Μελέτη για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή σεναρίων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μελέτη για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή σεναρίων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση:"

Transcript

1 Π Μεθοδολογία και διαδικασίες ανάπτυξης εκπαιδευτικών σεναρίων στα Γλωσσικά μαθήματα Μελέτη για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή σεναρίων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: για διαθεματικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της ζώνης φιλολογικών μαθημάτων και με άλλα γνωστικά αντικείμενα, για ημιτυπικές και άτυπες σχολικές πρακτικές, με διαδραστικούς πίνακες και φορητούς υπολογιστές ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ & ΜΑΡΙΑ ΠΑΥΛΙΔΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Θεσσαλονίκη 2012

2 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΓΟΥ ΠΡΑΞΗ: «Δημιουργία πρωτότυπης μεθοδολογίας εκπαιδευτικών σεναρίων βασισμένων σε ΤΠΕ και δημιουργία εκπαιδευτικών σεναρίων για τα μαθήματα της Ελληνικής Γλώσσας στην Α/βάθμια και Β/βάθμια εκπαίδευση» MIS (κωδ ), - ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΠΡΑΞΗ, στους άξονες προτεραιότητας του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», η οποία συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και εθνικούς πόρους. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Ι.Ν. ΚΑΖΑΖΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Π Μεθοδολογία και διαδικασίες ανάπτυξης εκπαιδευτικών σεναρίων στα Γλωσσικά μαθήματα ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ΦΟΡΕΑΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ: Καραμαούνα 1 Πλατεία Σκρα Τ.Κ Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη Τηλ.: , Φαξ: , Σελίδα 2 από 121

3 Περιεχόμενα Περίληψη... 5 ΜΕΡΟΣ Α: ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, Δημήτρης Κουτσογιάννης Εισαγωγή Έντονες επιστημονικές αναζητήσεις των τελευταίων δεκαετιών και διαθεματική προσέγγιση Οι προσπάθειες εισαγωγής αλλαγών στη χώρα μας και τα κυριότερα προβλήματα Προς έναν συνολικό σχεδιασμό με αφετηρία τη γλώσσα Η γλώσσα ως μέσο διδασκαλίας Η γλώσσα ως μέσο συγκρότησης της ιδιαιτερότητας του σχολικού λόγου και η διαθεματικότητα Η γλώσσα ως αντικείμενο διδασκαλίας και η διαθεματικότητα Συμπεράσματα Βιβλιογραφία ΜΕΡΟΣ Β: ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ, Μαρία Παυλίδου Εισαγωγή Η διαθεματική προσέγγιση Αναδρομή στο διεθνές πλαίσιο Το θεσμικό πλαίσιο και η ισχύουσα κατάσταση Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών Η διαθεματικότητα ως άξονας σχεδιασμού διδακτικών σεναρίων Η οργάνωση του σχολικού χωροχρόνου: τυπικές, ημιτυπικές και άτυπες πρακτικές σχολικού γραμματισμού Τυπικές σχολικές πρακτικές γραμματισμού: διαθεματικότητα και αξιοποίηση των ΤΠΕ Ημιτυπικές και άτυπες σχολικές πρακτικές γραμματισμού: διαθεματικότητα και αξιοποίηση των ΤΠΕ Η αξιοποίηση των διαδραστικών πινάκων και των φορητών υπολογιστών Σελίδα 3 από 121

4 4. Η δομή και το περιεχόμενο των σεναρίων στα πλαίσια της διαθεματικής προσέγγισης και των ημιτυπικών και άτυπων πρακτικών γραμματισμού ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Σελίδα 4 από 121

5 Περίληψη Αντικείμενο της παρούσας μελέτης, η οποία εκπονήθηκε στο πλαίσιο της Δράσης 62 (Π ) με φορέα υλοποίησης το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, αποτελεί η διαμόρφωση ενός θεωρητικού πλαισίου ως προς την ανάπτυξη και την εφαρμογή διδακτικών σεναρίων για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο πλαίσιο της διαθεματικής προσέγγισης καθώς και των ημιτυπικών και άτυπων σχολικών πρακτικών γραμματισμού. Επιπλέον, παράλληλα με τους δύο αυτούς άξονες σχεδιασμού σεναρίων εξετάζονται και ζητήματα αξιοποίησης των περιβαλλόντων και των εργαλείων των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (εφεξής ΤΠΕ) με ιδιαίτερες αναφορές στους διαδραστικούς πίνακες και στους φορητούς υπολογιστές. Για τη διαμόρφωση του θεωρητικού αυτού πλαισίου επιχειρούμε στο πρώτο μέρος της μελέτης μια προσεκτική ανάγνωση των ως τώρα διεθνών προσεγγίσεων με έμφαση στις έντονες διαφοροποιήσεις που υπάρχουν σε σχέση με το ελληνικό εκπαιδευτικό τοπίο. Υποστηρίζεται πως η προσέγγιση του ζητήματος της διαθεματικότητας απαιτεί την προσεκτική προσέγγιση της λογικής που διέπει το σύνολο των διδακτικών πρακτικών στα σχολεία και πως μια δημιουργική ανάγνωση του ελληνικού σχολείου με προοπτικές ουσιωδών αλλαγών, μπορεί να προκύψει από την αξιοποίηση των επιστημών που ασχολούνται με τη γλώσσα. Για τον σκοπό αυτό, το πρώτο μέρος της παρούσας μελέτης κλείνει με μια προσπάθεια προσέγγισης της σχέσης που έχει η γλώσσα με την εκπαίδευση με μια ευρύτερη όμως οπτική, βάσει της οποίας η σχέση αυτή δεν προσδιορίζεται μόνο από το γλωσσικό μάθημα ή τη διαθεματική προσέγγιση. Με την ίδια αφετηρία υποστηρίζεται πως είναι εφικτό, αλλά και απαραίτητο, να σχεδιαστούν οι αναγκαίες αλλαγές στην ελληνική εκπαίδευση και στο πλαίσιο αυτό να αντιμετωπιστεί τόσο το ζήτημα της διαθεματικότητας στη διδασκαλία όσο και αυτό της αξιοποίησης των ΤΠΕ. Σύμφωνα με το παραπάνω θεωρητικό πλαίσιο, στο δεύτερο μέρος της μελέτης επιχειρείται μια αναδρομή στις διεθνείς αναζητήσεις για τη διαθεματικότητα καθώς και στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο ως προς τη διάχυση της διαθεματικής προσέγγισης Σελίδα 5 από 121

6 στην ελληνική δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Στη συνέχεια, προσεγγίζεται το ζήτημα της συνολικότερης ανάγνωσης του σχολικού χρόνου και των διδακτικών πρακτικών, με άξονα τις πρακτικές γραμματισμού που πραγματώνονται στα σχολεία σύμφωνα με το κατά πόσο διαφυλάσσονται τα όρια μεταξύ των διδακτικών αντικειμένων. Μετά από μία αναδρομή στο ζήτημα της αξιοποίησης των διαδραστικών πινάκων και των φορητών υπολογιστών, η μελέτη κλείνει με την παρουσίαση ενός πλαισίου για σχεδιασμό και εφαρμογή διαθεματικών διδακτικών σεναρίων. Σελίδα 6 από 121

7 ΜΕΡΟΣ Α: ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, Δημήτρης Κουτσογιάννης 1. Εισαγωγή Το ζήτημα της διαθεματικής προσέγγισης στη διδασκαλία απασχόλησε και απασχολεί έντονα τόσο τον ευρύτερο παιδαγωγικό όσο και το στενότερο γλωσσοδιδακτικό προβληματισμό. Οι ως τώρα διεθνείς προσεγγίσεις είναι αρκετά ενδιαφέρουσες, αλλά οι έντονες διαφορές που υπάρχουν σε σχέση με το ελληνικό εκπαιδευτικό τοπίο, επιβάλλουν να δούμε με ιδιαίτερη προσοχή το ζήτημα αυτό. Αυτός είναι και ο βαθύτερος στόχος του παρόντος κειμένου. Υποστηρίζουμε ότι δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε σοβαρά το ζήτημα της διαθεματικότητας στη διδασκαλία, αν δεν προσεγγίσουμε με προσοχή το σύνολο της λογικής των διδακτικών πρακτικών στα σχολεία της χώρας μας. Υποστηρίζουμε επίσης ότι μια δημιουργική ανάγνωση του ελληνικού σχολείου, η οποία θα δίνει σημαντικές προοπτικές ουσιωδών αλλαγών, μπορεί να προκύψει από την αξιοποίηση των επιστημών που ασχολούνται με τη γλώσσα. Είναι χρήσιμο να επισημανθεί εδώ ότι με αφετηρία τη γλώσσα σχεδιάστηκαν οι κυριότερες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις κατά το παρελθόν στον τόπο μας και ότι ο τρόπος προσέγγισης της γλώσσας, αλλά και της γλωσσικής εκπαίδευσης γενικότερα, είναι αυτός που κατά βάθος δεν επέτρεψε σε σημαντικό βαθμό τις μεταρρυθμίσεις αυτές να πραγματοποιηθούν. Για να γίνει όμως αυτό, είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί η σχέση της γλώσσας με την εκπαίδευση με μια ευρύτερη οπτική και να μη συνδέεται αποκλειστικά και μόνο με το γλωσσικό μάθημα ή τη διαθεματική προσέγγιση. Στο κείμενο που ακολουθεί υποστηρίζεται ότι με την ίδια αφετηρία είναι ε- φικτό, αλλά και απαραίτητο, να σχεδιαστούν οι αναγκαίες αλλαγές στην ελληνική εκπαίδευση και στο πλαίσιο αυτό να αντιμετωπιστεί τόσο το ζήτημα της διαθεματικότητας στη διδασκαλία όσο και αυτό της αξιοποίησης των ΤΠΕ. Αξιοποιούνται Σελίδα 7 από 121

8 προς τούτο κοινωνιογλωσσολογικές θεωρίες, πρωτίστως από το χώρο της κοινωνικής σημειωτικής και της Κριτικής Ανάλυσης Λόγου, προκειμένου να διαβαστεί στο σύνολό του ο θεσμός του σχολείου ως χώρος πρακτικών γραμματισμού. Έχοντας αναπτύξει το θεωρητικό αυτό προβληματισμό σε άλλα μου κείμενα (Κουτσογιάννης 2010α,β, 2011α, 2011β), αποφεύγω εδώ να περιγράψω το θεωρητικό μου πλαίσιο και εστιάζω απευθείας στην ανάλυση του ζητήματος που με απασχολεί. 2. Έντονες επιστημονικές αναζητήσεις των τελευταίων δεκαετιών και διαθεματική προσέγγιση Παρακολουθώντας τις διεθνείς επιστημονικές αναζητήσεις στο χώρο της γλωσσικής διδασκαλίας δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς ότι είναι ιδιαίτερα έντονες κατά τις τελευταίες τέσσερις με πέντε δεκαετίες. Μια απλή υπόμνηση και μόνο των διεθνών ρευμάτων που αναπτύχθηκαν στο χώρο της γλωσσικής εκπαίδευσης κατά την περίοδο αυτή αναδεικνύει του λόγου το αληθές: ολιστικές και επικοινωνιακές αναζητήσεις από τη δεκαετία του 1970 και ύστερα, κειμενοκεντρικές αντιλήψεις από τη δεκαετία του 1980, κριτικές προσεγγίσεις (π.χ. κριτικός γραμματισμός) από τη δεκαετία του 1990 και, τέλος, πολυγραμματισμοί από το 2000 και ύστερα. Δεν πρόκειται για απλές αλλαγές, αλλά για λόγους (Κουτσογιάννης 2010α, 2010β) με την έννοια ότι η κάθε μία εκδοχή ενεργοποιεί τελείως διαφορετικά τις βασικές διαστάσεις που σχετίζονται με τη διδασκαλία του μαθήματος (βλ. Κουτσογιάννης υπό δημοσίευση). Ειδικότερα, κατά την περίοδο αυτή: Έχουμε μια σημαντική μεταβολή στις γνώσεις για τον κόσμο, τις αξίες, τις στάσεις και τις πεποιθήσεις που το γλωσσικό μάθημα επιδιώκει να μεταδώσει/καλλιεργήσει στα παιδιά. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι από μάθημα το οποίο έδινε βαρύτητα στη σχολική αναπλαισίωση γνώσεων που έχουν σχέση με τις κλασικές αξίες, που καλλιεργούνταν στο πλαίσιο του έθνους - κρά- Σελίδα 8 από 121

9 τους, μετατρέπεται σταδιακά σε μάθημα που εστιάζει σε προβλήματα της καθημερινότητας. Αυτό είναι εύκολο να ανιχνευτεί από ένα γρήγορο ξεφύλλισμα και των ελληνικών σχολικών βιβλίων της τελευταίας εικοσαετίας, ό- που τα κείμενα που αναφέρονται σε ποικίλους τομείς της κοινωνικής πραγματικότητας πολλαπλασιάζονται θεαματικά. Οι αλλαγές αυτές δίνουν αμέσως την πρώτη δυνατότητα για συνέργεια με άλλα διδακτικά αντικείμενα στο εν λόγω πεδίο: με την κοινωνιολογία, η οποία εστιάζει ακριβώς στην ανάλυση και κατανόηση των θεσμών και της κοινωνίας με τη λογοτεχνία, αφού πλήθος λογοτεχνικών έργων έχουν κοινωνική εστίαση και προβληματισμό, παρότι βέβαια η λογοτεχνία δεν γράφεται για το σκοπό αυτό με την Ιστορία και την αρχαία ελληνική γραμματεία, μέσω των οποίων μπορούν να αναδειχθούν πιο εύκολα οι αιτίες των αλλαγών, οι μεταβολές των θεσμών, οι κινητήριες δυνάμεις που υπάρχουν πίσω από αυτά και ο σημαντικός ρόλος των ανθρώπων ως κοινωνικών πρωταγωνιστών με άλλα μαθήματα που έ- χουν λιγότερο σχολικό χρόνο, αλλά ιδιαίτερη βαρύτητα στην καλύτερη ανάγνωση του σημερινού κόσμου (π.χ. φιλοσοφία, «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή», «Σχολική και Κοινωνική Ζωή» κλπ.). Ενώ όλα αυτά υπάρχουν, η σύνδεση μεταξύ τους είναι σήμερα σχεδόν ανύπαρκτη. Ως τώρα εστιάσαμε στα διδακτικά αντικείμενα που ανήκουν περισσότερο ή λιγότερο στη ζώνη των φιλολογικών μαθημάτων. Όμως και σε άλλα διδακτικά αντικείμενα έ- χουμε μετακινήσεις προς την ίδια κατεύθυνση με αυτή της γλώσσας. Όπως εύστοχα επισημαίνουν οι Kress et al (2005) αρκετά διδακτικά αντικείμενα κινούνται προς την κατεύθυνση της παροχής γνώσεων, προκειμένου να συμμετέχουν τα παιδιά αποτελεσματικά στην κοινωνική ζωή. Είναι γνωστός ο όρος επιστημονικός γραμματισμός που χρησιμοποιείται προς αυτή την κατεύθυνση. Συχνά ο γραμματισμός αυτός συνδέεται με ζητήματα της καθημερινότητας, όπως η διατροφή, το περιβάλλον, η υγεία κλπ. Η κινητήρια δύναμη είναι η ίδια με αυτή που οδήγησε σε ανάλογες αλλαγές και το γλωσσικό μάθημα (Kress et al 2005): τα διδακτικά αντικείμενα προσπαθούν να ανταποκρίνονται στα σύγχρονα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα, της αποτε- Σελίδα 9 από 121

10 λεσματικής επικοινωνίας από τη μια πλευρά και του ενημερωμένου πολίτη από την άλλη. Ενδιαφέρον έχει εδώ να επισημανθεί ότι δεν έχουμε μετακινήσεις απλώς στο περιεχόμενο των μαθημάτων αυτών ως προς τις γνώσεις για τον κόσμο, όπως συμβαίνει και στο μάθημα της γλώσσας, αλλά ότι σταδιακά προστίθενται στα ΠΣ τέτοιου είδους μαθήματα που δεν υπήρχαν στο παρελθόν (βλ. «Περιβάλλον και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη» που προτείνεται στα νέα νέα πιλοτικά Π.Σ. του Γυμνασίου). Αυτό που διαφέρει είναι η αφετηρία στην κίνηση αυτή. Η διαθεματική προσέγγιση με αυτή τη λογική συνίσταται στη συνειδητή προσπάθεια να αξιοποιηθεί όλο το εύρος της σχολικής ζωής, προκειμένου να συνδεθούν τα ποικίλα αυτά νήματα. Οι αλλαγές αυτές στο είδος των γνώσεων που αναπλαισιώνονται στο γλωσσικό μάθημα συνοδεύονται από ανάλογες αλλαγές στους γραμματισμούς που επιδιώκεται να καλλιεργηθούν στο σχολείο. Σε αντιστοιχία με τη στροφή προς την κοινωνική και πολιτισμική καθημερινότητα, οι γραμματισμοί που επιδιώκεται να καλλιεργηθούν έχουν ακριβώς σχέση με την καθημερινότητα αυτή: τα παιδιά καλούνται να αποκτήσουν μια επικοινωνιακή κειμενική ικανότητα που θα στοιχεί σε ανάλογες καθημερινές κοινωνικές πρακτικές. Ειδική μνεία χρειάζεται εδώ στην έμφαση που δίνεται στην καλλιέργεια των νέων γραμματισμών ως σημαντικών διαστάσεων του σχολικού γραμματισμού (Κουτσογιάννης 2011β). Η έννοια των πολυγραμματισμών στοιχεί α- κριβώς με τις αναζητήσεις αυτές (Cope & Kalantzis 2000). Στο πεδίο αυτό τα πράγματα είναι ακόμη συγκεχυμένα και διεθνώς, επομένως είναι αρκετά δύσκολο να αναζητήσουμε και το τι μπορεί να σημαίνει διαθεματικότητα στο πλαίσιο των γραμματισμών που καλείται το σχολείο να καλλιεργήσει. Η στροφή του γλωσσικού μαθήματος προς τη διερεύνηση της καθημερινότητας ανέδειξε μεν τη σπουδαιότητα της καλλιέργειας της επικοινωνιακής ικανότητας, παράλληλα με τη γλωσσική, δεν έδωσε όμως μεγάλη βαρύτητα στο ρόλο που έχει η γλώσσα και το γλωσσικό μάθημα στην κατάκτηση του ακαδημαϊκού λόγου ή της ιδιαίτερης ποικιλίας που είναι η σχολική γλώσσα. Μία Σελίδα 10 από 121

11 από τις οπτικές που είναι απαραίτητο να αναδειχθεί σε μια νέου τύπου προσέγγιση της διαθεματικής προσέγγισης είναι και το πώς θα αντιμετωπίσει το γλωσσικό μάθημα τη γλώσσα του σχολείου και τις ιδιαιτερότητές της. Η σύνδεση των γραμματισμών με τις γνώσεις για τη γλώσσα μπορεί να δώσει εν μέρει μια σοβαρή δυνατότητα διεξόδου: τα περισσότερα από τα κοινωνικά ζητήματα τα οποία το παιδί καλείται να διερευνήσει στο γλωσσικό μάθημα αποτυπώνονται και επιστημονικά, επομένως μέσω της συγκεκριμένης ακαδημαϊκής γλώσσας, που σημαίνει ότι μια συνειδητή σύνδεση των γραμματισμών με τις γνώσεις για τον κόσμο δίνει σοβαρή προοπτική διασύνδεσης μεταξύ των διδακτικών αντικειμένων, αλλά και σοβαρή προοπτική η έννοια της διαθεματικότητας να πάρει ένα πιο δυναμικό περιεχόμενο. Μια άλλη οπτική που είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί είναι αυτή των νέων γραμματισμών. Στο γλωσσικό μάθημα έχει αναπτυχθεί πολύ ενδιαφέρων προβληματισμός ως προς το ζήτημα αυτό, ο οποίος μπορεί να επεκταθεί δημιουργικά σε κάθε άλλη σχολική διδακτική πρακτική. Πολλά νέα δεδομένα έχουμε και στο πώς γίνεται αντιληπτή η διδασκαλία της γραμματικής στο γλωσσικό μάθημα. Εκεί που η γραμματική προσεγγιζόταν ως ένα σύνολο αποκομμένων και αποπλαισιωμένων γνώσεων που μεταδίδονταν σε οργανωμένη ύλη στα παιδιά, τώρα το περιεχόμενό της διευρύνεται (π.χ. γραμματική του κειμένου, γραμματική της σημείωσης) και οι στόχοι της μεταβάλλονται. Η εστίαση στην πολυτροπικότητα του νοήματος και στο κείμενο ως μονάδα επιβάλλουν, αντί για τη γραμματική, να χρησιμοποιείται ο ευρύτερος όρος γνώσεις για τη γλώσσα (Carter 1995) και τη σημείωση. Παράλληλα, μέρος των σύγχρονων αντιλήψεων εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στη σύνδεση των γνώσεων αυτών με την καλύτερη διδασκαλία των γραμματισμών (π.χ. κειμενικών ειδών) αλλά και με την καλύτερη ανάγνωση των γνώσεων για τον κόσμο επομένως με την καλύτερη ανάγνωση της σύνθετης καθημερινής κοινωνικής και πολιτισμικής πραγματικότητας (π.χ. κριτικός γραμματισμός). Αυτή η διασύνδεση μπορεί να αποτελέσει ένα σοβαρό νέο στοιχείο στο χώρο της διαθεματικότητας: το γλωσσικό μάθημα μπορεί να Σελίδα 11 από 121

