Η αποτελεσματικότητα μίας παρέμβασης Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας στην υπολειμματικού τύπου σχιζοφρένεια και η γενίκευση των αποτελεσμάτων της στον χρόνο.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η αποτελεσματικότητα μίας παρέμβασης Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας στην υπολειμματικού τύπου σχιζοφρένεια και η γενίκευση των αποτελεσμάτων της στον χρόνο."

Transcript

1 Η αποτελεσματικότητα μίας παρέμβασης Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας στην υπολειμματικού τύπου σχιζοφρένεια και η γενίκευση των αποτελεσμάτων της στον χρόνο. Νικοσ ΜπαιζαΝησ*, Χρηστοσ Θελεριτησ**, σωτηρησ καρβουντζησ*, αλεξανδρα παλλη***, δημητρησ πλουμπιδησ*, ΜαριΝα οικονομου** Περίληψη Εισαγωγή :σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης παρουσίαση περίπτωσης είναι να καταδείξει τα οφέλη από την εφαρμογή της CBT σε ασθενείς με υπολειμματικού τύπου σχιζοφρένεια. Υλικό-Μέθοδος: πραγματοποιήθηκαν 30 συνεδρίες, σε εβδομαδιαία βάση, διάρκειας 35 λεπτών, με εποπτεία έμπειρου ψυχοθεραπευτή. η βασική θεραπευτική παρέμβαση στηρίχτηκε στην ενδελεχή διαμόρφωση του χάρτη διαχείρισης περιστατικού (case formulation) και περιλαμβάνει 5 θεραπευτικές φάσεις. Χρησιμοποιήθηκαν εκτός από την κλινική συνέντευξη και παρατήρηση, ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση γνωστικών λειτουργιών, και εργαλεία για την μέτρηση λειτουργικότητας και ψυχοπαθολογίας. στην διάρκεια της παρέμβασης χρησιμοποιήθηκαν μια σειρά από Γνωσιακές και συμπεριφορικές τεχνικές, ενώ στο πλαίσιο της συνεργατικής σχέσης εφαρμόστηκε εκτεταμένα η εργασία στο σπίτι. Μετά το πέρας των συνεδριών, πραγματοποιήθηκαν αναμνηστικές συνεδρίες follow up, ανά 3μήνο,επί 2 έτη. ο ασθενής επαναξιολογήθηκε ένα έτος μετά τη τελευταία αναμνηστική συνεδρίαση follow up. αξιολόγηση με ψυχομετρικά εργαλεία πραγματοποιήθηκε στην αρχή, στο τέλος των συνεδριών, στο τέλος του διετούς follow up, και ένα χρόνο μετά. Αποτελέσματα: στο τέλος της βασικής θεραπευτικής παρέμβασης ο ασθενής επέδειξε αξιόλογη ύφεση όσον αφορά στα αρνητικά του συμπτώματα. επιπλέον, *Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών- Αιγινήτειο Νοσοκομείο, Κέντρο Επαγγελματικής Προεργασίας. **Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών- Αιγινήτειο Νοσοκομείο, Κέντρο Επαγγελματικής Προεργασίας. ***Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. μειώθηκε το επίπεδο της γενικής ψυχοπαθολογίας και το επίπεδο του άγχους ενώ παρατηρήθηκε βελτίωση στη λειτουργικότητα του ασθενούς. τα αποτελέσματα της παρέμβασης καταδείχθηκαν μέσω της κλινικής παρατήρησης αλλά και της ψυχομετρικής αξιολόγησης του ασθενούς. Γεγονός αποτελεί ότι τα οφέλη αυτά διατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια του διετούς follow up, περίοδος κατά την οποία σημειώθηκε βελτίωση σε κάποιες παραμέτρους. Μετά όμως την παρέλευση ενός έτους από το follow up, η βελτίωση που είχε επιτευχθεί στους τομείς που αναφέραμε υποχώρησε,αν και ο ασθενής παρέμεινε σε καλύτερο επίπεδο, από την προ εφαρμογής της CBT θεραπείας. Συμπεράσματα: Φαίνεται πως η Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία θα μπορούσε να ωφελήσει ασθενείς με υπολειμματικού τύπου σχιζοφρένεια τόσο σε επίπεδο γενικής ψυχοπαθολογίας και αγχωδών συμπτωμάτων όσο και στη βελτίωση των αρνητικών συμπτωμάτων τους. επιπλέον, η εφαρμογή της CBT σε ψυχωσικούς ασθενείς με αρνητικά συμπτώματα θα ήταν ίσως πιο επωφελής για τους ίδιους καθώς και για το σύστημα υγείας, αν εφαρμόζονταν αναμνηστικές συνεδρίες για μεγάλο χρονικό διάστημα σε, έστω και αραιά χρονικά διαστήματα. Λέξεις κλειδιά: γνωσιακή Ψυχοθεραπεία, θεραπευτικές τεχνικές, θεραπεία σχιζοφρένειας, εδώ και τώρα, συνεργατικός εμπειρισμός Εισαγωγή Σχιζοφρένεια Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις δέκα κυριότερες αιτίες πρόκλησης μακροχρόνιας αναπηρίας παγκοσμίως (Van Os και Kapur, 2009). Η πιθανότητα εμφάνισης της σχιζοφρένειας σε όλη τη διάρκεια της ζωής εκτι-

2 μάται στο 1% του πληθυσμού (μέση τιμή) (Jablensky, 1997). Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας (Van Os και Kapur, 2009) περιλαμβάνουν θετικά ψυχωσικά συμπτώματα (παραληρητικές ιδέες, ψευδαισθήσεις), αρνητικά ψυχωσικά συμπτώματα που αφορούν σε διαταραχές της βούλησης, μείωση της ικανότητας για αυθόρμητο λόγο, κοινωνική απόσυρση γνωσιακές διαταραχές (διαταραχές μνήμης, προσοχής και εκτελεστικών λειτουργιών). Τα άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια εμφανίζουν δυσλειτουργίες σε κοινωνικό και εργασιακό επίπεδο αλλά και σε ζητήματα που αφορούν την φροντίδα του εαυτού τους. Η βασική θεραπεία της σχιζοφρένειας είναι η αντιψυχωσική φαρμακευτική θεραπεία. Επίσης, μία σειρά ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων όπως οι ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις στο άτομο και στην οικογένεια, η γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία (CBT) και η εκπαίδευση σε κοινωνικές δεξιότητες φαίνεται να έχουν θέση στην αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας (Stephens, 1978; Birchwood και Tarrier, 1992; Birchwood και συν., 2000; Mc Glashan, 2005; Σολδάτος και Λύκουρας, 2006; Καλλέργης και Μαδιανός, 2009; Economou et al., 2007). Γνωσιακή συμπεριφορική ψυχοθεραπεία (CBT) στη σχιζοφρένεια Η CBT φαίνεται να συμβάλλει στη μείωση των θετικών συμπτωμάτων (έλεγχος παραληρητικών ιδεών και ψευδαισθήσεων), των συναισθηματικών συμπτωμάτων, στην ενδυνάμωση του αισθήματος ελέγχου στη νόσο, στην αυτοεκτίμηση και στην ενστάλαξη ελπίδας στον ασθενή (Παπακώστας, 1994; Fowler και συν., 1995; Chadwick και Birchwood, 1996; Jones και συν., 1998; Μπουλουγούρης, 1998; Nelson και συν., 2005; Garety και συν., 2001, 2008; Beck και συν., 2009; Bechdolf και συν., 2011; Berry και Hayward, 2011; Hagen και συν., 2011; Hutton και συν., 2012; Maxwell και συν., 2012). Μελέτες των τελευταίων χρόνων συνηγορούν υπέρ της αποτελεσματικότητας της CBT στη σχιζοφρένεια είτε στην οξεία φάση (Drury και Birchwood, 1996; Allot και συν.,2011), είτε όταν η διαταραχή είναι ανθεκτική στη φαρμακοθεραπεία, με διατήρηση των καλών θεραπευτικών αποτελεσμάτων σε μελλοντικό follow up (Gumley και συν., 2003; Durham και συν., 2005; Zimmermann και συν., 2006). Οι ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις για τη σχιζοφρένεια αναπτύχθηκαν διεθνώς τα τελευταία σαράντα χρόνια. Ακολουθούν τις αρχές της CBT και εφαρμόζονται τόσο σε ασθενείς όσο και στις οικογένειές τους (Falloon et al., 2002). Περιλαμβάνουν ενημέρωση γύρω από τη διαταραχή, εκπαίδευση σε δεξιότητες επικοινωνίας και τεχνικές επίλυσης προβλήματος και επίτευξης στόχου και υποστήριξη (Οικονόμου, 2000). Έχει βρεθεί ότι μειώνουν τις υποτροπές και κατά συνέπεια τις νοσηλείες των ασθενών (Magliano and Fiorillo, 2007; Rummel-Kluge and Kissling, 2008). Επίσης ενισχύουν τη «συμμόρφωση», εξασφαλίζουν ένα θετικό οικογενειακό κλίμα με χαμηλότερα επίπεδα stress, βελτιώνουν τις στρατηγικές αντιμετώπισης της ασθένειας, μειώνουν την επιβάρυνση της οικογένειας, προδιαθέτουν πιο θετικά την οικογένεια απέναντι στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και αυξάνουν τα ποσοστά βοήθειας από αυτές. Κεντρικός στόχος της εφαρμογής της CBT στη σχιζοφρένεια είναι η σημασία της συσχέτισης των σκέψεων και των συναισθημάτων με την εμφάνιση της ψυχοπαθολογίας και την επαναξιολόγηση τους (Perris, 1989;Turkington και συν., 2004). Με την CBT φαίνεται να επιτυγχάνεται η ανάπτυξη και η έκφραση μιας συναισθηματικής κατανόησης των ψυχωσικών εμπειριών. Ο βασικός άξονας της θεραπείας αυτής είναι η διαμόρφωση μίας σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ ασθενή και θεραπευτή. Συμπερασματικά ένα περίγραμμα CBT παρέμβασης (Kingdon και Turkington, 1994) στη σχιζοφρένεια περιλαμβάνει: την θεραπευτική σχέση, την συμπεριφορική ενίσχυση προσαρμοστικών μηχανισμών, την κατανόηση της ψυχικής εμπειρίας, την επέμβαση στο επίπεδο των αυταπατών, ψευδαισθήσεων, την παρέμβαση στο επίπεδο της κατάθλιψης άγχους και την πρόληψη υποτροπών κοινωνικής αναπηρίας. Ο θεραπευτής χρειάζεται σύμφωνα με τους Nelson και συν., (2005α, β) να διαθέτει: συναισθηματική κατανόηση, ζεστασιά και άνευ όρων θετική θεώρηση του ασθενή, καλή ανατροφοδότηση, εμπιστοσύνη, ειλικρίνεια, μη κριτική στάση και κατανόηση, υπομονή, να ακολουθεί τον ρυθμό του ασθενή υποχωρώντας όταν χρειάζεται, παραδοχή του ασθενή ως ατόμου όχι των απόψεων του,αποφυγή αντιπαράθεσης, σωκρατικό έλεγχο και χρήση του καταιγισμού ιδεών. Η εγκατάσταση ψυχοθεραπευτικής σχέσης είναι αναγκαία και αποτελεί προτεραιότητα για τον ασθενή με διαταραγμένο έλεγχο πραγματικότητας (Zimmermann και συν., 2005). 81

3 Στην αρχική φάση ο θεραπευτής κατανοεί και αποδέχεται τον ασθενή αποφεύγοντας τις ερμηνείες και τα σχόλια που ενδεχομένως του προκαλούν άγχος (Nelson 1997; Nelson και συν.,2005α, β).λόγω της δυσκολίας που έχουν οι ψυχωσικοί ασθενείς να ξεχωρίσουν την πραγματικότητα από τις νοητικές κατασκευές που κάνουν γι αυτήν- δηλαδή η ικανότητα μεταγνωσίας τους είναι μειωμένη (Παπακώστας, 1994)- επιχειρείται από το θεραπευτή η γνωσιακή εξοικείωση τους με τη διαταραχή. Κατόπιν προχωρεί στην Γνωσιακή εξοικείωση του ασθενή με τη σχιζοφρένεια. Σε μεταγενέστερο στη θεραπεία στάδιο επιδιώκεται να ενισχύσουμε τον ασθενή, παρέχοντας του ελπίδα, στόχους, ενώ γίνεται διερεύνηση των γνωσιακών του ελλειμμάτων. Επιπροσθέτως, ο θεραπευτής αναζητεί την άποψη του ασθενή για την αρρώστια του, το πώς πιστεύει εκείνος πως μπορεί να βοηθηθεί. Επιπλέον διερευνούνται οι απόψεις, πίστεις, πεποιθήσεις του ασθενή για την αρρώστια αλλά και η γνώμη του για το πώς οι άλλοι την αντιμετωπίζουν. Κατόπιν εξετάζεται η αληθοφάνεια των όσων λέει, χρησιμοποιώντας γνωσιακές και συμπεριφορικές τεχνικές ( Nelson και συν., 2005α,β). Στη μελέτη του συγκεκριμένου περιστατικού, στόχος μας είναι να καταδειχτεί η ωφέλεια που είναι δυνατόν να έχει ένας ασθενής με χρόνια υπολειμματική ψύχωση από μια παρέμβαση CBT με μακρά διάρκεια (NICE, 2002) και λιγότερο συχνές αναμνηστικές συνεδρίες (follow up-π.χ. συνεδριών ευαισθητοποίησης ανά 3μήνο). Επιπλέον θα συνεκτιμηθεί η θετική επίδραση της CBT στη γενίκευση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων στο χρόνο αφού συνεκτιμηθούν η σταθεροποίηση του ασθενούς και η μείωση των υποτροπών (Zimmermann και συν., 2006). ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ Παραπομπή Ο ασθενής είναι ένας άνδρας 45 ετών (όταν ξεκίνησε η παρέμβαση) ο οποίος παραπέμπεται στο ΚΕΠ (Κέντρο Επαγγελματικής Προεργασίας) του Αιγινήτειου Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου. Έχει εικοσαετές ιστορικό προβλημάτων ψυχικής υγείας. Έλαβε διάγνωση σχιζοφρένειας το Κατά την περίοδο της παραπομπής, ο ασθενής ήταν άγαμος (ακόμα είναι) και δεν είχε/έχει παιδιά. Του χορηγείτο αντί-ψυχωσική αγωγή. Δεν αναφέρθηκε κανένα άλλο πρόβλημα υγείας. Προ της CBT, δεν είχε κάνει ψυχοθεραπεία. Παρούσα συμπτωματολογία Ο ασθενής στον οποίο εφαρμόστηκε η CBT παρέμβαση είναι ένας ασθενής με χρόνια ψύχωση, με προεξάρχοντα τα αρνητικά συμπτώματα της νόσου (κοινωνική μόνωση,χαμηλό επίπεδο συναισθήματος και απροσφορότητα) (PANSS Negative Scale Score= 41). Επιπλέον ο θεραπευόμενος εμφάνιζε το τελευταίο χρονικό διάστημα μειωμένη διάθεση να ψυχαγωγηθεί, έντονο άγχος και θλίψη. Στην πρόσκληση του θεραπευτή να περιγράψει αυτό που βιώνει ο ασθενής,αναφέρει πως έχει μειωμένη λειτουργικότητα, λόγω της ασθένειας -φοβάται και αυτό από ότι θυμάται το είχε πάντα -φόβο ότι θα του συμβεί κάτι αναπάντεχο. Δεν συζητάει, δεν διεκδικεί, είναι απομονωμένος,μακριά από τους ανθρώπους. Θέλει να μιλήσει,όμως δεν το κάνει. Επίσης αναφέρει ότι δεν είχε σκεφτεί ποτέ την αξία του να μιλάει, νομίζει θεωρεί πλέον ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό,αλλά δεν ξέρει πώς να το κάνει. Διερευνήθηκε το γεγονός πως για μια περίπου δεκαετία δεν χρειάστηκε να νοσηλευτεί. Ο ίδιος πιστεύει ότι βοήθησαν πολύ σε αυτό τα φάρμακα. Στις πρώτες νοσηλείες δεν τα λάμβανε κανονικά, τα σταματούσε. Στην πορεία όμως άρχισε να είναι τυπικός στην λήψη τους. Πιστεύει ότι αν έπαιρνε πιο νωρίς φάρμακα θα ήταν σε καλύτερη κατάσταση. Με τη βοήθεια της γνωσιακής ψυχοθεραπείας επιδιώκει να διατηρηθεί σε καλή κατάσταση,να μην πάθει κατάθλιψη, να εργαστεί ξανά. Αυτό αποτελεί και το εκφραζόμενο αίτημά του. Οι θεραπευτικοί στόχοι που τέθηκαν για τον ασθενή στα πλαίσια του συνεργατικού εμπειρισμού, και οι οποίοι βέβαια αποτελούν δικές του επιθυμίες, μπορούν να συνοψισθούν στα ακόλουθα: Επιθυμεί να γίνει πιο κοινωνικός, να μπορεί να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα, να μειωθεί το άγχος που παρουσιάζει καθώς και να είναι σε θέση να πραγματοποιεί πράγματα που να του παρέχουν ευχαρίστηση και βελτιώνουν την διάθεση του. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπεία CBT Πραγματοποιήθηκαν 30 συνεδρίες, σε εβδομαδιαία βάση, διάρκειας 35 λεπτών, υπό την εποπτεία έμπειρ- 82

4 ου Ψυχοθεραπευτή. Οι συνεδρίες δεν υπερέβαιναν τα λεπτά σε χρονική διάρκεια, προκειμένου να προληφθεί η κόπωση του πελάτη. Μετά το πέρας των συνεδριών, πραγματοποιήθηκαν 10 αναμνηστικές συνεδρίες follow up, σε διάρκεια 2 ετών από την λήξη των βασικών συνεδριών. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν 6 συνεδρίες το πρώτο έτος, ανά 2 μήνες, και 4 το δεύτερο έτος, ανά 3 μήνες. Κατόπιν αξιολογήθηκε ο ασθενής ένα έτος μετά το τελευταίο follow up. Αξιολόγηση Γνωστικού Επιπέδου Εκτός από την κλινική συνέντευξη και παρατήρηση χρησιμοποιήθηκαν, ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση γνωστικών λειτουργιών του ασθενούς όπως Rey Auditory Verbal Learning Test (RAVLT) για την αξιολόγηση της λεκτικής μνήμης και την αποτελεσματικότητα της μάθησης (Rey, 1941) Το Trail Making A και το Trail Making B για την αξιολόγηση της οπτικοχωρικής μνήμης και των εκτελεστικών λειτουργιών (Zalonis και συν., 2008) Stroop Neuropsychological Screening Test για την αξιολόγηση της επιλεκτικής μάθησης (Stroop, 1935) Το Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) για την αξιολόγηση των θετικών και αρνητικών συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας (Kay και συν.,1987) Το Global Assessment of Functioning Scale (GAF) (Hall, 1995). Η αξιολόγηση με τα ψυχομετρικά εργαλεία πραγματοποιήθηκε στην: 1. Αρχή των συνεδριών 2. Στο τέλος των συνεδριών 3. Στο τέλος του διετούς follow up 4. Ένα χρόνο μετά το τελευταίο follow up. Αρχική Αξιολόγηση Αρχικά, πραγματοποιήθηκε μια διερεύνηση των ελλειμμάτων του (βλέπε πίνακα 1). Ο ασθενής έχει μια μέση φυσιολογική νοημοσύνη, η όποια έκπτωση δείχνει να αφορά το πρακτικό κομμάτι,κυρίως έχει μια δυσκολία στην αναγνώριση και ταξινόμηση πληροφοριών και ποιες από αυτές κάθε φορά θα επιλέγει. Παράλληλα εμφανίζει ένα χαμηλό,πάντα όμως κοντά στο φυσιολογικό επίπεδο ενεργούς μνήμης,μια οριακή διαταραχή συγκέντρωσής και προσοχής, που φαίνεται να επηρεάζεται και από το περίσσιο άγχος. Στη διάρκεια των πρώτων συνεδριών ήταν εμφανής η έλλειψη κινήτρου, συνεργασίας, και αυθορμητισμού, ενώ τέθηκε το ερώτημα αν βίωνε την κοινωνική επαφή ως τιμωρία (Falloon,1985; Hogarty και συν., 1987). Θεραπευτική παρέμβαση Η αρχική βασική θεραπευτική παρέμβαση ολοκληρώθηκε μετά από 30 συνεδρίες και είχε διάρκεια 9 μήνες. Κατά τη διάρκεια της παρέμβασης χρησιμοποιήθηκαν μια σειρά από Γνωσιακές και Συμπεριφορικές τεχνικές, ενώ στο πλαίσιο της συνεργατικής σχέσης εφαρμόστηκε εκτεταμένα η εργασία στο σπίτι (Nelson και συν., 2005 α, β; Beck, 2008). Η εργασία στο σπίτι αφορά σε ένα βασικό δομικό στοιχείο της γνωσιακής παρέμβασης, που τονίζει την υπευθυνότητα του ίδιου του ασθενή για την βελτίωση του, και συμβαδίζει με τον συνεργατικό εμπειρισμό που πρεσβεύει η CBT ( Kingdon και Turkington, 1994). Η βασική θεραπευτική παρέμβαση στηρίχθηκε στις αρχές και την φιλοσοφία της CBT στην ψύχωση (Nelson και συν., 2005 α, β; Kingdon και Turkington, 1994;Tarrier και συν., 1998; Morrison, 2002; Morrison και Barratt, 2010), ενώ έλαβε χώρα σε πέντε φάσεις (Harper, 2011). Φάση 1: Αντίληψη περιστατικού-ανάπτυξη θεραπευτικής σχέσης: Στην 1η φάση (συνεδρίες 1η-4η), πραγματοποιήθηκε μια ενδελεχής καταγραφή του ιστορικού του ασθενή, με πλήρη κλινική αξιολόγηση καθώς και καταγραφή των 4Σ (Συναίσθημα- Σκέψη- Συμπεριφορά- Σωματικά), δηλαδή μια πλήρη καταγραφή σε κλινικό και συμπεριφορικό επίπεδο. Το πρώτο μέλημα σε αυτές τις αρχικές συνεδρίες ήταν η εγκατάσταση Ψυχοθεραπευτικής Σχέσης που αποτελεί προτεραιότητα για έναν ασθενή με διαταραγμένο έλεγχο πραγματικότητας (Zimmermann και συν., 2005). Καταρχήν, έγινε διερεύνηση των φοβιών του ασθενή, του χρόνου έναρξης τους, του τρόπου διατήρησής τους και του τρόπου με τον οποίον τις αντιμετωπίζει. Επιπλέον έγινε εξοικείωση με το γνωσιακό μοντέλο στα πλαίσια του συνεργατικού εμπειρισμού (Παπακώστας, 1994). Φάση 2: Κατανόηση της νόσου, ενσυναίσθηση, 83

5 επικέντρωση σε καταγραφή αρνητικών γνωσιών,διαμόρφωση case formulation - εγκαθίδρυση θεραπευτικής συμμαχίας Στις επόμενες συνεδρίες (5η-8η), ο θεραπευτής κατανόησε τον τρόπο με τον οποίο ο ασθενής αντιλαμβάνεται τη ψύχωση μέσα από τις εμπειρίες του και από το πώς ο ίδιος ερμηνεύει τα συμπτώματα του. Επιπλέον, σχηματοποιήθηκε ο χάρτης διαχείρισης περιστατικού (case formulation), μέσα από την καταγραφή των αρνητικών γνωσιών και αρνητικών αυτόματων σκέψεων του ασθενή, κάτι που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχημένη εφαρμογή της CBT (Morberg Pain και συν., 2008; Harper, 2011). Το case formulation του ασθενή επικεντρώθηκε στην καταγραφή των παραγόντων προδιάθεσης και επίσπευσης της ψυχωσικής διαταραχής, των παραμέτρων διαιώνισης της, καθώς και τους τυχόν προστατευτικούς παράγοντες από την ψύχωση { βλ. πιν.3}. Μέσα από αυτήν την δυναμική διαδικασία, ο ασθενής σταδιακά εγκαθίδρυσε θεραπευτική συμμαχία με το θεραπευτή. Δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του ασθενή στο εδώ και τώρα (Turkington και συν., 2004). Φάση 3: Αυτορρύθμιση ασθενή, καταγραφή και ερμηνεία αυτόματων σκέψεων, καταπολέμηση αρνητικών συμπτωμάτων, απραξίας: Από την 9η -14η συνεδρία, πραγματοποιήθηκε μια συντονισμένη προσπάθεια προκειμένου να σπάσει ο φαύλος κύκλος της απραξίας του ασθενή και να γίνει εφικτή η κινητοποίηση του. Συστήθηκε στον ασθενή να διατηρήσει ημερολόγιο δραστηριοτήτων και να προχωρήσει σε εβδομαδιαίο προγραμματισμό δραστηριοτήτων οι οποίες του προκαλούν ευχαρίστηση και ολοκλήρωση. Η συγκεκριμένη παρότρυνση είχε ως στόχο την σταδιακή αύξηση των δραστηριοτήτων του, και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του. Η ανατροφοδότηση από τις συνεδρίες ήταν πολύ θετική. Ό ίδιος ανέφερε ενδεικτικά τη μεγάλη βοήθεια που αποκόμισε από αυτήν την συστηματική ψυχοθεραπευτική παρέμβαση. Αναγνώρισε πως έχει βελτιωθεί η διάθεση του, έχει μειωθεί το άγχος του, διαθέτει πλέον δραστηριότητες που τον ικανοποιούν περισσότερο ενώ διαπιστώνεται από το θεραπευτή και καλύτερη βλεμματική επαφή του ασθενή. Στην 11η συνεδρία κατασκευάστηκε μαζί με τον θεραπευόμενο ένα «θερμόμετρο ικανοποίησης» με διαβάθμιση από το 0-10, με την οποία βαθμολογούσε πόσο τον ικανοποιούσε κάθε δραστηριότητα. Παράλληλα, έγινε χρήση της τεχνικής TIC-TOC προκειμένου να αναδομηθούν οι δυσπροσαρμοστικές γνωσίες του. Χρησιμοποιήθηκε συχνά η επανάληψη των συμπερασμάτων και η αντανάκλαση τους στον ασθενή στην διάρκεια των συνεδριών, κάτι που βοήθησε τον ασθενή στη σταδιακή αφομοίωση των νέων γνώσεων. Σε επόμενες συνεδρίες (12 και 13η συνεδρία) δόθηκε η δυνατότητα στον ασθενή να κατανοήσει την διαφορά μεταξύ ικανοποίησης και ευχαρίστησης. Αυτό επιτεύχθηκε με παραδείγματα εντός της συνεδρίας, κάτι που αύξησε την αυτοπεποίθηση του ενώ συνοδεύθηκε από αισθήματα ευχαρίστησης και ευεξίας. Χαρακτηριστικά, στη 14η συνεδρία, ο ασθενής ανέφερε πως αισθανόταν μεγαλύτερη ενέργεια, όπως παλαιότερα, όπου μίλαγε πιο συχνά και έκανε βόλτες. Βέβαια, τον απασχολούσε ακόμα το γεγονός πως δεν εργαζόταν. Επιπλέον, δόθηκε ως εργασία για το σπίτι, η καταγραφή των θετικών δραστηριοτήτων που είχε μέσα στη εβδομάδα και για τις οποίες άξιζε επιβράβευση, καθώς κάποιες φορές έτεινε να επικεντρώνεται περισσότερο στα αρνητικά γεγονότα χωρίς να δίνει σημασία στα θετικά. Φάση 4: Επικέντρωση με σαφή στόχευση στην ενδελεχή εκπαίδευση σε κοινωνικές δεξιότητες και γνωσιακές τεχνικές, καθώς και κατανόηση της σύνδεσης σκέψης-συναισθήματος, και ερμηνεία του τρόπου που επηρεάζεται η συμπεριφορά του: Στις συνεδρίες από την 15η -27η πραγματοποιήθηκε ενδελεχής εκπαίδευση σε κοινωνικές δεξιότητες, στις οποίες ο ασθενής υπολειπόταν. Ο ασθενής έμαθε να επικοινωνεί αποτελεσματικά. Στη διάρκεια της 15ης συνεδρίας έγινε προσπάθεια κατανόησης από τον ασθενή της σχέσης/ σύνδεσης της κατάστασης- της σκέψης- του συναισθήματος. Ο ασθενής δείχνει να κατανοεί τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται η σκέψη με το συναίσθημα, όταν αλλάζει η διάθεση του, και είναι σε θέση να ρωτάει τον εαυτό του, τι πέρασε από το μυαλό του. Ο ασθενής ήδη στη 15η συνεδρία παρουσιάζεται πιο κινητοποιημένος, με σαφώς καλύτερη διάθεση μιας και είναι πιο αισιόδοξος για την ζωή του. Στη 16η συνεδρία, προγραμμάτισε δραστηριότητες που τον ευχαριστούσαν όπως οι βόλτες και η επαφή του με συγγενείς, Είχε κατανοήσει 84

6 πόσο σημαντικό ήταν να προγραμματίζει ευχάριστες δραστηριότητες, με τον τρόπο αυτό καταπολεμούσε την απραξία και αισθανόταν καλύτερα. Παράλληλα, έγινε προσπάθεια να μειωθεί ο αυτοστιγματισμός του, λόγω της ασθένειας ξεκινώντας από το συνεχές της υγείας-αρρώστιας, κάτι που του έκανε μεγάλη εντύπωση. Μας ανέφερε ότι έβλεπε ότι μέσα σε αυτό το συνεχές δεν ήταν ποτέ ούτε συνέχεια άρρωστος ούτε συνέχεια υγιής. Και αυτός όπως και όλοι οι άνθρωποι σε όλη την διάρκεια της ζωής τους βρίσκονται σε κάποιο, κάθε φορά διαφορετικό, σημείο του συνεχούς. Στη 17η και 18η συνεδρία έγινε μια εισαγωγή από το θεραπευτή για τους τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας που μπορούσε να έχει ο ασθενής με τους συνανθρώπους του. Συζητήθηκε το τι είναι επικοινωνία, και το πως ο ίδιος την αντιλαμβανόταν. Αναφέρθηκε ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν για τη σωστή επικοινωνία, η βλεμματική επαφή, ο τόνος της φωνής και οι χειρονομίες. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας χρησιμοποιήθηκε δύο φορές η τεχνική του role-playing. Ο ασθενής είχε αρχίσει στο σημείο αυτό να διαχειρίζεται ικανοποιητικά το άγχος του και να καταπολεμά την ανία και την απραξία με εβδομαδιαίες δραστηριότητες που τον ευχαριστούσαν και τον ικανοποιούσαν. Συμφωνήθηκε η συνέχιση της εκπαίδευσης του σε κοινωνικές δεξιότητες που θα βελτίωναν το επίπεδο της διαπροσωπικής του επικοινωνίας. Στις επόμενες συνεδρίες (19η και 20η ) έγινε εκπαίδευση σε τεχνικές επικοινωνίας. Ο ασθενής έμαθε για την αφοπλιστική τεχνική, την ενσυναίσθηση (συναισθηματική και νοητική) και τη διερευνητική ερώτηση. Έδειχνε να κατανοεί τις έννοιες αυτές και να συμμετέχει ενεργά. Σε κάθε τεχνική γινόταν role-playing σε σενάρια της καθημερινότητας και ο ασθενής συμμετείχε σε αυτά με μεγάλη επιτυχία. Στις επόμενες συνεδρίες 21η, 22η συνεχίστηκε η εκπαίδευση του ασθενή στη διεκδικητική συμπεριφορά ή αλλιώς στην παρρησία, που είναι καλό να επιδεικνύει κάποιος ώστε να προστατεύει τα δικαιώματά του χωρίς να γίνεται παθητικός ή επιθετικός. Στην 23η και 24η συνεδρία, ο ασθενής εκπαιδεύθηκε στη τεχνική της επίλυσης προβλήματος. Αναφέρθηκαν τα επτά βήματα της τεχνικής. Χρησιμοποιήθηκαν 2,3 παραδείγματα από την καθημερινότητα του ασθενή τα οποία τα επέλυσε ο ίδιος ακολουθώντας τα επτά βήματα. Κατά την διάρκεια της 25ης και 26ης συνεδρίας έγινε εκπαίδευση στην τεχνική πλεονεκτημάτων -μειονεκτημάτων ή αλλιώς υπέρ και κατά, για την επιλογή ή όχι μιας εναλλακτικής λύσης. Χρησιμοποιήθηκε εντός της συνεδρίας σχετικό παράδειγμα, ενώ δόθηκε και αντίστοιχη εργασία για το σπίτι. Ο ασθενής παρουσιάστηκε σταθερά πιο κινητοποιημένος και με αισιοδοξία και ελπίδα για την ζωή του ενώ είχε μειωμένο επίπεδο άγχους. Θεωρούσε ότι μπορούσε να ελέγξει την νόσο του πιο αποτελεσματικά. Στις επόμενες συνεδρίες έως και την 28η, έγινε επανάληψη και αντανάκλαση των κυριοτέρων σημείων στην εκπαίδευση των κοινωνικών δεξιοτήτων, με αρκετά role playing, εντός των συνεδριών, και εργασία για το σπίτι που αφορούσαν κοινωνικές καταστάσεις, με συγγενείς και φίλους του. Φάση 5: Τέλος θεραπείας. Ανατροφοδότηση 28η -30η συνεδρία. Έγινε σταδιακό κλείσιμο της θεραπευτικής προσέγγισης, με αρκετές επαναλήψεις των σημαντικότερων σημείων της παρέμβασης, ανατροφοδότηση και αντανάκλαση. Τέλος, αξιολογήθηκε 9 μήνες μετά την έναρξη της βασικής βασικής θεραπευτικής CBT παρέμβασης η νέα PANSS, όπου έδειξε βελτίωση αξιοσημείωτη (περίπου στο ύψος των 2 τυπικών αποκλίσεων) κυρίως στα αρνητικά συμπτώματα και τη γενική ψυχοπαθολογία. Επιπλέον, βελτιώθηκε η λειτουργικότητα του, ενώ παρατηρήθηκε και βελτίωση της επίγνωσης για την σημασία της φαρμακευτικής αγωγής καθώς και του γεγονότος ότι η αρρώστια του είναι υπεύθυνη για τις μειωμένες κοινωνικές δεξιότητες που παρουσιάζει. Ο ίδιος αναφέρει πως η γνωσιακή ψυχοθεραπεία συνέβαλλε στην αλλαγή προς το καλύτερο αυτού του τομέα της ζωής του. Έγινε προετοιμασία για το τέλος της θεραπευτικής διαδικασίας, συζητώντας με τον ασθενή για τους τρόπους με τους οποίους θα αντιμετωπίζει καταστάσεις και πως θα εφαρμόζει στην καθημερινότητα του ότι έμαθε. Ο ασθενής ευχαρίστησε τον θεραπευτή, ενώ ο θεραπευτής τον επιβράβευσε για την προσπάθεια του και τη βελτίωση του, του εξέφρασε συναισθήματα υπερηφάνειας και συνεχούς υποστήριξης προκειμένου να εφαρμόζει όσα αποκόμισε από τη θεραπεία στην καθημερινότητα του πως ήταν περήφανος για αυτόν και πως θα τον βοηθούσε να προσπαθούσε να εφαρμόζει όσα έμαθε στην καθημερινότητα του. Τέλος ο ασθενής ενημερώθηκε πως μετά το πέρας της ψυχοθεραπευτι- 85

7 κής παρέμβασης θα πραγματοποιούνταν κάποιες αναμνηστικές συνεδρίες. Φάση follow up συνεδριών, χρονικής έκτασης 2 ετών, μετά την λήξη της βασικής cbt παρέμβασης: Οι συγκεκριμένες συνεδρίες follow up, που εκτείνονταν σε βάθος 2 ετών, είχαν χαρακτήρα αναμνηστικό, ενώ μπορεί να θεωρηθούν και συνεδρίες ευαισθητοποίησης. Πραγματοποιήθηκαν ανά 3 μήνες, και στο τέλος της διετίας, τα οφέλη για τον ασθενή όχι μόνο διατηρήθηκαν αλλά και επαυξηθήκαν (πίνακας 1). Φάση μη παρέμβασης επί ένα έτος Η όποια βελτίωση δεν διατηρήθηκε στο επίπεδο του τέλους της βασικής παρέμβασης ή στο τέλος του διετούς follow up, όμως σίγουρα δεν εξαφανίστηκε. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Στο τέλος των βασικών συνεδριών ο ασθενής επέδειξε αξιόλογη ύφεση όσον αφορά στα αρνητικά του συμπτώματα, ενώ μειώθηκε το επίπεδο της γενικής ψυχοπαθολογίας, το επίπεδο του άγχους ενώ σημειώθηκε βελτίωση στη λειτουργικότητα του. Η βελτίωση μάλιστα της λειτουργικότητας του και η μείωση της γενικής ψυχοπαθολογίας ήταν ιδιαίτερα εμφανής όχι μόνο στο τέλος των βασικών συνεδριών, αλλά κυρίως και μετά το πέρας των συνεδριών του διετούς follow up. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν εμφανές όχι μόνο κλινικά, μέσω της παρατήρησης, αλλά και μετά από αξιολόγηση με ψυχομετρικά εργαλεία {πιν.1}. Επιπλέον, βελτιώθηκε το επίπεδο της προσοχής του, της συγκέντρωσης του καθώς και η μνημονική του και μαθησιακή του επίδοση {πιν.2}. Είναι γεγονός ότι τα ωφελήματα αυτά διατηρήθηκαν και στην διάρκεια του διετούς follow up, στην διάρκεια του οποίου κάποιοι παράμετροι βελτιώθηκαν. Μετά όμως την παρέλευση έτους από το follow up, τα περισσότερα από τα ωφελήματα σε όλους τους τομείς που αναφέραμε υποχώρησαν, αν και πάντα παρέμειναν σε καλύτερο επίπεδο, την περίοδο προ της CBT θεραπείας. Ο ασθενής θεωρεί ότι έχει μάθει να διαχειρίζεται πιο αποτελεσματικά το θυμό του και τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Δεν νιώθει αποξενωμένος και απομονωμένος, έχει αντιμετωπίσει την απραξία, όπως λέει. Είναι αισιόδοξος και με αυτοπεποίθηση και πιστεύει ότι μπορεί και ο ίδιος να είναι αποτελεσματικός στην αντιμετώπιση των όποιων δυσκολιών παρουσιαστούν μετά το πέρας των συνεδριών. Παραμένει σταθερά κινητοποιημένος και με καλή διάθεση. Πιστεύει μετά από πολύ καιρό ότι έχει όσο είναι δυνατόν, λόγω της νόσου, τον έλεγχο στην ζωή του. Αρχίζει και κάνει σχέδια και όνειρα για το μέλλον. Γνωρίζει ότι η νόσος είναι χρόνια και ότι θα λαμβάνει φάρμακα για πάντα πιστεύει όμως ότι η ζωή του αξίζει και θα προσπαθεί να την βελτιώνει καθημερινά. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ Σε όλη τη διάρκεια των συνεδριών ευαισθητοποίησης, έγινε προσπάθεια να δει ο ασθενής την προοπτική ή μια ευκαιρία να αντιμετωπίζει μόνος του διάφορες καθημερινές καταστάσεις. Του τονίζαμε ότι αξία έχει η προσπάθεια, και ότι δεν πρέπει να απογοητεύεται από την όποια αποτυχία. Έτσι και αλλιώς πια και ο ίδιος αναγνωρίζει ότι έχει βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής του, έχει ελπίδα και αισιοδοξία για τη ζωή, ενώ σίγουρα έχει βελτιωθεί η αυτοεκτίμηση του. Μπορεί να υπάρχουν μειονεκτήματα από την αραιή συχνότητα των συνεδριών, όμως καλείται μόνος να διαπιστώσει τα πολλά πλεονεκτήματα του να προσπαθήσει μόνος του, εξάλλου διαθέτει πολλές ικανότητες να επικεντρωθεί που δεν χρειάζεται να μηρυκάζει συνέχεια γύρω από την νόσο του. Έχει αποδειχτεί ότι η Γνωσιακή παρέμβαση συντελεί στον έλεγχο των θετικών και αρνητικών συμπτωμάτων της διαταραχής, βελτιώνει την ποιότητα ζωής του ασθενή με ψύχωση, και την αυτοπεποίθηση του καθώς πια βλέπει με μεγαλύτερη αισιοδοξία την ζωή του (Nelson και συν.,2005; NICE 2002). Ήδη στην Μ. Βρετανία οι επίσημες οδηγίες θεωρούν την φαρμακοθεραπεία και την CBT στην ψύχωση θεραπεία εκλογής (NICE 2002). Όμως στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ανάλογες δομές για τους τους ασθενείς με χρόνια ψύχωση, μια που απαιτείται οργάνωση,χρήματα, θεραπευτές και οργανωμένο κέντρο, ώστε και να στηριχθεί ο συγκεκριμένος πληθυσμός ασθενών με ένα ακόμη θεραπευτικό «όπλο», αλλά και για να διαπιστωθεί και εμπειρικά και ερευνητικά η δραστικότητα της CBT στα θετικά και αρνητικά συμπτώματα της νόσου (Langer και 86

8 συν., 2012). Σε καμιά περίπτωση δεν μπορούμε να πούμε πως θεραπεύει τη νόσο, όμως σε συνδυασμό με την φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα στην βελτίωση της ζωής του ασθενή με χρόνια ψύχωση (Kemp,1998), και την αντιμετώπιση της συνυπάρχουσας κατάθλιψης. Παράλληλα, μπορεί να μειώσει τον αυτοστιγματισμό που ο ίδιος και η οικογένεια του έχουν για τη νόσο και άρα να επηρεάσουν την εικόνα που έχει και η ευρύτερη κοινωνία (Falloon, 1985, 1992). Τα οφέλη της βασικής θεραπευτικής παρέμβασης ενισχύθηκαν μετά την παρέλευση του, για μία διετία, ανά τριμήνου follow up. Ακόμα και μετά ένα έτος από το διετές follow up, χωρίς καμιά παρέμβαση στο ενδιάμεσο, κάποιες από τις ωφέλειες της παρέμβασης διατηρήθηκαν, αν και σε μικρότερο βαθμό, και πάντως σε καλύτερο επίπεδο από την προ παρέμβασης κατάσταση του ασθενή. Η θεραπευτική προσέγγιση που πραγματοποιήθηκε στον ασθενή, θα ήταν πολύ ενδιαφέρον, να γενικευτεί σε μεγαλύτερο πληθυσμό ασθενών με χρόνια ψύχωση, τόσο ώστε να αυξηθεί η εγκυρότητα και αξιοπιστία της παρέμβασης, όσο και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ασθενών με χρόνια ψύχωση, αλλά και να μειωθεί το οικονομικό κόστος της περίθαλψης τους, μια που η υποτροπή της νόσου (νοσηλεία, επιπλέον φαρμακευτική αγωγή) επιβαρύνει σαφώς περισσότερο το σύστημα υγείας, από το κόστος της CBT παρέμβασης (Zimmermann και συν.,, 2005). Τέλος, από τα αποτελέσματα της παρούσας CBT παρέμβασης αλλά και αυτά άλλων ερευνητικών μελετών (Sensky και συν., 2000; Rector και συν., 2003; Pinto και συν., 1999; Tarrier και συν.,, 2001), φαίνεται πως η εφαρμογή της Γνωσιακής Θεραπείας μπορεί να βελτιώσει τα αρνητικά συμπτώματα ασθενών με ψύχωση. Η εφαρμογή της CBT σε ασθενείς με αρνητικά συμπτώματα θα ήταν ίσως πιο επωφελής για τους ίδιους ίδια καθώς και για το σύστημα υγείας, αν εφαρμοζόταν αναμνηστικές συνεδρίες σε έστω αραιά χρονικά διαστήματα (NICE, 2002) και για μεγάλο χρονικό διάστημα στα πλαίσια της κοινοτικής ψυχιατρικής (Μαδιανός, 1994; Χριστοδούλου, Τομαράς και Οικονόμου, 2002). Όπως προαναφέραμε και καταδείχθηκε και απο το περιστατικό που εξετάσαμε το διετές αραιό follow up ευαισθητοποίησης που εφαρμόσαμε, όχι μόνο διατήρησε τα οφέλη, αλλά σε κάποια σημεία τα επαύξησε. Η συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης ίσως θα μπορούσε να αποτελέσει οδηγό για μια πιο εκτεταμένη εφαρμογή της CBT στην ψύχωση, και μάλιστα με πιο αραιές και συγχρόνως πιο μακροχρόνιες συνεδρίες ευαισθητοποίησης, που εδραιώνουν τα οφέλη της CBT και συγχρόνως μπορούν να αποδώσουν οικονομία στο σύστημα υγείας (NICE, 2002; Nelson και συν., 2005 α,β; Zimmermann και συν.,, 2005; Gaynor και συν., 2011 ). 87 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Πίνακας 1: Αποτελέσματα PANSS-GAS Πίνακας 2: Γνωστικές Λειτουργίες

9 88 Πίνακας 3: Case Formulation Βιβλιογραφία 1. Allot K, Alvarez- Jimenez M, Killackey EJ, Bendall S, McGorry PD, Jackson HJ. Patient predictors of symptom and Functional outcome following cognitive behavior therapy or befriending in first-episode psychosis. Schizophr Research 2011; 132: Beck J Εισαγωγή στη Γνωστική θεραπεία, Βιβλιοθήκη της Ψυχοθεραπείας, Εκδόσεις Πατάκη, 3η έκδοση, Beck AT, Rector NA, Stolar N, Grant P Schizophrenia: Cognitive Theory, Research and Therapy. New York: The Guilford Press, Bechdolf A, Müller H, Stützer H, και συν.; PREVENT study group Rationale and baseline characteristics of PREVENT: a second-generation intervention trial in subjects at-risk (pro dromal) of developing first-episode psychosis evaluating cognitive behavior therapy, aripiprazole, and placebo for the prevention of psychosis. Schizophr Bull 2011; 37 (Suppl 2):S Berry C, Hayward M What can qualitative research tell us about service user perspectives of CBT for psychosis? A synthesis of current evidence. Behav Cogn Psychother 2011; 39(4): Birchwood M, Spencer E, McGovern D. Schizophrenia : early warning signs. Advances in Psychiatric Treatment 2000; 6: Birchwood M, Tarrier N Innovations in the psychological management of Schizophrenia.Chichester, Wiley Chadwick PD, Birchwood M. Cognitive therapy for delusions, voices and paranoia. Chichester, Wiley, Drury V, Birchwood M. Cognitive therapy and recov ery from acute psychosis, a controlled trial: Impact on recovery time. Brit J Psychiatry 1996; 169: Durham RC, Chambers JA, Power KG, Sharp DM,

10 Macdonald RR, Major KA, Dow MGT, Gumley AI. Long -term outcome of cognitive behaviour therapy clinical trials in central Scotland. Health Technology Assessment 2005; 9: Economou M., Gramandani C., & Louki E. Behavioral family management for schizophrenia: family communication. Journal of curative and intercultural psychopedagogy, 2007;1, Falloon I. Early intervention for first episodes of Schizophrenia ; A preliminary exploration. Psychiatry 1992; 55: Falloon IRH. Family management of Schizophrenia. Baltimore, John Hopkins University Press, Falloon I.R.H., Roncone R., Held T., Coverdale J.H., & Laidlaw T.M. An International Overview of Family Interventions: Developing Effective Treatment Strategies and Measuring their Benefits for Patients, Carers and Communities. In Lefley H.P. & Johnson D.L. (eds.) Family Interventions in mental illness. International perspectives. (pp. 3-23). U.S.A. Praeger Publishers, Fowler D, Garety P, Kuipers E. Cognitive Behavioural Therapy for psychosis. Chichester, Wiley Press, Garety PA, Kuipers E, Fowler D, Freeman D, Bebbington PE. A cognitive model of the positive symptoms of psychosis. Psychol Med 2001; 31: Garety PA, Fowler DG, Freeman D, Bebbington P, Dunn G, Kuipers E. Cognitive-behavioural therapy and family intervention for relapse prevention and symptom reduction in psychosis: randomised controlled trial. Br J Psychiatry 2008; 192: Gaynor K, Dooley B, Lawlor E, Lawoyin R, O'Callaghan E. Group cognitive behavioural therapy as a treatment for negative symptoms in first-episode psychosis, Schools of Psychology, University College Dublin, Cluain Mhuire Service, Blackrock, Ireland, 2011; 5(2): Gumley A, O'Grady M, McNay L, Reilly J, Power K, Norrie J. Early intervention for relapse in schizophrenia: results of a 12-month randomized controlled trial of cognitive behavioural therapy. Department of Psychological Medicine, University of Glasgow, 2003; 33(3): Hagen R, Turkington D, Berge T, Grawe RW (editors). CBT for Psychosis: A Symptom Based Approach. New York: Routledge, Harper SF. Intergrating Theories and concepts: Formulation Driven CBT for a client with a Diagnosis of Schizo-Affective Disorder, Clinical Psychology and Psychotherapy, Puplished online in Wiley Online Library Sep Hall RC. Global assessment of functioning. A modified scale. Psychosomatics 1995; 36: Hogarty GE, Anderson CM, Reiss DJ. Family psychoeducation, social skills training and medication in Schizophrenia: the long and the short of it. Psychopharmacological Bulletin 1987; 23: Hutton P, Morrison AP, Taylor H. Brief Cognitive Behavioural Therapy for hallucinations: can it help people who decide not to take antipsychotic medication? a case report. Behav Cogn Psychother 2012; 40(1): Jablensky A. The 100-year epidemiology of schizophrenia. Schiz Res 1997; 28: Jones CA, Cormac I, Mota JIS, Campbell C. Cognitive Βehaviour Τherapy for schizophrenia. The Cochrane Library, Oxford, Kay SR, Fiszbein A, Opler LA. The positive and negative syndrome scale (PANSS) for schizophrenia. Schizophr Bull 1987; 13: Kemp R, Kirov G, Everit B, Hayward P, David A. Randomised controlled trial of compliance therapy: 18-month follow-up. Brit J Psychiatry 1998; 172: Kingdon DG,Turkington D. Cognitive-Behavioural Therapy of schizophrenia. Hove, Lawrence Erlbaum, Langer AI, Cangas AJ, Salcedo E, Fuentes B. Applying mindfulness therapy in a group of psychotic individuals: a controlled study. Behav Cogn Psychother 2012; 40(1): Magliano L. & Fiorillo A. Psychoeducational family interventions for schizophrenia in the last decade: From explanatory to pragmatic trials. Epidemiologia e psychiatria Sociale, 2007; 16(1), Maxwell J, Farhall J, Matyas T. Translating CBT for Voices into a Program for Carers: a pilot study. Behav Cogn Psychother 2012; 40: Mc Glashan TH (2005). Early detection and intervention in Psychosis : an ethnical paradigm shift. Brit J Psychiatry 2005; 48: Morberg Pain C, Chadwick P, Abba N. Clients experiences of case formulation in cognitive behaviour therapy for psychosis. Brit J Clin Psychol 2008; 47: Morrison P (ed.). A case book of Cognitive Therapy for psychosis. Hove, Brunner Routledge, Morrison AP, Barratt S. What are the components of CBT for psychosis? A Delphi study. Schizophr Bull 2010; 36: Nelson H. CBT with schizophrenia - A practice Manual. Cheltenham, Stanley Thornes, Nelson H, Davies W, Fewtrell D. Cognitive Behavioural Therapy for psychosis, Module 1, Key knowledge and skills for everday interactions in psychosis. Leicester, The APT press, 2005α. 39. Nelson H, Davies W, Fewtrell D Cognitive Behavioural Therapy for psychosis, Module 2,The formal treatment of delusions and hallucinations. Leicester, The APT press, 2005β. 40. NICE. Core interventions in the treatment of schizophrenia. National Ιnstitute of Clinical Excellence, UK, Perala J, Suvisaari J, Saarni SI, και συν. Lifetime prevalence of psychotic and bipolar I disorders in a general population. Arch Gen Psychiatry : Perris C. Cognitive therapy with schizophrenic patients. New York: Cassell, Pinto A, La Pia S, Mennella R, Giorgio D, DeSimone L. Cognitive- Behavioral therapy for clozapine clients with treatment refractory schizophrenia. Psychiatric Services 1999; 50: Rector NA, Seeman MV, Segal ZV. Cognitive therapy of schizophrenia: A preliminary randomized controlled trial. Schizophr Res 2003; 63: Rey A. Psychological examination of traumatic encephalopathy. Archives de psychologie section translated 89

11 by Corwin J & Bylsma FW. The Clinical Neuropsychologist, Rummel-Kluge C. & Kissling W. Psychoeducation in schizo phrenia: New developments and approaches in the field. Current Opinion in Psychiatry, 2008, 21, Sensky T, Turkington D, Kingdon D, Scott J. A randomized controlled trial of cognitive-behavioural therapy for persistent symptoms in Schizophrenia resistant to medication. Arch Gen Psychiatry 2000; 57: Stroop RJ Studies of interference in serial verbal reaction, that includes three different experiments, Journal of Experimental Psychology 1935; 18 (6): Stephens JH. Long -term prognosis and follow-up in Schizophrenia. Schizophr Bull 1978; 4(1): Tarrier N, Yusupoff L, Kinney C, McCarthy E, Gledhill A, Haddock G, Morris J. Randomised controlled trial of intensive cognitive behaviour therapy for patients with chronic schizophrenia: 12-month follow-up. BMJ 1998; 317: Tarrier N, Kinney C, McCarthy E. Are some types of psychotic symptoms more responsive to cognitive behaviour therapy. Behavioural and Cognitive Psychotherapy 2001; 29: Turkington D, Dudley R, Warman DM, Beck AT Cognitive-behavioral therapy for Schizophrenia: a review. J Psychiatr Pract 2004; 10: Van Os J, Kapur S. Schizophrenia. Lancet 2009; 374: Zalonis I, Kararizou E, Triantafyllou NI, Kapaki E, Papageorgiou S, Sgouropoulos P, Vassilopoulos D. A Normative Study of the Ttail Making Test A and B in Greek adults. Clin Neuropsychol 2008; 22(5): Zimmermann G, Favrod J, Trieu VH, Pomini V. The effect of cognitive behavioral treatment on the positive symptomw of schizophrenia spectrum disorders: a meta-analysis, Schizophr Res 2005; 77(1): Zimmermann M, Stark R, Kern G, Laiacker M, Kirsch P, Vaitl D. Positive and negative Spatial Priming in Schizophrenia, J Clin Exp Neuropsychol 2006; 28(5): Μαδιανός Μ. Η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση, από το άσυλο στην κοινότητα, Ελληνικά Γράμματα, Καλλέργης Γ, Μαδιανός Μ. Ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις σε σχιζοφρενικές διαταραχές. Εγκέφαλος 2009; 46(3): Μπουλουγούρης Γ. Θέματα Γνωσιακής και Συμπεριφορικής Θεραπείας, Ελληνικά γράμματα, Οικονόμου Μ. Ψυχοκοινωνικές θεραπείες. Στο Γ. Ν. Χριστοδούλου και Συνεργάτες (επιμ.). Ψυχιατρική, Β Τόμος. Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών. Αθήνα. ΒΗΤΑ, 2000α, σελ Παπακώστας ΙΓ. Σχιζοφρενικές και άλλες ψυχώσεις. Στο «Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία: Θεωρία και πράξη», 1994, σελ Σολδάτος Κ, Λύκουρας Λ. Ψυχοθεραπείες στο «Σύγγραμμα Ψυχιατρικής», Εκδόσεις Βήτα, 2006, σελ Χριστοδούλου ΓΝ, Τομαράς Βλ, Οικονόμου Μ. Από το ψυχιατρείο στην κοινότητα, Εκδόσεις Βήτα,

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης. Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ»

Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης. Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ» Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ» Κοινωνική Χυχιατρική Η Κοινωνική Χυχιατρική αποτελεί κλάδο της ψυχιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110.

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110. Εκπαίδευση Πτυχίο Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Master of Science in Addictive Behaviours, Department of Psychology, University of Liverpool, UK. Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Σεμινάρια του τμήματος Ψυχολογίας του BCA για το Ακαδημαϊκό έτος 2012/2013 Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Το Τμήμα Ψυχολογίας του BCA σε συνεργασία με το Κέντρο Γνωσιακής και Συστημικής Ψυχοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες)

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Οι Θεματικές ενότητες του diploma Ψ works for you : Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Σκοπός της πρώτης ενότητας του προγράμματος είναι να μάθουν οι συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού

Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού Συστημική Συμπεριφοριοαναλυτική Προσέγγιση για την Αντιμετώπιση του Αυτισμού Αγγελική Γενά Εθνικό και Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών agena@ppp.uoa.gr Συμπεριφορικά Συστήματα Τα συμπεριφορικά συστήματα αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Όλγα Χ. Βερικάκη Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Ηκοινωνικήεργασίακαλείταιναλειτουργήσεισυμπληρωματικάμετην ιατρική παρέμβαση, παρέχοντας παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr 1. Εισαγωγική φάση εδραίωση θεραπευτικής συµµαχίας 2. Γνωσιακή διερεύνηση 3. ιατύπωση περίπτωσης 4. Σχεδιασµός θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε Μια σύντοµη παρουσίαση του προγράµµατος «Απαρτιωτικό, θεραπευτικόπρόγραµµαστη σχιζοφρένεια (ΙΡΤ)». Κ. Ευθυµίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς 1 Εισαγωγή Ι Το IPT (Intergriertes

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Δρ Πέτρος Κολοβός Ειδικό Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Η Συμμετοχή στη Φροντίδα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς

Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΔΙΕΚΔΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αντωνίου B. Ευθυμίου K. Μυλωνά K. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς Κοινωνικό άγχος Διαγνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Αγγελική, Ψυχολόγος Oμαδικό πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ Γιάννης Μαλογιάννης Ψυχίατρος Βασικοί στόχοι ΓΣΘ στη Σχιζοφρένεια Εναλλακτικές ερµηνείες σχιζοφρενικών συµπτωµάτων Ελάττωση της επίδρασης των θετικών και

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα

Νέες στρατηγικές προσέγγισης των επαγγελματιών υγείας

Νέες στρατηγικές προσέγγισης των επαγγελματιών υγείας Innovating in Uncertain Times Επιστημονική Ημερίδα ΕΕΦΑΜ 27Νοεμβρίου Νοεμβρίου, 2010 Βασίλης Τριαντόπουλος Διευθύνων Σύμβουλος, BIΟΑXIS Healthcare Ltd London UK Νέες στρατηγικές προσέγγισης των επαγγελματιών

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Κώστας Ρ. Σολδάτος Ομότ. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Διευθυντής Μ.Φ.Ψ.Υ. Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου Διάλεξη 14.10.2015 (Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Διάρκεια 160 ώρες 1ος κύκλος (2014-15) Υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος: Δρ. Μυτσκίδου Πασχαλιά Συνεργαζόμενοι φορείς ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥΔΕΣ. 2009 2014 Ειδίκευση στην Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥΔΕΣ. 2009 2014 Ειδίκευση στην Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥΔΕΣ 2009 2014 Ειδίκευση στην Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς. 2010 2011 Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Προαγωγή ψυχικής υγείας και Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C., ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. Λ. ΣΤΟ Π.Γ.Ν.Λ. ΧΑΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Τ.Ε. Ειδική Χειρουργική Νοσηλεύτρια - Μ.Sc, Υπεύθυνη Τοµέα Εκπαίδευσης Ν.Υ. - Π.Γ.Ν.Λ., Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό άρθρο Special article

Ειδικό άρθρο Special article ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 20 (3), 2009 245 Ειδικό άρθρο Special article Κ. Ευθυμίου, 1 Σ. Ρακιτζή, 2 V. Roder 3 1 Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 2 Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΡΑΦΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ ΜΕ Ι ΕΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ, ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΝΑΒΛΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΟΥΜΟΥΛΕΤΣΑ, MSc ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ 4ετής

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία Βασική γνωσιακή αρχή: «Ταράσσει τους ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΕΣ. Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΕΣ. Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος. Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Ψυχοθεραπεία: η θεραπεία των ψυχικών διαταραχών που βασίζεται κατά κύριο λόγο στην επικοινωνία (λεκτική και μη λεκτική) μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ- ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 24-27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΕΜΠΤΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 10:00 11:00 ΔΙΑΛΕΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

A Fairy Tale Model of Trauma Informed Treatment Μοντέλο των φάσεων του παραµυθιού για τη θεραπεία του τραύµατος Ηµερήσιο Εργαστήριο Εισηγητής: Dr. Ricky Greenwald Child Trauma Institute, New York 6 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Προσωπικότητα: Τα ιδιαίτερα και σχετικά σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθηματικής έκφρασης που παρουσιάζουν τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Διοργάνωση. Επιστημονική συνεργασία με το. Υπεύθυνοι εκπαιδευτικού προγράμματος: Κων/νος Ευθυμίου, Σταυρούλα Ρακιτζή & Πολυξένη Γεωργιλά

Διοργάνωση. Επιστημονική συνεργασία με το. Υπεύθυνοι εκπαιδευτικού προγράμματος: Κων/νος Ευθυμίου, Σταυρούλα Ρακιτζή & Πολυξένη Γεωργιλά Εξοικείωση με το γνωσιακό - συμπεριφοριστικό ομαδικό πρόγραμμα για ασθενείς με σχιζοφρένεια «Απαρτιωτικό θεραπευτικό πρόγραμμα (Integrated Psychological Therapy, Ι.Ρ.Τ.)». διάρκειας 150 ωρών 2 ος κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα