Διατροφή. Η ποιότητα των τροφίμων και ο ρόλος της συσκευασίας. Παιδική παχυσαρκία. Άρρωστος με Σακχαρώδη Διαβήτη; Μην αγχώνεστε...

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διατροφή. www.eligast.gr. Η ποιότητα των τροφίμων και ο ρόλος της συσκευασίας. Παιδική παχυσαρκία. Άρρωστος με Σακχαρώδη Διαβήτη; Μην αγχώνεστε..."

Transcript

1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΤΕΥΧΟΣ 64 / 11 ο έτος έκδοσης ISSN: & Διατροφή ΚΩΔΙΚΟΣ 6899 Η ποιότητα των τροφίμων και ο ρόλος της συσκευασίας Παιδική παχυσαρκία Άρρωστος με Σακχαρώδη Διαβήτη; Μην αγχώνεστε... Τα βιολογικά τρόφιμα στη ζωή μας Γιατί είναι σημαντικό να απολαμβάνετε την τροφή σας; Όλη η αλήθεια για τις δίαιτες αποτοξίνωσης

2 Το Δ.Σ. του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. σας εύχεται Καλά Χριστούγεννα & Ευτυχισμένος ο Καινούργιος Χρόνος 2014 Ευεξία & Διατροφή 3

3 ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ 2013 ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΥΕΞΙΑ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ Διμηνιαία ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ Έκδοση του Ελληνκού Ιδρύματος ΚΑΙ Γαστρεντερολογίας ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & Διατροφής ΕΛΙΓΑΣΤ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Άρθρο: Σύνταξης Οισοφάγος... Barrett ενδοσκοπική 3 Άρθρο: παρακολούθηση Η σημασία και της θεραπεία συχνότητας... των γευμάτων... 6 Διατροφή: Άρθρο: Η ποιότητα Διατροφή των = Τρόπος τροφίμων ζωής και ο ρόλος... 8 της συσκευασίας στις χαρακτηριστικές Άρθρο: αντιδράσεις Δυσκοιλιότητα: ένα συχνό σύμπτωμα αλλοίωσης... 8 που δεν πρέπει να υποεκτιμάται...10 Παιδί & Έφηβος: Παιδική παχυσαρκία...10 Άρθρο: Υγιεινή διατροφή. Περί Διαίτης: Άρρωστος με Σακχαρώδη Διαβήτη; Γιατί είναι τόσο δύσκολη;...16 Μην αγχώνεστε Άρθρο: Στέβια, το φυσικό γλυκαντικό του μέλλοντος;...18 Άρθρο: Κολίτιδα από Clostridium difficile: Παιδί Προσοχή & Εφηβος: στα αντιβιοτικά! Σωστή διατροφή...16 για μαθητές. Υγιεινό Κολατσιό στο Σχολείο... Διατροφή: Τα βιολογικά τρόφιμα στη ζωή μας Περί Ευεξία: Διαίτης: Γιατί είναι Μη θερμιδογόνες σημαντικό γλυκαντικές ουσίες: «Το να απολαμβάνετε Μηδεν Αγαν»...23 την τροφή σας;...21 Ευεξία: Άρθρο: ZUMBA: Η Σιαλενδοσκόπηση η κεφάτη άσκηση...26 στην αντιμετώπιση Άρθρο: παθήσεων Μεταβολές των σιαλογόνων του τρόπου αδένων ζωής...22 κατά Άρθρο: τη Διατροφή διάρκεια θεραπείας και σκλήρυνση με κορτικοστεροειδή κατά πλάκας Συνταγές Άρθρο: Όλη... η αλήθεια για τις δίαιτες αποτοξίνωσης Συνταγές Μικρά & Νόστιμα Επικοινωνούμε Μικρά & Νόστιμα Ta Tα Nέα του Ιδρύματος Ιδιοκτήτης: ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Εκδότης και υπεύθυνος παρά τω νόμω: Δ. Παπαπαναγιώτου, δημοσιογράφος Έδρα: Πατριάρχου Ιωακείμ 30, Αθήνα Τηλ. Fax.: , URL: ΔιοικητικΟ ΣυμβοΥλιο Πρόεδρος: Δημήτριος Παπαπαναγιώτου, Δημοσιογράφος Διευθυντής: Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης, Γαστρεντερολόγος Γεν. Γραμματέας: Δημήτριος Γ. Καραμανώλης, Γαστρεντερολόγος ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ Διευθυντής Σύνταξης: Αναπληρωτές Διευθυντές Σύνταξης: Συντακτική Επιτροπή: Επιμέλεια- Διόρθωση Κειμένων: Γεώργιος Π. Καραμανώλης, Γαστρεντερολόγος Εμμανουήλ Συμβουλάκης, Γαστρεντερολόγος Ευάγγελος Χολόγκιτας, Παθολόγος Παναγιώτα Καφρίτσα, Παιδίατρος - Παιδογαστρεντερολόγος Ιωάννης Μανιός, Διατροφολόγος - Εργοφυσιολόγος Βασίλειος Παπαμίκος, Νοσοκομειακός Διατολόγος - Διατροφολόγος Παρασκευάς Παπαχρήστος, Διατολόγος - Διατροφολόγος Εμμανουήλ Τσόχατζης, Παθολόγος Γεώργιος Π. Καραμανώλης Ταμίας: Νικόλαος Βιάζης, Γαστρεντερολόγος Μέλη: Νικόλαος Θεοδωρίδης, Επιχειρηματίας Ιωάννης Καραγιάννης, Γαστρεντερολόγος Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης, Γαστρεντερολόγος Παρασκευάς Παπαχρήστος, Διατροφολόγος Γρηγόριος Πασπάτης, Γαστρεντερολόγος Χαράλαμπος Τζάθας, Γαστρεντερολόγος Επαμεινώνδας Τσιάνος, Γαστρεντερολόγος Σχεδιασμός, Παραγωγή: Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Εκδοτική Επιμέλεια: ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑmed Ελένη A. Βραχάτη ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑmed Marketing & Διαφήμιση: Μένια Κουκουγιάννη Τηλ.: Κιν.: ISSN: Το περιεχόμενο του κάθε άρθρου εκφράζει την άποψη του συγγραφέα του, η οποία δεν είναι υποχρεωτικά αποδεκτή από τη Συντακτική Επιτροπή 4 5

4 Δημήτριος Ε. Καραπιπέρης, Γαστρεντερολόγος-Ηπατολόγος-Επεμβατικός Ενδοσκόπος Άρθρο Οισοφάγος Barrett Ενδοσκοπική παρακολούθηση και θεραπεία Ως οισοφάγος Barrett (OB) ορίζεται η οποιουδήποτε μήκους αντικατάσταση του πλακώδους επιθηλίου του κατώτερου οισοφάγου με μεταπλαστικό κυλινδρικό επιθήλιο που αναγνωρίζεται ενδοσκοπικά και επιβεβαιώνεται ιστολογικά με βιοψίες ως εξειδικευμένη εντερικού τύπου μεταπλασία Ο οισοφάγος Barrett θεωρείται προνεοπλασματική βλεννογονική αλλοίωση και πιστεύεται ότι είναι ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη αδενοκαρκινώματος (ΑΔΟ) του οισοφάγου. Υπολογίζεται ότι ο σχετικός κίνδυνος ανάπτυξης αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου είναι φορές μεγαλύτερος σε ασθενείς με ΟΒ σε σύγκριση με ασθενείς που δεν έχουν μεταπλαστικό επιθήλιο. Η διαδικασία εξέλιξης του ΟΒ προς την ανάπτυξη κακοήθειας περιλαμβάνει την χαμηλού βαθμού δυσπλασία (low grade dysplasia, LGD) και την υψηλού βαθμού δυσπλασία (high grade dysplasia, HGD) πριν την ανάπτυξη του καρκίνου. Ο ΟΒ δεν αποτελεί σπάνιο ενδοσκοπικό εύρημα. Ανευρίσκεται στο 10-15% των ασθενών με οπισθοσθερνικό καύσο και στο 5-6% των ασθενών χωρίς γαστροοισοφαγικής παλινδρομικής νόσου, που υποβάλλονται σε ενδοσκόπηση. Παράγοντες κινδύνου θεωρούνται: Η ηλικία Το ανδρικό φύλο Η λευκή φυλή Η συμπτωματολογία γαστροοισοφαγικής παλινδρομικής νόσου (ΓΟΠΝ) Η παχυσαρκία Ενώ μελέτες έχουν δείξει αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ ΟΒ και κατανάλωσης κόκκινου κρασιού, Helicobacter Pylori λοίμωξης και μαύρης φυλής. Με δεδομένα, την ισχυρή συσχέτιση ΟΒ και καρκίνου του οισοφάγου αφενός, και το υψηλό ποσοστό ασθενών με καρκίνο του οισοφάγου αφετέρου, όλες σχεδόν οι γαστρεντερολογικές κοινότητες έχουν υιοθετήσει προγράμματα ενδοσκοπικής παρακολούθησης, σε μια προσπάθεια πρώιμης διάγνωσης της καρκινωματώδους εξαλλαγής. Ενδοσκοπική παρακολούθηση ασθενών με ΟΒ Η συστηματική ενδοσκοπική παρακολούθηση των ασθενών με ΟΒ, σε συνδυασμό με την βελτίωση των ενδοσκοπικών τεχνικών (high resolution, magnification, confocal endoscopy, NBI, χρωμοενδοσκόπηση), έχει ως αποτέλεσμα σε αρκετούς ασθενείς η διάγνωση του καρκίνου να τίθεται σε πολύ πρώιμο στάδιο, στάδιο που επιδέχεται ενδοσκοπική θεραπεία. Ενδείξεις Ενδοσκοπικής θεραπείας Βλάβη που εντοπίζεται στο βλεννογόνο Χωρίς παθολογικούς λεμφαδένες Βλάβη μεγέθους < 2εκ Καλής έως μέτριας διαφοροποίησης Χωρίς παρουσία λεμφαγγειακής διήθησης στη βλάβη που εξαιρέθηκε ενδοσκοπικά Στόχοι της ενδοσκοπικής θεραπείας είναι η εξαίρεση οποιασδήποτε ορατής βλεννογονικής βλάβης με την τεχνική της βλεννογονικής εκτομής (EMR) και ακολούθως η ενδοσκοπική εξάλειψη (καταστροφή) του μεταπλαστικού επιθηλίου και η επαναφορά του φυσιολογικού πλακώδους επιθηλίου. Η καταστροφή του μεταπλαστικού επιθηλίου με ραδιοσυχνότητες (radiofrequency ablation, RFA) έχει τύχει ενθουσιώδους υποδοχής και ευρύτατης αποδοχής από σχεδόν όλους τους γαστρεντερολόγους. Συμπεράσματα Δυσπλασία Επιβεβαίωση Παρακολούθηση Ο ΟΒ αποτελεί προνεοπλασματική βλεννογονική αλλοίωση και είναι ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου. Η πλειοψηφία των ασθενών με ΟΒ δεν θα εμφανίσει αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου και τελικά ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την εξέλιξη της νόσου δεν είναι πλήρως ξεκαθαρισμένο. Η τακτική ενδοσκοπική παρακολούθηση των ασθενών, με αναλυτικό έλεγχο του μεταπλαστικού επιθηλίου και λήψη βιοψιών συνιστάται σε όλες τις οδηγίες των Γαστρεντερολογικών Εταιρειών παγκοσμίως. Η ενδοσκοπική παρέμβαση, ιδίως σε πρώιμα στάδια της νόσου, σε συνδυασμό με την RFA τεχνική μπορεί να επηρεάσει συνολικά την φυσική ιστορία και εξέλιξη της νόσου. Χωρίς Δυσπλασία Δύο ΟΓΔ με βιοψίες εντός έτους ΟΓΔ κάθε 3 έτη Χαμηλού βαθμού Επιβεβαίωση βαθμού δυσπλασίας με νέα ΟΓΔ+ ΟΓΔ ανά έτος έως ΟΒ χωρίς δυσπλασία (LGD) βιοψίες εντός 6μηνών. Επιβεβαίωση βαθμού (σε 2 διαδοχικές ΟΓΔ) δυσπλασίας και από 2 ο ειδικό παθολογοανατόμο Υψηλού βαθμού (HGD) Βλεννογονική ανωμαλία Επανάληψη ΟΓΔ+βιοψίες προς αποκλεισμό ΑΚΟ εντός 3 μηνών Επιβεβαίωση βαθμού δυσπλασίας από ειδικό αντομοπαθολόγο Ενδοσκοπική εκτομή (ER) ΟΓΔ ανά 3 μήνες ή επέμβαση αναλόγως των αποτελεσμάτων ή την επιθυμία του ασθενούς ΟΓΔ: οισαφαγο-γαστρο-δωδεκαδακτυλοσκόπηση, ΟΒ: οισοφάγος Barrett, ΑΚΟ: αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου web: 6 7

5 Αντώνης Καναβούρας, PhD, Γεωπόνος-Τεχνολόγος τροφίμων, Διδάκτωρ Μηχανολόγος Συσκευασίας Άρθρο Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ και ο ρόλος της συσκευασίας στις χαρακτηριστικές αντιδράσεις αλλοίωσης Η επιλογή και εφαρμογή των κατάλληλων υλικών συσκευασίας, τα οποια παρέχουν τον απαιτούμενο άμεσο φραγμό σε μικροοργανισμούς ή έμμεσο μέσω της διαπερατότητας, σε οξυγόνο, υγρασία και φώς και ελέγχουν την μετανάστευση δυνητικά τοξικών στοιχείων από ορισμένα υλικά συσκευασίας προς τα τρόφιμα, μπορεί να συμβάλει στην ποιοτική συντήρηση. Ο σχεδιασμός, η ανάπτυξη και η χρήση της συσκευασίας αποσκοπεί στις ελάχιστες ανεπιθύμητες αλλαγές των ποιοτικών χαρακτηριστικών του προϊόντος. Η κατανόηση της φύσης των αντιδράσεων και των παραγόντων που καθορίζουν τον ρυθμό αλλοίωσης των τροφίμων βοηθά στην επιλογή των υλικών και των συνθηκών συντήρησης προς μεγιστοποίηση του χρόνου ζωής των συσκευασμένων ευαλλοίωτων προϊόντων. Οι βασικές αντιδράσεις αλλοίωσης των τροφίμων είναι: Ενζυματικές. Τα ενζυμα επιταχύνουν τον ρυθμό των χημικών αντιδράσεων, δρώντας επιλεκτικά. Οδηγούν στην γήρανση των φρούτων και των λαχανικών, την γλυκόλυση (σφάγεια), την αυτόλυση των ιχθυρών, την οξείδωση των λιπών (λιπάση και λιποξυγενάση), την οξείδωση των φαινολών των φυτικών ιστών (φαινολάσες), την υδρόλυση των φωσφο-λιπιδίων (φωσφολιπάσες), την αλλαγή του αμύλου σε ζάχαρα (αμυλάσες, ιμβερτάσες, αναστολείς της ιμβερτάσης), και τη μετασυλlεκτική απομεθυλίωση των πεκτινών. Χημικές. Εμπλέκονται διαφορετικά στοιχεία και υποστρώματα ανάλογα με το τρόφιμο και τις συνθήκες παραγωγήw και αποθήκευσηw του. Οι ρυθμοί αυτών των αντιδράσεων εξαρτώνται απο το φώς, το οξυγόνο, τη θερμοκρασία, την ενεργότητα νερού, και μεταβάλουν την οργανοληπτική ταυτότητα μεσω: Της οξείδωσης των λιπών. Πέρα απο την παραγωγή ανεπιθύμητων αρωμάτων, προϊόντα της λιποοξείδωσης αντιδρούν με πρωτεΐνες, οδηγώντας σε εκτεταμένη δια-σύνδεση των αλυσίδων τους (δεσμοί πρωτεΐνης- πρωτεΐνης, πρωτεΐνης-λιπιδίων). Ο ρυθμός εξαρτάται από τις συγκεντρώσεις οξυγόνου, φωτός, καταλυτών (γενικά μετάλλων όπως χαλκός, σίδηρος αλλά και χρωστικών όπως ή αίμη), τις υψηλές θερμοκρασίες και την ενεργότητα του νερού. Του μη-ενζυμικού μαυρίσματος. Κύρια χημική αντίδραση αλλοίωσης ξηρών και αφυδατωμένων τροφίμων. Των αλλαγών χρώματος. Το χρώμα πολλών τροφίμων εξαρτάται από την παρουσία φυσικών χρωστικών, όπως: χλωροφύλλες, χρωστικές αίματος (αίμη), ανθοκυανίνες, καροτενοειδή, και άλλες φυσικές χρωστικες. Των αλλαγών του αρώματος. Η ολική αποδοχή των αισθήσεων της όσφρησης και της γεύσης τη στιγμή που καταναλώνεται το τρόφιμο. Της θρεπτικής αξίας, κυρίως λόγω του φωτός, του οξυγόνου, της θερμοκρασίας και της ενεργότητας του νερού, που μπορούν να ελεγχθούν με τη συσκευασία. Βιταμίνες. Η χημική μεταλλαγή των βιταμινών σε ανενεργή στοιχεία κατά την αποθήκευση θεωρείται βασική αιτία υποβάθμισης της θρεπτικής αξίας ενός τροφίμου. Η φραγή της υγρασίας και του οξυγόνου και η χημική σύσταση της επιφάνειας που βρίσκεται σε επαφή με το τρόφιμο δείχνουν το σημαντικό ρόλο της συσκευασίας. Πρωτεΐνες. Τα προϊόντα οξείδωσης των πρωτεϊνών, όπως προϊόντα αποκοδόμησης, ευθύνονται για την μείωση της θρεπτικής αξίας των τροφίμων. Ακόμα, η αντίδραση πρωτεïνών και λιπών σχηματίζουν σύμπλοκα τα οποία ίσως επηρεάσουν τη δομή του τροφίμου και σε μικρότερο βαθμό τη θρεπτική αξία των πρωτεϊνών. Λίπη. Τα υπεροξείδια που παράγονται από τα λιπίδια κατά την οξείδωση τους μπορεί να αντιδράσουν με πρωτεΐνες και βιταμίνες με αρνητικά αποτελέσματα στη θρεπτική αξία του τροφίμου. Το οξυγόνο συχνά έχει τον κύριο λόγο στην αποδόμηση των λιπών. Ο ρυθμός των αντιδράσεων αλλοίωσης. Γνωρίζοντας την φύση και τον ρυθμό των αντιδράσεων αλλοίωσης βοηθάμε στον έλεγχο της. Απαιτείται μια ποσοτική ανάλυση βασίσμένη σε ένα μετρήσιμο δείκτη αλλοίωσης, δηλαδή μια χημική, φυσική, οργανοληπτική ή συνδυασμό αυτών μέτρηση, η οποία θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί επαναλαμβανόμενα στην περιγραφή των αλλαγών που λαμβάνουν χώρα σε σχέση με τις υπάρχουσες συνθήκες κατά την επεξεργασία και την αποθήκευση. Η βασική εξίσωση που περιγράφει την μείωση της ποιότητας μπορεί να γραφεί ως: όπου, -dc/dθ = f(i i, E j ) -dc/dθ = ο ρυθμός αλλαγής κάποιου δείκτη αλλοίωσης C με το χρόνο. Το αρνητικό πρόσημο δηλώνει τη μείωση της συγκέντρωσης του C με το χρόνο I i = εσωτερικοί παράγοντες (i = 1 m) E j = εξωτερικοί παράγοντες (j = 1 n) Είναι πιθανά δυνατός ο συνδυασμός της μείωσης της ποιότητας με τη μείωση ενός συστατικού, όπως βιταμινών ή χρωστικών, δηλαδή από ένα μετρήσιμο ποσοτικά συστατικό Α σε ένα άλλο Β ως Α -> ενδιάμεσα προϊόντα -> Β Η μείωση της ποιότητας μπορεί να θεωρηθεί ανάλογη της δύναμης της συγκέντρωσης του αντιδρώντος ή προϊόντος στοιχείου: -da/dθ = ka n (2.1.) όπου, Α και Β = η συγκέντρωση των μετρήσιμων ποιοτικών χαρακτηριστικών θ = χρόνος k = σταθερά της αντίδρασης (εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες) n = τάξη της αντίδρασης. Ορίζει την εξάρτηση του ρυθμού από τη συγκέντρωση του Α, σαν κλάσμα ή ακέραιος αριθμός. Εφόσον οι εξωτερικοί παράγοντες (θερμοκρασία, ενεργότητα νερού, ένταση του φωτός) είναι ασταθείς, θα πρέπει να συνυπολογίζεται η επίδραση τους στην σταθερά k. Για τις περισσότερες αντιδράσεις στα τρόφιμα το k είναι είτε 0 είτε 1. Έτσι, ο χρόνος ζωής ενός προϊόντος (θ s ) θα είναι ο χρόνος που θα χρειαστεί για τις συγκεντρώσεις των Α ή Β να φτάσουν (μειωθούν ή αυξηθούν) στα ανεπιθύμητα επίπεδα Αe ή B e ) και φυσικά μπορεί σε μεγάλο βαθμό να ελεγχθεί με την χρήση της κατάλληλης συσκευασίας. 8 9

6 Ηλιάνα Ηλιοπούλου, ΜSc, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος Παιδί & Έφηβος ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ας δούμε αναλυτικά, ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τις επιλογές τροφίμων στα παιδιά: 1. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ενώ το βρέφος δείχνει έντονο ενδιαφέρον να δοκιμάζει τα πάντα, το παιδί γίνεται πιο επιλεκτικό και πιο επίμονο σχετικά με το τι καταναλώνει. Το παιδί προσπαθεί να δηλώσει την ανεξαρτησία του από τους γονείς του και θεωρεί πως το πετυχαίνει όταν τους λέει «όχι». Δεν είναι περίεργο ένα παιδί να αρνείται αρχικά να δοκιμάσει νέα τρόφιμα και φαγητά και στη συνέχεια να Η παιδική παχυσαρκία και οι αυξανόμενες τάσεις της στην σημερινή εποχή, με την Ελλάδα να καταλαμβάνει πλέον μια από τις πρώτες θέσεις στον επιπολασμό του φαινομένου αυτού, έχουν αποτελέσει ανάγκη για τροποποίηση της διατροφικής συμπεριφοράς των παιδιών και των διατροφικών επιλογών τους. τα αποδέχεται, ίσως μάλιστα μετά από επανάληψη της παρουσίασης τους. Τα χαρακτηριστικά των τροφίμων επηρεάζουν την αποδοχή τους από τα παιδιά. Η υφή, το σχήμα, το άρωμα και η γεύση, το μέγεθος των μερίδων μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στο πως ένα παιδί θα αποδεχτεί αρχικά το συγκεκριμένο τρόφιμο. Το παιδί γενικά δεν προτιμάει τα πολύ σκληρά και ξερά τρόφιμα, αλλά αντίθετα επιζητά τα τρυφερά και ζουμερά. Προτιμά τρόφιμα με έντονα, ζωηρά χρώματα, αλλά με ήπιες γεύσεις και μυρωδιές, γιατί έχει πολλούς γευστικούς κάλυκες και αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη οξύτητα τη γεύση. Τέλος, οι μεγάλες μερίδες μπορεί να αποτρέψουν και να τρομάζουν το παιδί, ώστε να αρνηθεί το συγκεκριμένο φαγητό. Τα τρόφιμα πρέπει να είναι διαχωρισμένα στο πιάτο, ώστε να διακρίνονται και να αναγνωρίζονται. 2. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Η οικογένεια, ιδιαίτερα κατά την νηπιακή και προσχολική ηλικία, αποτελεί το βασικότερο παράγοντα που επηρεάζει τις συνήθειες του παιδιού στο φαγητό. Οι γονείς οφείλουν να προσφέρουν στο παιδί ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, χρησιμοποιώντας τη μεγάλη επιρροή που ασκούν σε αυτό. Αυτό περιλαμβάνει την ποικιλία, την ποσότητα, το ωράριο των γευμάτων και πολύ περισσότερο την ατμόσφαιρα που υπάρχει γύρω από το τραπέζι και το γεύμα. Πολλές φορές οι γονείς χρησιμοποιούν την μέθοδο της επιβράβευσης ή της τιμωρίας με κάποιο τρόφιμο ή φαγητό, προκειμένου να πείσουν τελικά το παιδί να καταναλώσει την προγραμματισμένη από αυτούς ποσότητα τροφής. Αυτό σαν μέθοδος έχει αποτέλεσμα αλλά πρέπει να εφαρμόζεται με προσοχή διότι μακροπρόθεσμα μπορεί να επιφέρει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. 3. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ Τα περισσότερο διαφημιζόμενα τρόφιμα συσχετίζονται με τα τρόφιμα που ζητούνται πιο πολύ από τα παιδιά. Τα περισσότερα από τα τρόφιμα αυτά είναι πολύ εύληπτα, πλούσια σε λίπος και ζάχαρη, φτωχά σε φυτικές ίνες και σίδηρο (πχ αναψυκτικά, μπισκότα, σοκολάτες, πατατάκια, δημητριακά πρωινού με ζάχαρη κα) Η τηλεόραση, εκτός από τα μηνύματα των διαφημίσεων για κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων, καθηλώνει το παιδί, του δίνει ερεθίσματα για «τσιμπολογήματα» και το αποτρέπει από έντονες κινητικά δραστηριότητες (πχ αθλήματα). Για τους λόγους αυτούς η τηλεόραση θεωρείται ένας από τους παράγοντες που προδιαθέτει τα παιδιά σε παχυσαρκία. Και αυτό φαίνεται από τα παρακάτω: Τα παιδιά καταναλώνουν περισσότερο χρόνο βλέποντας τηλεόραση από ότι για οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του χρόνου παρακολούθησης τηλεόρασης και της παχυσαρκίας Υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του χρόνου παρακολούθησης τηλεόρασης και του τσιμπολογήματος φαγητών Οι διαφημιστές χρησιμοποιούν τα παιδιά για να επηρεάζουν τις επιλογές των γονέων. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Το παιδί πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι υπάρχουν τακτικές ώρες φαγητού με κάποια ελαστικότητα πάντα στο ωράριο. Συγκεκριμένα καλό είναι να συνηθίζει να τρώει: 1. Καθισμένο στο τραπέζι και όχι για παράδειγμα μπροστά στην τηλεόραση 2. Με το ατομικό δικό του πιάτο και την μερίδα φαγητού του, το πιρούνι του και το κουτάλι του αν χρειαστεί 3. Έχοντας τα διάφορα «περιφερειακά» τρόφιμα (σαλάτα, τυρί, ψωμί) σε μικρή απόσταση από κοντά του 4. Σε ένα ευχάριστο περιβάλλον μαζί με αγαπημένα πρόσωπα, χωρίς συγκρούσεις και φωνές ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Η θεραπεία της παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία στοχεύει στην αλλαγή των διαιτητικών συνηθειών του παιδιού και οφείλει να είναι συμβατή με την ανάπτυξη του (δηλαδή παροχή των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών για την ανάπτυξη). Για το λόγο αυτό, οι αλλαγές του βάρους στοχεύουν είτε στην επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης είτε στην σταθεροποίηση του βάρους, ώστε το παιδί καθώς αναπτύσσεται να αποκτήσει το κανονικό του βάρος για το ύψος του. Σε αντίθεση λοιπόν με έναν ενήλικα, ένα παιδί δεν χρειάζεται να κάνει δίαιτα αδυνατίσματος διότι βρίσκεται στην ανάπτυξη και έτσι το βάρος του θα διορθωθεί σταδιακά με την αύξηση του ύψους, αρκεί να βελτιώσει κάποιες διατροφικές του συνήθειες και να υιοθετήσει έναν υγιεινό τρόπο διατροφής. Σε λίγες περιπτώσεις συστήνεται η μείωση του βάρους και πάλι αυτό συμβαίνει με αργό ρυθμό. Καλό είναι να δίνονται κίνητρα στα παιδιά να αυξήσουν την φυσική τους δραστηριότητα και να συμμετέχουν σε αθλητικές εκδηλώσεις

7 Οδηγός για μια ισορροπημένη διατροφή για παιδιά Λίπη, επιδόρπια και σάλτσες θα συνεισφέρουν επιπλέον στην πρόσληψη θερμίδων για να καλυφθούν οι ανάγκες ενός παιδιού που βρίσκεται στην ανάπτυξη Ηλικία 7 ετών έως και την έναρξη της εφηβείας ΤΡΟΦΙΜΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΕΡΙΔΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΕΡΙΔΩΝ ΣΧΟΛΙΑ Γάλα 1 φλιτζάνι 3 Υποκατάστατα ½ φλιτζ γάλατος: ½ φλιτζ γιαούρτι Κρέας 60-90γρ 3 Υποκατάστατα 30γρ κρέατος, ψαριού, πουλερικών: 4-5 κουταλάκια όσπρια, 1 αυγό Λαχανικά Μαγειρεμένα λαχανικά ½ φλιτζάνι 2-3 Να περιλαμβάνεται ένα πράσινο φυλλώδες λαχανικό Ωμά λαχανικά ½ φλιτζάνι Φρούτα Κονσέρβα ½ φλιτζάνι 2-3 Να περιλαμβάνεται 1 φρούτο ή χυμός πλούσιος σε βιταμίνη C την ημέρα Ωμά 1 μικρό (πχ πορτοκάλι) Χυμοί 120 ml Δημητριακά 1 φέτα 6 Υποκατάστατα 1 φέτας ψωμί: 1/3 φλιτζ ρύζι ή μακαρόνια ή 3-4 κομμάτια πατάτας φούρνου 1 κουταλάκι=5 ml= 5 γρ, 1 φλιτζάνι= 240γρ=240ml 12 13

8 Έφη Κολοβέρου, Msc, Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος Περί Διαίτης Άρρωστος με Σακχαρώδη Διαβήτη; Μην αγχώνεστε... Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη πρέπει να προσέχουν πολύ την υγεία τους, ιδιαίτερα όταν είναι άρρωστοι. Κάθε ασθένεια, όπως το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη ή ένα μικρόβιο στο στομάχι, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σακχάρου στο αίμα. ελέγξετε και για κετόνες στα ούρα, εάν το σάκχαρό σας είναι >250mg/dl. 3. Καλέστε τον ιατρό σας εάν το σακχαρό σας είναι 250mg/dl ή υψηλότερο σε 2 συνεχόμενους ελέγχους σακχάρου (ανεξάρτητα από το αν έχετε κάνει έλεγχο για κετόνες ή όχι) 4. Εάν χρησιμοποιείτε ινσουλίνη, είναι πιθανό να χρειαστείτε έξτρα δόσεις εάν το σακχαρό σας είναι >250mg/dl. Μπορείτε να μάθετε πώς να προσαρμόζετε τις δόσεις ινσουλίνης μόνοι σας ή καλύτερα να ζητήσετε βοήθεια από τον υπεύθυνο ιατρό σας. Σιγουρευτείτε ότι έχετε τη σωστή πληροφόρηση, σε κάθε περίπτωση. 5. Προσπαθήστε να ακολουθείτε το πλάνο διατροφής σας όσο το δυνατόν καλύτερα γίνεται όταν είστε άρρωστος. Είναι πολύ σημαντικό να τρώτε και να πίνετε υγρά αυτό το διάστημα. Εάν δεν μπορείτε να ακολουθήσετε το πλάνο σας, αλλά μπορείτε να φάτε κάτι, επιλέξτε από τις τροφές της λίστας. Κάθε επιλογή ισοδυναμεί με 1 μερίδα υδατανθράκων και περιέχει 15γρ υδατάνθρακες. 6. Εάν νιώθετε πολύ άρρωστος για να φάτε οτιδήποτε, είναι απαραίτητο να καταναλώνετε υγρά κάθε ώρα. Εάν δεν μπορείτε να φάτε στερεά τροφή, συνιστάται να εναλλάσσετε τα υγρά που καταναλώνετε από υγρά με υδατάνθρακες, όπως αναψυκτικά με ζάχαρη, χυμός, γάλα, σε υγρά χωρίς υδατάνθρακες, όπως νερό, τσάι και αντίστροφα κάθε ώρα. Ακόμα μπορείτε να επιλέξετε σούπες με αλάτι ή Gatorade. σιρόπι για το βήχα. Μερικές φορές, πιθανόν να μην είναι διαθέσιμα φάρμακα χωρίς ζάχαρη, αλλά και στα κανονικά φάρμακα το περιεχόμενο ζάχαρης είναι στα περισσότερα ελάχιστο, οπότε είναι απίθανο να ανεβάσει πολύ το σάκχαρο. Συνεπώς, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και τους δύο τύπους χωρίς φόβο. Αν έχετε απορίες ο φαρμακοποιός είναι το καταλληλότερο πρόσωπο να σας τις λύσει. Τροφές για την ασθένεια Η καλή διατροφή είναι ακρογωνιαίος λίθος της γρήγορης ανάρρωσης από την ασθένεια. Τηρείστε το πρόγραμμα διατροφής σας όσο καλύτερα μπορείτε. Προσπαθήστε να καταναλώνετε μέσω στερεάς τροφής ή υγρών το ποσό των υδατανθράκων που καταναλώνετε συνήθως στα γεύματα και σνακ. Εάν δεν έχετε συγκεκριμένους στόχους υδατανθράκων στα επιμέρους γεύματα, επισκεφθείτε ειδικό διαιτολόγο και στο μεσοδιάστημα στοχεύστε για 45γρ υδατανθράκων κάθε 3-4 ώρες. Ελαφριά τρόφιμα χαμηλά σε λίπος όπως το τοστ, τα κράκερ, η σούπα, ο πουρές, το ρύζι, η πουτίγκα και το γιαούρτι είναι ενδεδειγμένες επιλογές. Εάν δεν νιώθετε πόνο στο στομάχι, προσπαθήστε να καταναλώσετε και πρωτεϊνούχα τρόφιμα χαμηλών λιπαρών, όπως ασπράδια αυγών, τυρί κότατζ, κατίκι Δομοκού ή στήθος κοτόπουλο. Τα τρόφιμα και αφεψήματα που παρατίθενται περιέχουν 15 γρ υδατανθράκων (1 επιλογή υδατανθράκων). Χρησιμοποιήστε κυρίως αυτά όταν είστε άρρωστος και αδυνατείτε να ακολουθήσετε το τυπικό πρόγραμμα διατροφής σας. Χυμός μήλου ½ φλιτζ. Χυμός σταφύλι ⅓ φλιτζ. Χυμός πορτοκάλι ½ φλιτζ. Γιαούρτι με φρούτα ⅓ φλιτζ. Μιλκ-σεικ ¼ φλιτζ. Eggnog (αγγλικό ποτό) ½ φλιτζ. Gatorade 1 φλιτζ. Μέλι 1 κ. σούπας (κοφτή) Πουτίγκα ¼ φλιτζ. Παγωτό ½ φλιτζ. Σορμπέ ¼ φλιτζ. Άλλες επιλογές τροφίμων που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε περιλαμβάνουν αλατισμένα φαγητά, όπως ζωμός από κοτόπουλο ή κρέας, τοματοχυμός, ή μαλακά στερεά φαγητά όπως τοστ, Δημητριακά σε μορφή σούπας (π.χ. πόριτζ) ή άλλες σούπες. Το ίδιο μπορεί να είναι απότοκος κάποιου τραυματισμού, χειρουργείου και συγκεκριμένων οδοντιατρικών επεμβάσεων, όπως η εξαγωγή δοντιού. Τέλος, το συναισθηματικό στρες οδηγεί σε υπεργλυκαιμία, ως απάντηση στην παραγωγή ορμονών που αντιστρατεύονται τις μεταβολικές δράσεις της ινσουλίνης. Τις μέρες ασθένειας, το σάκχαρο μπορεί να ανέβει πολύ ακόμα και αν κάποιος τρώει λιγότερο απ ότι συνήθως. Υψηλά σάκχαρα που δεν αντιμετωπίζονται είναι πιθανόν να προκαλέσουν σοβαρότερα προβλήματα, συνεπώς είναι προτιμότερο να υπάρχει συγκεκριμένο πλάνο. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στις οδηγίες που πρέπει να ακολουθούνται σε ασθένεια ή ανάρρωση από κάποια εγχείρηση. Κανόνες ασθένειας: 1. Πάντα να παίρνετε τα αντιδιαβητικά σας φάρμακα, εκτός αν ο θεράπων ιατρός σας συμβουλεύει για το αντίθετο 2. Ελέγχετε το σάκχαρό σας τακτικά, 4 φορές την ημέρα για ήπια ασθένεια και κάθε 3-4 ώρες για πιο σοβαρή ασθένεια. Είναι καίριας σημασίας να ελέγχετε το σάκχαρό σας συχνά καθώς μπορεί να ανέβει απότομα και, σε αντίθεση με την υπογλυκαιμία, δεν μπορείτε να το αντιληφθείτε από τον τρόπο που αισθάνεστε. Εάν είστε πολύ άρρωστος για να το κάνετε το ίδιος, ζητείστε από κάποιο κοντινό σας πρόσωπο να το κάνει για εσάς. Εάν παίρνετε ινσουλίνη, είναι καλό να 7. Ξεκουραστείτε και μείνετε σε ζεστό μέρος. Μην κάνετε γυμναστική. Έχετε κάποιον πάντα δίπλα σας. Θεραπεύστε την υποκείμενη ασθένεια Είναι πολύ σημαντικό ταυτόχρονα με τον έλεγχο του σακχάρου να αντιμετωπίσετε την ίδια την ασθένεια. Ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σας. Παίρνετε τα φάρμακα σας, όπως αντιβιοτικά ή παυσίπονα, όπως σας έχει συμβουλέψει ο γιατρός σας και μη ξεχάσετε να του αναφέρετε ότι έχετε σακχαρώδη διαβήτη. Συχνό προβληματισμό των διαβητικών ασθενών αποτελούν τα φαρμακευτικά σκευάσματα που μπορούν να προμηθευτούν χωρίς ιατρική συνταγή, όπως το απλό

9 Μαρία Σταφυλίδου, Ειδικευόμενη Γαστρεντερολογίας, Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκράτειο Άρθρο Κολίτιδα από Clostridium difficile: προσοχή στα αντιβιοτικά! Το Clostridium difficile (C. difficile) προέρχεται από την ελληνική λέξη κλωστήρ και τη λατινική difficile που σημαίνει δύσκολος. Είναι ένα Gram-θετικό βακτήριο που παράγει μεγάλο αριθμό τοξινών, μεταξύ των οποίων την εντεροτοξίνη Α και την κυτταροτοξίνη Β. Η κολίτιδα από το C. difficile προσβάλλει πιο συχνά ενήλικες που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία και μονάδες μακροχρόνιας περίθαλψης που λαμβάνουν αντιβιοτικά, αλλά πρόσφατες μελέτες δείχνουν αυξημένα ποσοστά μόλυνσης και σε νέα υγιή άτομα χωρίς προηγούμενο ιστορικό χρήσης αντιβιοτικών ή νοσηλείας σε νοσοκομεία. Επιδημιολογία Κάθε χρόνο περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι προσβάλλονται από κολίτιδα προκαλούμενη από C. difficile, αλλά τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά τα ποσοστά των πιο σοβαρών και δύσκολα αντιμετωπίσιμων λοιμώξεων. Υπολογίζεται ότι 2-5% των ανθρώπων φέρουν το C. difficile στο έντερο τους (αποικισμός), αλλά το αν θα νοσήσουν ή όχι εξαρτάται από την επάρκεια του ανοσοποιητικού τους συστήματος και τη χρήση αντιβιοτικών. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κολίτιδα συνήθως εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια ή λίγο διάστημα μετά τη χρήση αντιβιοτικών. Κλινικές εκδηλώσεις Η βαρύτητα της κλινικής εικόνας της κολίτιδας μπορεί να κυμαίνεται από ήπια ή μέτρια (3 περίπου διάρροιες την ημέρα με ήπιο κοιλιακό πόνο), αλλά μπορεί να φτάσει μέχρι τη σοβαρή μορφή με σχηματισμό μεμβρανών στο έντερο που αιμορραγούν ή παράγουν βλέννη (ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα), 10 έως 15 διάρροιες ημερησίως και έντονο κοιλιακό πόνο, πυρετό, αίμα ή βλέννη στα κόπρανα, ναυτία, αφυδάτωση, ανορεξία και απώλεια βάρους. Τρόποι μετάδοσης Το C. difficile είναι ένα βακτήριο που βρίσκεται στο πε- ριβάλλον, τον αέρα, το νερό, τα κόπρανα ανθρώπων και ζώων, και τα τρόφιμα, όπως το κατεργασμένο κρέας. Το C. difficile παράγει σπόρους, που μπορούν να διατηρηθούν στο περιβάλλον εβδομάδες έως και μήνες, με αποτέλεσμα τη μόλυνση του ανθρώπου όταν έρθουν τα χέρια του σε επαφή με μολυσμένες επιφάνειες. Παθογένεια Στο έντερο διαβιούν εκατομμύρια βακτήρια αρκετά εκ των οποίων προστατεύουν το έντερο από λοιμώξεις. Με τη χρήση αντιβιοτικών πολλά από αυτά τα «προστατευτικά» βακτήρια καταστρέφονται, δίνοντας χώρο στο C. difficile να πολλαπλασιαστεί άνευ ελέγχου. Τα αντιβιοτικά που συνηθέστερα προκαλούν κολίτιδα από C. difficile είναι οι κινολόνες, η κλινδαμυκίνη, οι κεφαλοσπορίνες και οι πενικιλίνες. Από το 2000, ένα νέο επιθετικό στέλεχος του C. difficile έχει εμφανιστεί με ικανότητα παραγωγής υψηλών επιπέδων τοξινών και ανθεκτικότητα στη θεραπευτική αγωγή και μάλιστα σε ασθενείς που δεν είχαν νοσηλευτεί ή είχαν λάβει αντιβιοτικά. Παράγοντες κινδύνου Η χρήση αντιβιοτικών αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου, ιδιαίτερα όταν είναι «ευρέου» φάσματος και λαμβάνονται για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Επίσης, φάρμακα που καταστέλλουν την έκκριση γαστρικού οξέος από το στομάχι, όπως οι αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (PPIs), ενοχοποιούνται ως παράγοντας κινδύνου. Να σημειωθεί η ιδιαίτερη ευαισθησία των ασθενών που εκτέθηκαν σε εγκαταστάσεις νοσοκομειακής περίθαλψης (νοσοκομεία), όπου γίνεται παρατεταμένη χρήση αντιβιοτικών και PPIs. Τέλος, η προχωρημένη ηλικία αποτελεί παράγοντα κινδύνου. Σε μελέτες έχει αποδειχτεί ότι ο κίνδυνος λοίμωξης από C. difficile είναι 10 φορές μεγαλύτερος σε ασθενείς >65 ετών, σε σχέση με νεότερους ασθενείς. Επιπλοκές Οι επιπλοκές από την κολίτιδα είναι κυρίως η αφυδάτωση, η νεφρική ανεπάρκεια, και σπανιότερα, το τοξικό μεγάκολο και η διάτρηση του εντέρου με ανάπτυξη περιτονίτιδας, καταστάσεις πολύ επικίνδυνες για τη ζωή. Θεραπεία Το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση της λοίμωξης από C. difficile είναι η διακοπή (όπου αυτό είναι εφικτό) του αντιβιοτικού που πυροδότησε την κολίτιδα. Η ενυδάτωση έχει στόχο την αποκατάσταση των υγρών και ηλεκτρολυτών και θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις μορφές βαρύτητας της κολίτιδας από C. difficile. Αντιβιοτικά Παραδόξως υπάρχουν αντιβιοτικά που δρουν εναντίον του C. difficile, όπως είναι η μετρονιδαζόλη και η βανκομυκίνη από το στόμα, ενώ από το 2011 το FDA ενέκρινε ένα νέο αντιβιοτικό από το στόμα, τη φιδαξομυκίνη, αλλά λόγω του υψηλού κόστους η χρήση της είναι περιορισμένη. Προβιοτικά Τα προβιοτικά είναι μικροοργανισμοί, οι οποίοι έχουν την ικανότητα αποκατάστασης της υγιούς εντερικής χλωρίδας. Πρόληψη Στα προληπτικά μέτρα περιλαμβάνονται 1. Πλύσιμο των χεριών του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, των ασθενών και συνοδών με ζεστό νερό και σαπούνι, δεδομένου ότι οι σπόροι του C. difficile δεν καταστρέφονται από τα αλκοολούχα αντισηπτικά. 2. Απομόνωση των ασθενών με τεκμηριωμένη λοίμωξη από C. difficile προς αποφυγή διασποράς της νόσου. 3. Καθαρισμός των επιφανειών με χλωρίνη για καταστροφή των σπόρων του C. difficile. 4. Αποφυγή αλόγιστης χρήσης αντιβιοτικών και να προτιμώνται ιδιαίτερα τα αντιβιοτικά «στενού» φάσματος για περιορισμένο χρονικό διάστημα και πάντα μετά από συνταγή γιατρού

10 Μαίρη Νικολάου, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφή Τα βιολογικά τρόφιμα στη ζωή μας Ως βιολογικά ορίζονται τα τρόφιμα που παράγονται τηρώντας τους κανονισμούς και τις απαιτήσεις που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΟΚ: 834/2007, 889/2008 και 271/2010). Τα βιολογικά προϊόντα, για να γίνονται αποδεκτά από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να παράγονται με εγκεκριμένες πρακτικές είτε πρόκειται για μεταποιημένα προϊόντα είτε για βιολογικά προϊόντα που εισάγονται από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ποια είναι τα βιολογικά τροφίμα; Ως βιολογικά ορίζονται τα τρόφιμα που παράγονται τηρώντας τους κανονισμούς και τις απαιτήσεις που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΟΚ: 834/2007, 889/2008 και 271/2010). Τα βιολογικά προϊόντα, για να γίνονται αποδεκτά από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να παράγονται με εγκεκριμένες πρακτικές είτε πρόκειται για μεταποιημένα προϊόντα είτε για βιολογικά προϊόντα που εισάγονται από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παραγωγή των προϊόντων αυτών γίνεται με τη συνεργασία μεταξύ του ανθρώπου και της φύσης, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Τα πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα έχουν ειδική σήμανση, για τη λήψη της οποίας όλοι οι βιοκαλλιεργητές αλλά και οι σχετικές επιχειρήσεις του κλάδου ελέγχονται εξονυχιστικά τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο από πιστοποιημένες εταιρείες. Η ειδική σήμανση των βιολογικών προϊόντων περιλαμβάνει: i. Το κοινοτικό λογότυπο (Ευρώφυλλο) ii. Τον κωδικός αριθμό του φορέα ελέγχου στον οποίο υπόκεινται η επιχείρηση. iii. Την ένδειξη του τόπου που καλλιεργήθηκαν οι πρώτες ύλες. Στην Ελλάδα τα βιολογικά προϊόντα ελέγχονται και πιστοποιούνται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μέσω της αρμόδιας Διεύθυνσης Βιολογικής Γεωργίας, ενώ ο επιβλεπτικός ρόλος έχει ανατεθεί στον Οργανισμό Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων (Ο.Π.Ε.ΓΕ.Π.). με διακριτικό τίτλο AGROCERT, που είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.2637/98). Οι εγκεκριμένοι Οργανισμοί Ελέγχου και Πιστοποίησης στην Ελλάδα είναι οι εξής: Οργανισμός Ελέγχου και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων «ΔΗΩ» (ΕΛ-01-ΒΙΟ ή EL-O1-BIO) ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ Ε.Π.Ε. - Έλεγχοι Πιστοποιήσεις Προϊόντων Βιολογικής Γεωργίας - Προαγωγή Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΛ-02-ΒΙΟ ή EL-O2-BIO) Ινστιτούτο Ελέγχου Βιολογικών Προϊόντων ΒΙΟΕΛΛΑΣ Α.Ε.(ΕΛ-03-ΒΙΟ ή EL-O3-BIO) QWAYS Διαδρομές ποιότητας Α.Ε (ΕΛ-04-ΒΙΟ ή EL- O4-BIO) ACERT ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Α.Ε (ΕΛ-05-ΒΙΟ ή EL-O5-BIO) «IRIS - ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (ΕΛ-06-ΒΙΟ ή EL-O6-BIO) ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ - ΠΡΑΣΙΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΩΜΑΣ ΜΙΣΑΗΛΙΔΗΣ Ο.Ε.(ΕΛ-07-ΒΙΟ ή EL-O7-BIO) ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α.Ε. (ΕΛ-08-ΒΙΟ ή EL-O8-BIO) LACON ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΠΕ - LACON ΕΛΛΑΣ (ΕΛ-09-ΒΙΟ ή EL-O9-BIO) ΝΑΟΥΜ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ-ΚΟΥΝΤΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο.Ε. GMCERT (ΕΛ ΒΙΟ ή EL BIO) Ποιοι είναι οι λόγοι επιλογής των βιολογικών τροφίμων 1. Αποτελούν τμήμα της υγιεινής διατροφής Η ανθρώπινη υγεία αποτέλεσε το σημαντικότερο λόγο ανάπτυξης της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας. Η κατανάλωση φρέσκων βιολογικών προϊόντων (γαλακτοκομικών, φρούτων και λαχανικών) προάγει την υγεία των ατόμων μειώνοντας την έκθεσή τους σε φυτοφάρμακα, ενώ θέτει ταυτόχρονα τα θεμέλια και για την υγιή ανάπτυξη των παιδιών. 2. Είναι ασφαλή Τα βιολογικά τρόφιμα περιέχουν, αν όχι μηδενική, ελάχιστη ποσότητα χημικών ουσιών, καθώς παράγονται χω

11 Ζωή Ντουλαπτσή, Συμβουλευτική Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια ρίς τη χρήση συνθετικών ή/και χημικών λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων, ορμονών και αντιβιοτικών ουσιών, που συνήθως χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή των συμβατικών τροφίμων και έχουν την ικανότητα να παραμένουν στον οργανισμό χωρίς να διασπώνται. 3. Εχουν άριστη ποιότητα και είναι πάντα φρέσκα Η συλλογή αλλά και πώληση των βιολογικών τροφίμων στην εποχή που είναι άμεσα διαθέσιμα, διασφαλίζει το γεγονός ότι τα θρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και μέταλλα) που εμπεριέχουν τα τρόφιμα αυτά προσλαμβάνονται στο έπακρον από τον οργανισμό. Επιπρόσθετα, το φυσικό λίπασμα που χρησιμοποιείται στις βιολογικές καλλιέργειες θεωρείται πως είναι ο βασικός παράγοντας στην παραγωγή των προϊόντων αυτών που καθορίζει την ποιότητά τους. 4. Δεν είναι γενετικώς τροποποιημένα Τα πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα παράγονται χωρίς τη συμμετοχή γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών. 5. Είναι θρεπτικότερα Στα βιολογικά προϊόντα, όπως τα βιολογικά λαχανικά (πράσινα φασόλια, λάχανο, μαρούλι, ντομάτες, πατάτες και σπανάκι) υπάρχει υψηλότερη συγκέντρωση μικροθρεπτικών συστατικών, όπως βιταμίνης C, μαγνησίου, σιδήρου, ασβεστίου και φωσφόρου. Επιπλέον, η περιεκτικότητά τους σε αντιοξειδωτικές ουσίες (φυσικές ουσίες άμυνας) είναι αυξημένη συγκριτικά με αυτή των συμβατικών τροφίμων, εξαιτίας του «στρεσογόνου» περιβάλλοντος στο οποίο διαβιούν τα φυτά στις βιολογικές καλλιέργειες, γεγονός το οποίο τα εξαναγκάζει στην ανάπτυξη ισχυρών αμυντικών μηχανισμών ενάντια σε διάφορους παθογόνους οργανισμούς. Πιο συγκεκριμένα, το λυκοπένιο στην ντοµάτα, οι πολυφαινόλες στις πατάτες, οι φλαβονόλες στα μήλα, η ρεσβερατρόλη στο κόκκινο κρασί, το ελλαγικό οξύ στις φράουλες και η κουερσετίνη στα κρεμμύδια, είναι τα αντιοξειδωτικά συστατικά που βρίσκονται σε υψηλή συγκέντρωση στα βιολογικά προϊόντα. 6. Είναι πιο γευστικά και αρωματικά Κατά κανόνα τα βιολογικά τρόφιμα εμπεριέχουν μικρότερη ποσότητα νερού και περισσότερη «σάρκα», γεγονός το οποίο τα καθιστά να έχουν εντονότερο άρωμα και πλουσιότερη γεύση σε σύγκριση με τα συμβατικά τρόφιμα, είτε αυτά καταναλώνονται ωμά είτε μαγειρεμένα. 7. Συμβάλουν στην προστασία του περιβάλλοντος Η βιολογική γεωργία και η βιολογική κτηνοτροφία συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος μέσω της χρήσης ήπιων μεθόδων παραγωγής, καθώς απέχουν από τη χρήση εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων και μυκητοκτόνων που καταστρέφουν την ατμόσφαιρα, το νερό και το έδαφος. Επιπρόσθετα, τα βιολογικά προϊόντα δεν ρυπαίνουν τον υδροφόρο ορίζοντα με νιτρικά και χλωροϋδρογονάνθρακες, τα οποία ενοχοποιούνται για καρκινογένεση. 8. Το κόστος αγοράς τους αντισταθμίζεται από την ποιότητά τους Οι αυξημένες τιμές των βιολογικών προϊόντων οφείλονται κυρίως στη μικρότερη ποσότητα παραγωγής τους και στους αυστηρότερους κανονισμούς που επιβάλλονται κατά τη διαδικασία παραγωγής, μεταφοράς και αποθήκευσης τους. Ευεξία Τι γίνεται όμως με τις διατροφικές μας συνήθειες; Πόσο τις απολαμβάνουμε; Γιατί είναι σημαντικό να απολαμβάνουμε αυτό που τρώμε; Σε ποιο σημείο ωστόσο η απόλαυση του φαγητού γίνεται αυτοσκοπός με αποτέλεσμα να φθείρουμε το σώμα και την υγεία μας; Τips: 1. Αρχικά προσδιορίστε τι ακριβώς εννοείτε λέγοντας πως «απολαμβάνετε το φαγητό σας»; Τι σας έρχεται στο νου ακούγοντας τη φράση «απολαμβάνω το φαγητό μου;» Μήπως αυτό που εννοείτε είναι πως σας συγκινούν οι έντονες και νόστιμες γεύσεις; Μήπως εννοείτε πως η απόλαυση του φαγητού αντικαθιστά την απουσία άλλων απολαύσεων; Μήπως, εννοείτε πως απολαμβάνοντας το φαγητό σας απολαμβάνετε και τα οφέλη μιας καλής διατροφής, εφόσον την ακολουθείτε; Μήπως τέλος, απολαμβάνετε τα οικογενειακά ή φιλικά δείπνα και όχι την ίδια την τροφή; 2. Έχοντας πλέον προσδιορίσει τι εννοείτε όταν «απολαμβάνετε το φαγητό», «νομιμοποιήστε» την απόλαυση σας. Πολύ συχνά, θεωρούμε την υγιεινή διατροφή ή την περίοδο της δίαιτας ασυμβίβαστες και αντίθετες με την αίσθηση της απόλαυσης. Πιστεύουμε δηλαδή πως ένα καλλίγραμμο σώμα είναι ένα «στερημένο» σώμα, ενώ ένα υπέρβαρο σώμα είναι ένα σώμα που ρέπει προς την απόλαυση. 3. Καλό είναι να θυμάστε πως η ισορροπία ανάμεσα στην απόλαυση και στο επιθυμητό βάρος επιτυγχάνεται αναγνωρίζοντας τους σωστούς λόγους που καταναλώνετε φαγητό και έχοντας εντοπίσει τη διατροφή που σας ταιριάζει, στις συνήθειές σας, στις γευστικές σας προτιμήσεις και τα όρια του οργανισμού σας (π.χ. στομάχι). Γιατί είναι σημαντικό να απολαμβάνετε την τροφή σας; Ο όρος «απόλαυση» είναι αμφιλεγόμενος στο μυαλό των περισσοτέρων. Και αυτό γιατί στην ανθρώπινη συνείδηση ενέχει τόσο θετική όσο και αρνητική χροιά -ένας σκοπός για τους περισσότερους από εμάς είναι η απόλαυση της ζωής ενώ παράλληλα απόλαυση μπορεί να προκύψει από πράγματα, συνήθειες και σχέσεις που δεν μας κάνουν καλό (π.χ. κάπνισμα, σπατάλη χρημάτων, κατανάλωση αλκοόλ, προσωπικά αδιέξοδα κ.ά.). 4. Έχετε πάντα στο νου σας πως πολλές φορές συγχέουμε την μεγάλη ποσότητα με την απόλαυση, πιστεύοντας πως αν «χορτάσει το μάτι», χορταίνει και το στομάχι. Η αλήθεια είναι πως το στομάχι μας χορταίνει πολύ πιο γρήγορα από το μάτι, με αποτέλεσμα να καταναλώνουμε φαγητό γρήγορα, χωρίς να το καταλαβαίνουμε και επομένως χωρίς και να το απολαμβάνουμε. Πόσες φορές δεν έχουμε «πιάσει» τον εαυτό μας να ξαναγεμίζει το πιάτο μας, επειδή φάγαμε τόσο γρήγορα που δεν έχουμε καν απολαύσει Όταν απολαμβάνω αυτό που τρώω, σημαίνει πως έχω επίγνωση αυτού, της μυρωδιάς και της γεύσης του. Αυτό προϋποθέτει να μασάμε και να τρώμε αργά, δίνοντας την ευκαιρία στο εγκέφαλό μας να μπορεί να ρυθμίσει την αίσθηση του κορεσμού. Με άλλα λόγια, απολαμβάνοντας το φαγητό σας, δίνοντας προσοχή σε αυτό, αρχίζετε να σκέφτεστε όπως σκέφτεται ένας αδύνατος άνθρωπος. Το φαγητό αποτελεί το επίκεντρο πολλών πλευρών της ζωής μας, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για επιβίωση, της κοινωνικότητας, της οικογενειακής συγκέντρωσης και της διατήρησης της υγείας. Από το να θεωρήσετε το φαγητό ως εχθρό και υπεύθυνο για την αύξηση του βάρους σας, είναι σημαντικό να απολαμβάνετε το φαγητό για να αποφύγετε τους ακραίους διατροφικούς περιορισμούς και τα τσιμπολογήματα. Εάν δεν απολαμβάνετε το φαγητό που καταναλώνετε, θα καταλήξετε να τρώτε μεγαλύτερες ποσότητες φαγητού σε σημείο υπερκορεσμού ή με μεγαλύτερη συχνότητα μέχρις ότου νιώσετε από τη μια ικανοποίηση, ενώ από την άλλη οδηγηθείτε σε αύξηση του βάρους σας. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ενημερωθείτε και από την ιστοθέση του mednutrition

12 Άγγελος Χατζηαβραμίδης, Ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος Άρθρο Η ΣΙΑΛΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ στην αντιμετώπιση παθήσεων των σιαλογόνων αδένων Η Σιαλενδοσκόπηση αποτελεί μία νέα μέθοδο ελέγχου υπό άμεση όραση των εκφορητικών πόρων των μεγάλων σιαλογόνων αδένων (παρωτίδες, υπογνάθιοι σιαλογόνοι) με τη χρήση μικροενδοσκοπίων (διάμετρος από 0,8 έως 1,6 χιλιοστά) και καταγραφικού συστήματος (κάμερα, σύστημα καταγραφής εικόνας). Υπό τοπική αναισθησία, μετά από ήπια διαστολή του στομίου του πόρου, εισάγουμε το ενδοσκόπιο στον πόρο και με ταυτόχρονη πλύση με φυσιολογικό ορρό εξετάζουμε το εσωτερικό του για παρουσία φλεγμονής, λίθων, στενώσεων ή άλλης παθολογίας. Η κατασκευή των ενδοσκοπίων επιτρέπει τη χρήση ειδικών μικροεργαλείων δια μέσου του αυλού τους, ώστε να πραγματοποιούνται διαγνωστικοί και θεραπευτικοί χειρισμοί (λήψη βιοψίας, σύλληψη και αφαίρεση λίθων, διαστολή στενώσεων, θρυμματισμός λίθων με ίνες LASER, χορήγηση φαρμακευτικών ουσιών). Η σπουδαιότητα της σιαλενδοσκόπησης έγκειται στις διαγνωστικές δυνατότητες και φυσικά στις θεραπευτικές εφαρμογές που μας παρέχει με ελάχιστα επεμβατική προσπέλαση. Διενεργείται κατά κανόνα με τοπική αναισθησία. Η διάρκεια μιας διαγνωστικής σιαλενδοσκόπησης κυμαίνεται από 10 έως 25 λεπτά και μιας επεμβατικής σιαλενδοσκόπησης 20 έως 60 λεπτά. Η συντριπτική πλειοψηφία των παθήσεων των μεγάλων σιαλογόνων αδένων που διερευνάται με σιαλενδοσκόπηση σχετίζεται με: α) Σιαλολιθίαση: λίθοι στους σιαλογόνους αδένες παρουσιάζονται περίπου στο 1% του πληθυσμού κάθε έτος. Αυτό σημαίνει ότι σε πανελλήνιο επίπεδο έχουμε κάθε χρόνο περίπου νέα περιστατικά. Δεν θα εμφανίσουν όμως όλοι συμπτωματολογία. Υπολογίζεται ότι 60 νέα περιστατικά με συμπτωματική λιθίαση ανά εκατομμύριο πληθυσμού εμφανίζονται κάθε έτος. Το 60-80% αυτών αφορούν τον υπογνάθιο αδένα και περίπου 20% την παρωτίδα. Μέχρι πρόσφατα για την πλειοψηφία αυτών των ασθενών που είχαν συμπτωματική σιαλολιθίαση η θεραπεία που τους προσφέρονταν ήταν η αφαίρεση του πάσχοντα αδένα. Οι επεμβάσεις αυτές συνοδεύονται από κάποια ποσοστά επιπλοκών παροδικών ή μόνιμων και φυσικά συνεπάγονται την απώλεια του αδένα. Σημειώνεται ότι το 70% των επεμβάσεων αφαίρεσης του υπογνάθιου σιαλογόνου αδένα γίνεται λόγω σιαλολιθίασης ή άλλων αιτίων απόφραξης του πόρου, ενώ με την σιαλενδοσκόπηση μεγάλος αριθμός τέτοιων επεμβάσεων μπορεί να αποφευχθεί. Ο λίθος εντοπίζεται με το ενδοσκόπιο και εάν το μέγεθός του το επιτρέπει (λίθοι έως 6 χιλ.) μπορεί να αφαιρεθεί με συρμάτινο βρόγχο σύλληψης. Μπορεί επίσης με τη βοήθεια ινών LASER δια μέσου του ενδοσκοπίου να θρυμματισθεί ο λίθος και να αφαιρεθούν τα θραύσματα. Σε περιπτώσεις λιθίασης όπου λόγω μεγάλου μεγέθους λίθου ή λόγω θέσης του λίθου μέσα στον αδένα δεν είναι δυνατή η αφαίρεσή του με το ενδοσκόπιο, μπορεί να εφαρμοσθούν συνδυασμένες χειρουργικές προσπελάσεις (ενδοσκοπική και εξωτερική), όπου με τη βοήθεια του ενδοσκοπίου εντοπίζεται ο λίθος μέσα στον αδένα και με εξωτερική ή ενδοστοματική τομή ανευρίσκεται και αφαιρείται χωρίς ανάγκη να θυσιασθεί ο αδένας (παθολογοανατομικές μελέτες έχουν δείξει ότι περισσότερο από 50% υπογναθίων αδένων που αφαιρέθηκαν λόγω λιθίασης είχαν λειτουργικό παρέγχυμα: θα μπορούσαν να συνεχίσουν να λειτουργούν κανονικά εάν δεν είχαν αφαιρεθεί). β) Αποφρακτικές καταστάσεις χωρίς παρουσία λίθου (βλέννα, επιθήλια σε χρόνιες σιελαδενίτιδες, στενώσεις): προκαλούν παρόμοια συμπτώματα με τη λιθίαση του αδένα και είναι δυσκολότερη η διάγνωσή τους με τις συνήθεις μεθόδους. Ο σιαλενδοσκοπικός έλεγχος του αδένα μπορεί να εντοπίσει τέτοιου τύπου παθολογίες και να αντιμετωπισθούν άμεσα με αφαίρεση των επιθηλίων που φράσουν τον πόρο, ή με διαστολή των στενωτικών τμημάτων του πόρου με ειδικό «μπαλονάκι». γ) Αυτοάνοσες παθήσεις (σύνδρομο Sjögren, νόσος Mikulitz, σαρκοείδωση κ.α.): ο ρόλος της σιαλενδοσκόπησης είναι επικουρικός, μπορεί όμως να προσφέρει διαγνωστικά σε σύνθετες καταστάσεις, αλλά και θεραπευτικά σε περιπτώσεις απόφραξης λόγω συσσώρευσης επιθηλίων ή σχηματισμού λίθων, καθώς και με την έκπλυση και έγχυση φαρμακευτικών ουσιών (π.χ. κορτικοστεροειδή) στον πόρο. δ) Υποτροπιάζουσα νεανική παρωτίτιδα (JRP), κατάσταση που εμφανίζεται σε παιδιά μικρής ηλικίας (4-8 ετών συνήθως) με πολλαπλά επεισόδια επώδυνης διόγκωσης παρωτίδων που συχνά χρειάζονται νοσηλεία: ο έλεγχος του σιαλογόνου αδένα με ενδοσκόπηση συμπληρώνει την υπόλοιπη διαγνωστική διερεύνηση και ταυτόχρονα η έκπλυση που διενεργείται καθώς και η έγχυση φαρμακευτικών ουσιών οδηγεί σε σημαντική μείωση ή και εξάλειψη των υποτροπών. ε) Νεοπλασματικές εξεργασίες (σπάνια): παρότι η συμβολή της ενδοσκόπησης σε αυτήν την κατηγορία παθολογικών καταστάσεων των σιαλογόνων είναι περιορισμένη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ειδικές περιπτώσεις για την επιβεβαίωση πιθανολογούμενων νεοπλασιών των πόρων των σιαλογόνων αδένων. Η εφαρμογή της σε κλινικό επίπεδο αναφέρεται στην διεθνή βιβλιογραφία από το 1990 και έκτοτε διευρύνεται με ταχείς ρυθμούς. Οι πρόοδοι που επιτεύχθηκαν στην κατασκευή μικροενδοσκοπίων βελτίωσαν την ποιότητα εικόνας και κατά συνέπεια και τη διαγνωστική ακρίβεια. Αναπτύχθηκε μια σειρά από μικροεργαλεία που συμβάλουν στη διενέργεια διαγνωστικών και θεραπευτικών χειρισμών και με τη βοήθεια ινών LASER δια μέσου του ενδοσκοπίου είναι δυνατή η ενδοσκοπική λιθοτρυψία. Η σιαλενδοσκόπηση εφαρμόζεται σε πολλά κέντρα ανά τον κόσμο. Η αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών από ομάδα εξειδικευμένων ιατρών στα πλαίσια ενός ειδικού ιατρείου σιαλογόνων αδένων είναι πλέον απαραίτητη για την σωστή αξιολόγηση και επιλογή της κατάλληλης θεραπείας σύμφωνα με τα σύγχρονα δεδομένα

13 Ευσταθία Παπαδά, Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc Άρθρο ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣκΠ) είναι μια ασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ). Τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των νοσούντων αυξάνεται και στη χώρα μας ολοένα και περισσότερο. Η νόσος προσβάλλει περίπου τρεις φορές περισσότερο τις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες και η ηλικία κατά την οποία εμφανίζεται κυμαίνεται μεταξύ των 20 και 40 ετών. Παθολογία και συμπτώματα Η παθολογία της νόσου αφορά την καταστροφή της μυελίνης από το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς. H μυελίνη είναι η ουσία που περιβάλλει τις νευρικές ίνες, λειτουργεί ως μόνωση και βοηθά στη μετάδοση σημάτων μεταξύ του εγκεφάλου και του υπόλοιπου σώματος. Με την καταστροφή της δημιουργούνται «πλάκες» στα νεύρα. Τα πρώτα συμπτώματα της νόσου είναι ετερογενή και εξατομικευμένα. Το πιο συχνό πρώτο σύμπτωμα της ΣκΠ είναι η οπτική νευρίτιδα. Τα συμπτώματα σχετίζονται στενά με το μέρος του ΚΝΣ που δέχεται «επίθεση» και τις λειτουργίες για το οποίο είναι υπεύθυνο. Άλλα συμπτώματα της ΣκΠ περιλαμβάνουν προβλήματα στην ισορροπία, ζαλάδα, κόπωση, τρέμουλο και προβλήματα στο έντερο, την ουροδόχο κύστη και την ομιλία. Ακόμη μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη και τη συναισθηματική ισορροπία. Παράγοντες κινδύνου Ένας συνδυασμός γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων φαίνεται να παίζει ρόλο στην εμφάνιση της νόσου. Ωστόσο η ΣκΠ δεν κληρονομείται άμεσα από τον γονέα στο παιδί, καθώς δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο γονίδιο που να ενοχοποιείται. Η παρουσία όμως ενός συνδυασμού γονιδίων αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης της ΣκΠ. Σχετικά με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, οι περιοχές που βρίσκονται μακριά από τον ισημερινό επηρεάζονται συχνότερα από τη νόσο, χωρίς αυτό να εξηγείται ακόμα πλήρως. Ακόμη, το κάπνισμα και η παρουσία κάποιων ιών φαίνεται να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΣκΠ, χωρίς όμως να υπάρχουν ακόμα επαρκείς μελέτες για εξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα. Σε ό,τι αφορά στη διατροφή, ενώ παλαιότερα η σημασία της στην ανάπτυξη της νόσου δεν θεωρείτο σημαντική, τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η διατροφή μπορεί να διαδραματίσει επιβαρυντικό ή προστατευτικό ρόλο. Πλήθος επιστημονικών μελετών καταδεικνύουν ότι μια δίαιτα με υψηλή κατανάλωση κρέατος, αλλαντικών και γλυκών και πλούσια σε ενέργεια και κορεσμένο λίπος συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΣκΠ, λόγω της δράσης που μπορεί να έχουν όλα τα παραπάνω ενάντια στη μυελίνη. Μελέτες σε ζωικά μοντέλα έχουν συνδέσει την υψηλή κατανάλωση λίπους, με αυξημένη παραγωγή φλεγμονωδών παραγόντων και επιδείνωση της «επίθεσης» του ανοσοποιητικού συστήματος ενάντια στο ΚΝΣ. Άλλος ένας παράγοντας που έχει ενοχοποιηθεί για την εκδήλωση της νόσου είναι η έλλειψη βιταμίνης D. Καθώς η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη λειτουργία των κυττάρων του ανοσοποιητικού και του ΚΝΣ, τα μειωμένα επίπεδά της στον οργανισμό επηρεάζουν αρνητικά την εμφάνιση αλλά και την εξέλιξη της νόσου. Η σημασία της διατροφής Οι διαθέσιμες φαρμακευτικές επιλογές στοχεύουν στη μείωση του αριθμού των υποτροπών, καθώς η πλήρης θεραπεία δεν είναι ακόμα εφικτή. Η διατροφή καλείται να παίξει σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της ΣκΠ. Η ισορροπημένη διατροφή μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη για τους ασθενείς, συμβάλλοντας στη μείωση της κόπωσης, στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του εντέρου και της ουροδόχου κύστης, στη διατήρηση της οστικής υγείας, στη βελτίωση της μυϊκής δύναμης και της κίνησης καθώς και στον έλεγχο του σωματικού βάρους. Τόσο η αύξηση όσο και η απώλεια βάρους είναι πολύ συχνά φαινόμενα στους ασθενείς με ΣκΠ, αν και το ζητούμενο είναι η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους. Η απώλεια βάρους οφείλεται στη μειωμένη πρόσληψη τροφής, λόγω της μειωμένης ικανότητας αυτοεξυπηρέτησης, της κόπωσης και του τρέμουλου, του άγχους και του στρες των ασθενών. Από την άλλη, το βάρος αυξάνεται όταν η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει στεροειδή, όταν η κινητικότητα του ασθενούς μειώνεται, ενώ και η συνυάρχουσα κατάθλιψη οδηγεί σε υπερκατανάλωση τροφής. Η σωστή διατροφή μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα, τόσο στην πρόληψη, όσο και στην αντιμετώπιση της ΣκΠ. Η υψηλή κατανάλωση ψαριών και θαλασσινών που είναι πλούσια σε ω-3 λιπαρά μπορεί να έχει προστατευτικό ρόλο, χωρίς όμως αυτό να είναι πλήρως επιβεβαιωμένο, καθώς χρειάζονται περισσότερες μελέτες. Ακόμη τα φρούτα και τα δημητριακά ολικής άλεσης φαίνεται να εμφανίζουν προστατευτική δράση. Η διατροφική αντιμετώπιση της ΣκΠ περιλαμβάνει μια διατροφή πλούσια σε δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα, λαχανικά, ψάρια και άπαχο κρέας και φτωχή πρόσληψη σε κορεσμένα λίπη και απλά σάκχαρα. Επιπλέον, τα αντιοξειδωτικά που περιέχονται στα φρούτα, τα λαχανικά και το ελαιόλαδο μπορεί να είναι πολύ ευεργετικά ενάντια στο οξειδωτικό στρες που είναι έντονο στον οργανισμό των ασθενών με ΣκΠ. Ακόμη, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, με τη βιταμίνη D και το ασβέστιο που περιέχουν, δρουν προστατευτικά. Από όλα τα παραπάνω λοιπόν συμπεραίνουμε πως οι ασθενείς με ΣκΠ θα πρέπει να ακολουθούν ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, βασισμένο στη Μεσογειακή Διατροφή, όπως άλλωστε και ο γενικός πληθυσμός. Με αυτόν τον τρόπο θα συμβάλλουν σημαντικά, τόσο στη διατήρηση της ευεξίας, όσο και στην πρόληψη των υποτροπών

14 Δέσποινα Ζαφειροπούλου, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Άρθρο Όλη η Αλήθεια για τις δίαιτες αποτοξίνωσης Οι δημοφιλείς δίαιτες αποτοξίνωσης Οι δίαιτες αποτοξίνωσεις χρησιμοποιούνται ως μέσο απομάκρυνσης επιβλαβών τοξινών από το σώμα, καθώς παράλληλα προωθούν την απώλεια βάρους. Αυτές οι δίαιτες είναι πολύ δημοφιλείς μεταξύ των επωνύμων του εξωτερικού, αλλά και εσωτερικού. Παρά τη διάδοσή τους, οι δίαιτες αποτοξίνωσης, μετά από έρευνες δεν έχουν φανεί να είναι απαραίτητες, ούτε αποτελεσματικές. Αποτοξίνωση Είναι η διαδικασία αποβολής τοξικών ουσιών από έναν ζωντανό οργανισμό, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπινου σώματος. Η αποτοξίνωση μπορεί να αναφέρεται σε μία εθιστική ουσία (ναρκωτικά, αλκοόλ). Στην κλασική ιατρική, αποτοξίνωση είναι η διαδικασία απομάκρυνσης ενός δηλητηρίου από τον οργανισμό. Στην εναλλακτική ιατρική όμως, προωθείται συχνά η αποτοξίνωση του οργανισμού με διάφορους τρόπους, ένας εξ εκ των οποίων είναι και οι δίαιτες αποτοξίνωσης. Τοξίνες Τοξίνη είναι κάθε ουσία που μπορεί να έχει επιβλαβείς επιδράσεις στον οργανισμό, δηλαδή να διαταράσσει την υγεία του ατόμου. Οι τοξίνες μπορεί να προέρχονται από το φαγητό ή το νερό, λόγω των χημικών που χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια και στην προετοιμασία τους. Τοξική όμως μπορεί να γίνει και μία ουσία, εξαιτίας της ποσότητας της στον οργανισμό. Για παράδειγμα, ακόμη και οι βιταμίνες σε μεγάλες δόσεις μπορεί να είναι τοξικές. Δίαιτες αποτοξίνωσης Είναι διατροφικά πλάνα τα οποία υπόσχονται να απομακρύνουν τις τοξικές ουσίες, οι οποίες είναι συσσωρευμένες στο ανθρώπινο σώμα. Η θεωρία δράση τους είναι ότι η αποβολή των τοξινών οδηγεί στην ενεργοποίηση του μεταβολισμού, ο οποίος είχε «μπλοκάρει» εξαιτίας τους και έτσι το άτομο χάνει βάρος. Με αυτόν τον τρόπο, δίαιτες πολύ χαμηλού θερμιδικού περιεχομένου κρύβονται πίσω από το υγιεινό κάλυμμα της αποτοξίνωσης, δελεάζοντας με την γρήγορη και μεγάλη απώλεια βάρους. Το μοτίβο αυτών των διατροφικών πλάνων περιλαμβάνει χαμηλό θερμιδικό περιεχόμενο, σε συνδυασμό με φρούτα και λαχανικά, ακόμη και αποκλειστική κατανάλωση αυτών. Επιπλέον, σχεδόν όλες προτείνουν αυξημένη κατανάλωση νερού, η οποία προβάλλεται σαν βοηθητικό για την αποτοξίνωση του οργανισμού, αλλά περισσότερο βοηθά στη μείωση της αίσθησης της πείνας που βιώνει το άτομο λόγω της στέρησης τροφής. Τέλος, πολλές προτείνουν κάποια μυστική συνταγή όπως, διατροφικά συμπληρώματα, βότανα, χάπια, σκόνες κ.ά., τα οποία πολλές φορές το άτομο μπορεί να προμηθευτεί αποκλειστικά από τον εκάστοτε συγγραφέα. Αποτοξίνωση γαστρεντερικού Οι δίαιτες αυτές περιλαμβάνουν «μαγικά τρόφιμα» ή σκευάσματα που βοηθούν στην αποτοξίνωση του γαστρεντερικού. Μία κατηγορία τους προκαλούν την ενεργοποίηση του γαστρεντερικού. Πιο συγκεκριμένα, την πιο γρήγορη και συχνή κένωσή του. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να μειωθεί η θερμιδική πρόσληψη λόγω μειωμένης απορρόφησης θρεπτικών συστατικών από το έντερο, αλλά σε υπερβολικό βαθμό μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα διαταραχής ηλεκτρολυτών και αφυδάτωσης. Αποτοξίνωση από το αλκοόλ Το αλκοόλ βαπτίζεται τοξικό και απαγορεύεται. Οι «ειδικοί» αρνούνται όλες τις έρευνες που έχουν δείξει ότι η συνετή κατανάλωση αλκοόλ έχει ευεργετικά αποτελέσματα για τον οργανισμό. Ο λόγος είναι προφανής. Μια δίαιτα με τόσο χαμηλό θερμιδικό περιεχόμενο δεν μπορεί να περιέχει αλκοόλ, το οποίο μπορεί να δώσει στο άτομο αρκετές θερμίδες. Ενεργοποιητές μεταβολισμού Προτείνονται τσάγια, βότανα, χάπια και κάθε τύπου μυστική συνταγή, η οποία ενεργοποιεί τον μεταβολισμό. Καλό είναι να γνωρίζουμε ότι μυστικό φίλτρο δεν υπάρχει! Αποκλεισμός Γλουτένης και Λακτόζης Η γλουτένη είναι μία πρωτεΐνη που περιέχεται στα σιτηρά (ψωμί, μακαρόνια, αλεύρι κ.ά.). Η δυσανεξία στην γλουτένη είναι πάθηση η οποία πρέπει να διαγνωστεί από γιατρό. Ο αποκλεισμός αυτών των προϊόντων, βοηθάει στη μείωση των θερμίδων που προσλαμβάνει το άτομο, μέσω του αποκλεισμού μεγάλης γκάμας τροφίμων. Η δυσανεξία στην λακτόζη, η οποία περιέχεται στα γαλακτοκομικά, μπορεί επίσης να αποτελεί σοβαρή ασθένεια. Η διαφορά της είναι ότι μπορεί να εκδηλωθεί σε πιο ήπιες μορφές. Σαν αποτέλεσμα αυτού, μπορεί όντως κάποιο άτομο να έχει μία ελαφρά δυσανεξία χωρίς να το γνωρίζει. Παρ όλα ταύτα ο αποκλεισμός των γαλακτοκομικών, δεν αποτελεί λύση στο πρόβλημα της δυσανεξίας, παρά μια πρόφαση για μεγαλύτερο περιορισμό της ποικιλίας της δίαιτας και των θερμίδων αυτής. Έχουν αποτέλεσμα; Οι δίαιτες αυτές έχουν αποτέλεσμα και αυτό είναι μάλλον το στοιχείο που τις κάνει δημοφιλείς. Υπάρχει μία παγίδα όμως στην αποτελεσματικότητά τους. Η απώλεια βάρους που παρατηρεί το άτομο σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα είναι εντυπωσιακή, αλλά συνοδεύεται και από μεγάλη απώλεια υγρών και μυικής μάζας. Ο ενδεδειγμένος ρυθμός απώλειας βάρους, ετσι ώστε το άτομο να έχει την μεγαλύτερη δυνατή απώλεια λίπους και την μικρότερη δυνατή απώλεια μυός, είναι 0,5-1 κιλό/εβδομάδα. Το αποτέλεσμα, λοιπόν, αυτής της απώλειας μυός είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υπόσχονται όσον αφορά στον μεταβολικό ρυθμό. Πιο συγκεκριμένα, η μείωση της μυικής μάζας μειώνει τον μεταβολισμό. Οι κύριες καύσεις στο ανθρώπινο σώμα γίνονται από τους μύες (σκελετικούς, όργανα, εγκέφαλος, καρδιά) και η μείωσή τους συνεπάγεται μείωση των καύσεων. Με την επιστροφή σε μία φυσιολογική δίαιτα όμως, το άτομο θα ξαναπάρει το βάρος από τα υγρά που είχε χάσει. Επιπλέον, η μείωση των καύσεων θα οδηγήσει σε επιπλέον πρόσληψη βάρους. Το άτομο θα επιστρέψει στις προηγούμενες διατροφικές του συνήθειες, οι οποίες πιθανόν του παρείχαν ένα σταθερό βάρος, όμως μετά την απώλεια μυικής μάζας θα του προσθέτουν κιλά. Επιστημονικά δεδομένα και κίνδυνοι Υπάρχουν ελάχιστα επιστημονικά στοιχεία που δηλώνουν ότι η αποτοξίνωση είναι σημαντική και απαραίτητη για την απώλεια βάρους και τη διατήρηση της καλής υγείας. Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει τους νεφρούς, το ήπαρ και το κόλον, τα οποία είναι όργανα σχεδιασμένα για την απομάκρυνση των τοξινών. Παρ όλα αυτά, οι περισσότερες δίαιτες αποτοξίνωσης φαντάζουν να έχουν πολύ ισχυρά επιστημονικά θεμέλια. Δυστυχώς, οι περισσότερες από αυτές στερούνται τις βασικές αρχές που διέπουν μια σωστή διατροφή απώλειας βάρους. Επειδή λοιπόν παρέχουν μειωμένες θερμίδες και λίγα θρεπτικά στοιχεία, προκαλούν αδυναμία και κόπωση. Τρώμε σωστά και αφήνουμε την αποτοξίνωση στο σώμα μας Η αυξημένη πρόσληψη φρούτων και λαχανικών είναι κάτι καλό για το σώμα μας. Εκτός αυτών όμως πρέπει να περιέχονται στην διατροφή μας πηγές πρωτεΐνης (κρέας, ψάρι, αυγά και όσπρια), γαλακτοκομικών που μας παρέχουν ασβέστιο καθώς και σιτηρών και λιπαρών. Το ανθρώπινο σώμα είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να μπορεί να αποτοξινώνεται. Ο τρόπος να το βοηθήσεις είναι η κατανάλωση ποικιλίας τροφίμων. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ενημερωθείτε και από την ιστοθέση του mednutrition Ευεξία & Διατροφή 27

15 Συνταγές ΔΙΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΛΙΓΑΣΤ Τι θα χρειαστείτε (για 6 άτομα) 2 κουταλιές άνηθο ψιλοκομμένο 250 γρ. δαμάσκηνα χωρίς κουκούτσι 5 κουταλιές ελαιόλαδο 1 κιλό καλαμάρια, πλυμένα, καθαρισμένα και κομμένα σε κομμάτια 6 κρεμμυδάκια φρέσκα, ψιλοκομμένα Τι θα χρειαστείτε (για 5 άτομα) Καλαμαράκια με Πράσα και Δαμάσκηνα Κατηγορία: ΛΑΔΕΡΑ Βαθμός δυσκολίας: (από 1-5): 1 - πολύ εύκολη + Χρόνος παρασκευής: 30 λεπτά Χρόνος μαγειρέματος: 1 ώρα και 30 λεπτά αλάτι και πιπέρι Εκτέλεση: 1. Σωτάρετε σε κατσαρόλα, σε μέτρια φωτιά, τα καλαμαράκια με 700 γρ. πράσα κομμένα το ελαιόλαδο. Σβήνετε με τον χυμό λεμονιού, προσθέτετε 1 φλιτζάνι νερό και 4 μπαστουνάκια σέλερι ψιλοκομμένα τα αφήνετε να βράσουν σε μέτρια φωτιά για ½ ώρα. 2. Προσθέτετε τα πράσα, 2 κουταλιές χυμό λεμονιού το σέλερυ, τα κρεμμυδάκια, τον άνηθο, το αλάτι, το πιπέρι και τα αφήνετε να σιγοβράσουν όλα μαζί για ½ ώρα. Αν χρειασθεί, ρίχνετε λίγο νερό. 3. Προσθέτετε τα δαμάσκηνα, ½ φλιτζάνι νερό, δυναμώνετε λίγο τη φωτιά και βράζετε για 10 λεπτά ακόμη. Σερβίρετε αμέσως. Σχολιασμός: Γράφει η Μαρία Ζερβού, Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Αν και δεν ανήκει στα συνηθισμένα λαδερά πιάτα, είναι ένα λαδερό διαφορετικό και πολύ θρεπτικό! Τι κι αν το καλοκαίρι ακόμη αργεί! Τα καλαμαράκια παραμένουν μια γευστική πηγή πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας. Το σέλερι και ο χυμός λεμονιού εμπλουτίζουν το πιάτο με βιταμίνη C, για ένα υγιές ανοσοποιητικό. Από την άλλη, τα κυρίαρχα λαχανικά που χρησιμοποιούνται είναι σύμμαχοι ενός υγιούς πεπτικούς συστήματος. Τα πράσα με τις φυτικές τους ίνες, αλλά και τα δαμάσκηνα, μπορούν να βελτιώσουν την κινητικότητα του εντέρου και την δυσκοιλιότητα. Τα δαμάσκηνα είναι επίσης πλούσια σε αντιοξειδωτικό περιεχόμενο, ενώ μπορούν να βοηθήσουν την απορρόφηση του προσλαμβανόμενου σιδήρου. Όλα αυτά κάνουν το συγκεκριμένο πιάτο πλούσιο σε γεύση, χρώμα και υγεία! 2 αυγά ½ κιλό κιμά 2 κουταλιές μαϊντανό 5 κουταλιές της σούπας ελαιόλαδο αλάτι και πιπέρι Πιλάφι Αιγυπτιακό Κατηγορία: ΖΥΜΑΡΙΚΑ Βαθμός δυσκολίας: (από 1-5): 1 - πολύ εύκολη + Χρόνος παρασκευής: 30 λεπτά Χρόνος μαγειρέματος: 30 λεπτά 1 κουταλάκι ρίγανη 2 σκελίδες σκόρδο Εκτέλεση: 1. Σωτάρετε τα 2 από τα κρεμμύδια και το ρύζι με 3 κουταλιές ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ. Σβήνετε με τον ζωμό και αφήνετε το ρύζι να βράσει 15 με 20 3 φέτες ψωμί (ψίχα) να απορροφήσει τα υγρά και να γίνει σπυρωτό. 2. Σωτάρετε με 2 κουταλιές ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ τα υπόλοιπα κρεμμύδια. Βάζετε σε μία λεκάνη τον κιμά, 4 κρεμμύδια ψιλοκομμένα Σάλτσα ντομάτας προσθέτετε τα κρεμμύδια, αλάτι και πιπέρι, τον μαϊντανό, το ψωμί, την ρίγανη, το κύμινο, τα αυγά και ζυμώνετε καλά να ενωθούν όλα τα υλικά. 1/2 κουταλάκι κύμινο 3. Ετοιμάζετε σάλτσα ντομάτα. 4. Πλάθετε τον κιμά σε μικρά στρογγυλά 1 κουταλιά ΖΩΜΟΣ μπαλάκια και τα τηγανίζετε. 5. Στην κατσαρόλα με την σάλτσα ντομάτα, 1/2 κιλό ρύζι ΚΑΡΟΛΙΝΑ που έχετε από πριν ετοιμάσει, βάζετε τα τηγανισμένα μπαλάκια και τα αφήνετε να βράσουν 15 περίπου. Το ρύζι σερβίρεται με τα κεφτεδάκια επάνω. Σχολιασμός: Γράφει η Μαρία Ζερβού, Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Ένα γεύμα αρωμάτων, το αιγυπτιακό πιλάφι, συνδυάζει την πρωτεΐνη με τον υδατάνθρακα δημιουργώντας ένα εξαιρετικό πλήρες γεύμα! Η πρωτεΐνη από τον κιμά είναι υψηλής βιολογικής αξίας. Όπως όλα τα ζωικά τρόφιμα, είναι επίσης πλούσιο σε κορεσμένα λίπη, τα οποία όμως μπορούν να διατηρηθούν σε χαμηλά επίπεδα, αν επιλέξουμε άπαχο κιμά. Το ρύζι από την άλλη, ως πηγή αμύλου, μας παρέχει ενέργεια, ενώ τα κρεμμύδια και η σάλτσα ντομάτας προσθέτουν αντιοξειδωτικά στο πιάτο. Είναι γνωστή η δράση της κερσετίνης των κρεμμυδιών στην αγγειακή υγεία, ενώ η ντομάτα είναι πλούσια σε λυκοπένιο, μια αντιοξειδωτική ουσία που μεταξύ άλλων έχει φανεί ότι ενισχύει και την υγεία των οστών. Προστατευτικά δρα όμως και το σκόρδο, κυρίως επί της καρδιαγγειακής υγείας, όπως επίσης και το κύμινο, που συμβάλλει στην υγεία του ανοσοποιητικού. Τα μπαχαρικά που χρησιμοποιούνται μπορεί να προσδίδουν γεύση και θρεπτικότητα, θέλουν όμως και «γερό στομάχι», καθώς μπορεί να ερεθίσουν μια ενδεχόμενη γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση ή ένα έλκος στομάχου. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ενημερωθείτε και από την ιστοθέση του mednutrition - Εμμανουήλ Τσόχατζης, Παθολόγος Μικρά & Νόστιμα To vedolizumab Η ελκώδης κολίτιδα αποτελεί χρόνια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου με εξάρσεις που χαρακτηρίζονται από αιματηρή διάρροια. Οι υπάρχουσες στη θεραπεία της θεραπευτικές επιλογές δεν οδηγούν πάντοτε σε επιτυχή μακροχρόνιο ελκώδους κολίτιδας έλεγχο της νόσου. Το vedolizumab είναι μονοκλωνικό αντίσωμα που μπλοκάρει την είσοδο των λεμφοκυττάρων επιλεκτικά στο έντερο. Στο New England Journal of Medicine (2013;369: ), δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα μιας τυχαιοποημένης, διπλής τυφλής μελέτης του vedolizumab σε ασθενείς με ενεργό ελκώδη κολίτιδα σε δύο φάσεις. Στη μελέτη επαγωγής, 374 ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν σε ενδοφλεβιο vedolizumab (300 mg) ή εικονικό φάρμακο τις εβδομάδες 0 και 2, ενώ επιπρόσθετα 521 ασθενείς χωρίς τυχαιοποίηση έλαβαν vedolizumab τις εβδομάδες 0 και 2 με εκτίμηση ανταπόκρισης την 6η εβδομάδα. Στη συνέχεια, οι ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στο vedolizumab στη μελέτη επαγωγής, τυχαιοποιήθηκαν σε συνέχεια της θεραπείας με vedolizumab κάθε 4 ή 8 εβδομάδες ή σε εικονικό φάρμακο για συνολική διάρκεια 52 εβδομάδων. Πρωταρχικό καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν η ελάττωση του Mayo Clinic score κατά τουλάχιστον 3 βαθμούς. Η ανταπόκριση στην εβδομάδα 6 ήταν 47.1% και 25.5% στους ασθενείς που έλαβαν vedolizumab και εικονικό φάρμακο αντίστοιχα (P<0.001). Την εβδομάδα 52, 41.8% των ασθενών που ελάμβαναν vedolizumab κάθε 8 εβδομάδες και 44.8% που το ελάμβαναν κάθε 4 εβδομάδες ήταν σε ύφεση, έναντι 15.9% των ασθενών που ελάμβαναν εικονικό φάρμακο (P<0.001). Δεν υπήρχε διαφορά στη συχνότητα ανεπιθύμητων ενεργειών μεταξύ των ομάδων. Συμπερασματικά, το vedolizumab ήταν πιο αποτελεσματικό από εικονικό φάρμακο στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης σε ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα. Επίπτωση της ενδοσκοπική Ο οισοφάγος Barrett θεωρείται προκαρκινωματώδης και μπορεί να οδηγήσει με υψηλού βαθμού δυσπλασία ή αδενοκαρκίνωμα. Παρότι οι ασθενείς επιτήρησης του οισοφάγο Barrett στη θνησιμότητα με οισοφάγο Barrett υπόκεινται σε περιοδική ενδοσκοπική επιτήρηση από αδενοκαρκίνωμα για την πρώιμη διάγνωση και θεραπεία του αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου οισοφάγου, η επίπτωση της στρατηγικής αυτής στη θνησιμότητα από αδενοκαρκίνωμα δεν έχει επαρκώς μελετηθεί. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Gastroenterology (2013;145: ) χρησιμοποίησε τον πληθυσμό μιας κοινότητας με 3.3 εκατομμύρια κατοίκους προκειμένου να απαντήσει στο παραπάνω ερώτημα. Εντοπίστηκαν 8,722 ασθενείς με οισοφάγο Barrett και 351 ασθενείς με αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου, εκ των οποίων οι 70 είχαν ιστορικό οισοφάγου Barrett και ήταν σε ενδοσκοπική επιτήρηση. Από τους 70 αυτούς ασθενείς, οι 51 απεβίωσαν, 38 εκ των οποίων ως αποτέλεσμα του καρκίνου. Το ιστορικό των ενδοσκοπικών επιτηρήσεων συγκρίθηκε με αυτό 101 ζώντων ασθενών με οισοφάγο Barrett. Η ενδοσκοπική επιτήρηση τα τρία τελευταία έτη πρίν τη διάγνωση δεν συσχετίστηκε με ελαττωμένο κίνδυνο θανάτου από αδενοκαρκίνωμα οισοφάγου (HR 0.99). Από τους ασθενείς που απεβίωσαν λόγω καρκίνου, η ενδοσκοπική επιτήρηση δεν διέφερε σημαντικά (55.3% είχαν λάβει έναντι 60% που δεν είχαν). Οισοφάγος Barrett μακρύτερος από 3 εκατοστά και προηγούμενη δυσπλασία συσχετίστηκαν με θνησιμότητα, εντούτοις η προσμέτρηση τους δεν άλλαξε το αποτέλεσμα. Συμπερασματικά, η ενδοσκοπική επιτήρηση ασθενών με οισοφάγο Barrett δεν συσχετίστηκε με ελαττωμένη θνησιμότητα από αδενοκαρκίνωμα. Η μελέτη δεν μπορεί να αποκλείσει ένα μικρό πλεονέκτημα, εντούτοις αν αυτο υπάρχει είναι μικρότερο από ότι εκτιμόταν μέχρι σήμερα. Η αποτελεσματικότητα της επιτήρησης επηρεάζεται από τις υπάρχουσες θεραπείες για τον καρκίνο του οισοφάγου και τη θνησιμότητα που οφείλεται σε αυτές

16 9 η & Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Ηπατολογία 7-8 Φεβρουαρίου 2014 Οργανωτική Γραμματεία Triaena Tours & Congress A.E. Λεωφ. Συγγρού Καλλιθέα, κα Ευτυχία Πουλή Tηλ.: , , Fax: η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens LLL COURSES Η Ελληνική Εταιρεία Κλινικής Διατροφής και Μεταβολισμού (GrESPEN) και το ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. υπό την αιγίδα της European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN) συνδιοργανώνουν στο πλαίσιο της 9ης Εκπαιδευτικής Διημερίδας Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο LLL Programme in Clinical Nutrition & Metabolism MODULE 26: Nutrition in Cancer (08:30-12:30) Δηλώσεις Συμμετοχής: MODULE 30: Nutrition in Disease Prevention (13:00-17:00) Δηλώσεις Συμμετοχής: Γενικές Πληροφορίες: Θα χορηγηθούν μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME Credits) Παρασκευή, 7 Φεβρουαρίου 2014 ΔΙΑΤΡΟΦΗ Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Διαιτολόγων-Διατροφολόγων Πρώτη Συνεδρία Προεδρείο: Γ. Καραμανώλης Π. Παπαχρήστος Φυτικές ίνες και δυσκοιλιότητα Α. Πρωτοπαπάς - Η. Ηλιοπούλου Ασθενής με Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου: Διαιτητικές Οδηγίες - Προβιοτικά Δ. Πολύμερος - Ν. Καλαφάτη Δεύτερη Συνεδρία Προεδρείο: Ι. Γουλής Ι. Μανιός ΙΦΝΕ: Θρεπτική υποστήριξη, σε ποιόν και πότε Δ. Χριστοδούλου - Δ. Βασιλάκου Ασθενής με κίρρωση ήπατος και διατροφικές ελλείψεις Χ. Τριάντος - Π. Ντετοπούλου Διάλειμμα - Καφές Εναρκτήρια Ομιλία Η προσωπική δοκιμασία της αρρώστιας ως φιλοσοφική πρόκληση Σταύρος Ζουμπουλάκης, Συγγραφέας Βραβεύσεις - Υποτροφίες Σάββατο, 8 Φεβρουαρίου ΑΝΩΤΕΡΟ ΠΕΠΤΙΚΟ Προεδρείο: Μ. Τζουβαλά Κ. Παρασκευά Ηωσινοφιλική Οισοφαγίτιδα ή Οισοφαγική Ηωσινοφιλία; Α. Ρούσσος Νεώτερες τεχνικές στη διερεύνηση κινητικών διαταραχών ΓΟΠΝ Δ. Καμπέρογλου Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση προκαρκινικών βλαβών στομάχου Π. Καλαποθάκος Δυσανεξία στη γλουτένη ή κοιλιοκάκη; Γ. Θεοχάρης ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Προεδρείο: Κ. Κατσάνος Old and new Biologics the fight goes on Matthieu Allez Διάλειμμα Καφές 9 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. «Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία» 7 8 Φεβρουαρίου 2014, Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens ΚΑΤΩΤΕΡΟ ΠΕΠΤΙΚΟ Προεδρείο: Π. Αποστολόπουλος Γ. Μπάμιας Η χρήση των 5-ASA στην εποχή των βιολογικών παραγόντων Ε. Τσιαούση Σάββατο, 8 Φεβρουαρίου Οδοντωτά Αδενώματα παχέος εντέρου: Τί πρέπει να ξέρουμε Εμμ. Βάρδας Αιμορροϊδοπάθεια και ραγάδα δακτυλίου: Πού αρχίζει και πού τελειώνει ο ρόλος του γαστρεντερολόγου Σ. Γούλας Ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα: Διάγνωση και αντιμετώπιση Α. Γιαννακόπουλος ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Προεδρείο: Δ. Καραγιάννης Enteroscopy and malignancies of the small intestine Maarten Jacobs Μεσημβρινή διακοπή Γεύμα ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ Προεδρείο: Κ. Μάρκογλου Γ. Στεφανίδης Προετοιμάζοντας τον ασθενή για κολονοσκόπηση Π. Μπομπότση Ενδοσκοπική ασύρματη κάψουλα: Επιλογή ασθενών στην Ελλάδα της κρίσης Χ. Καλαντζής Επιπλοκές της ERCP. Πώς προλαμβάνονται, πώς αντιμετωπίζονται; Δ. Καπετάνος Ο ρόλος της ενδοσκόπησης στις παθήσεις του παγκρέατος Ι. Παπανικολάου ΗΠΑΡ Προεδρείο: Ι. Βλαχογιαννάκος Σ. Μανωλακόπουλος Μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα: Αντιμετώπιση πέρα από τη σύσταση για απώλεια βάρους Η. Ξηρουχάκης Διακοπή της αντι-ιϊκής θεραπείας σε ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα Β: Πότε και σε ποιούς; Δ. Σαμωνάκης Ηπατική ίνωση: Χρειαζόμαστε ακόμα τη βιοψία ήπατος; Ν. Μάθου Κιρρωτικός ασθενής με ασκίτη και (μη) ικανοποιητική ανταπόκριση στα διουρητικά Π. Μανούσου Διάλειμμα Καφές Τα Νέα του Ιδρύματος 18: ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Προεδρείο: Γ. Παπαθεοδωρίδης Evolution of Hepatitis C Treatment Alessio Aghemo Ευεξία & Διατροφή 31

17 Τα Νέα του Ιδρύματος Τα Νέα του Ιδρύματος Το Δ.Σ. του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. θα ήθελε να ευχαριστήσει θερμά: Ε Υ Χ Α Ρ Ι Σ Τ Ι Ε Σ Τους χορηγούς μας: ABBVIE PHARMACEUTICALS * DOUNI HEALTH PRODUCTS * MERCK SHARP & DOHME Όσους διαφημίστηκαν στο περιοδικό μας και στην ιστοσελίδα μας: ΒΙΑΝΕΞ * BOEHRINGER INGELHEIM * BRISTOL MYERS SQUIBB * CUBE * GALENICA * GENESIS PHARMA * JANSSEN CILAG Όλους όσους συνέβαλαν στην έκδοση και διακίνηση του περιοδικού μας και όσους συνεργάστηκαν στη συγγραφή των φυλλαδίων του Ιδρύματος. Το Διευθυντή Σύνταξης της «Ευεξίας» κ. Γεώργιο Π. Καραμανώλη και τους Αναπληρωτές Διευθυντές κ.κ. Εμμανουήλ Συμβουλάκη και Ευάγγελο Χολόγκιτα. Τους συντάκτες κ.κ. Χρήστο Γιαννικούλη, Παναγιώτα Καφρίτσα, Ιωάννη Μανιό, Βασίλειο Παπαμίκο, Παρασκευά Παπαχρήστο, Χρήστο Τριάντο και Εμμανουήλ Τσόχατζη. Την ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑmed Εκδόσεις και ιδιαίτερα τον κ. Εμμανουήλ Στεφανάκη και την κ. Ελένη Α. Βραχάτη για την υψηλού επιπέδου επίδοσή τους στο δημιουργικό του περιοδικού. Τους συγγραφείς άρθρων κ.κ.: Αθανασιάδη Δημήτριο, Αθανασόπουλο Νικόλαο, Αμπαζή Οδυσσέα, Βαφειάδου Γεσθημανή, Δεναξά Κωνσταντίνο, Δρακοπούλου Χριστίνα, Ζαφειροπούλου Δέσποινα, Ζέρβα Γεώργιο, Ζερβού Μαρία, Γιάλλουρου Ανέζα, Γρηγορίου Βασιλική, Ηλιοπούλου Ηλιάνα, Καγιάφα Δήμητρα, Καναβούρα Αντώνιο, Καραπιπέρη Δημήτριο, Καρλάφτη Αναστάσιο, Κατωπόδη Κωνσταντίνα, Κόκκαλη Αναστασία, Κόλλια Πέγκυ, Κολοβέρου Έφη, Κολοβό Ιωάννη, Κόρακα Χριστίνα, Κορδερά Ευαγγελία, Κοσμόπουλο Μαρίνο, Κουμπίτσκι Αλεξάνδρα, Κυριακού Κατερίνα, Λαμπρινού Χριστίνα-Πωλίνα, Λικάρτση Χριστόδουλο, Μάμου Χρυσάνθη, Μπερτζελέτο Δημήτριο, Νικολάου Μαίρη, Ντουλαπτσή Ζωή, Παπαδά Ευσταθία, Ρόβα Κωνσταντίνα, Σαμαρά Ελένη, Σταφυλίδου Μαρία, Στουραΐτη Αντώνιο, Σύρμου Αρετή, Τσουτσουλοπούλου Κωνσταντίνα, Ξανθάκη Άρτεμη, Χαρτερού Ειρήνη, Χατζηαβραμίδη Άγγελο και Χριστοφίδη Άνθο. Την εταιρεία HeBs και ιδιαίτερα τους κ.κ. Κωνσταντίνο Μιχανετζή, Αλέξανδρο Δημέα, Τζίνα Θεοδώρου και Θένια Νάτσιου για την τεχνική υποστήριξη του δικτυακού μας τόπου. Την εταιρεία INTEROPTICS για την τεχνική υποστήριξη της ηλεκτρονικής μας βιβλιοθήκης. Τους Προέδρους και τα μέλη των Επιστημονικών Επιτροπών, των Τοπικών Παραρτημάτων και όλους όσους στηρίζουν και προωθούν το έργο του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. Την υπεύθυνη Marketing & Επικοινωνίας κα Μένια Κουκουγιάννη, τους λογιστές κ.κ. Ευάγγελο και Νικόλαο Μπάικα και τη Γραμματέα μας κ. Σπυριδούλα Καρδαρά. Όλους όσους στηρίζουν οικονομικά την προσπάθειά μας με συνδρομές, χορηγίες και δωρεές. ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΠΑΖΑΡΙ της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ» στον Πολυχώρο «ΑΓΚΥΡΑ», Σόλωνος 124 & Εμμ. Μπενάκη, Αθήνα Τρίτη 3 Δεκεμβρίου, 11-8 μ.μ. Δώρα από: «Εργαστήρι» (Παγχιακός Σύλλογος Ατόμων με Αναπηρία), ΚΟΙ.Σ.Π.Ε.- Το.Ψ.Υ. Δωδεκανήσου, «Μαργαρίτα» (Εργαστήρι Ειδικής Αγωγής), «Πειραματικό Εργαστήρι Τέχνης» (ΚΟΙ.ΣΠ.Ε. Ν. Χανίων), «Πυξίδα» (Συνεταιρισμός Δραστηριοτήτων Ψυχικής Υγείας), «Φάρος» (ΚΟΙ.Σ.Π.Ε. Ν. Αχαΐας), «Women Associations» (Αγροτικός Συνεταιρισμός «Η Έργανος») «Καλειδοσκόπιο» Τηλ.: ,Φαξ: Tηλέφωνο επικοινωνίας: Πολυχώρος «Άγκυρα» Τηλ.: , Φαξ: Προκήρυξη για χορήγηση μίας ετήσιας ή δύο εξάμηνων υποτροφιών χορηγία της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων Εντέρου (ΕΟΜΙΦΝΕ) Αφορά Γαστρεντερολόγους σε οποιαδήποτε φάση της διαδρομής της ιατρικής τους σταδιοδρομίας, που ενδιαφέρονται να μετεκπαιδευτούν στο εξωτερικό με αντικείμενο κλινική ή βασική έρευνα στις ΙΦΝΕ. Ο υποψήφιος πρέπει να: 1. Είναι Γαστρεντερολόγος είτε με αποδεδειγμένη κλινική και ερευνητική ενασχόληση με τις ΙΦΝΕ, είτε με πρόθεση να ειδικευτεί περαιτέρω στις ΙΦΝΕ και αυτό να προκύπτει από αναλυτικό βιογραφικό του σημείωμα που θα υποβάλλει στην ΕΟΜΙΦΝΕ. 2. Μην λαμβάνει άλλη υποτροφία το ίδιο χρονικό διάστημα, υποβάλλοντας σχετική υπεύθυνη δήλωση. 3. Υποβάλλει επιστολή αποδοχής από το κέντρο που θα τον υποδεχτεί, όπου θα αναφέρεται ρητά ο χρόνος και το αντικείμενο της μετεκπαίδευσής του. Το Κέντρο και οι επιβλέποντες του υποψηφίου θα πρέπει να είναι αναγνωρισμένης εμβέλειας με εξειδίκευση στις ΙΦΝΕ. 4. Να υποβάλλει 2 συστατικές επιστολές από 2 τακτικά μέλη της ΕΟΜΙΦΝΕ εκτός Δ.Σ. 5. Υποβάλλει αναλυτικό ερευνητικό πρωτόκολλο με χρονοδιάγραμμα και προϋπολογισμό έρευνας (για τις χορηγίες έρευνας). 6. Δεχθεί - εφ όσον κληθεί- να παραστεί ενώπιον του Δ.Σ. της ΕΟΜΙΦΝΕ. 7. Δεχθεί να παρουσιάσει τα αποτελέσματα της έρευνας του σε ένα επόμενο συνέδριο της ΕΟΜΙΦΝΕ. Το μηνιαίο ποσό επιχορήγησης θα είναι Αναλόγως των αιτήσεων που θα υποβληθούν θα χρηματοδοτηθεί είτε μια υποτροφία ενός έτους είτε δύο εξάμηνες. Το ποσό θα καταβάλλεται μετά από εκθέσεις προόδου, που θα επικυρώνονται από το ερευνητικό κέντρο ανά 3μηνο. Αιτήσεις συμμετοχής γίνονται δεκτές μέχρι 15/12/2013. Σε κάθε δημοσίευση ή ανακοίνωση του ερευνητικού έργου θα αναφέρεται ότι ήταν υπότροφος της ΕΟΜΙΦΝΕ ή χορηγού της ΕΟΜΙΦΝΕ. Για τις ανωτέρω υποτροφίες πληροφορίες δίδονται από τα γραφεία του Ιδρύματος Γαστρεντερολογίας και Διατροφής, Πατριάρχου Ιωακείμ 30, Αθήνα, Τηλ και από τις ιστοσελίδες &

18 Τα Νέα του Ιδρύματος Χορηγοί και Δωρητές μέχρι 21/11/2013 Λάβαμε τα κάτωθι ποσά και ευχαριστούμε: Αλεξοπούλου Αλεξάνδρα, Ηλιούπολη Αντωνόπουλος Κωνσταντίνος, Καρδίτσα Βοϊκόγλου Ωραιοζήλη, Θεσσαλονίκη Γκακνή Δέσποινα, Βόλος Γκολφάκης Παρασκευάς, Αθήνα Γρηγορίου Αθανάσιος, Θεσσαλονίκη Δάλλας Ηλίας, Γέρακας Δανιηλίδης Ιωάννης, Αθήνα Δημοτική Χορωδία Φαρσάλων Κελεμάνη Αναστασία, Καστοριά Κουλέπη Σόνια, Πειραιάς Κωστάκη Ουρανία, Αθήνα Λεοντίδης Χρήστος, Κομοτηνή Μαλέτσικας Ιωάννης, Φάρσαλα Μίλεσης Γεώργιος, Αθήνα Μπουζάκης Ηλίας, Χανιά Ορφανός Αντώνιος, Ρόδος Παζαρίδης Ιωάννης, Τρίπολη Παντελιά Μαρία, Νάξος Παπαποστόλου Μαρία, Βούλα Παχιαδάκης Ιωάννης, Θεσσαλονίκη Πλατσά Κωνσταντίνα, Λάρισα Ράντσιος Απόστολος, Μαρούσι Ρώσιου Κωνσταντίνα, Κέρκυρα Τερζούδης Σωτήριος, Ηράκλειο Τζάνου Αικατερίνη, Μαρκόπουλο In memoriam Οικογένεια Δημητρίου Γ. Καραμανώλη, Παπάγου Μνήμη Βασιλικής Τσιάντη - Καλλίδη Βασίλειος Ξουργιάς, Αθήνα Μνήμη Βασιλικής Γιαννακοπούλου Αίτηση Εγγραφής Μέλους Ονοματεπώνυμο:... Διεύθυνση:... Πόλη / Νομός:... Ταχ. Κώδικας:... Επάγγελμα:... Ειδικότητα (μόνο για ιατρούς - διατροφολόγους): Τηλέφωνο:... Fax:... Επιθυμώ να γίνω συνδρομητής (20 ετήσια συνδρομή) Τρόποι πληρωμής συνδρομών, εφόσον προηγηθεί η εγγραφή μέλους: - με ταχυδρομική επιταγή επ ονόματι του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. - με προσωπική επιταγή επ ονόματι του ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. - με κατάθεση απευθείας στον τραπεζικό λογαριασμό*: ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Αρ. Λογαριασμού: *Εάν η κατάθεση γίνει ανώνυμα, παρακαλούμε ενημερώστε τη γραμματεία για τη συνδρομή σας 34 35

19

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο Η σημασία των φρούτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα );

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ή SIBO Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); Θα μπορούσε απλώς να είναι μια εντερική βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής (10/5/2012) και Δραστηριότητες για την Εβδομάδα 7-13/5/2012 Φετινό θέμα: «Προγραμματίστε σωστά το πιάτο σας:

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ 1 Η διατροφή κατά την εφηβική ηλικία έχει ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος:

Τίτλος προγράμματος: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Ισορροπημένη διατροφή Η αξία του πρωινού» Τάξη: Ε Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2012-13

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Α: ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΠΥΡΟΣ,ΚΟΥΜΟΥΛΟΥ ΙΡΙΔΑ, ΚΡΙΚΖΩΝΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ, ΜΑΡΙΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΡΩΤΟΣΥΓΓΕΛΟΥ ΡΑΝΙΑ, ΘΟΔΩΡΗΣ ΦΟΥΡΛΙΑΣ ΘΕΜΑ:ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ

ΟΜΑΔΑ Α: ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΠΥΡΟΣ,ΚΟΥΜΟΥΛΟΥ ΙΡΙΔΑ, ΚΡΙΚΖΩΝΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ, ΜΑΡΙΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΡΩΤΟΣΥΓΓΕΛΟΥ ΡΑΝΙΑ, ΘΟΔΩΡΗΣ ΦΟΥΡΛΙΑΣ ΘΕΜΑ:ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΟΜΑΔΑ Α: ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΠΥΡΟΣ,ΚΟΥΜΟΥΛΟΥ ΙΡΙΔΑ, ΚΡΙΚΖΩΝΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ, ΜΑΡΙΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΡΩΤΟΣΥΓΓΕΛΟΥ ΡΑΝΙΑ, ΘΟΔΩΡΗΣ ΦΟΥΡΛΙΑΣ ΘΕΜΑ:ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΟΜΑΔΑ Β: ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΕΡΟΘΟΔΩΡΟΣ, ΔΗΤΡΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ, ΙΖΑΜΠΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τρώει το παιδί σας σωστά;

Τρώει το παιδί σας σωστά; Τρώει το παιδί σας σωστά; Προσφορά σε συνεργασία µε την εταιρεία Iakovos Photiades Foodstuff Suppliers Ltd Τα θεμέλια για την υγεία του παιδιού σας αρχίζουν από την καλή διατροφή Η καλή διατροφή δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

επιδόρπια γιαουρτιού & γιαούρτι ροφήματα κεφίρ η καλή ζωή έχει ωραίες γεύσεις! Μπανάνα, Φοινίκι & Γαρίφαλο Μήλο, Σταφίδες & Κανέλα

επιδόρπια γιαουρτιού & γιαούρτι ροφήματα κεφίρ η καλή ζωή έχει ωραίες γεύσεις! Μπανάνα, Φοινίκι & Γαρίφαλο Μήλο, Σταφίδες & Κανέλα επιδόρπια γιαουρτιού & γιαούρτι Μπανάνα, Φοινίκι & Γαρίφαλο Μήλο, Σταφίδες & Κανέλα Στραγγιστό γιαούρτι functionalitie that naturallys ροφήματα κεφίρ Ανανάς, Παπάγια, & Μάνγκο Mπανάνα, Βανίλια & Μέλι N.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρoυ για την Παγκόσμια Ημέρα Ρευματοπαθειών (12 Οκτωβρίου 2013) Θέμα: Υγιής Γήρανση, Σύνθημα: " Ζώντας Καλά, Μεγαλώνοντας Καλύτερα" Η Παγκόσμια Ημέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι η φαινυλκετονουρία?

Τί είναι η φαινυλκετονουρία? Οι παρακάτω πληροφορίες σκοπό έχουν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε τη δίαιτα του φαινυλκετονουρικού παιδιού, ώστε να είστε περισσότερο σίγουροι και λιγότερο αγχωμένοι εσείς και οι γονείς όταν το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο)

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο) Θέμα Οι διατροφικές συνήθειες των μαθητών του Γυμνασίου (ερωτηματολόγιο) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή: Διατροφική πυραμίδα (Λαμπρινουδάκη Μαρία, Βαλενστάιν Μαρία) 2. Κυρίως θέμα (ερωτηματολόγιο) (Μουτζούρη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Kidney Health Australia σελίδα 1/5 Όταν έχετε χρόνια νεφροπάθεια, η διατροφή μπορεί να αποτελέσει πολύ σημαντικό μέρος της θεραπείας σας. Η συνιστώμενη διατροφή σας μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος ΟΜΙΛΗΤΕΣ - Μερκούρης Μποδοσάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας;

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ. ΠΗΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ : ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΕΠΙΒΛΕΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. (ΟΠΕΓΕΠ)- ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα