1 ΤΕΕΑΠΗ Παν/µίου Πατρών, 2 ΠΤΠΕ Παν/µίου Θεσσαλίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1 ΤΕΕΑΠΗ Παν/µίου Πατρών, 2 ΠΤΠΕ Παν/µίου Θεσσαλίας"

Transcript

1 Η περίπτωση της διδασκαλίας των εννοιών «φως» και «χρώµα» σε εκπαιδευτικούς µε µη εξειδικευµένες γνώσεις στις φυσικές επιστήµες και τις εικαστικές τέχνες ηµήτρης Κολιόπουλος 1 & Ξένια Αραπάκη 2 1 ΤΕΕΑΠΗ Παν/µίου Πατρών, 2 ΠΤΠΕ Παν/µίου Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία χρόνια, παράλληλα µε την ανάπτυξη ενός διαλόγου τέχνης και επιστήµης ο οποίος αναπτύσσεται στην κοινωνία, είτε σε θεωρητικό επίπεδο είτε σε περιβάλλον εκλαΐκευσης αυτού του διαλόγου σε πολιτιστικά κέντρα φυσικών επιστηµών και σε µουσεία τέχνης, έχει δηµιουργηθεί ένας ανάλογος προβληµατισµός στα πλαίσια των τυπικών (σχολείο, πανεπιστήµιο) και µη τυπικών (µουσείο και σχολείο) µορφών εκπαίδευσης. Αναφέρουµε ως παραδείγµατα το εκπαιδευτικό πρόγραµµα Science, Art and Technology του Art Institute of Chicago (http://www.artic.edu) από τη µεριά των εικαστικών τεχνών και το αφιέρωµα του περιοδικού Physics Education (2004) καθώς και το συνέδριο της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών (ΕΕΦ, 2005) από τη µεριά των φυσικών επιστηµών. Ο προβληµατισµός συνδέεται, πολλές φορές, µε τις έρευνες που διεξάγονται στα πεδία της ιδακτικής των εικαστικών τεχνών (Gaillot, 2002) και της ιδακτικής των φυσικών επιστηµών (Ραβάνης, 1999 ; Κολιόπουλος, 2006) οι οποίες, βεβαίως, βασίζονται σε παρεµφερείς θέσεις όσον αφορά τόσο στη διερεύνηση των αντιλήψεων µαθητών και εκπαιδευτικών για την εννοιολογική και µεθοδολογική διάσταση της επιστηµονικής και εικαστικής γνώσης όσο και στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραµµάτων και διδακτικών δραστηριοτήτων σε ζητήµατα που απαιτούν µια πολύ- ή δια-θεµατική προσέγγιση των δύο αυτών µορφών γνώσης. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον, µεταξύ άλλων, διαθεµατικό πεδίο εκπαίδευσης και έρευνας είναι το πεδίο των εννοιών «φως» και «χρώµα» οι οποίες, αφ ενός αποτελούν θεµελιώδεις έννοιες στα πεδία και τις κοινωνικές πρακτικές αναφοράς (δηλαδή, στις εικαστικές τέχνες και τις φυσικές επιστήµες) και αφ ετέρου βασικές έννοιες στον τοµέα της εκπαίδευσης σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθµίδες, από το νηπιαγωγείο έως το πανεπιστήµιο. Οι προσπάθειες συνεύρεσης στοιχείων των φυσικών επιστηµών και των εικαστικών τεχνών στη διδασκαλία των εννοιών «φως» και «χρώµα» αποτελεί στόχο διαφόρων διεθνών και ελληνικών εκπαιδευτικών προγραµµάτων τα οποία προβάλλουν διαφορετικές αναγκαιότητες και προοπτικές. Για παράδειγµα, στο επίπεδο της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, οι Galili & Zinn (2006) εισάγουν στη διδασκαλία µαθηµάτων φυσικών επιστηµών έργα τέχνης της περιόδου της Αναγέννησης µε στόχο τόσο την αύξηση του ενδιαφέροντος των µαθητών 589

2 για τη διδασκαλία των φυσικών επιστηµών όσο και τη γνωστική πρόοδό τους στον τοµέα της Οπτικής και ιδιαίτερα την οικοδόµηση εννοιών που σχετίζονται µε την ανάκλαση του φωτός σε επίπεδα κάτοπτρα. Ο Herklots (2004), επίσης, συζητά τρόπους µε τους οποίους είναι δυνατόν να εισαχθούν και να συζητηθούν στην τάξη εικονιστικά έργα τέχνης τα οποία υπονοούν ή αναπαριστούν θέµατα που σχετίζονται µε τις φυσικές επιστήµες, όπως τα έργα των Wright, Duchamp και Dali. Στο επίπεδο της εκπαίδευσης εκπαιδευτικών, οι Samson & Weininger (1995) εισάγουν εννοιολογικές οντότητες για το φως και το χρώµα που προέρχονται τόσο από το χώρο της ιστορίας της τέχνης όσο και από αυτόν της ιστορίας της φυσικής (θεωρίες για το φως του Goehte και του Newton) απευθυνόµενοι σε φοιτητές πολυτεχνικής σχολής ενώ η Chauvet (1996) επιλέγει, για το πρόγραµµά της το οποίο α- πευθύνεται σε φοιτητές µιας σχολής εφαρµοσµένων τεχνών, ένα εννοιολογικό περιεχόµενο που συνδυάζει επιστηµονικές, αισθητικές και τεχνολογικές διαστάσεις της έννοιας του χρώµατος. Το εκπαιδευτικό πρόγραµµα, τέλος, Τέχνη και Επιστήµη που προσφέρεται από το γαλλικό κέντρο φυσικών επιστηµών Cité des Sciences et de l Industrie απευθύνεται σε παιδιά λυκείου που συµµετέχουν σε δραστηριότητες πριν, κατά τη διάρκεια και µετά από µια εβδοµαδιαία επίσκεψη τόσο σε κέντρα φυσικών επιστηµών / τεχνολογίας όσο και σε µουσεία τέχνης. Βασικός στόχος του προγράµµατος είναι να δηµιουργήσει την ανάγκη της «άλλης κουλτούρας» σε εκείνους τους µαθητές που συνήθως ασχολούνται µε τον ένα ή άλλον τοµέα (Caillet, 1989). Στην περίπτωση αυτή, η στόχευση δεν είναι η εξειδικευµένη γνώση στον ένα ή τον άλλο τοµέα όπως στις προηγούµενες περιπτώσεις που µνηµονεύσαµε, αλλά η δηµιουργία µιας αντίληψης για την αναγκαιότητα και τα όρια µιας διπλής ο- πτικής γωνίας σε συγκεκριµένα θέµατα και για συγκεκριµένους λόγους. Στην παρούσα εργασία, πρόκειται να παραθέσουµε µια σειρά από αρχές σχεδιασµού µιας διαθεµατικής προσέγγισης της διδασκαλίας των εννοιών «φως» και «χρώµα» οι ο- ποίες πιστεύουµε ότι απαντούν, ακριβώς, στη λογική εισαγωγής διαθεµατικών δραστηριοτήτων που απευθύνονται σε πληθυσµούς οι οποίοι, κατά τεκµήριο, δεν ενδιαφέρονται για εξειδικευµένη γνώση. Τέτοιοι πληθυσµοί είναι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, οι µαθητές της πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης που ακολουθούν προγράµµατα γενικής παιδείας, οι εκπαιδευτικοί προσχολικής και πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης καθώς και το ευρύ κοινό των µουσείων. Σε µερικές µάλιστα περιπτώσεις, όπως στην περίπτωση των µελλοντικών και εν ενεργεία εκπαιδευτικών προσχολικής και πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης, η διαθεµατική προσέγγιση της διδασκαλίας των εννοιών «φως» και «χρώµα» καθίσταται αναγκαία εξ αίτίας, κυρίως, της φύσης και των χαρακτηριστικών των επαγγελµατικών τους υποχρεώσεων. Η «κοινωνική» αυτή αναγκαιότητα είναι δυνατόν να µετασχηµατισθεί σε εκπαιδευτική αντίληψη και διαθεµατικό περιεχόµενο µέσω τεσσάρων αρχών σχεδιασµού 590

3 διδακτικών δραστηριοτήτων, οι οποίες αντιστοιχούν σε θέσεις σχετικές (α) µε τη φύση του διαλόγου τέχνης και επιστήµης ο οποίος αναπτύσσεται σε κοινωνικό επίπεδο, (β) µε τη µορφή διαθεµατικής αντίληψης που µπορεί να λάβει µια προσέγγιση εικαστικών τεχνών και φυσικών επιστηµών σε εκπαιδευτικό επίπεδο, (γ) µε το εννοιολογικό περιεχόµενο της διαθεµατικής προσέγγισης για το υπό συζήτηση διαθεµατικό πεδίο σε επίπεδο σχεδιασµού εκπαιδευτικού προγράµµατος και (δ) µε το παιδαγωγικό περιεχόµενο της διαθεµατικής προσέγγισης σε επίπεδο διδασκαλίας και µάθησης. ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΜΙΑΣ ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ «ΦΩΣ» ΚΑΙ «ΧΡΩΜΑ» Ο σύγχρονος διάλογος τέχνης και επιστήµης: Υπερβαίνοντας τις «δυο κουλτούρες» Όταν µιλάµε για εικαστικές τέχνες και φυσικές επιστήµες, δεν αναφερόµαστε απλά σε δύο διαφορετικούς τοµείς τους οποίους πρέπει να φέρουµε κοντά, αλλά για δύο εντελώς διαφορετικές κουλτούρες (Snow, 1959). Παρά την προσπάθεια να αναδειχθούν επιστηµολογικές οµοιότητες ανάµεσα στην τέχνη και τις φυσικές επιστήµες (Shlain, 1991; Miller, 1996), οι δύο αυτοί κλάδοι της ανθρώπινης δραστηριότητας αναπτύχθηκαν αυτόνοµα έχοντας διαφορετικούς στόχους και οδηγώντας σε διαφορετικά πολιτιστικά αποτελέσµατα (Kuhn, 1977). Όπως υποστηρίζει ο Levy-Leblond (1996), «η ιδέα µιας οικουµενικής επανένωσης των µεγάλων συνευρέσεων τέχνης και επιστήµης µου φαίνεται να προέρχεται περισσότερο από µια αφελή νοσταλγία παρά από ένα συγκροτηµένο σχέδιο Οι σχέσεις τέχνης και επιστήµης είναι για µένα σχέσεις συνάντησης, αντιπαράθεσης ή και ακόµη σύγκρουσης και όχι σχέσεις σύγχυσης / σύντηξης» (σελ ). Συγχρόνως, στο κοινωνικό επίπεδο, οι σχέσεις ανάµεσα στις φυσικές επιστήµες και τις εικαστικές τέχνες αποδεικνύονται, συνήθως, ασύµµετρες. Είτε συµβαίνει οι φυσικές επιστήµες να τίθενται στην υπηρεσία των εικαστικών τεχνών (π.χ., χρωµατικές αντιλήψεις στα έργα τέχνης, ανάλυση έργων τέχνης µε µεθόδους φυσικής), είτε οι εικαστικές τέχνες χρησιµοποιούνται ως εργαλείο διαµεσολάβησης για την καλύτερη παρουσίαση των φυσικών επιστηµών (π.χ., εικονογράφηση αντικειµένων, θεµάτων ή κειµένων φυσικών επιστηµών). Η ανάγκη συνεύρεσης εικαστικών τεχνών και φυσικών επιστηµών απασχολεί τα τελευταία χρόνια τις κοινότητες των καλλιτεχνών και των επιστηµόνων, κυρίως, στο επίπεδο της διάδοσης και εκλαΐκευσης αυτής της γνώσης. Οι εκθέσεις Aux origines de l abstraction (Musée d Orsay, 2003) και La Lumière au siècle des Lumières & aujourd hui Art et Science (Changeux, 2005) αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγµατα του γόνιµου προβληµατισµού που αναπτύσσεται ανάµεσα στις κοινότητες καλλιτεχνών και επιστηµόνων για τη φύση και τα χαρακτηριστικά της σχέσης που αναπτύχθηκε ιστορικά και συνεχίζει να 591

4 αναπτύσσεται ανάµεσα στα πεδία των εικαστικών τεχνών και των φυσικών επιστηµών. Το πως επηρέασαν οι ιδέες των επιστηµόνων για τη φύση και τη διάδοση του φωτός τις ιδέες των νέο - ιµπρεσσιονιστών ζωγράφων (Signac, Seurrat κ.ά.) ή των πρώιµων αφαιρετικών ζωγράφων (Klee, Kandinski κ.ά.) για τη χρήση του χρώµατος, µε ποιες µεθόδους οι φυσικές επιστήµες συµβάλλουν στην ανάλυση και την συντήρηση των εικαστικών και άλλων έργων τέχνης ή το πως οι εικαστικές τέχνες βοηθούν στην εικονική αναπαράσταση των φυτικών και ζωικών δειγµάτων των συλλογών που παρουσιάζονται στα Μουσεία Φυσικής Ιστορίας ή γενικότερα στην εικονική αναπαράσταση επιστηµονικών αντικειµένων, γεγονότων ή ιδεών είναι µερικά από τα ζητήµατα που θίγονται εκεί. Κοινό στοιχείο όλων αυτών των προσπαθειών φαίνεται να είναι ο αλληλοσεβασµός στην επιχειρούµενη ανάδειξη σχέσεων µεταξύ των δύο τοµέων και ο οποίος απαιτεί να υπάρξει, κατ αρχήν, υπέρβαση της έλλειψης επικοινωνίας ανάµεσα στους δύο τοµείς, η διατήρηση της αυτονοµίας τους η ο- ποία εδράζεται σε ζώσες και γόνιµες αντιθέσεις τόσο στο εννοιολογικό όσο και στο µεθοδολογικό επίπεδο, καθώς και η ανάγκη διαµόρφωσης σχέσεων συµπληρωµατικότητας (και όχι ισοδυναµίας) εκεί όπου αυτό απαιτείται. Η (δια)θεµατική ενότητα «φως και χρώµα», από τη φύση της, διαθέτει τα χαρακτηριστικά εκείνα που το καθιστούν κατάλληλο για ν αποτελέσει θέµα διαλόγου ανάµεσα στους τοµείς των εικαστικών τεχνών και των φυσικών επιστηµών. Η ερµηνεία διαφόρων εικαστικών ή φυσικών φαινοµένων που σχετίζονται µε την ενότητα αυτή αποσαφηνίζεται και καθίσταται πληρέστερη όταν κάποιος εµπλέξει έννοιες και πρακτικές από τα δύο πεδία. Έτσι, για παράδειγµα, η χρωµατική φύση των ιµπρεσσιονιστικών έργων και των έργων των πρώτων αφαιρετικών ζωγράφων κατανοείται πληρέστερα µέσω της εµπλοκής εννοιών των φυσικών επιστηµών σχετικά µε την αλληλεπίδραση φωτός και ύλης (Rousseau, 2004; Douglas, 2005), ενώ η καλύτερη κατανόηση της χρήσης φασµατοσκοπικών µεθόδων είναι δυνατόν να προέλθει από την εφαρµογή σε τους σε έργα τέχνης (Caillet, 1989; Καµπάς, 2003). Η διαθεµατικότητα ως διδακτικός µετασχηµατισµός Οι διάφορες διαθεµατικές προσεγγίσεις τέχνης και επιστήµης καθώς και οι συνακόλουθες διδακτικές δραστηριότητες αφορούν, πολλές φορές, σε εσωτερικούς εκπαιδευτικούς στόχους, δηλαδή σε στόχους που διαµορφώνονται, κυρίως, ως ανάγκες του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήµατος και όχι σε σχέση µε τις κοινωνικές επιταγές. Η φαινοµενική αυτή αντίφαση είναι δυνατόν να λυθεί στα πλαίσια µιας διαθεµατικής αντίληψης η οποία βασίζεται στην έννοια του διδακτικού µετασχηµατισµού και µάλιστα στο διδακτικό µετασχηµατισµό µορφών διαθεµατικότητας (Κολιόπουλος, 2004). 592

5 Ένα βασικό χαρακτηριστικό της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι η αναπλαισίωση της ε- πιστηµονικής γνώσης και των σχετικών κοινωνικών πρακτικών αναφοράς. Η αναπλαισίωση αυτή έχει σχέση µε τις απαιτήσεις και τους περιορισµούς που θέτει το εκπαιδευτικό πλαίσιο όπως π.χ. η απαίτηση να ορισθεί µια ακολουθία µέσα στο χρόνο για το αντικείµενο διδασκαλίας (σειρά µαθηµάτων) και οι προτεραιότητες που θέτει ο εκπαιδευτικός όταν χειρίζεται το αντικείµενο στα πλαίσια τυπικών ή µη τυπικών µορφών εκπαίδευσης. Έτσι, το περιεχόµενο των διαφόρων µορφών διαθεµατικότητας µπορεί να µεταβληθεί και οι σχέσεις τους να ανασυντεθούν σε σχέση µε το δίκτυο εννοιών, µεθόδων και πρακτικών που αποτελούν το εννοιολογικό πλαίσιο και τις κοινωνικές πρακτικές αναφοράς αφού πρέπει να κατακερµατισθούν σε µια ακολουθία ενοτήτων. ηµιουργείται, λοιπόν, ένα καινούργιο τεχνητό επιστηµολογικό πλαίσιο διαθεµατικότητας, µια εκπαιδευτική επιστηµολογία µε εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά απ' αυτήν που σχετίζεται µε τη διαθεµατικότητα αναφοράς (Maingain & Dufour, 2002). Άµεση συνέπεια της επιστηµολογικής και ιστορικής εγκυρότητας της προσέγγισης αυτής της µορφής διαθεµατικότητας είναι η εξασφάλιση, στο εκπαιδευτικό επίπεδο, µιας αναπλαισίωσης της επιστηµονικής γνώσης και των κοινωνικών πρακτικών αναφοράς η οποία να διαθέτει υψηλό βαθµό αυθεντικότητας. Αυτό σηµαίνει ότι θα είναι δυνατός ο σχεδιασµός, η εφαρµογή και η αξιολόγηση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που θα διατηρούν αυθεντικά στοιχεία των δραστηριοτήτων που εµφανίζονται στην κοινωνία ή στην εκπαίδευση αναφοράς (τριτοβάθµια εκπαίδευση). Η προσέγγιση αυτή διαφέρει ριζικά από την προσέγγιση η οποία βασίζεται σε γενικές αρχές οργάνωσης του σχολικού προγράµµατος σπουδών και, ιδιαίτερα, στη λεγόµενη διαθεµατική ενιαιοποίηση του σχολικού προγράµµατος σπουδών (Ματσαγγούρας, 2003) και αποτελεί κατ εξοχήν τεχνητή παιδαγωγική κατασκευή. Πρόκειται για την περίπτωση της πολυθεµατικότητας όπου γίνεται η πραγµάτευση ενός θέµατος µε τη βοήθεια της παράθεσης γνώσεων και πρακτικών από διάφορους θεµατικούς τοµείς χωρίς να έχουν εκ των προτέρων καθοριστεί κοινοί ενοποιητικοί στόχοι (Maingain & Dufour, 2002). Στην παρούσα εργασία η οποία σχετίζεται µε τη διδακτική προσέγγιση των εννοιών «φως» και «χρώµα», αν και η αναγκαιότητα για διαθεµατική προσέγγιση και οι συνακόλουθοι εκπαιδευτικοί στόχοι αναδεικνύονται από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστηµα (εκπαίδευση εκπαιδευτικών µη ειδικών σε θέµατα τέχνης και επιστήµης που, όµως, καλούνται να τα διδάξουν), υιοθετείται η προσέγγιση της διαθεµατικότητας ως διδακτικού µετασχηµατισµού ενός εννοιολογικού προτύπου εκπαίδευσης στα ζητήµατα του φωτός και του χρώ- µατος στο επίπεδο της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης. Το εννοιολογικό αυτό πρότυπο συζητείται στην επόµενη ενότητα. 593

6 «Το εννοιολογικό δεν είναι θεωρητικό» Στο σχήµα 1 φαίνεται µια σχηµατική περιγραφή του εννοιολογικού προτύπου το οποίο είναι δυνατόν ν αποτελέσει τη γνώση αναφοράς για µια συνθετική διαθεµατική προσέγγιση των εννοιών «φως» και «χρώµα». Πρόκειται για ένα εξηγητικό πρότυπο διάδοσης, λήψης και νοητικής επεξεργασίας φωτός (Zuppiroli & Bussac, 2003). Το βασικό πλεονέκτηµα αυτού του προτύπου είναι ότι, κατ αρχήν, είναι δυνατόν να λειτουργήσει ως ποιοτική γνώση, χωρίς δηλαδή, να απαιτείται η προσφυγή στον µαθηµατικό φορµαλισµό των φυσικών επιστηµών. Επί πλέον, επειδή ενσωµατώνει τη νοητική λειτουργία στην ερµηνεία των χρωµατικών φαινοµένων, επιτρέπει την ανάπτυξη µορφών εννοιολογικοποίησης της πραγµατικότητας από την εικαστική οπτική γωνία. Έτσι, κατά τη ρήση του Levy-Leblond (1996), «το να δω ιδέες και έννοιες µε διαφορετικό τρόπο από τον µαθηµατικό φορµαλισµό του φυσικού ή το συστηµατικό κείµενο του φιλοσόφου µε διδάσκει, εµπειρικά, ότι το εννοιολογικό δεν περιορίζεται στο θεωρητικό» (σελ. 170). Κριτήρια αρµονίας χρωµάτων Εγκέφαλος Χρωµατιστές σκιές Νευρικά σήµατα Φωτόνια σε αλληλεπίδραση µε τοναµφιβληστροειδή Χρωµατοµετρία Ουράνιο τόξο Οφθαλµός Αλληλεπίδραση φωτός - ύλης Ανάµιξη χρωµάτων Χρώµατα που προέρχονται από διάθλαση Κύµατα σε διαφανή µέσα Ζώνη συµβολής φωτεινών κυµάτων Χρώµατα που προέρχονται από περίθλαση Χρώµατα που προέρχονται από συµβολή Φωτόνια σε αλληλεπίδραση µε τηνύλη Απορρόφηση ιάχυση Αλληλεπίδραση φωτός - ύλης Χρωστικές ουσίες Ενδιάµεσες Ουρανός, σύννεφα, περιπτώσεις καπνός κλπ Σχήµα 1 Ένα ποιοτικό εξηγητικό µοντέλο για το φως και το χρώµα Η συγκεκριµένη συντακτική µορφή του εξηγητικού προτύπου προσφέρει, µεταξύ άλλων, (α) µια ταξινόµηση των διαφόρων χρωµατικών φαινοµένων είτε κατά τη διάρκεια της διάδοσης του φωτός (π.χ., χρώµατα που οφείλονται στη συµβολή και την περίθλαση του φωτός), είτε κατά την αλληλεπίδραση του φωτός µε την ύλη (π.χ., χρωµατικά φαινόµενα που οφείλονται στην απορρόφηση και διάχυση του φωτός), (β) τη διάκριση ανάµεσα στο χρώ- µα ακτινοβολία και το χρώµα ουσία που επιτρέπει την συζήτηση θεµάτων όπως η 594

7 χρωµατοµετρία και η ανάµιξη των χρωµάτων και (γ) τη διάκριση ανάµεσα στη φυσική / φυσιολογική βάση (χρώµα - οπτική αντίληψη) και την πνευµατική βάση (χρώµα-ερµηνεία) του χρώµατος που επιτρέπει την κατανόηση θεµάτων όπως η αρµονία και ο συσχετισµός των χρωµάτων. Τα παραπάνω εννοιολογικά χαρακτηριστικά της γνώσης αναφοράς επιτρέπουν σαφώς να συζητηθούν και οικοδοµηθούν διαφορές και οµοιότητες των διαφορετικών εννοιολογικών πλαισίων των φυσικών επιστηµών και των εικαστικών τεχνών, ανάλογα µε τους εκπαιδευτικούς στόχους που τίθενται. Ο διδακτικός µετασχηµατισµός του υπό συζήτηση εννοιολογικού προτύπου µπορεί να λάβει διάφορες µορφές ανάλογα µε τη φύση και τα χαρακτηριστικά της διδακτικής προσέγγισης. Το διακλαδικό πρόγραµµα επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών της προσχολικής εκπαίδευσης σχετικό µε την έννοια του χρώµατος, που προτείνουν οι Αραπάκη & Κολιόπουλος (2004) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγµα εφαρµογής του προτεινόµενου προτύπου. Στο πρόγραµµα αυτό οι διάφορες δραστηριότητες στοχεύουν στην οικοδόµηση εκ µέρους των εκπαιδευτικών µιας απλοποιηµένης µορφής του εννοιολογικού προτύπου που παρουσιάσαµε στην εργασία η οποία, κατ αρχήν, θα εξηγεί διάφορα φυσικά φαινόµενα (ουράνιο τόξο, σύνθεση φωτεινών ακτινοβολιών, ανάλυση φωτός, παρατηρήσεις που προέρχονται από τη χρήση φασµατοσκόπιου) και εικαστικά αποτελέσµατα (έργα ζωγραφικής και γλυπτικής) µέσω της διάκρισης µεταξύ χρώµατος-ακτινοβολίας και χρώµατοςουσίας. Παράλληλα, στη βάση της προηγούµενης διάκρισης, είναι δυνατόν να γίνει η εισαγωγή των εννοιών χρώµατος-οπτικής αντίληψης και χρώµατος-ερµηνείας, ώστε να µετατεθεί το κέντρο βάρος του εννοιολογικού προτύπου προς τη µεριά των εικαστικών τεχνών και της αισθητικής αντίληψης του έργου τέχνης. Η εποικοδοµητική προσέγγιση της διδασκαλίας Η τέταρτη αρχή σχεδιασµού µιας διαθεµατικής προσέγγισης της διδασκαλίας των εννοιών «φως» και «χρώµα», κατάλληλης για µη εξειδικευµένους εκπαιδευτικούς στα αντικείµενα των φυσικών επιστηµών και των εικαστικών τεχνών, αναφέρεται στην εποικοδοµητική αντίληψη για το αναλυτικό πρόγραµµα η οποία στηρίζεται σε σύγχρονες, αλλά υπό διαµόρφωση, ερευνητικές τάσεις που αναπτύσσονται στα πλαίσια τόσο της ιδακτικής των φυσικών επιστηµών όσο και της ιδακτικής των εικαστικών τεχνών. Βασικό χαρακτηριστικό αυτής της αντίληψης είναι η συνδιαµόρφωση του περιεχοµένου διδασκαλίας από τρεις τουλάχιστον παράγοντες που σχετίζονται (α) µε την ανάλυση της γνώσης και των πρακτικών αναφοράς, (β) µε τη διερεύνηση των αντιλήψεων των διδασκοµένων για τα υπό µελέτη φυσικά και εικαστικά φαινόµενα και έννοιες και (γ) µε την ανάλυση του εκπαιδευτικού πλαισίου εντός του οποίου πρόκειται να λειτουργήσει η όποια διδακτική προσέγγιση (Α- 595

8 ραπάκη, 2000; Κολιόπουλος, 2006). Στην παρούσα περίπτωση, θα πρέπει, λοιπόν, το προταθέν στην προηγούµενη ενότητα εννοιολογικό πρότυπο να τροποποιηθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να ληφθούν υπ όψη αφ ενός οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τις έννοιες «φως» και «χρώµα» καθώς και στρατηγικές εξέλιξής ή τροποποίησής τους και αφ ετέρου οι εκπαιδευτικοί στόχοι που εξυπηρετούν τις ειδικές συνθήκες εφαρµογής της διαθεµατικής προσέγγισης. Όσον αφορά στις αντιλήψεις των µελλοντικών ή εν ενεργεία εκπαιδευτικών (και όχι µόνο αυτών της προσχολικής και πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης) για τις περί ου ο λόγος έννοιες, αρκετές έρευνες οδηγούν στην υπόθεση ότι πολλοί από αυτούς έχουν ασαφείς αντιλήψεις οι οποίες οφείλονται στην αδιαφοροποίητη χρήση δύο διαφορετικών εννοιολογικών πλαισίων, αυτού των φυσικών επιστηµών και αυτού των εικαστικών τεχνών (Chauvet, 1996; Αραπάκη & Κολιόπουλος, 2004; Μαρινοπούλου, 2006). Αν η υπόθεση αυτή ευσταθεί, τότε στόχος της διαθεµατικής προσέγγισης θα πρέπει να είναι ο επιχειρούµενος διδακτικός µετασχηµατισµός να βασίζεται στην οικοδόµηση εκ µέρους των εκπαιδευτικών της διάκρισης των δύο σχετικών εννοιολογικών πλαισίων και, ιδιαίτερα, της διαφοροποίησης ανάµεσα στις έννοιες «χρώµα-ακτινοβολία», «χρώµα-ουσία», «χρώµα-οπτική αντίληψη» και «χρώ- µα-ερµηνεία» µε στόχο την πληρέστερη ερµηνεία σχετικών επιστηµονικών ή/και εικαστικών φαινοµένων. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Πέραν της γνωστικής προόδου των εκπαιδευτικών η οποία επιδιώκεται µέσω της προτεινόµενη διαθεµατικής προσέγγισης, η προσέγγιση αυτή είναι δυνατόν να έχει και επιπτώσεις στην αλλαγή στάσεων των εκπαιδευτικών σε ζητήµατα διδασκαλίας φυσικών επιστηµών και εικαστικών τεχνών, εξαιτίας της ευρύτερης καλλιέργειας η οποία παρέχεται µέσα από αυτήν και όχι µόνο λόγω των επαγγελµατικών απαιτήσεων. Η επιδιωκόµενη αλλαγή στάσεων είναι δυνατόν να εκφρασθεί όχι µόνο ως προσπάθεια βελτίωσης της υφιστά- µενης διδασκαλίας αλλά και µε τον σχεδιασµό, εφαρµογή και αξιολόγηση νέων διαθεµατικών προγραµµάτων τα οποία να βασίζονται στις γενικές αρχές που παρουσιάστηκαν σ αυτή την εργασία. Τόσο η διερεύνηση της αποτελεσµατικότητας της διαθεµατικής προσέγγισης της διδασκαλίας των εννοιών «φως» και «χρώµα» στο επίπεδο της εκπαίδευσης εκπαιδευτικών, όσο και η µεταφορά µιας τέτοιας προσέγγισης στο επίπεδο της προσχολικής και πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης αποτελούν άµεσες ερευνητικές µας επιδιώξεις. 596

9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Αραπάκη Ξ. (2000), Σχεδιασµός, εφαρµογή και αξιολόγηση ενός µοντέλου για την έρευνα - δράση δηµιουργικής έκφρασης στη ζωγραφική των παιδιών προσχολικής ηλικίας, ιδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Παν/µιο Θεσσαλονίκης. Caillet E. (1989), L Art comme jubilation critique, ASTER, Recherches en Didactique des Sciences Expérimentales, 9, Changeux J.-P. (Dir.) (2005), La Lumière au siècle des Lumières & aujourd hui. Art et Science, Paris, Odile Jacob. Chauvet F. (1996), Teaching Color: Designing and Evaluation of Sequence, European Journal of Teacher Education, 19, 2, Douglas C. (2005). Χρώµατα και φως. Ο Βίλχελµ Όστβαλντ και η Ρώσικη Πρωτοπορία, στο Μ. Παπαιωάννου (Επιµ.) Φως και χρώµα στη Ρώσικη Πρωτοπορία. Η συλλογή Κωστάκη του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη. Dumont, Ένωση Ελλήνων Φυσικών (2005), Πρακτικά 1 ου ιεθνούς ιεπιστηµονικού Συνεδρίου Τέχνη και Επιστήµη, 3 τόµοι, Αθήνα, ΕΕΦ. Gaillot B.-A. (2002), Πλαστικές Τέχνες, Στοιχεία µιας διδακτικής κριτικής, Αθήνα, Εκδ. Νεφέλη. Herklots L. (2004), Using visual arts in A-Level Physics, Physics Education, 39, 6, Κολιόπουλος. (2004), Η διαθεµατικότητα από τη σκοπιά του εξειδικευµένου αντικειµένου: Η περίπτωση των Φυσικών Επιστηµών, στο Κ. Αγγελάκου & Γ. Κόκκινου (Επιµ.) Η διαθεµατικότητα στο σύγχρονο σχολείο, Αθήνα, Μεταίχµιο, Κολιόπουλος. (2006), Θέµατα ιδακτικής Φυσικών Επιστηµών. Η συγκρότηση της σχολικής γνώσης. Μεταίχµιο. Κολιόπουλος. & Αραπάκη Ξ. (2004), Απόπειρες Συνεύρεσης Τέχνης, Επιστήµης και Τεχνολογίας στην Προσχολική Εκπαίδευση: Σχεδιάζοντας ένα Επιµορφωτικό Πρόγραµµα για το Χρώµα, Εικαστική Παιδεία, 20, Kuhn T. (1977). Comment on the relations of science and art, in T. Kuhn, The Essential Tension. The University of Chicago Press, Levy-Leblond J.M. (1996), La pierre de touche. La science à l épreuve, Paris, Gallimard. Μαρινοπούλου Φ. (2006), ιερεύνηση των αντιλήψεων των εν δυνάµει εκπαιδευτικών για την έννοια «χρώµα» στο πλαίσιο της διεπιστηµονικής προσέγγισης της διδασκαλίας των Εικαστικών Τεχνών και των Φυσικών Επιστηµών, Αδηµοσίευτη µεταπτυχιακή εργασία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήµιο Πατρών. Ματσαγγούρας Η. (2003), Η ιαθεµατικότητα στη Σχολική Ζωή, Αθήνα, Εκδόσεις Γρηγόρη. Maingain A. & Dufour B. (2002), Approches didactiques de l interdisciplinarité. Bruxelles, De Boeck Université. Miller A. (1996), Insights of genius. Imagery and creativity in science and art. Springer-Verlag. Musée d Orsay (2003), Aux origines de l abstraction, , Paris. Physics Education (2004). Special Feature: Physics and Art, Vol

10 Ραβάνης Κ. (1999), Οι φυσικές επιστήµες στην προσχολική εκπαίδευση. ιδακτική και γνωστική προσέγγιση. Αθήνα, Εκδόσεις Τυπωθήτω. Rousseau P. (2004), L œil solaire. Une généalogie impressionniste de l abstraction, in S. Lemoine (Ed.) Aux origines de l abstraction, , Paris, Musée d Orsay, Samson M.D. & Weininger S.J. (1995), Light, vision and understanding: Using the history of science and art history in an engineering college curriculum, in F. Finley, D. Allchin, D. Rhees & S. Fifield (Eds.) Proceedings of the 3 rd International History, Philosophy, and Science Teaching Conference, University of Minnesota, Shlain L. (1991), Art and Physics. Parallel visions in space, time and light. Quill. Snow C.P. (1956), The Two Cultures. Cambridge, Cambridge University Press. Zuppiroli L. & Bussac M-N. (2003), Traité des couleurs, Lausanne, Presses polytechniques et universitaires romandes. 598

Επιστημολογικές και διδακτικές διαστάσεις της σχέσης εικαστικών τεχνών και φυσικών επιστημών στην εκπαίδευση

Επιστημολογικές και διδακτικές διαστάσεις της σχέσης εικαστικών τεχνών και φυσικών επιστημών στην εκπαίδευση Επιστημολογικές και διδακτικές διαστάσεις της σχέσης εικαστικών τεχνών και φυσικών επιστημών στην εκπαίδευση Ξ. Αραπάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΠΕ Παν/μίου Θεσσαλίας Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 2η: Φυσικές επιστήμες και εικαστικές τέχνες

Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 2η: Φυσικές επιστήμες και εικαστικές τέχνες Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 2η: Φυσικές επιστήμες και εικαστικές τέχνες Δημήτρης Κολιόπουλος Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ»

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Εννοιολογική οριοθέτηση της παιδαγωγικής έρευνας. Ερευνητική ορολογία. Φιλοσοφία της έρευνας. Είδη ερευνών. Στάδια διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Σάββατο 5 Μαρτίου και Σάββατο 19 Μαρτίου 2016,ώρες 9.00-15.00 (2 δια ζώσης συναντήσεις του Σεμιναρίου) ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: Η Διδασκαλία της Οπτικής στην Ε και τη

Διαβάστε περισσότερα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα 5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα Μπορεί να εκπληρώσει τους σκοπούς τηςηπεστοπλαίσιοτου παραδοσιακού σχολείου; Υπάρχει δυσαρµονία ανάµεσα στην ΠΕ και το παραδοσιακό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Φυσικής: Ερευνητικές Προσεγγίσεις στη Μάθηση και στη Διδασκαλία

Διδακτική της Φυσικής: Ερευνητικές Προσεγγίσεις στη Μάθηση και στη Διδασκαλία Διδακτική της Φυσικής: Ερευνητικές Προσεγγίσεις στη Μάθηση και στη Διδασκαλία Ενότητα 2: Διδακτικός μετασχηματισμός της επιστημονικής γνώσης και ερευνητικά ρεύματα Δημήτρης Κολιόπουλος Σχολή Ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ρέθυμνο, 12 Αυγούστου 2013 Δεύτερη Αναγγελία Η Ελληνική Επιστημονική Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 Περιεχόµενα Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση....13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 1.1.1 Ορισµός της εκπαιδευτικής τεχνολογίας...14

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Εφαρμοσμένη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) για φοιτητές του ΤΕΠΑΕΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ Λέκτορας στο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» E ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών σε θέματα Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας Ερευνητικές-Πιλοτικές Εφαρμογές ΗΜΕΡΙΔΑ - 6 Φεβρουαρίου 2010 Καλές πρακτικές ενσωμάτωσης των Τεχνολογιών Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 3η: Επιστημονική Μουσειολογία και Μουσεία ΦΕΤ

Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 3η: Επιστημονική Μουσειολογία και Μουσεία ΦΕΤ Μουσειολογία και Εκπαίδευση Ενότητα 3η: Επιστημονική Μουσειολογία και Μουσεία ΦΕΤ Δημήτρης Κολιόπουλος Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Εκπόνηση Εκπαιδευτικής Έρευνας

Σχεδιασμός και Εκπόνηση Εκπαιδευτικής Έρευνας Σχεδιασμός και Εκπόνηση Εκπαιδευτικής Έρευνας Ενότητα 1: Εισαγωγή στην εκπαιδευτική έρευνα Μια ανακεφαλαίωση Δημήτρης Κολιόπουλος Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική ανάλυση των σχολικών εγχειριδίων φυσικής γενικής παιδείας στο ενιαίο λύκειο και στο Τ.Ε.Ε: Η περίπτωση της έννοιας της ενέργειας

Συγκριτική ανάλυση των σχολικών εγχειριδίων φυσικής γενικής παιδείας στο ενιαίο λύκειο και στο Τ.Ε.Ε: Η περίπτωση της έννοιας της ενέργειας Συγκριτική ανάλυση των σχολικών εγχειριδίων φυσικής γενικής παιδείας στο ενιαίο λύκειο και στο Τ.Ε.Ε: Η περίπτωση της έννοιας της ενέργειας Βασίλης Σταυρόπουλος 1 & ηµήτρης Κολιόπουλος 2 1 Μεταπτυχιακός

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών EGL Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Διαχείρισης του εκπαιδευτικού υλικού για τη Φυσική Α Λυκείου

Οδηγός Διαχείρισης του εκπαιδευτικού υλικού για τη Φυσική Α Λυκείου Οδηγός Διαχείρισης του εκπαιδευτικού υλικού για τη Φυσική Α Λυκείου Το εκπαιδευτικό υλικό το οποίο αντιστοιχεί στο νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Α Λυκείου αποτελείται από: 1. Το βιβλίο μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης»

Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης» Επιστημολογική και Διδακτική Προσέγγιση της Έννοιας της «Ύλης» Κωνσταντίνος Δ. Σκορδούλης Παιδαγωγικό Τμήμα ΔΕ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Δυισμός: η κυρίαρχη οντολογία των φιλοσόφων 1.

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ63 / Διδακτική Φυσικών Επιστημών

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ63 / Διδακτική Φυσικών Επιστημών ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ63 / Διδακτική Φυσικών Επιστημών Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστήμες της Αγωγής Θεματική Ενότητα ΕΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών 1ο Κεφάλαιο Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών Τις τελευταίες δεκαετίες, οι επιστημονικές ενώσεις, οι συνδικαλιστικοί φορείς και εκπαιδευτικοί της πράξης μέσω συνεδρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αγωγοί και µονωτές» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

"Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ".

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. "Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΣΑΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΕ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Π.Τ.Δ.Ε ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ". Σίμος Αναγνωστάκης, Ε.Ε.Δι.Π., sanagn@edc.uoc.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά Ημερίδας Proceedings "Εκπαιδευτικές δράσεις για την πολιτιστική κληρονομιά και το περιβάλλον 2008-2009"

Πρακτικά Ημερίδας Proceedings Εκπαιδευτικές δράσεις για την πολιτιστική κληρονομιά και το περιβάλλον 2008-2009 72 Σχεδιασμός, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας στους χώρους ενός πανεπιστημιακού μουσείου φυσικής ιστορίας Ειρήνη Γκούσκου, Υποψήφια Διδάκτορας, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Lee, P. J., (2004). Historical literacy: theory and research. In International Journal of Historical Learning Teaching and Research, 5(1).

Lee, P. J., (2004). Historical literacy: theory and research. In International Journal of Historical Learning Teaching and Research, 5(1). Τίτλος Μαθήµατος: Ιστορία και ιδακτική της στο ηµοτικό Σχολείο Κωδικός Μαθήµατος: EDG 273 Κατηγορία Μαθήµατος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόµενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήµατος: (πρώτου, δεύτερου ή τρίτου κύκλου)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Αθήνα, 1/9/2013 Πληροφορίες : Δ.Σ. Διεύθυνση : Ξενοφώντος 15Α T.K. : 105 57 Αθήνα Τηλέφωνο/Φάξ : 210.3229120 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : pess@pess.gr Δικτυακός τόπος : http://www.pess.gr Π Ε. Τ Π Ε Λ Ο Π

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ. Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ. Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1. Οι ψηφιακές τεχνολογίες ως γνωστικά εργαλεία στην υποστήριξη της διδασκαλίας και της μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΑ. 2ης ΙΗΜΕΡΙ ΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ.Ε. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΡΑΚΤΙΚΑ. 2ης ΙΗΜΕΡΙ ΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ.Ε. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 2ης ΙΗΜΕΡΙ ΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ.Ε. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ - ΣΑΒΒΑΤΟ 21 και 22 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2000 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ ΓΑΛΛΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ 2η ΙΗΜΕΡΙ Α Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων δια βίου μάθησης που οργανώνει, θα υλοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής Διδακτική της Πληροφορικής Ενότητα 2: Βασικές Έννοιες Δημήτριος Τσώλης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών Σκοπός Να παρουσιαστούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ανανεώσιµες πηγές ενέργειας» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑIΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΑΡΗΣ 2016

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Φωτισμού

Γενικές Αρχές Φωτισμού Γενικές Αρχές Φωτισμού ΤΟΜΟΣ Β Σοφία Σωτηροπούλου Δρ. Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Η Φυσιολογία της Οπτικής Αντίληψης και το Φως Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του υποέργου 2 με τίτλο «Ανάπτυξη έντυπου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Πρόγραμμα E ξ A ποστάσεως E κπαίδευσης ( E learning ) Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαιδευτικής Μονάδας & Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Οδηγός Σπουδών Σο πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την. Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την. Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 3 η : Οι Φυσικές Επιστήμες στα Αναλυτικά Προγράμματα του ελληνικού νηπιαγωγείου: το παράδειγμα της «διάλυσης υλικών στο νερό»

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 651 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών Το κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα έχει 3 επίπεδα που αφορούν σεμινάρια (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ). Θα πρέπει με το τέλος των σπουδών σας η αναλυτική σας βαθμολογία να αναγράφει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Επιμορφωτών για διδασκαλία στην Α Φάση της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών σχολικού έτους »

ΘΕΜΑ: «Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Επιμορφωτών για διδασκαλία στην Α Φάση της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών σχολικού έτους » EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π. & Δ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ 2 ο ΠΕΚ ΑΘΗΝΑΣ Φιλοθέη, 23-8-2011 Αριθ. Πρωτ. : 234 Ανδρέα Μεταξά 7 Τ.Κ. 15237 Φιλοθέη

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

«Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράματα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χημείας στη Δευτεροβάθμια και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση».

«Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράματα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χημείας στη Δευτεροβάθμια και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση». ΔΟΜΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Σύγχρονες προσεγγίσεις και πειράµατα στη Διδασκαλία της Φυσικής και της Χηµείας στη Δευτεροβάθµια και Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση» http://diaviou.auth.gr/physics_and_chemistry_edu

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών www.epimorfosi epimorfosi.edu.gr 1. Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Πλαίσιο Διαβούλευσης Ιούνιος Σεπτέμβριος (2010) Μελέτη Διερεύνησης Επιμορφωτικών

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι περιγραφή της δράσης Χρήστος Γκοτζαρίδης Φυσικός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν μία ιστορία, για την εξέλιξη των

Διαβάστε περισσότερα

Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν

Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν 1 Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν Σχεδιασµός διδασκαλίας Σχέδιο µαθήµατος Η επιστηµονική κατάρτιση είναι αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για αποτελεσµατική διδασκαλία, επειδή ο

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία και μάθηση στο πολυπολιτισμικό σχολείο: δημιουργώντας κίνητρα μάθησης

Διδασκαλία και μάθηση στο πολυπολιτισμικό σχολείο: δημιουργώντας κίνητρα μάθησης Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία των Μαθηματικών στα νέα Προγράμματα Σπουδών Γυμνασίου & Λυκείου

Η διδασκαλία των Μαθηματικών στα νέα Προγράμματα Σπουδών Γυμνασίου & Λυκείου Η διδασκαλία των Μαθηματικών στα νέα Προγράμματα Σπουδών Γυμνασίου & Λυκείου Γιάννης Θωμαΐδης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Νομού Κιλκίς Ομιλία στο Παράρτημα Κέρκυρας της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα