ΜΑΘΗΜΑ. Εφαρµογές ηµοσίου ικαίου ΘΕΜΑ. Άτοµα µε ειδικές ανάγκες. People with special needs

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΑΘΗΜΑ. Εφαρµογές ηµοσίου ικαίου ΘΕΜΑ. Άτοµα µε ειδικές ανάγκες. People with special needs"

Transcript

1 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Ν. Ο. Π. Ε Τµήµα Νοµικής Πανεπιστηµιακό έτος ΜΑΘΗΜΑ Εφαρµογές ηµοσίου ικαίου ΘΕΜΑ Άτοµα µε ειδικές ανάγκες People with special needs Εποπτεύων καθηγητής Κος. ηµητρόπουλος Ανδρέας Επιµέλεια φοιτήτριας Μανωλάκη Χριστίνας Α. Μ Αθήνα, Μάϊος 2006

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΟΡΙΣΜΟΣ 1. Ποια είναι τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες 2. Άρθρο 32 του Ν. 1566/85 II. ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ 1. Αναθεώρηση 2. Η Συνταγµατική ρύθµιση το άρθρο 21 2, 3 και 6 Σ III. ΕΙ ΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 1. Το άρθρο 25 1 του Σ το συνταγµατικό πρότυπο του κοινωνικού ανθρώπου IV. ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ 1. Το δικαίωµα του άρθρου 21 2, 3 και 6 του Σ ως κοινωνικό δικαίωµα 2. Αγώγιµη αξίωση το δικαίωµα για ειδική προστασία ως κατευθυντήρια αρχή Νοµολογία 3. Προστασία ΑΜΕΑ στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 4. Συµπέρασµα V. ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΟΝΟΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΜΕΑ 1. ικαίωµα συνταξιοδότησης 2. Επιδοµατική προστασία 3. Συµπεράσµατα VI. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΜΕΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ

3 αποκλεισµού 1. Εκπαίδευση επαγγελµατική κατάρτιση και αποκατάσταση 2. Προσπελασιµότητα 3. Εργασιακός τοµέας 4. Προοπτικές στρατηγικές καταπολέµησης του κοινωνικού VII. ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ VIII. ΠΕΡΙΛΗΨΗ IX. SUMMARY X. ΛΗΜΜΑΤΑ XI. ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ /2004 ΣτΕ 2. Για επιδόµατα 3. Ποιοι δικαιούνται επιδόµατα 4. Σύνταξη αναπηρίας 5. ιακοπή Συντάξεως 6. Νοσηλεία στο εξωτερικό 7. Απασχόληση Μειονεκτούντων Ατόµων 8. Υποχρεωτική Πρόσληψη Τυφλών στο ηµόσιο 9. Η ειδική προστασία όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 2 και 3 του Σ 10. Συσχέτιση του άρθρου 2 2 και 3 του Σ και του άρθρου 4 του Σ (αρχή της ίσης µεταχείρισης) XII. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XIII. ΠΗΓΕΣ 1. Βιβλιογραφία 2. Άρθρα Μελέτες 3. Περιοδικά

4 ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Κατ αρχήν πρέπει να προσδιορισθεί ο όρος «άτοµα µε ειδικές ανάγκες» καθώς και να αποσαφηνιστεί η έννοια του όρου «αναπηρία». Ως άτοµα µε ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ) χαρακτηρίζονται τα άτοµα τα οποία δε διαθέτουν σωµατική ακεραιότητα (αρτιµέλεια) ή διανοητική ισορροπία και διαύγεια. Αναπηρία κατά συνέπεια είναι η κατάσταση της απώλειας της υγείας λόγω βλάβης και διαταραχής, έµφυτης ή επίκτητης, ορισµένων σωµατικών, ψυχικών ή πνευµατικών λειτουργιών. Άτοµα µε ειδικές ανάγκες είναι εποµένως τα πρόσωπα εκείνα που βρίσκονται σε κατάσταση αναπηρίας, αυτά δηλαδή που έχουν κάπιοα χρόνια βλάβη ή αλλοίωση των σωµατικών, πνευµατικών, ψυχικών λειτουργιών ή των συστηµάτων του οργανισµού µε αποτέλεσµα τη µείωση ή απώλεια της ικανότητας τους για αυτοδύναµη απόδοση στο κοινωνικό σύνολο 1. Θέτοντας ως κριτήριο την αιτία της αναπηρίας µπορεί να γίνει λόγος π.χ. για αναπήρους και θύµατα πολέµου(άρθρο 1 Ν. 1904/51), για αναπήρους ειρηνικής περιόδου, για αναπήρους από εργατικά ατυχήµατα (άρθρο 1 τοθ κωδικοπ. νόµου 551/1915). Επίσης, κατά το άρθρο 32 παρ. 2 Ν. 1566/85 2, ως άτοµα µε ειδικές ανάγκες θεωρούνται τα πρόσωπα τα οποία παρουσιάζουν καθυστερήσεις, αναπηρίες ή διαταραχές στη γενικότερη ψυχοσωµατική κατάσταση ή στις επιµέρους λειτουργίες τους λόγω οργανικών, ψυχικών ή κοινωνικών αιτιών, µε αποτέλεσµα να παρεµποδίζεται η δυνατότητα ένταξής τους στην παραγωγική διαδικασία και η αλληλοποδοχή τους µε το κοινωνικό σύνολο. Χωρίς τη διαπίστωση κάποιας σωµατικής ή πνευµατικής βλάβης, δεν µπορεί να θεωρηθεί κάπιος ανάπηρος 3. Παρόµοια είναι η έννοια του µειονεκτόυντος προσώπου, το οποίο ορίζεται στο άρθρο 1 1 της ΣΕ του 1983 ως κάθε πρόσωπο του οποίου οι προοπτικές για να βρει και να διατηρήσει µια κατάλληλη απασχόληση, καθώς και να εξελιχθεί επαγγελµατικά είναι αισθητά µειωµένες, εξαιτίας ενός σωµατικού ή πνευµατικού µειονεκτήµατος 4. Άρθρο 32 του Ν. 1566/85 Σύµφωνα µε το αρ. 32 του Ν. 1566/85 ως άτοµα µε ειδικές ανάγκες θεωρούνται όσοι «πάσχουν από ειδικές ανεπάρκειες ή δυσλειτουργίες οφειλόµενες σε φυσικούς, διανοητικούς ή κοινωνικούς παράγοντες, σε τέτοιο βαθµό, που είναι πολύ δύσκολο γι αυτούς να συµµετάσχουν στη γενική και επαγγελµατική κατάρτιση, να εξεύρουν εργασία ή να έχουν πλήρη συµµετοχή στην κοινωνία». Επίσης στο αρ. 1 της ιακήρυξης των ικαιωµάτων των Αναπήρων Ατόµων, η οποία προκηρύχθηκε µε την απόφαση 3447/ της Γενικής Συνέλευσης των 1 Κρεµαλής Κων/νος, το δικαίωµα του ατόµου για κοινωνική πρόνοια, 1991, σελ Κρεµαλής Κων/νος, το δικαίωµα του ατόµου για κοινωνική πρόνοια, 1991, σελ Πετρόγλου Α., ίκαιο κοινωνικής ασφάλισης, σελ Γκούτος Χ., Ειδική προστασία των ατόµων µε ειδικές ανάγκες των πολεµιστών, των συγγενων τους κλπ., 1992, σελ. 657.

5 Ηνωµένων Εθνών ορίζεται ότι:«ο όρος ανάπηρο άτοµο σηµαίνει κάθε άτοµο ανίκανο να επιβεβαιώσει από µόνο του, ολικά ή µερικά, τις αναγκαιότητες για µία κανονική ατοµική και κοινωνική ζωή, εξαιτίας µειωµένων σωµατικών ή πνευµατικών ιδιοτήτων, που έχει εκ γενετής ή όχι». (διεύθυνση ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ Το Σύνταγµά µας, υποχρεώνει τον νοµοθέτη να λαµβάνει ειδικά µέτρα για την προστασία τους. Ειδικότερα, σχετική αναφορά υπάρχει στις διατάξεις των άρθρων 21 και 25. Αναλυτικά, το άρθρο 21 ορίζει: 1: Η οικογένεια, ως θεµέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς κι ο γάµος, η µητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του κράτους. 2: Πολύτεκνες οικογένειες, ανάπηροι πολέµου και ειρηνικής περιόδου, θύµατα πολέµου, χήρες κι ορφανά εκείνων που έπεσαν στον πόλεµο, καθώς και όσοι πάσχουν από ανίατη σωµατική ή πνευµατική νόσο έχουν δικαίωµα ειδικής φροντίδας από το κράτος. 3: Το κράτος µεριµνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά µέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων. 6: Τα άτοµα µε αναπηρίες έχουν δικαίωµα να απολαµβάνουν µέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονοµία, την επαγγελµατική ένταξη και τη συµµετοχή τους στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της χώρας. Αλλά και το άρθρο 25: 2: Η αναγνώριση και η προστασία των θεµελιωδών και απαράγραπυτων δικαιωµάτων του ανθρώπου από την Πολιτεία, αποβλέπει στην πρταγµατοποίηση της κοινωνικής προόδου, µέσα σε ελευθερία και δικαιοσύνη. 3: Η καταχρηστική άσκηση δικαιώµατος δεν επιτρέπεται. 4: Το κράτος δικαιούται να αξιώνει από όλους τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης. Το Σύνταγµά µας, όχι µόνο µέσω των αναφερθέντων άρθρων αλλά και άλλων, όπως: άρ. 5 και άρ. 22, υποχρεώνει το νοµοθέτη να προβεί στη λήψη µέτρων κατάλληλων να κάνουν πράξη το όραµα µιας ολοκληρωµένης κρατικής µέριµνας για την προστασία των αναπήρων. Σε διεθνές επίπεδο, προστασία παρέχει ο Κοινοτικός Χάρτης αναγνώρισης των θεµελιωδών Κοινωνικών ικαιωµάτων (των Αναπήρων: άρθρο 26), ορίζοντας ότι «Κάθε ανάπηρο άτοµο ανεξάρτητα από την προέλευση και τη φύση της αναπηρίας του, πρέπει να απολάβει συγκεκριµένα πρόσθετα ευεργετήµατα, µε σκοπό να ευνοηθεί η επαγγελµατική και κοινωνική ένταξή του. Τα ευεργετηµατα αυτά πρέπει να αφορούν, ανάλογα µε τις ανάγκες των ενδιαφεροµένων, την επαγγελµατική εκπαίδευση, την εργονοµία, τη δυνατότητα πρόσβασης, την