12 δώσει τα μέσα, προκειμένου να κατανοείται καλύτερα ο σχολικός γραμματισμός (βλ. γραμματισμοί, παραπάνω), αλλά και να διαβάζεται καλύτερα ο κόσμος (βλ. γνώσεις για τον κόσμο, παραπάνω). Τέλος, πολύ σημαντικές είναι οι αλλαγές που παρατηρούνται στο χώρο των διδακτικών πρακτικών, στο πλαίσιο των οποίων προτείνεται όλα αυτά να υλοποιούνται. Η ανάλυση αναδεικνύει εύκολα ότι υπάρχουν σαφείς και σημαντικές μετακινήσεις: από «ορατές» παιδαγωγικές πρακτικές προς τις «αόρατες» (Bernstein 1989) από τη «μόνωση» του διδακτικού αντικειμένου στη συσχέτισή του με άλλα (βλ. διαθεματικές προσεγγίσεις) (Κουτσογιάννης 2006) από το μεμονωμένο παιδί που «αγωνίζεται» να ανταποκριθεί στη σχολική εργασία, στη σχολική κοινότητα που αλληλεπιδρά και μαθαίνει από το δάσκαλο, τέλος, που κατευθύνει κεντρικά τη διδασκαλία, στο δάσκαλο που συνεργάζεται και υποστηρίζει τα παιδιά να κατακτήσουν τη γνώση. Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι, θεωρητικά, η πιο εύκολα υλοποιήσιμη σε όλο το εύρος των διδακτικών αντικειμένων αλλά και στις ημιτυπικές και άτυπες διδακτικές πρακτικές. Επισημαίνουμε όμως το «θεωρητικά», γιατί είναι α- παραίτητο και εδώ να γίνουν οι απαραίτητοι συνδυασμοί και κυρίως να αναδειχθεί το τι σημαίνει από μια γλωσσική σκοπιά η αξιοποίηση εναλλακτικών διδακτικών πρακτικών. Επιστημονικές αναζητήσεις στο χώρο της διαθεματικότητας Οι παραπάνω αλλαγές όμως δεν έχουν σχέση αποκλειστικά και μόνο με το μάθημα της γλώσσας οι τάσεις αυτές είναι γενικότερες. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για διαφορετικό «ρυθμιστικό λόγο» που αποτελεί κατά τον Bernstein (1996) την καρδιά και την ουσία του παιδαγωγικού λόγου. Όλες αυτές οι αλλαγές, εν τέλει, συνιστούν μια σημαντικά διαφορετική πρόταση σε σχέση με το είδος των «φαντασιακών» ταυτοτήτων (Bernstein 1996) που καλείται το σχολείο του παρόντος και του μέλλοντος να δημιουργήσει. Και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό να συμβαίνει σήμερα από τη στιγμή που η εγγράμματη κοινωνία του παρόντος είναι πολύ διαφορετική από αυτή που ήταν 40 και 50 χρόνια πριν (Κουτσογιάννης 2006, Cope & Σελίδα 12 από 121

13 Kalantzis 2000). Η ιστορική αυτή εξέλιξη ερμηνεύει σε σημαντικό βαθμό γιατί κατά τις τελευταίες δεκαετίες βρίσκουν ευρύτατη διάδοση πρωτοπόρες παιδαγωγικές αναζητήσεις των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα, οι οποίες προτείνουν ένα τελείως διαφορετικό φαντασιακό παιδαγωγικό υποκείμενο. Μεγάλο μέρος των διεθνών αναζητήσεων ερμηνεύεται καλά και στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο (βλ. ανασκόπηση στη μελέτη της Παυλίδου, Β Μέρος του παρόντος κειμένου). 3. Οι προσπάθειες εισαγωγής αλλαγών στη χώρα μας και τα κυριότερα προβλήματα Οι σημαντικές αλλαγές που μόλις επισημάνθηκαν δεν θα μπορούσαν παρά να αποτυπωθούν με κάποιο τρόπο και στις αναζητήσεις που έχουν επιχειρηθεί στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Θα επισημάνω τις κυριότερες αλλαγές που επιχειρήθηκαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες στο ελληνικό σχολείο, υπογραμμίζοντας τα κυριότερα προβλήματα. Η απλή ανάγνωση και μόνο των μεταδικτατορικών σχολικών εγχειριδίων του γλωσσικού μαθήματος δείχνει ότι παρατηρείται μια σαφής τάση προσαρμογής στις περισσότερες από τις αλλαγές που επισημάνθηκαν παραπάνω. Η έρευνα ωστόσο αναδεικνύει ότι η αναπλαισίωση των διεθνών αναζητήσεων γίνεται σε ένα επιφανειακό μόνο επίπεδο, ενώ τα προτεινόμενα σχήματα συμμετοχής στο διδακτικό γίγνεσθαι είναι ξεπερασμένα και εντάσσουν οτιδήποτε νέο σε ήδη γνωστές από τη δεκαετία του 1950 πρακτικές (Κουτσογιάννης 2010β). Έχουμε δηλαδή σημαντικές αλλαγές στις γνώσεις για τον κόσμο που αναπλαισιώνονται, στους γραμματισμούς που προτείνεται να κατακτηθούν και σε ένα βαθμό στη σύνδεσή τους με τις γνώσεις για τη γλώσσα, χωρίς όμως σημαντικές αλλαγές στις διδακτικές πρακτικές, στην ουσία Σελίδα 13 από 121

14 κατά τον Bernstein (1996) του διδακτικού γίγνεσθαι. Έτσι, δίνεται μια εντύπωση εκσυγχρονισμού, χωρίς να είναι ουσιαστική. Πολύ μεγάλη βαρύτητα έχει δοθεί στην αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στο ελληνικό σχολείο. Αναφέρονται εν συντομία κάποιες ενδεικτικές πρωτοβουλίες που εκδηλώθηκαν προς αυτή την κατεύθυνση κατά την τελευταία εικοσαετία: προσθήκη μαθήματος πληροφορικής στη μέση εκπαίδευση (κυρίως), δημιουργία εργαστηρίων υπολογιστών, δημιουργία λογισμικών για τη διδασκαλία των μαθημάτων, μαζική αγορά φορητών υπολογιστών ( ) και διαδραστικών πινάκων ( ), μακροχρόνια επιμόρφωση εκπαιδευτικών και πιο πρόσφατα αλλαγές στα Προγράμματα Σπουδών ( ) με μεγάλη έμφαση στην εισαγωγή των νέων γραμματισμών (πρβλ. και «ψηφιακό σχολείο»). Η έρευνα και εδώ δείχνει ότι οι πρωτοβουλίες αυτές δεν εμπίπτουν σε ένα καλά οργανωμένο σχέδιο, με συγκεκριμένη ανάλυση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας και προσεχτικό σχεδιασμό. Αντίθετα, οι πρωτοβουλίες αυτές επηρεάζονται από τον εργαλειακό λόγο, κατά τον οποίο η ύπαρξη και μόνο των υποδομών και των ΤΠΕ θεωρείται ότι σηματοδοτούν σημαντικές αλλαγές. Δεν είναι επομένως περίεργο το γεγονός ότι παρά τους πόρους που έχουν επενδυθεί, οι αλλαγές επί της ουσίας είναι ελάχιστες (βλ. Κουτσογιάννης 2011β). Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει δοθεί κατά τις δεκαετίες αυτές και στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κατά την τρέχουσα μόνο σχολική χρονιά ( ) βρίσκονται σε εξέλιξη τρεις τουλάχιστον ευρείας έκτασης επιμορφώσεις. Η μία έχει σχέση με την παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ (ΚΣΕ, ΠΑΚΕ) και συνεχίζεται, με κάποιες ενδιάμεσες διακοπές, τα τελευταία δέκα χρόνια. Η άλλη, γνωστή ως «Μείζον πρόγραμμα επιμόρφωσης», σχεδιάστηκε για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες του «νέου σχολείου» και είναι πρόσφατη ( ). Η τρίτη, τέλος, αφορά την πιλοτική εφαρμογή των νέων Π.Σ. στην υποχρεωτική εκπαίδευση ( ). Οι τρεις αυτές προσπάθειες, όπως και ποικίλες άλλες που εξελίσσονται στο πλαίσιο επιμέρους ευρωπαϊκών προγραμμάτων, κινούνται η μία ανεξάρτητα από την άλλη. Αν συνα- Σελίδα 14 από 121

15 ντιούνται, αυτό γίνεται τυχαία και δεν είναι προϊόν προσεχτικού σχεδιασμού προς την κατεύθυνση της δημιουργίας του ελληνικού σχολείου του παρόντος και του μέλλοντος. Πολλές επιμέρους προσπάθειες έχουν πραγματοποιηθεί προς την κατεύθυνση της εισαγωγής καινοτομιών που θα ανατρέπουν ισχύουσες λογικές και δομές στο ελληνικό σχολείο. Η «ευέλικτη ζώνη», για παράδειγμα, αποβλέπει στο να δημιουργήσει ευελιξία στην προσέγγιση της σχολικής μάθησης και να ανατρέψει τη μόνωση των διδακτικών αντικειμένων (Tentolouris 2011). Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η λογική της «διαθεματικής προσέγγισης» που υιοθετήθηκε στα προηγούμενα Π.Σ., αλλά και η ερευνητική εργασία που επανεισάγεται στο Λύκειο από το έτος μετά από μια πρώτη απόπειρα που πραγματοποιήθηκε στη γνωστή ως «μεταρρύθμιση Αρσένη». Οι προσπάθειες αυτές αποβλέπουν στο να ξαναδιαβάσουν διαφορετικά τη δόμηση του σχολικού χωροχρόνου και των περιεχομένων του, προκειμένου να δημιουργήσουν νησίδες δημιουργικότητας. Πρόκειται για προσπάθειες που απηχούν τις σημαντικές αλλαγές που επισημάνθηκαν στην προηγούμενη ενότητα, οι οποίες όμως είναι ασύνδετες, πρόχειρες, χωρίς ιδιαίτερο συνολικό σχεδιασμό και για αυτό βραχύβιες. Η μετατροπή της ελληνικής κοινωνίας σε μια εν μέρει πολυπολιτισμική κοινωνία από τη δεκαετία του 1990 και ύστερα ενεργοποίησε πλήθος πρωτοβουλιών για τη διάδοση της διαπολιτισμικής αγωγής στην ελληνική εκπαίδευση. Οι περισσότερες όμως από τις πρωτοβουλίες αυτές εξαντλούνται μαζί με τους πόρους που διατίθενται για την υποστήριξή τους, χωρίς να έχει γίνει κατορθωτό να έχουμε συνολικές αλλαγές στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα προς την κατεύθυνση μιας σοβαρής διαπολιτισμικής αγωγής. Λείπει, για παράδειγμα, ένα Πρόγραμμα Σπουδών για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας ως δεύτερης, που θα λειτουργεί συμπληρωματικά με τα άλλα Προγράμματα Σπουδών. Τεράστια, τέλος, βαρύτητα έχει δοθεί σε επιφανειακές ποσοτικές παραμέτρους οι οποίες δεν εμπίπτουν σε κάποιο συνολικό σχέδιο, όπως: η θεαματι- Σελίδα 15 από 121

16 κή παραγωγή νέων σχολικών βιβλίων κατά περιόδους η αυξομείωση των ωρών διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών η ιδιαίτερη βαρύτητα στη διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας, η οποία διδάσκεται πια από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου και η προσθήκη νέων μαθημάτων (βλ. παραπάνω) που εκφράζουν σύγχρονες κοινωνικές αναζητήσεις (π.χ. περιβάλλον). Η διαθεματική προσέγγιση στην ελληνική εκπαίδευση Στη μελέτη της Παυλίδου (βλ. Β Μέρος του παρόντος κειμένου) δίνονται λεπτομέρειες για το πώς αναπλαισιώθηκε ο διεθνής προβληματισμός και οι διεθνείς αναζητήσεις στην ελληνική εκπαίδευση με άξονα τη διαθεματικότητα. Οι προτεινόμενες αλλαγές δεν λάμβαναν υπόψη τους βασικές πτυχές των ισχυόντων διδακτικών λόγων (διαχείριση του σχολικού χρόνου και χώρου, ρόλοι στους παιδαγωγικούς πρωταγωνιστές, είδος του γραμματισμού που καλλιεργείται, γνώσεις για τον κόσμο που επιδιώκεται να καλλιεργηθούν) με αποτέλεσμα οι όποιες προσπάθειες να είναι επιφανειακές και βραχύβιες. Διαπιστώσεις Θα μπορούσαμε, συνολικά, να πούμε ότι οι σημαντικές παγκόσμιες και τοπικές αλλαγές που επισημάνθηκαν στην προηγούμενη ενότητα δεν άφησαν αδιάφορη την ελληνική πολιτεία. Διαπιστώσαμε ότι αναπτύχθηκαν και εξακολουθούν να αναπτύσσονται πλήθος πρωτοβουλιών που καλύπτουν όλους τους τομείς των αλλαγών και των νέων επιδιώξεων: τη δραματική αλλαγή στο περιεχόμενο του σχολικού γραμματισμού με ισχύ, αφού εισάγεται η ευρεία χρήση των ΤΠΕ και η διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας τις νέες απαιτήσεις για σύγχρονες διδακτικές πρακτικές, α- φού τα νέα Π.Σ. και οι ποικίλες επιμορφώσεις υιοθετούν τις απαιτήσεις αυτές (π.χ. ομαδοσυνεργατική εργασία και μάθηση) τη γενικότερη τάση για δημιουργία ρηγμάτων (π.χ. ευέλικτη ζώνη, διαθεματική προσέγγιση) στην αυστηρή δόμηση του σχολικού χρόνου και στην αυστηρή μόνωση των διδακτικών αντικειμένων τις προσπάθειες, τέλος, για υποστήριξη της διαπολιτισμικής αγωγής. Επισημάνθηκε όμως ήδη ότι, ενώ φαίνεται ότι αναπτύσσονται πρωτοβουλίες οι οποίες σε θεωρητικό επί- Σελίδα 16 από 121

17 πεδο είναι πολύ σύγχρονες, λείπει ο συνεκτικός ιστός που θα μπορούσε να δώσει διάρκεια, σαφήνεια και προοπτική στο ελληνικό σχολείο. Λείπει, με άλλα λόγια, ένα σαφές σχέδιο εκπαιδευτικής πολιτικής που θα διαβάζει τη σύγχρονη πραγματικότητα και θα μπορεί να απαντήσει συγκροτημένα σε αυτή. Το ερώτημα είναι εύλογο: πώς είναι δυνατό να έχουμε τέτοια πρόοδο σε επιμέρους ζητήματα χωρίς όμως αυτό να αποτυπώνεται σε μια σημαντική αλλαγή του ελληνικού σχολείου; Πώς είναι δυνατό ο κάθε υπουργός που αναλαμβάνει τις τελευταίες δεκαετίες να υπόσχεται και να ξεκινάει αλλαγές, οι οποίες είτε αποτυγχάνουν είτε εξαντλούνται σε επιμέρους επιφανειακά ζητήματα; Στο χώρο της πολιτικής α- ρένας οι αποτυχίες αυτές αποδίδονται είτε στην ανικανότητα των εκάστοτε υπουργών είτε στην έλλειψη σύμπνοιας μεταξύ των κομμάτων για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα. Αυτή η αποτυχία όμως σπάνια προσεγγίζεται από μια επιστημονική σκοπιά που θα μπορούσε να φωτίσει, ενδεχομένως, σε μεγαλύτερο βάθος τα πράγματα. Η εν μέρει επιτυχία και η συνολική αποτυχία οφείλονται, κατά τη γνώμη μου, -πέρα από τις ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές παραμέτρους- σε δύο βασικούς λόγους. Ο ένας έχει σχέση με τον κατακερματισμό των επιστημονικών πεδίων που ασχολούνται με την εκπαίδευση. Έτσι, μπορεί να έχουμε θαυμάσιες απόψεις για τη διγλωσσία, για τη διδακτική της πληροφορικής, για τη διδασκαλία των κειμενικών ειδών, για τη δια βίου μάθηση, για την κατάκτηση του λεξιλογίου κλπ., οι οποίες όμως ε- ξαντλούνται στο χώρο του ειδικού και του επιμέρους και δεν στοχεύουν σε γενικότερες προτάσεις για την εκπαίδευση. Στο πλαίσιο αυτό θεωρείται αυτονόητο να προσθέτει η κάθε ειδίκευση και κάτι στον κορμό των όποιων προτάσεων/αλλαγών, χωρίς όμως να έχει διατυπωθεί το συνολικό σχέδιο, αφού ο συνολικός σχεδιασμός δεν φαίνεται να αποτελεί επιστημονική προτεραιότητα κάποιου πεδίου. Ο άλλος λόγος έχει σχέση με τη σύνδεση του τοπικού επιστημονικού γίγνεσθαι με το παγκόσμιο. Η ως τώρα ελληνική εμπειρία, όπως περιγράφηκε παραπάνω, δείχνει ότι δεν αρκεί η καλή παρακολούθηση της διεθνούς βιβλιογραφίας και η εστίαση σε επιμέρους ζητήματα μόνο. Είναι απαραίτητη, παράλληλα, και η ανάπτυξη προβληματισμού που θα θεωρητικοποιεί την ελληνική πραγματικότητα σε ένα πλαίσιο που θα Σελίδα 17 από 121

18 ξεπερνάει το επιμέρους. Θα έλεγα, εν κατακλείδι, ότι είμαστε αναγκασμένοι όσοι ασχολούμαστε με εκπαιδευτικά ζητήματα, χωρίς να αγνοούμε το διεθνές γίγνεσθαι, να προβληματιστούμε σοβαρά για τα αδιέξοδα που έχουν δημιουργηθεί στην ελληνική εκπαίδευση παρά τις επιμέρους προόδους. Υποστηρίζω στη συνέχεια ότι δημιουργική αφετηρία για κάτι τέτοιο μπορεί να είναι η αναζήτηση της στενής σχέσης που υπάρχει ανάμεσα στη γλώσσα και την εκπαίδευση, που σημαίνει ότι η επιστημονική αναζήτηση της σχέσης που υπάρχει ανάμεσα στη γλώσσα και το θεσμό της εκπαίδευσης μπορεί να είναι πολύ δημιουργική. Το πλαίσιο αυτό μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στο να αντιμετωπιστεί από μια διαφορετική οπτική γωνία και το θέμα της διαθεματικότητας στη διδασκαλία. 4. Προς έναν συνολικό σχεδιασμό με αφετηρία τη γλώσσα Η σχέση της γλώσσας με την εκπαίδευση είναι πάρα πολύ στενή για τρεις κυρίως λόγους. Η γλώσσα καταρχάς είναι μέσο διδασκαλίας, αφού αποτελεί το κυριότερο μέσο για τη μετάδοση της σχολικής γνώσης. Η γλώσσα είναι επίσης μέσο συγκρότησης της ιδιαιτερότητας του σχολικού λόγου στο σύνολό του. Ο Halliday (2007) έχει ασχοληθεί εκτενώς με την ιδιαιτερότητα του σχολικού λόγου, σχολικό register το αποκαλεί, και τις ιδιαιτερότητές του, οι δε μαθητές του επέκτειναν θεαματικά τις αναζητήσεις αυτές. Τέλος, η γλώσσα είναι διδακτικό αντικείμενο, το γνωστό ως μάθημα της (μητρικής) γλώσσας, γύρω από το οποίο συγκεντρώνεται μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον. Για να αποφύγει κανείς την εστίαση στο επιμέρους, θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να ξεκινήσει από τη διερεύνηση των δύο πρώτων περιπτώσεων που αναφέραμε και να καταλήξει στην τρίτη, κάτι που θα επιχειρήσω στη συνέχεια. Σελίδα 18 από 121

19 4.1. Η γλώσσα ως μέσο διδασκαλίας Το επιστημονικό ενδιαφέρον για τη γλώσσα ως μέσο διδασκαλίας είναι πάρα πολύ μεγάλο και προέρχεται από πλήθος επιστημονικών κλάδων που ενδιαφέρονται για την επιστημονική διερεύνηση της σχέσης που έχει η γλώσσα με τους θεσμούς και ι- διαίτερα με την εκπαίδευση. Αναφέρονται ενδεικτικά: η ανάλυση συνομιλίας (Καπελλίδη 2011), η ανάλυση λόγου (Sinclair & Coulthard 1975), η διαδραστική κοινωνιογλωσσολογία (Rampton 2006), η εθνογραφία του γραμματισμού (Bloom 2008) και οι ποικίλες εκδοχές της κοινωνικής σημειωτικής (βλ. Christie 2002, Kress et al 2005). Μια προσεχτική ανάγνωση των αναλύσεων που επιχειρούνται στον εκπαιδευτικό λόγο (educational discourse) δείχνει ότι τα πρώτα διδακτικά σχήματα που είχαν την αυστηρή δομή του σχήματος Ερώτηση Απάντηση Αξιολόγηση/Ανατροφοδότηση και είχαν καταγραφεί κατά τη δεκαετία του 1970 δίνουν προοδευτικά τη θέση τους σε πιο συμμετοχικές μορφές διδασκαλίας ή και σε ανατροπή των αυστηρά δασκαλοκεντρικών συστημάτων που ίσχυαν μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες (Cazden 2001). Προκύπτει επίσης ότι οι δάσκαλοι πραγματώνουν τις δικές τους, συχνά πολύ διαφορετικές, διδακτικές διαδρομές, ακόμη και σε χώρες που υιοθετούν κεντρικά ελεγχόμενα Προγράμματα Σπουδών (Kress et al 2005), ενώ οι μαθητές «εποικίζουν» το σχολικό λόγο με δικούς τους εξωσχολικούς λόγους (Rampton 2006). Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έρευνες που εστιάζουν σε ευρύτερα διδακτικά σχήματα, όπως τα διδακτικά μακροκειμενικά είδη, όπου αναδεικνύεται με σαφήνεια η τάση για μεγαλύτερη συμμετοχή των παιδιών (Christie 2002). Οι διαπιστώσεις αυτές συγκλίνουν με τις ανάλογες τάσεις της βιβλιογραφίας που ασχολείται με ζητήματα διδακτικής, όπως είδαμε στην ενότητα 2: τόσο οι επιστημονικές αναζητήσεις στο χώρο της διδακτικής όσο και αυτές που αναδεικνύουν το καθημερινό διδακτικό γίγνεσθαι δείχνουν σαφείς τάσεις προς την κατεύθυνση των «αόρατων παιδαγωγικών πρακτικών» (Bernstein 1989). Αυτό σημαίνει κατά βάθος ότι παρατηρούνται έντονες αναζητήσεις για ένα σχολείο που θα διαμορφώνει διαφορετικού τύπου εγγράμματα υποκείμενα, με περισσότερες πρωτοβουλίες, ρόλους περισσότερο ενεργούς και συμμετοχικούς, με άνεση στη συνεργασία, με δυνατότητες κριτικής ανάγνωσης της πραγματικότητας και με δασκάλους ικανούς να υποστηρί- Σελίδα 19 από 121

20 ξουν αυτές τις μορφές διδασκαλίας και να διαβάζουν τις ποικίλες εγγράμματες ταυτότητες των παιδιών. Θα μπορούσαμε επομένως να πούμε ότι απαιτείται η δημιουργία σχολικών δομών που θα ευνοούν και θα αναδεικνύουν τις αλλαγές αυτές, δομών που κατά βάθος θα ευνοούν τη μετάβαση προς έναν διαφορετικό λόγο (discourse) (Κουτσογιάννης 2010α) στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα. Εδώ ακριβώς βρίσκεται μια σημαντική όψη του προβλήματος. Ενώ έχουμε τάσεις για αλλαγές σε επίπεδο λόγου, που συνεπάγονται ευρύτερες αλλαγές σε επίπεδο διδακτικών μακροκειμενικών ειδών (= ευρύτερων διδακτικών σχημάτων) και ταυτοτήτων, οι αλλαγές που επιχειρούνται ως τώρα στην ελληνική εκπαίδευση πραγματώνονται εντός των ισχυουσών δομών και στο πλαίσιο των υπαρχόντων μαθημάτων. Οι υπάρχουσες όμως δομές του ισχύοντος σχολικού χώρου και χρόνου είναι «παιδιά» ενός παλιότερου λόγου, στο πλαίσιο του οποίου και δημιουργήθηκαν. Το μάθημα της γλώσσας, για παράδειγμα, διδάσκεται για δύο ή τρεις ώρες των 45 λεπτών τη βδομάδα σε αίθουσες με παραδοσιακού τύπου διάταξη. Κατά βάθος το «διδακτικό ψαχνό» δεν ξεπερνάει τα λεπτά την κάθε διδακτική ώρα. Αυτή η δομή του σχολικού χωροχρόνου εξυπηρετούσε θαυμάσια την παραδοσιακού τύπου προσέγγιση του γλωσσικού μαθήματος, όπου ο δάσκαλος θα τεμάχιζε την ύλη σε μικρές ενότητες και θα τις «μετέδιδε» σε δόσεις που αντιστοιχούσαν σε συγκεκριμένες ώρες. Η αλλαγή όμως λόγου δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί από την ισχύουσα σχολική χωροχρονική «στίξη» (Bernstein 1996), αλλά απαιτεί άλλου τύπου «οικονομία» (Bernstein 1989). Απαιτείται με άλλα λόγια συνολική ανάγνωση των ισχυουσών δομών, προκειμένου να ενισχυθούν με συστηματικότητα τάσεις αλλαγής παραδείγματος που επιχειρούνται αποσπασματικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Το αδιέξοδο στις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στην Ελλάδα είναι ότι επιχειρούνται αλλαγές στα επιμέρους διδακτικά αντικείμενα, χωρίς να αγγίζονται ευρύτερες σχολικές δομές. Πρόκειται για λανθασμένη ανάγνωση της μεταβολής, η ο- ποία, ενώ είναι ευρείας κλίμακας, αντιμετωπίζεται ως καθαρά τοπική εξέλιξη στο πλαίσιο των επιμέρους μαθημάτων. Έτσι, οι αλλαγές στα επιμέρους Προγράμματα Σπουδών και στα βιβλία μπορούν να έχουν περιορισμένη μόνο επιτυχία. Αντίθετα, οι εξελίξεις στο πώς χρησιμοποιείται η γλώσσα ως μέσο διδασκαλίας στην εκπαίδευση Σελίδα 20 από 121

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Βιβλία-βιβλιοθήκες» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Βιβλία-βιβλιοθήκες» ΣΩΤΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης

Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Ο ρόμβος της γλωσσικής εκπαίδευσης Το παράδειγμα του παράγω Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το θεωρητικό μοντέλο του ρόμβου... 3 2. Το μοντέλο του ρόμβου μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι»

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης

3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης 236 3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης Σενάριο θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η πλήρης καταγραφή μιας διδακτικής πρότασης σε όλα της τα μέρη, από την ταυτότητα των

Διαβάστε περισσότερα

2. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων

2. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 363 2. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δημήτρης Κουτσογιάννης 2.1 Η δομή ενός σεναρίου Σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ταξίδι στο διάστημα»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ταξίδι στο διάστημα» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ταξίδι στο διάστημα» ΣΩΤΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η. έμφαση στον υπολογιστή ως εργαλείο και στις δυνατότητες που έχει να συνεισφέρει στην αλλαγή των δεδομένων στην εκπαίδευση

Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η. έμφαση στον υπολογιστή ως εργαλείο και στις δυνατότητες που έχει να συνεισφέρει στην αλλαγή των δεδομένων στην εκπαίδευση Προσπάθεια χρήσης των ΤΠΕ Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Στην Ελλάδα, από τα μέσα της 10ετίας 1990: Με εργαλειακή λογική έμφαση στον υπολογιστή ως εργαλείο και στις δυνατότητες που έχει να συνεισφέρει στην αλλαγή των

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγµατικό διαθεµατικό σενάριο

Παραδειγµατικό διαθεµατικό σενάριο Π.3.1.4 Ολοκληρωµένα παραδείγµατα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείµενο µε εφαρµογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγµατικό διαθεµατικό σενάριο Κριτική διερεύνηση της χρήσης λόγιων ρηµατικών τύπων:

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Τα ζώα που ζουν κοντά μας»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Τα ζώα που ζουν κοντά μας» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Τα ζώα που ζουν κοντά μας»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών 1ο Κεφάλαιο Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών Τις τελευταίες δεκαετίες, οι επιστημονικές ενώσεις, οι συνδικαλιστικοί φορείς και εκπαιδευτικοί της πράξης μέσω συνεδρίων

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην εκπαιδευτική αξιοποίηση διαδραστικών συστημάτων διδασκαλίας

Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην εκπαιδευτική αξιοποίηση διαδραστικών συστημάτων διδασκαλίας Ε.Π. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση, ΕΣΠΑ (2007 2013) ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑIΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΑΡΗΣ 2016

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1.3. Μεθοδολογία και διαδικασίες ανάπτυξης εκπαιδευτικών σεναρίων στα Γλωσσικά μαθήματα

Π3.1.3. Μεθοδολογία και διαδικασίες ανάπτυξης εκπαιδευτικών σεναρίων στα Γλωσσικά μαθήματα Π3.1.3 Μεθοδολογία και διαδικασίες ανάπτυξης εκπαιδευτικών σεναρίων στα Γλωσσικά μαθήματα Μελέτη για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή σεναρίων και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

... Τεχνολογία Επικοινωνιών Τεχνολογικής Κατεύθυνσης

... Τεχνολογία Επικοινωνιών Τεχνολογικής Κατεύθυνσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γνώσεις για τη Γλώσσα και η λογική της Βάσης Δεδομένων. Δημήτρης Κουτσογιάννης

Οι Γνώσεις για τη Γλώσσα και η λογική της Βάσης Δεδομένων. Δημήτρης Κουτσογιάννης Οι Γνώσεις για τη Γλώσσα και η λογική της Βάσης Δεδομένων Δημήτρης Κουτσογιάννης 2 Δημήτρης Κουτσογιάννης Ενδεικτική βιβλιογραφική παραπομπή για το παρόν κείμενο: Κουτσογιάννης, Δ. 2015. Οι Γνώσεις για

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.) Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.ΒΟΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04

ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.) Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.ΒΟΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04 ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.) Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.ΒΟΛΟΥ 2014-2015 Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04 ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑΣΕΝΑΡΙΑ ήκαι ΣΧΕ ΙΑΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ 04 Τι είναι Εκπαιδευτικό Σενάριο;

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Σχολική Χρονιά 2013-2014 «ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013 Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Παρουσίαση-Οργάνωση: Oμάδα Eργασίας για τη Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Πρόγραμμα E ξ A ποστάσεως E κπαίδευσης ( E learning ) Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Οδηγός Σπουδών Σο πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Βενετία Μπαλτά Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Στόχοι της εισήγησης:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Η Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ» Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΚΥΡΙΩΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: 9.10.5 Ηλεκτρονικό ενημερωτικό και εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση και πιστοποίηση. των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ

Η αξιολόγηση και πιστοποίηση. των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ Η αξιολόγηση και πιστοποίηση των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ Περιγραφή του συστήματος αξιολόγησης των εκπαιδευομένων επιμορφωτών στα ΠΑΚΕ Η αξιολόγηση των εκπαιδευομένων βασίζεται σε μια συστηματικά

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε.

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά Τι σημαίνουν τα μαθηματικά για εσάς; Τι σημαίνει «κάνω μαθηματικά»;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» E ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ρέθυμνο, 12 Αυγούστου 2013 Δεύτερη Αναγγελία Η Ελληνική Επιστημονική Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Δελτίο Τύπου Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Αθήνα, 25-01-2017 Εισαγωγικά Είναι κοινή παραδοχή ότι το Λύκειο ως βαθμίδα έχει σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Αθήνα,

Δελτίο Τύπου. Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Αθήνα, Δελτίο Τύπου Η Πρόταση του Ι.Ε.Π. για το Λύκειο που κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής Αθήνα, 25-01-2017 Εισαγωγικά Είναι κοινή παραδοχή ότι το Λύκειο ως βαθμίδα έχει σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ)

Α ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) Ειδίκευση Α ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) Η ειδίκευση προσφέρει στις φοιτήτριες και στους φοιτητές σε βάθος θεωρητική κατάρτιση σε ζητήματα διδακτικής της ελληνικής γλώσσας, εξετάζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙΝΩΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» (INOV) Ζ ΚΥΚΛΟΣ To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: ιαθεματικότητα στα ισχύοντα Αναλυτικά Προγράμματα και μέθοδος Project ιδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ

Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Με την Αστραδενή στο μουσείο. Διδάσκουσα: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ ΘΕΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΙΑΣΙΑΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα