Πανεπιστήμιο Πατρών. Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης της Αγωγής στην Προσχολική. Ηλικία. Εκπαίδευση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Πατρών. Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης της Αγωγής στην Προσχολική. Ηλικία. Εκπαίδευση"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Κατεύθυνση: Κοινωνική Θεωρία, Πολιτική και Πρακτικές στην Εκπαίδευση Διπλωματική Εργασία της Άννας Βήχα Θέμα: Νοσηλευτική - Νοσηλευτική Ογκολογία και η διδασκαλία της στο Α.Τ.Ε.Ι. Πατρών Επιβλέπουσα: Αμαλία Α. Υφαντή Επίκουρη Καθηγήτρια Πάτρα Σεπτέμβρης

2 Περιεχόμενα Πίνακας Περιεχομένων Σελίδες Συντομογραφίες 4 Περίληψη 6 Πρόλογος 8 Εισαγωγή 10 Κεφάλαιο 1: Η Νοσηλευτική στις Υπηρεσίες της Υγείας Εισαγωγή 13 Υγεία και Πολιτική της Υγείας 13 Υγεία και Νοσηλευτική 17 Νοσηλευτική και Ογκολογία 20 Συμπέρασμα 26 Κεφάλαιο 2: Η Εκπαίδευση στη Νοσηλευτική Εισαγωγή 27 Η Έννοια της Νοσηλευτικής 27 Η Εξέλιξη της Νοσηλευτικής και το Θεσμικό της Πλαίσιο στην Ελλάδα 34 Η Εκπαίδευση στη Νοσηλευτική στην Ελλάδα 43 Συμπέρασμα 51 2

3 Κεφάλαιο 3: Η προπτυχιακή Εκπαίδευση στην Νοσηλευτική Ογκολογία Εισαγωγή 53 Η Διεθνής Εμπειρία 53 Η Ελληνική Εμπειρία 62 Συμπέρασμα 64 Κεφάλαιο 4: Η Εμπειρική Μελέτη Εισαγωγή 66 Υλικό- Μέθοδος 66 Παρουσίαση δεδομένων 68 Συμπέρασμα- Συζήτηση 87 Κεφάλαιο 5 Συμπεράσματα 92 Πηγές 100 Βιβλιογραφία 102 Διευθύνσεις Internet 110 Παράρτημα 111 3

4 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Κ.Α.Τ.Ε.Ε. = Κέντρα Ανώτερης Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Τ.Ε.Ι. = Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα Α.Τ.Ε.Ι. = Ανώτερα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα I.C.N. = International Council of Nurses-Διεθνές Συμβούλιο Νοσηλευτών Ε.Σ.Ν.Ε. = Εθνικός Σύνδεσμος Νοσηλευτών Ελλάδος E.O.N.S. = European Oncology Nursing Society Ευρωπαϊκή Ογκολογική Νοσηλευτικός Εταιρεία W.H.O. = World Health Organization=Π.Ο.Υ. = Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας O.N.S. = Oncology Nursing Society- Αμερικανικός Σύνδεσμος Νοσηλευτών Πε.Σ.Υ. = Περιφερειακό Σύστημα Υγείας Ε.Σ.Δ.Υ. = Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Ε.Κ.Δ.Δ. = Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης Α.Σ.Π.Α.Ι.Τ.Ε. = Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής Τεχνολογικής Εκπαίδευσης Ε.Ν.Ε. = Ένωση Νοσηλευτών Ελλάδας Κ.ΕΚ.= Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης Τ.Ε.Ε.= Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια Μ.Τ.Ε.Ν.Σ.= Μέσες Τεχνικές Επαγγελματικές Νοσηλευτικές Σχολές Ι.Ε.Κ. = Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης Σ.Ε.Λ.Ε.Τ.Ε.= Σχολή Εκπαιδευτικών Λειτουργών Επαγγελματικής Τεχνικής Εκπαίδευσης Ε.Α.Π.= Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Ν.Π.Δ.Δ.= Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου Ν.Π.Ι.Δ.= Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου 4

5 Η Νοσηλευτική είναι ένα από τα δύσκολα επαγγέλματα. Η συμπόνια μπορεί να μας παρέχει το κίνητρο, αλλά η γνώση είναι το μόνο εφόδιο που έχουμε για να επιτελούμε την εργασία μας Μαίρη Άντλειντ Νάτινγκ 1925, Η πρώτη Καθηγήτρια Νοσηλευτικής στον κόσμο 5

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στα σύγχρονα Προγράμματα Σπουδών της Νοσηλευτικής στα Α.Τ.Ε.Ι. της χώρας, επιδιώκεται συστηματικά η αναβάθμιση του επιπέδου της παρεχόμενης προπτυχιακής εκπαίδευσης. Σε ό,τι αφορά τη Νοσηλευτική Ογκολογία φαίνεται πως είναι ένα παραγκωνισμένο μάθημα, λαμβάνοντας υπόψη ότι διδάσκεται ως ξεχωριστό γνωστικό αντικείμενο στο 7 ο εξάμηνο σπουδών για τρεις μόνον διδακτικές ώρες εβδομαδιαία, σύμφωνα με τους οδηγούς σπουδών των Α.Τ.Ε.Ι. Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Πάτρας, Ιωαννίνων και Κρήτης. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση των απόψεων των φοιτητών, καθώς και των αναγκών τους σχετικά με την εκπαίδευσή τους στην Νοσηλευτική Ογκολογία στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών τους. Συγκεκριμένα γίνεται αναφορά στη Νοσηλευτική στα πλαίσια των υπηρεσιών υγείας και ακολουθεί η ιστορική ανασκόπηση της Νοσηλευτικής καθώς και εξέταση της παρούσας εκπαίδευσης στην Νοσηλευτική Ογκολογία μέσα από τη διεθνή και ελληνική εμπειρία. Παρουσιάζεται κατόπιν η εμπειρική μελέτη, που πραγματοποιήθηκε με τη χρήση δομημένου ανώνυμου ερωτηματολογίου και συμπληρώθηκε από τους φοιτητές του Α.Τ.Ε.Ι. Πατρών του 7 ου εξαμήνου. Η ανάλυση των δεδομένων ανέδειξε ανεπάρκειες στην προπτυχιακή εκπαίδευση στην Νοσηλευτική Ογκολογία και προέβαλε τις ανάγκες των σπουδαστών. Αναλυτικά, στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζεται η ανάγκη πολιτικών για την άρση των ανισοτήτων στην υγεία και ο σημαντικός ρόλος της Νοσηλευτικής στην προάσπιση και προαγωγή της υγείας των πολιτών. Ιδιαίτερα δε μας ενδιαφέρει η Νοσηλευτική Ογκολογία, αλλά και η αξία και η σημασία της στις μέρες μας. 6

7 Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στην έννοια της Νοσηλευτικής και στην εξέλιξή της μέσα από το θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα. Επίσης υπάρχει εκτενής αναφορά για το τι ισχύει στην Νοσηλευτική εκπαίδευση στην Ελλάδα σήμερα. Το τρίτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στην εκπαίδευση στην Νοσηλευτική Ογκολογία και τι ισχύει σε προπτυχιακό επίπεδο, ενώ γίνεται αναφορά στην διεθνή αλλά και ελληνική εμπειρία. Το τέταρτο κεφάλαιο περιλαμβάνει την εμπειρική έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Α.Τ.Ε.Ι. Πατρών, την παρουσίαση των δεδομένων αλλά και τη συζήτηση για τα αποτελέσματα. Τέλος το πέμπτο κεφάλαιο αναφέρεται στα συμπεράσματα που αφορούν την προπτυχιακή εκπαίδευση στην Νοσηλευτική Ογκολογία. 7

8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η Νοσηλευτική είναι επιστήμη και τέχνη φροντίδας, σύνθεση γνώσεων, φιλοσοφίας, κλινικής εργασίας και διαπροσωπικής επικοινωνίας. Η άσκησή της απαιτεί γνώσεις, δεξιότητες και ένα σύστημα αξιών. Η Νοσηλευτική ως επιστήμη και επάγγελμα, παράλληλη με τις άλλες επιστήμες, δεν εξαιρείται των επιδράσεων και των τάσεων των εκπαιδευτικών αλλαγών. Αποτελεί κοινωνική δύναμη, η οποία αποβλέπει στο κοινωνικό σύνολο μεριμνώντας για την υγεία των πολιτών. Με την μοναδικότητα, την ουσιαστική προοπτική των υπηρεσιών της, τον προσανατολισμό της στις αξίες της ζωής μπορεί ως επιστημονικός κλάδος να δημιουργήσει τη διαφορά στα θέματα υγείας και κοινωνικής προσφοράς. Η Νοσηλευτική έχει μακροχρόνια ιστορία στη διαμόρφωση της πολιτικής της υγείας. Ως ενιαία μεγαλύτερη ομάδα παροχής υγειονομικής περίθαλψης, οι νοσηλευτές είναι σε ισχυρή θέση να επηρεάσουν το κοινό και την πολιτική υγείας σε όλα τα επίπεδα. Οι προσπάθειες που αφιερώνονται στην ενίσχυση και την παρουσία των νοσηλευτών στον πολιτικό χώρο μπορούν να διαμορφώσουν το σύστημα παράδοσης υγειονομικής περίθαλψης, καθώς επίσης και να δώσουν έμφαση στην αξία και τις συνεισφορές του επαγγέλματος της Νοσηλευτικής στην υγεία και στην ευημερία της κοινωνίας. Κάποτε λέχθηκε πως «νοσοκομείο χωρίς γιατρούς είναι νοσηλευτήριο αλλά νοσοκομείο χωρίς νοσηλεύτριες είναι ξενοδοχείο» (www.njccn.org). Ειδικότερα σε ό,τι αφορά στην Ογκολογική Νοσηλευτική, η προαγωγή, η υποστήριξη, η αναγνώριση και η προώθηση του ρόλου των νοσηλευτών στην άμεση περίθαλψη των ασθενών θα μπορούσαν να συμβάλουν στην περαιτέρω πρόοδο και εξέλιξη του συγκεκριμένου τομέα και οι νέοι νοσηλευτές να εξελιχθούν σε ειδικούς στον τομέα τους. Κρίνεται λοιπόν αναγκαίο, τα μέτρα που ενισχύουν την ανάπτυξη 8

9 αυτή, να περιλαμβάνουν την παροχή εξειδικευμένων συμβούλων στον κλινικό χώρο, τη δημιουργία προωθημένων κλινικών προγραμμάτων, την παροχή επιμορφωτικών προγραμμάτων και την καλλιέργεια της συνεργασίας με άλλες επιστήμες. Μέχρι σήμερα, η επαγγελματική άσκηση αναγνωρίζεται, εάν είναι σύμφωνη με τις ειδικές για τη Νοσηλευτική επαγγελματικές οδηγίες, που χρονολογούνται από το 1977 και ορίζουν τους κανόνες ελεύθερης διακίνησης των νοσηλευτών στις χώρες-μέλη, ανεξάρτητα από το επίπεδο εκπαίδευσης. Έτσι, αλλού οι νοσηλευτές σπουδάζουν στην ανώτατη εκπαίδευση (πανεπιστήμια ή τεχνολογικά ιδρύματα) και αλλού ακόμη σε επαγγελματικές σχολές μετα-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Κατά τον ίδιο τρόπο, υπάρχουν σοβαρές διαφοροποιήσεις ως προς τις ειδικότητες, αλλά και τις μεταπτυχιακές σπουδές. 9

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στον αιώνα της γνώσης και της τεχνολογικής έξαρσης ο καρκίνος αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου, την κυριότερη μετά τις καρδιαγγειακές παθήσεις (Ρηγάτος 2000). Η σημαντική αύξηση της συχνότητας ογκολογικών παθήσεων αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα, που επιφέρει ποικίλες ψυχολογικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις τόσο στους ασθενείς και τις οικογένειες τους όσο και στο Υγειονομικό Σύστημα της χώρας. Η Νοσηλευτική Ογκολογία, για πολλούς λόγους, είναι μια μοναδική ειδικότητα του επαγγέλματος. Πρώτα απ όλα οι εργασίες, που επιτελούν οι νοσηλευτές κατά την περίθαλψη των ογκολογικών ασθενών, εκτείνονται από την ενημέρωση σχετικά με την πρόληψη μέχρι την παροχή βοήθειας σε οικογένειες που πενθούν. Δεύτερον, η νοσηλεία καλύπτει όλες τις ηλικίες, από τα νεογνά μέχρι τους υπερήλικες. Τέλος, οι ευκαιρίες για πρακτική είναι απεριόριστες και περιορίζονται μόνον από τη δημιουργικότητα και το πνεύμα πρωτοβουλίας του συγκεκριμένου νοσηλευτή. Διάφοροι παράγοντες έχουν επηρεάσει τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στο ρόλο των νοσηλευτών στην Ογκολογία. Αν και δεν είναι πάντα εύκολες στην πραγματοποίηση ή στην αποδοχή, οι αλλαγές στην πρακτική είναι αναπόφευκτες και απαραίτητες. Η Νοσηλευτική Ογκολογία εξελίσσεται διαρκώς τα τελευταία χρόνια και άν δει κανείς την κατάσταση της πριν δέκα χρόνια, θα συνειδητοποιήσει πόσο η καθημερινή πρακτική έχει επηρεαστεί από αυτές τις προόδους. Οι νοσηλευτές στον τομέα του καρκίνου έχουν πετύχει πολλά, κι αυτό εν μέρει οφείλεται στο ότι πήραν την πρωτοβουλία να ελέγχουν και να επηρεάζουν ζητήματα που έχουν επίπτωση στην καθημερινή κλινική πράξη. Η πρόκληση είναι να συνεχίσουν να διευρύνουν το ρόλο 10

11 τους έτσι, ώστε να νιώθουν προσωπική και επαγγελματική ικανοποίηση καθώς αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τις ανάγκες των ασθενών τους. Στα σύγχρονα προγράμματα σπουδών των Νοσηλευτικών Σχολών της χώρας επιδιώκεται συστηματικά η αναβάθμιση του επιπέδου της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Στα Α.Τ.Ε.Ι. Πατρών αν και οι βασικές αρχές εκπαίδευσης στη Νοσηλευτική δε διαφέρουν από εκείνες των άλλων Α.Τ.Ε.Ι της χώρας, υπάρχουν εντούτοις πολλά ακόμη που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση του επιπέδου στο προπτυχιακό επίπεδο σπουδών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να καταγράψει τις ανάγκες εκπαίδευσης των σπουδαστών για το αντικείμενο της Νοσηλευτικής Ογκολογίας, κάτι που δεν έχει αξιολογηθεί ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Σε αντίθεση με άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, στην Ελλάδα δεν έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην αξιολόγηση και στις απόψεις των σπουδαστών Νοσηλευτικής για το πρόγραμμα των σπουδών τους, κάτι που ενδεχομένως έχει συνέπειες στην ολιστική φροντίδα των Ογκολογικών ασθενών, στον τρόπο προσέγγισης των ασθενών καθώς και στη διαμόρφωση μιας νέας στάσης των σπουδαστών προς τη νόσο. Γι αυτό αρχικά αφού εξετάστηκαν τα προγράμματα σπουδών στη Νοσηλευτική, των Α.Τ.Ε.Ι. Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Πάτρας, Ιωαννίνων και Κρήτης, διαπιστώθηκε πως σε ότι αφορά το μάθημα της Νοσηλευτικής Ογκολογίας δεν υπάρχει καμιά διαφοροποίηση, είναι δηλαδή προαιρετικό και σε όλα τα προγράμματα είναι 3 διδακτικές ώρες εβδομαδιαία. Στη συνέχεια και αφού ανασκοπήθηκαν δημοσιεύσεις και εργασίες, δημιουργήθηκε ένα ερωτηματολόγιο που απαρτιζόταν αρχικά από ερωτήσεις για τις απόψεις των φοιτητών Νοσηλευτικής για τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες στη Νοσηλευτική Ογκολογία, τη στάση τους απέναντι 11

12 στον καρκίνο, όπως επίσης και από ανοιχτές ερωτήσεις με τα σχόλια και τις προτάσεις τους. Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας, αναζητήσαμε απαντήσεις, μέσω του δομημένου ερωτηματολογίου, για τον τρόπο που διδάσκεται η Ογκολογική Νοσηλευτική στο Α.Τ.Ε.Ι. Πατρών, για το πρόγραμμα σπουδών αλλά και τη στάση των φοιτητών απέναντι στη νόσο. Γι αυτό πλησιάσαμε τους φοιτητές του 7ου εξαμήνου, που, με βάση τον οδηγό σπουδών του Α.Τ.Ε.Ι. Πατρών, μπορούσαν να επιλέξουν την Ογκολογική Νοσηλευτική στο εξάμηνό τους, εφόσον το επιθυμούσαν. Η προσεκτική μελέτη των δεδομένων αποκαλύπτει την επικρατούσα κατάσταση σε προπτυχιακό επίπεδο στη Νοσηλευτική Ογκολογία στο εν λόγω Α.Τ.Ε.Ι. Έτσι η εργασία απαρτίζεται από τη θεωρητική προσέγγιση που βασίζεται σε πηγές πληροφόρησης όπως βιβλιογραφικές αναφορές, δημοσιεύσεις, διαδίκτυο, θεσμικό πλαίσιο από νόμους υπουργικές αποφάσεις και προεδρικά διατάγματα, αλλά και την εμπειρική μελέτη που αναλύεται στο τέταρτο κεφάλαιο. 12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εισαγωγή Τα τελευταία χρόνια καταβάλλονται έντονες προσπάθειες για την προαγωγή της υγείας και την αντιμετώπιση των ασθενειών. Σε συνέδριο που έγινε υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (W.H.O.), το 1978, εκπρόσωποι από 134 χώρες και 67 οργανισμούς του Ο.Η.Ε. συμφώνησαν ότι υγεία δε σημαίνει απλώς να μην πάσχει κάποιος από ασθένειες. Υγεία, διακήρυξαν, είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, διανοητικής και κοινωνικής ευημερίας», και την αναγνώρισαν ως το «θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου» (www.who/int/health 2001). Σε αυτό το κεφάλαιο θα αναλύσουμε την έννοια της υγείας και των πολιτικών που συνδέονται με αυτήν. Θα δούμε το σημαντικό ρόλο της Νοσηλευτικής στην παροχή της φροντίδας υγείας, ιδίως στον ευαίσθητο τομέα της Ογκολογίας. Επίσης, θα εξηγήσουμε πώς η Νοσηλευτική Ογκολογία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ογκολογικών ασθενών και στην καλύτερη αντιμετώπιση της νόσου. Τέλος, θα θέσουμε τα εύλογα ερωτήματα που δημιουργούνται και σχετίζονται με τις εκπαιδευτικές ανάγκες των σπουδαστών Νοσηλευτικής στο αντικείμενο της Νοσηλευτικής Ογκολογίας. Υγεία και Πολιτική της Υγείας Ο ορισμός της «υγείας» εξαρτάται από τον τρόπο θεώρησης του ζωντανού οργανισμού και της σχέσης του με το περιβάλλον. Η θεώρηση αυτή διαφέρει από πολιτισμό σε πολιτισμό και μεταβάλλεται με το πέρασμα του χρόνου. Η υγεία δεν αποτελεί μόνο υγειονομικό φαινόμενο. Είναι έννοια πολυδιάστατη, που την 13

14 επηρεάζουν πλήθος παραγόντων, με αποτέλεσμα η ανάλυσή της να απαιτεί διεπιστημονική διερεύνηση. Η υγεία ενός πληθυσμού, ή μιας κοινωνικής ομάδας, ή κάθε ατόμου δεν επηρεάζεται αποκλειστικά από την προσφορά υγειονομικών υπηρεσιών, αλλά και από οικονομικούς, κοινωνικούς, βιολογικούς, πολιτιστικούς, πολιτικούς και άλλους παράγοντες. Αποτελεί διεθνή παραδοχή ότι οι υπηρεσίες παροχής ιατρονοσηλευτικής περίθαλψης είναι αναπόσπαστο τμήμα των υπηρεσιών υγείας, αλλά όχι το σύνολό τους. Η ύπαρξη συστήματος υπηρεσιών υγείας αποτελεί βασικό συντελεστή για την κοινωνική οργάνωση και την ποιότητα ζωής. Είναι κοινά αποδεκτό πως η αρρώστια δεν είναι αποκλειστικά βιολογικό φαινόμενο, αλλά έχει ευρύτερα κοινωνική αναφορά (www.who/int/health 2001). Η έλλειψη υγείας, δεν αντιμετωπίζεται μόνο με πολυδάπανες νοσοκομειακές εγκαταστάσεις, αλλά κυρίως με την αρμονική συμβίωση του ατόμου με το οικολογικό και κοινωνικό περιβάλλον. Έρευνες σε 16 ευρωπαϊκές χώρες, έδειξαν ότι σε υψηλό και ανεπτυγμένο σύστημα περίθαλψης, υπάρχουν και σχετικά υψηλοί δείκτες θνησιμότητας (www.who.int/health-services). Η οικονομική ανάπτυξη, η οικολογική καταστροφή, η αλλαγή τρόπου ζωής, η απομάκρυνση από «υγιεινές συμπεριφορές», η υπερκατανάλωση, η τυποποίηση, η κατάχρηση χημικών προϊόντων, η διαφοροποίηση προσδοκιών, η αναποτελεσματικότητα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αποτέλεσαν αιτίες για επιστημονικό προβληματισμό και διερεύνηση μέτρων για την ανάπτυξη αποτελεσματικών δραστηριοτήτων με στόχο την εξασφάλιση ποιότητας ζωής (www.who.int/health-services). Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (Π.Ο.Υ.), υιοθετώντας την κοινωνική διάσταση της έννοιας της υγείας, την χαρακτηρίζει θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και, αναδεικνύοντας τις ανισότητες παροχής και στάθμης των υπηρεσιών υγείας, επεσήμανε από το 1978 ( health-services-delivery) τη σπουδαιότητα 14

15 για την επιτυχία, τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων υγείας. Κάλεσε μάλιστα τις κυβερνήσεις να αναπτύξουν τις απαραίτητες πολιτικές, ώστε το 2000 να εξασφαλιστεί ικανοποιητικό επίπεδο υγείας για όλους τους λαούς (www.who/int/health 2001). Η πολιτική της υγείας επηρεάζει τις αποφάσεις για την υγεία μιας κοινωνίας και επηρεάζεται από παράγοντες, όπως είναι τα οικονομικά, τα κοινωνικά ζητήματα, η έρευνα, η τεχνολογία και η κατάσταση του συνόλου των πολιτών. Η αναγκαιότητα ορθολογικής κατανομής των υγειονομικών πόρων και η αναζήτηση της αποτελεσματικότερης και αποδοτικότερης επιλογής αποτελούν τις σύγχρονες προκλήσεις των συστημάτων υγείας, τις οποίες καλείται να αντιμετωπίσει η διεθνής κοινότητα. Επιπροσθέτως, το ενδιαφέρον των προμηθευτών και των χρηστών των υπηρεσιών υγείας, επικεντρώνεται προς τα πλέον σύγχρονα και δαπανηρά μέσα, τα οποία διαθέτει η νέα βιοϊατρική και φαρμακευτική τεχνολογία. Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις και οι ασφαλιστικοί φορείς αντιμετωπίζουν καθημερινά τις αυξημένες προσδοκίες των πολιτών, τις οποίες οφείλουν να καλύψουν και κοινωνικά αιτήματα, στα οποία καλούνται να ανταποκριθούν (Κυριόπουλος, 1996). Ο εννοιολογικός προσδιορισμός και, ακόμη περισσότερο, η μέτρηση της υγείας συνιστούν διαδικασίες, οι οποίες απαιτούν σύνθετη προσέγγιση. Επίσης, η φροντίδα της υγείας (health care) δεν ταυτίζεται μεμονωμένα με την υγεία, δεδομένου ότι η υγεία είναι ο στόχος, ενώ η φροντίδα της υγείας, το μέσο. Η φροντίδα της υγείας χρησιμοποιείται για τη διατήρηση ή βελτίωση του επιπέδου υγείας. Η διεθνής κοινότητα δίνει ιδιαίτερη σημασία στην προάσπιση των «κοινωνικών» δικαιωμάτων του ατόμου στο πλαίσιο κάθε αναπτυξιακής δράσης. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, η φροντίδα για την υγεία διέπεται από τρεις βασικές θεμελιώδεις αρχές: την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των παρεχομένων υπηρεσιών υγείας και 15

16 την ισότητα των πολιτών στη δυνατότητα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας. Η αποτελεσματικότητα μιας παρέμβασης αντανακλά το βαθμό επιτυχίας των επιθυμητών αποτελεσμάτων. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον (Cochrane,1972), αποτελεσματική θεραπευτική παρέμβαση είναι εκείνη, η οποία μεταβάλλει τη φυσική ιστορία της νόσου προς το καλύτερο. Η έννοια της αποδοτικότητας στις υπηρεσίες υγείας μπορεί να εκφράζει την αύξηση της αποτελεσματικότητας μιας παρέμβασης, δεσμεύοντας δεδομένους πόρους, ή να αποτυπώνει την εξασφάλιση της προσδοκώμενης αποτελεσματικότητας μιας δράσης με το μικρότερο δυνατό κόστος. Σύμφωνα με την Margaret Whitehead (1985), ισότητα στις υπηρεσίες υγείας είναι η δημιουργία ίσων ευκαιριών στην υγεία και η άμβλυνση των εκάστοτε διαφοροποιήσεων. Οι πολιτικές για την άρση των ανισοτήτων στην υγεία, αποσκοπούν στην ανακατανομή των πόρων, με σκοπό την επίτευξη του βέλτιστου ποιοτικά και ποσοτικά αποτελέσματος. Σε αυτή την άρση των ανισοτήτων στην υγεία σημαντικό ρόλο μεταξύ των άλλων εμπλεκομένων παίζουν και οι νοσηλευτές και μάλιστα ουσιαστικό για την προάσπιση και προαγωγή της υγείας των πολιτών. Ποιος είναι ο ρόλος λοιπόν των νοσηλευτών στην υγεία; 16

17 Υγεία και Νοσηλευτική Η προάσπιση και προαγωγή της υγείας απαιτεί την τροποποίηση μιας συμπεριφοράς και τη διαμόρφωση νέων στάσεων. Η αλλαγή αυτή προϋποθέτει την κατανόηση του ρόλου που παίζουν ψυχολογικοί, κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες και της επίδρασης που ασκούν αυτοί πάνω στη συμπεριφορά. Βέβαια, εδώ εισέρχεται η σχέση ασθενούς και προσωπικού υγείας. Η συνεργασία αυτή αποβλέπει στη βαθύτερη κατανόηση των οργανικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων, που συνέβαλαν στην ανάπτυξη της ασθένειας και επηρεάζουν την πρόγνωση. Η θεραπευτική παρέμβαση γίνεται σε πολλά επίπεδα από διεπιστημονική ομάδα επαγγελματιών υγείας, που απευθύνεται τόσο στον άρρωστο, όσο και στο άμεσο ή ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο εμφανίζεται η ασθένεια. Η σχέση που το προσωπικό υγείας διαμορφώνει με τον άρρωστο, την οικογένεια και την κοινότητα είναι αμφίδρομη και ο ρόλος του Νοσηλευτικού προσωπικού σε αυτή τη σχέση είναι καθοριστικός. Επισημαίνεται σχετικά: «Οι νοσηλευτές, οι οποίοι διαδραματίζουν βασικό ρόλο στον τομέα της υγείας, μπορούν από τη μοναδική θέση που κατέχουν να συμβάλουν αποφασιστικά στην υγεία του πλανήτη Εφόσον μάλιστα στα περισσότερα εθνικά συστήματα υγείας, αντιπροσωπεύουν μια ισχυρή δύναμη για την πραγματοποίηση των απαραίτητων αλλαγών προκειμένου να υπάρξει Υγεία για Όλους στον 21 ο αιώνα.». (Δρ Γκρο Χάρλεμ Μπρούντλαντ, Γενική Διευθύντρια της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας,1999). Ο νοσηλευτής καλείται σήμερα να αντιμετωπίσει τα προβλήματα στο χώρο της υγείας. Καλείται να σχεδιάζει, να προγραμματίζει και να εφαρμόζει την νοσηλευτική διεργασία. Αυτό σημαίνει πως ο νοσηλευτής παύει να εργάζεται πρακτικά, αλλά ασκεί την επιστήμη του με κόπο και μόχθο, ασχολούμενος με τον άνθρωπο σε όλες τις διαστάσεις της βιοψυχοκοινωνικής του οντότητας. Η Νοσηλευτική έχει το προνόμιο να συνδυάζει την τέχνη με την επιστήμη, που μπορεί ακόμα να θεωρηθεί ως «πτυχή της εφαρμοσμένης επιστήμης» (Λανάρα, 1995). Είναι 17

18 λοιπόν επιτακτική ανάγκη οι σημερινοί νοσηλευτές να διευρύνουν την ακτίνα δράσης τους, η οποία θα πραγματωθεί πλην του συστήματος αξιών που έχει ο καθένας- με την εκπαίδευση και με τη γνώση άλλων επιστημών π.χ. Βιολογίας, Ψυχολογίας και Κοινωνιολογίας ( Ραγιά, 1995). Η εκπαίδευση στον τομέα της υγείας είναι κομβικής σημασίας καθώς, μέσω αυτής, επιτυγχάνεται το μέγιστο όφελος από την αρχική επένδυση του κράτους, που πραγματοποιείται με την προπτυχιακή εκπαίδευση. Πολύ περισσότερο σήμερα με την έκρηξη της τεχνολογικής προόδου και της πληροφορικής, όπου διευρύνονται οι δυνατότητες, επιταχύνονται οι διαδικασίες και πολλά εξαρτώνται κυρίως από το επίπεδο των λειτουργών υγείας. Το επίπεδο εξαρτάται από τη βασική εκπαίδευση, την εξειδίκευση, την κατάρτιση και τη συνεχή δια βίου εκπαίδευση. Αυτό σημαίνει πως η ποιότητα των υπηρεσιών υγείας εξαρτάται από την εκπαίδευση των λειτουργών της και απαιτείται επανεκτίμηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των φοιτητών και των εργαζομένων και συνεχής επιμόρφωση. Όσο, εξάλλου, αυξάνεται η απαίτηση για παροχή ποιότητας νοσηλευτικής φροντίδας τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για επιστημονική τεκμηρίωση και συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Άλλωστε, οι νέες γνώσεις και οι επιδημίες από μεταλλαγμένους ιούς, όπως της άτυπης πνευμονίας (SARS) ή της γρίπης των πουλερικών, αλλά και πάμπολλες άλλες συνθήκες και καταστάσεις, απαιτούν από τους νοσηλευτές συνεχιζόμενη ενημέρωση, αλλά και τεχνική εφαρμογή της γνώσης στο δύσκολο νοσοκομειακό εργασιακό χώρο (Λανάρα, 1999). Η εκπαίδευση είναι το μέσον, με το οποίο επιτυγχάνονται βασικοί στόχοι της διδασκαλίας, όπως είναι η ανάπτυξη ανώτερων ηθικών, κοινωνικών και πνευματικών αξιών. Μπορεί ακόμα να ορισθεί ως η διαδικασία απόκτησης γνώσης και ανάπτυξης ικανοτήτων λογικής και κρίσης (Duffy, 1995). Ιδιαίτερα η εκπαίδευση στην Ογκολογία αποτελεί πρόκληση, 18

19 εφόσον η νόσος είναι πολυπαραγοντική και απαιτεί ευρύ φάσμα επιστημονικής κατάρτισης. Επισημαίνεται εδώ ότι ο καρκίνος είναι η διαδικασία που περιγράφει την ανώμαλη, μη φυσιολογική ανάπτυξη και πολλαπλασιασμό των κυττάρων ενός οργανικού συστήματος του ανθρωπίνου οργανισμού. Έτσι, λοιπόν, ο καρκίνος είναι μια αθροιστική διαδικασία που συνδέεται με βασικά ερωτήματα όπως: 1. ΠΟΙΟΣ ΕΙΣΑΙ (γενετικό υλικό) 2. ΠΩΣ ΖΕΙΣ (συνήθειες, διατροφή, κάπνισμα) 3. ΠΟΥ ΖΕΙΣ (περιβαλλοντική και επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες) Για την αντιμετώπιση ιδιαίτερα αυτής της νόσου χρειάζεται συμπόρευση πολλών και διαφορετικών ειδικοτήτων, μεταξύ αυτών και της Νοσηλευτικής Ογκολογίας. 19

20 Η Νοσηλευτική Ογκολογία Στις αρχές του 20 ου αιώνα, μια παλιά ασθένεια, που είχε ανεβρεθεί σε δεινόσαυρους και σε σκελετούς προϊστορικών ανθρώπων, περιγράφηκε σε αιγυπτιακούς παπύρους και ονομάστηκε «καρκίνος» από τους αρχαίους Έλληνες (Γιαννοπούλου, 1995). Οι αναφορές, με διάφορες εντοπίσεις στον άνθρωπο, προέρχονταν από πολλές περιοχές και γι αυτό κρίθηκε αναγκαία η διεθνής ιατρική κινητοποίηση για την καταπολέμηση της νόσου, αλλά το άγνωστο της αιτιολογίας και οι δυσκολίες των θεραπευτικών εφαρμογών δεν παρουσίαζαν ενδιαφέρον ειδίκευσης ή συμμετοχής σε τέτοιες παρουσιάσεις. Κατά τη διάρκεια του20ου αιώνα σημειώθηκε πιο συστηματική μελέτη κατανόησης και αντιμετώπισης του καρκίνου (Γιαννοπούλου, ό.π). Στη σύγχρονη εποχή, ο καρκίνος αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου, την κυριότερη μετά τις καρδιαγγειακές παθήσεις, τόσο στις χώρες της Ευρώπης όσο και της Αμερικής (Ρηγάτος, 2000). Στην Ελλάδα, αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου και υπολογίζεται ότι ένας στους τρεις πολίτες θα εμφανίσει κάποια μορφή της νόσου κατά τη διάρκεια της ζωής του ( Ρηγάτος, ό.π). Η σημαντική αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης νεοπλασματικών παθήσεων αποτελεί σοβαρό πρόβλημα, που επιφέρει ποικίλες ψυχολογικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις τόσο στους ασθενείς και τις οικογένειες τους όσο και στο Υγειονομικό Σύστημα της χώρας (Καρόκης, 2000). Είναι μάλιστα ένα νόσημα, για το οποίο η συνεργασία των ειδικών αποτελεί προϋπόθεση για την ορθή και έγκαιρη διάγνωση, ακόμα δε περισσότερο για τη θεραπευτική αντιμετώπιση (Καρόκης, ό.π). Για να αντιμετωπιστεί η απειλή της νεοπλασίας απαιτείται συμπόρευση, έρευνα, κλινική εφαρμογή και μελέτη. Όταν με θεραπευτικούς συνδυασμούς απαιτείται να προσδώσεις στη ζωή ενός ατόμου ποιότητα, παράταση και αξιοπρέπεια, 20

21 τότε το συναίσθημα, η λογική, η επιστημονική κατάρτιση και η κλινική εμπειρία σχετίζονται άμεσα. Οι επαγγελματίες υγείας αντιμετωπίζουν σήμερα οριακές και ακραίες καταστάσεις και βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με πλήθος ηθικών διλημμάτων ( Γιαννοπούλου, 1995). Οι αλματώδεις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, που χαρακτηρίζουν την εποχή μας, έκαναν πολύ ουσιαστικό το ρόλο που διαδραματίζει η Νοσηλευτική. Με την ολοκλήρωση των σπουδών τους οι πτυχιούχοι νοσηλευτές είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν και να συμβάλουν στην επίλυση προβλημάτων υγείας, καθώς αποκτούν ειδικές επιστημονικές γνώσεις σε όλο το φάσμα της νοσηλευτικής φροντίδας, ως πολυδύναμοι νοσηλευτές γενικών γνώσεων (Martochio, 1987). Οι σημαντικότερες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της μετανάστευσης, της αύξησης προσωπικού, της δίκαιης πρόσβασης στις υπηρεσίες και της παραγωγής της καλύτερης χρήσης των επαγγελματικών δεξιοτήτων δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά χωρίς την ισχυρή συμμετοχή της Νοσηλευτικής (www.who.int/health). Οι σύγχρονοι νοσηλευτές παίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή της φροντίδας υγείας. Η καθημερινή νοσηλευτική πράξη έχει ανάγκη ενός βάρους γνώσεων, το οποίο πρέπει να αναπτυχθεί ταχέως, όσο το νοσηλευτικό επάγγελμα θα συνεχίζει να εξελίσσεται. Σύγχρονες εξελίξεις, αρχές και απόψεις επί της υγείας και των νόσων συνδέονται με τις διαφορές των γνώσεων των ατόμων, διαφορετικές καταστάσεις και περιβαλλοντικές επιδράσεις, απαιτούν να υπάρχει η δυνατότητα της ενημέρωσης. Αν και ο ρόλος του νοσηλευτή έχει επεκταθεί τελευταίως, το υγιεινό περιβάλλον είναι σε συνεχή αγώνα με το μεταβαλλόμενο κόσμο και με τους οικονομικούς πόρους. Η γνώση των αλλαγών αυτών, συνεπάγεται τη μεγαλύτερη υπευθυνότητα κατά την εκτέλεση του νοσηλευτικού έργου (Gettrust Brabec, 2000). 21

22 Ο ρόλος των νοσηλευτών στην Ογκολογία είναι πολυδιάστατος. Αξιολογούν και προγραμματίζουν τη φροντίδα για να εξετάσουν το ευρύ φάσμα των αναγκών για εκείνους που βρίσκονται αντιμέτωποι με τον καρκίνο. Συμμετέχουν στις προσπάθειες, που στρέφονται στην πρόληψη της νόσου και έχουν κεντρικό ρόλο στον υπό εξέλιξη τομέα της κλινικής γενετικής για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση της νόσου. Από τη διάγνωση μέχρι και το τέλος της ζωής, οι νοσηλευτές διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ασθενών, καθώς είναι σε μοναδική θέση να επηρεάσουν θετικά τη φυσιολογική και ψυχολογική κατάσταση των ασθενών, συμβάλλοντας στην καλύτερη αντιμετώπιση της νόσου. Οι νοσηλευτές Ογκολογίας αναλαμβάνουν πολλές πρωτοβουλίες και καλύπτουν προβλήματα όπως, είναι ο πόνος, η κόπωση, η σεξουαλικότητα, η γονιμότητα, κ.α. Καλύπτουν, επίσης, τις ανάγκες εκπαίδευσης σε ασθενείς, συγγενείς αλλά και στο νοσηλευτικό προσωπικό (Γιαννοπούλου, 1995). Οι ψυχολογικές δυσλειτουργίες, όπως είναι ο φόβος, η ανησυχία, η κατάθλιψη και η αβεβαιότητα, έχουν εξεταστεί μέσω των προτύπων εκπαίδευσης της Νοσηλευτικής Ογκολογίας, της παρέμβασης, αλλά και ερευνητικών προγραμμάτων ( Ρηγάτος, 2000). Το νοσηλευτικό προσωπικό αξιολογεί τα συμπτώματα, προσφέρει τη φροντίδα και την εκπαίδευση, ενώ συμμετέχει στο συντονισμό των διεπιστημονικών υπηρεσιών και στην αποκατάσταση του ασθενούς. Ενώ φροντίζουν για τη φαρμακευτική αγωγή των ασθενών, οι νοσηλευτές ενδιαφέρονται και για την ποιότητα της ζωής τους. Ποιότητα ζωής: Μέχρι πρόσφατα, η συντριπτική πλειοψηφία της ερευνητικής δραστηριότητας στην Κλινική Ογκολογία είχε εστιαστεί στις βιοϊατρικές παραμέτρους της νόσου, με κύριο στόχο την αύξηση του χρόνου επιβίωσης των ασθενών και των ποσοστών ανταπόκρισης της νόσου ( Payne,1992). Για παράδειγμα, 22

23 σε πρόσφατη ανασκόπηση σε τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν από το 1980 έως το 1997, μόνο το 4.1% από αυτές αξιολόγησαν την παράμετρο ποιότητα ζωής (Guex, 1994). Αξιοσημείωτη, ωστόσο, είναι η προοδευτική αύξηση του ποσοστού των μελετών που συνεκτίμησαν την ποιότητα ζωής, από 1.5% το 1980 σε 8.2% το 1997, καταδεικνύοντας τη συνεχώς μεγαλύτερη ευαισθησία του ιατρονοσηλευτικού κόσμου στη διερεύνηση των ψυχοκοινωνικών διαστάσεων της νόσου (Sanders, 1998). Αυτή η αλλαγή στις αντιλήψεις υπαγορεύτηκε από τρεις λόγους. Πρώτον, η διαπίστωση ότι, παρά τις εντυπωσιακές προόδους που έχουν συντελεσθεί στη θεραπευτική αντιμετώπιση και στους δείκτες επιβίωσης πολλών νεοπλασματικών παθήσεων, η ίδια η νόσος και οι υπάρχουσες θεραπευτικές προσεγγίσεις συχνά προκαλούν δυσμενείς επιπτώσεις στην ψυχοσωματική και κοινωνική λειτουργικότητα των ασθενών (Οικονόμου, Καλόφωνος, 2003). Κρίθηκε λοιπόν αναγκαία η απάντηση του ερωτήματος σε ποιο βαθμό αντισταθμίζονται οι δυσμενείς επιπτώσεις από το θεραπευτικό αποτέλεσμα, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που δεν αναμένεται ανταπόκριση της νόσου στη θεραπεία, ή αξιόλογη βελτίωση στην επιβίωση, δεδομένου ότι αρκετά συχνά ο στόχος της αντινεοπλασματικής θεραπείας δεν είναι η ίαση, αλλά η βελτίωση της επιβίωσης και η ανακούφιση των συμπτωμάτων ( Mousas, 2003). Δεύτερον, η διαπίστωση ότι οι ασθενείς που παρουσιάζουν χαμηλή ποιότητα ζωής έχουν πολλές πιθανότητες να αρνηθούν να ολοκληρώσουν τη θεραπεία τους, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου οι προοπτικές είναι θετικές. Τρίτον, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ποιότητα ζωής του ασθενούς, ιδιαίτερα πριν την έναρξη της χημειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας, θεραπευτικές μέθοδοι που ακολουθούνται για την αντιμετώπιση της νόσου, συσχετίζεται με την επιβίωση ή και 23

24 αποτελεί σημαντικό προγνωστικό παράγοντα αυτής σε ασθενείς με νεοπλάσματα μαστού, πνεύμονα, γαστρεντερικού, μελάνωμα και σε ασθενείς με διάφορα νεοπλάσματα προχωρημένου σταδίου. Ο στόχος σήμερα δεν είναι η παράταση με κάθε κόστος της επιβίωσης, αλλά η ολιστική φροντίδα του ασθενούς σε όλες τις φάσεις της νόσου, η διατήρηση ικανοποιητικού επιπέδου ποιότητας ζωής και η ενεργοποίηση των βιολογικών και των ψυχοκοινωνικών του δυναμικών, τα οποία, παράλληλα με τις σύγχρονες θεραπείες μπορούν να αποτελέσουν ισχυρά όπλα στην αντιμετώπιση του καρκίνου ( Οικονόμου, Καλόφωνος, ό.π). Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως το ζήτημα της ποιότητας ζωής είναι σύνθετο και πολυπαραγοντικό, περιλαμβάνει δε κοινωνικές, πολιτισμικές και θρησκευτικές διαστάσεις, που δυσχεραίνουν την ομόφωνη αποδοχή ενός κοινού ορισμού. Κατά μία γενική παραδοχή, θα μπορούσε να αναφέρεται στο βαθμό ευεξίας και ικανοποίησης που βιώνει ο ασθενής σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο και σε τομείς της ζωής του που θεωρεί σημαντικούς και που επηρεάζονται από την ασθένεια ή τη θεραπεία της (Οικονόμου, Καλόφωνος, 2003). Η υποκειμενικότητα και η μεταβλητότητα της έννοιας καλύπτει πέντε ευρείς παραμέτρους: Σωματική κατάσταση Λειτουργική ικανότητα Ψυχολογική λειτουργικότητα Ποιότητα Ζωής Γνωσιακή λειτουργικότητα Κοινωνική λειτουργικότητα Πνευματικότητα 24

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Μ. Μπουρουτζόγλου Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Μαιευτικής Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Μαιευτική στη σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Παναγιώτης Μπαμίδης Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Πληροφορικής Ιατρικής Εκπαίδευσης Τριπλή αποστολή και ποικιλομορφία στην Ι.Σ.Α.Π.Θ. Εκπαίδευση Έρευνα Προσφορά φροντίδας υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επαναληπτικής Εξεταστικής Μαθημάτων Σεπτεμβρίου Ακαδημαϊκού Έτους 2014-2015

Πρόγραμμα Επαναληπτικής Εξεταστικής Μαθημάτων Σεπτεμβρίου Ακαδημαϊκού Έτους 2014-2015 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ 11:00 13:00 ΑΜΦ, ΝΚ1 *Βιολογία του Κυττάρου Βιοχημεία ΙΙ *Βιολογία Βιοχημεία ΙΙ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ 13:00 15:00 ΕΞΕΤΑΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΒΑΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ *Βιολογία του Κυττάρου Βιοχημεία ΙΙ *Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

653 Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης (Ηράκλειο)

653 Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης (Ηράκλειο) 653 Νοσηλευτικής ΤΕΙ Κρήτης (Ηράκλειο) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η ανάδειξη στελεχών ικανών να ασχοληθούν με τον σχεδιασμό, την εποπτεία, τον έλεγχο παροχής νοσηλευτικών υπηρεσιών σε δημόσιους και

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit

Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Distance Education Unit Μονάδα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Distance Education Unit Δημόσια Υγεία (18 ΜΗΝΕΣ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚO) Περιγραφή Στόχος του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών Δημόσια Υγεία είναι να δώσει στους φοιτητές την ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παρουσίαση: ρ Μαρία Λαβδανίτη Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Νοσηλευτικής Ορισμός της Νοσηλευτικής Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική

Διαβάστε περισσότερα

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΙΩΝ CYPRUS NURSES AND MIDWIVES ASSOCIATION Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 Κανονισμοί δυνάμει της παραγράφου (στ) του άρθρου 22 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 3330 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Οι πτυχιούχοι του Τμήματος κατέχουν τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις και δεξιότητες στην εφαρμογή μεθόδων που τους δίνουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα

Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα Δομή Το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα διαρθρώνεται σε τρεις διαδοχικές βαθμίδες: την Πρωτοβάθμια, τη Δευτεροβάθμια και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Η Εκπαίδευση στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξεταστικής Μαθημάτων Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού Έτους 2014-2015

Πρόγραμμα Εξεταστικής Μαθημάτων Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού Έτους 2014-2015 Πρόγραμμα Εξεταστικής Μαθημάτων Εαρινού Εξαμήνου Ακαδημαϊκού Έτους 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ 8-6-2015 ΤΡΙΤΗ 9-6-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ 10-6-2015 ΠΕΜΠΤΗ 11-6-2015 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12-6-2015 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ (Β ΕΞΑΜ) 11:00-13:00 ΑΜΦ, ΝΚ1

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Διακήρυξη της Πράγας: Προτρέποντας τις Κυβερνήσεις για την ανακούφιση του «υποφέρειν» και την αναγνώριση της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως ανθρώπινο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Σχολή Επιστημών Ανθρώπινης Κίνησης και Ποιότητας Ζωής Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Σχολή Επιστημών Ανθρώπινης Κίνησης και Ποιότητας Ζωής Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Σχολή Επιστημών Ανθρώπινης Κίνησης και Ποιότητας Ζωής Τμήμα Νοσηλευτικής Ποιοί είμαστε. Η Σχολή Ανθρώπινης Κίνησης και Ποιότητας Ζωής του Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Τμήμα Ψυχολογίας Α.Π.Θ. Χριστίνα Αθανασιάδου, λέκτορας

Το Τμήμα Ψυχολογίας Α.Π.Θ. Χριστίνα Αθανασιάδου, λέκτορας Το Τμήμα Ψυχολογίας Α.Π.Θ. Χριστίνα Αθανασιάδου, λέκτορας Σημαντικά στοιχεία Το μεγαλύτερο ποσοστό των ψυχολόγων αυτοαπασχολείται. Οι ευκαιρίες απασχόλησης για όσους/ες δεν έχουν μεταπτυχιακή εξειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες,

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, διέπεται από τις αρχές του προτύπου Beveridge. «το κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ) ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ Αυτό το παράρτημα διπλώματος ακολουθεί το υπόδειγμα που ανέπτυξε η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C., ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. Λ. ΣΤΟ Π.Γ.Ν.Λ. ΧΑΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Τ.Ε. Ειδική Χειρουργική Νοσηλεύτρια - Μ.Sc, Υπεύθυνη Τοµέα Εκπαίδευσης Ν.Υ. - Π.Γ.Ν.Λ., Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Διαβάστε περισσότερα

301 Ιατρικής Ιωαννίνων

301 Ιατρικής Ιωαννίνων 301 Ιατρικής Ιωαννίνων Σκοπός Αποστολή του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να ασχολούνται με την εφαρμογή μεθόδων για την πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των ασθενειών του ανθρώπου. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμια με Κλάδους Διατροφολογίας Διαιτολογίας

Πανεπιστήμια με Κλάδους Διατροφολογίας Διαιτολογίας Πανεπιστήμια με Κλάδους Διατροφολογίας Διαιτολογίας Ερευνητική Εργασία B 3 2 ο Γενικό Λύκειο Θεσσαλονίκης Εμμανουέλλα Στρογγύλη-Τσιότσου Λάζαρος Τράικος Ελένη Φαρμάκη Η Διαιτολογία Η Διαιτολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ : 23 Νοεμβρίου Φεβρουαρίου 2011

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ : 23 Νοεμβρίου Φεβρουαρίου 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟKOINΩΝΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ.ΕΤΟΥΣ 2014-15

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ.ΕΤΟΥΣ 2014-15 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ.ΕΤΟΥΣ 2014-15 Α ΕΤΟΣ Εξάμηνο Α 1. ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 2. ΙΑΤΡΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 3. ΙΑΤΡΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 4. ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ Ι 5. ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ Ι 6. ΙΑΤΡΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ 7. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ως εκπαιδευτικό Ίδρυμα προϋποθέτει:

Ως εκπαιδευτικό Ίδρυμα προϋποθέτει: Ο ρόλος της ΜΟΔΙΠ χθες, σήμερα, αύριο ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ Ως εκπαιδευτικό Ίδρυμα προϋποθέτει: Την ενσωμάτωση και την παρακολούθηση των στοιχείων εκείνων που συμβάλλουν στην καλλιέργεια της «παιδείας» του ατόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών ακαδημαϊκού έτους 2013-2014

Πρόγραμμα Σπουδών ακαδημαϊκού έτους 2013-2014 Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πρόγραμμα Σπουδών ακαδημαϊκού έτους 2013-2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ Ιατρικά Μαθηματικά Βιοστατιστική Ιστορία της Ιατρικής Χημεία Ιστολογία Ι Εμβρυολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Στρατηγική

Η Ερευνητική Στρατηγική Η Ερευνητική Στρατηγική Ο τομέας της Υγείας Η σύγχρονη έρευνα στον τομέα της υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σκοπεύει να εξασφαλίσει την πρόσβαση όσων ζουν στα κράτημέλη σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ Ε.Ε.

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ Ε.Ε. ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ Ε.Ε. Τα Κράτη μέλη της Ε.Ε. και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενίσχυσαν τη συνεργασία τους το 2009 με το Στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Ομιλία Δρ. Τάσου Μενελάου με θέμα: Προγράμματα Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΣΕΕΚ) του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, αγαπητοί σπουδαστές, με ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Δρ Πέτρος Κολοβός Ειδικό Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Η Συμμετοχή στη Φροντίδα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Η Β Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών από το ακαδημαϊκό έτος λειτουργεί το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (Π.Μ.Σ.

Η Β Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών από το ακαδημαϊκό έτος λειτουργεί το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (Π.Μ.Σ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Η Β Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών από το ακαδημαϊκό έτος 2007-2008 λειτουργεί το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (Π.Μ.Σ.) "Έρευνα Στην Γυναικεία

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2015-16

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2015-16 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2015-16 Α ΕΤΟΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ Φρ.-Εργ. Δ.Μ Σ.Β ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ι 3 3 2 2 6 2 Βασικών Ιατρικών Επιστημών Ι 7 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ι 3 3 2 2 6 2 Βασικών Ιατρικών Επιστημών Ι 7 ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ.

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ. ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ταχ. Δ/νση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : 101 87 Πληροφορίες : Κ. Βουρλιώτου Αθ. Λύτρα Αικ. Δαμίγου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Mέτρο 2.5: Εναλλακτικές μορφές δια βίου εκπαίδευσης Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Στις αποφάσεις και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της Λισσαβόνας, η υιοθέτηση μιας στρατηγικής για τη Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η Μεθοδολογία της Έρευνας (research methodology) είναι η επιστήμη που αφορά τη μεθοδολογία πραγματοποίησης μελετών με συστηματικό, επιστημονικό και λογικό τρόπο, με σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα λειτουργίας των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας στο Δημόσιο Νοσοκομείο. Η σημερινή κατάσταση.

Ζητήματα λειτουργίας των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας στο Δημόσιο Νοσοκομείο. Η σημερινή κατάσταση. Ζητήματα λειτουργίας των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας στο Δημόσιο Νοσοκομείο. Η σημερινή κατάσταση. Περικλής Τζιάρας, Κοινωνικός Λειτουργός Γ.Ν.Ελευσίνας "Θριάσιο", Μέλος ΔΣ ΣΚΛΕ Κοινωνική Εργασία και

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Δομή Απασχόλησης και Σταδιοδρομίας Γραφείο Διασύνδεσης ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΥΚΑΡΠΙ ΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΝΟΣΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Πρόληψη νόσων είναι οι διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του;

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Χ. Χριστοδούλου Παθολόγος- Ογκολόγος Δ/ντής Β' Ογκολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Metropolitan Ηθική αναγκαιότητα κλινικών μελετών Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θέµα Εργασίας: «Η έννοια της ποιότητας στις Υπηρεσίες Υγείας. Αξιολόγηση της ποιότητας των παρεχόµενων υπηρεσιών από τα ηµόσια Νοσοκοµεία στην Ελλάδα και προτάσεις για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εκπαιδευτικών Βρεφονηπιοκόµων ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΒΟΗΘΩΝ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΟΚΟΜΩΝ ΕΠΑΛ

Σύλλογος Εκπαιδευτικών Βρεφονηπιοκόµων ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΒΟΗΘΩΝ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΟΚΟΜΩΝ ΕΠΑΛ Σύλλογος Εκπαιδευτικών Βρεφονηπιοκόµων ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΒΟΗΘΩΝ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΟΚΟΜΩΝ ΕΠΑΛ 1 ΟΡΙΣΜΟΣ Οι Βοηθοί Βρεφονηπιοκόμοι ασχολούνται με την αγωγή και φροντίδα των βρεφών και νηπίων.

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών.

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή υγείας είναι μια διαδικασία που στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή»

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» «Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Λογοπεδική / Λογοθεραπεία είναι ένα επάγγελμα στη διασταύρωση ανθρωπιστικών και εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Ι

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Ι ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Ι Ενότητα 8: Νοσηλευτική Εκτίμηση Αναγκών των Ηλικιωμένων στην Κοινότητα Αθηνά Καλοκαιρινού Αναγνωστοπούλου Καθηγήτρια Τμήμα Νοσηλευτικής Τομέας Δημόσιας Υγείας Εργαστήριο Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Εισαγωγή στην προαγωγή υγείας Δήμητρα Τριανταφύλλου Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Υγεία Παραδοσιακός Προσδιορισμός «Η υγεία είναι η απουσία της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ TOY ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2009 www.wikipolitics.gr http://programma.pasok.gr ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΑΣΟΚ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΔΙΑΛΟΓΟ Το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 Ευστράτιος Παπάνης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (ΔΜΥΠ) Η Πρακτιική Άσκηση των Φοιιτητών του Τμήματος Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη Αθήνα Απρίλιος 2008 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Στις επόμενες σελίδες γίνεται μια πρώτη προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Καθολικές Υπηρεσίες Παρηγορητικής Φροντίδας. Πληροφορίες για όσους ενδέχεται να χρειαστούν παρηγορητική φροντίδα και τους φροντιστές τους

Καθολικές Υπηρεσίες Παρηγορητικής Φροντίδας. Πληροφορίες για όσους ενδέχεται να χρειαστούν παρηγορητική φροντίδα και τους φροντιστές τους Καθολικές Υπηρεσίες Παρηγορητικής Φροντίδας Πληροφορίες για όσους ενδέχεται να χρειαστούν παρηγορητική φροντίδα και τους φροντιστές τους Τι είναι η Παρηγορητική Φροντίδα; Παρηγορητική ή ανακουφιστική φροντίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΜΑΘΗΜΑ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΑΙ1, ΑΙ2, ΑΙ3, ΑΙ4

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΜΑΘΗΜΑ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΑΙ1, ΑΙ2, ΑΙ3, ΑΙ4 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α Ε Τ Ο Σ Α/Α ΗΜΕΡΟ- ΜΗΝΙΑ 1 30.08.16 ΤΡΙΤΗ 8-11 2 31.08.16 ΤΕΤΑΡΤΗ 8-11 3 01.09.16 ΠΕΜΠΤΗ 8-11

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ...

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ... «ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΙΤΑΝ» Μάιος 2008 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A Η Δέσμευση της Διοίκησης......3 Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4 Εταιρικές Αξίες Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση»

«Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» «Εκπαίδευση στη Γενική Ιατρική: από το Πανεπιστήμιο έως τη δια βίου μάθηση» Γεώργιος Χρ. ΣΠΑΘΑΡΆΚΗΣ Διευθυντής Γενικής Ιατρικής Κέντρο Υγείας Ιτέας Φωκίδας Γηρίατρος - Γεροντολόγος Ταμίας EURACT ΓΕΝΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

Ακούει την καρδιά σας!

Ακούει την καρδιά σας! Ακούει την καρδιά σας! Καρδιοαναπνευστική αποκατάσταση ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΛΙΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ Όταν η καρδιά φέρνει τα πάνω κάτω Ένα οξύ καρδιολογικό πρόβλημα ή ένα χειρουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ 6 Ο χλμ AΛΕΞ/ΠΟΛΗΣ-ΜΑΚΡΗΣ 68100 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ Τ Μ Η ΜΑ Ι Α Τ Ρ Ι Κ Η Σ Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ε Ι Α H E L L E N I C R

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ m126

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ m126 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ m126 ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΜΑΡΙΑ Ν. ΚΑΝΤΖΑΝΟΥ Ιατρός Βιοπαθολόγος Λέκτορας Ιατρικής Σχολής Αθηνών Εργαστήριο Επιδημιολογίας Προληπτικής Ιατρικής Ιατρικής Στατιστικής WHO «Το επίπεδο υγείας του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων 2 ος Κύκλος Σπουδών - Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού ΔΙΟΙΚ1 Επικοινωνία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΔΙΟΙΚ2 Μάρκετινγκ ΔΙΟΙΚ3 3 ος Κύκλος Σπουδών - Στρατηγική Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

304 Ιατρικής Κρήτης (Ηράκλειο)

304 Ιατρικής Κρήτης (Ηράκλειο) 304 Ιατρικής Κρήτης (Ηράκλειο) Σκοπός Οι ιατρικές σπουδές στηρίζονται στην εκμάθηση και κατανόηση της ιατρικής επιστήμης και στην πρακτική και κλινική εκπαίδευση. Κύριοι στόχοι των ιατρικών σπουδών είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα