Η ΑΓΩΓΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΓΩΓΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ"

Transcript

1 Η ΑΓΩΓΗ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Στις σύγχρονες πλουραλιστικές δημοκρατικές κοινωνίες η προσωπική αυτονομία προβάλλεται ως η πρώτη αρχή και ένας από τους κυριότερους στόχους του ιδεώδους της φιλελεύθερης αγωγής. Συγκεκριμένα υποστηρίζεται ότι, ενώ η παραδοσιακή αγωγή είναι εμποτισμένη με πνεύμα αυταρχισμού και αυθεντίας, η προοδευτική αγωγή στηρίζεται στο σεβασμό της διανοητικής ακεραιότητας του παιδιού και στην αποδοχή της ικανότητάς του για αυτό-προσδιορισμό και αυτό-αξιολόγηση, με βάση ένα αξιολογικό σύστημα θεμελιωμένο στη δική του ελεύθερη επιλογή. Έτσι κάθε τι που θεωρείται ότι αποτελεί εμπόδιο προς την κατεύθυνση αυτή χαρακτηρίζεται ως δογματισμός. Η παρούσα εισήγηση έχει ως κύριο στόχο να διερευνήσει, με κριτικό πνεύμα, το θέμα της αυτονομίας του παιδιού στα πλαίσια της οικογενειακής ανατροφής και στο χώρο της σχολικής αγωγής. Το θέμα της αυτονομίας σήμερα αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα, λόγω της παγκοσμιοποίησης, των ραγδαίων εξελίξεων στον τομέα της γνώσης (Internet, πληροφορική) και της πολυπολιτισμικότητας που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, είναι απαραίτητο να προηγηθεί μια σύντομη εννοιολογική ανάλυση του όρου «προσωπική αυτονομία» και των χαρακτηριστικών που την προσδιορίζουν.

2 Ι. Προσωπική αυτονομία και τα χαρακτηριστικά που την προσδιορίζουν Επειδή η αυτονομία στην παρούσα εισήγηση αποτελεί το πρίσμα κάτω από το οποίο θα εξετάσουμε την αγωγή, κρίνεται ως αναγκαίο να διευκρινιστούν τα εξής: πρώτον, πώς κατανοήθηκε η «προσωπική αυτονομία» με την ακραία της μορφή, δεύτερον, πώς θα πρέπει να νοείται για να είναι εφικτή και τρίτον ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά που την προσδιορίζουν. Συνήθως η αυτονομία νοείται ως μια ικανότητα να σκέπτεται και να ενεργεί κανείς με τρόπους, οι οποίοι προσδιορίζονται από τον ίδιο του τον εαυτό, ανεξάρτητα από εξωτερικές καταστάσεις ή επιδράσεις άλλων προσώπων. Ειδικότερα, αυτονομία σημαίνει ότι κάθε πρόσωπο διαμορφώνει και δομεί τη ζωή του με το δικό του τρόπο, και όχι με κριτήρια τα οποία του επιβάλλουν αυθεντίες. Δύο είναι οι βασικές έννοιες που συνιστούν τον πυρήνα της ακραίας προσωπικής αυτονομίας. Η έννοια του «αυτόπροσδιορισμού» και η έννοια της «αυτό-αξιολόγησης», όπως προβάλλεται από τον αποκαλούμενο «ιεραρχικό μοντέλο». Εδώ η προσωπική αυτονομία ισοδυναμεί με την ελεύθερη βούληση, δηλ. τις ισχυρές επιθυμίες που παρακινούν ένα πρόσωπο να ενεργεί με ποικίλους τρόπους. Οι διαδικασίες με τις οποίες το πρόσωπο αυτό προσδιορίζει την ταυτότητά του ή αξιολογεί τον εαυτό του, για να είναι προσδιοριστικές της προσωπικής του αυτονομίας, χρειάζεται να μείνουν ανεξάρτητες από εξωτερικές επιδράσεις. Με άλλα λόγια, η διαδικασία του αυτο-προσδιορισμού πρέπει να είναι πλήρως ριζωμένη στις αυτόνομες πράξεις της βούλησης, ενώ η 2

3 διαδικασία της αυτοαξιολόγησης να μην έχει καμία κοινωνική εξάρτηση. Αυτό σημαίνει ότι τα κανονιστικά κριτήρια της αυτόαξιολόγησης βρίσκονται μέσα στο ίδιο το αυτόνομο πρόσωπο, το οποίο αξιολογεί και καθοδηγεί τον εαυτό του με βάση ένα αξιολογικό σύστημα, που δεν προέρχεται από κάποια εξουσία, αλλά είναι θεμελιωμένο στη δική του ελεύθερη επιλογή. Η σύντομη αυτή ανάλυση δείχνει καθαρά πόσο εγωκεντρική, αντικοινωνική και εξωπραγματική είναι η ακραία προσωπική αυτονομία, τουλάχιστον, όπως αυτή είναι διατυπωμένη στο «ιεραρχικό μοντέλο». Η κοινωνία μέσα στην οποία ζει το κάθε άτομο διέπεται από ένα δεδομένο κύκλο κοινωνικών κανόνων και κοινών αρχών, επάνω στους οποίους θεμελιώνεται η αυτό-αξιολόγησή του. Λόγω της κοινωνικής αυτής εξάρτησης το αξιολογικό του σύστημα προσδιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το αξιολογικό σύστημα της κοινότητάς του. Επομένως είναι εξωπραγματικός ο ισχυρισμός ότι ο καθένας αξιολογεί τον εαυτό του ανεξάρτητα από τους κοινωνικούς κανονιστικούς κανόνες. Αλλά και ο τρόπος με τον οποίο ένα πρόσωπο διαμορφώνει και προσδιορίζει την ταυτότητά του, στηρίζεται στην ύπαρξη της κοινωνικής διαδικασίας, μέσα στο πλαίσιο του κοινωνικού «γίγνεσθαι». Σύμφωνα με τον γνωστό φιλόσοφο και κοινωνικό ψυχολόγο G. Mead, η οργανωμένη κοινωνική ομάδα, που χαρακτηρίζεται ως «γενικευμένο άλλο», είναι ο σπουδαιότερος παράγοντας αυτό-προσδιορισμού. Όπως δε, πολύ εύστοχα, παρατηρεί ο S. Cuypers : «παραδόξως, ένας πρέπει να κοιτάξει 3

4 «στα μάτια τον άλλον» προκειμένου να δει την αληθινή αξία του εαυτού του». Όσον αφορά ειδικά στη λογική αυτονομία, το βασικό σφάλμα εντοπίζεται στο γεγονός ότι σχεδόν απολυτοποιεί και αυτονομεί τη λογική πλευρά της ανθρώπινης φύσης, αγνοώντας τη συναισθηματική, ηθική και πνευματική της διάσταση. Η λογικότητα της σκέψης, η οποία είναι το επιστέγασμα μιας μακρόχρονης προσπάθειας του όλου ανθρώπου κατά την αναπτυξιακή του πορεία, για να κατανοηθεί σωστά, πρέπει να εξετάζεται μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της ψυχικής του ζωής. Ο άνθρωπος σε καμιά περίπτωση δε λειτουργεί ως καθαρός νους. Ο ανθρώπινος νους, όταν επιτελεί το έργο του, δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από την υπόλοιπη ύπαρξη, αλλά μέσα σ αυτή και δια μέσου αυτής. Γι αυτό το λόγο ο άνθρωπος, ως πνευματική ύπαρξη, την ώρα που σκέπτεται, ταυτόχρονα και συναισθάνεται και θέλει και φαντάζεται. Παρά ταύτα, θα ήταν σφάλμα, αν η αδυναμία να επιτευχθεί μια εξιδανικευμένη λογική αυτονομία οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι η λογική αυτονομία οποιασδήποτε μορφής είναι μια αυταπάτη. Η φράση «είμαι ένα πρόσωπο» συνδέεται εννοιολογικά και πραγματικά με την ικανότητα του λογικού ανθρώπου να ενεργεί κατά προαίρεση, προσδιορίζοντας έτσι την πορεία του ίδιου του εαυτού του, σύμφωνα με τις δικές του επιλογές και κατά τρόπο ελεύθερο και υπεύθυνο. 4

5 Εκείνο που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα είναι μια «φυσιολογική» λογική αυτονομία. Ο προσδιοριστικός όρος «φυσιολογική» είναι δηλωτικός των ορίων μέσα στα οποία είναι δυνατόν η λογική αυτονομία να ασκεί το έργο της, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι αποβάλλει τον προσωπικό, δημιουργικό και ελεύθερο χαρακτήρα της. Η λογική σκέψη κατά την προσπάθειά της να κατακτήσει τη γνώση, αναπτύσσει επίπονη και δημιουργική δραστηριότητα. Γι αυτό το λόγο πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να βρουν τρόπους διαφυγής από το δύσκολο έργο του «λογικώς σκέπτεσθαι», καταφεύγοντας σε υποκατάστατα, όπως για παράδειγμα στην τυφλή υπακοή, την άλογη πίστη, την άκριτη και απροβλημάτιστη αποδοχή ιδεών για βασικά ζητήματα ζωής. Επομένως, δικαιολογημένα, κάθε προσπάθεια να παρεμποδισθεί η αύξηση προς τη φυσιολογική λογική αυτονομία, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως δογματισμός. Προκειμένου όμως να εξηγήσουμε πληρέστερα πώς εννοούμε τη σωστή κατανόηση της «προσωπικής αυτονομίας», κρίνεται σκόπιμο να επισημάνουμε ορισμένα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα, που αποδίδουν κατά τη γνώμη μας το πραγματικό της νόημα. Πρώτον, η προσωπική αυτονομία είναι ένα ιδεώδες προς το οποίο το άτομο αποβλέπει είναι ένας στόχος ο οποίος επιτυγχάνεται με προσεκτικά βήματα, με καταβολή έντονης και συνεχούς προσπάθειας, στην οποία συμμετέχει το όλο εγώ. Εκείνο δηλ. που 5

6 πράγματι συμβαίνει είναι μια σταδιακή αύξηση προς την αυτονομία. Δεύτερον, αυταπατάται εκείνος που πιστεύει ότι μπορεί να την επιτύχει σε απόλυτο βαθμό. Το ότι αυτό είναι η πραγματικότητα αποδεικνύεται από ορισμένα αντικειμενικά και ολοφάνερα γεγονότα της ζωής. Είναι γεγονός ότι ο κάθε άνθρωπος κινείται και ενεργεί μέσα σε ένα ορισμένο πλαίσιο, που προσδιορίζεται από το παρελθόν και το περιβάλλον, τα οποία δεν είναι της δικής του εκλογής. Ο ρόλος της κληρονομικότητας είναι προσδιοριστικός των προδιαθέσεών του, ενώ το δεδομένο κοινωνικο-πολιτιστικό περιβάλλον προσφέρει τους κανόνες και τις αξίες, που επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις επιλογές του και περιορίζουν την ικανότητά του να ρυθμίζει απολύτως ελεύθερα τη ζωή του. Αν σ αυτά προστεθεί η αδυναμία και το πεπερασμένο της ανθρώπινης φύσης, τότε πλέον, μπορεί κανείς αιτιολογημένα να υποστηρίξει ότι η προσωπική αυτονομία επιτυγχάνεται σε περιορισμένο βαθμό και ποικίλλει από άτομο σε άτομο. Όμως, το πιο χαρακτηριστικό και διακριτικό γνώρισμα της προσωπικής αυτονομίας είναι ο κριτικός στοχασμός, με βάση τον οποίο ο καθένας οδηγείται σε προσωπικό επίπεδο και αιτιολογημένα στις επιλογές του και συνέχεια στις κατάλληλες ενέργειες. Είπαμε ότι εξωτερικά περιστατικά δημιουργούν στον καθένα τάσεις και επιθυμίες και τον παρωθούν σε ορισμένες ενέργειες. Με τον κριτικό στοχασμό μπορούμε να αποκτούμε συνείδηση των περιστατικών αυτών, να είμαστε ικανοί να τα αξιολογούμε και να ενεργούμε ανάλογα. Αυτό σημαίνει ότι 6

7 συνειδητά και εγνωσμένα ελέγχουμε οι ίδιοι τα περιστατικά, για να κάνουμε επιλογές και να πάρουμε αποφάσεις. Όπως εύστοχα παρατηρεί ο R. Norman «η αυτονομία δεν είναι μια ικανότητα που βρίσκεται έξω από την κοινωνική κατάσταση κάποιου... Η λογική δραστηριότητα δεν είναι εκείνη που προσπαθώ να απομονώσω τον εαυτό μου από όλες αυτές τις αξίες, αλλά εκείνη που προσπαθώ να κρίνω ποιες είναι οι πιο θεμελιακές και ποιες οι πιο επιφανειακές και επομένως ίσως οι πιο αμφισβητούμενες». ii. Η αυτονομία του παιδιού στα πλαίσια της οικογενειακής ανατροφής Όλες οι ψυχολογικές και κοινωνιολογικές θεωρίες προβάλλουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τον πρωταγωνιστικό ρόλο του οικογενειακού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού. Οι επιδράσεις των γονέων είναι πολύπλευρες και ισχυρές, αφού το παιδί κατ ανάγκην εξαρτάται άμεσα από αυτούς, σε μια ηλικία μάλιστα που έχει εύπλαστο χαρακτήρα και θεμελιώνονται οι βασικές πλευρές της ανάπτυξής του δηλ. η γνωστική, συναισθηματική, κοινωνική και ηθική. Το παιδί, ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια της ζωής του, χρειάζεται βασικά πράγματα, όπως αγάπη, γονεϊκή συμπεριφορά με σταθερότητα και συνεχή ηθική εκπαίδευση, γλώσσα, στοιχεία δηλ. που συγκροτούν μια αποδεκτή μορφή «αρχικού πολιτισμού». Μέσα σ αυτό το πλαίσιο του δημιουργείται ένα αίσθημα 7

8 ασφάλειας, ενώ παράλληλα αποκτά τις πολύ σημαντικές πρώτες του κοινωνικές εμπειρίες. Η ιδιαίτερη δυναμική του «αρχικού πολιτισμού» δεν αφορά μόνο το παρόν αλλά, και αυτό είναι το σημαντικότερο, έχει και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, αφού σ ένα σημαντικό βαθμό προσδιορίζει και τις μελλοντικές στάσεις και συμπεριφορές του ατόμου. Όμως, παρά ταύτα, αυτή η σταθερότητα και συνοχή του «αρχικού πολιτισμού» στη συνείδηση του παιδιού σταδιακά χάνει μέρος από τη δύναμή της, καθώς αναπτύσσονται οι γνωστικές ικανότητες και η κριτική στάση απέναντί τους. Η νέα αυτή πραγματικότητα εκδηλώνεται με τη μορφή ερωτήσεων, αμφισβητήσεων ή και απόρριψης ορισμένων πτυχών αυτού του πολιτισμού. Λαμβανομένου λοιπόν υπόψη του αναγκαίου, του αναπόφευκτου και του δυναμικού χαρακτήρα του «αρχικού πολιτισμού», καθώς και της σταδιακής αμφισβήτησής του από το παιδί, δημιουργούνται ορισμένα ερωτήματα, όταν βεβαίως εξετάζει κανείς το θέμα κάτω από το πρίσμα της μελλοντικής προσωπικής του αυτονομίας. Τα ερωτήματα αυτά γίνονται ιδιαίτερα έντονα και παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον, όταν πρόκειται για τη θρησκευτική ανατροφή και μάλιστα στη σημερινή εποχή. Συγκεκριμένα, ποια μορφή πρέπει να έχει ένας «αρχικός πολιτισμός» για να είναι αποδεκτός από ένα φιλελεύθερο πρόσωπο; Είναι αποδεκτή η μύηση του παιδιού σε οποιοδήποτε περιεχόμενο ή μήπως ορισμένα από αυτά θα πρέπει να αποκλείονται ή έστω να αναβάλλονται για αργότερα; Είναι δηλ. δυνατόν να δίνεις στο παιδί μια θρησκευτική ανατροφή, στο αρχικό αυτό στάδιο, η οποία δεν θα παρεμποδίσει τη σταδιακή ανάπτυξη 8

9 της προσωπικής τους αυτονομίας και η οποία θα είναι σύμφωνη με τις αρχές της φιλελεύθερης αγωγής; Βέβαια η απάντηση στο ερώτημα αυτό εξαρτάται από το εάν κανείς πιστεύει ότι οι αρχές που διέπουν τη λογική αυτονομία και κατ επέκταση τη φιλελεύθερη αγωγή μπορεί να έχουν εφαρμογή στο χώρο της θρησκείας. Αλλά κι αν υποθέσουμε ότι η θρησκευτική ανατροφή όχι μόνο δεν αντιμάχεται αλλά επιθυμεί να προωθείται η λογική αυτονομία, τότε δημιουργούνται άλλα ερωτήματα. Η θρησκευτική ανατροφή τι θα έχει σαν κύριο στόχο την πίστη ή την αυτονομία; Μήπως οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, που θα δημιουργηθούν κατά τη διάρκεια του «αρχικού πολιτισμού», αποτελέσουν αμετάβλητες δεσμεύσεις, οι οποίες αργότερα θα αντιστέκονται σε κάθε προσπάθεια κριτικής τους αποτίμησης; Είναι απορίας άξιο το γεγονός ότι από ορισμένους, μέσα στα πλαίσια της θρησκευτικής ανατροφής, οι δύο έννοιες πίστη και αυτονομία θεωρούνται εκ προοιμίου αντιμαχόμενες. Πιστεύω ότι το όλο θέμα έχει τεθεί σε λανθασμένη βάση. Δεν πρόκειται για προτεραιότητα ή για υπεροχή της μιας έναντι της άλλης. Και οι δυο πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της θρησκευτικής ανατροφής. Ο σκοπός της είναι ένας και μοναδικός. Όταν το παιδί ενηλικιωθεί, να έχει φθάσει σ ένα επίπεδο συνειδητής πίστης, η οποία όμως θα προϋποθέτει την προσωπική του αυτονομία, θα είναι δηλ. το αποτέλεσμα της ελεύθερης και υπεύθυνης επιλογής του. Μιας επιλογής της οποίας οι συνέπειες συνεχώς θα επαναξιολογούνται και θα εξετάζονται σε μεγαλύτερο βάθος. Όπως παραπάνω τονίσαμε, πυρήνας της θρησκευτικής ανατροφής είναι ο «αρχικός πολιτισμός», ο οποίος διαθέτει μια 9

10 ιδιαίτερη δυναμική, που δεν περιορίζεται στο παρόν αλλά έχει και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Το αν ο «αρχικός πολιτισμός» θα χαρακτηρισθεί ως δογματικός ή μη δογματικός, εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από αυτές τις επιπτώσεις. Πριν διατυπωθούν τα κύρια γνωρίσματα μιας μη-δογματικής μορφής θρησκευτικής ανατροφής, θεωρείται αναγκαίο να κάνουμε μια βασική τοποθέτηση. Η θρησκευτική διάσταση του «αρχικού πολιτισμού» πρέπει να θεωρείται ότι αποτελεί την αφετηρία και όχι το σταθερό πλαίσιο, με βάση το οποίο θα κρίνουμε τη θρησκευτική ανάπτυξη του παιδιού. Και αυτό διότι, αν ο «αρχικός πολιτισμός» αποτελεί το σταθερό πλαίσιο αναφοράς, πέφτουμε στην παγίδα του δογματισμού, αφού θα κρίνουμε και θα αντιμετωπίζουμε τη θρησκευτική ανάπτυξη του παιδιού με κριτήριο το βαθμό προσαρμογής του στο πλαίσιο αυτό κι όχι το βαθμό της θρησκευτικής του αυτονομίας. Με βάση την παραπάνω τοποθέτηση και την μέχρι τώρα ανάλυση της θρησκευτικής ανατροφής, μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι μια μη-δογματική μορφή της σε όλη την αναπτυξιακή διαδρομή του παιδιού είναι δυνατόν να διαρθρώνεται γύρω από τρεις κεντρικούς αλληλοσυσχετιζόμενους άξονες. Σύμφωνα με τον πρώτο, το παιδί θεωρείται ως ολότητα και ακολουθεί τη δική του αναπτυξιακή πορεία. Αυτό σημαίνει ότι η λογική θεμελίωση των θρησκευτικών πεποιθήσεων, τις οποίες έχει δεχτεί από τους γονείς του, αποτελεί για το παιδί μια αναγκαιότητα, η οποία μάλιστα ακολουθεί αυξητική πορεία. Αυτό αποδεικνύεται και από το ότι τοποθετείται κριτικά στις θρησκευτικές πεποιθήσεις 10

11 και πρακτικές των γονιών του, που εκδηλώνεται με την μορφή αποριών, αμφισβητήσεων και αντιρρήσεων. Όπως επανειλημμένα τονίσαμε, το κεντρικότερο ίσως χαρακτηριστικό της μη-δογματικής ανατροφής είναι η καλλιέργεια κριτικού στοχασμού, που καθιστά το πρόσωπο ικανό να αποτιμά τις θρησκευτικές πεποιθήσεις με τις οποίες ανατράφηκε. Παράλληλα όμως, πρέπει να επιδιώκεται και μια εξισορροπήσει των γνωστικών με τις συναισθηματικές διαστάσεις της θρησκευτικής του ανάπτυξης και αποφυγή κάθε μορφής ψυχολογικού και συναισθηματικού εκφοβισμού. Σύμφωνα με τον δεύτερο άξονα, επιδιώκεται μια φυσιολογική ανάπτυξη της προσωπικής αυτονομίας. Αν η ασφάλεια και η σταθερότητα αποτελούν ψυχολογικές ανάγκες του παιδιού, οι οποίες ικανοποιούνται μέσα στα πλαίσια του «αρχικού πολιτισμού», η αύξηση προς την προσωπική αυτονομία αποτελεί ψυχολογική του απαίτηση. Αυτό σημαίνει ότι μια μη-δογματική θρησκευτική ανατροφή πρέπει να επιδιώκει τη διατήρηση ισορροπίας ανάμεσα στα δυο αυτά ψυχολογικά αιτήματα του παιδιού. Τέλος, ο τρίτος άξονας μιας μη-δογματικής θρησκευτικής ανατροφής προσδιορίζεται από τη μέθοδο και το περιεχόμενό της. Συγκεκριμένα στην πολύ μικρή ηλικία το παιδί προσλαμβάνει, όπως είπαμε, το περιεχόμενο της θρησκευτικής πίστης των γονέων του, όχι με θεωρητικές συζητήσεις αλλά δια μέσου των σχέσεων, των πρακτικών και γενικότερα της συμπεριφοράς τους. Οι λεκτικές εξηγήσεις αρχίζουν αργότερα. Βάση των συζητήσεων αυτών επιβάλλεται να αποτελεί η επισήμανση ότι η θρησκευτική πίστη δεν είναι ένα σύνολο αφηρημένων προτάσεων, όπως ίσως 11

12 νομίζουν οι υποστηρικτές της θρησκευτικής ουδετερότητας. Ουσιαστικά αποτελεί τρόπο ζωής, η φύση της υπογραμμίζει τη σημασία της πράξης και είναι διαχρονικά αποτυπωμένη στα ποικίλα μνημεία του πολιτισμού του κάθε λαού. Με βάση την προϋπόθεση αυτή θα πρέπει να γίνονται συζητήσεις, κατά τις οποίες το παιδί θα αφήνεται ελεύθερο να διατυπώνει τις θρησκευτικές του απόψεις και θα ενθαρρύνεται στο να υποβάλλει ερωτήσεις, στις οποίες οι γονείς θα απαντούν έντιμα και ανάλογα με το βαθμό ωριμότητάς του. Έτσι θα αντιληφθεί ότι οι κριτικές αποτιμήσεις όχι μόνο δεν απαγορεύονται, αλλά είναι και επιθυμητές στο χώρο της θρησκείας. Η αντίληψη αυτή μπορεί να ενισχυθεί, αν γίνεται και μια πρώτη ενημέρωση για άλλες θρησκείες. Έτσι διασφαλίζεται καλύτερα η λογική αυτονομία του παιδιού, αφού διευκολύνεται να αναγνωρίζει και άλλες εναλλακτικές πίστεις, με όσο γίνεται πιο αντικειμενικό τρόπο. iii. Η αυτονομία του παιδιού στο χώρο της σχολικής αγωγής. Το σχολείο ως κοινωνικός θεσμός, προϊόν κοινωνικοπολιτιστικών εξελίξεων, έχει ως θεμελιακές του λειτουργίες την αγωγή και τη μάθηση, μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία. Όπως κάθε κοινωνικός θεσμός, έτσι και το σχολείο, αποτελεί ένα σχηματοποιημένο σύστημα σχετικών σταθερών προτύπων, πρακτικών και σχέσεων, με βάση τα οποία ρυθμίζονται οι δραστηριότητες και συμπεριφορές των μελών του, για την ικανοποίηση συγκεκριμένων αναγκών του ανθρώπου. 12

13 Έτσι το σχολείο θεωρείται ότι θέτει περιορισμούς στην προσωπική αυτονομία του παιδιού, όχι μόνο λόγω της συγκεκριμένης δομής και λειτουργίας του, αλλά και διότι η ένταξη του παιδιού σ αυτό είναι υποχρεωτική και επομένως δεν είναι θέμα δικής του επιλογής. Αλλά και η επιβολή ενός προκαθορισμένου προγράμματος ενισχύει την παραπάνω αντίληψη. Μέσα σ αυτά τα πλαίσια της σχολικής πραγματικότητας, ορισμένοι θεωρούν τους περιορισμούς της προσωπικής αυτονομίας του μαθητή ότι είναι δικαιολογημένοι εκ των πραγμάτων, άλλοι δε ότι πρέπει να επιβάλλονται, διότι σε διαφορετική περίπτωση οι συνέπειες για τη σχολική κοινότητα θα ήταν καταστροφικές. Όπως τονίσαμε στην πρώτη ενότητα της αποψινής εισήγησης, η προσωπική αυτονομία είναι κάτι που επιτυγχάνεται προοδευτικά και ότι είναι λάθος να κατανοείται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις φάσεις της ανάπτυξης του ανθρώπου. Η έκταση και το μέγεθος της αυτονομίας προσδιορίζεται από τη βαθμίδα της σχολικής αγωγής και το στάδιο ανάπτυξης του μαθητή. Έτσι, στα πρώτα στάδια απαιτείται από τα ίδια τα πράγματα ένα είδος πειθαρχημένης ελευθερίας. Όμως, η καθοδηγητική αυτή παρέμβαση του εκπαιδευτικού, για να έχει παιδαγωγική εγκυρότητα δεν θα πρέπει να είναι ξένη, πολύ δε περισσότερο να παραβιάζει τους ιδιαίτερους τρόπους με τους οποίους το παιδί βλέπει, σκέπτεται και αισθάνεται. Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα αυτά, καθώς και τα χαρακτηριστικά του θεσμού του σχολείου, υποστηρίζουμε ότι 13

14 υπάρχουν τρόποι άμεσοι και έμμεσοι μείωσης του περιορισμού της προσωπικής αυτονομίας των μαθητών, οι οποίοι εξαρτώνται από τη στάση του εκπαιδευτικού, που φέρει ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σχολείο. Ενας πρώτος τρόπος είναι η καλλιέργεια προσωπικών σχέσεων. Το θέμα των προσωπικών σχέσεων βρίσκεται στο επίκεντρο της παιδαγωγικής επιστήμης, η οποία τις θεωρεί πυρήνα και καθοριστικό παράγοντα για την αποτελεσματικότητα του έργου της αγωγής. Το θέμα που εδώ μας ενδιαφέρει είναι αν και σε ποιο βαθμό η σχέση του ρόλου του εκπαιδευτικού, που είναι αναπόφευκτη, μπορεί να συμβιβαστεί με την προσωπική σχέση, που είναι παιδαγωγικά και ψυχολογικά επιβεβλημένη. Όπως έχει δείξει τόσο η εμπειρική έρευνα όσο και η σχολική πράξη, η λύση του προβλήματος εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο ο εκπαιδευτικός ερμηνεύει και υλοποιεί τη νόμιμη και κοινωνικά αποδεκτή εξουσία του. Αν η εξουσία του εκπαιδευτικού βασίζεται κυρίως στην προσωπικότητά του και δεν επιβάλλεται με εξωτερικούς τρόπους, αλλά προκύπτει από το παιδαγωγικό «γίγνεσθαι», τότε η συμπεριφορά προς τους μαθητές του μπορεί να είναι σε μεγάλο βαθμό φιλική και έτσι να διαμορφωθεί σχέση αλληλοσεβασμού και βαθιάς εμπιστοσύνης. Οι περισσότεροι μαθητές έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται και να εκτιμούν το είδος αυτό της εξουσίας, ως το πλέον κατάλληλο στη διαδικασία αγωγής και μάθησης. Στη σχολική τάξη τόσο η σχέση του ρόλου όσο και η προσωπική σχέση είναι απαραίτητες, αν λάβουμε υπόψη μας ότι η μεν σχολική τάξη λειτουργεί ως κοινωνική ομάδα, 14

15 οι δε μαθητές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πρόσωπα, τα οποία βρίσκονται σε μια αναπτυξιακή πορεία. Ένας δεύτερος τρόπος μείωσης του περιορισμού της προσωπικής και λογικής αυτονομία των μαθητών, είναι η καλλιέργεια της ικανότητάς τους για κριτικό στοχασμό δια μέσου της κατάλληλης μεθοδολογίας, με το δεδομένο ότι ο κριτικός στοχασμός, αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα της προσωπικής αυτονομίας. Με αυτή την έννοια αποτελεί υποχρέωση των εκπαιδευτικών να ενθαρρύνουν τους μαθητές να στοχάζονται κριτικά επάνω στις αξίες και πεποιθήσεις που κληρονομούν και προσλαμβάνουν από τον πολιτισμό και την κοινωνία. Το συμπέρασμα είναι ότι η προσωπική και ειδικότερα η λογική αυτονομία του παιδιού είναι και δυνατό και αναγκαίο να αποτελεί ένα από τους βασικούς στόχους της σχολικής αγωγής, με την απαραίτητη προϋπόθεση ότι οι έννοιες της αγωγής και της αυτονομίας θα κατανοούνται σωστά καθαυτές και στις μεταξύ τους σχέσεις, τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία τα παιδιά σήμερα ζουν και ανατρέφονται σε μια μοντέρνα και όχι παραδοσιακή κοινωνία. Το θέμα, όμως της αυτονομίας του παιδιού παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες, όταν πρόκειται για τη θρησκευτική αγωγή στο σχολείο. Και αυτό γιατί η θρησκευτική γνώση, πέραν των κοινών σημείων που έχει με τις άλλες μορφές της σχολικής γνώσης, χαρακτηρίζεται και από ορισμένες ιδιαιτερότητες που τη διαφοροποιούν από την επιστημονική γνώση. 15

16 Γι αυτό εκείνο που χρειάζεται να διερευνηθεί είναι το ποια μορφή θρησκευτικής αγωγής μπορεί να δικαιωθεί μέσα στο πλαίσιο ενός σύγχρονου δημοκρατικού σχολείου, η οποία και την προσωπική αυτονομία των παιδιών θα σέβεται και από τα πλοκάμια του δογματισμού θα το προφυλάσσει. Για να αποδοθεί όσο το δυνατόν πληρέστερα η μορφή που θα ανταποκρίνεται στο παραπάνω ζητούμενο επιλέχτηκε ο όρος «απελευθερωτική θρησκευτική αγωγή». Πρόκειται για μια αγωγή η οποία αντιμετωπίζει το μαθητή ως πρόσωπο και συμβάλλει στην απελευθέρωσή του από εγκλωβισμούς σε ηθικισμούς, θρησκειοληψίες, φανατισμούς και μισαλλοδοξίες, με την καλλιέργεια κριτικού, ανοιχτού και οικουμενικού πνεύματος καθώς και με τη δημιουργία αισθήματος κοινωνικής ευθύνης. Το όλο θέμα θα το εξετάσουμε τόσο από πλευράς προσανατολισμού όσο και από πλευράς κυρίαρχων χαρακτηριστικών γνωρισμάτων. Ο προσανατολισμός της θρησκευτικής αυτής σχολικής αγωγής δεν προσδιορίζεται μόνο από σταθερές αρχές, αλλά και από παράγοντες, οι οποίοι διαφοροποιούνται από χώρα σε χώρα και από εποχή σε εποχή.η σύνθεση μιας κοινωνίας από πλευράς θρησκευτικής, πολιτισμικής και φυλετικής αποτελεί ένα βασικό παράγοντα, που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Με βάση το δεδομένο αυτό θα ήταν παράλογο, αν η σχολική θρησκευτική αγωγή στη χώρα μας δεν είχε ως βασικό της γνώρισμα ένα ορθόδοξο χριστιανικό προσανατολισμό. Κι αυτό βέβαια γιατί η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών προέρχεται 16

17 από ορθόδοξες οικογένειες και η πολιτισμική μας κληρονομιά είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την Ορθοδοξία. Όμως, παράλληλα θα ήταν παραπλανητικό, αν επαναπαυόμασταν στη γενική αυτή διαπίστωση. Ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες διαμορφώνεται και εδώ μια πλουραλιστική και πολυπολιτισμική νοοτροπία, με έντονες τάσεις φιλελευθερισμού. Επιπλέον σε πολιτικο-οικονομικό επίπεδο έχουμε την πραγματικότητα της Ενωμένης Ευρώπης, και σε θεολογικό την Οικουμενική Κίνηση και τους διαθρησκειακούς διαλόγους. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη τη νέα κοινωνικο-πολιτιστική πραγματικότητα, τις τάσεις που επικρατούν στη σύγχρονη θεολογική σκέψη, τον οφειλόμενο σεβασμό προς την προσωπική αυτονομία του μαθητή και τις βασικές αρχές της φιλελεύθερης αγωγής, επιβάλλεται η σύγχρονη θρησκευτική αγωγή να έχει και ένα θρησκειολογικό προσανατολισμό. Αποτέλεσμα αυτού θα είναι η δημιουργία ενός πνεύματος ανοχής και συμπαθείας, καθώς και η προφύλαξη από εγκλωβισμό στα νοσηρά φαινόμενα του τυφλού φανατισμού και της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας. Επομένως, δεν μπορούμε να μιλάμε για θρησκευτική αυτονομία, όταν η παρεχόμενη θρησκευτική αγωγή περιορίζεται αποκλειστικά στην επικρατούσα θρησκεία και δεν επιδιώκει παράλληλα την κατανόηση των μεγαλυτέρων θρησκειών του κόσμου, καθώς και την καλλιέργεια κριτικής θεώρησής τους από τους μαθητές. 17

18 Όμως είναι αυτονόητο ότι πρέπει να γίνεται διάκριση ανάμεσα στους μαθητές της Α /βάθμιας και Β /βάθμιας Εκπαίδευσης όσον αφορά στη θρησκευτική τους αυτονομία. Είπαμε ότι η προσωπική αυτονομία είναι ένα ιδεώδες προς το οποίο αποβλέπουμε και ένας στόχος ο οποίος επιτυγχάνεται προοδευτικά. Γι αυτό και η μύηση των μικρών παιδιών στην επικρατούσα θρησκεία είναι όχι μόνο μέσα στα όρια της φυσιολογικής ανάπτυξης της προσωπικής τους αυτονομίας, με την έννοια μιας πρώτης λογικής θεμελίωσης των θρησκευτικών πεποιθήσεων με τις οποίες ανατράφηκαν, αλλά ανταποκρίνεται και σε βασικές ψυχολογικές ανάγκες. Η ανταπόκριση της θρησκευτικής αυτής αγωγής στο διπλό της αίτημα, δηλ. το σεβασμό και την προώθηση της προσωπικής αυτονομίας του μαθητή και την προφύλαξη από το δογματισμό, εξαρτάται από συγκεκριμένες ενέργειες του εκπαιδευτικού κατά την παιδαγωγική διαδικασία. Πρώτον, να λαμβάνει σοβαρά υπόψη ότι οι μαθητές δεν παρουσιάζουν ομοιογένεια όσον αφορά τη θρησκευτική τους υποδομή και διάθεση. Δεύτερο, να έχει κατά νου ότι η ελευθερία του μαθητή βρίσκεται στο επίκεντρο της χριστιανικής αλήθειας, και επομένως κάθε πίεση για αποδοχή της στην ουσία αποτελεί άρνηση της αλήθειας αυτής και παρεμποδίζει την πορεία του μαθητή προς τη φυσιολογική λογική αυτονομία. Οι πραγματικότητες αυτές επιβάλλουν ορισμένους λεπτούς χειρισμούς. Συγκεκριμένα μια πρώτη ενέργεια είναι η διάκριση που πρέπει να γίνεται μεταξύ θρησκευτικών γεγονότων και θρησκευτικών πεποιθήσεων. Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν μπορεί να προβάλλονται ως πέραν κάθε αμφισβήτησης από όλους τους μαθητές, αλλά ως θέματα για συζήτηση. Εκείνο που 18

19 επιβάλλεται να επιδιώκεται είναι η προβολή επιχειρημάτων μέσα στα πλαίσια ενός πραγματικού διαλόγου, καθώς και η καλλιέργεια στους μαθητές πνεύματος σεβασμού των πεποιθήσεων των άλλων, ακόμη και αν δεν τις συμμερίζονται. Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να αποκρύπτει το «πιστεύω» του, ούτε πάλι ότι θα πρέπει να είναι υπερευαίσθητος αναφορικά με τον κίνδυνο του δογματισμού. Άλλωστε οι μαθητές υπόκεινται σε ποικίλες πιέσεις δογματισμού από άλλους παράγοντες, όπως π.χ. είναι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, οι ομάδες των συνομηλίκων, καθώς και τα ποικίλα υλιστικά και γενικότερα αντιθρησκευτικά ρεύματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πιστός εκπαιδευτικός πρέπει να μιμηθεί παρόμοιες συμπεριφορές. Σημαίνει ότι έχει καθήκον να επιτελεί το έργο του με ρωμαλεότητα, αλλά και με ευαισθησία προς τους μαθητές του. Συμπερασματικά, με βάση την ανάλυση που προηγήθηκε, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η σχολική αυτή θρησκευτική αγωγή όχι μόνο δεν έρχεται σε αντίθεση με την αυθεντική ορθόδοξη χριστιανική πίστη, όπως αυτή διαχρονικά βιώθηκε μέσα στο σώμα της Εκκλησίας, αλλά αντίθετα αποτελεί έγκυρη και γνήσια έκφρασή της, μέσα στα πλαίσια του σύγχρονου δημόσιου σχολείου. Ο μακροπρόθεσμος στόχος της αγωγής αυτής είναι η ανάπτυξη της θρησκευτικής του αυτονομίας, ώστε ο μαθητής, όταν ενηλικιωθεί, ώριμος πλέον και ενημερωμένος, να αποφασίσει, αν η θρησκευτική πίστη, με την οποία ανατράφηκε, θα αποτελέσει ρυθμιστικό παράγοντα της συμπεριφοράς του έναντι των άλλων συνανθρώπων του και γενικότερα όλων των καταστάσεων της ζωής του. 19

20 Χρήστος Βασιλόπουλος 20

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής συμπεριφοράς Θέματα Διάλεξης Οι κανόνες συμπεριφοράς Η σκέψη για τους ηθικούς κανόνες Η θεωρία του Piaget για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη.

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: ΟΡΙΣΜΟΣ Έκφραση Έκθεση Α Λυκείου Θέμα: «Εφηβεία» Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013 Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα - Τεχνικές http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία των μαθητών

Βαθμολογία των μαθητών Βαθμολογία των μαθητών Τι σημαίνει βαθμολογία Η βαθμολογία ως παιδαγωγική ενέργεια ισοδυναμεί με τη διαδικασία απόδοσης βαθμού Βαθμός σημαίνει συγκεκριμενοποίηση της αξιολόγησης με έναν αριθμό ή χαρακτηρισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 11: Κριτικός Στοχασμός και Ενδυνάμωση Γιώργος Κ. Ζαρίφης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Εφηβεία (4596)

Κείμενο. Εφηβεία (4596) Κείμενο Εφηβεία (4596) Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο για Παιδιά με Δικαιώματα ΛΗΔΑ ΚΟΥΡΣΟΥΜΠΑ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Σχολείο για Παιδιά με Δικαιώματα ΛΗΔΑ ΚΟΥΡΣΟΥΜΠΑ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Σχολείο για Παιδιά με Δικαιώματα ΛΗΔΑ ΚΟΥΡΣΟΥΜΠΑ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 1 «Ανθρώπινο σχολείο» χαρακτηρίζεται το σχολείο στο οποίο κανένα παιδί δεν αποκλείεται, δεν περιθωριοποιείται,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πιστεύουν οι νέοι, και γιατί. Πέλα Μαράκη Ιωάννα Κλάδη Μαργαρίτα Μαρκάκη Γιώργος Περάκης

Πιστεύουν οι νέοι, και γιατί. Πέλα Μαράκη Ιωάννα Κλάδη Μαργαρίτα Μαρκάκη Γιώργος Περάκης Πιστεύουν οι νέοι, και γιατί Πέλα Μαράκη Ιωάννα Κλάδη Μαργαρίτα Μαρκάκη Γιώργος Περάκης Τι είναι η πίστη; Πίστη είναι η βεβαιότητα κάποιας ή κάποιου για την αλήθεια ενός ισχυρισμού, ανεξάρτητα αν η βεβαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Χαράλαμπος Μπαμπαρούτσης Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών Σκοποί της αξιολόγησης του έργου του εκπαιδευτικού (N. 2986/02, Άρθρο. 5, παρ. 1) α. Η ενίσχυση της αυτογνωσίας

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων.

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων. Ιωάννης Ε. Βρεττός Αναλυτικό Πρόγραμμα Να δίνονται στους εκπαιδευτικούς όλοι οι στόχοι, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος της απόκλισης και της διαφοροποίησης των αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση αυτή δεσμεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Σχέσεις γονέων-εφήβων (1956)

Κείμενο Σχέσεις γονέων-εφήβων (1956) Κείμενο Σχέσεις γονέων-εφήβων (1956) Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων μέσα από το πρίσμα της επικράτησης ενός γενικότερου πνεύματος ελευθερίας αντιλαμβάνεται ότι ο διάλογος αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Α. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Β. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΓΙΑ: Αποστολή και όραμα του «ΚΡΥΦΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ» Στόχοι και εμφάσεις σχολικής χρονιάς 2015 2016 Ωρολόγιο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης Το σχολείο Την οικογένεια Τους πνευματικούς ανθρώπους

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης Το σχολείο Την οικογένεια Τους πνευματικούς ανθρώπους Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης Το σχολείο Την οικογένεια Τους πνευματικούς ανθρώπους Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας (ΜΜΕ) καθορίζουν και διαμορφώνουν σε σημαντικό βαθμό τις στάσεις και αντιλήψεις της κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Ερωτήσεις.. Πώς το παραδοσιακό διδακτικό πλαίσιο διαμορφώνει το αξιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες.

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες. Όταν οι γονείς χωρίζουν-οι συνέπειες ενός διαζυγίου στα παιδιά. Ο χωρισμός των δύο γονέων, θεωρείται ένα από τα πιο στρεσσογόνα συμβάντα για όλα τα μέλη που αποτελούν μια οικογένεια. Τα παιδιά βιώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 13: Ζητήματα Αποτίμησης της Μάθησης του Κριτικοστοχαστικού Εκπαιδευτή

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:

Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail: Το Αναλυτικό Πρόγραμμα ως εργαλείο αντιμετώπισης κοινωνικών καταστάσεων και επίτευξης οραμάτων της κοινωνίας Η περίπτωση του Αναλυτικού Προγράμματος του Ελληνικού Νηπιαγωγείου Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Διδάσκων: Βασίλης Γραμματικόπουλος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ. Ον\μο 9 Α Λυκείου 23\11\2014 Κείμενο: Η γλώσσα μας σήμερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ. Ον\μο 9 Α Λυκείου 23\11\2014 Κείμενο: Η γλώσσα μας σήμερα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Ον\μο 9 Α Λυκείου 23\11\2014 Κείμενο: Η γλώσσα μας σήμερα Η ελληνική γλώσσα με τον λεξιλογικό πλούτο και με την εκφραστική δύναμή της δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 5: Η Έννοια της Κριτικής Συνειδητοποίησης Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου

αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου ΔΗΜΗΤΡΗΣ Κ. ΜΠΟΤΣΑΚΗΣ, PhD Σχολικός Σύμβουλος Φ.Ε. / ΠΔΕ Βορείου Αιγαίου Αξιολόγηση,

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 1: Η πολυπολιτισμικότητα στην κοινωνία και στο σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ 10 Ον\ μο :.. Α Λυκείου 18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων μέσα από το πρίσμα της επικράτησης ενός γενικότερου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 3: Η εθνολογική θεώρηση Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 10: Ο Κριτικός Στοχασμός στον Εργασιακό Χώρο Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 4: Ομάδες και Φορείς Κοινωνικοποίησης Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ70/ Εκπαιδευτική Πολιτική και Αναλυτικά Προγράμματα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ70/ Εκπαιδευτική Πολιτική και Αναλυτικά Προγράμματα Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ70/ Εκπαιδευτική Πολιτική και Αναλυτικά Προγράμματα Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστήμες της Αγωγής Θεματική Ενότητα ΕΠΑ70

Διαβάστε περισσότερα

Ηφιλοσοφίατων ΕΠΠΣκαιτωνΑΠΣ. Γιώργος Αλβανόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Ειδικής Αγωγής http://amaked-thrak.pde.sch.gr/symdim-kav4/ ΑλβανόπουλοςΓ. Σχ. Σύµβουλος 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή µας χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ Λογικοθυμική προσέγγιση (Rational-Emotive Therapy) Αναπτύχθηκε από τον Albert Ellis τη δεκαετία του 1950. Πεποίθηση πως οι συναισθηματικές δυσκολίες οφείλονται σε λανθασμένες

Διαβάστε περισσότερα