ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΣΕ ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΜΜΕ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΣΕ ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΜΜΕ"

Transcript

1 ΒΟΥΛΑ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΣΕ ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΜΜΕ Το βιβλίο αποτελεί ένα σχεδόν θεοποιηµένο µέσο πληροφόρησης και επικοινωνίας που µέσα από το κείµενο, την εικόνα ή και τα δύο, στέλνει µηνύµατα. Όταν τα βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά ή νέους κρύβουν µέσα στο κείµενό τους αρνητικά µηνύµατα ή λανθασµένες πληροφορίες για άλλους πολιτισµούς, λαούς, γλώσσες, αλλά και για µεµονωµένα άτοµα, τότε παραχαράσσουν την ιστορία, διαστρεβλώνουν την αλήθεια και την πραγµατικότητα, δηµιουργούν και προωθούν λανθασµένα κριτήρια σκέψης και καταστρέφουν τα θεµέλια της λογικής τους και επιστηµονικής τους σκέψης. Αυτά τα φορτισµένα βιβλία ή «biased books» όπως τα χαρακτηρίζει η Gillian Klein 1 δηµιουργούν έτσι προκαταλήψεις στα παιδιά, προβάλλοντας αρνητικά στερεότυπα, δηλητηριάζοντας τον ψυχικό τους κόσµο και παραπλανώντας τη λογική τους. Μία τυπολογία ρατσιστικής επιχειρηµατολογίας κατά τον Becker 2 οµαδοποιεί τα ρατσιστικά πρότυπα ως σύνδροµα όπως εµφανίζονται σε βιβλία για παιδιά και νέους που προφανώς ισχύουν και για όλα τα µέσα επικοινωνίας και πληροφόρησης και τα ΜΜΕ γενικά,τα εξής : Το σύνδροµο της απώθησης/ αποφυγής. Η διάκριση σε βάρος ενός ή περισσοτέρων ανθρώπων αποσιωπείται, δεν αποτελεί πρόβληµα προς επίλυση, ούτε καν «γίνεται αντιληπτό». Το σύνδροµο της βιολογικοποίησης. Συναντήσεις και αντιπαραθέσεις φυλών/ λαών/ ατόµων εξηγούνται µε µια λαϊκιστή προσέγγιση της θεωρίας του αρβίνου. «Ο ισχυρός νικάει τον αδύναµο», τα ατοµικά χαρακτηριστικά αντικαθιστώνται από εξωτερικά εθνοτικά γνωρίσµατα. Το σύνδροµο της εναρµόνισης. Ο «κατώτερος» µέσα από µία διαδικασία «ωρίµανσης», «καταφέρνει να αλλάζει» και να περάσει από την «αρνητική» κατηγορία στην «θετική». Το σύνδροµο όασης. Ένα και µοναδικό άτοµο από την «αρνητική» οµάδα έρχεται σε αντιπαράθεση µε πολλούς άλλους, αποδεχόµενο τελικά τον τρόπο ζωής των άλλων. Το σύνδροµο του ελλείµµατος. Η ατοµική και κοινωνική κατάσταση των ανθρώπων της «αρνητικής» οµάδας µετρείται συγκρινόµενη µε τα υψηλά standards της «θετικής» οµάδας και συνήθως προκύπτει έλλειµµα. 1 Klein, G. : Reading into racism, Routledge, London/New York, σελ Becker, J.: Das Gift der frühen Jahre, Lenoz Verlag, Zuerich,

2 Το σύνδροµο της βίας. Εµφανίζεται όταν πρόκειται για κινήµατα απελευθέρωσης και διεκδίκησης δικαιωµάτων των «κατωτέρων», µε παθολογικοποίηση, στιγµατισµό και εγκληµατοποίηση των πρωταγωνιστών αυτών των αγώνων. Το σύνδροµο αποϊστοριοποίησης. Αποσπασµατική παρουσίαση της ιστορίας του ατόµου σε σχέση µε αυτή της οµάδας/ έθνους, ή αποσπασµατική παρουσία, ή αποσιώπηση της ιστορίας ενός λαού/ έθνους/ οµάδας. εδοµένου δε ότι τα ρατσιστικά πρότυπα στην παιδική και γενικά νεαρή ηλικία λειτουργούν ως ωρολογιακή βόµβα, απαιτούνται αντιρατσιστικές δράσεις ώστε να εξαλειφθούν εγκαίρως. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΣΕ ΒΙΒΛΙΑ Ο αγώνας πολιτών, επιστηµόνων, κοινωνικών οµάδων και κοινωνικών κινηµάτων κατά του ρατσισµού έχει φέρει αποτελέσµατα και έτσι σε παγκόσµιο επίπεδο έχουν εξαλειφτεί κάποιες από τις χειρότερες µορφές του ειδικά οι πιο κραυγαλέες. υστυχώς όµως παραµένουν µορφές λάθρου ρατσισµού οι οποίες συνεχίζουν να χρησιµοποιούνται είτε από άτοµα, είτε από κοινωνικές οµάδες, έθνη ή και κυβερνήσεις κρατών και είναι πολύ αποτελεσµατικές. Με τα παρακάτω κριτήρια δίνεται στους αναγνώστες η δυνατότητα να αναγνωρίσουν και να διαπιστώσουν κρυµµένες ρατσιστικές εκφράσεις, ιδέες και στερεότυπα. Ο Ρατσισµός εκφράζεται κύρια : 1) Είτε µε την ανύψωση της κυρίαρχης οµάδας που έχει πλάσει για τον εαυτό της ήδη µια εξιδανικευµένη εικόνα είτε µε την αυτοανύψωση του υποκειµένου. 2) Είτε µε την υποβάθµιση του µέλους ή όλης της υπόδουλης οµάδας και µε την ταυτόχρονη καταπίεση της κουλτούρας, των θεσµών, του τρόπου ζωής και των ιδεών του ή των µελών της. 3) Η µε την συστηµατική δικαιολόγηση του είδους σχέσεων ανάµεσα στις δυο οµάδες ή µελών που ανήκουν σ αυτές που υφίστανται και αποβαίνουν πάντα σε βάρος της υποτελούς και προς όφελος της κυρίαρχης οµάδας ή αντίστοιχα των µελών τους. Τα κριτήρια που ακολουθούν δεν καταρτίστηκαν για να αντιστρέψουν την Ιστορία δηλαδή να ιδανικοποιηθούν οι έγχρωµοι» και να υποδουλωθούν οι λευκοί, αλλά για να πάρουν τα πράγµατα τη σωστή τους θέση. εν γίνεται δηλαδή προσπάθεια να αποσιωπηθούν ή να καλλωπιστούν καταστάσεις και γεγονότα, αλλά ούτε από την άλλη και να αναπαραχθούν σε βάρος κάποιων άλλων. Αναφέρονται ή σε σχολικά εγχειρίδια ή σε εξωσχολικά βιβλία,συµπεριλαµβανοµένων και των λογοτεχνικών,που απευθύνονται κύρια σε παιδιά και νέους. Βασική πηγή αποτέλεσαν τα κριτήρια του Council on Interracial Books for Children New York που αποτέλεσαν και ουσιαστικό προσανατολισµό. Είναι διατυπωµένα υπό µορφή 2

3 ερωτηµάτων σηµατοδοτώντας έτσι τη διερευνητική διαδικασία ανίχνευσης ρατσιστικών προτύπων στην οποία θα συµµετάσχει ο αναγνώστης, ο χρήστης ή καταναλωτής. Τα κριτήρια οµαδοποιούνται σε τρεις οµάδες ως εξής: Α) ΙΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΕΙΑΣ ΟΜΑ ΑΣ Β) ΤΑΣΗ ΓΙΑ ΥΠΟΒΙΒΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΟΜΑ ΑΣ Γ) ΘΕΩΡΙΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΟΥ ΕΞΗΓΟΥΝ ΚΑΙ ΙΚΑΙΟΛΟΓΟΥΝ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΙΑΦΟΡΕΣ ΟΜΑ ΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ Α) ΙΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΤΡΌΠΟΥΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΟΙΚΕΙΑΣ ΟΜΑ ΑΣ 1) ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Η επιλογή και παρουσίαση ιστορικών γεγονότων και εξελίξεων έγινε από ευρωκεντρική σκοπιά ; Άλλες ήπειροι και λαοί υπάρχουν µόνο µετά την ανακάλυψή τους από τους Ευρωπαίους ; Γίνεται αναφορά στην προαποικιακή περίοδο ; Απελευθερωτικοί Αγώνες παρουσιάζονται ως στάσεις και πραξικοπήµατα αντί ως επαναστάσεις ; Η επαφή των άλλων λαών µε τους Ευρωπαίους στο πέρασµα των αιώνων παρουσιάζεται ως ωφέλιµη για τις άλλες χώρες ; Παρουσιάζονται άλλες χώρες ως εµπόδιο ή πρόβληµα για τους Ευρωπαίους ή τις τεχνολογικά προηγµένες και πλούσιες χώρες ; 2) ΤΡΟΠΟΙ ΖΩΗΣ Παρουσιάζονται και αξιολογούνται θετικά µόνο ευρωπαϊκές ή απορρέουσες από αυτές αξίες, εξελίξεις, τρόποι ζωής, και θεσµοί ; Παρουσιάζονται αυτοί οι τρόποι ζωής πάντα ως ανώτεροι ή καλύτεροι ; Παρουσιάζονται επίσης ως νόρµες και πρότυπα για όλους τους λαούς ; Παρουσιάζεται το επίπεδο ανάπτυξης της Ευρώπης και των άλλων προηγµένων τεχνολογικά και πλούσιων χωρών ως το υψηλότερο δυνατό σηµείο ανάπτυξης; Παρουσιάζονται η εξουσία, η πρωτοβουλία και η ικανότητα λήψης αποφάσεων ως ικανότητες αποκλειστικά των Ευρωπαίων και ενδεχόµενα των πολιτών προηγµένων τεχνολογικά και πλούσιων χωρών; 3

4 3) ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρουσιάζονται τα οικονοµικά, τεχνολογικά και βιοµηχανικά επιτεύγµατα των Ευρωπαίων και αντίστοιχα των προηγµένων τεχνολογικά και πλούσιων χωρών ως η κινητήρια δύναµη της Ιστορίας ; 4) ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ Θεωρείται η µη ευρωπαική γλώσσα διάλεκτος και ότι πρέπει να περιοριστεί ή να καταπιεστεί ; Χαρακτηρίζονται µη Ευρωπαίοι φυλές και οι κατοικίες τους καλύβες ; Χρησιµοποιούνται ευρωπαικές απόψεις (;) κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης για να περιγραφούν άλλες κοινωνίες υποτιµώντας και παραβλέποντας το ιδιαίτερο κοινωνικό και πολιτισµικό κοντέξτ ; Β) ΤΑΣΗ ΓΙΑ ΥΠΟΒΙΒΑΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΟΜΑ ΑΣ 1) ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Γίνεται αναφορά στην ιστορία της καταπιεσµένης οµάδας µόνο σε σχέση µε τους Ευρωπαίους, µόνο στο περιθώριο ή αποσιωπείται ; Υπάρχει εξήγηση των ιστορικών γεγονότων και από την σκοπιά των καταπιεσµένων οµάδων ; Γίνεται χρήση από την κυρίαρχη οµάδα χαρακτηρισµών όπως ανθυγιεινή ή ερηµική για να περιγραφούν χώρες της υπόδουλης οµάδας, ενώ οι ίδιοι χαρακτηρισµοί δεν χρησιµοποιούνται σχεδόν ποτέ για την γεωγραφία της οικείας χώρας ; Παρέχονται από ταµπέλες, χάρτες και την εικονογράφηση /φωτογράφηση µονοµερείς πληροφορίες ; Έχουν οι ήρωες της υπόδουλης οµάδας τα ίδια χαρίσµατα, ιδιότητες, ικανότητες όπως και εκείνοι της κυρίαρχης οµάδας ; Υπηρετούν τα ενδιαφέροντα της οικείας οµάδας ή αυτά της κυρίαρχης και γι αυτό επιβραβεύονται; 4

5 2) ΤΡΟΠΟΙ ΖΩΗΣ Συσχετίζεται συστηµατικά και συνεχώς η υπόδουλη οµάδα µε υπερβολική σεξουαλικότητα, µαγεία και µυστικισµό ; Παρουσιάζονται οι τρόποι ζωής της καταπιεσµένης οµάδας µε τρόπο αφελή και υπεραπλουστευµένο ; Εκτιµάται ο τρόπος ζωής της καταπιεσµένης οµάδας σε σχέση µε τον ευρωπαϊκό ή εννοούµενο ως δυτικό τρόπο ζωής ως δυσάρεστος, άχαρος, ακατάλληλος ; Παρουσιάζονται ήθη και έθιµα, συνήθειες, γιορτές και επέτειοι της καταπιεσµένης οµάδας ως εξωτικοί ; Παρουσιάζεται η προσέγγιση άλλων λαών στην ευρωπαϊκή ή στων τεχνολογικά προηγµένων και πλούσιων χωρών κουλτούρα ως επιθυµητή ; 3) ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρουσιάζονται οι οικονοµικές δραστηριότητες της καταπιεσµένης οµάδας κάτω από µη προνοµιακή σκοπιά ; Κατασκευάζονται ή αποσιωπούνται γεγονότα / στοιχεία που αφοράν στις οικονοµικές σχέσεις της καταπιεσµένης οµάδας ; 4) ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ Χρησιµοποιεί ο συγγραφέας δύο µέτρα και δύο σταθµά που εκφράζονται και στην διατύπωση : βασιλιάς για τους Ευρωπαίους και φύλαρχος για τους άλλους ; οι ιθαγενείς απλά σκοτώνονται ενώ οι άποικοι κατακρεουργούνται ; Χαρακτηρίζονται µη Ευρωπαίοι, ή ευρωπαϊκής καταγωγής και µη λευκοί συνήθως τεµπέληδες, προδότες ή και µε άλλα αντίστοιχα υποτιµητικά επίθετα ; Υπάρχουν ιθαγενείς που είναι ναι µεν ευγενείς, αλλά και άγριοι ; Αποτελεί το µαύρος πάντα σύµβολο /συνώνυµο της υποτέλειας ; 5

6 Γ) ΘΕΩΡΙΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΠΟΥ ΕΞΗΓΟΥΝ ΚΑΙ ΙΚΑΙΟΛΟΓΟΥΝ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΙΑΦΟΡΕΣ ΟΜΑ ΕΣ 1) ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Παρουσιάζεται η αποικιακή περίοδος ως χρήσιµη για την καταπιεσµένη ή αποικισµένη οµάδα ; Περιγράφεται η ευρωπαϊκή ανάµειξη ή των τεχνολογικά προηγµένων και πλούσιων χωρών στις εσωτερικές υποθέσεις χωρών του λεγόµενου τρίτου κόσµου ως µεγαλόκαρδη ή ως απελευθερωτική πράξη ; ικαιολογείται ο ευρωπαϊκός επεκτατισµός ή αντίστοιχα των τεχνολογικά προηγµένων και πλούσιων χωρών σε αυτές τις χώρες (του λεγόµενου Τρίτου Κόσµου) µε τη δήθεν βιολογική και κληρονοµική υπεροχή των προηγούµενων σε σχέση µε τους άλλους λαούς ; Αποσιωπείται η ιστορία αυτών των λαών πριν από την επαφή τους µε τους Ευρωπαίους ή θεωρείται ως µη υπάρχουσα ; Χαρακτηρίζεται µια χώρα του λεγόµενου Τρίτου Κόσµου άγνωστη µέχρι να αντιληφθούν οι Ευρωπαίοι της ύπαρξή της; Παρουσιάζεται η εκδίωξη από την χώρα /τόπο καταγωγής µεγάλων οµάδων ιθαγενών λαών ως ηρωική πράξη και αποτέλεσµα των ακούραστων προσπαθειών των εποίκων ; ιαφαίνεται η τάση να δίνεται το γεωγραφικό στίγµα µιας χώρας µόνο σε σχέση µε την Ευρώπη ή τις ΗΠΑ αντί σε σχέση µε άλλες περιοχές / χώρες µε τις οποίες υπάρχει µακρύτερη ιστορική σχέση ; Παρουσιάζονται µια οµάδα / χώρα / λαός µε τρόπο ώστε να φαίνονται ανίκανοι να εξελίξουν και να διατηρήσουν µια σταθερή κοινωνία πριν τους το διδάξουν οι Ευρωπαίοι ; ικαιολογούνται αποικιακές ή ιµπεριαλιστικές πράξεις µε την χρήση εκφράσεων όπως απολίτιστοι, οπισθοδροµικοί, πολεµικοί, εχθρικοί, ειδωλολάτρες ; Παρουσιάζονται εσωτερικά προβλήµατα πρότερων αποικιών ως απόδειξη της ανικανότητας αυτών των λαών να αυτοκυβερνηθούν επιτυχώς ; Χρησιµοποιούνται χάρτες, σχέδια και εικόνες για να δικαιολογηθεί ο ευρωπαικός επεκτατισµός σε απολίτιστες χώρες ; 2) ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παρουσιάζονται πολιτισµικές διαφορές ως κληρονοµηµένες από γενιά σε γενιά ; Επικροτείται η άποψη ότι ούτως ή άλλως επιβιώνει ο πιο ισχυρός γιατί αυτό αποτελεί διαδικασία επιλογής της ίδιας της φύσης ; Παρουσιάζουν τα φύλα µε διαφορετικά επίπεδα νοηµοσύνης και δεξιοτήτων ; 6

7 Ταυτίζονται σωµατικά χαρακτηριστικά µε διαφορετικά επίπεδα νοηµοσύνης, ικανοτήτων και καταβολών ; Υποβιβάζονται άνθρωποι και των δύο φύλων παρουσιαζόµενοι µε έµφαση στα γεννητικά χαρακτηριστικά του φύλου τους; 3) ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρουσιάζεται η φτώχεια ως έλλειψη βιοµηχανικών αγαθών για τα οποία οφείλουν να φροντίσουν οι Ευρωπαίοι ; Ο δρόµος της εξέλιξης οδηγεί µόνο στις ευρωπαϊκές µορφές τεχνολογίας ; Οι φτωχοί πάντα δέχονται βοήθεια µε το να παίρνουν χρήµατα ; Πρέπει η ευρωπαϊκή οικονοµική τάξη οπωσδήποτε να εξαπλωθεί και στις άλλες χώρες επειδή αυτές µόνες τους δεν τα καταφέρνουν ; Αποτελούν ο φιλελευθερισµός, το κυνήγι του κέρδους, και ο ανταγωνισµός προϋποθέσεις για την σφαιρική ανάπτυξη ή την ευδαιµονία ενός έθνους ; Αποσιωπούνται ή αποενοχοποιούνται οικονοµικά κίνητρα εκµετάλλευσης ; Παρουσιάζεται η αναπτυξιακή βοήθεια ως καθαρά ανθρωπιστικό στοιχείο στις διεθνείς σχέσεις ; 4) ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ Ο κόσµος περιγράφεται µοιρασµένος σε λευκό και σε έγχρωµο ; Απεικονίζονται οι µαύροι πάντα ως οι καλύτεροι αθλητές ; Γίνονται διακρίσεις σε αξίες όσον αφορά ιδιοκτησία και τόπο κατοικίας, όπως οικία / σπίτι και καλύβα ; Η Ευρώπη αναπτύσσει τον λεγόµενο Τρίτο Κόσµο ; Υποδέχονται οι χώρες του λεγόµενου Τρίτου Κόσµου τους τουρίστες από την Ευρώπη και τις άλλες προηγµένες τεχνολογικά και πλούσιες χώρες ; 5) ΘΡΗΣΚΕΙΑ Θεωρείται ότι όποιος δεν είναι χριστιανικής πίστεως είναι αµαρτωλός ; ικαιολογείται κάθε αδικία µε δήθεν προσπάθεια συνετισµού για να σωθούν οι ψυχές των αµαρτωλών ; Παρουσιάζονται άλλες θρησκείες ως µαγγανεία, µαγεία, δεισιδαιµονία, 7

8 Χαρακτηρίζεται η Ευρώπη ως ο τόπος από όπου ξεκίνησε η Ρεφορµασιόν και ως εκ τούτου υπεύθυνη για την καθαρή χριστιανική θρησκεία παντού; Πρέπει η χριστιανική πίστη να εκδηλώνεται µόνο µε έναν µοναδικό τρόπο παγκοσµίως; Ο Χριστιανισµός παρουσιάζεται µε τέτοιο τρόπο που ο διάλογος µε άλλους λαούς να φαίνεται προβληµατικός ή ανήθικος ; Παρουσιάζονται οι ευρωπαϊκές εκκλησίες ως υπεύθυνες για τις νεώτερες εκκλησίες, ως δότριες και οι εκκλησίες του λεγόµενου τρίτου κόσµου ως εξαρτώµενες και παραλήπτες δηλαδή µε τρόπο που να υποδηλώνεται η ύπαρξη πατερναλιστικής σχέσης ; Θεωρούνται άγραφοι και συναισθηµατικοί τρόποι έκφρασης της χριστιανικής πίστης ως υποτελείς σε σχέση µε την βιβλική πίστη ; Υποτίθεται ότι ο Θεός επιτρέπει να υπάρχει µια µη ανατρέψιµη παγκόσµια τάξη, σύµφωνα µε την οποία υπάρχουν φτωχοί και άρρωστοι άνθρωποι ; Παρουσιάζονται τα πάθη των φτωχών και των καταπιεσµένων ως προνόµιο και θέληµα Θεού ; Γίνεται διάκριση ανάµεσα σε ειδωλολατρική προσευχή, εβραϊκή προσευχή και σωστή προσευχή ; Παρουσιάζεται σε συναισθηµατικά ιδιαίτερα φορτισµένες εικόνες χωρίς κανένα ενδοιασµό η παραδοσιακή αντίθεση ανάµεσα σε µαύρο και λευκό / αµαρτωλό και αγνό, βρώµικο και άσπιλο ; ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ Θεωρείται ότι οι άνθρωποι µε ειδικές ανάγκες δεν έχουν δικαίωµα σε προσωπική ζωή; Θεωρούνται οι άνθρωποι µε ειδικές ανάγκες γενικά ανίκανοι, άσχετα µε το είδος και τον βαθµό αναπηρίας που έχουν ; Θεωρούνται οι άνθρωποι µε ειδικές ανάγκες γενικά επιζήµιοι και γι αυτό δεν δικαιούνται ό,τι και οι µη ανάπηροι ; Θεωρούνται οι άνθρωποι µε ειδικές ανάγκες κατώτεροι από τους χωρίς και συνεπώς δεν µπορούν να αποφασίζουν, να διαχειρίζονται την ζωή τους, να είναι ισότιµοι πολίτες, να είναι ελεύθεροι ; 8

9 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Λίγα ζητήµατα είναι πιο σηµαντικά σήµερα από την προσαρµογή µας σε έναν κόσµο που είναι και πολιτιστικά και κοινωνικά διαφορετικός. Με αυτή την τεράστια ποικιλία καλούµαστε να παλέψουµε. Σήµερα πρέπει να µας απασχολεί η «πολιτική ορθότητα», διαπολιτισµικά και πολυεθνοτικά θέµατα, θέµατα των δύο φύλων, εναλλακτικές µορφές οικογενειακής ζωής, άτοµα ποικίλων ικανοτήτων, τόσο σωµατικών όσο και διανοητικών, και -µια διαρκής έγνοια- η λογοκρισία των παιδικών βιβλίων. Μέσα από τη λογοτεχνία, τα παιδιά έρχονται σε επαφή µε τα θέµατα που απασχολούν την εποχή µας. ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ Ζούµε σε ένα οικουµενικό χωριό και αυτό σηµαίνει πως δεν µπορούµε πια να µένουµε αποµονωµένοι από πολιτισµούς και λαούς µε τους οποίους δεν είµαστε οικείοι. Μεταβαίνοντας από έναν πολιτισµό που κυριαρχείται από Ευρωπαίους και Αµερικανούς σε έναν µεγαλύτερης εθνοτικής ποικιλίας και είναι επιτακτική ανάγκη η λογοτεχνία µας να αντανακλά αυτή τη σηµαντική αλλαγή. Για να ζήσουµε αρµονικά σ αυτόν τον πλανήτη είναι απαραίτητο να χρησιµοποιήσουµε κάθε δυνατότητα να κατανοήσουµε ο ένας τον άλλο και µ αυτόν τον τρόπο να µάθουµε να αποδεχόµαστε ο ένας τον άλλο. Η εµφάνιση ηρώων από µειονοτικές πολιτιστικές οµάδες καθυστέρησε στην παιδική λογοτεχνία στην πραγµατικότητα καθυστέρησε στο µεγαλύτερο µέρος της λογοτεχνίας. Η λογοτεχνία, αντί να ενισχύει παρωχηµένες αξίες, µπορεί να µας παράσχει το διανοητικό εργαλείο που θα µας οδηγήσει σε µεγαλύτερη ανεκτικότητα και κατανόηση. Η πολιτισµικά ποικίλη λογοτεχνία µας πλουτίζει όλους. Εκθέτει τον κυρίαρχο πολιτισµό σε ποικίλους µειονοτικούς πολιτισµούς, και µ αυτόν τον τρόπο βοηθά να καταρριφθούν παλαιές προκαταλήψεις και να διαλυθούν παρεξηγήσεις. Περισσότερο, παρέχει στους µειονοτικούς πολιτισµούς θετικά πρότυπα και ενισχύει την πολιτιστική περηφάνια και την ατοµική αξιοπρέπεια. Υπάρχουν αρκετά σηµαντικά στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπ όψη σχετικά µε την πολιτισµικά ποικίλη λογοτεχνία, άσχετα µε την ουσία της. Ακολουθούν µερικές κατευθυντήριες γραµµές που µπορούν να χρησιµοποιηθούν όταν αποτιµάµε ένα λογοτεχνικό έργο ως προς την πολιτιστική του τοποθέτηση 3 : 1. Οι χαρακτήρες απεικονίζονται ως άτοµα, µε γνήσια αισθήµατα, σκέψεις και αντιλήψεις και όχι ως τύποι αντιπροσωπευτικοί µιας συγκεκριµένης πολιτισµικής οµάδας. 2. εν υπάρχει πολιτισµικό στερεότυπο που να υπονοεί πως όλα τα µέλη µιας συγκεκριµένης πολιτισµικής οµάδας µοιράζονται την ίδια κοινωνικοοικονοµική κατάσταση, παρόµοια επαγγέλµατα κ.ο.κ. 3 Russell,D.L : Cultural and social diversity. Literature for children,ferris State University,Longman New York and London 1994,σελ

10 3. Ο πολιτισµός απεικονίζεται µε ακρίβεια χωρίς τάσεις υπερβολής ή εκροµαντισµού. 4. Τα προβλήµατα που απασχολούν την οµάδα αντιµετωπίζονται µε σοβαρότητα, πίστη και ειλικρίνεια, χωρίς να υπεραπλουστεύονται. 5. Όλες οι πραγµατικές λεπτοµέρειες είναι ακριβείς και δεν υπάρχουν παραλείψεις ή διαστρεβλώσεις που µπορεί να αδικήσουν την εικόνα. 6. Ο συγγραφέας επιδεικνύει ειλικρινή κατανόηση και σεβασµό για την πολιτισµική οµάδα που απεικονίζεται. Θα εξετάσουµε τέσσερις βασικές µη-ευρωπαϊκές πολιτισµικές οµάδες που παρουσιάζονται συνήθως κάτω από µια ευρωκεντρική αγγλοσαξωνική οπτική που διαστρεβλώνει την ιστορία τους. Αφρο-Αµερικανοί Είναι πραγµατικά αδύνατο να βρει κανείς ένα εικονογραφηµένο βιβλίο για ένα παιδί Αφρο-Αµερικανικής καταγωγής πριν τη δεκαετία του Το 1945, ο Jesse Jackson) έγραψε ένα βιβλίο που θεωρήθηκε πρωτοποριακό µε τίτλο «Λέγε µε Τσάρλυ»( Call me Charley ). Η ιστορία φαίνεται παρωχηµένη πια καθώς τοποθετείται σε ένα συγκεκριµένο χρονικό πλαίσιο, όπου η έµφαση δίνεται στις µεσοαστικές αξίες της λευκής κοινωνίας τις οποίες υιοθετεί ο Τσάρλυ και η οικογένειά του και που εκλαµβάνουµε ως τον κύριο λόγο για τον οποίο γίνεται αποδεκτός ως ισότιµος στην κοινότητα των λευκών. Οι µεταγενέστερες γενεές Αφρο-Αµερικανών θα κατέκριναν την ανάγκη του Τσάρλυ να απαρνηθεί την πολιτισµική του ταυτότητα και τις ρίζες του ώστε να γίνει ένα µε τον κόσµο των λευκών. Όµως ο Τσάρλυ δεν ενεργούσε παρά σύµφωνα µε τις κοινές αντιλήψεις της εποχής του, κατά την οποία για όλους η ιδανική κοινωνία αποτελείτο από άτοµα που θα έπρεπε να εγκαταλείψουν τα διακριτά κοινωνικά τους χαρακτηριστικά χάριν αυτών του κυρίαρχου λευκού πολιτισµού. Όλα τα ευρείας χρήσης σχολικά βιβλία πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης του πρώτου µισού του εικοστού αιώνα απεικονίζουν Ευρω-Αµερικανικές Οικογένειες, όπου κανείς δεν θα µπορούσε να φανταστεί πως η κοινωνία τους περιλαµβάνει και έγχρωµους. Βιβλία που να αναγνωρίζουν επίκαιρες κοινωνικές πραγµατικότητες, και να απεικονίζουν µε συγκινητικό τρόπο τις χαρές και τα καρδιοχτύπια ενός µικρού Αφρο-Αµερικανού αγοριού ή κοριτσιού παρουσιάζονται σχετικά πρόσφατα. Νέοι συγγραφείς που εστιάζουν στον Αφρο-Αµερικανό πρωταγωνιστή παρουσιάζουν την ουσία της Αφρο-Αµερικανικής κουλτούρας, µιλούν για τις εµπειρίες τους στη ζωή, δεν αγνοούν τον ρόλο των Αφρο- Αµερικανών στην ιστορία και τη συνεισφορά τους στην κοινωνία. Όλα τα παιδιά µπορούν να διαβάσουν ιστορίες στις οποίες ο ρόλος των Αφρο-Αµερικανών δεν διαστρεβλώνεται και οι οποίες απεικονίζουν ορθά τις εµπειρίες τους. Αυτό είναι ό,τι διαπράχθηκε από την επικρατούσα Ευρω-Αµερικανική τάξη: η απογύµνωση της προσωπικής ταυτότητας, η σύνθλιψη του πνεύµατος, η στέρηση κοινωνικής υπερηφάνειας. Πέρασε καιρός για να «επιτραπεί» στους Αφρο-Αµερικανούς να έχουν κι αυτοί µια ιστορία, µια σηµαντική ιστορία κι όχι απλά µια υποσηµείωση στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Αµερικής. 10

11 Ιθαγενείς Αµερικανοί Για πολλούς, ο Αυτόχθονας Αµερικανός (κατ άλλους «Αµερικανός Ινδιάνος») υπήρξε ο ευγενής άγριος, ζώντας σε αρµονία µε τον φυσικό κόσµο και ελεύθερος από την κοινωνική διαφθορά. Για άλλους, ήταν ένα βάναυσο, απολίτιστο πλάσµα, που επιδιδόταν σε νυχτερινές επιθέσεις και σφαγιασµούς. Η µανία για την Άγρια ύση στα βιβλία και τον κινηµατογράφο στις αρχές του προηγούµενου αιώνα συνέβαλλε σ αυτή την άποψη. Όπως για τους Αφρο-Αµερικανούς, έτσι και για τους Αυτόχθονες Αµερικανούς, ήταν οι ισχυροί Ευρω-Αµερικάνοι που είχαν τον έλεγχο. Αυτό δεν θα µπορούσε παρά να προµηνύει µια σχέση αδικίας. υστυχώς, πρώιµα παιδικά βιβλία όπως το «Όπλο Κλειδαριά» (The Matchlock Gun) του Walter Edmonds, βραβευµένο µε το βραβείο Newbery το 1942, έκαναν αρκετά για να καθιερωθεί η εικόνα των Ιθαγενών Αµερικανών ως αγρίων και φοβούµενων Ινδιάνων. Τα παιδικά εικονογραφηµένα βιβλία είτε αγνοούσαν τους Αυτόχθονες Αµερικανούς, ή υιοθετούσαν γενικότερα τα καθιερωµένα στερεότυπα. Οι Αυτόχθονες Αµερικανοί ισχυρίζονται πως ακόµα και τα πλέον πρόσφατα εικονογραφηµένα βιβλία βασίζονται σε παλαιές απεικονίσεις και περιγραφές, αποτυγχάνοντας έτσι να αποτυπώσουν ρεαλιστικά την εικόνα του σύγχρονου Αυτόχθονα Αµερικανού. Όντως, στο µεγαλύτερο µέρος τους, τα εικονογραφηµένα βιβλία µε θέµα τους Αυτόχθονες Αµερικανούς τείνουν να τους παρουσιάζουν µε βάση την παραδοσιακή τους όψη φτερωτές περικεφαλαίες, πολεµικά τσεκούρια και αντίσκηνα- αγνοώντας ότι οι σηµερινοί Αυτόχθονες Αµερικανοί ανέρχονται περί τα δύο εκατοµµύρια και ζούνε χωρίς αυτά τα χαρακτηριστικά. Έχουν όµως γραφτεί και κάποια πολύ καλά λογοτεχνήµατα στα οποία οι Αυτόχθονοι Αµερικανοί τοποθετούνται στο χρονικό πλαίσιο του παρόντος. Το θέµα που εκεί κυριαρχεί είναι η πολιτισµική διαµάχη ανάµεσα στους λευκούς της Αµερικής και τα έθνη των Αυτόχθονων. Οι Ινουίτ Η κοινωνία των Ινουίτ της Αλάσκας 4 έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πολλών και αποτελεί το θέµα του βιβλίου του Scott O Dell «Μαύρο Άστρο, Λαµπρή Αυγή» (Black Star, Bright Dawn ), όπου ο συγγραφέας εστιάζει σε µια ηρωίδα, ένα νέο κορίτσι που αντικαθιστά τον πατέρα της στον ετήσιο αγώνα ελκηθροδροµιών µε σκυλιά. Το «Η Ιουλία των λύκων» ( Julie of the Wolves ) του Jean Craighead George και το «Τραγούδι του σκυλιού» ( Dogsong ) του Gary Paulsen έχουν και τα δύο ως θέµα τους σύγχρονους Εσκιµώους ανάµεσα στον κόσµο των εθίµων των προγόνων τους και την επέλαση της κοινωνίας των λευκών. Εν µέρει διότι ο αριθµός τους είναι σχετικά µικρός, οι Ιθαγενείς Αµερικανοί που έχουν γράψει βιβλία για την κουλτούρα τους είναι σχετικά λίγοι. Είναι σηµαντικό να κατανοήσει κανείς ότι το να µιλάµε για τους «Ιθαγενείς Αµερικανούς» είναι τόσο ακριβές όσο και το να µιλάµε για τους «Ευρωπαίους». Κάθε έθνος έχει τα δικά του ήθη, έθιµα, µύθους και οργάνωση, και µπορεί να είναι όσο διαφορετικοί είναι οι Έλληνες από 4 Έτσι ονοµάζονται οι Εσκιµώοι. Εσκιµώος σηµαίνει αυτός που τρώει ωµό ψάρι και για τους Ίνουιτ είναι ένα παραστούκλι που δεν συµπαθούν. 11

12 τους Νορβηγούς. Είναι καιρός ν αρχίσουµε να αποµακρύνουµε την εικόνα του µυθικού «Ινδιάνου», ενός «Ινδιάνου» που έχει γίνει η µασκότ πολλών αθλητικών οµάδων καθώς και ο στόχος σε πολλά κινηµατογραφικά έργα και λογοτεχνήµατα της ύσης. Η εικόνα αυτή του Ινδιάνου του πολεµιστή Ινδιάνου, είτε του ευγενή αγρίου, είτε του άγριου «ερυθρόδερµου»- είναι µια εικόνα δηµιουργηµένη από τον εχθρό και δεν µπορούµε να τη δεχθούµε ως ακριβές, ή δίκαιο πρότυπο. Είναι σηµαντικό η κυρίως ειπείν Αµερική να αναγνωρίσει ότι οι Αυτόχθονες Αµερικανοί αποτελούν ακόµα ένα σηµαντικό µέρος της κοινωνίας κι όχι απλά ένα µέρος του Αµερικανικού ιστορικού υπόβαθρου. Αυτό αναγνωρίζεται από ένα µέρος της καλύτερης λογοτεχνίας, όπου οι Αυτόχθονες Αµερικανοί φαίνονται να αποτελούν ξεχωριστές προσωπικότητες που ζούνε σε κανονικά σπίτια (κι όχι αντίσκηνα), µιλάνε αγγλικά ή τη δική τους γλώσσα (κι όχι κραυγαλέα σπασµένα αγγλικά που δεν τα µίλησαν ποτέ έτσι κι αλλιώς), ντύνονται µε την αισθητική του παρόντος, οδηγούν αυτοκίνητα και γενικά προσπαθούν, όπως όλοι µας, να ζήσουν τη ζωή τους όσο καλύτερα µπορούν. Ένα καλό λογοτεχνικό έργο θα αναγνωρίσει τις διαφορές µεταξύ των διαφόρων εθνών και θα προσπαθήσει να αποδώσει πιστά τη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιµα που διαµορφώνουν τη ζωή αυτών των ανθρώπων. Όταν τουλάχιστον τα παραπάνω δεν πληρούνται, δεν µπορούµε παρά να µιλάµε για ανειλικρινή λογοτεχνία που αδίκως εγκλωβίζει τον Αυτόχθονα Αµερικανό σε στερεότυπα. Ισπανο Αµερικανοί Μία από τις µεγαλύτερες κοινώς αναγνωρισµένες µειονοτικές οµάδες πληθυσµών στις Ηνωµένες Πολιτείες είναι αυτή των Ισπανο-Αµερικανών, η προέλευση της οποίας αποδίδεται σε µείξη Ισπανών και Ιθαγενών Αµερικανών. Στις νοτιοδυτικές πολιτείες ειδικά, οι Ισπανο-Αµερικανοί τείνουν να καθιερωθούν ως η επικρατούσα πολιτιστική οµάδα, παρότι η λογοτεχνία δεν έχει ακόµη αντικατοπτρίσει την επιρροή τους.)ι περισσότεροι Ισπανο-Αµερικανοί είναι κάτοικοιι πόλεων, µέσω των βιβλίων συχνά αποτυπώνονται ως χωρικοί, µετανάστες και γενικώς άνθρωποι που ζούνε στα όρια της φτώχειας (βλ. Wagoner). Όταν πρωτοπαρουσιάζονται οι Ισπανο-Αµερικανοί στη λογοτεχνία, η κοινωνία τους τοποθετείται σε πλήρη αποµόνωση. Όπως όµως είδαµε και στις παραπάνω κοινωνικές οµάδες, αυτό που απασχολεί τους σύγχρονους Ισπανο-Αµερικανούς είναι οι πολιτισµικές συγκρούσεις και η ανάγκη αλληλοκατανόησης ανάµεσα στις µειοψηφικές και στις πλειοψηφικές πληθυσµιακές οµάδες.,πτυχές της πολιτιστικής ανισότητας και των δυσκολιών προσαρµογής. Ασιάτες.Για τους Κινέζους πολιτισµών, µέσα από την οποία η ηρωίδα ανακαλύπτει την αξία της Κινεζικής της κληρονοµιάς. Το Ιαπωνικό στοιχείο είναι εξίσου δυσεύρετο στην παιδική λογοτεχνία, κάτι που προκαλεί έκπληξη δεδοµένης της οικονοµικής ευµάρειας της Ιαπωνίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες Ιάπωνες ήρωες. Έχουν γραφτεί αρκετά για τους Αµερικανούς και 12

13 τις δυσκολίες που αντιµετώπισαν µε τον Ιαπωνικό τρόπο ζωής εντός της Αµερικής, και ειδικότερα τις κοινωνικές συγκρούσεις που αδίκως εµφανίστηκαν κατά τη διάρκεια του ευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου. Κοινωνικές Οµάδες απ όλο τον κόσµο Πέρα από αυτές τις τέσσερις, οι Ηνωµένες Πολιτείες περιλαµβάνουν µυριάδες άλλων πολιτιστικών οµάδων που συµβάλλουν στην πλούσια εθνοτική ποικιλία της. Η κατάσταση του σύγχρονου κόσµου µας επιβάλλει την αναγνώριση και την ευαισθησία απέναντι στις διάφορες υπάρχουσες πολιτιστικές οµάδες, όχι µόνο στο Αµερικανικό έθνος, αλλά και γενικότερα στον κόσµο. Η ΣΥΝΕΙ ΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ Ένα δεύτερο θέµα που πρέπει να απασχολεί την παιδική λογοτεχνία είναι αυτό των ρόλων κατά γένος. Για χιλιάδες χρόνια η πλειοψηφία της ανθρώπινης κοινωνίας υπήρξε πατριαρχική, όπου το άρρεν δέσποζε. Αυτή η πατριαρχική µας κουλτούρα έχει φέρει ως αποτέλεσµα την τοποθέτηση της γυναίκας σε ρόλους υποδεέστερους και είναι η αιτία που βλέπουµε τα γυναικεία επαγγέλµατα ως κατώτερα των ανδρικών. Η κοινωνία φαίνεται πως εκτιµά πράγµατα όπως τη σωµατική δύναµη, τη δυναµικότητα στον λόγο, την ανεξαρτησία, τη δύναµη, την επιθετικότητα, τη φιλοδοξία «αρετές» που κατά παράδοση ανήκουν στον άνδρα. Σαν συνέπεια, καταδικάζουµε την παθητικότητα, την ευπείθεια, το συναισθηµατισµό, τη σωµατική αδυναµία, την εξάρτηση, την παραίτηση στοιχεία που προσάπτουµε στο θηλυκό φύλο. Αυτές οι αξίες έχουν ριζώσει σε τέτοιο βαθµό στον πολιτισµό µας που η ορθότητά τους δεν τίθεται υπό αµφισβήτηση. Μια γυναίκα, για να ληφθεί σοβαρά, θα πρέπει να φτάσει τις ικανότητες ενός άνδρα κάτι που πιο πιθανό είναι να τη γελοιοποιήσει και στα δύο φύλα. εν ήταν παρά στην τελευταία πεντηκονταετία του εικοστού αιώνα που συνέβησαν αρκετά ώστε η γυναίκα να «εκθρονίσει» τον άνδρα και να κερδίσει µία καλύτερη θέση στη υτική κοινωνία. Στη λογοτεχνία, όπως θα µπορούσαµε να περιµένουµε, αυτή η ανισότητα εκφράζεται µε πολλούς τρόπους, µε κυρίαρχους την υπερτερούσα θέση αρρένων χαρακτήρων, την ηθοπλασία γύρω από τις τυπικά ανδρικές αρετές της δύναµης και της επιθετικότητας, και αντιστοίχως τον αιώνιο υποβιβασµό της γυναίκας, ως αδύναµης και άχρηστης. Ούτε τα παιδικά βιβλία δεν έχουν ξεφύγει απ αυτό το στερεότυπο και αντικατοπτρίζουν µε τον δικό τους, ήπιο, τρόπο την αντιµετώπιση της γυναίκας από την κοινωνία. ιαφαίνονται κυρίως τρεις τρόποι µέσω των οποίων η λογοτεχνία µεταβιβάζει αυτό το αρνητικό µήνυµα. Προκατειληµµένη χρήση γλώσσας ως προς το φύλο Μια γλώσσα µπορεί να διαιωνίσει µια κοινωνική προκατάληψη και η Αγγλική γλώσσα είναι ιδιαιτέρως επιρρεπής προς αυτή την «αµαρτία». Η χρήση, για παράδειγµα, του 13

14 άρθρου «αυτός» αναφερόµενο στους πάντες, ουσιαστικά εξαλείφει τον µισό γήινο πληθυσµό. Σύνθετες λέξεις όπως «πρόεδρος»(chairman), «ταχυδρόµος»(postman), «αστυνόµος»(policeman) και «επιχειρηµατίας»(businessman) προδίδουν την ιστορική κυριαρχία του άνδρα. Η λέξη «αδελφή» (sissy) χρησιµοποιείται µε επικριτικό χρώµα, ενώ το αντίθετο συµβαίνει όταν λέµε «στέκεται στα πόδια του σαν άντρας». Οι ρόλοι των φύλων Η κοινωνία έχει εκ παραδόσεως προσδώσει ορισµένους ρόλους στον άνδρα γενικά ρόλους ηγεσίας και αρχής- και ορισµένους ρόλους στη γυναίκα γενικά ρόλους βοήθειας και φροντίδας. Στο παρελθόν, τα παιδικά βιβλία απεικόνιζαν µέσω του ανδρικού ειδώλου επαγγέλµατα όπως αυτό του γιατρού, πιλότου, σχολικού διευθυντή και µεγαλοεπιχειρηµατία, ενώ στο γυναικείο είδωλο ανταποκρίνονταν τα επαγγέλµατα της νοσοκόµας, της αεροσυνοδού, της δασκάλας και της γραµµατέως. Αυτό φυσικά δεν διαφέρει και πολύ από την κοινωνική προκατάληψη που θέλει τους λευκούς σε ηγετικές θέσεις, ενώ βλέπει τους έγχρωµους σαν εργατικό δυναµικό. Επιπρόσθετα, τα επαγγέλµατα που «ανήκουν» στη γυναίκα θεωρούνται υποτιµηµένα αρκεί να ρωτήσει κανείς µια νοσοκόµα ή µια γραµµατέα, δύο χαρακτηριστικά παραδείγµατα χαµηλά αµειβοµένων γυναικείων επαγγελµάτων. Συµπεριφορά του φύλου Πέρα από το γεγονός ότι η κοινωνία έχει κατατάξει τους άνδρες και τις γυναίκες σε ξεχωριστούς επαγγελµατικούς ρόλους, τα δύο φύλα υπόκεινται σε µια σειρά σταθερών συµπεριφοράς που συµφωνούν µε τις παραδοσιακές αντιλήψεις της κοινωνίας. Κατά συνέπεια, η γυναίκα χαρακτηρίζεται από µια γενική «αδυναµία», που αφορά τόσο στις σωµατικές της δυνατότητες, όσο και στον διανοητικό / συναισθηµατικό της κόσµο. Αντιθέτως, ένα αγόρι είναι αναµενόµενο να είναι σωµατικά δραστήριο και σκανταλιάρικο. Κορίτσια που δείχνουν τέτοιες τάσεις συχνά αποκαλούνται «αγοροκόριτσα» ακόµη ένας υποτιµητικός όρος. Σε αντίθεση µε ένα κορίτσι, τα δάκρυα δεν είναι πρέπουσα συµπεριφορά για ένα αγόρι. Τα αγόρια γενικά θεωρούνται πως είναι έξυπνα και εφευρετικά, ενώ όταν κάτι τέτοιο συµβαίνει µε κάποιο κορίτσι αντιµετωπίζεται µε κάποια έκπληξη. Μελέτες πάνω στην παιδική λογοτεχνία έχουν δείξει ότι συχνά οι θηλυκοί χαρακτήρες του έργου απεικονίζονται σαν παθητικοί παρατηρητές, ενώ οι σκηνές δράσης αποδίδονται στα αρσενικά. (Ένα αγόρι για παράδειγµα σκαρφαλώνει σ ένα δένδρο, ενώ ένα κορίτσι παρατηρεί εκ του ασφαλούς από το έδαφος). Είναι σηµαντικό τα παιδιά να διαβάζουν βιβλία όπου το θηλυκό φύλο αντιµετωπίζεται µε θετικό τρόπο. Εξίσου σηµαντικά είναι τα βιβλία που προτείνουν θετικά πρότυπα ενηλίκων. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάµε τα βιβλία που παρουσιάζουν ανδρικούς ρόλους έξω από τα στερεοτυπικά πλαίσια. Εδώ πρέπει να υπογραµµισθούν δύο αρχές. Η πρώτη είναι ότι ένα βιβλίο που παρουσιάζει προκατάληψη σε σχέση µε το φύλο µπορεί να µην δηµιουργεί πρόβληµα από µόνο του, αλλά µπορεί να µεγαλώσει το υπάρχον πρόβληµα. Όταν υπάρχει 14

15 δεδηλωµένη προκατάληψη σ ένα βιβλίο, εµείς ως ενήλικες θα πρέπει να δώσουµε εξηγήσεις στο παιδί-αναγνώστη και να το συζητήσουµε µαζί του. Ας έχουµε δε στο µυαλό µας ότι αυτό το πρόβληµα είναι εµφανές ιδιαιτέρως σε κλασσικά βιβλία, τα οποία δεν γράφτηκαν µε τις σηµερινές αντιλήψεις περί ορθότητας. Θα είναι καλό αντί να διαγράψουµε αυτά τα βιβλία εξ ολοκλήρου, στερώντας έτσι από τα παιδιά κάποια καταπληκτικά έργα, να τα χρησιµοποιήσουµε µε θετικό τρόπο και να δείξουµε στα παιδιά ότι οι καιροί έχουν αλλάξει. Κατά τη δεύτερη αρχή γίνεται αντιληπτό ότι η εξάλειψη της σεξιστικής προκατάληψης από την κοινωνία µας δεν βοηθά µόνο τις γυναίκες εξίσου θύµατα των κοινωνικών δεσµών είναι οι άνδρες, απ τους οποίους πάντα προσδοκούνται πολλά, ενώ δεν τους επιτρέπονται συναισθηµατικές εξάρσεις εκτός ίσως µιας επιθετικής συµπεριφοράς στον αθλητικό χώρο. Η απελευθέρωση της γυναίκας πρέπει απαραιτήτως να σηµάνει εξίσου απελευθέρωση για τον άνδρα, αφήνοντας έτσι το κάθε άτοµο να κάνει ελεύθερα τις επιλογές του, χωρίς να υπονοµεύεται από την άγνοια και την προκατάληψη. Ακολουθούν µερικές κατευθυντήριες γραµµές που µπορούν να χρησιµοποιηθούν στην αποτίµηση ενός λογοτεχνήµατος όσον αφορά στην ορθότητά του σε σχέση µε το φύλο 5 : 1. Στη γλώσσα που χρησιµοποιείται αποφεύγεται το σύνηθες «αυτός» και για τα δύο γένη και λέξεις αρσενικού γένους, όπως «ταχυδρόµος» και «πρόεδρος» (φυσικά, έργα προ της δεκαετίας του 1980 οπότε και η «γενική γλώσσα» (inclusive language) άρχισε να καθιερώνεται- δικαιολογούνται). 2. Ο συγγραφέας αποφεύγει την κατανοµή ρόλων σε άνδρες και γυναίκες σύµφωνα µε τα στερεότυπα ιδιαιτέρως δε ρόλους που χαρακτηρίζουν τη γυναίκα ως δευτερεύουσας σηµασίας : άνδρες εργαζόµενοι γυναίκες νοικοκυρές, άνδρες γιατροί γυναίκες νοσοκόµες κλπ). 3. Ο συγγραφέας αποφεύγει τα στερεότυπα συµπεριφοράς που δηλώνουν απαραιτήτως «θηλυπρέπεια» ειδικότερα όταν περιλαµβάνουν συναισθήµατα ανασφάλειας, ευαισθησίας και παθητικότητας. 4. Αντίστοιχα, αποφεύγεται η στερεότυπη κατάταξη χαρακτήρων σαν «αρρενωπή» -ειδικότερα όταν προδιαθέτουν σκληρό χαρακτήρα, αναισθησία και επιθετικότητα. ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΖΩΗΣ Ως ένα τρίτο ζήτηµα αναγνωρίζεται το γεγονός ότι πλέον τα περισσότερα παιδιά δεν µένουν σε κάποιο σπίτι των προαστίων, µε δυο γονείς, αδέλφια και σκύλο. Πλέον οι µητέρες δεν φοράνε την ποδιά κάθε πρωί και περνούν το χρόνο τους καθαρίζοντας το σπίτι και µαγειρεύοντας για την οικογένεια. Το διαζύγιο είναι εξίσου κοινό µε τον γάµο και οι γυναίκες στον εργασιακό τοµέα είναι πλέον πολυπληθέστερες. Αυτή η νέα 5 Russell,D. L. :CULTURAL AND SOCIAL DIVERSITY. LITERATURE FOR CHILDREN, Ferris State University, Longman,New York and London, 1994 σελ

16 πραγµατικότητα αρχίζει να αντικατοπτρίζεται στη σύγχρονη παιδική λογοτεχνία. Παιδιά που έχουν θετούς γονείς και θετά αδέλφια ίσως βρουν κάποιο στήριγµα σε βιβλία που απεικονίζουν οικογένειες σαν τις δικές τους. εν πρέπει άλλωστε να ξεχνάµε ότι ο τρόπος µε τον οποίο πολλά κλασσικά παραµύθια παρουσιάζουν το πρόσωπο της µητριάς δεν είναι καθόλου κολακευτικός. Αντί λοιπόν να στερήσουµε από τα παιδιά τη µαγική ιστορία της «Σταχτοπούτας», µπορούµε να εξισορροπήσουµε την κατάσταση µε ένα βιβλίο που περιγράφει µια όµορφη σχέση ανάµεσα σ ένα παιδί και τη µητριά του. Υπάρχουν και αναγνώσµατα για πιο ασυνήθιστες οικογένειες, παραδείγµατος χάριν µε θέµα την ανύπαντρη µητέρα ενός κοριτσιού το οποίο πρέπει να συµφιλιωθεί µε τον νέο σύντροφο της µητέρας της, ή τα προβλήµατα της αναδόχου κηδεµονίας ή προβλήµατα παιδιών που εγκαταλείφθηκαν από τη µητέρα τους και φτιάχνουν µια νέα οικογένεια στο πλάι της αγαπηµένης τους γιαγιάς. Υπάρχουν δε ελάχιστα βιβλία που µιλάνε για γάµο µεταξύ ανθρώπων διαφορετικής έθνοτικής καταγωγής µε εµφανή εξωτερικά χαρακτηριστικά καταγωγής. Ακολουθούν ορισµένες κατευθυντήριες γραµµές ώστε να εκτιµήσει κανείς βιβλία µε θέµα τις διαφορετικές οικογένειες και τον τρόπο ζωής τους Ο συγγραφέας αντιµετωπίζει το θέµα µε ευαισθησία. 2. Αποφεύγεται οποιαδήποτε νύξη ως προς το ότι µια εναλλακτική οικογένεια δεν είναι ισάξια µιας κατ όνοµα «παραδοσιακής» οικογένειας. 3. Ο συγγραφέας χειρίζεται το θέµα µε ειλικρίνεια και τιµιότητα. εν δείχνει σε καµιά περίπτωση ότι τα παιδιά τέτοιων οικογενειών δεν θα αντιµετωπίσουν προβλήµατα, φόβους και αµφιβολίες µ άλλα λόγια είναι σαν όλα τ άλλα τα παιδιά. ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΩΜΑΤΙΚΑ, ΙΑΝΟΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Μία ακόµα αλλαγή στη σηµερινή κοινωνία είναι µια πιο υγιής και δεκτική στάση απέναντι στα άτοµα µε ειδικές ανάγκες. Τα άτοµα αυτά κάποτε δεν είχαν καµία θέση στο παιδικό βιβλίο, δίχως άλλο σε συµφωνία µε τα ήθη µιας περασµένης εποχής στην οποία οι άνθρωποι που διέφεραν στο σώµα και στη διανόηση θεωρούνταν κοινωνικά αποστήµατα και κρατούνταν µακριά από τα µάτια του κόσµου εγκλεισµένα στο σπίτι ή σε κλινικές. Είναι ευτυχές που πλέον η κοινωνία είναι πιο ευαισθητοποιηµένη στις ανάγκες αυτής της κοινωνικής οµάδας. Το νοµικό µας πλαίσιο αναγνωρίζει την ύπαρξη ατόµων µε ειδικές ανάγκες και πλέον λειτουργούν σχολεία για παιδιά που πάσχουν από διανοητική καθυστέρηση. Σταδιακά, το παιδικό βιβλίο παίρνει θέση ως προς τα ενδιαφέροντα αυτών των ατόµων. Υπάρχουν βιβλία για παιδιά µε ψυχικές διαταραχές,διανοητικά ανάπηρα παιδιά και τη σχέσης του µε τα άλλα µέλη της οικογένειάς τους ή ακόµα που να αναφέρεται σε οικογένεια που αντιµετωπίζει µια κληρονοµική ψυχική ασθένειαή άλλα που εστιάζουν στα προβλήµατα σωµατικής αναπηρίας που αντιµετωπίζουν µικρά παιδιά σε αναπηρικό καροτσάκι. 6 Russell,D.L : Cultural and social diversity. Literature for children,ferris State University,Longman New York and London 1994, σελ

17 Είναι σηµαντικό οι άνθρωποι να κοιτάξουν κατάµατα τους φόβους τους και το γεγονός ότι αγνοούν τις ειδικές ανάγκες κάποιων ατόµων και τα βιβλία είναι ένας καλός τρόπος για να ξεπεράσει κανείς τις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα. Φυσικά, πρέπει να θεωρήσουµε δεδοµένο ότι τα συγκεκριµένα προβλήµατα αντιµετωπίζονται δίκαια και µε σαφήνεια. Ακολουθούν κάποιες κατευθυντήριες γραµµές ως προς την εκτίµηση βιβλίων που εστιάζουν σε άτοµα µε ειδικές ανάγκες 7 : 1. Οι χαρακτήρες του έργου απεικονίζονται θετικά, χωρίς συναισθηµατισµούς και ροµαντική διάθεση. 2. Οι χαρακτήρες του έργου αντιµετωπίζονται ρεαλιστικά κι όχι σαν υπεράνθρωποι ή παιδιά χωρίς στον ήλιο µοίρα. 3. Οι χαρακτήρες του έργου εντάσσονται µε φυσικό τρόπο στην πλοκή και δεν απεικονίζονται ως ανωµαλίες ή παραξενιές του κοινωνικού συνόλου, ή ακόµα και ως αφορµή για διακωµώδηση. 4. Αποφεύγεται χρήση γλώσσας που παραπέµπει σε στερεότυπα και ορολογία αρνητικού χρωµατισµού, όπως «ανάπηρος» και «καθυστερηµένος» που µπορούν να θεωρηθούν ως και υβριστικοί. 5. Οι χαρακτήρες µε ειδικές ανάγκες απεικονίζονται σαν άνθρωποι µε φυσικά ανθρώπινα συναισθήµατα αγάπη, θυµό, χαρά, µίσος. 6. Ο συγγραφέας αποφεύγει να παραλληλίζει σωµατικές ή διανοητικές αναπηρίες µε στοιχεία προσωπικότητας π.χ. δυσπλασίες της σπονδυλικής στήλης που να αντιστοιχούν σε έναν σκανταλιάρικο τρόπο σκέψης. ΑΛΛΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ Κάποια άλλα ζητήµατα που απασχολούν τη σύγχρονη παιδική λογοτεχνία περιλαµβάνουν τη µεγάλη ηλικία, τον θάνατο, τον πόλεµο καθώς και τη σεξουαλικότητα. Όταν τα θέµατα αυτά προσεγγίζονται µε ειλικρίνεια, τα βιβλία θεωρούνται πως έχουν πετύχει τον στόχο τους. Τα τελευταία χρόνια έχουµε δει περισσότερα καλά βιβλία που δίνουν µια θετική εικόνα της µεγάλης ηλικίας, βιβλία που απεικονίζουν ηλικιωµένους σαν ξεχωριστές οντότητες, κι όχι ως ένα υποείδος ανήµπορων ανθρώπων. Πολλά βιβλία δίνουν παραστάσεις όµορφων σχέσεων µεταξύ νέων και ηλικιωµένων και βοηθούν να καταργηθεί η στερεότυπη εικόνα του ηλικιωµένου. Η απεικόνιση του θανάτου στην παιδική λογοτεχνία δεν είναι καθόλου κάτι το καινούριο. Τα παιδικά βιβλία του 18ου αιώνα είναι γεµάτα παραστατικές περιγραφές θανάτων και θανατώσεων, που όµως συνήθως παραπέµπουν σε κάποιου 7 CULTURAL AND SOCIAL DIVERSITY LITERATURE FOR CHILDREN A SHORT INTRODUCTION By David L. Russell Ferris State University Longman New York and London 1994,σελ.194] 17

18 είδους τιµωρία (π.χ. για ατιµία ή ασέβεια προς το θείο), ή σηµαίνουν το τέλος µιας έντιµης ζωής που οδηγεί στον παράδεισο. Στον 20ο αιώνα, ωστόσο, καθώς ο µέσος όρος ζωής έχει αυξηθεί και η παιδική θνησιµότητα έχει σχεδόν εκµηδενιστεί, ο θάνατος σαν εικόνα δεν είναι κάτι το σύνηθες τόσο στην καθηµερινή ζωή, όσο και στη λογοτεχνία. Στις αρχές αυτού του αιώνα, κατά τη κοινωνική αντίληψη, το ζήτηµα του θανάτου θεωρείτο γενικά ανάρµοστο και πένθιµο για παιδιά. Σε µια εξαιρετική έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στη Γερµανία µε αντικείµενο τι θα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά ηλικίας επτά ετών οι εκπαιδευτικοί που συµµετείχαν στην έρευνα δήλωσαν µεταξύ των άλλων και επίσκεψη σε ένα νεκροταφείο, κάτι που στις ίδιες ευρωπαϊκές κοινωνίες παλαιότερα µπορεί να αποτελούσε φυσική συµµετοχή σε κοινωνικό συµβάν η δεδοµένο της ζωής, σήµερα όµως όχι. 8 Πλέον τείνουµε να αναγνωρίσουµε αυτό που οι πρόγονοί µας ήξεραν πολύ καλά., πως ο θάνατος είναι ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωής και πως δεν ωφελεί να το κρύβουµε από τα παιδιά. Μια πρώτη παιδική εµπειρία που περιλαµβάνει τον θάνατο απεικονίζεται συχνά µέσα από το τέλος της ζωής ενός ζώου. Αλλά αξίζει να υπενθυµίζουµε στους εαυτούς µας ότι αγνοώντας κάποιο θέµα δεν εξαφανίζεται από µόνο του και πως τα παιδιά πάντα απαιτούν απαντήσεις σε ερωτήµατα που οι µεγάλοι συχνά αποφεύγουν. Ακολουθούν κάποιες κατευθυντήριες γραµµές ως προς την αξιολόγηση βιβλίων σε σχέση µε θέµατα όπως θάνατος, o πόλεµος, η τρίτη ηλικία και η σεξουαλικότητα 9 : 1. Ο συγγραφέας αποφεύγει τη στερεότυπη απόδοση οποιασδήποτε κατάστασης κι αντ αυτού την προσεγγίζει ως µια ξεχωριστή εµπειρία καθενός από τους χαρακτήρες του έργου. 2. Ο συγγραφέας αποφεύγει την κρίση, αλλά αφήνει τον αναγνώστη να εξετάσει τις λεπτοµέρειες και να φτάσει στα δικά του συµπεράσµατα. 3. Οι καταστάσεις προσεγγίζονται µε ευαισθησία, εξετάζοντας και βοηθώντας τον αναγνώστη να κατανοήσει τα διάφορα συναισθήµατα όπως βιώνονται από τους χαρακτήρες του έργου. 4. Ο συγγραφέας απεικονίζει τις καταστάσεις µε ειλικρίνεια και τιµιότητα, χωρίς συναισθηµατισµούς, υπερβολές και τάσεις ροµαντισµού. Μ αυτά και µε άλλα ζητήµατα που πλέον τίθενται στην παιδική λογοτεχνία, η πρωταρχική µας ανησυχία είναι το αν τα εν λόγω ζητήµατα προσεγγίζονται µε εξυπνάδα, ευαισθησία και ειλικρίνεια. Ίσως το σηµαντικότερο µήνυµα αυτού του κεφαλαίου είναι πως το παιδικό βιβλίο µπορεί να έχει θετικές επιρροές στη ζωή των νέων ανθρώπων, µέσω της έκθεσής των στη µεγάλη ποικιλία των ανθρώπινων εµπειριών. Στο σύνθετο ερώτηµα που ανακύπτει «γιατί διαιωνίζεται ο ρατσισµός» αφού έχουν καταρριφθεί όλα τα επιχειρήµατα η απάντηση είναι απελπιστικά απλή και ωµή γιατί κάποιοι θέλουν να είναι κυρίαρχοι και να έχουν τους άλλους υποτελείς µόνο για ίδιον κέρδος. 8 Elschenbroich D. Weltwissen der sieberjährige, Goldmann, München 2002, σελ Russell, D.L.:CULTURAL AND SOCIAL DIVERSITY LITERATURE FOR CHILDREN,Ferris State University,Longman New York and London, 1994, σελ

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά.

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Γενικό Λύκειο Βαλτινού Τρικάλων ως εµπλεκόµενο σχολείο στο ευρωπαϊκό πρόγραµµα Comenius Regio, που υλοποιείται µεταξύ φορέων και οργανισµών των Τρικάλων (Ελλάδα) και του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, η ανθρωπιά διαθέτει σήμερα «ανταλλακτική αξία», παρότι ως έννοια αναφέρεται στη βοήθεια που κάποιος προσφέρει στο συνάνθρωπο. Παλαιότερα, εύχρηστος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία 3 Δεκεμβρίου 2014 Ας παραδειγματιστούμε από έναν κινέζικο μύθο: «Μια γριά κάθε πρωί κουβαλούσε νερό στο σπίτι της από το κοντινό πηγάδι με δύο δοχεία δεμένα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Μελίνα Δασκαλάκη, Δικηγόρος, Δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων. Καλημέρα σας, Καλοσωρίζω όλους και

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία 1 4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία «Αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει στα βουνά, θα περάσεις μια ζωή πιστεύοντας πως το ψάρι είναι ηλίθιο» έλεγε Αϊνστάιν και μ έκανε να σκεφτώ, πόσοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/01/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Περίληψη Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2

ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 2 Ο σκοπός της συγκεκριµένης µαθησιακής ενότητας είναι να κατανοήσουν οι σπουδαστές τα διαφορετικά επιχειρηµατικά µοντέλα (business models) παροχής υπηρεσιών cloud computing

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Πρόσβαση των Υπηκόων Τρίτων Χωρών στις Υπηρεσίες, η συµβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Τετάρτη 15 Μαΐου 2013 Καβάλα

ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Πρόσβαση των Υπηκόων Τρίτων Χωρών στις Υπηρεσίες, η συµβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Τετάρτη 15 Μαΐου 2013 Καβάλα ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Πρόσβαση των Υπηκόων Τρίτων Χωρών στις Υπηρεσίες, η συµβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Τετάρτη 15 Μαΐου 2013 Καβάλα Η Δράση 4.1.Β/11 Ανάπτυξη δικτύου συνεργασίας µεταξύ εκπροσώπων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια:

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια: ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα H οικογένεια ως

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας

Ομιλία του Καθηγητή B. Ασημακόπουλου Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας 1 ο Ετήσιο Συνέδριο για την Πληροφορική και τις Επικοινωνίες στην Παιδεία και την Εκπαίδευση Συνεδρίαση Ολομέλειας με θέμα: «Η Αξιοποίηση των Ψηφιακών Τεχνολογιών στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα» Ομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα,

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, 1 Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Κοινωνική ικαιοσύνη: Ο ρόλος της Εκπαίδευσης», ευτέρα 22 Μαρτίου 2011, ώρα 19:00

Διαβάστε περισσότερα

Ηαναζήτηση οικουµενικών διαστάσεων. Ορισµένες διαφορές των κοινωνικών φύλων.

Ηαναζήτηση οικουµενικών διαστάσεων. Ορισµένες διαφορές των κοινωνικών φύλων. Ηαναζήτηση οικουµενικών διαστάσεων. Ορισµένες διαφορές των κοινωνικών φύλων. Σε διαφορετικούς πολιτισµούς παρατηρούνται σηµαντικές διαφορές στη συµπεριφορά των δύο φύλων. Στα αγγλικά υπάρχουν δύο διαφορετική

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου 1. Θα βοηθούσε η ανάπτυξη ενός συντονιστικού οργάνου για θέµατα οικογένειας και παιδιών (π.χ. Υπουργείο Οικογένειας, Παιδιού και Νεότητας) 2. Η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: GI_V_NEG_0_17443 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11 / 12 / 2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΕΛΙΝΑ ΖΗΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ : ΙΑ ηµοτικό Σχολείο Πάφου Συντονιστική Οµάδα 1. Τώνια Ιωαννίδου (Συντονίστρια) 2. Μιχαλίνα Κωνσταντινίδου 3. Κάκια Ανδρονίκου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ] Ηµερίδα ΤΕΕ «Επιτυχία σηµαίνει κανένα ατύχηµα» Χαιρετισµός του Προέδρου του ΕΚΑ Γρηγόρη Φελώνη Παρασκευή, 2 Νοεµβρίου 2001 1 Το ζήτηµα των συνθηκών εργασίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο Εργαζόµενοι από το σπίτι Στην εποχή της ταχύτητας που ζούµε οι αλλαγές είναι αναµενόµενες σε πολλούς τοµείς. Έτσι και στον εργασιακό

Διαβάστε περισσότερα