6 κινητικότητα στα µεταφορικά µέσα και την κατοικία, καθώς και η διακήρυξη των δικαιωµάτων των ατόµων µε πνευµατική καθυστέρηση. Έτσι, η Γενική Συνέλευση, έχοντας υπόψη την εγγύηση των κρατών µελών των Ηνωµένων Εθνών από τον καταστατικό χάρτη να αναλάβουν από κοινού αλλά και χωριστά, δραστηριότητα σε συνεργασία µε τον οργανισµό, για να προάγει υψηλότερο βιοτικό επίπεδο ζωής, πλήρη απασχόληση και συνθήκες οικονοµικής και κοινωνικής προόδου και ανάπτυξης, προέβη, επιβεβαιώνοντας την πίστη στα ανθρώπινα δικαιώµατα, στις βασικές ελευθερίες και στις αρχές της αξιοπρέπειας, της αξίας του ανθρώπου και της κοινωνικής δικαιοσύνης, στη διακήρυξη αυτή καλώντας την εθνική και διεθνή δραστηριότητα να επιβεβαιώσει ότι θα την χρησιµοποιήσει σαν σαν κοινή βάση για την πραγµάτωση µιας κοινωνίας όπου όλοι οι άνθρωποι θα έχουν ίσα δικαιώµατα. Αναθεώρηση Συντάγµατος Το εδάφιο της νέας παρ. 5 του άρθρου 21 επιβάλλει στο κράτος να λαµβάνει όλα τα µέτρα που είναι αναγκαία για τη συµµετοχή των ατόµων µε ειδικές ανάγκες στην επαγγελµατική, κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της χώρας. Πρόκειται για µια καινοτοµική διάταξη µε µεγάλη ερµηνευτική δύναµη, η οποία βρίσκεται στο κοινό πεδίο τόσο του κράτους δικαίου όσο και του κοινωνικού κράτους. Η Συνταγµατική ρύθµιση το άρθρο 21 2, 3 και 6 Σ Το Σύνταγµα, στο άρθρο 21 2 ορίζει ότι «πολύτεκνες οικογένειες, ανάπηροι πολέµου και ειρηνικής περιόδου, θύµατα πολέµου, χήρες και ορφανά εκείνων που έπεσαν στον πόλεµο, καθώς και όσοι πάσχουν από ανίατη σωµατική ή πνευµατική νόσο έχουν δικαίωµα ειδικής φροντίδας από το κράτος». Επίσης στην παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου, ορίζεται ότι «το κράτος µεριµνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά µέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων». Τέλος, στην έκτη και τελευταία παράγραφο του άρθρου 21, η οποία προσετέθη µε την αναθεώρηση του Συντάγµατος το 2001, ορίζεται ρητά ότι «τα άτοµα µε αναπηρίες έχουν δικαίωµα να απολαµβάνουν µέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονοµία, την επαγγελµατική ένταξη και τη συµµετοχή τους στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της χώρας». Είναι ορατό ότι οι παραπάνω συνταγµατικές διατάξεις είναι ασαφείς, γενικές, αόριστες, χωρίς να εξειδικεύουν το είδος των συγκεκριµένων µέτρων που πρέπει να ληφθούν ή της κοινωνικής πολιτικής που πρέπει να ακολουθηθεί προκειµένου οι επιταγές του συντάγµατος να βρουν πρόσφορο έδαφος και να καταστούν αποτελεσµατικές. Ο συνταγµατικός νοµοθέτης δεν προσέθεσε στο Σύνταγµα κάποια πιο ειδική ή συγκεκριµένη διάταξη αναφορικά µε την κρατική µέριµνα για τους ανάπηρους και τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες. Κρίνεται λοιπόν σκόπιµο να αναπτυχθεί ένας προβληµατισµός για το κατά πόσο θεµελιώνεται στο συνταγµατικό κείµενο ένα δικαίωµα ειδικής φροντίδας και µέριµνας για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες και αναπήρους όσο και για το εάν το κράτος έχει υποχρέωση να µεριµνά για την ειδική προστασία των αναπήρων και των ατόµων µε ειδικές ανάγκες και να παρέχει όλα εκείνα τα αναγκαία και πρόσφορα µέσα που απαιτούνται προκειµένου να εξασφαλιστεί το δικαίωµα της ειδικής αυτής φροντίδας. Ο προβληµατισµός δηλαδή είναι εύλογο να στρέφεται γύρω από το εάν το άρθρο 21 2,3 κκαι 6 Σ γεννά

7 αγώγιµη αξίωση του πολίτη κατά του κράτους ή αν το άρθρο αυτό αποτελεί κατευθυντήρια γραµµή για τον κοινό νοµοθέτη. Τέλος, ορθό είναι να ερευνηθεί και να εξειδικευτεί το είδος της από το κράτος παρεχόµενης ευνοϊκής µεταχείρισης των ατόµων των ειδικών κατηγοριών που αναφέρονται στις παραγράφους 2, 3 και 6 Σ. Η ΕΙ ΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Το άρθρο 25 1 του Σ το συνταγµατικό πρότυπο του κοινωνικού ανθρώπου Στο άρθρο 25 1 του Σ ορίζεται ότι «Τα δικαιώµατα του ανθρώπου ως ατόµου και ως µέλους του κοινωνικού συνόλου..», αναγνωρίζεται δηλαδή η ιδιότητα του ανθρώπου ως µέλους του κοινωνικού συνόλου και κατοχυρώνεται το πρότυπο του κοινωνικού ανθρώπου, του ανθρώπου που είναι ενταγµένος σε ένα ευρύτερο κοινωνικό σύνολο κι όχι του µεµονωµένου ανθρώπου. Επίσης, στη 2 η παράγραφο του άρθρου 25 του Σ, ορίζεται ότι «Η αναγνώριση και η προστασία των θεµελιωδών και απαράγραπτων δικαιωµάτων του ανθρώπου από την Πολιτεία αποβλέπει στην πραγµάτωση της κοινωνικής προόδου µέσα σε ελευθερία και δικαιοσύνη». Το δίκαιο δηλαδή παρέχει τα θεµελιώδη δικαιώµατα στον άνθρωπο όχι µόνο ως άτοµο αλλά και ως µέλος του κοινωνικού συνόλου και η αναγνώριση και η προστασία αυτών των θεµελιωδών δικαιωµάτων αποβλέπει στην πραγµατοποίηση της κοινωνικής προόδου. Το Σύνταγµα κατοχυρώνει την υποχρέωση σεβασµού της ανθρώπινης αξίας, όχι µόνο από το κράτος αλλά και από τα άτοµα, απαγορεύοντας έτσι την καταχρηστική άσκηση των δικαιωµάτων τους 5. Αυτό εξάλλου ορίζεται και στα άρθρα 2 1 Σ και 5 1 Σ. ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Το δικαίωµα του άρθρου και 6 Σ ως κοινωνικό δικαίωµα 5 ηµητρόπουλος Α., Κοινωνικός ανθρωπισµός και ανθρώπινα δικαιώµατα, 1998, σελ. 158 επ.

8 Τα κοινωνικά δικαιώµατα δηµιουργούν µια θετική σχέση ατόµου κράτους και έχουν ως σκοπό την προστασία και την κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλειας και της αξιοπρέπειας των ατόµων. Επιπλέον, έχουν ως στόχο την εξασφάλιση και την ικανοποίηση των στοιχειωδών βιοτικών αναγκών των ατόµων. Το κράτος δηλαδή οργανώνεται µε τέτοιο τρόπο ώστε να µπορεί να ικανοποιέι τα κοινωνικά αιτήµατα των πολιτών του 6. Τα κοινωνικά δικαιώµατα έχουν ως αντικείµενο αγαθά απαραίτητα για την υπόσταση του ανθρώπου. Είναι δικαιώµατα που αφορούν την επιβίωση του ατόµου 7. Το κράτος πλέον θέτει ως πρωταρχική αρχή τον σεβασµό και την προστασία της ανθρώπινης αξίας. Αυτό σηµαίνει ότι τα θεµελιώδη δικαιώµατα παρέχουν αξιώσεις που στρέφονται όχι µόνο κατά του κράτους αλλά και προς το κράτος. Από τα ατοµικά ατοµικιστικά δικαιώµατα οδηγούµαστε στα κοινωνικά δικαιώµατα, τα δικαιώµατα που αφορούν την κονωνική υπόσταση του ανθρώπου και που σκοπεύουν στην ικανοποίηση των στοιχειωδών αναγκών του πολίτη 8. Το διασφαλιστικό περιεχόµενο των συνταγµατικών δικαιωµάτων σε διεκδικητικό και εξασφαλιστικό, δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να έχει την αξίωση τόσο για την προστασία από ενέργειες που απειλούν την άσκηση των δικαιωµάτων που του παρέχονται όσο και την αξίωση για βελτίωση και όχι χειροτέρευση της θέσης του. Το κοινωνικό δικαίωµα του άρθρου 21 Σ είναι δικαίωµα διασφαλιστικό. Το διασφαλιστικό διακρίνεται όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, στην αρχή της εξασφάλισης και στην αρχή της διεκδίκησης. Το συγκεκριµένο δικαίωµα είναι διεκδικητικό γαιτί περιέχει την αξίωση της βελτίωσης της θέσης των ατόµων που χρήζουν ειδικής µέριµνας. Το κράτος, λοιπόν, πρέπει να αναγνωρίσει το περιεχόµενο του διεκδικητικού αυτού δικαιώµατος και να το ανάγει σε προκαθορισµένο στόχο. Η ικανοποίηση των συνταγµατικών διεκδικητικών δικαιωµάτων, τα οποία είναι δικαιώµατα στην κυριολεξία του νοµικού όρου, γίνεται µε τη νοµική και συνταγµατική διεκδικητική διαδικασία κι όχι µε τη δικαστηριακή. Αξίζει να αναφερθεί ότι η διεκδικητική ενέργεια είναι ενέργεια γενικής διεκδικητικής φύσης, δεν ενδιαφέρει δηλαδή η διαφορετική κατεύθυνση προς την οποία στρέφονται, προς το κράτος ή προς τους ιδιώτες. Η εφαρµογή των διεκδικητικών δικαιωµάτων εξαντλείται µε την άσκηση της διεκδίκησης, την αξίωση της ικανοποίησης του αιτήµατος που προβάλλεται. Βέβαια, η ικανοποίηση της διεκδικητικής αξίωσης µετατρέπει το διεκδικητικό δικαίωµα σε εξασφαλιστικό 9. Στο άρθρο 21 Σ, κατοχυρώνεται ένα ενιαίο δικαίωµα για κοινωνική πρόνοια, δηλαδή για τη στοιχειώδη προστασία ορισµένων ατόµων, έχοντας ως στόχο την πρόληψη ή την επανόρθωση µιας κοινωνικής κατάστασης ή µιας οικονοµικής ανάγκης 10. Η ένταση της δεσµευτικότητας 11 των δικαιωµάτων διαφέρει ανάλογα µε το αν το περιεχόµενο τους είναι αµυντικό, προστατευτικό ή διασφαλιστικό.στα διασφαλιστικά δικαιώµατα η δέσµευση είναι ασθενέστερη γιατί δεν αναγνωρίζεται διεκδικητική διαπροσωπική ενέργεια όπως στα αµυντικά δικαιώµατα, των οποίων το αµυντικό περιεχόµενο αξιώνει από τους ιδιώτες να σέβονται όχι όµως και να προστατεύουν τα δικαιώµατα των άλλων, απαγορεύοντας έτσι ουσιαστικά την καταχρηστική άσκηση των δικαιωµάτων από τους φορείς τους. 6 Μανιτάκης Α., Κράτος ικαίου και δικαστικός έλεγχος Συνταγµατικότητας, σλε. 236 επ. 7 ηµητρόπουλος Α., Συνταγµατικά δικαιώµατα, 2004, σελ. 47 επ. 8 ηµητρόπουλος Α., Τα αµυντικά δικαιώµατα του ανθρώπου και η µεταβολή της έννοµης τάξης, σελ. 114 επ. 9 ηµητρόπουλος Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα, 2004 σελ Κρεµαλής Κ., Το δικαίωµα του ατόµου για κοινωνική πρόνοια, 1991, σελ. 60 επ., 155 επ., Χρυσογόνος Κ., Ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα, σελ. 536 επ. 11 ηµητρόπουλος Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα, 2004 σελ. 33 επ.

9 Αγώγιµη αξίωση το δικαίωµα για ειδική προστασία ως κατευθυντήρια αρχή Νοµολογία Τα κοινωνικά δικαιώµατα περιλαµβάνουν αξιώσεις θετικών παροχών από το κράτος στα άτοµα. Κατά την κρατούσα 12 άποψη, τα κοινωνικά δικαιώµατα δεν γεννούν αγώγιµες αξιώσεις αλλά αντίθετα έχουν κατευθυντήριο χαρακτήρα. Τα κοινωνικά δικαιώµατα δηλαδή δεν δηµιουργούν υποχρέωση του κράτους να ενεργήσει µε συγκεκριµένο τρόπο. Το κράτος δεν έχει νοµική υποχρέωση προς πράξη, παρά µόνον ηθική υποχρέωση να ενεργήσει. Αυτό σηµαίνει ότι σε περίπτωση παράλειψης του κράτους προς ενέργεια, δεν µπορεί κάποιος φορέας να στραφεί εναντίον του επειδή δεν ενήργησε 13. Το άρθρο 21 2, 3 και 6 Σ αποτελεί κατευθυντήρια διάταξη, µε την οποία ο συντακτικός νοµοθέτης απευθύνεται στον κοινό νοµοθέτη και του δίνει ένα ευρύ πλάισιο για τον προσδιορισµό της προστασίας που το άρθρο αυτό επιτάσσει 14. Υπάρχει δηλαδή µια συνταγµατική εντολή στον νοµοθέτη να πάρει συγκεκριµένα µέτρα, να εξειδικεύσει δηλαδή τη γενική διάταξη του άρθρου 21 Σ. εν υφίσταται όµως αγώγιµη αξίωση των πολιτών 15. Η διαπίστωση, δηλαδή, του συγκεκριµένου άρθρου του Σ, είναι δεσµευτική και επιτακτική αλλά, ως γενική, χρήζει εξειδίκευσης από τον κοινό νοµοθέτη. Το Σύνταγµα δεν εκφράζει πολιτικές ευχές 16. Σκόπιµη κρίνεται η αναφορά µιας απόφασης του ΣΤΕ (3348/83, υπόθεση Λαζαρίδη) όπου, µε αφορµή µια αίτηση ακυρώσεως ενός ανάπηρου ατόµου, που ζητούσε να ακυρωθεί η πρόσληψη ενός υγιούς ατόµου σε θέση άµισθου ειδικού Υποθηκοφύλακα και να προσληφθεί ο πρώτος στη θέση αυτή, αναφέρεται ότι το άρθρο 21 2 έχει κατευθυντήριο χαρακτήρα και υποδεικνύει στον νοµοθέτη να µεριµνά υπέρ των αναπήρων και των πολιτών που χρήζουν ειδικής µέριµνας. Από τα παραπάνω εξάγεται το συµπέρασµα ότι υφίσταται υποχρέωση του κράτους να εξασφαλίσει ένα minimum βιοτικό επίπεδο αλλά δεν υφίσταται δυνατότητα αντίστοιχης αγώγιµης αξίωσης. Από τη στιγµή που θα συγκεκριµενοποιηθεί ο τρόπος της ειδικής προστασίας που το άρθρο 21 2, 3 και 6 κατοχυρώνει, ο δικαιούχος µπορεί να προσφύγει στα δικαστήρια, αν διαπιστώσει παραβίαση του νόµου. Σκόπιµη κρίνεται η αναφορά απόφασης του εφετείου Πατρών (Εφετείο Πατρών, 165/1990, Υπόθεση Τραπεζοκόµου), η οποία οριοθετεί τα δικαιώµατα των ατόµων µε ειδικές ανάγκες. Η συγκεκριµένη απόφαση αφορά µια τραπεζοκόµο από την Πάτρα, της οποίας νόµιµα είχε αποφασισθεί η πρόσληψη, όµως το νοσοκοµείο δεν προέβη στην πρόσληψη της αιτούσας. 12 ηµητρόπουλος Α., Συνταγµατικά ικαιώµατα, 2004 σελ. 46 επ. 13 Παραράς Π., Corpus, 2001, σελ. 126 επ. 14 Παραράς Π., Corpus 1 5, το Σ 1975, σελ. 323 επ. 15 Κρεµαλής Κων/νος, Το δικαίωµα για προστασία της υγείας, 1987, σελ. 169 επ., Χρυσογόνος Κ., Ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα, σελ. 40 επ. 16 αγτόγλου Π., Ατοµικά ικαιώµατα, 1991 Α τόµος, σελ. 160 επ.

10 Προστασία των ΑΜΕΑ στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Στο άρθρο 14 της ΕΣ Α, αναφέρεται ότι απαγορεύονται οι διακρίσεις και ότι τα δικαιώµατα που αναγνωρίζει η σύµβαση αυτή πρέπει να εξασφαλίζονται στα άτοµα ασχέτως φύλου, χρώµατος κλπ. ή άλλης κατάστασης. Ως τέτοια µπορεί να θεωρηθεί και η κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες. Βέβαια, η ΕΣ Α δεν περιέχει διατάξεις ευθείας εγγύησης των κοινωνικών δικαιωµάτων. Αντίθετα, ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης περιέχει διατάξεις περί δικαιωµάτων των προσώπων που µειονεκτούν σωµατικά ή διανοητικά 17. Αξίζει να µνηµονευτεί, επίσης, το ψήφισµα του Συµβουλίου και των Υπουργών Παιδείας, της 31 ης Μαϊου 1990 που συνέρχονται στο πλαίσιο του Συµβουλίου, σχετικά µε την ένταξη των µειονεκτούντων παιδιών και νέων στα κανονικά bεκπαιδευτικά συστήµατα (90 / C 162 / 02 ), η Σύσταση του Συµβουλίου της 24 η ς Ιουλίου 1986 για την απασχόληση των µειονεκτούντων ατόµων στην Κοινότητα (86 / 379 / ΕΟΚ) και η απόφαση του Συµβουλίου της 18 ης Απριλίου 1998 για την θέσπιση δεύτερου κοινοτικού προγράµµατος δράσης υπέρ των µειονεκτούντων ατόµων (HELIOS) (88 / 231 / ΕΟΚ). Επίσης, στο άρθρο της Συνθήκης περί της ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αναφέρεται ότι «Η Κοινότητα συµβάλλει στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας του ανθρώπου». Επιπλέον, το 1990 εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο ο Κοινοτικός Χάρτης αναγνώρισης των Θεµελιωδών Κοινωνικών ικαιωµάτων των Αναπήρων. Συγκεκριµένα, στο άρθρο 26, ορίζεται ότι «κάθε ανάπηρο άτοµο, ανεξάρτητα από την προέλευση και φύση της αναπηρίας του, πρέπει να απολαύει συγκεκριµένων πρόσθετων ευεργηµάτων µε σκοπό να ευνοηθεί η επαγγελµατική και κοινωνική ένταξή του. Τα ευεργετήµατα αυτά πρέπει να αφορούν, ανάλογα µε τις ικανότητες των ενδιαφεροµένων, την επαγγελµατική εκπαίδευση, τηνε εργονοµία, τη δυνατότητα πρόσβασης, την κινητικότητα, τα µεταφορικά µέσα και την κατοικία». Σκόπιµη κρίνεται και η ανφορά στη διακήρυξη SUNDBERG, η οποία αποτελεί το τελικό κείµενο ιεθνούς ιάσκεψης που οργάνωσε η ισπανική κυβέρνηση και η Ουνέσκο το 1981, και η οποία περιέχει µια σειρά διατάξεων για την ευνοϊκή µεταχείριση των ανάπηρων ατόµων. Υπογραµµίζει η διακήρυξη αυτή την ανάγκη να ληφθούν µέτρα προκειµένου η κοινωνική ένταξη των αναπήρων να είναι όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωµένη και πλήρης. Για παράδειγµα, στο άρθρο 2, εδ. α, αναφέρεται ότι «οι Κυβερνήσεις και οι Εθνικές και ιεθνείς Οργανώσεις θα πρέπει να εξασφαλίζουν µια συµµετοχή όσο το δυνατόν µιο ολοκληρωµένη των ανάπηρων ατόµων». Στο ίδιο πνεύµα κινούνται και τα άρθρα 3 και 6, εδ. α, τα οποία ορίζουν αντίστοιχα ότι «τα ανάπηρα άτοµα θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να χρησιµοποιήσουν στο ανώτατο βαθµό το δηµιουργικό, καλλιτεχνικό και πνευµατικό τους δυναµικό τόσο για το δικό τους καλό όσο και για τον εµπλουτισµό της Κοινότητας» και ότι «τα προγράµµατα στους τοµείς της εκπαίδευσης, της επαγγελµατικής κατάρτισης, της κουλτούρας και της πληροφόρησης πρέπει να στοχεύουν στην ένταξη των αναπήρων ατόµων στο κανονικό περιβάλλον ζωής και εργασίας». 17 Ρούκουνας Ε., ιεθνής προστασία των Ανθρωπίνων ικαιωµάτων, σελ. 205.

11 Συµπέρασµα Από τα προεκτεθέντα καθίσταται σαφές ότι το Σύνταγµα προνοεί, ευνοεί και κατοχυρώνει το δικαίωµα των ΑΜΕΑ για ειδική φροντίδα και αυξηµένη προστασία από το κράτος. Το άρθρο 21 παρ. 2, 3 και 6 αποτελεί έκφραση της κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης. Αποτελεί εφαλτήριο για την παροχή αρωγής προς τον συνάνθρωπο που την έχει ανάγκη αλλά και για την οµαλή ένταξη ατόµων µε ψυχικές, σωµατικές και πνευµατικές διαταραχές ή βλάβες στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Η γενική αυτή διάταξη του Συντάγµατος για να υλοποιηθεί και να λειτουργήσει αποτελεσµατικά πρέπει να εξειδικευτεί από τον νοµοθέτη, ο οποίος και θα θέσει τα όρια και τις προϋποθέσεις της ειδικής µέριµνας του κράτους. Βέβαια, η ανάθεση αυτή στον κοινό νοµοθέτη για εξειδίκευση δεν αποτελεί «εν λευκώ» εξουσιοδότηση αλλά θέτει ως βάση την µη προβολή του πυρήνα του συγκεκριµένου δικαιώµατος. Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωµα να συµµετέχει στην κοινωνική και πολιτική ζωή του τόπου, έχει δικαίωµα να υπάρχει στο κοινωνικό πολιτικό γίγνεσθαι. Το δικαίωµα αυτό εκτός από τα επιµέρους Συντάγµατα και νοµοθεσίες των κραττών, θεµελιώνεται και σε ευρωπαϊκό και σε διεθνές πλέον επίπεδο. Το γεγονός αυτό δείχνει την έντονη ευαισθητοποίηση των λαών και των κυβερνήσεων τους όσον αφορά άτοµα µε ειδικές ανάγκες και τονίζει την ανάγκη κατοχύρωσης ειδικής προστασίας για αυτά. ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΟΝΟΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΜΕΑ ικαίωµα συνταξιοδότησης Ο εργαζόµενος, ο οποίος αναγνωρίζεται ως ανάπηρος έχει συνταξιοδοτικό δικαίωµα. Εκτός από την αναγνώριση του ασφαλισµένου ως αναπήρου, γίνεται πάγια δεκτό από τα δικαστήρια, ότι για τη θεµελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώµατος λόγω αναπηρίας, απαιτείται η ύπαρξη κατά το χρόνο επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου, ενεργού ασφαλιστικού δεσµού µε τον ασφαλιστικό φορέα. Επιπλέον, αναγκαία είναι η προηγούµενη συµπλήρωση ορισµένου ελάχιστου χρόνου ασφάλισης. Το δικαίωµα του αναπήρου για συνταξιοδότηση, όταν επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος, αν και από τα πλέον σηµαντικά, οικονοµικής φύσης, προνοιακά µέτρα, χρήζει, κατά περιπτώσεις, λόγω αυξηµένων αναγκών, συµπληρώσεως και από παροχές άλλου τύπου.

12 Επιδοµατική προστασία Η χορήγηση επιδοµάτων σε διάφορες κατηγορίες ατόµων µε ειδικές ανάγκες γίνεται από το Υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, µε κοινές αποφάσεις των Υπουργών Οικονοµικών και Υγείας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Για την έκδοση των αποφάσεων αυτών δεν υπάρχουν σαφείς εξουσιοδοτικές διατάξεις, αλλά εκδίδονται µε βάση τις διατάξεις στις οποίες έµµεσα στηρίζονται: 1. Του ΑΝ 421/1937(ΦΕΚ Α12/1937) «Περί διαθέσεως τινών υπέρ της κοινωνικής πρόνοιας» 2: Του Ν 162/72(ΦΕΚ 227/73 τ.α) «Περί µέτρων προστασίας υπερηλίκων και χρονίως πασχόντων ατόµων» Τα προβλεπόµενα επιδόµατα είναι τα εξής: α) Επίδοµα σε παραπληγικούς, τετραπληγικούς και ακρωτηριασµένους β) Επίδοµα τυφλότητας γ) Επίδοµα καυσίµων σε άτοµα µε πλήρη παράλυση των κάτω άκρων δ) Επίδοµα κωφαλάλου ε) Επίδοµα ατόµων πασχόντων από εγκεφαλική παράλυση (σπαστικοί) στ) Επίδοµα νοητικά καθυστερηµένων ατόµων Προβλέπονται επίσης: αναπηρικά σήµατα παρκαρίσµατος, χορήγηση καρτών διακίνησης.για όλα τα παραπάνω απαιτούνται τα σχετικά δικαιολογητικά. Για την επαγγελµατική τους αποκατάσταση η πολιτεία, µε το Ν 2643/98 και άλλες διατάξεις µεριµνά για την απασχόληση προσώπων ειδικών κατηγοριών, περιορίζοντας την εργοδοτική ελευθερία κι υποχρεώνοντας τους εργοδότες να προσλαµβάνουν άτοµα µε αναπηρίες και να τα εντάσσουν στο προσωπικό που απασχολούν.

13 Πρέπει, επίσης, να γίνει αναφορά στις ειδικές φορολογικές ελαφρύνσεις κι εκπτώσεις των τελών του Ο. Τ. Ε που προβλέπονται υπό προϋποθέσεις για τους αναπήρους.χορηγούνται, επιπλέον, παροχές από τον Οργανισµό Εργατικής Εστίας, όπως στεγαστικά δάνεια, οργανωµένες εκδροµές µε πούλµαν, θέατρα, βιβλία και προγράµµατα κοινωνικού τουρισµού για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες που φέρουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Σύµφωνα µε το Ν 1798/88, όπως τροποποιήθηκε µε το Ν 1882/90, συγκεκριµένες κατηγορίες ατόµων µε ειδικές ανάγκες, ηλικίας 4 έως 70 ετών, έχουν το δικαίωµα αδασµολόγητης εισαγωγής επιβατηγού αυτοκινήτου. Σύµφωνα µε την υπ αριθµό Π 4β/5814/97, κοινή Υπουργική απόφαση των Υπουργών ηµόσιας ιοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονοµικών και Υγείας και Πρόνοιας, θεσµοθετήθηκε ένα νέο πρόγραµµα για την εξυπηρέτηση ηλικιωµένων ατόµων µε αναπηρίες, η «τηλεβοήθεια στο σπίτι». Εκδηλώνεται, επίσης, ειδική µέριµνα από το Ι. Κ. Α για τους αναπήρους, καθιερώνοντας παρέκκλιση από τα γενικώς ισχύοντα για τους επιζώντες συζύγους των ασφαλισµένων. Αρκεί µόνη η αναπηρία αυτών, χωρίς να ερευνάται αν λαµβάνουν από οποιαδήποτε πηγή άλλη σύνταξη ή αν παρέχουν εργασία αµειβόµενη. Συµπεράσµατα Το σύνολο των αναφερθέντων µέτρων εντάσσονται στα µέτρα κοινωνικής πρόνοιας, καθώς το κράτος είτε µέσω των ασφαλιστικών φορέων είτε µέσω της προνοιακής προστασίας επιδιώκει να εξασφαλίσει στα άτοµα µε ειδικές ανάγκες ίσα δικαιώµατα αλλά φυσικά και αυξηµένη προστασία λόγω των συντρεχουσών συνθηκών που τα διαφοροποιούν από το σύνολο. Λόγω της ιδαιτερότητας των ατόµων αυτών και µε σκοπό την προστασία τους και την κατοχύρωση ίσων δικαιωµάτων για αυτούς, η κρατική µέριµνα εκδηλούµενη είτε ως συνέπεια υφιστάµενης ασφαλιστικής σχέσης είτε ως καθαρά κοινωνικής, εξωασφαλιστικής πρόνοιας, αποτελεί «πρόνοια» µε την ευρεία έννοια του όρου, δηλαδή έχει προστατευτικό χαρακτήρα και ανταποκρίνεται ακριβώς στην ανάγκη προστασίας, την οποία χρήζουν τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες, απ όπου και αν αυτή προέρχεται.

14 Παρόλο που το πλαίσιο των ασφαλιστικών ρυθµίσεων στη χώρα µας διευρύνει σταδιακά την προστασία, είναι ακόµα σε πολλά σηµεία ανεπαρκές. Στη σύγχρονη πραγµατικότητα, διαφαίνονται κενά στην ασφαλιστική προστασία της αναπηρίας, είτε «προσωπικά» είτε «υλικά». Τα προσωπικά προκύπτουν από το γεγονος ότι για τη θεµελίωση του κινδύνου αναπηρίας, απαιτείται προηγούµενη ασφάλιση των ενδιαφεροµένων µε συνέπεια όλοι όσοι δεν ασφαλίζονται, γιατί δεν εργάζονται, να τίθενται µοιραία εκτός πλαισίου προστασίας. Η ρύθµιση στερείται µιας καθολικότητας και καθίσταται απροσπέλαστη για τον µη οικονοµικά ενεργό πληθυσµό. Απροστάτευτοι µένουν και οι εκ γενετής ανάπηροι, οι οποίοι δύνανται να καλυφθούν µόνο µέσω της έµµεσης ασφάλισης. Το ενδεχόµενιοο ακάλυπτων περιπτώσεων από την κοινωνική ασφάλιση επιβεβαιώνεται και σε περιπτώσεις µη συµπλήρωσης των αναγκαίων χρονικών προϋποθέσεων που ορίζονται από την νοµοθεσία αλλά και µε την απαίτηση ενός προκαθορισµένου, ελάχιστου ποσοστού βλάβης για να καταστεί δυνατή η πρόσβαση στις παροχές αναπηρίας. Τα προβλήµατα δε σταµατούν εδώ καθώς η κοινωνική ασφάλιση αφήνει κατ αρχήν ακάλυπτη την προϋπάρχουσα αναπηρία, αφού συνήθως ο εισερχόµενος στην ασφάλιση µε προβλήµατα υγείας µένει εκτός προστατευτικού πλαισίου. Τα κενά, όµως, έχουν και µια υλική διάσταση. Οι ασφαλιστικές παροχές που προβλέπονται δεν είναι πάντα ικανοποιητικές. Θα πρέπει η κοινωνική προστασία να πάψει να περιορίζεται στην παροχή ενός εισοδήµατος στους αναπήρους και να κινηθεί προς την κατεύθυνση τη επανένταξης τους. Ενσωµάτωση, δηλαδή, των αναπήρων ώστε να αποκτήσουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία, µέσω της θεσµοθέτησης πλέγµατος µέτρων που είναι αναγκαία για να έχουν τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες µια κανονική ζωή. ιασφαλίζοντας ταυτόχρονα και τη µέγιστη δυνατή αυτονοµία τους. Πρέπει να γίνει ένας συνδυασµός µέτρων που θα αφορούν τους τοµείς της απασχόλησης, της εκπαίδευσης, της επαγγελµατικής κατάρτισης, των συνθηκών εργασίας, της κοινωνικής πρόνοιας, στο πλαίσιο µιας µεγαλόπνοης ολικής πολιτικής, µε στόχο την απορρόφηση αυτής της ξεχωριστής οµάδας από την κοινωνία. Η πολιτεία δε φαίνεται να αντιµετωπίζει τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες µε τη σοβαρότητα που τους αρµόζει, τακτική που έχει να κάνει και µε την περιφρόνηση του προβλήµατος από τους ίδιους, τους «φυσιολογικούς πολίτες». Η συµµετοχή και κοινωνική αποδοχή τους, µπορούν να αποτελέσουν τα πρώτα βήµατα στο σύγχρονο πλαίσιο διεκδικήσεων που θα ολοκληρωθεί µε ριζικές, βελτιωτικές αλλαγές στη νοµοθεσία κάθε χώρας.

15 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΜΕΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ Εκπαίδευση-επαγγελµατική κατάρτιση και αποκατάσταση Στο χώρο της εκπαίδευσης των ατόµων µε αναπηρίες έχουν γίνει σηµαντικά βήµατα τα τελευταία χρόνια, ιδρύθηκαν Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και αυξήθηκε ο αριθµός των ατόµων, που φοιτούν σε αυτά. Το µειονέκτηµα, εν προκειµένω, είναι ότι οι «ειδικές» αυτές σχολικές µονάδες δεν διαθέτουν οργανωµένα οικοτροφεία και βρίσκονται συχνά στα µεγάλα αστικά κέντρα. Κατά συνέπεια είναι δύσκολη, αν όχι αδύνατη, η παρακολούθησή τους άτοµα, που προέρχονται από την υπόλοιπη χώρα. Επιπρόσθετα µόλις τα τελευταία χρόνια δηµιουργήθηκαν σχολές σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύµατα (Πανεπιστήµιο Μακεδονίας-Τµήµα Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής, Πανεπιστήµιο Βόλου, Παιδαγωγικό Τµήµα Ειδικής Αγωγής, προγράµµατα µεταπτυχιακών σπουδών στην Ειδική Αγωγή σε ελάχιστα πανεπιστήµια), που να έχουν ως στόχο την κατάρτιση ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού. Συνεπώς ο αριθµός των εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής δεν ανταποκρίνεται στις πραγµατικές ανάγκες, γενικότερα ο αριθµός του εξειδικευµένου και κατάλληλου επιστηµονικού προσωπικού δεν µπορεί να εξυπηρετήσει σε ικανοποιητικό βαθµό τη λειτουργία των σχολείων αυτών. Από την άλλη πλευρά, τα ίδια τα άτοµα µε αναπηρίες αντιµετωπίζουν µεγάλες και ουσιαστικές δυσκολίες πρόσβασης στο χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης, διότι αφενός τούτοι δεν είναι κατάλληλα διαµορφωµένοι, για να διευκολύνουν την προσπέλαση των ατόµων αυτών, αφετέρου διότι δεν είναι επανδρωµένοι µε ειδικό προσωπικό, ούτε διαθέτουν ειδικά εγχειρίδια, κατάλληλα προσαρµοσµένα στις µαθησιακές δυσκολίες και ανάγκες των ατόµων αυτών. Κατ αποτέλεσµα η άρτια και ολοκληρωµένη εκπαίδευση τους παραµένει ακόµη, παρά τις όποιες πρόχειρα σχεδιασµένες προσπάθειες για λήψη των κατάλληλων µέτρων, µία ανέφικτη πολυτέλεια. Στο χώρο της επαγγελµατικής κατάρτισης και αποκατάστασης των ατόµων µε αναπηρίες συναντώνται ανάλογα προβλήµατα πρόχειρης και ευκαιριακής αντιµετώπισης του προβλήµατος. Οι µοναδικές περιπτώσεις ουσιαστικής ενασχόλησης µε την επαγγελµατική εκπαίδευση των ατόµων αυτών, η οποία είναι, κατά βάση, «ιδρυµατική» καταβάλλονται µέσω «πιλοτικών» ή «ερευνητικών» προγραµµάτων, δράσεων και πρωτοβουλιών (βλ. Κων. Κοσµάτου, ο.π. σελ. 76), που χρηµατοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και διαρκούν για περιορισµένο χρονικό διάστηµα µε σύνηθες αντικείµενο «παραδοσιακές εργασίες» (τα κοινοτικά αυτά προγράµµατα στοχεύουν περισσότερο ή κατά κύριο λόγο στην αντιµετώπιση της ανεργίας των νέων επιστηµόνων και όχι στην ουσιαστική αναβάθµιση της εκπαίδευσης και τον επαγγελµατικό προσανατολισµό των ατόµων αυτών). Παράλληλα υφίσταται και το πρόβληµα της έλλειψης κατάλληλης υποστηρικτικής υποδοµής στους εργασιακούς χώρους, προσαρµοσµένης στις ανάγκες της επαγγελµατικής ενασχόλησης των ατόµων αυτών, αλλά και στην ειδική καθοδήγηση των εργοδοτών τους. Κατ αποτέλεσµα, τα άτοµα αυτά συναντούν απεριόριστες δυσκολίες στην ένταξη και απορρόφησή τους από την αγορά εργασίας, εφόσον υπάρχει ανισότητα ευκαιριών

16 αλλά και µεταχείρισης, που οδηγεί σε συνθήκες υποβάθµισης και φτώχειας (βλ. Κων. Κοσµάτου. ο.π. σηµείωση 16). (διεύθυνση Προσπελασιµότητα Ένα από τα κυριότερα πρακτικά και καθηµερινά προβλήµατα, που αντιµετωπίζουν τα άτοµα µε αναπηρίες, είναι αυτό της προσπελασιµότητας, ήτοι της παρεµπόδισης πρόσβασής τους σε διάφορους χώρους, κτίρια και εγκαταστάσεις. Απαιτείται αναδιαρρύθµιση των υπαρχόντων κτιρίων, ειδικά για τη στέγαση των δηµοσίων υπηρεσιών, αλλά και οργανωµένος σχεδιασµός των νέων και εκσυγχρονισµένη µορφή δόµησης του περιβάλλοντος εν γένει, π.χ. µε τη δηµιουργία νέων χώρων στάθµευσης, δηµιουργία κατάλληλα διαµορφωµένων κοινόχρηστων χώρων και εγκαταστάσεων, ούτως ώστε να διευκολύνεται η πρόσβαση, να αίρονται τα εµπόδια (αρχιτεκτονικά και κατ επέκταση και κοινωνικά) και να υπάρχει µία χωροθέτηση προσαρµοσµένη στις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόµων αυτών, που αποτελούν µεγάλη κατηγορία του πληθυσµού. Το θέµα αναγνωρίστηκε από τους αρµοδίους φορείς και έχουν καταβληθεί προσπάθειες αντιµετώπισής του (εν προκειµένω εκδόθηκαν σχετικοί εγκύκλιοι: ενδεικτικά βλ. ΙΑ Π/26534/ , ΙΑ Π/4391/ , ΙΑ Π/Γ2γ/6750/ ). Από έρευνα, που διενεργήθηκε το 1992 στον Αθηναϊκό χώρο (βλ. σχετικά Σ.Β. Νικολαίδου: Ο αποκλεισµός ατόµωνµε ειδικές ανάγκες από τον ελληνικό αστικό χώρο, «ιαστάσεις του κοινωνικού αποκλεισµού στην Ελλάδα Κύρια θέµατα και προσδιορισµός προτεραιοτήτων πολιτικής. Έκθεση για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο», τόµος Α, έκδοση ΕΚΚΕ, Αθήνα 1996, 436 επόµ.), προέκυψαν τα εξής αποτελέσµατα (Βλ. και Κων. Κοσµάτου, ο.π., σελ. 75), σχετικά µε την προσπελασιµότητα της ειδικής αυτής κατηγορίας ατόµων, η οποία, σε όλες τις περιπτώσεις, χαρακτηρίζεται κακή / πολύ κακή, κατά τα εξής ποσοστά: - Σε Υπουργεία σε ποσοστό 30% - Σε Νοσοκοµεία 20,3% - Σε κτίρια ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης σε ποσοστό 90%-100% - Σε κέντρα ψυχαγωγίας και πολιτιστικά κέντρα σε ποσοστό 27% (κινηµατογράφοι) και σε ποσοστό 53% (θέατρα) - Σε µουσεία σε ποσοστό 50% - Σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς σε ποσοστό 84% Η προσπελασιµότητα σε Κοινόχρηστες εγκαταστάσεις (κοινόχρηστες τουαλέτες, διαµορφωµένοι χώροι στάσης, παγκάκια) είναι µηδενική, εφόσον υπάρχει παντελής απουσία πρόβλεψης, σχεδιασµού και διαµόρφωσης ανάλογων χώρων στην Ελλάδα. Εργασιακός τοµέας

17 Οι άνθρωποι µε αναπηρίες, τα άτοµα µε ειδικές ικανότητες, όπως θα ήταν δόκιµο να τα αποκαλούµε,ως επί το πλείστον δεν είναι ανίκανοι για να αναπτύξουν επιχειρηµατική δραστηριότητα, ούτε να εργασθούν στον ευρύτερο δηµόσιο ή ιδιωτικό τοµέα. υστυχώς όµως το εργασιακό περιβάλλον στην Ελλάδα είναι σχεδόν απροσπέλαστο για τους ανθρώπους αυτούς. Ως βασικές αιτίες θα µπορούσαν να αναφερθούν, µεταξύ άλλων, η νοοτροπία των εργοδοτών, οι προκαταλήψεις, οι φοβίες, η έλλειψη ευαισθησίας, ο ελλιπής κρατικός έλεγχος, και η µη επιβολή κυρώσεων στους φορείς, που παρότι υποχρεούνται στην πρόσληψη ποσοστού αναπήρων εργαζοµένων, δεν το κάνουν, παραβλέποντας τους σχετικούς νόµους. Σύµφωνα µε έρευνες που έχουν πραγµατοποιηθεί και αφορούν στις ευκαιρίες για εργασία που δίνονται σε άτοµα µε αναπηρία αναδεικνύει τόσο τα τεράστια εµπόδια που αντιµετωπίζουν οι ανάπηροι όταν αναζητούν εργασία όσο και τις ρατσιστικές διαθέσεις των εργοδοτών απέναντι τους. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα των ερευνών, εννέα στις δέκα επιχειρήσεις δεν απασχολούν εργαζόµενους µε αναπηρία. Μάλιστα σε ποσοστό περίπου 70%, οι επιχειρήσεις αναφέρουν ότι δεν θα προσλάµβαναν αναπήρους λόγω «των προβληµάτων αποτελεσµατικότητας» που παρουσιάζουν τα συγκεκριµένα άτοµα. Για την απασχόληση των ευπαθών αυτών οµάδων του πληθυσµού έχει θεσπισθεί σειρά νοµοθετικών διατάξεων, από την οποία θεµελιώδης κρίνεται ο Νόµος 2643/1998, µε τον οποίο επιχειρείται η εξισορρόπηση της προστασίας των ατόµων µε ειδικές ανάγκες, µε την ανάγκη λήψης µέτρων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Η προστασία των ατόµων αυτών περιλαµβάνει τόσο την εξεύρεση απασχόλησης, όσο και την καθιέρωση ειδικής προστασίας στο ζήτηµα της καταγγελίας της εργασιακής τους σχέσης. Το κύριο χαρακτηριστικό της προστασίας των ατόµων αυτών είναι ότι τοποθετούνται αναγκαστικά µε πράξη της αρµοδίας αρχής, η οποία υποκαθιστά την βούληση των µερών στην εργασιακή σύµβαση και ότι η λύση της εργασιακής τους σχέσης δεν είναι ελεύθερη αλλά επιτρέπεται µόνο για ορισµένους λόγους που ορίζονται ειδικά στον Νόµο. Συγκεκριµένα, µε τον Νόµο 2643/1998, καθιερώθηκε η προστασία των αναπήρων ατόµων ηλικίας 21 έως 45 ετών, που έχουν περιορισµένες δυνατότητες για επαγγελµατική απασχόληση, εξ αιτίας οποιασδήποτε χρόνιας σωµατικής, πνευµατικής ή ψυχικής πάθησης ή βλάβης. Η προστασία που παρέχεται στα εν λόγω πρόσωπα είναι ανάλογης εκείνης που προβλέπεται για τους πολύτεκνους και τα θύµατα πολέµου, για να τύχουν δε της προστασίας αυτής τα ανωτέρω πρόσωπα πρέπει να είναι γραµµένα στα µητρώα του ΟΑΕ. Την ίδια προστασία παρέχει ο νόµος και σε όσους έχουν παιδιά ή αδελφούς µε βαριά ψυχοσωµατικά προβλήµατα και ποσοστό αναπηρίας 67% καθώς επίσης και στους πολύτεκνους γονείς µε 5 παιδιά και άνω. Η παρεχόµενη προστασία αποτυπώνεται στα άρθρα 2 και 3 του Νόµου, συνίσταται δε στην προνοµιακή- υποχρεωτική τοποθέτηση, κατά το ποσοστό 2%, των ατόµων µε ειδικές ανάγκες καθώς και των άλλων κατηγοριών που ορίζει ο Νόµος, σε επιχειρήσεις, και εκµεταλλεύσεις, ελληνικές και ξένες, ενώ για δηµόσιες επιχειρήσεις, ΝΠ, ΟΤΑ καθώς και λοιπά νοµικά πρόσωπα δηµοσίου δικαίου, το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 5%, µε εξαίρεση τις επιχειρήσεις ή τους φορείς που

18 εµφανίζουν στους ισολογισµούς τους αρνητικό αποτέλεσµα στις δυο χρήσεις που προηγούνται του έτους πρόσληψης. Ωστόσο, το θεσµικό αυτό πλαίσιο εµφανίζει προβλήµατα στην εφαρµογή του. Επί παραδείγµατι, θα µπορούσαµε να αναφέρουµε τους διαγωνισµούς του ΑΣΕΠ, στους οποίους προβλέπεται η συµµετοχή ατόµων µε ειδικές ικανότητες. Στις περιπτώσεις αυτές, πολλές φορές οι υποψήφιοι µε ειδικές ανάγκες, έχουν κληθεί να υποβάλλουν µαζί µε την αίτηση και βεβαίωση πρωτοβάθµιας υγειονοµικής επιτροπής, που να πιστοποιεί την φυσική ικανότητα του υποψηφίου να ασκήσει τα καθήκοντα της θέσης για την κάλυψη της οποίας πρόκειται να διαγωνισθεί. Και αυτό, βέβαια, βρίσκεται σε αντίθεση µε τις επιταγές του σχετικού νόµου που απαγορεύει τις διακρίσεις κατά των αναπήρων λόγω έλλειψης αρτιµέλειας. Παράλληλα,µε τις ρυθµίσεις του πρόσφατου Νόµου 3304/2005 για την «Εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης και την εξάλειψη των διακρίσεων στους χώρους εργασίας», επιχειρήθηκε η ενσωµάτωση στην ελληνική έννοµή τάξη των κοινοτικών οδηγιών 43/2000 και 78/2000, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η αρχή της ίσης µεταχείρισης, και ο περιορισµός των διακρίσεων στον εργασιακό χώρο, όπως άλλωστε επιτάσσει και σε επίπεδο εθνικού δικαίου το ισχύον Σύνταγµα. Ο συγκεκριµένος Νόµος εισάγει µέτρα προστασίας και προβλέπει κυρώσεις, ώστε να αποτρέπεται κάθε είδους διάκριση λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής καθώς και λόγω θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας και γενετήσιου προσανατολισµού, ιδιαιτέρως στον τοµέα της εργασίας και της απασχόλησης. Προκειµένου για διακρίσεις έναντι ατόµων µε αναπηρία και για την τήρηση της αρχής της ίσης µεταχείρισης, ο εργοδότης, σύµφωνα µε το άρθρο 10 του ως άνω Νόµου υποχρεώνεται στην λήψη όλων των ενδεδειγµένων κατά περίπτωση µέτρων προκειµένου τα άτοµα αυτά να έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε θέση εργασίας, να ασκούν αυτή και να εξελίσσονται, καθώς και την δυνατότητα συµµετοχής στην επαγγελµατική κατάρτιση, εφόσον τα µέτρα αυτά δεν συνεπάγονται δυσανάλογη επιβάρυνση για τον εργοδότη. Πρέπει να επισηµανθεί ότι εν προκειµένω, χρειάζεται περαιτέρω εξειδίκευση η έννοια των «ευλόγων µέτρων», που οφείλει να πραγµατοποιεί ο εκάστοτε εργοδότης, προκειµένου τα άτοµα µε αναπηρία να έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε θέση εργασίας. Επίσης, απαιτεί προσοχή η έννοια της δυσανάλογης επιβάρυνσης, η οποία ενδέχεται να χρησιµοποιηθεί ως πρόσχηµα για να απαλλαγεί τελικά ο εργοδότης από την λήψη των ενδεδειγµένων κατά περίπτωση µέτρων προς όφελος των αναπήρων εργαζοµένων στους χώρους εργασίας. Περαιτέρω, η κατοχύρωση της θετικής δράσης η οποία προβλέπεται στα άρθρα 6 και 12, µε την λήψη ή διατήρηση µέτρων που ενθαρρύνουν την ένταξη ατόµων µε αναπηρία στην απασχόληση και την εργασία, και την επιβολή διοικητικών κυρώσεων σε περιπτώσεις µη εφαρµογής του, φαίνεται µέτρο που κινείται προς την σωστή κατεύθυνση για την πραγµάτωση της ισότητας στον τοµέα της απασχόλησης. Το ισχύον νοµοθετικό, ενόψει και όσων εφαρµόζονται διεθνώς δεν φαίνεται να είναι απολύτως συµβατό µε την σύγχρονη προσέγγιση της απασχόλησης των ατόµων µε ειδικές ανάγκες. Ειδικότερα, φαίνεται να είναι περισσότερο προσανατολισµένο προς το προνοµιακό µοντέλο, όπου ο ανάπηρος είναι παθητικός δέκτης παροχών,

19 εµποδιζόµενος από την αγορά εργασίας, και όχι προς το ανθρωποκεντρικό µοντέλο, το οποίο στηρίζεται στην εξατοµικευµένη προσέγγιση των ατόµων αυτών, επιτρέποντας την ανάδειξη των δυνατοτήτων των ατόµων µε αναπηρία µέσω κάποιων εύλογων προσαρµογών, όπως κάποια πρόσθετα µέτρα για την ευκολότερη πρόσβαση στους χώρους εργασίας, αυξάνοντας έτσι την δυνατότητα απασχόλησης των ατόµων αυτών. Τέλος, θα πρέπει να επισηµανθεί ότι µόνο το νοµοθετικό πλαίσιο για την άρση και την καταπολέµηση των διακρίσεων στους χώρους εργασίας δεν αρκεί, καθώς τις περισσότερες φορές το πρόβληµα εντοπίζεται στον τρόπο εφαρµογής του. Προοπτικές στρατηγικές καταπολέµησης του κοινωνικού αποκλεισµού Αφετηρία του προβληµατισµού αντιµετώπισης του φαινοµένου του κοινωνικού αποκλεισµού των ατόµων γυναικών µε αναπηρίες, λόγω σωµατικής, νοητικής, αισθητηριακής, ψυχικής και κοινωνικής αναπηρίας, αποτελεί η καταπολέµηση και ο περιορισµός της εξάρτησης, µε σκοπό την αυτοφροντίδα και την αυτοολοκλήρωση µέσα στις συνθήκες του περιβάλλοντος (τεχνητού και κυρίως κοινωνικού), στο οποίο ζουν. Είναι γεγονός ότι το 10% του παγκοσµίου πληθυσµού παρουσιάζει τη µία ή την άλλη µορφή αναπηρίας (όρασης, ακοής, κίνησης, πνευµατική) και οι διεθνείς προοπτικές σε αυτόν τον τοµέα τείνουν να χειροτερεύουν. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να εξασφαλιστούν, στο µεγαλύτερο δυνατό βαθµό, η επαναπροσαρµογή και η ένταξη των αναπήρων ατόµων, καθώς και η εξασφάλιση της πλήρους συµµετοχής τους στην κοινωνική ζωή (Τα παραπάνω έχουν σηµειωθεί ήδη από το 1981 από τη ιακήρυξη SUNDBERG, σύµφωνα µε το τελικό κείµενο της ιεθνούς ιάσκεψης, που οργανώθηκε από την Ισπανική Κυβέρνηση και την Ουνέσκο). Στις περισσότερες χώρες οι εφαρµοζόµενες πολιτικές αντιµετώπισης των προβληµάτων των ατόµων µε αναπηρίες, καθώς και οι υπηρεσίες, που τις εκφράζουν, δεν ακολουθούν τα δηµογραφικά δεδοµένα και τις στατιστικές παρουσίασης της κατάστασής τους. Κατά συνέπεια, υπολείπονται σηµαντικά των αναγκών τους. Πυρήνα των σύγχρονων θεωριών αντιµετώπισης των προβληµάτων τους αποτελεί η προσπάθεια αποϊδρυµατοποίησης και ενίσχυσης του ρόλου της οικογένειας και της κοινότητας στην παροχή υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας, η οποία έχει µεγάλες προοπτικές για την πληρέστερη και καλύτερη κοινωνική ένταξη των ατόµων, που χρειάζονται φροντίδα. Σε αυτήν την κατεύθυνση αντιµετωπίζονται σοβαρά εµπόδια, διότι απαιτούνται, εν προκειµένω, υποστηρικτικές δοµές σε τοπικό κυρίως επίπεδο, που λίγες χώρες µπορούν να προσφέρουν. Έτσι καταλήγουµε σε καταστάσεις παραµέλησης, µικρής ή µεγάλης, κακοποίησης και, εν τέλει, κοινωνικού αποκλεισµού των εξαρτηµένων και ανήµπορων ατόµων. Ειδικά στην Ελλάδα, είναι γενικώς αναγνωρισµένο ότι ο τοµέας παροχής υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας είναι ελλιπής και άκρως αναποτελεσµατικός (βλ. ΚΕΠΕ, 1989, Κρεµαλής, 1990). Οι υπηρεσίες, που παρέχει είναι µικρής ποσότητας και χαµηλής ποιότητας. Οι κύριες δραστηριότητές του για τα άτοµα µε αναπηρίες περιορίζονται στην παροχή συντάξεων, επιδοµάτων και άλλων µορφών οικονοµικής ενίσχυσης, όπως οικονοµικές απαλλαγές, επαγγελµατική εκπαίδευση και κατάρτιση και ιδρυµατική περίθαλψη. Απαιτείται άµεση βελτίωση της παροχής υπηρεσιών από

20 τον κρατικό τοµέα, που είναι και ο κύριος τοµέας παροχής, ενώ τίθεται πλέον και το θέµα της ανακατανοµής των αρµοδιοτήτων πρόνοιας ανάµεσα στους διάφορους τοµείς και φορείς (βλ.σχετικά Τζένη Καβουνίδη, Οι υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας και η καταπολέµηση του κοινωνικού αποκλεισµού, Εκθεση για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο: ιαστάσεις του Κοινωνικού Αποκλεισµού στην Ελλάδα, Τόµος Β, έκδοση ΕΚΚΕ, σελ ). Αξίζει να αναφερθούν, εν προκειµένω, όσα αναφέρονται στην Έκθεση για την Κοινωνική Πρόνοια του ΚΕΠΕ, για το Πρόγραµµα (ΚΕΠΕ, 1989, ): «Η γενική αντιµετώπιση του προβλήµατος της αναπηρίας πρέπει να αρχίζει από την πρόληψη, να συνεχίζεται µε την έγκαιρη διάγνωση, θεραπεία και αποκατάσταση του αναπήρου, τη γενική επαγγελµατική εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξή του και να τελειώνει µε τη φροντίδα για τον ανάπηρο της τρίτης ηλικίας. Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση ανήκουν κυρίως στο χώρο της υγείας. Μέχρι σήµερα δεν έχουν αναπτυχθεί οι αναγκαίες υπηρεσίες στον απαιτούµενο βαθµό, µε αποτέλεσµα να δηµιουργούνται καταστάσεις, που θα µπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Όσο για τη θεραπεία και επαγγελµατική εκπαίδευση και αποκατάσταση, οι υπηρεσίες, που υπάρχουν, είναι άνισα κατανεµηµένες γεωγραφικά, µε αποτέλεσµα πολλά άτοµα να µην µπορούν να βοηθηθούν κοντά στο σπίτι τους. Επίσης για ορισµένες ειδικές οµάδες (όπως π.χ. τα άτοµα µε προβλήµατα νοητικής καθυστέρησης και τα άτοµα µε πολλαπλές αναπηρίες) οι υπηρεσίες, που υπάρχουν, υπολείπονται κατά πολύ των πραγµατικών αναγκών. Παρά τις προσπάθειες, που έχουν γίνει, δεν είναι δυνατόν να πούµε σήµερα ότι τα άτοµα µε αναπηρία έχουν ενταχθεί σε ικανοποιητικό βαθµό στην κοινωνία. Η συνεχιζόµενη έµφαση, που δίνεται στην πολιτική επιδοµάτων, τείνει να καταστήσει τον ανάπηρο εξαρτηµένο άτοµο, ενώ δεν υπάρχουν οι απαραίτητες υπηρεσίες ή συνθήκες, που θα τον βοηθούσαν να γίνει ή να παραµείνει αυτοεξυπηρετούµενος και να αποκτήσει έτσι την ανεξαρτησία του». Η επιτροπή εκπόνησης του προγράµµατος για την κοινωνική πρόνοια για τα έτη προέβη στις εξής προτάσεις πολιτικής, στα πλαίσια της εναρµόνισης µε τους στόχους της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείας: Α) Εντατική προσπάθεια ενηµέρωσης όλων των πλευρών Β) Παροχή ειδικών διαγνωστικών και συµβουλευτικών υπηρεσιών Γ) Εκπαίδευση των παιδιών µε αναπηρία ή χρόνια πάθηση, στο βαθµό, που αυτό είναι εφικτό, στο πλαίσιο των γενικών σχολείων, όταν οι αναπηρίες δεν είναι βαριές ) Ένταξη των ατόµων µε αναπηρίες σε κοινές µονάδες για επαγγελµατική εκπαίδευση Ε) Επαγγελµατική αποκατάσταση στην ελεύθερη αγορά εργασίας, ούτως ώστε οι ικανοί για εργασία, συνήθως οι νεότεροι, να µπορούν να εξασφαλίσουν µόνιµη απασχόληση. ΣΤ) Προστατευόµενη εργασία για όσους την έχουν ανάγκη Ζ) Αντιµετώπιση των στεγαστικών προβληµάτων των αναπήρων και χρονίως πασχόντων Η)Εκσυγχρονισµό των ιδρυµάτων Θ) Αναµόρφωση της πολιτικής οικονοµικών ενισχύσεων, ώστε να εξασφαλίζεται η συµµετοχή των ατόµων αυτών στην οικονοµική ζωή αλλά, παράλληλα, και ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής Ι) Ανάπτυξη του θεσµού του κοινωνικού τουρισµού καθώς και του αθλητισµού και παροχή βοήθειας στα άτοµα µε αναπηρίες για συµµετοχή σε ψυχαγωγικά προγράµµατα και ταξίδια, που διευκολύνουν την κοινωνική επαφή και ανοίγουν τον δρόµο στη συντροφιά, τη γνωριµία µε άλλους ανθρώπους, την παρέα, την

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Φεβρουάριος 2012 σκοπός Κατανόηση της φύσης και της έννοιας της αναπηρίας της έκτασης και κατηγοριοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: Η Α ΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΗΛΩΣΕΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip Ισότητα των φύλων Πηγή: http://www.esfhellas.gr/index.asp?node=111 ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΙΑ ΡΟΜΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΟΙ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος: Γεώργιος Κωνσταντόπουλος, Υφυπουργός Υγείας & Κοινωνικής 7 Αλληλεγγύης Εισαγωγή Ξενοφώντος Ι. Κοντιάδη 23 1.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος: Γεώργιος Κωνσταντόπουλος, Υφυπουργός Υγείας & Κοινωνικής 7 Αλληλεγγύης Εισαγωγή Ξενοφώντος Ι. Κοντιάδη 23 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος: Γεώργιος Κωνσταντόπουλος, Υφυπουργός Υγείας & Κοινωνικής 7 Αλληλεγγύης Εισαγωγή Ξενοφώντος Ι. Κοντιάδη 23 1. ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ [1] Ν.3251/1955 Περί κυρώσεως της υπ αριθ. 102 ιεθνούς

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας».

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Αγιος Στέφανος 30/4/2013 Δ/ΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α.Π. 13372 & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΗΡ.: ΛΕΚΑΡΑΚΟΥ Γ. Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η ΠΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου 1. Θα βοηθούσε η ανάπτυξη ενός συντονιστικού οργάνου για θέµατα οικογένειας και παιδιών (π.χ. Υπουργείο Οικογένειας, Παιδιού και Νεότητας) 2. Η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις» ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ στους ΟΤΑ και ΜΕΤΑΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις» ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ στους ΟΤΑ και ΜΕΤΑΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ 24 Απριλίου 2015 09:00-15:00 - Αμφιθέατρο Γ.Ν.Αττικής ΚΑΤ Γ.Ν.Αττικής ΚΑΤ/ Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις»

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική της Coca-Cola Τρία Έψιλον για το HIV/AIDS

Πολιτική της Coca-Cola Τρία Έψιλον για το HIV/AIDS Πολιτική της Coca-Cola Τρία Έψιλον για το HIV/AIDS Περίληψη Βασικό µέληµα της Coca-Cola Τρία Έψιλον αποτελεί η ευηµερία των εργαζοµένων της. Η Εταιρεία αναγνωρίζει ότι οι εργαζόµενοι σε µερικές από τις

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η

Γ Ν Ω Μ Ο Δ Ο Τ Η Σ Η ΠΑΝΟ ΕΤΓΟΤΡΖ-ΓΗΚΖΓΟΡΟ ΑΘΖΝΩΝ ΝΟΜΗΚΟ ΤΜΒΟΤΛΟ ΚΔΝΣΡΗΚΖ ΔΝΩΖ ΓΖΜΩΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΟΣΖΣΩΝ ΔΛΛΑΓΟ ΜΠΟΤΜΠΟΤΛΗΝΑ 9-11 (2 ος όροφος) ΑΘΖΝΑ ΣΖΛ:210-8259140-1-FAX: 210-8259235 ΚΗΝ:6977506705 E-mail: pzygouris@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων Εργασιακά Θέματα ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων «Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης 3 1.1 Γενικά 6 1.2 Δικαιούχοι 6 α) Ιδιωτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ... 2 ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ... 4 1. Κατηγορίες δικαιούχων... 4 1.1 Βαριά αναπηρία... 4 1.2 Συνήθης αναπηρία... 4 1.3 Μερική αναπηρία... 5 1.4 Προϋπάρχουσα αναπηρία... 5 2. Εκτίμηση αναπηρίας...

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1986L0378 EL 09.03.1997 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B Ο ΗΓΙΑΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 24ης Ιουλίου 1986 για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Στρατηγική

Η Ερευνητική Στρατηγική Η Ερευνητική Στρατηγική Ο τομέας της Υγείας Η σύγχρονη έρευνα στον τομέα της υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σκοπεύει να εξασφαλίσει την πρόσβαση όσων ζουν στα κράτημέλη σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Κωνσταντίνος Αργυρός, Δημοτικός Σύμβουλος Rivalta Τορίνο, Ιταλία Ελευθέριος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μάνθου Γιώτα Ψυχολόγος / Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφέρει στο άρθρο 27- Βιοτικό επίπεδο. Το παιδί έχει δικαίωμα σε ένα κατάλληλο επίπεδο ζωής.

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφέρει στο άρθρο 27- Βιοτικό επίπεδο. Το παιδί έχει δικαίωμα σε ένα κατάλληλο επίπεδο ζωής. ΑΙΤΗΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΘΕ ΠΑΙΔΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟ Παιδιά σε Κίνδυνο Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφέρει στο άρθρο 27- Βιοτικό επίπεδο. Το παιδί έχει δικαίωμα σε ένα κατάλληλο επίπεδο ζωής.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Α. Μέσω του έργου QualityRights, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, έχει επικεντρωθεί στο να

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέμα 1 ο (κληρώθηκε) Ο ευρωπαϊκός και διεθνής νομικός πολιτισμός αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑ. Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας. Η χορήγηση του επιδόµατος τετραπληγίας - παραπληγίας [ΑΡ. ΠΡΩΤ. ΑΝΑΦΟΡΑΣ 5893/28-06-1999]

ΠΟΡΙΣΜΑ. Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας. Η χορήγηση του επιδόµατος τετραπληγίας - παραπληγίας [ΑΡ. ΠΡΩΤ. ΑΝΑΦΟΡΑΣ 5893/28-06-1999] Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ (ΝΟΜΟΣ 2477/1997 Συνήγορος του Πολίτη και Σώµα Ελεγκτών-Επιθεωρητών ηµόσιας ιοίκησης Άρθρο 4, Παράγραφος 6) [ΑΡ. ΠΡΩΤ. ΑΝΑΦΟΡΑΣ 5893/28-06-1999] Θέµα: Η χορήγηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ] Ηµερίδα ΤΕΕ «Επιτυχία σηµαίνει κανένα ατύχηµα» Χαιρετισµός του Προέδρου του ΕΚΑ Γρηγόρη Φελώνη Παρασκευή, 2 Νοεµβρίου 2001 1 Το ζήτηµα των συνθηκών εργασίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟ ΜΟ Σ 1483/1984. Άρθρο 2 Εξαρτώµενα µέλη

ΝΟ ΜΟ Σ 1483/1984. Άρθρο 2 Εξαρτώµενα µέλη ΝΟ ΜΟ Σ 1483/1984 Προστασία και διευκόλυνση των εργαζοµένων µε οικογενειακές υποχρεώσεις -Τροποποιήσεις και βελτιώσεις εργατικών νόµων (ΦΕΚ 153 Α /8.10.1984) Άρθρο 1 Έκταση εφαρµογής 1. Οι διατάξεις του

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ρέθυµνο 11/01/2016 ιεύθυνση :Οικονοµικής ιαχείρισης Αριθ. πρωτ.: 172

Ρέθυµνο 11/01/2016 ιεύθυνση :Οικονοµικής ιαχείρισης Αριθ. πρωτ.: 172 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Ρέθυµνο 11/01/2016 ιεύθυνση :Οικονοµικής ιαχείρισης Αριθ. πρωτ.: 172 Τµήµα :Προµηθειών Ταχ. /νση :Παν/πολη Ρεθύµνου Πληροφορίες :Κ. Καρνιαβούρα Τηλέφωνο :2831077929,

Διαβάστε περισσότερα

(Αρµοδιότητες Σχεδιασµού / Συντονισµού / Παρακολούθησης Κοινωνικών Πολιτικών)

(Αρµοδιότητες Σχεδιασµού / Συντονισµού / Παρακολούθησης Κοινωνικών Πολιτικών) (α) Αρµοδιότητες Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Υγείας & Πρόνοιας. (Γενικές Αρμοδιότητες) 1. Παρέχει διοικητική και γραµµατειακή υποστήριξη προς τη Διεύθυνση Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Ποιότητας Ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις Κατηγορίες προσώπων ανάλογα µε την ικανότητα για δικαιοπραξία Από πλευράς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους.

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 26/09/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αριθµ. πρωτ. : Φ. 80000/24506/1853 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΠΡΟΣ : /νση Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Συνήγορος του Πολίτη και η συμβολή του για την ευημερία και αξιοπρέπεια των ατόμων με άνοια

Ο Συνήγορος του Πολίτη και η συμβολή του για την ευημερία και αξιοπρέπεια των ατόμων με άνοια Ο Συνήγορος του Πολίτη και η συμβολή του για την ευημερία και αξιοπρέπεια των ατόμων με άνοια Τριανταφύλλου Καλλιόπη Αικατερίνη Ειδική Επιστήμονας Συνήγορος του Πολίτη Νευρογνωστικές διαταραχές (neurocognitive

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Ράλλης Γκέκας. Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E.

Ράλλης Γκέκας. Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E. Ράλλης Γκέκας Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E. 100 100 100 100 100 100 Ε.Ε. Ελλάδα 90 80 70 93 94 87 79 75 60 50 40 30 20 10 0 2008 2009 2010 2011 2012 Πηγή: Eurostat Ε.Ε. Ελλάδα 30 25 24,2 27,4 20

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2013/2008(INI) Σχέδιο γνωμοδότησης Ádám Kósa. PE v01-00

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2013/2008(INI) Σχέδιο γνωμοδότησης Ádám Kósa. PE v01-00 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 24.10.2013 2013/2008(INI) ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-20 Ádám Kósa (PE519.793v01-00) σχετικά με την πολιτική συνοχής της ΕΕ και τη στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Η σύναψη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης στη χώρα μας νοείται και επιτρέπεται μόνο μεταξύ ετερόφυλων ζευγαριών. Ως αποτέλεσμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ CRI(97)36 Version grecque Greek version ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ ΣΎΣΤΑΣΗ ΓΕΝΙΚΉΣ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΤΗΣ ECRI ΑΡΙΘ. 2: ΕΙ ΙΚΕΥΜΈΝΑ ΣΏΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΈΜΗΣΗ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ, ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ

ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ Ανάγκη υποστήριξης για προσωπική αυτονομία... 3 Ανεξάρτητη διαβίωση... 3 Αντισταθμιστικά μέσα... 3 Άτομα με μειωμένη κινητικότητα....

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προς. Τον Υπουργό Περιφερειακής Ανάπτυξης. και Ανταγωνιστικότητας. Κ. Μ. Χρυσοχοΐδη. Κοινοποίηση. Υπουργό Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης

Προς. Τον Υπουργό Περιφερειακής Ανάπτυξης. και Ανταγωνιστικότητας. Κ. Μ. Χρυσοχοΐδη. Κοινοποίηση. Υπουργό Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης Προς Τον Υπουργό Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας Κ. Μ. Χρυσοχοΐδη Κοινοποίηση Υπουργό Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης κα Λ. Κατσέλη Θέμα: Παρατηρήσεις Θέσεις Γ.Σ.Ε.Ε. στο ΣχΝ «Αντικατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα. Ελένη Δημητρίου

Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα. Ελένη Δημητρίου Άτομα με Νοητική Αναπηρία: αποκλεισμός και αντιμετώπιση από την ευρύτερη κοινότητα Ελένη Δημητρίου Άτομα με Νοητική Αναπηρία: ποιοι είναι Αναπηρία: οποιαδήποτε μορφή ανεπάρκειας ή μειονεξίας η οποία προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ)

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ) ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κλεισόβης 12 Αθήνα, Τ.Κ. 10677 TΗΛ: 210-3303060 FΑΧ: 210-3801777 mail: epeksa@otenet.gr Website:

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις Υπηρεσιών ΟΑΕΕ για το έτος 2015.

Δράσεις Υπηρεσιών ΟΑΕΕ για το έτος 2015. Δράσεις Υπηρεσιών ΟΑΕΕ για το έτος 2015. Ο έγκαιρος προγραμματισμός των δράσεων των Υπηρεσιών κάθε Οργανισμού και Φορέα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία του, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΜΗΤΡΩΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ)

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΜΗΤΡΩΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ) Τι είναι η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση; Η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (Κοιν.Σ.Επ.) είναι αστικός συνεταιρισμός κοινωνικού σκοπού με περιορισμένη ευθύνη των μελών του και διαθέτει εκ του

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία 3 Δεκεμβρίου 2014 Ας παραδειγματιστούμε από έναν κινέζικο μύθο: «Μια γριά κάθε πρωί κουβαλούσε νερό στο σπίτι της από το κοντινό πηγάδι με δύο δοχεία δεμένα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (Ν. 4019/2011)

ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (Ν. 4019/2011) (Ν. 4019/2011) ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: «ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ» Α.Σ. «ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ»» Γιώργος Μπιθυμήτρης Σύμβουλος συγχρηματοδοτούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟ ΟΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟ ΟΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Περιεχόμενα ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ... 2 Εισαγωγή... 2 1. Συντάξεις γήρατος... 3 1.1 Γενικό πλαίσιο... 3 1.2 Σύνταξη με 15ετία (4.500 ημέρες ασφάλισης)... 4 1.3 Καθεστώς συνταξιοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας

Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη. i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας στην ελληνική έννομη τάξη Α) Η αρχή της ισότητας στο ελληνικό Σύνταγμα i) Το γενικό συνταγματικό πλαίσιο της αρχής της ισότητας Το Σύνταγμα της Ελλάδος του 1975 κατοχυρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Σχέδιο Νόµου «Εφαρµογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης µεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέµατα εργασίας και απασχόλησης Εναρµόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ. Στο Σ/Ν «Ρυθμίσεις στη φορολογία εισοδήματος, ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Οικονομικών και λοιπές διατέξεις

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ. Στο Σ/Ν «Ρυθμίσεις στη φορολογία εισοδήματος, ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Οικονομικών και λοιπές διατέξεις ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ Στο Σ/Ν «Ρυθμίσεις στη φορολογία εισοδήματος, ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Οικονομικών και λοιπές διατέξεις Η κρίση που αντιμετωπίζει η οικονομία μας και τα δημοσιονομικά μέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Σ ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ 1. Στόχοι της έρευνας Η ad-hoc έρευνα για τη µετάβαση από την αγορά εργασίας στη σύνταξη έχει τέσσερις βασικούς στόχους: Να διερευνήσει τον

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια.

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Οι διακρίσεις συνδέονται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιστορική Αναδρομή Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Μοντέλο αναπηρίας Ιατρικό μοντέλο: Η αναπηρία κατανοείται από βιολογικής πλευράς και επομένως το άτομο με αναπηρία θεωρείται ότι έχει ανάγκη από ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ UNESCO ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ UNESCO ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ UNESCO ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Η Γενική ιάσκεψη Υπενθυµίζοντας ότι το Προοίµιο της Ιδρυτικής Πράξης της UNESCO αναφέρεται «στο δηµοκρατικό ιδεώδες

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Χάρτα Οµίλου OTE ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡEΙΩΝ

Κοινωνική Χάρτα Οµίλου OTE ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡEΙΩΝ Κοινωνική Χάρτα Οµίλου OTE ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡEΙΩΝ Λαµβάνοντας υπόψη την υπευθυνότητα, η οποία πρέπει να χαρακτηρίζει µια µεγάλη ευρωπαϊκή επιχείρηση, ο ΟΤΕ:. σέβεται την πολιτιστική, ηθική, κοινωνική, πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ενημέρωση για τα προγράμματα επιχορήγησης ωφελουμένων με Επιταγές Κατάρτισης για τη λήψη υπηρεσιών επαγγελματικής κατάρτισης και πιστοποίησης

Θέμα: Ενημέρωση για τα προγράμματα επιχορήγησης ωφελουμένων με Επιταγές Κατάρτισης για τη λήψη υπηρεσιών επαγγελματικής κατάρτισης και πιστοποίησης Θέμα: Ενημέρωση για τα προγράμματα επιχορήγησης ωφελουμένων με Επιταγές Κατάρτισης για τη λήψη υπηρεσιών επαγγελματικής κατάρτισης και πιστοποίησης Αγαπητοί φίλοι, Το πρόβλημα της ανεργίας καθημερινά κλιμακώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ. Κύκλος Ισότητας των Φύλων. Σύνοψη Διαμεσολάβησης

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ. Κύκλος Ισότητας των Φύλων. Σύνοψη Διαμεσολάβησης ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ Κύκλος Ισότητας των Φύλων Σύνοψη Διαμεσολάβησης Άρνηση χορήγησης ειδικής παροχής προστασίας μητρότητας από τον ΟΑΕΔ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Σταματίνα Γιαννακούρου

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. «Η Υποχρέωση Πρόνοιας του Εργοδότη»

Εργασιακά Θέματα. «Η Υποχρέωση Πρόνοιας του Εργοδότη» Εργασιακά Θέματα «Η Υποχρέωση Πρόνοιας του Εργοδότη» Περιεχόμενα 1. Η υποχρέωση πρόνοιας του εργοδότη Συνοπτική παρουσίαση. 2 2. Γενική εργοδοτική υποχρέωση πρόνοιας Έννοια..... 3 3. Περιεχόμενο γενικής

Διαβάστε περισσότερα