεί να το πάρει από την άλλη λαβή. Ένα καίριο χαρακτηριστικό του συγκεκριμένου αγγείου είναι η στρογγυλεμένη βάση του, οπότε δε μπορεί να τοποθετηθεί με τη βάση του μέχρι να αδειάσει όλο του το περιεχόμενο. Άλλα νέα και ξεχωριστά σχήματα είναι ένα κύπελλο με μία λαβή, το οποίο ονομάζεται tankard (εικ.2. 14), κάποιες πρόχοι με πολύ ψηλό στόμιο και μερικά άλλα σχήματα. Όπως και η μεταλλουργία αυτής της φάσης, αυτά τα σχήματα έχουν Ανατολικά παράλληλα. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούσαν τα αντικείμενα στην ομάδα Καστρού είχαν κάποιες σχέσεις με την Ανατολή, είτε επειδή εμπορεύονταν με τις εκεί κοινότητες, είτε επειδή ήρθαν οι ίδιοι ή οι άμεσοι πρόγονοί τους από εκείνες τις περιοχές. Όποια κι αν ήταν η προέλευσή τους, όταν οι άνθρωποι της ομάδας Καστριού εγκαταστάθηκαν στις Κυκλάδες, συχνά κατασκεύαζαν την κεραμική τους από τοπικές πηγές πηλού. Η κεραμική της Φυλακωπής Ι έχει αρκετά αγγεία που διαφέρουν από αυτά της ομάδας του Καστριού. Δεν αποδεικνύεται από συγκεκριμένα στοιχεία ότι οι άνθρωποι που έζησαν στην πρώτη πόλη της Φυλακωπής ήταν νεοφερμένοι στο Αιγαίο και οι καινούριες ομάδες κεραμικής πιθανόν αναπτύχθηκαν από τις παλαιότερες. Ανάμεσα στα κοινά αγγεία είναι και αυτά με το εσωστρεφές χείλος, πρόχοι με έντονο στόμιο, πυξίδες, αποθηκευτικά αγγεία διάφορων σχημάτων και ένα μικρό κλειστό αγγείο που ονομάζεται πτηνόσχημος ασκός. Το πτηνόσχημο (εικ. 2.15) έχει στρογγυλεμένο σώμα και ένα στενό λαιμό που καλύπτεται με στόμιο στο πλάι. Αυτή η ομάδα αγγείων ονομάζονται ασκοί και έχει μία μακρά ιστορία αργότερα στο Αιγαίο. Σε ύστερες περιόδους, ένα αγγείο με μακρύ λαιμό που σχεδιάστηκε ώστε το υγρό να εκχύεται από αυτό αρκετά αργά, πιθανόν θα τα χρησιμοποιούσαν για αρωματικά έλαια για την προστασία από τον ήλιο (όπως οι σύγχρονες λοσιόν μαυρίσματος). Τα πτηνόμορφα αγγεία υποδηλώνουν αόριστα το σχήμα πτηνού αν και οι κατασκευαστές ίσως να μην είχαν σκεφτεί την ομοιότητα. Άλλες Τέχνες Η εισαγωγή των νέων μεταλλουργικών τεχνικών στο Αιγαίο από τους ανθρώπους που χρησιμοποιούσαν την κεραμική της ομάδας του Καστριού, έφεραν νέες τέχνες στην περιοχή, στα μέσα της τρίτης χιλιετίας π.χ. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες καινοτομίες ήταν το διάδημα (ένα αργυρό παράδειγμα που βρέθηκε στο Καστρί, εικ. 2.16). Τα διαδήματα, λεπτά, μακρόστενα και επίπεδα φύλλα μετάλλου, κατασκευάζονται συνήθως από χρυσό ή άργυρο. Τα χρησιμοποιούσαν με κάποιο

11 τρόπο άνθρωποι από διάφορους πολιτισμούς στο Αιγαίο και τη Δυτική Ασία, είτε στο μέτωπο, είτε στα μαλλιά, είτε στα ενδύματα. Οι οπές στο τέλος θα το κρατούσαν στη θέση του, ή θα τις χρησιμοποιούσαν για να το ενώσουν με τον υποστηρικτικό φορέα ενός εύκαμπτου υλικού όπως δέρμα ή ύφασμα. Το αργυρό διάδημα από το Καστρί είναι σπασμένο και μόνο ένα τμήμα του έχει διασωθεί. Παρότι τα περισσότερα διαδήματα είναι απλά, αυτό είναι ασυνήθιστο εξαιτίας της εικονιστικής του διακόσμησης. Έχει μια σειρά μοτίβων με έκτυπη τεχνική και απεικονίζονται ένα έμβλημα που θυμίζει ρόδακα, ένα τετράποδο και μία πτηνόμορφη μορφή με ανυψωμένα χέρια ή πτερύγια. Το διάδημα είναι μοναδικό και τα σχέδιά του υποδηλώνουν ότι όποιος το φορούσε πρόσωπο ιδιαίτερης σημασίας. Σχόλια Τα κινητά έργα τέχνης της Πρώιμης Κυκλαδικής περιόδου είναι σε μεγάλο βαθμό μικρά αντικείμενα που θα μπορούσαν να μεταφερθούν εύκολα, αν η κοινότητα χρειαζόταν να μετακινηθεί. Η αρχιτεκτονική δεν είναι ιδιαίτερα μνημειακή, οι τάφοι είναι μικροί και, εκτός από τα οχυρωματικά τείχη, που είναι έργα κοινοτικά και προϋποθέτουν συντονισμένη εργασία, τα υπόλοιπα τέχνεργα που προορίζονταν για θέαση ή ήταν αντικείμενα επίδειξης απαιτούσαν ελάχιστο κόπο. Με αυτή την παρατήρηση κατά νου, δεν προκαλεί έκπληξη ότι πολλές αρχαιολογικές θέσεις της τρίτης χιλιετίας π.χ. στα νησιά του Αιγαίου είναι σύντομης διάρκειας, οικισμοί μίας ή δύο περιόδων κατοίκησης. Οι κοινότητες της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού είχαν ιδιαίτερους δεσμούς μόνο με το συγκεκριμένο κομμάτι γης που κατοικούσαν και αυτή η «μεταβατική» νοοτροπία στάση πρέπει να επηρέασε τόσο την προθυμία τους για μετακίνηση από τόπο σε τόπο, όσο και την κλίμακα των αρχιτεκτονικών μνημείων και των προσωπικών αντικειμένων. Εντός των παραμέτρων της μικρής κλίμακας τέχνης, οι καλλιτέχνες των Κυκλάδων δημιούργησαν εικόνες με ισχυρή επίδραση στη νεότερη εποχή. Τα δυναμικά σχέδια και τα απαλά περιγράμματα των ειδωλίων της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού έχουν εμπνεύσει αρκετούς σύγχρονους γλύπτες, από τον Brancusi ως τον Henry Moore. Η παιχνιδιάρικη εικόνα ενός σκαντζόχοιρου στην απίθανη πράξη να κρατά μία μικρή φιάλη μπορεί να ευχαριστεί όσους τον αντικρίζουν τώρα, όσο θα κέντριζε το ενδιαφέρον εκείνων που τον πρωτοείδαν. Η υψηλή τέχνη δε χρειάζεται να είναι μνημειακή. Πολλές από τις Κυκλαδίτικες ιδέες οπτικής πρόσληψης και επικοινωνίας είναι ιδιαίτερα «διεθνείς», ώστε αυτό το πρώιμο κεφάλαιο δημιουργικής ενέργειας να εμφανίζει ομοιότητες με τη δική μας εποχή. Μπορούμε, έτσι, να εκτιμήσουμε τα σχήματα, τα εκλεπτυσμένα περιγράμματα και το παιχνιδιάρικο περιστασιακό πνεύμα ακόμα κι αν δε γνωρίζουμε τους συμβολισμούς που κρύβονται πίσω από πολλά από τα καλύτερα τεχνουργήματα της 3 ης χιλιετίας π.χ.

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ Α ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΖΕΛΕΠΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΩ, ΕΡΕΥΝΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου

Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 Η προϊστορική ακρόπολη στο Κορφάρι των Αμυγδαλιών του Πανόρμου της Νάξου Μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή.

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3000-1100π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. - Ο σημαντικότερος οικισμός ήταν η... - Κατά τη 2 η και 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :39 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :09

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :39 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :09 Συνέχεια με τα φυσιοκρατικά ειδώλια {tab=μετακανονικός} Στον τύπο αυτό εντάσσονται ειδώλια που αποτελούν, τυπολογικά, ύστερα δείγματα της παραλλαγής Χαλανδριανής αλλά παρεκκλίνουν από αυτόν στην διάταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγικά: ΟΡΙΣΜΟΣ: Με τον όρο μυκηναϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της ΎστερηςΕποχήςτουΧαλκούαπότο1600-1100 π. Χ. που αναπτύχθηκε κυρίως στην κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) (συνέχεια) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :47 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :16

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :47 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 Περισσότεροι από 28 αθηναϊκοί τάφοι ανήκουν στην εποχή αυτή: οκτώ στη βόρεια κλιτύ του Αρείου Πάγου, 12 στην περιοχή του Κεραμεικού (όλοι, εκτός από έναν, στη νότια όχθη του Ηριδανού) και τουλάχιστον οκτώ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Προνεολιθική και Νεολιθική Κύπρος

Προνεολιθική και Νεολιθική Κύπρος Προνεολιθική και Νεολιθική Κύπρος Προνεολιθική Περίοδος ή Φάση Ακρωτηρίου: 11000/10000 8200 π.χ. Νεολιθική Περίοδος: 8200 3900/ 3700 π.χ. Ακεραμεική Νεολιθική: 8200 5500 π.χ. Πρωτοκεραμεική Νεολιθική («lacuna»

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 2012 παντέχνου πυρός σέλας: λαμπερές ιστορίες φωτιάς. Χρήστος Ν. Κλείτσας

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 2012 παντέχνου πυρός σέλας: λαμπερές ιστορίες φωτιάς. Χρήστος Ν. Κλείτσας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΙΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Μεταλλουργία Πρώιμη Εποχή Χαλκού 3.200 2.000 π.χ. Αντίθετα με την Νεολιθική, στην Πρώιμη Χαλκοκρατία επισημαίνονται: 1) συχνότερες μεταλλουργικές δραστηριότητες. 2)παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από Χαλκολιθική σε Εποχή του Χαλκού ή Πολιτισμός της Φιλιάς: /2300 π.χ. Πρώιμη Χαλκοκρατία ή Πρωτοκυπριακή Περίοδος: π.χ.

Μετάβαση από Χαλκολιθική σε Εποχή του Χαλκού ή Πολιτισμός της Φιλιάς: /2300 π.χ. Πρώιμη Χαλκοκρατία ή Πρωτοκυπριακή Περίοδος: π.χ. Μετάβαση από Χαλκολιθική σε Εποχή του Χαλκού ή Πολιτισμός της Φιλιάς: 2400 2350/2300 π.χ. Πρώιμη Χαλκοκρατία ή Πρωτοκυπριακή Περίοδος: 2300 1900 π.χ. Πρωτοκυπριακή Ι: 2300 2100 π.χ. Πρωτοκυπριακή ΙΙ: 2100

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική Ευρυδίκη Κεφαλίδου Η κεραμική είναι το πολυπληθέστερο και πιο συχνό αρχαιολογικό αντικείμενο. Με τη βοήθεια της κεραμικής: α) εντοπίζουμε μια αρχαιολογική θέση β) χρονολογούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Κύπρος Ένα νησί ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση

Κύπρος Ένα νησί ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση Κύπρος Ένα νησί ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση Ο Πολιτισμός της Φιλιάς (2400/2350-2300 π.χ.) Πρωτοκυπριακή Περίοδος (2300-1900 π.χ.) Μεσοκυπριακή Περίοδος (1900-1650/1600 π.χ) Ο Πολιτισμός της Φιλιάς Μετάβαση

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός πολιτισμός. Η ακμή του κρητομινωικού πολιτισμού παρουσιάζεται μεταξύ του 1900 και του 1450 π. Χ.

Μινωικός πολιτισμός. Η ακμή του κρητομινωικού πολιτισμού παρουσιάζεται μεταξύ του 1900 και του 1450 π. Χ. Μινωικός πολιτισμός Η ακμή του κρητομινωικού πολιτισμού παρουσιάζεται μεταξύ του 1900 και του 1450 π. Χ. Μινωικός πολιτισμός Στην ανάπτυξή του συντέλεσαν το εύκρατο - θερμό κλίμα, το εύφορο έδαφος, η μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Καστρί Σύρου. Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία π.χ.

Καστρί Σύρου. Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία π.χ. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ακαδημαϊκό έτος: 2014-2015 Φιλοσοφική Σχολή Εξάμηνο: Η Τμήμα Ιστορίας- Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Μάθημα: Το νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Την Πέμπτη 16 Ιανουαρίου ξεκινήσαμε το πρωί από τα Τρίκαλα για την διήμερη εκδρομή που είχε οργανώσει το σχολείο μας με προορισμό την Αθήνα. Όλοι ανυπομονούσαμε γι αυτήν την

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκός πολιτισμός η τέχνη Η μυκηναϊκή τέχνη διαμορφώθηκε υπό την άμεση επίδραση του μινωικού πολιτισμού. Μετά την παρακμή της μινωικής Κρήτης

Μυκηναϊκός πολιτισμός η τέχνη Η μυκηναϊκή τέχνη διαμορφώθηκε υπό την άμεση επίδραση του μινωικού πολιτισμού. Μετά την παρακμή της μινωικής Κρήτης Μυκηναϊκός πολιτισμός η τέχνη Η μυκηναϊκή τέχνη διαμορφώθηκε υπό την άμεση επίδραση του μινωικού πολιτισμού. Μετά την παρακμή της μινωικής Κρήτης (αρχές του 14ου αι. π.χ.) διαφαίνεται μια απελευθέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις Κυκλάδες και το αμυντικό της σύστημα»

ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις Κυκλάδες και το αμυντικό της σύστημα» Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ελευθερία Καραμήτρου ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Η3η χιλιετία π.χ., περίοδος γνωστή και ως Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή ως Πρώιμη Χαλκοκρατία,

Η3η χιλιετία π.χ., περίοδος γνωστή και ως Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή ως Πρώιμη Χαλκοκρατία, ΚΟΡΦΑΡΙ ΤΩΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΩΝ (ΠΑΝΟΡΜΟΣ) ΝΑΞΟΥ. ΜΙΑ ΟΧΥΡΩΜΕΝΗ ΠΡΩΤΟΚΥ Κ Λ ΑΔΙΚ Η ΑΚ Ρ ΟΠΟΛΗ Αναστασία Αγγελοπούλου Εισαγωγ ή Η3η χιλιετία π.χ., περίοδος γνωστή και ως Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή ως Πρώιμη Χαλκοκρατία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Οικισμός αρχαιότερης και μέσης νεολιθικής στα Ρεβένια Κορινού. Πρώτα αποτελέσματα της μελέτης της κεραμικής.

Οικισμός αρχαιότερης και μέσης νεολιθικής στα Ρεβένια Κορινού. Πρώτα αποτελέσματα της μελέτης της κεραμικής. Ντ. Ούρεμ-Κώτσου, Ά. Παπαϊωάννου, T. Silva, Φ. Αδακτύλου, Μ. Μπέσιος Οικισμός αρχαιότερης και μέσης νεολιθικής στα Ρεβένια Κορινού. Πρώτα αποτελέσματα της μελέτης της κεραμικής. Στην εργασία αυτή επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Το ανάκτορο της Ζάκρου Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου Το ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου βρίσκεται στο ΝΑ άκρο της Κρήτης στον ομώνυμο ευρύχωρο όρμο. Η θέση ήταν γνωστή από τον 19 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΛΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΩΠΗΣ

ΜΗΛΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΩΠΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΗΛΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΩΠΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΜΑΡΙΝΑ ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗ Α.Μ: 9185 ΜΑΘΗΜΑ: ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3 η ΧΙΛΙΕΤΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σφραγίδες και σφραγιστική δραστηριότητα στα νησιά του Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. Μαστρογιαννόπουλος Λάμπρος Αρ.

Σφραγίδες και σφραγιστική δραστηριότητα στα νησιά του Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. Μαστρογιαννόπουλος Λάμπρος Αρ. Σφραγίδες και σφραγιστική δραστηριότητα στα νησιά του Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ Μαστρογιαννόπουλος Λάμπρος Αρ.Μητρώου: 10114 Η Νεολιθική Περίοδος Η σφραγιδογλυφία είναι γνωστή στον ελλαδικό χώρο

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3 Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία Μάθημα 3 Τα αρχιτεκτονικά σύμβολα αποτελούν μια διεθνή, συγκεκριμένη και απλή γλώσσα. Είναι προορισμένα να γίνονται κατανοητά από τον καθένα, ακόμα και από μη ειδικούς.

Διαβάστε περισσότερα

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ.

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ. Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/1600 1100/1050 π.χ. Υστεροκυπριακή Ι: 1650/1600-1450 π.χ. (ΥΚ ΙΑ:1650/1600-1500 π.χ. και ΥΚΙΒ: 1500-1450 π.χ.) Υστεροκυπριακή ΙΙ: 1450-1200 π.χ. (ΥΚΙΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Οι πυραμίδες είναι τάφοι για τους βασιλιάδες της Αιγύπτου, τους Φαραώ. Σκοπός της πυραμίδας ήταν να «στεγάσει» το νεκρό Φαραώ κατά τη διάρκεια της

Οι πυραμίδες είναι τάφοι για τους βασιλιάδες της Αιγύπτου, τους Φαραώ. Σκοπός της πυραμίδας ήταν να «στεγάσει» το νεκρό Φαραώ κατά τη διάρκεια της ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ Οι πυραμίδες είναι τάφοι για τους βασιλιάδες της Αιγύπτου, τους Φαραώ. Σκοπός της πυραμίδας ήταν να «στεγάσει» το νεκρό Φαραώ κατά τη διάρκεια της μεταθανάτιας ζωής του. Οι αρχαιολόγοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ : Π.Χ. ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ : Π.Χ. ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ : 1600 1100 Π.Χ. ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1 ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ : Ο ΠΡΩΤΟΣ ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Χώρος : ηηπειρωτικήελλάδααπότηθεσσαλίαωςτην Πελοπόννησο Τα φύλα

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Το καράβι της Κερύνειας

Το καράβι της Κερύνειας Το καράβι της Κερύνειας Το αρχαίο Καράβι της Κερύνειας Το 300π.Χ. το αρχαίο εμπορικό πλοίο ξεκινούσε από τη Σάμο απ όπου φόρτωσε κρασί. Αφού πέρασε από τα νησιά Κω και Ρόδο και πήρε αμφορείς ταξίδευε προς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008)

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Με την αρχή της ΕΧ παρατηρείται μια αλλαγή στη συμβολική έκφραση των προϊστορικών κοινοτήτων στο βόρειο

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 2 Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους Ομάδα 2 Οι Θεές των Όφεων Η ενδυμασία στους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΣΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ

ΔΥΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΣΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ ΔΥΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΣΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ Ήταν απόφαση του Heinrich Schliemann να ανασκάψει στον λόφο του Hisarlik το 1870 σε μια προσπάθεια να αποδείξει ότι ο επικός μύθος του Ομήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η προέλευση του Sketchpad 1

Η προέλευση του Sketchpad 1 Η προέλευση του Sketchpad 1 Το The Geometer s Sketchpad αναπτύχθηκε ως μέρος του Προγράμματος Οπτικής Γεωμετρίας, ενός προγράμματος χρηματοδοτούμενου από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΝSF) υπό τη διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδικός πολιτισμός ειδώλια

Κυκλαδικός πολιτισμός ειδώλια Κυκλαδικός πολιτισμός ειδώλια Επιλογή διαφανειών από το διδακτικό σενάριο της φιλολόγου Μαρίας Παπαλεοντίου, που διατίθεται πλήρες στον ιστότοπο: www.pi.ac.cy/pi/files/epimorfosi/ekpaid.../kykladikos_politismos.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 1 ο φύλλο αξιολόγησης 1. Κάντε τη διάκριση μεταξύ δύναμης και πίεσης. 2. Γιατί οι δεξαμενές που τροφοδοτούν με νερό τους οικισμούς βρίσκονται ψηλά; 3. Ποια σχέση έχει ο όγκος ενός

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Νεολιθική εποχή στην Ελλάδα - Νεότερη και Τελική Νεολιθική (5300 π.χ π.χ.)

Νεολιθική εποχή στην Ελλάδα - Νεότερη και Τελική Νεολιθική (5300 π.χ π.χ.) Προϊστορικές Κοινωνίες Νεολιθική εποχή στην Ελλάδα - Νεότερη και Τελική Νεολιθική (5300 π.χ. 3200 π.χ.) Ντούσκα Ούρεµ-Κώτσου durem@hist.auth.gr Νεότερη Νεολιθική στην Ελλάδα Η Νεότερη νεολιθική, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ O ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΚΕΜΠΡΙΤΖ, ΑΦΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΝΕΡΑ ΔΙΑΤΥΠΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΩΣ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΛΛΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ..!!! Κομμάτια έκαναν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Η Τυπολογική και Χρονολογική Εξέλιξη των Πρωτοκυκλαδικών Ειδωλίων βάσει Ευρημάτων Γνωστής Ανασκαφικής Προέλευσης

Η Τυπολογική και Χρονολογική Εξέλιξη των Πρωτοκυκλαδικών Ειδωλίων βάσει Ευρημάτων Γνωστής Ανασκαφικής Προέλευσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ - ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Η Τυπολογική και Χρονολογική Εξέλιξη των Πρωτοκυκλαδικών Ειδωλίων βάσει Ευρημάτων Γνωστής Ανασκαφικής Προέλευσης Μάθημα: Το Νησιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ. Δρ Δημήτρης Γ. Μυλωνάς

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ. Δρ Δημήτρης Γ. Μυλωνάς Π ΜΩΚ Δρ Δημήτρης Γ. Μυλωνάς Π ΜΩΚ ΓΩΜΚ Δρ Δ.Γ. Μυλωνάς 2 Π ΜΩΚ Δρ Δ.Γ. Μυλωνάς 3 Π ΜΩΚ Υπομυκηναϊκή Περίοδος, 1100 1050/1025 π.. Πρωτογεωμετρική Περίοδος, 1050 900 π.. Γεωμετρική Περίοδος, 900 700 π..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ. Δρ Δημήτρης Γ. Μυλωνάς

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ. Δρ Δημήτρης Γ. Μυλωνάς Π ΜΩΚ Δρ Δημήτρης Γ. Μυλωνάς Π ΜΩΚ ΛΖΥ Δρ Δ.Γ. Μυλωνάς 2 Π ΜΩΚ Δαίδαλος νατολή ιγαίο νατολίζουσα τέχνη Κρήτη Δρ Δ.Γ. Μυλωνάς 3 Π ΜΩΚ τα μέσα του 9ου αι. π.. επέκταση πέρα από τα όρια του ιγαίου, αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΜΑΘΗΜΑ: Ο πολιτισμός του Β.Α. Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. (ΑΠΡ 528)

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ. Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!!

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ. Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!! ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!! ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ADURO Asgård ΜΟΝΤΕΛΟ Σελίδα Asgård 1 3 Asgård

Διαβάστε περισσότερα

Προανακτορική Κρήτη Γιάννης Παπαδάτος

Προανακτορική Κρήτη Γιάννης Παπαδάτος Προανακτορική Κρήτη Η ανάδυση του Μινωικού Πολιτισμού Γιάννης Παπαδάτος Επίκουρος Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Χρονολογικό Πλαίσιο Τελική Νεολιθική

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1 Χρυσή νεκρική προσωπίδα, γνωστή ως «προσωπίδα του Αγαμέμνονα», 16 ος αι. π.χ., Μυκήνες, Ταφικός Κύκλος Α, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εθνικό 2 Επιτύμβια στήλη από πωρόλιθο με ανάγλυφη παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Εισαγωγή Οι εργασίες πεδίου στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά, στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι, Ιεράπετρα), διήρκεσαν 6 εβδομάδες, ενώ ακολούθησε

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος

1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος Επίδραση από τέχνη Ανατολής και Αιγύπτου μνημειακοί ναοί Πέτρα, μάρμαρο Το σχήμα θυμίζει μέγαρο ΜΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

401 LW12 Πρωτεύουσα Γυναικεία Πουκαμίσα 24 Kingsmill 210 g Μαύρο, Μπλέ σκούρο, Λευκό XS - 3XL Λιλά S - XXL LW13 Μοντέρνα Πουκαμίσα 24

401 LW12 Πρωτεύουσα Γυναικεία Πουκαμίσα 24 Kingsmill 210 g Μαύρο, Μπλέ σκούρο, Λευκό XS - 3XL Λιλά S - XXL LW13 Μοντέρνα Πουκαμίσα 24 400 Συλλογή για Γυναίκες Αυτή η αποκλειστική σειρά ενδυμάτων εργασίας για γυναίκες έχει σχεδιαστεί για άνεση και στυλ. Το υψηλής ποιότητας ύφασμα Kingsmill κόβεται για να δώσει μια κολακευτική τακτοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Αμοργός κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού: Πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία και ειδώλια

Η Αμοργός κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού: Πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία και ειδώλια ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 2017 Η Αμοργός κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού: Πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία και ειδώλια ΜΑΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραδείγματα σφραγιδολίθων πριν την Υστεροκυπριακή περίοδο είναι περιορισμένα σε αριθμό και το δημοφιλές σχήμα είναι το ορθογώνιο πλακίδιο.

Τα παραδείγματα σφραγιδολίθων πριν την Υστεροκυπριακή περίοδο είναι περιορισμένα σε αριθμό και το δημοφιλές σχήμα είναι το ορθογώνιο πλακίδιο. Σφραγιδογλυφία Τα παραδείγματα σφραγιδολίθων πριν την Υστεροκυπριακή περίοδο είναι περιορισμένα σε αριθμό και το δημοφιλές σχήμα είναι το ορθογώνιο πλακίδιο. Κατά την ΥΚΙ φάση ο αριθμός των σφραγίδων είναι

Διαβάστε περισσότερα

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που

διάστημα κατασκευής αυτών των αγγείων περιορίζεται σε δύο έως τρεις γενιές. Ως προς τη χρονολόγησή της βασιζόμαστε στα κεραμικά συνευρήματα που ΠΕΡΙΛΗΨΗ H διδακτορική διατριβή με θέμα: «Σύγκλιση Απόκλιση. Έρευνα & Συνεισφορά στην τοπική κεραμική της Περιφέρειας Αρμένων-Ρεθύμνου και στην Κεραμική Παραγωγή της Κρήτης κατά τον 14 ο και 13 ο π. Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία ΠΩΣ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΤΗΣ ΚΙΘΑΡΑΣ. 7ο Λύκειο Καλλιθέας Σκαρλάτος Βασίλης Α4

Τεχνολογία ΠΩΣ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΤΗΣ ΚΙΘΑΡΑΣ. 7ο Λύκειο Καλλιθέας Σκαρλάτος Βασίλης Α4 Τεχνολογία ΠΩΣ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΤΗΣ ΚΙΘΑΡΑΣ 7ο Λύκειο Καλλιθέας Σκαρλάτος Βασίλης Α4 Από τα παλιά χρόνια η κιθάρα χρησιμοποιούνταν ως μέσο ψυχαγωγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ , Ω Ω Ω TMHMA Ω Ω Ω ες τη λύση! ύσεις των δραστηριοτήτων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης µουσική και ο χορός στην αρχαία λλάδα εριεχόμενα ραστηριότητες γνώσεων ραστηριότητα : ο κουίζ της μουσικής... ραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά»

Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά» Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά» Τα αίτια και κίνητρα των ανακαλύψεων Η αναζήτηση νέων εμπορικών δρόμων προς την Ανατολή Επιθυμία για τα αγαθά της Ανατολής (μεταξωτά

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκός Πολιτισμός

Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΥΠΥΡΓΕ ΠΛΤΣΜΥ, ΠΑΕΑΣ ΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΚΗ ΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΤΗΤΩΝ ΚΑ ΠΛΤΣΤΚΗΣ ΚΛΗΡΝΜΑΣ ΕΥΘΥΝΣΗ ΜΥΣΕΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΕΥΤΚΩΝ ΠΡΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑ ΕΠΚΝΩΝΑΣ Μυκηναϊκός Πολιτισμός ες τη λύση! Λύσεις των δραστηριοτήτων ΠΕΡΕΧΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ.

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ Βασιλικοί Παίδες για Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα μαθη τές Δ -Στ Τάξης Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: Μινωικός Πολιτισμός(3.000-1420) Μυκηναϊκός Πολιτισμός(1.600-1.100) Αρχαϊκή Εποχή(800-500)

Διαβάστε περισσότερα

Εποχή του Χαλκού (3.000 π.χ π.χ.) Μιχαέλα Αλεξανδρίδη

Εποχή του Χαλκού (3.000 π.χ π.χ.) Μιχαέλα Αλεξανδρίδη Εποχή του Χαλκού (3.000 π.χ. 1.100 π.χ.) Μιχαέλα Αλεξανδρίδη Εποχή του Χαλκού Εποχή του Χαλκού Λαοί και πολιτισμοί της Εγγύς Ανατολής Αρχαίοι Ελληνικοί Πολιτισμοί Κυκλαδικός Πολιτισμός Μινωικός Πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα