Μοντερνισµός και πόλη: Κοινωνικές συγκυρίες και πολιτικά - καλλιτεχνικά κινήµατα στο πρώτο µισό του 20 ου αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μοντερνισµός και πόλη: Κοινωνικές συγκυρίες και πολιτικά - καλλιτεχνικά κινήµατα στο πρώτο µισό του 20 ου αιώνα"

Transcript

1 Μαρία Μαντουβάλου Μοντερνισµός και πόλη: Κοινωνικές συγκυρίες και πολιτικά - καλλιτεχνικά κινήµατα στο πρώτο µισό του 20 ου αιώνα 6 1. Ιστορικό πλαίσιο Στις αρχές του 20ού αιώνα, η βιοµηχανία, που γνωρίζει τεράστια ανάπτυξη και εξάπλωση σ όλη τη διάρκεια του 19 ου αιώνα, έχει καθιερωθεί ως διαδικασία παραγωγής. Συγχρόνως όµως είναι πλέον αποδεκτή ι- δεολογικά ακόµη και από τις πολιτικές τάσεις της αριστεράς, που, κατά τον 19 ο αιώνα, καταγγέλλουν την τεράστια κοινωνική ανισότητα και εξαθλίωση µεγάλων οµάδων του πληθυσµού που συνεπάγεται η βιοµηχανία, µέσα από τις συγκεκριµένες κοινωνικές σχέσεις µε τις οποίες αναπτύσσεται (ιδιωτική ιδιοκτησία των µέσων παραγωγής και µεταβολή της εργασίας σε ε- µπόρευµα). Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι γίνεται δεκτό από την β (εργατική) ιεθνή, το 1899 στο πλαίσιο µιας σοσιαλδηµοκρατικής αντίληψης που σταδιακά κυριαρχεί µέσα στην οργάνωση ότι : α) η βιοµηχανία αυξάνει µεν τα κέρδη των µονοπωλίων, αλλά συγχρόνως διευρύνει την απασχόληση και την παραγωγή, και βελτιώνει εποµένως τη ζωή των µαζών. β) η διεύρυνση της εργατικής τάξης που συναρτάται µε τη βιοµηχανική ανάπτυξη ευνοεί µια µελλοντική ανάληψη της εξουσίας από αυτή. 1 Μετά την πρώτη δεκαετία του αιώνα διατυπώνονται από τους Taylor και Ford οι αρχές «της επιστηµονικής οργάνωσης της δουλειάς στο εργοστάσιο» που στηρίζονται σε συστηµατικές παρατηρήσεις και πειράµατα. Η εργονοµία και η εισαγωγή «της δουλειάς σε αλυσίδα», (όπου µετακι- 1 A.Jacinto Rodrigues (1975) Le Bauhaus Sa signification historique, Ed Hatier Paris, σελ νούνται τα παραγόµενα κοµµάτια και όχι ο εργάτης και έτσι καθορίζεται ο ρυθµός της δουλειάς και αυξάνει η παραγωγικότητα), γίνονται τα βασικά στοιχεία σε µια προοπτική «επιστηµονικής» διαχείρισης του εργοστασίου. Οι αρχές αυτές εφαρµόζονται σταδιακά στη βιοµηχανία στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, βρίσκουν όµως άµεσα ευνοϊκή απήχηση ακόµη και στα εργατικά κινή- µατα, όπως και στον ίδιο τον Λένιν. «Φορντισµός», άλλωστε είναι ο όρος µε τον ο- ποίο έµελε να κωδικοποιηθούν οι αρχές οργάνωσης της βιοµηχανικής παραγωγής που κυριαρχούν σε καπιταλιστικό και σοσιαλιστικό κόσµο µέχρι σχηµατικά την δεκαετία του Βλέπουµε, εποµένως, έτσι ότι στον τοµέα της βιοµηχανίας και κυρίως «του προτύπου» της βιοµηχανικής ανάπτυξης (των αρχών, δηλ. της οργάνωσης και διαχείρισης της παραγωγής) συναντώνται από τις αρχές του αιώνα και, ακόµη περισσότερο, στο µεσοπόλεµο κινήµατα που καλύπτουν ένα πολύ ευρύ πολιτικό φάσµα από τους φιλελεύθερους µέχρι και την αριστερά. Η ιδεολογική αυτή κυριαρχία της βιοµηχανίας και, γενικότερα, των νέων αρχών οργάνωσης της ζωής που συνεπάγεται, επηρεάζει άµεσα την έρευνα και προβληµατισµό που αναπτύσσουν όχι µόνο τα πολιτικά αλλά και τα καλλιτεχνικά κινήµατα της εποχής συχνά πολύ πολιτικοποιηµένα και βρίσκεται στη βάση των ιδεών που διαµορφώνονται για την πόλη. Παρά τις τεράστιες δυνατότητες αύξησης της παραγωγής που δίδει η ανάπτυξη της βιοµηχανίας, η ανισότητα και οι άθλιες συνθήκες ζωής µεγάλων οµάδων του πληθυσµού δεν µειώνονται. Οι ανταγωνισµοί Εικόνα i (24) F. Schatten, 1980, Πανόραµα της Πόλης. 97

2 Εικόνα ii (2) Θάνατος στον παγκόσµιο ιµπεριαλισµό.αφίσες απ τη Ρωσική Επανάσταση. των βιοµηχανικών κρατών για την κατάκτηση νέων αγορών και πηγών πρώτων υλών, µε τις πολιτικές, οικονοµικές και νοµισµατικές διαστάσεις τους και η ένταση των κοινωνικών προβληµάτων που συνυφαίνονται µε την ανάπτυξη, βρίσκονται στη βάση των δραµατικών ιστορικών γεγονότων (Ρωσική Επανάσταση, ιεθνής οικονοµική κρίση, άνοδος του φασισµού στη Γερµανία και αλλού) µιας περιόδου που αρχίζει και τελειώνει µε Παγκοσµίους πολέµους. (εικ. 1, ii-2, 3, 4) Ο ιστορικός E.Hobsbawm χαρακτηρίζει την περίοδο αυτή ως «Εποχή της Καταστροφής», διότι «..η κοινωνία για σαράντα χρόνια κατολίσθαινε από τη µια συµφορά στην άλλη. Υπήρξαν δε περίοδοι που ακόµα και ευφυείς συντηρητικοί δε θα έβαζαν στοίχηµα για την επιβίωσή της» Η κατάρρευση του παραγωγικού ιστού µε την κρίση του 1929, που είχε ως καταλύτη την αθρόα πώληση τίτλων αξιών στο Χρηµατιστήριο της Νέας Υόρκης «γονάτισε ακόµη και τις πιο ισχυρές οικονοµίες και φάνηκε να αναστρέφει τη δηµιουργία µιας ενιαίας καθολικής,παγκόσµιας οικονοµίας, η ο- ποία αποτέλεσε µια αξιοθαύµαστη επίτευξη του φιλελεύθερου καπιταλισµού του 19 ου αιώνα» (Hobsbawm, 21). Η ίδια αυτή περίοδος είναι, παράλληλα, πολύ γόνιµη σε πολιτικό και κοινωνικό προβληµατισµό. Η δηµιουργία της Σοβιετικής Ενωσης και οι ελπίδες για την οργάνωση µιας νέας κοινωνίας ισότητας και δικαίου ενισχύει τα κοινωνικά και πολιτικά κινήµατα στην Ευρώπη και ιδιαίτερα το κύρος και απήχηση των κοµµουνιστικών κοµµάτων. (βλ. και κεφ. 1) Η Σοβιετική Ενωση, λειτουργώντας ως αντίπαλο δέος ιδιαίτερα µετά το Β παγκόσµιο πόλεµο και την, αποφασιστική για την έκβασή του, νίκη της επί του Χίτλερ επηρεάζει την διαµόρφωση των πολιτικών αντιλήψεων στα Ευρωπαϊκά κράτη, κάνει δηµοφιλή τον οικονοµικό σχεδιασµό και δίνει ευκαιρίες στον φιλελεύθερο καπιταλισµό να αυτορρυθµιστεί. Σ αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι θεωρίες του Τζών Μεϊναρντ Κεϋνς, που συγκροτούνται κατά τη δεκαετία του 30, και προτείνουν έντονες κρατικές παρεµβάσεις στην οικονοµία, µε την ανάπτυξη πολιτικής για την πλήρη απασχόληση και την συσχέτιση κατανάλωσης/εισοδήµατος που, όπως πολύ ενεργητικά υποστήριζε, θα είχε ευεργετικές επιπτώσεις στην οικονοµική ανάπτυξη. Οι θεωρίες αυτές έρχονται να συντεθούν και να εµπλουτίσουν τις σοσιαλδηµοκρατικές τάσεις και κόµµατα, και θα βρούν ευρύτατη εφαρµογή µετά τον Β Παγκόσµιο πόλεµο. Σ αυτές τις αρχές θα στηριχθεί η έννοια του Κοινωνικού Κράτους, που θα εφαρµοσθεί και θα χαρακτηρίσει την ανάπτυξη των δυτικών βιοµηχανικών κρατών στην µεταπολεµική περίοδο (µέχρι, σχηµατικά την 10ετία του 1970). Στην πνευµατική και καλλιτεχνική σφαίρα η περίοδος από τον Α Παγκόσµιο πόλεµο και την Οκτωβριανή επανάσταση, µέ- 98

3 χρι την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία είναι εξαιρετικά γόνιµη Στη Τέχνη, την Αρχιτεκτονική και την Πολεοδοµία διατυπώνονται νέες ιδέες και τάσεις συχνά παράλληλες ή συµπληρωµατικές που, επεξεργάζονται πολύπλευρα την κοινωνική πραγµατικότητα, προσπαθώντας να βρουν τα κατάλληλα µέσα για να την ερµηνεύσουν, αλλά και να την επηρεάσουν. εσπόζει η πολιτική στράτευση. Ο λαός και η πόλη ανάγονται σε κύριο αντικείµενο όλων των µορφών έκφρασης και η στάση των πολιτικοποιηµένων καλλιτεχνών και διανοουµένων απέναντι στη «µεγάλη πόλη» είναι πάλι αµφιθυµική (βλ. και κεφ. 1): τόπος αθλιότητας µε τερατώδεις κοινωνικές ανισότητες, αλλά και τόπος των οδοφραγµάτων, του προλεταριάτου, της ε- παναστατικής ζύµωσης (εικ. iii-5, iv-6, 7-12). Για τους ριζοσπάστες διανοούµενους και καλλιτέχνες «δηµιουργική µεγαλοφυϊα και προοδευτικές ιδέες συµβαδίζουν αναγκαστικά» (Hobsbawn 241). Πρέπει δε να σηµειωθεί ότι τα επαναστατικά κινή- µατα και καθεστώτα (όπως της Σοβιετικής Ενωσης) ενθαρρύνουν την καλλιτεχνική παραγωγή, ενώ και οι ίδιοι οι καλλιτέχνες οξύνουν την ευχέρειά τους να εκφραστούν, µέσα από τη συµµετοχή τους σε πολιτικά κόµµατα και οµάδες και τη στράτευσή τους για τα κοινωνικά ζητήµατα. εν αµφισβητείται πια, όπως είδαµε, η κυριαρχία της βιοµηχανίας και της σύγχρονης τεχνολογίας στην οργάνωση της παραγωγής. Ο προβληµατισµός αφορά στις κοινωνικές σχέσεις που αυτά συνεπάγονται, στον τρόπο που θα κατανεµηθούν τα νέα αγαθά, στις επιπτώσεις τους πάνω στην οργάνωση της πόλης, τη µορφή κατοικίας, αλλά και του κάθε αντικειµένου. Η πρόκληση για την προοδευτική τέχνη είναι µεγάλη. Πρωτοπόροι αρχιτέκτονες και εικαστικοί καλλιτέχνες δουλεύουν πάνω στα νέα τεχνολογικά δεδοµένα που καλούνται να εξυπηρετήσουν νέες κοινωνικές α- νάγκες. Η έρευνα υπερβαίνει επαγγελµατικές ειδικεύσεις, εθνικά σύνορα και επίσηµες πολιτικές. Τα αστικά τοπία ανάγονται ουσιαστικά σε κοινό πεδίο προβλη- µατισµού και πηγή έµπνευσης. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούµε ενδεικτικά επεξεργασίες και τρόπους απεικόνισης των α- στικών λειτουργιών από ζωγράφους: βιο- µηχανία (εικ ), κυκλοφορία (εικ ), µορφές κτηριακών συγκροτηµάτων (εικ. 20, 21). Τρόποι απεικόνισης που συχνά ανυφαίνονται µε µία αµφιθυµική στάση ακόµη και απέναντι στις νέες επεξεργασίες και προτάσεις (εικ ). Στη δεκαετία του 1920, η έρευνα των «πρωτοπόρων αρχιτεκτόνων» στρέφεται στην τυποποίηση και βιοµηχανοποίηση της κατασκευής κατοικιών µε κοινωνικούς στόχους, σε νέους τρόπους οργάνωσης των πόλεων µε µαζική χρήση των αγαθών της νέας τεχνολογίας, στο σχεδιασµό και διάδοση ανωτέρων ποιοτικά βιοµηχανικών α- ντικειµένων. Η µεταβολή στις µεθόδους σχεδιασµού, στις τυπολογίες και τις µορφές χώρων, στην ιδεολογία και την δεοντολογία του επαγγέλµατος είναι αποφασιστική. Σταδιακά στη δεκαετία του 1930, µέσα α- πό την πίεση της µεγάλης οικονοµικής κρίσης, την άνοδο του φασισµού, τις εξελίξεις στη Σοβιετική Ενωση, ο προβληµατισµός συρρικνώνεται. Το πολιτικό κλίµα είναι α- Εικόνα iii (5), G. Grosz, Pandämonium, 1915/16. Εικόνα iv (6), G. Grosz, Menchenwege (Ανθρωπόδροµοι),

4 Εικόνα v (25), A. Warnod, Venise avant et apres le futurisme, Η Βενετία πριν και µετά τον φουτουρισµό. της σοσιαλ-δηµοκρατίας και του Κοινωνικού Κράτους. Μεταξύ των χώρων όπου αναπτύσσονται ιδιαίτερα οι ιδέες και µορφές του Μοντέρνου κινήµατος κατά τον µεσοπόλεµο θα αναφέρουµε ορισµένα βασικά στοιχεία για τη Σχολή του Bauhaus και τα CIAM ( ιεθνή Συνέδρια Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής). Εικόνα vi (28) Sant Elia, Σκίτσα για τη νέα πόλη, la ville nouvelle, (πηγή: Futurisme) πειλητικό και οι φορείς των ριζοσπαστικών ιδεών αυτολογοκρίνονται, περιορίζονται, σωπαίνουν, µεταναστεύουν ή συνθηκολογούν. Μετά το Β Παγκόσµιο πόλε- µο ξεκινά µια νέα εποχή που για µια εικοσιπενταετία (µέχρι, συµβολικά, το 1968) θα εφαρµόσει επιλεκτικά και µονοσήµαντα στην αρχιτεκτονική και την πολεοδοµία τις πρωτοποριακές ιδέες του µεσοπολέµου, που θα υπηρετήσουν τη διαδικασία της οικονοµικής ανάπτυξης, την άνοδο του βιοτικού επιπέδου των λαϊκών στρωµάτων, αλλά και την καταναλωτική κοινωνία πραγµατοποιώντας τις ιδέες 2. Καλλιτεχνικά ρεύµατα, αρχιτεκτονική και πόλη Η σχέση του προβληµατισµού στην αρχιτεκτονική, την Πολεοδοµία και την τέχνη στο πλαίσιο των πρωτοποριακών και έ- ντονα πολιτικοποιηµένων µεγάλων καλλιτεχνικών ρευµάτων του µεσοπόλεµου είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ζήτηµα. Το γεγονός ότι το Bauhaus είναι µια σχολή που ιδρύθηκε για την µόρφωση σύγχρονων τεχνιτών που θα ασχολούνται µε τον σχεδιασµό αντικειµένων/τύπων για µαζική βιοµηχανική παραγωγή, µε την αρχιτεκτονική και µε την πόλη (µε την έννοια ότι ό- λα αυτά και οι εικαστικές τέχνες πρέπει να ενταχθούν στην ιδέα της Αρχιτεκτονικής) είναι ενδεικτικό των αντιλήψεων της εποχής για την άµεση σχέση τους καθώς και του πολύ γόνιµου αλληλοεµπλουτισµού των αναζητήσεων στους τοµείς αυτούς. Μπορούµε ενδεικτικά να κωδικοποιήσουµε την παραλληλία των αναζητήσεων για την τέχνη, την αρχιτεκτονική και την πόλη µέσα σε κάποια από τα µεγάλα καλλιτεχνικά ρεύµατα της εποχής ως εξής: Φουτουρισµός 2 : Ρεύµα που αναπτύσσεται κυρίως στην Ιταλία. Κυριαρχεί ο θαυ- µασµός στις δυνατότητες της µοντέρνας ζωής, στη µηχανή, στη µηχανική ταχύτητα. υναµική και επιθετική διάθεση απέναντι στο µέλλον (εικ. 25). Στην αρχιτεκτονική και την πολεοδοµία είναι χαρακτηριστική η έρευνα για κυκλοφορία σε πολλά επίπεδα, για υψηλή δόµηση µε ουρανοξύστες, για χρήση του χάλυβα, του µπετόν και του γυαλιού, για τεχνικά επιτεύγµατα που θα 2 Βλ. παράθεµα από το φουτουριστικό µανιφέστο στην τεκµηρίωση του κεφαλαίου αυτού. 100

5 κάνουν δυνατή την νέα αρχιτεκτονική και πόλη. Ιδιαίτερα ενδεικτικές οι προτάσεις για την Citta nuova του Saint Elia. (εικ , βλ. και τεκµηρίωση) Εξπρεσιονισµός: Ρεύµα µε πολλές και σύνθετες ρίζες στο Γερµανικό χώρο. Ο προβληµατισµός των καλλιτεχνών στρέφεται στις δυνατότητες έκφρασης του α- συνείδητου µέσα από την τέχνη, στην ανάγκη συνεργασίας των τεχνών κάτω από την Αρχιτεκτονική, στη σχέση της τέχνης µε το λαό. ιακρίνεται µια χαρακτηριστική έµφαση στο γυαλί σαν υλικό που, µε βάση τα νέα τεχνικά δεδοµένα µπορεί να δώσει πολλές µορφολογικές δυνατότητες. Για ορισµένους, η οικοδόµηση µε γυαλί φαίνεται να παίρνει και µια ειδική συµβολική σηµασία, συνδεδεµένη µε την αδελφοσύνη των λαών και τον σοσιαλισµό. Ο πολεοδοµικός προβληµατισµός εκφράζεται κυρίως ως προβληµατισµός σχετικά µε το µέγεθος της πόλης. Οι έντονα πολιτικοποιηµένοι καλλιτέχνες των εξπρεσιονιστικών οµάδων (Γέφυρα, Γαλάζιος Καβαλάρης, Οµάδα του Νοέµβρη, Εργατικά συµβούλια για την Τέχνη) χαρακτηρίζονται από µια αµφιθυµία απέναντι στη «µεγαλούπολη». ιότι αυτή, όπως προκύπτει από τα έργα τους, είναι µεν χώρος οµαδικής δυστυχίας των ξεριζωµένων προλεταρίων, αλλά συγχρόνως και χώρος των οδοφραγµάτων και της οργάνωσης των εργατών, χώρος από όπου θα έρθει η Κοινωνική Αλλαγή. Χαρακτηριστικά είναι τα έργα των ζωγράφων όπως G.Grosz, Otto Dix, Beckmann και πολλών άλλων. Κατά εποχές σε εξπρεσιονιστικές οµάδες µετέχουν οι αρχιτέκτονες Mies Van der Rohe, Peter Behrens, Hans Sharoun, Hans Poelzig κ.ά. De Stijl (Πλαστικισµός): Ρεύµα που στρέφεται σε αναζητήσεις µορφών, που βασίζονται σε αρχές παγκόσµιες, καθαρά γεωµετρικών, απελευθερωµένων από τον υποκειµενισµό και σε συνάρτηση µε τα µαθηµατικά. Στην αρχιτεκτονική η τάση αυτή συνδυάζεται µε την προοπτική τυποποίησης της κατασκευής και συγκρότησης της από στοιχεία βασικά, οριζόντια και κάθετα και µε τη χρήση καθαρών χρωµάτων. Ο πλαστικισµός συναντάει την αντίληψη των κονστρουκτιβιστών για την ανάγκη προώθησης της κατασκευής από τυποποιηµένα στοιχεία. Οι αναζητήσεις των ζωγράφων (Piet Mondrian, Van Does-burg, κ.ά.) είχαν άµεση και ευρύτατη επίδραση στις µορφολογικές αναζητήσεις των αρχιτεκτόνων στις όψεις αλλά και στις κατόψεις των κτηρίων. Κονστρουκτιβισµός: Ρεύµα που αναπτύσσεται κυρίως στη Ρωσία και εξελίσσεται παράλληλα µε τον φονξιοναλισµό της κεντρικής Ευρώπης. Στρέφεται στη δηµιουργία µιας τέχνης µε κοινωνική χρησιµότητα και άρτια τεχνική οργάνωση, που θα βοηθήσει να αποκατασταθεί µια όψη του κόσµου προοδευτική και ορθολογική. Η βιο- µηχανία πρέπει να τεθεί στην υπηρεσία της κοινωνίας προσφέροντας φθηνά, όχι µόνο χρηστικά αντικείµενα καλής ποιότητας, αλλά και σπίτια. Το «νέο σπίτι» είναι κοινωνικό έργο. Πρέπει να είναι βιοµηχανοποι- Εικόνα vii (10): Σκηνικό για την ταινία του Fritz Lang, Metropolis,

6 Εικόνα viii (30): Σύνεδροι στο La Sarraz (από αριστερά, όρθιοι) Stam, Chareau, Bourgeois, Heafali, Jeanneret, Rietveld, Steiger, May (µισοκρυµ- µένος), Sartoris, Guevrekian, Schmidt, Häring, Zavala, Florentin, Le Corbusier, Artaria, de Mandrot, Gubler, Rochat, Lurcat, von der Mühll, Maggioni, Hoste, Giedion, W.M. Moser, Frank. (απο αριστερα, καθισµένοι) Mercadal, Weber, Tadevossian. ηµένο, τυποποιηµένο και να απελευθερώνει την νοικοκυρά από την βαρειά καθηµερινή δουλειά, να είναι στέρεο. Τότε θα είναι και ωραίο. Η νέα πόλη έχει σκοπό την άνεση του λαού και την ανάπτυξη σχέσεων µεταξύ των ατόµων, των φύλων, της γειτονιάς, της κοινότητας. Μεταξύ των σηµαντικών κονστρουκτιβιστών αναφέρονται οι Ρώσοι Lissitsky, Malevich, Tatline. Κοινός παρονοµαστής σε όλα τα προηγούµενα είναι ο στόχος της αναβάθµισης της κοινωνίας, και της ζωής της πόλης, µε τη συνδροµή της βιοµηχανίας. Κοινός, επίσης παρονοµαστής είναι η αντίληψη ότι τα µορφολογικά πρότυπα έπρεπε να εφευρεθούν και να συντεθούν σε αντιδιαστολή µε τα µέχρι τότε επικρατούντα πρότυπα, που χαρακτηρίζονται «ακαδηµαϊκά». Αυτό το ρεύµα στην Αρχιτεκτονική και την Πολεοδοµία ονοµάστηκε Μοντέρνο Κίνηµα. Θέλουµε ιδιαίτερα να επισηµάνουµε δύο χαρακτηριστικά του Μοντέρνου Κινήµατος, που συνάγονται και από όσα προηγήθηκαν: α) στον αρχιτεκτονικό και πολεοδοµικό προβληµατισµό ενσωµατώνεται ο κοινωνικός προβληµατισµός της εποχής και β) στις µορφολογικές επεξεργασίες είναι άµεσες οι σχέσεις προβληµατισµού και έρευνας στην αρχιτεκτονική και πολεοδοµία µε την έρευνα στις εικαστικές τέχνες. Η ιστορική συγκυρία συντελεί ώστε βασικά κοινωνικά θέµατα (όπως η κατοικία V για τους «πιο φτωχούς από τους φτωχούς», η ιδιωτική ιδιοκτησία της γης, η υ- γιεινή διαβίωση, η απελευθέρωση της γυναίκας από την καθηµερινότητα του νοικοκυριού κ.ο.κ.) να ενσωµατωθούν στον προβληµατισµό και τους στόχους της δουλειάς των µεγαλύτερων δηµιουργών της περιόδου. Είναι χαρακτηριστικό ότι καλλιτέχνες, αρχιτέκτονες και δάσκαλοι πηγαίνουν συχνά και εργάζονται στη Σοβιετική Ενωση όπου και πειραµατίζονται για την οικοδόµηση κτιρίων και πόλεων που θα στεγάσουν τις νέες µορφές κοινωνικής οργάνωσης, που η µεγάλη πολιτική αλλαγή θεωρείται ότι θα προωθήσει. Ετσι οι αρχιτέκτονες ανυψώνονται σε κοινωνικούς α- ναµορφωτές, στοιχείο που προσδίδει στους ίδιους και τη δουλειά τους ιδιαίτερη αίγλη. 3. Τα ιεθνή Συνέδρια Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής (CIAM) Τα CIAM ( ιεθνή Συνέδρια Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής) είναι ο χώρος που συγκρότησαν στο µεσοπόλεµο οι ριζοσπαστικοί αρχιτέκτονες/πολεοδόµοι για να συντονιστούν, να εκφραστούν συλλογικά, να δηµιουργήσουν τις συνθήκες για µια δική τους παρέµβαση στα θέµατα του χώρου, µε θέσεις αντίθετες από τον ακαδηµαϊσµό που κυριαρχούσε στις παραδοσιακές αρχιτεκτονικές σχολές και την κρατική εξουσία. Τα CIAM λειτούργησαν για 30 περίπου χρόνια ( ) Ήταν οργανωµένα µε εθνικές οµάδες, κλειστές και συνεκτικές στις ιδέες τους ούλευαν µε µεγάλα διεθνή Συνέδρια (πραγµατοποιήθηκαν 11 συνολικά) και ενδιάµεσες συναντήσεις ειδικών επιτροπών εργασίας. Αντικείµενα των CIAM I 1928 Ίδρυση στο La Sarraz της Ελβετίας. (εικ. 30) II 1929 Φραγκφούρτη. Η κατοικία των ελάχιστων αναγκαίων για τη ζωή. (εικ. 31) III 1930 Βρυξέλλες. Ορθολογικοί τρόποι οικοδόµησης. (εικ. 32) IV 1933 Μασσαλία-Αθήνα. Η οργανική πόλη. (εικ. 33) 1937 Παρίσι. Κατοικία και ελεύθερος χρόνος. 102

7 VI VII VIII IX X XI 1947 Bridgewater-Αγγλία. Οργάνωση πόλης και σία αρχιτεκτονική εκπαίδευση. τας και σε συζητήσεις σύγχρονές του και που αντανακλάται στον τίτλο της Χάρ Bergamo-Ιταλία. Πολεοδοµία, Τέχνη και µεταγενέστερες. Εκπαίδευση Hoddeston-Αγγλία. Η καρδιά της πόλης. Θέµα του Συνεδρίου: Η λειτουργική 1953 Aix En Provence. Habitat. πόλη Dubrovnik. Κατοικία για τον άνθρωπο Otterlo - Ανασκόπηση των µελετών Η συζήτηση βασίστηκε, σύµφωνα µε τη που έγιναν από τα CIAM. Απόφαση µέθοδο δουλειάς των C.I.A.M. και στα δεδοµένα µιας συστηµατικής πολεοδοµικής διάλυσης της οργάνωσης. ανάλυσης 33 πόλεων (µεταξύ των οποίων και η Αθήνα),που εκτέθηκε παράλληλα µε το Συνέδριο. (εικ. 35) Το 4ο CIAM και η Χάρτα της Αθήνας Στην Ιστορία των CIAM το 4 ο (1933) είναι εκείνο µε τη µεγαλύτερη σηµασία, στο µέτρο που τα πορίσµατά του, που δηµοσιεύτηκαν στις ευρωπαϊκές χώρες πολύ αργότερα και είχαν µεγάλη διάδοση ως Χάρτα της Αθήνας συνάντησαν µια σταδιακή, αλλά πολύ πλατειά αποδοχή και χρησίµευσαν ως θεωρητικό και ιδεολογικό πλαίσιο κατά τη φάση της µεταπολεµικής ανοικοδόµησης. Η σύγκλιση του 4ου Συνεδρίου του C.Ι. A.M. είχε προγραµµατιστεί για τη Μόσχα. Μια αντίθεση, όµως, της Γραµµατείας των C.I.A.M. µε τη Σοβιετική Ένωση (και ουσιαστικά του Le Corbusier µε τον Στάλιν) µαταιώνει την οργάνωση αυτή. Το φορτισµένο πολιτικό κλίµα, δεν ευνοεί τις ε- ναλλακτικές λύσεις. εν υπάρχει τόπος στα τότε αναπτυγµένα κράτη για να δεχτούν ένα συνέδριο που προβάλλει την ουτοπία. Τη διέξοδο δίνει ο εφοπλιστής Ζερβός, αδελφός του εκδότη του πολύ σηµαντικού περιοδικού Cahiers d Art 3 : Το συνέδριο πραγµατοποιείται τον Αύγουστο του 1933, στο ατµόπλοιο Πατρίς ΙΙ, σε ταξίδι του από τη Μασσαλία στον Πειραιά, και στην Αθήνα, στους χώρους του Ε.Μ.Π. (εικ. 34) Το πλοίο και η Αθήνα ως πατρίδα της ηµοκρατίας παίρνουν και µια συµβολική σηµασία για τον ουτοπικό χαρακτήρα του Συνεδρίου στην κρίσιµη εκείνη ιστορική συγκυρία. Σηµα- 3 Τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα αρχεία του περιοδικού εκτίθενται σε µουσείο, που έχει ιδρύσει για το σκοπό αυτό, στη Βαρειά της Μυτιλήνης Παρόντες στο Συνέδριο, µεταξύ άλλων, µερικοί από τους πιο διάσηµους εκπροσώπους της Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής και Τέχνης: Van Eesteren, (πρό-δρος του Συνεδρίου), S. Giedion, Le Corbusier, F. Leger, A. Roth, J.L. Sert, G.Terragni και οι νεαροί, τότε, Έλληνες αρχιτέκτονες Ι. εσποτόπουλος, Π. Καραντινός, Σ. Παπαδάκης, Ι. Σαπόρτα. Τα πορίσµατά του πρωτοδηµοσιεύτηκαν επίσηµα, ελληνικά και γαλλικά, στα Τεχνικά Χρονικά του Τ.Ε.Ε. το Νοέµβριο του 1933, αλλά δεν κυκλοφόρησαν τότε στην Ευρώπη 4. ηµοσιεύτηκαν ξανά µε µερικές αλλαγές και σχόλια, µεταπολεµικά από τον Le Corbusier µε τον τίτλο Χάρτα της Α- θήνας και τότε είχαν µεγάλη διάδοση και σταδιακά, πλατειά αποδοχή. Μέσα από το κείµενο της Χάρτας: Η οργάνωση της πόλης προκύπτει ως σύνθεση 4 λειτουργιών: Κατοικία, Αναψυχή, Εργασία, Κυκλοφορία. Αυτές δε, θεωρείται ότι πρέπει να διακρίνονται και χωρικά (αρχή του zoning). Εισάγεται ρητά η έννοια της οικονο- µίας στο χώρο. Αυτή αντιστοιχεί µε την οικονοµία χρόνου στις µετακινήσεις µεταξύ των λειτουργιών της πόλης και µε την οικονοµία µέσων από την ορθολογική χρήση της τεχνολογίας. Ο κύκλος στην καθηµερινή ζωή των ανθρώπων, παράλληλα µε τον ηλιακό κύκλο, ανάγονται σε βασικά στοιχεία της πολεοδοµίας. 4 Το κείµενο παρατίθεται στο συνοδευτικό cd (σε αρχείο pdf) Εικόνα ix (34): Στιγµιότυπα από το ταξίδι του «Πατρις ΙΙ», 4ο CIAM 1933, φωτογραφίες του A. Roth. 103

8 Εικόνα x (33): Η Χάρτα την Αθήνας, όπως δη- µοσιεύτηκε από το ΤΕΕ το 1933 και ανατυπώθηκε το ιατυπώνονται µε έµφαση οι απαιτήσεις προσαρµογής των πόλεων στα τεχνολογικά δεδοµένα της εποχής (µηχανική ταχύτητα, δυνατότητα χρήσης του ύψους), οµοιογενούς κατανοµής των κοινωνικών εξυπηρετήσεων, απρόσκοπτης επέκτασης των αστικών κέντρων Αναλύονται τα εµπόδια για την οργάνωση των πόλεων που απορρέουν α- πό την ιδιοκτησία της γης και η ανάγκη το ιδιωτικό συµφέρον να υποταχθεί εις το συµφέρον της ολότητας. Μπορούµε να πούµε ότι οι αρχές της Χάρτας της Αθήνας αποτέλεσαν το θεωρητικό και ιδεολογικό πλαίσιο της µεταπολεµικής ανοικοδόµησης και ανάπτυξης των πόλεων στις βιοµηχανικές/καπιταλιστικές και σοσιαλιστικές χώρες, µέχρι τουλάχιστον την οικονοµική κρίση των ετών 1970, ή συµβολικά, µέχρι το 1968, οπότε και κορυφώνεται η κριτική προς τις θέσεις της Χάρτας, στον ακαδηµαϊκό χώρο. Κατά την περίοδο αυτή, όχι µόνο αποκαταστάθηκαν τα ερείπια του πολέµου και χτίστηκαν κατοικίες και εγκαταστάσεις για τους εργάτες, τους άστεγους κ.ο.κ. (σύµφωνα µε την έκφραση που πήρε σε κάθε βιο- µηχανικά ανεπτυγµένη χώρα το αίτηµα για κράτος πρόνοιας ), αλλά και ο τοµέας της οικοδοµής διευρύνθηκε εξαιρετικά µε τις ανανεώσεις του οικοδοµικού πλούτου συχνά ολόκληρων τµηµάτων πόλεων, τις νέες πόλεις, την απόκτηση δεύτερης, τρίτης κ.ο.κ. κατοικίας από ορισµένα κοινωνικά στρώµατα, την κατασκευή τεράστιων οικοδοµικών συγκροτηµάτων για διάφορες χρήσεις κ.ο.κ. Σήµερα, σε µια πολύ διαφορετική φάση ε- ξέλιξης των Ευρωπαϊκών πόλεων, η κριτική της Χάρτας του 1933 είναι πια κοινότοπη. Έπρεπε να κυριαρχήσουν παντού οι εγκεφαλικές διαµορφώσεις της µοντέρνας αρχιτεκτονικής και πολεοδοµίας, ανεξάρτητα από τις τοπικές παραδόσεις και την πολιτιστική ταυτότητα των διαφόρων κοινωνιών; Ήταν δυνατό (και επιθυµητό) να διαµορφωθούν παντού οι πόλεις κατά το πρότυπο των βιοµηχανικών χωρών; Είναι πρωταρχική ανάγκη ο ήλιος και το πράσινο και επαρκής συνθήκη για την κατοικία η ε- ξασφάλισή τους, όταν µέσα από τις χωρικές διαµορφώσεις που επικράτησαν στην οργανωµένη δόµηση φαίνεται να καταλύονται οι καθηµερινές σχέσεις γειτονιάς και η ζωή της πόλης ; Ή µήπως η ζωή της πόλης καταλύεται από διαδικασίες που αφορούν γενικότερα στην κοινωνική ζωή και οδηγούν µε οµόλογο τρόπο και στην οργανωµένη δόµηση δηλαδή από την κεντρικά ελεγχόµενη, µέσα από γραφειοκρατικές διαδικασίες παραγωγή και διαχείριση του χώρου; Πρέπει να χτίζουµε ελάχιστες κατοικίες για να µπορούν να στεγαστούν όλοι, όταν τόσοι πόροι σπαταλιώνται σε κατευθύνσεις που δεν έχουν την κοινωνική συναίνεση και όταν η κοινωνική ανισότητα συνεχώς οξύνεται; Το πρότυπο του κράτους πρόνοιας, του κράτους δηλαδή που σαν καλός νοικοκύρης κατανέµει τους πόρους σε όλους, µπορεί να ισχύσει σε µια κοινωνική οργάνωση µε τόσο βαθειά διαίρεση; Έχει, όπως ξέρουµε, διατυπωθεί ρητά η θέση ότι η Χάρτα της Αθήνας και η πολεοδοµία που προδιαγράφει κατέστρεψαν τις ευρωπαϊκές πόλεις στην κρίσιµη περίοδο της ανοικοδόµησης και ανάπτυξής τους. Υπάρχουν όµως και άλλες (πιο ψύχραιµες) φωνές που αποδίδουν την καταστροφή των ευρωπαϊκών πόλεων κυρίως στα συµφέροντα της οικοδοµικής βιοµηχανίας, στον γραφειοκρατικό έλεγχο της διαχείρισης του χώρου, στην κερδοσκοπία που α- σκήθηκε. Θεωρούν δε, ότι το κείµενό της 104

9 δεν µπορεί να ήταν η αιτία του κακού. Α- ντιστρόφως, πήρε πλατειά δηµοσιότητα γιατί χρησιµοποιήθηκε ως ιδεολογικό κάλυµµα στην πολύ µεγάλη επιχείρηση της µεταπολεµικής ανοικοδόµησης που πραγ- µατοποιήθηκε κάτω από αυτούς τους ό- ρους. Να προσθέσουµε ότι η Χάρτα της Αθήνας (ευτυχώς ή δυστυχώς;) δεν είχε καµία α- πήχηση στην πολεοδοµία της Αθήνας, πόλη-παράδειγµα για την ανάµειξη των λειτουργιών της, τον ανορθολογισµό στη χρήση των τεχνολογικών δεδοµένων, την έλλειψη κοινωνικών εξυπηρετήσεων, την κερδοσκοπία στη γη. 4. Η Σχολή του Bauhaus Το κλίµα στην Γερµανία από το τέλος του Α Παγκοσµίου Πολέµου µέχρι την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για την ανάπτυξη του προβλη- µατισµού στην αρχιτεκτονική και την πολεοδοµία. Σε διάφορες πόλεις της Γερµανίας δουλεύουν σηµαντικοί αρχιτέκτονες και καλλιτέχνες που, σήµερα, έχει αναγνωριστεί ότι συνέβαλαν αποφασιστικά στην µορφοποίηση του Μοντέρνου Κινή- µατος. Αυτοί δεν είναι µόνο Γερµανοί. Είναι σηµαντικό το γεγονός ότι υπάρχουν πυκνές συνεργασίες και ανταλλαγές µε αρχιτέκτονες και καλλιτέχνες που έρχονται από τη Ρωσία και τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Ελβετία, Αυστρία, Ιταλία, Γαλλία, Ολλανδία). Είναι σηµαντικό επίσης το γεγονός ότι η συγκυρία χαρακτηρίζεται από κοινωνικές αναζητήσεις, µέσα σε ένα κλί- µα έντονης πολιτικοποίησης (εµφύλιος πόλεµος από τον Νοέµβριο του 1918 διαµόρφωση του Σοσιαλδηµοκρατικού Συντάγ- µατος της Βαϊµάρης, Φεβρουάριος 1919). Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα έχει συνειδητοποιηθεί στην Γερµανία η ανάγκη να γίνουν σηµαντικές µεταρρυθµίσεις στην οργάνωση της βιοµηχανίας και να βελτιωθεί η ποιότητα των προϊόντων µε στόχο την ανταγωνιστικότητα και εµπορική εξάπλωση της Χώρας στην ιεθνή Α- γορά. Κατά το αγγλικό πρότυπο του 19ου αιώνα (κίνηµα Arts and Crafts) σηµειώνονται διάφορες πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση αυτή από σηµαντικές βιοµηχανίες (όπως η Α.Ε.G. που ιδρύεται το 1883 και αποκτά πολύ σύντοµα τεράστια ανάπτυξη), Πανεπιστήµια, Εργαστήρια και Κινήµατα. Σηµαντικό βήµα στην κατεύθυνση αυτή είναι η ίδρυση της Οργάνωσης Werkbund το 1907 από 12 βιοµηχάνους και 12 ανεξάρτητους καλλιτέχνες, µε στόχο την προώθηση ενεργειών για την βελτίωση των προϊόντων και την απασχόληση σχεδιαστών στην βιοµηχανία. Σηµαντικό σηµείο απόκλισης απόψεων στα κινήµατα αυτά αποτελεί ο ρόλος του καλλιτέχνη-δηµιουργού και η σχέση µε το α- ντικείµενο της δουλειάς του: Αν δηλαδή ο καλλιτέχνης πρέπει να κατασκευάζει αντικείµενα-τύπους για βιοµηχανική µαζική παραγωγή, ή άν, αντίθετα, προέχει η δηµιουργική κυριαρχία του ατοµικού καλλιτέχνη, που δεν πρέπει να υποταχθεί στις νόρ- µες της βιοµηχανικής παραγωγής. Ήδη άλλωστε, από τον 19ο αιώνα σηµαντικό ση- µείο για όσους διατύπωναν ιδεολογική α- ντίθεση απέναντι στην ραγδαία ανάπτυξη της βιοµηχανίας, ήταν ο φόβος ότι θα χανόταν η χειροτεχνία αλλά και η ατοµικότητα του δηµιουργού µε τις ανάλογες δρα- µατικές επιπτώσεις στον πολιτισµό. Μέσα σ αυτό το κλίµα πρέπει να τοποθετηθεί η ίδρυση του Bauhaus, ως συγχώνευση δυο Σχολών και µε ιευθυντή τον W. Cropius. To Bauhaus στο πολύ σύντοµο διάστηµα της λειτουργίας του ( ) αποκτά µεγάλη αίγλη και σηµασία ως τόπος όπου διασταυρώνονται οι πορείες και αναζητήσεις σηµαντικών καλλιτεχνών και αρχιτεκτόνων της περιόδου, που συµπύκνωσε προβληµατισµούς και ανέδειξε τις µεγάλες αντιθέσεις ή αποκλίσεις απόψεων µε πολύ γόνιµο τρόπο. Το διάστηµα της λειτουργίας του συµπίπτει (όχι τυχαία) µε µια διακριτή περίοδο της Γερµανικής Ι- στορίας: τη ηµοκρατία της Βαϊµάρης. Η Σχολή άνοιξε στην Βαϊµάρη, όταν η Εθνική Συντακτική Βουλή συνεδρίαζε στην ίδια πόλη για την µορφή του Συντάγµατος Πάνω: Εικόνα xi (36): Εξώφυλλο για το ιδρυτικό Μανιφέστο του Bauhaus, 1919, γκραβούρα σε ξύλο του Lyonel Feininger Κάτω: Εικόνα xii (45): J. Schmidt, Αφίσα για έκθεση του Bauhaus,

10 (1919) και έκλεισε στο Βερολίνο όταν ο Χίτλερ έγινε Καγκελάριος (1933) 5. κισµών (εικ ). Οι πνευµατικές αναζητήσεις που χαρακτηρίζουν την διδασκαλία του Ittem που αποχωρεί από την Σχολή το 1923 αλλά και άλλων κατά την πρώτη περίοδο, εγκαταλείπονται. Εικόνα xiii (44): Κοστούµια για θεατρική παράσταση. Εικόνα xiv (46): Τα κτήρια του Bauhaus στο Dessau. Η αντίθεση για την θέση της βιοµηχανίας και ιδιαίτερα τη σχέση του δηµιουργού και της καλλιτεχνικής παραγωγής µε την βιο- µηχανία, είναι παρούσα και έντονη στο εσωτερικό της Σχολής. Μπορούµε, σχηµατικά να πούµε ότι στο αρχικό Μανιφέστο και στο εκπαιδευτικό πρόγραµµα της πρώτης περιόδου ( ) κυριαρχεί παιδαγωγικά η αντίληψη για την ανάγκη απελευθέρωσης των δηµιουργικών ικανοτήτων του ατοµικού καλλιτέχνη (εικ ). Η αντίληψη αυτή εκφράζεται κύρια µε το προπαρασκευαστικό µάθηµα που οργανώνει ο J. Ittem. Σταδιακά, και παράλληλα µε µια ανάκαµψη της οικονοµίας και της παραγωγής στη Γερµανία, επικρατούν πιο ρεαλιστικές απόψεις. Η Σχολή ωθείται να στραφεί πιο καθαρά προς την βιο- µηχανία και προς µια ορθολογική αντίληψη της οικονοµίας και της κοινωνίας. Σχεδιάζονται αντικείµενα και έπιπλα για βιοµηχανική παραγωγή. Ερευνώνται συστηµατικά οι δυνατότητες τυποποίησης και εκβιοµηχάνισης της παραγωγής κατοικίας και ορθολογικής οργάνωσης των οι- 5 Frank Wlitford (1984) Bauhaus. Thames and Hudson Η συµβολή του Bauhaus σε παιδαγωγικό επίπεδο αποτελεί πραγµατικά µια τοµή, διότι έβαλε στη διδασκαλία της αρχιτεκτονικής νέα στοιχεία τόσο στην µέθοδο, όσο και στην ύλη: Σχέση υλικών και µορφών, σχέση χειροτεχνικής και σχεδιαστικής δουλειάς, σχέση ακαδηµαϊκής δουλειάς µε την παραγωγή (ή θεωρίας/εργαστηρίου), ή έννοια της επιστηµονικής προσέγγισης της αρχιτεκτονικής κ.ο.κ. Σε επίπεδο έρευνας και επεξεργασίας των µορφών το Bauhaus εµπλούτισε και διατύπωσε σε µια σχετικά συνεκτική γλώσσα τις ιδέες που είχαν προταθεί σε διάφορα καλλιτεχνικά κινήµατα και χώρους και συνέδεσε έρευνες διαφόρων καλλιτεχνικών κινηµάτων πάνω στη µορφή και το χρώµα µε την αρχιτεκτονική. Χρονολόγιο για την Ιστορία της Σχολής 1919 Ίδρυση του Bauhaus στη Βαϊµάρη. To δηµοκρατικό καθεστώς της Βαϊµάρης ευνοεί την ίδρυση της σχολής και την επιχορηγεί. Ο Gropius, πρώτος διευθυντής του Bauhaus είναι και ο συντάκτης της Ιδρυτικής ιακήρυξης 6. Το προπαρασκευαστικό τµήµα αναλαµβάνει ο J. Itten που αποδίδει µεγάλη σηµασία στην ευαισθητοποίηση των σπουδαστών στις ιδιότητες των υλικών και την ανάλογη επεξεργασία των µορφών. Παράλληλα, η σχολή συνεργάζεται µε τη βιοµηχανία, πραγµατοποιεί εκθέσεις και διαλέξεις ανοιχτές στο κοινό της Βαϊµάρης, ενώ αναπτύσσεται και προβληµατισµός για την κατοικία και τα κοινωνικά θέµατα. (εικ. 45) 1924 Οι σοσιαλδηµοκράτες χάνουν τις ε- κλογές στο ήµο της Βαϊµάρης, η επιχορήγηση διακόπτεται και το νέο δηµοτικό 6 Βλ. παράθεµα στην τεκµηρίωση του κεφαλαίου αυτού. 106

11 συµβούλιο αναπτύσσει έντονη πολεµική ε- ναντίον της σχολής, η οποία κλείνει. Το Bauhaus µεταφέρεται στο Dessau (εικ. 46, 47). Μετά από πρόσκληση του ήµου, η σχολή εγκαθίσταται σε κτήριο που σχεδιάζει ο Gropius, ο οποίος, όµως, παραιτείται το 1928 µετά από εσωτερικές τριβές σχετικά µε το περιεχόµενο και την κατεύθυνση των σπουδών. Τη διεύθυνση α- ναλαµβάνει ο µαρξιστής Hannes Meyer ο οποίος δίνει έµφαση σε κοινωνικά θέµατα και εισάγει νέα µαθήµατα 7 όπως τα οικονοµικά και η ψυχολογία (εικ. 48, 49). Κατηγορείται όµως ότι διαδίδει σοσιαλιστικές ιδέες και συντηρεί στη σχολή κοµµουνιστικούς πυρήνες. Την περίοδο αυτή πυκνώνουν οι δηµόσιες εκδηλώσεις στο Bauhaus εκθέσεις, διαλέξεις, θεατρικές παραστάσεις που δουλεύονται στη σχολή σε όλες τους τις λεπτοµέρειες. Παράλληλα, εντείνεται η συνεργασία µε τη βιοµηχανία, η οποία εκτός από την πρακτική εξάσκηση των σπουδαστών αποφέρει και µεγάλα κέρδη Τη διεύθυνση αναλαµβάνει ο Mies van der Rohe, που µεταβάλλει το πρόγραµµα σπουδών δίδοντας έµφαση στην Αρχιτεκτονική Στις δηµοτικές εκλογές του Dessau πλειοψηφούν οι ναζί και το δηµοτικό συµβούλιο διαλύει τη Σχολή. Ο Mies την µεταφέρει στο Βερολίνο, όπου για ένα έ- τος λειτουργεί ως ιδιωτική. Αρνούµενος ό- µως να συµµορφωθεί προς τις υποδείξεις της Γκεστάπο την κλείνει το Ο ίδιος και πολλοί δάσκαλοι του Bauhaus µεταναστεύουν στο Σικάγο (εικ. 50). Εικόνα xv (53): Iwao Yamawaki, Το τέλος της Σχολής του Bauhaus, collage, Το παραπάνω κείµενο έχει συνταχθεί για το µάθηµα «Ιστορία Θεωρία 5 ου εξαµήνου: Μοντερνισµός», ακαδηµαϊκό έτος Επικαιροποίηση και προσαρµογή: ακαδηµαϊκό έτος Βλ. Οµοίως στην τεκµηρίωση του κεφαλαίου αυτού. 107

12 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Leonardo Benevolo (1977), Η πόλη στην Ευρώπη, Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα. K.Frampton (1987), Μοντέρνα Αρχιτεκτονική, Θεµέλιο, Αθήνα Ε. Hobsbawm (1995), Η εποχή των άκρων. Ο σύντοµος 20ός αιώνας Θεµέλιο, Αθήνα. Ο.Κόνραντς (1977). Μανιφέστα και Προγράµµατα της αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα, Επίκουρος, Αθήνα. Anatol Kopp (1976), Πόλη και επανάσταση, Νέα Σύνορα, Αθήνα. Jean duc Pinol (2000) Ο κόσµος των πόλεων τον 19 ο αιώνα, Πλέθρο, Αθήνα Γ. Σηµαιοφορίδης (επιµ.) (1987) Le Corbusier, Η Χάρτα των Αθηνών, επίµετρο Γ.Κανδύλη και Α.Προβελέγγιου, Υψιλον, Βιβλία, Αθήνα. Το εν Αθήναις IV Συνέδριο Νεώτερης Αρχιτεκτονικής (1933), Η οργανική πόλις, Τεχνικά Χρονικά αριθ Οκτ-Νοέµβριος 1933, Ανατύπωση ΤΕΕ Αφιέρωµα στον Le Corbusier (1988), ελτίο Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Νο 16. ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ Φουτουριστικό µανιφέστο Εικόνα xvi (27): Sant Elia, Σκίτσα νέας πόλης, la ville nouvelle. Η µεγάλη αντίθεση ανάµεσα στον σύγχρονο και τον αρχαίο κόσµο προέρχεται απ το ότι σήµερα υπάρχουν πράγµατα που δεν υπήρχαν τότε. Στην ζωή µας έχουν εµφανιστεί πράγµατα που οι παλιοί ούτε να ονειρευτούν µπορούσαν. Υπάρχουν υλικές δυνατότητες και πνευµατικές στάσεις µε χιλιόπτυχες επιδράσεις: σε πρώτη γραµµή, ένα νέο ιδανικό της οµορφιάς, αχνό ακόµα και αδιαµόρφωτο, που αρχίζει όµως κιόλας να γοητεύει τις µάζες. Έχουµε πραγµατικά χάσει την αίσθηση για το µνηµειακό, βαρύ και στατικό και µας αρέσει το ελαφρό και πρακτικό, τ ο πρόσκαιρο και γρήγορο. εν νιώθουµε σαν άνθρωποι των καθεδρικών ναών, των παλατιών και των δικαστικών αιθουσών, αλλά σαν άνθρωποι των µεγάλων ξενοδοχείων, των σιδηροδροµικών σταθµών, των πλατειών δρόµων, των τεράστιων λιµανιών, των αγορών, των φωτισµένων στοών, της ανοικοδόµησης και της εξυγίανσης. Πρέπει να εφεύρουµε και να χτίσουµε τη φουτουριστική πόλη που να µοιάζει µ ένα µεγάλο, πολυθόρυβο ναυπηγείο και να είναι σε όλα τα µέρη της ευκίνητη, ζωηρή, δυναµική. Τ ο φουτουριστικό σπίτι πρέπει να είναι σαν µια µηχανή. (...) Καταπολεµώ και απεχθάνοµαι ολόκληρη τη σύγχρονη αυστριακή, ουγγρική, γερµανική και αµερικανική αρχιτεκτονική ολόκληρη την κλασική, ιερατική, θεατρική, διακοσµητική, µνηµειακή, χαριτωµένη και ευχάριστη αρχιτεκτονική την ταρίχευση, ανακατασκευή και αναπαραγωγή µνηµείων και π α λ ι ώ ν ανακτόρων κάθετες και οριζόντιες γραµµές, κυβικές και πυραµιδοειδείς µορφές, που είναι στατικές, βαριές, καταπιεστικές και ολότελα ξένες στη σύγχρονη αίσθησή µας και δηλώνω ότι η φουτουριστική αρχιτεκτονική είναι η αρχιτεκτονική του υπολογισµού, της τόλµης και της απλότητας, η αρχιτεκτονική του σιδηροµπετόν, του σίδηρου, του γυαλιού, του χαρτονιού, της ίνας

13 Βάλτερ Γκρόπιους (Walter Gropius, ) Πρόγραµµα του κρατικού Bauhaus στη Βαϊµάρη Ο τελικός σκοπός όλης της εικαστικής δουλειάς είναι το κτίσµα (...) Αρχιτέκτονες, ζωγράφοι, γλύπτες, όλοι µας πρέπει να ξαναγίνουµε τεχνίτες! εν υπάρχει καµιά «τέχνη σαν επάγγελµα». εν υπάρχει καµιά διαφορά ουσίας ανάµεσα στον καλλιτέχνη και τον τεχνίτη. Ο καλλιτέχνης είναι µια εξύψωση του τεχνίτη. Η ευλογία του ουρανού αφήνει σε σπάνιες ευτυχισµένες στιγµές, που βρίσκονται πέρα από τη βούλησή του, να ανθίζει τέχνη απ τη δουλειά των χεριών του, η χ ε ι ρ ω ν α κ τ ι κ ή β ά σ η είναι όµως απαραίτητη για κάθε καλλιτέχνη. Εκεί βρίσκεται η πρώτη πηγή του δηµιουργικού πνεύµατος. Γι αυτό, ας φτιάξουµε µια νέα συντεχνία τεχνιτών χωρίς την ταξική αλαζονεία, που θέλει να υψώνει ένα διαχωριστικό ανάµεσα στους τεχνίτες και τους καλλιτέχνες! Ας θελήσουµε, ας σκεφτούµε, ας δηµιουργήσουµε όλοι µαζί το νεό κτίσµα του µέλλοντος, που θα τα έχει όλα σ ε µ ί α µ ο ρ φ ή : Αρχιτεκτονική και γλυπτική και ζωγραφική, και θα υψωθεί από εκατοµµύρια χέρια τεχνιτών στον ουρανό σαν κρυστάλλινο σύµβολο µιας νέας µελλοντικής πίστης. Βάλτερ Γκρόπιους Εικόνα xvii (39): Peter Röhl, 1919 (πάνω) και Oskar Schlemer, 1922 (κάτω), Επίσηµα εµβλήµατα (σφραγίδες) του bauhaus. (...) Βασικές αρχές του Bauhaus Η τέχνη δηµιουργείται πέρα απ όλες τις µεθόδους, αυτή καθαυτή δεν διδάσκεται, διδάσκεται όµως η τ ε χ ν ι κ ή. Οι αρχιτέκτονες, οι ζωγράφοι, οι γλύπτες, είναι χειρώνακτες µε την πραγµατική σηµασία της λέξης, γι αυτό απαιτείται σαν α π α ρ α ί τ η τ η βάση για όλη την εικαστική δουλειά η ριζική τεχνική εκπαίδευση όλων των µαθητευόµενων σε εργαστήρια και κέντρα δοκιµών. (...) Συνεργασία των µαθητευόµενων στις εργασίες των αρχιτεχνιτών. Ανάθεση εντολών σε µαθητευόµενους. Κοινός σχεδιασµός µεγάλων ουτοπικών προγαµµάτων. Συνεργασία όλων των αρχιτεχνιτών και µαθητευόµενων αρχιτεκτόνων, ζωγράφων, γλυπτών σε αυτά τα σχέδια µε σκοπό τη βαθµιαία εναρµόνιση όλων των µελών που ανήκουν στο κτίσµα. ιαρκής επαφή µε εκπροσώπους της βιοτεχνίας και της βιοµηχανίας της χώρας. Επαφή µε τη δηµόσια ζωή, µε το λαό, µε εκθέσεις και άλλες εκδηλώσεις. (...) Καλλιέργεια φιλικής επικοινωνίας ανάµεσα σε αρχιτεχνίτες και µαθητευόµενους έξω απ τη δουλειά. Θέατρο, διαλέξεις, ποίηση, µουσική, γιορτές. ιαµόρφωση εύθυµου τελετουργικού σε αυτές τις συναντήσεις. Εικόνα xviii (49): Ο Hannes Meyer, «Από το Bauhaus στη Μόσχα», Χάνες Μάγερ (Hannes Meyer, ) Αρχιτεκτονική Όλα τα πράγµατα αυτού του κόσµου είναι προϊόν αυτού του τύπου: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Χ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γι αυτό όλα τα πράγµατα δεν είναι έργα τέχνης: Όλη η τέχνη είναι σύνθεση και γι αυτό ενάντια στη σκοπιµότητα. Όλη η ζωή είναι λειτουργία και γι αυτό µη καλλιτεχνική. 109

14 Η ιδέα της «σύνθεσης ενός λιµανιού» σε κάνει να ξεκαρδίζεσαι στα γέλια! Πως γίνεται όµως ένα σχέδιο πόλεως; Ή το σχέδιο ενός σπιτιού; Σύνθεση ή λειτουργία; Τέχνη ή ζωή; Η αρχιτεκτονική είναι µια βιολογική λειτουργία. Η αρχιτεκτονική δεν είναι αισθητική διαδικασία. Στοιχειωδώς διαµορφωµένο το νέο σπίτι δεν γίνεται µόνο ένας οικιστικός µηχανισµός, αλλά ένα βιολογικό όργανο για ψυχικές και σωµατικές ανάγκες. (...) Η αρχιτεκτονική σαν «συναισθηµατική έκφραση του καλλιτέχνη» δεν έχει δικαίωµα ύπαρξης. Η αρχιτεκτονική σαν «συνέχιση της παράδοσης» είναι ιστορία της αρχιτεκτονικής. (...) Το νέο σπίτι, σαν κτίσµα ξερής συναρµολόγησης, είναι βιοµηχανικό προϊόν και σαν τέτοιο είναι έργο των ειδικών: οικονοµολόγοι, στατιστικοί, υγειονολόγοι, κλιµατολόγοι, οργανωτές επιχειρήσεων, ειδικοί στους τύπους και τις νόρµες, τεχνικοί κλιµατισµού... ο αρχιτέκτονας;...ήταν καλλιτέχνης και γίνεται ειδικός στην οργάνωση! Το νεό σπίτι είναι ένα κοινωνικό έργο. Λυτρώνει το οικοδοµικό επάγγελµα από την ανεργία της εποχιακής εξάρτησης και το απαλλάσσει από το κακό της καταναγκαστικής εργασίας. Με την ορθολογική οργάνωση της οικιακής εργασίας προστατεύει τη γυναίκα από τη σκλαβιά του νοικοκυριού... Τα Συµπεράσµατα του IV C.I.A.M., όπως δηµοσιεύτηκαν στα «Τεχνικά Χρονικά 44-46, 15 Οκτ. 15 Νοε (Ανατύπωση Τ.Ε.Ε 1983), µπορείτε να βρείτε στο συνοδευτικό cd. (αρχείο pdf) 110

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Πολεοδομία και Χωροταξία Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική»

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης» Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Αρχιτεκτόνων Καθηγητής Μιχαήλ Ε. Νομικός «Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων 185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων Το Τμήμα Επιστημών της Τέχνης αποτελεί ανεξάρτητο Τμήμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2000-01. Το Τμήμα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 Πίνακας περιεχοµένων Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 1. Ανθρωπογεωγραφία 19 2. Οι εξελίξεις στην οικονοµία 37 2.1. Ο πρωτογενής τοµέας της οικονοµίας 37 Tεχνογνωσία, συνέχειες, τοµές 55 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις. «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;»

Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις. «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;» «Γιατί προστατεύουµε;» «Τί προστατεύουµε;» «Πώς προστατεύουµε;» Συµβάσεις Συστάσεις Ψηφίσµατα Χάρτες Αρχές ιακηρύξεις 1931 Συµπεράσµατα του Συνεδρίου των Αθηνών - Χάρτης των Αθηνών (1931) 1933 Συµπεράσµατα

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.4 Το σοσιαλιστικό σύστημα ή η σχεδιασμένη οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα,

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα, Xαιρετισµός Υπουργού Εµπορίου, Βιοµηχανίας και Τουρισµού κ. Αντώνη Μιχαηλίδη στην εκδήλωση που διοργανώνεται από την Κυπριακή Τράπεζα Αναπτύξεως και το Cyprus College µε τη στήριξη των Price Waterhouse

Διαβάστε περισσότερα

H Εκπαίδευση των Μηχανικών ως βασικός συντελεστής Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας και Δημιουργικότητας

H Εκπαίδευση των Μηχανικών ως βασικός συντελεστής Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας και Δημιουργικότητας H Εκπαίδευση των Μηχανικών ως βασικός συντελεστής Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας και Δημιουργικότητας Ρωμοσιός Γεώργιος Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Διπλωματούχων Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων

Διαβάστε περισσότερα

Οι σπουδές στην Αρχιτεκτονική

Οι σπουδές στην Αρχιτεκτονική ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Οι σπουδές στο ΑΠΘ Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Αναστάσιος Τέλλιος, Επίκουρος καθηγητής Οι σπουδές στην Αρχιτεκτονική Ιανουάριος 2016 Αιγυπτιακός

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα

Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα Σύνοψη Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα Στο παρόν έγγραφο γίνονται ορισμένες υποδείξεις σχετικά με ενδεχόμενες πηγές χρηματοδότησης, δημόσιες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑIΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΑΡΗΣ 2016

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις (Η άρνηση των Ιστορικων ρυθµών) Ο Ιστορισµός ένα ρεύµα που αναπτύσσεται κατά το 19ο αι και χαρακτηρίζεται από υιοθέτηση και επαναδιαπραγµάτευση γνώριµων τεχνοτροπιών

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ Ε.Π. ΔΕΠΙΝ

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ Ε.Π. ΔΕΠΙΝ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ κ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ 2 Η ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ Ε.Π. ΔΕΠΙΝ 2007-2013. (ΛΟΥΤΡΑΚΙ 20/03/2009) Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2004 (09.11) (OR. en) 13832/04 EDUC 204 SOC 499

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2004 (09.11) (OR. en) 13832/04 EDUC 204 SOC 499 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2004 (09.) (OR. en) 3832/04 EDUC 204 SOC 499 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Γενικής Γραµµατείας του Συµβουλίου προς : το Συµβούλιο και τους Αντιπροσώπους

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Άντον Πάννεκουκ ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-thenews/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk ( ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Western Socialist,

Διαβάστε περισσότερα

συναντήσεις εργασίας εκτέλεση ρόλου διευθυντή σεμινάρια σύνταξη γραπτής εργασίας τελικό σεμινάριο έκθεση αξιολόγηση

συναντήσεις εργασίας εκτέλεση ρόλου διευθυντή σεμινάρια σύνταξη γραπτής εργασίας τελικό σεμινάριο έκθεση αξιολόγηση 1.ΟΜΑ ΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Στη οµαδική µέθοδο οι µαθητές θα γνωρίσουν την οργάνωση και τον τεχνολογικό εξοπλισµό των βιοµηχανικών µονάδων, τις πρώτες ύλες που χρησιµοποιούν, τις διαδικασίες παραγωγής των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι

Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΝΟΕΣ ΔΟΕΣ ΤΟΕΣ ΝΟΕΣ ΑΠΟΔΗΜΟΥ. Γραφείο Προέδρου Γραφείο Γενικού Δ/ντή. Συντρόφισσες, σύντροφοι Συντονιστής Οργανωτικής Γραμματείας ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιπποκράτους 22 & Ναυαρίνου, 106 80 Αθήνα Τηλ.: 210 3665301-03 - Fax: 210 3665089 www.pasok.gr - e-mail: syntonistis@pasok.gr Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 2013 ΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης.

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Ευρωπαϊκή Οικονομία Νίκος Κουτσιαράς σε συνεργασία με την Ειρήνη Τσακνάκη Πηγές- Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΣΕΕ)

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΣΕΕ) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (ΠΕΙ) ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (ΣΕΕ) 8.2.2017 Τα Σεμινάρια Ελεύθερης Επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΑΡΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ / ΧΩΡΟΙ ΑΝΑΨΥΧΗΣ

ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΑΡΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ / ΧΩΡΟΙ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΑΡΙΝΟ 2011-12 ΜΑΘΗΜΑ: AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ / ΧΩΡΟΙ ΑΝΑΨΥΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Ορισμός Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας έξω από το ωράριο της εργασίας και που μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως θέλουμε. Γενικά Ελεύθερος χρόνος υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας Ναζισµός Ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος είχε ως αποτέλεσµα την εµφάνιση µιας πολιτικής ιδεολογίας που εφαρµόστηκε στην Γερµανία, αλλά και σε κάποιες άλλες χώρες και ονοµάστηκε Ναζισµός ή Γερµανικός εθνικοσοσιαλισµός

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα (1910) Σοσιαλιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ BAUHAUS ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ Η ΖΩΗ ΜΑΣ;

ΠΟΣΟ BAUHAUS ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ Η ΖΩΗ ΜΑΣ; ΠΟΣΟ BAUHAUS ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ Η ΖΩΗ ΜΑΣ; Βρισκόμαστε στα 1919, στο τέλος του Α παγκοσμίου πολέμου, όπου η Γερμανία υπέστη μια ταπεινωτική ήττα. Η Γερμανία μετά τον Α παγκόσμιο πόλεμο Με την υπογραφή της συνθήκης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Η ΗΑΒΙΤΑΤ AGENDA ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τον Ιούνιο του 1996, στη Δεύτερη Παγκόσμια Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ανθρώπινους Οικισμούς (HABITAT II) που πραγματοποιήθηκε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III. Αξιολόγηση Τµήµατος από τους Αποφοίτους

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III. Αξιολόγηση Τµήµατος από τους Αποφοίτους ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III Αξιολόγηση Τµήµατος από τους Αποφοίτους ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Το Τµήµα ιαχείρισης Πληροφοριών του Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ στο πλαίσιο του έργου «Ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ Αντώνης Διαμαντής, θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ μέσα από την ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Γενικά για τον ακριβή καθορισμό της οικονομικής έννοιας της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Το Μέλλον της Εργασίας Βασικές προκλήσεις της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής της Απασχόλησης» Οµιλία κ. Ν. Αναλυτή Αντιπροέδρου της Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής Θ Ε Ω Ρ Ι Ε Σ Γ Ι Α Τ Η Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Π Ο Λ Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ Μέρος Α: θεωρίες και όψεις των αστικών μεταλλαγών Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΗ TEXΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΜΕΣΗ TEXΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΗ TEXΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΙ ΑΛΛΑΞΕ ΣΤΗ ΜΤΕΕ Στη ΜTEE από τη σχολική χρονιά 2001-02 02 άρχισαν να γίνονται σημαντικές αλλαγές τόσο στα προγράμματα σπουδών όσο και στις μεθόδους διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

Η Καλλιτεχνική Αγωγή στην Εκπαίδευση Ιστορική διαδρομή

Η Καλλιτεχνική Αγωγή στην Εκπαίδευση Ιστορική διαδρομή Η Καλλιτεχνική Αγωγή στην Εκπαίδευση Ιστορική διαδρομή Επιμορφωτικό Σεμινάριο για εκπαιδευτικούς 1 ης & 2 ης Εκπ. Περιφ. Καβάλας Δρ. Δρ. Θανάσης Διαλεκτόπουλος Η ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 8 ο Μάθημα Αστικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνιδας ΚυρΚος. Η δυναμική της ανανέωσης

Λεωνιδας ΚυρΚος. Η δυναμική της ανανέωσης Λεωνιδας ΚυρΚος Η δυναμική της ανανέωσης Τα BIBΛIA TOY ΤΖον Λε Καρε ςtiς EKδOςEIς KAςTANIωTH * Κι ο κλήρος έπεσε στον ςμάιλι, μυθιστόρημα, 2008 ο εντιμότατος μαθητής, μυθιστόρημα, 2009 οι άνθρωποι του

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Η Βιβλιοθήκη του ΕΜΣΤ και η ψηφιοποίηση των συλλογών των έργων τέχνης και των αρχείων του Μουσείου Φωτεινή Αραβανή Βιβλιοθήκη Αρχείο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ο Υπουργός Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας κ. Βασίλης Μαγγίνας μίλησε σήμερα Δευτέρα 16 Ιουλίου στο Όγδοο Διακυβερνητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Α. Θ. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Προξένου Κοροµηλά Θεσσαλονίκη Τηλ FAX

Σ. Α. Θ. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Προξένου Κοροµηλά Θεσσαλονίκη Τηλ FAX Κ Τ Ι Ζ Ο Ν Τ Α Σ Θ Ε Α Τ Ρ Α ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΩΝ ΘΕΑΤΡΩΝ ΤΟΥ ΟΠΠ 97 ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ ΤΟΥΣ 21-22 - 23 /01/ 1997 Χαιρετισµός του προέδρου του ΣΑΘ Θανάση Κ. Παππά Αγαπητοί προσκεκληµένοι

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Χωρικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Χωροθέτηση οικονομικών δραστηριοτήτων

Θεωρία Χωρικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Χωροθέτηση οικονομικών δραστηριοτήτων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 4 ο Μάθημα Χωροθέτηση οικονομικών δραστηριοτήτων Εισήγηση: Γρηγόρης Καυκαλάς Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου.

Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου. Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου. Εισηγητής: Καθ. Ν. Παπαµίχος, Τοµέας Χωροταξίας, Πολεοδοµίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Μαρτίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνει τα αποτελέσµατα της Έρευνας Εκπαίδευσης Ενηλίκων,

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

Β Παγκόσµιος Πόλεµος Ο.Η.Ε.

Β Παγκόσµιος Πόλεµος Ο.Η.Ε. Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Α Παγκόσµιος Πόλεµος Κ.Τ.Ε. Β Παγκόσµιος Πόλεµος Ο.Η.Ε. Να συνθέσετε ένα κείµενο 150 περίπου λέξεων στο οποίο να αναφερθείτε στους αρχικούς στόχους και

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΙΔΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΙΔΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Επάγγελμα είναι η κύρια και μόνιμη εργασία που επιτελεί κάποιος και από την οποία εξασφαλίζει τα απαραίτητα για τη ζωή του αγαθά. Εργασία είναι η σκόπιμη και συνειδητή προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΤΣΟΒΙΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕIΟΥ ΣΤΟΝ ΕΞΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Μιχάλης Παπαδόπουλος Ομ. Καθ. ΕΜΠ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΤΣΟΒΙΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕIΟΥ ΣΤΟΝ ΕΞΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Μιχάλης Παπαδόπουλος Ομ. Καθ. ΕΜΠ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΤΣΟΒΙΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕIΟΥ ΣΤΟΝ ΕΞΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μιχάλης Παπαδόπουλος Ομ. Καθ. ΕΜΠ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Η συμβολή του ΕΜΠ στον εξηλεκτρισμό της χώρας: - Στην εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης.

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης. Περιγραφή της ερευνητικής εργασίας Βασικοί σκοποί της έρευνας: Η οικοδόμηση γνώσεων όσον αφορά στη λειτουργία των φωτογραφικών τεχνικών (αναλογικών ψηφιακών) διερευνώντας το θέμα κάτω από το πρίσμα των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Πολιτιστική Πολιτική των ΟΤΑ και ηµοτικές Βιβλιοθήκες: Μια αναπτυξιακή. δυναµική και οι προοπτικές των ηµοτικών Βιβλιοθηκών»

«Πολιτιστική Πολιτική των ΟΤΑ και ηµοτικές Βιβλιοθήκες: Μια αναπτυξιακή. δυναµική και οι προοπτικές των ηµοτικών Βιβλιοθηκών» «Πολιτιστική Πολιτική των ΟΤΑ και ηµοτικές Βιβλιοθήκες: Μια αναπτυξιακή δυναµική και οι προοπτικές των ηµοτικών Βιβλιοθηκών» Παπάζογλου Έµµη, Σύµβουλος ΚΕ ΚΕ Είναι ιδιαίτερη τιµή και χαρά για µας στην

Διαβάστε περισσότερα

. Ερωτήσεις διάταξης. να διαταχθούν από τη µικρότερη προς τη µεγαλύτερη οι τιµές: f (3), f (0), f (-1), f (5), f (-2), f ( ), f (1).

. Ερωτήσεις διάταξης. να διαταχθούν από τη µικρότερη προς τη µεγαλύτερη οι τιµές: f (3), f (0), f (-1), f (5), f (-2), f ( ), f (1). . Ερωτήσεις διάταξης. Οι συναρτήσεις f (x) = x, g (x) = x, h (x) = x, φ (x) = 3x, ρ (x) = 5x, t (x) = 7x έχουν κοινό πεδίο ορισµού το Α = [- 3, 3]. Να γράψετε τις συναρτήσεις σε µια σειρά έτσι ώστε η γραφική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Η ΓΑΛΛΙΑ ERASMUS + ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ Η Γαλλία είναι μία μεγάλη χώρα της δυτικής Ευρώπης. Ο πληθυσμός της ανέρχεται στα 66,6 εκατομμύρια και το νόμισμα της είναι το ευρό.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑΘΕΣΙΟ ΔHMOTIKO ΣXOΛEIO ΣTΑ ΚΑΤΩ ΠΑΤΗΣΙΑ

ΔΩΔΕΚΑΘΕΣΙΟ ΔHMOTIKO ΣXOΛEIO ΣTΑ ΚΑΤΩ ΠΑΤΗΣΙΑ E.M.Π. ΣXOΛH APXITEKTONΩN ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AKAΔΗΜΑΪΚΟ ETOΣ 2012-13 TOMEAΣ I APXITEKTONIKOY ΣXEΔIAΣMOY 5ο XEIMEPINO EΞAMHNO MAΘHMA: APXITEKTONIKOΣ ΣXEΔIAΣMOΣ 5 Διδακτική ομάδα: Β. Γκανιάτσας, Καθηγητής Στ. Γυφτόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152)

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Το Τμήμα: Το Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης ιδρύθηκε το 1989 με αρχική ονομασία «Τμήμα Αστικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης». Ανήκει στην ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΑΫΜΕΝΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ (ΤΟΥ) ΣΤΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ (ΣΩΜΑΤΕΙΑ, ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ, ΚΟΜΜΑΤΑ κ.α.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΑΫΜΕΝΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ (ΤΟΥ) ΣΤΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ (ΣΩΜΑΤΕΙΑ, ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ, ΚΟΜΜΑΤΑ κ.α. ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΑΫΜΕΝΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ (ΤΟΥ) ΣΤΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ (ΣΩΜΑΤΕΙΑ, ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ, ΚΟΜΜΑΤΑ κ.α.) Α) Με διαφάνεια και δηµοσιότητα: Ναι στη συµµετοχή και στα

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό»

Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Λεπτομέρεια από το έργο «Ηρωικό» Αίθουσα Τέχνης Relics Λασσάνη 3 - Θεσσαλονίκη Γιώργος Πολ. Ιωαννίδης Νοέμβριος 1995 - Θεσσαλονίκη Στη ζωγραφική του αν και διαφαίνεται η επίδραση ενός δασκάλου σαν τον

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα