Πετρώνουν τα Δάκρυά μας;

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πετρώνουν τα Δάκρυά μας;"

Transcript

1 ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΣ Πετρώνουν τα Δάκρυά μας; ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΖΗΤΗ Θεσσαλονίκη 2008

2 μάνα η γιαγιά μου, αυτός ο θηλυκός πάνθηρας, με δύναμη ψυχής και ατσαλένιο κορμί, άντεξε ογδόντα και πάνω Η χρόνια περνώντας μέσα από συμπληγάδες και τρικυμίες. Έζησε μες στη φτώχεια και το διαρκές πένθος. Δούλευε ακατάπαυτα, πεισματικά παλεύοντας την ανέχεια. Πόσα καλοκαίρια δεν μαζέψαμε μαζί στάχυα στα χωριά του κάμπου! Ακόμα και τον τάφο της κόρης της, της μάνας μου, τον έσκαψε η ίδια μαζί με τον παπά, τον παππού μου απ την μεριά του πατέρα μου. Τάχα γινόταν αλλιώς; Τότε ερήμωσε η περιοχή. Απ τους άντρες της φαμελιάς μας άλλοι πέσανε στις ρεματιές του Κόζιακα 1, άλλοι κυνηγημένοι άδραξαν τα βουνά της Πίνδου ή πήραν το δρόμο για τα ξερονήσια. Άλλοι περνούσαν τα σύνορα της πατρίδας για τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, για να μην καταλήξουν στην εξορία και σε άλλους εξευτελισμούς πολλοί μάλιστα δεν επέστρεψαν πίσω. Μου μιλούσε συχνά γι αυτά η γιαγιά μου, η Βγενιώ, ακόμα κι όταν τριαντάρισα, έχοντας το μικρό μου γιο στα γόνατά της. Η φωνή της καταστάλαζε στην ψυχή μου. Πάντα απορούσα σχολιάζοντας στερεότυπες φράσεις που άκουγα απ το στόμα της. 1. Κόζιακας: βουνό, ένα κομμάτι της Πίνδου.

3 12 Ηλίας Στεργιόπουλος Γιατί, γιαγιά, παραπονιέσαι και λες συχνά «ας όψεται η καταραμένη φτώχεια»; Αχ, Λιάκο μου, έτσι με προσφωνούσε πάντα, η πείνα βγάζει μάτια. Είχα εννιά στόματα να θρέψω -έντεκα με μένα και τον παππού σου. Πέτρα και πουρνάρι ο τόπος, με κράνα κι αγριόμηλα. Μια κατσίκα πόσο γάλα να χει; Πόσα κατσίκια να κάνει; Και μια φορά, Λιάκο μου, αμάρτησα! Έκλεψα! Στη δήλωσή της έμεινα άναυδος. Δε γνώριζα κάτι τέτοιο. Τι έκλεψες δηλαδή; Νύχτα περνούσε το κοπάδι με τα γίδια. Εγώ κρυμμένη στην πουρναριά άρπαξα ένα ζωντανό, το γκούρλωσα 2. Το πήγα σπίτι, το γδαρα, το ξεκοίλιασα και το βαλα στη γάστρα. Το πρωί που ξύπνησαν τα παιδιά μου, περίμεναν κάτι να φάνε. Εγώ όλο χαρά τους σπρώχνω το ταψί γεμάτο κρέας και λίγη μπομπότα 3. Δεν μπορώ να σου πω τι είδα. Όρθια κοιτούσα μόνο. Δεν έφαγα όμως χόρτασα. Αμάρτησα όμως. Μεγάλο τ όνομά Του! Ας με σχωρέσει! Της ζήτησα να μου πει κι άλλα. Άμα, Λιάκο μου, δεν ήταν η φτώχεια, δεν πάντρευα τη Ρήνα μου στο Γοργογύρι. Ο πατέρας σου, ο Θανάσης, είχε μεγάλη φαμίλια, ήταν και μεγαλύτερος απ τη μάνα σου! Αλλά όμορφος άντρας και την αγαπούσε! Όλο «Ρούσα μου» και «Ρούσα μου», φώναζε τη μάνα σου! Τα χουμε ξαναπεί αυτά, γιαγιά προσπάθησα να τη διακόψω, να μη στενοχωρηθεί αναπολώντας τα παλιά με πρόλαβε αμέσως, σαν να μην μίλησα καθόλου. Ήρθαν όμως κι εκείνα τα καταραμένα χρόνια Αλλιώς θα ταν τα πράγματα. Έτσι δεχτήκαμε το προξενιό, να φεύγαμε όλοι από κει δεν μπορούσαμε να βλέπουμε τα σπλά- 2. γκουρλώνω: πνίγω. 3. η μπομπότα: ψωμί από καλαμπόκι.

4 Πετρώνουν τα δάκρυά μας; 13 χνα μας να πεινούν, να πετάγουνται στον ύπνο τους, να φωνάζουν «ψωμί, μάνα, ψωμί!». Πόσες φορές δεν πέρασα τον Τύμπανο 4 με χιόνι ως τον αφαλό, ζαλικωμένη 5 με είκοσι οκάδες πότε στάρι πότε καλαμπόκι! Και δεκαπέντε ώρες μες στα βουνά απ το Μουζάκι 6 μέχρι το χωριό μας, τις Καρυές, που λένε τώρα. Έτσι είπαμε του προξενητή να πάει το χαμπέρι στο Γοργογύρι κατέληξε σκουπίζοντας τα μάτια με τη μαύρη τσίπα 7 που φορούσε στο κεφάλι της. Και πράγματι, έτσι είχε γίνει, όπως μου αφηγούνταν συγκινημένη. προξενητής από τα Άγραφα, απ τις Καρυές της Αργιθέας, αγκομαχώντας ανέβαινε τον Τύμπανο με τα πόδια. Ο Θεριστής μήνας του Ήθελε να πάει τα σχαρίκια, όπως χαρακτηριστικά λέγανε, στο παπαδοπαίδι πίσω στο Γοργογύρι Τρικάλων. Θα επέστρεφε όμως καβάλα σε μουλάρι. Αυτό θα ήταν η αμοιβή του για το αίσιο τέλος του προξενιού. Η συμφωνία με το ζευγάρι, το Λάμπρο και την Ευγενία, που θα έδιναν τη Ρήνα τους, τη μάνα μου, προϋπέθετε όλη η οικογένεια να μεταφερθεί στο Γοργογύρι. Έτσι θα επιβίωναν εκείνα τα χρόνια της πείνας όλοι. Παρόλο που δεν πάτησε γερμανική μπότα στα χωριά των Αγράφων, ωστόσο ο χάρος της πείνας θέριζε αδίστακτα με το δρεπάνι του ζωές. Ο παππούς μου, ο πατέρας του πατέρα μου, του Θανάση, 4. ο Τύμπανος: βουνό των Αγράφων, απότομο σε ύψος, άγριο. 5. ζαλικώνομαι: φορτώνομαι στην πλάτη κάποιο δεμάτι ή τσουβάλι για μεταφορά. 6. Μουζάκι: κωμόπολη του νομού Καρδίτσας στους πρόποδες των Αγράφων. Κέντρο αγοράς για όλα τα χωριά της Αγριθέας. 7. τσίπα: μαντήλι.

5 14 Ηλίας Στεργιόπουλος ήταν παπάς και στο χωριό είχαν δρυστέλλες, μαντάνια και κτήματα στον κάμπο. Για την εποχή νοούνταν σε καλή οικονομική κατάσταση. Είχαν και σόι με δύναμη και φωνή στο Γοργογύρι. Πέτυχε το προξενιό, αν και ο πατέρας μου ήταν πολύ μεγαλύτερος σε ηλικία από τη δεκαεννιάχρονη τότε μάνα μου επιπλέον ήδη είχε κάνει δυο γάμους. Απ τον πρώτο γάμο είχε ένα γιο, τον Κώστα, τότε περίπου δεκαεπτά χρονών. Αυτός αργότερα, το 1943, όταν η μπότα του κατακτητή σάρωνε τα πάντα, πήρε ενεργό μέρος στην αντίσταση, στην ΕΠ.Ο.Ν. Όμως είχε τραγικό τέλος. Τον κρέμασαν οι Γερμανοί Απρίλη μήνα του 1944 μαζί με άλλα τέσσερα παλικάρια στην πλατεία των Τρικάλων. Κουκουλοφόροι έστησαν την αγχόνη. Κάποιου του κόπηκε η θηλιά κι έπεσε στο χώμα. Σαστίσανε οι Γερμανοί -ίσως θα θελαν να του χαρίσουν τη ζωή, σύμφωνα με τον άγραφο νόμο. Με νεύρα και κάνοντας νοήματα οι κουκουλοφόροι ξανά στήσανε θηλιά και εξόντωσαν το παλικάρι. Ύστερα από σαράντα πενήντα χρόνια αξιώθηκαν να αναγνωρίσουν τη θυσία τους. Βρήκαν έναν πελεκητή να λαξεύσει την πέτρα και χάραξαν τα ονόματά τους. Στήθηκε το μνημείο που υπάρχει και σήμερα. Απ το δεύτερο γάμο του επίσης, είχε ένα γιο και τρεις κόρες από επτά ως δεκαπέντε ετών, ετεροθαλή μου αδέρφια, που μεγάλωσαν μέσα στην ορφάνια. Ωστόσο το σόι του πατέρα μου, τα αδέρφια του, μπήκαν στην αντίσταση η μεγάλη του κόρη, η Όλγα, και η ανιψιά του, η συνονόματή της, φυλακίστηκαν ως πολιτικές κρατούμενες με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Την ίδια τύχη είχαν και οι τρεις γιοι του παππού και της γιαγιάς. Το Γοργογύρι ήταν ένα πανέμορφο χωριό με γάργαρα νερά, πολύ πράσινο, δρυστέλλες, μαντάνια και κτήματα στον κάμπο. Ωστόσο, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, και όχι μόνο, αυτός ο τόπος ταλαιπωρήθηκε. Το δάκρυ, το αίμα

6 Πετρώνουν τα δάκρυά μας; 15 ανάβρυζε άφθονο. Μάλιστα χαρακτηριστικά τότε η περιοχή αποκαλούνταν «κόκκινο χωριό». Περάσανε από κει πολλοί καπεταναίοι ο Ζέρβας, ο Βελουχιώτης και άλλοι στα χρόνια της Αντίστασης και του Εμφύλιου σπαραγμού. Οι οικογένειες του πατέρα και του παππού μου πλήρωσαν πολλά φυλακίσεις στα ξερονήσια, διώξεις, κακοποιήσεις. Αυτοί και άλλοι πολλοί ανήκαν στην πλευρά των «ηττημένων». Μετά το γερμανοϊταλικό πόλεμο, ο Εμφύλιος ήταν σε πλήρη εξέλιξη για περίπου τρία χρόνια. Αγριότητες, φονικά, βιασμοί γυναικών, σφαγές και απ τις δυο «αντίπαλες» παρατάξεις. Όταν η ζυγαριά άρχισε να γέρνει προς την πλευρά των «νικητών», οι κυβερνώντες της εποχής πρόσταζαν τους υποτακτικούς τους δίνοντας συγκεκριμένες εντολές. «Όπου περνάτε, να αφήνετε πίσω σας στάχτη, αποκαΐδια». Παντού ο πολιτικός-κοινωνικός διχασμός ήταν πλέον φανερός. Στο μεταξύ, μέσα στο πέτρινο «αρχοντικό» προσπαθούσε η μάνα μου να χτίσει και να ρυθμίσει το δικό της σπιτικό. Δεν άργησε ν αποκτήσει μέσα σε τρία χρόνια και τα δικά της παιδιά τρεις γιους. Μπόρεσε και να στηρίξει την οικογένεια που ήδη βρήκε. Ένα πρωί τρεις καβαλαραίοι ξεπέζεψαν και με αγριότητα μπήκαν στην αυλή του σπιτιού μας. Ο ένας με βαρβαρότητα με άρπαξε κι ακούμπησε ένα μαχαίρι στο λαιμό μου, απειλώντας τη μάνα μου πως θα μ έσφαζε σαν τραγί, αν δε μαρτυρούσε πού κρυβόταν ο πατέρας μου. Ο δεύτερος έμεινε ψυχρός και αδιάφορος και ο τρίτος της ομάδας, που ήταν επικεφαλής, εξοργισμένος, τον πλησίασε ορμητικά και τον χτύπησε με μπουνιές και κλωτσιές. Εδώ δεν ήρθαμε, για να σφάξουμε παιδιά και να τρομοκρατήσουμε μάνες! Τσακίσου στ άλογο να φύγουμε! τον πρόσταξε.

7 16 Ηλίας Στεργιόπουλος Εκείνος πειθάρχησε κι έφυγαν. Λίγες μέρες μετά η μάνα μου δεν μπόρεσε να ξεπεράσει τον τρόμο που έζησε την πρόδωσε η καρδιά της. Από σπαραγμό ψυχής, όπως λέμε σήμερα το έμφραγμα, έφυγε είκοσι τριών χρονών μας άφησε Ο «αρχηγός» ήμουν εγώ, τριών χρονών και κάτι δύο χρονών ο «υπαρχηγός» τρίτος κι αχρόνιστος ακόμα, ο «υποδεκανέας». Όμως υιοθετήθηκαν από οικογένειες τ αδέρφια μου, σε αντίθεση με μένα που έζησα με τη γιαγιά και τον παππού. Σε ώρες πικρής χαράς και κρυφής αναλαμπής μου τα λεγε η γιαγιά. Μερικούς μήνες μετά το χαμό της μάνας, δύο άνθρωποι στάθηκαν έξω απ το σπίτι μας. Λίγο πριν ξεσπάσει το μεγάλο κακό, κάποιοι γείτονες τους άκουσαν να λένε: «Να, αυτό είναι το σπίτι του συμμορίτη». Η γιαγιά δεν τους πρόσεξε, δεν τους πρόλαβε το μάτι της. Μόνο στη μύτη τη χτύπησε μυρωδιά από πετρέλαιο κι η φωτιά τράνευγε προτού προλάβει καν ν αναρωτηθεί. Οι φλόγες γλύφανε ακαριαία τους τοίχους και τα δοκάρια της στέγης. Στρίγγλισε η μάνα η γιαγιά μ έψαξε σαν τρελή, μ άρπαξε και μ έβγαλε έξω. Άνθρωπος άλλος στο σπίτι δε βρισκόταν εκείνη την ώρα, όμως από τα πράγματα δε σώθηκε τίποτα. Στεκόμασταν ανήμποροι να το βλέπουμε να καταρρέει μέσα σ έναν εκκωφαντικό θόρυβο. Η γιαγιά σκούπιζε τα μάτια της απ τα δάκρυα και την κάπνα με το να χέρι και με τ άλλο κρατούσε το κεφάλι μου μες την ποδιά της. Όταν έκαψαν το σπίτι μας, ο πατέρας ήταν στο βουνό. Έτσι σκορπίστηκε η οικογένεια στους τέσσερις ανέμους. Τα ετεροθαλή μου αδέρφια μεταφέρθηκαν στην Αθήνα. Ο παππούς κι η γιαγιά μάζεψαν τα παιδιά και την ορφάνια τους, και μετακινήθηκαν στα χωριά του κάμπου, ψάχνοντας πότε εδώ και πότε εκεί για στέγη.

8 Πετρώνουν τα δάκρυά μας; 17 Πάνω απ όλους όμως για μένα πλέον υπήρχε η μάνα η γιαγιά μου. Ζητιάνεψε και «έκλεψε», γιατί είχε μεγάλη φαμίλια που έπρεπε να επιβιώσει. Ο πρώτος γιος της, ο θειος μου, ο Γρηγόρης, εξαφανίστηκε δίχως να μάθουμε ποτέ τι έγινε. Κανείς δεν ξέρει ακόμα πώς χάθηκε στη συμφορά του έθνους. Δεν μπόρεσε η γιαγιά να έχει κάπου ένα σταυρό να κλαίει και να παρακαλά να ναι ανάλαφρο το χώμα που θα σκέπαζε το γιο της. Ρώτησε, παρακάλεσε, έψαξε. Δεν άφησε ρεματιά για ρεματιά. Άλλοι δυο γιοι της, ο Γιάννης και ο Κώστας, ήταν στη φυλακή, στη Μακρόνησο και στη Γιούρα 8. Τα άλλα παιδιά, ο Βάγιος, ο Λιάκος, ο Παύλος, η Θοδώρα κι η Γεωργία ήταν σε εφηβική ηλικία. Είχε κι εμάς, τρία ορφανά, με λίγο ψωμί και γάλα να μας θρέψει. Τον θυμάμαι σαν να τον βλέπω μπροστά μου και τον παππού μου. Δε μίλαγε, δεν έβλεπες το δάκρυ του συχνά μονάχα που τα βογκητά μες στις νύχτες ακούγονταν βαριά μέσα απ τις λυγαριές. Ήταν τσοπάνης στη Φήκη στην εκκλησία του Αι-Νικόλα. Και στο φαγητό πάντα η καλόγρια Μαρία και ο παπα-γιώργης έβαζαν πάντα κάτι παραπάνω, για να περισσέψει και για μένα. Πολλές φορές με είχανε μαζί τους ν ανάβω τα καντήλια στο ναό, όμως εγώ φοβόμουνα μονάχος μου να μείνω εκεί μέσα. Το βράδυ σαν γύριζε στο σπίτι, αντάμωναν οι πόνοι. Σε πλίθινο οντά ζούσαν πέντε-έξι νοματαίοι. Με μια φωτιά από βρεγμένα ξύλα, μ ένα καντήλι που καιγε στου μπουχαριού 9 την άκρη. Στην άλλη γωνιά ήμουν εγώ, πάντα στην πρώτη θέση. Πάσχιζαν να με ζεστάνουν, όμως εγώ κρύωνα. Δεν ήθελα 8. η Γιούρα: νησάκι στις Σποράδες 9. μπουχαριό: μπουχαρί- το σημερινό τζάκι.

9 18 Ηλίας Στεργιόπουλος να κοιμηθώ ήθελα να τους ακούω να μιλούν, να βγει και το δικό μου δάκρυ να απορώ και να ρωτώ, όπως ρωτώ ακόμα. Μην κλαις, γιαγιούλα μου. Σήκω, παππού, να κοιμηθούμε. Αύριο θα πιάσω κοσύβια 10. Θα πιάσω και κυργιάρες 11, θα τα φτιάξουμε με τραχανά λίγο να ζεσταθούμε. Και μην ξεχάσεις, βρε παππού, μια φούρκα από λυγαριά να φτιάξω τη σφεντόνα! Και αύριο στο σχολείο θα χω σαν φαγητό το ψωμότυρο που μου φερες. Δε φτάνει, είναι λίγο, αποκρίθηκε με παράπονο σκεφτικός ο γέροντας. Φτάνει, παππού. Σ ευχαριστώ! Πλάι στο χωριό, τον Παραπόταμο, που παλιότερα ονομαζόταν Τσαγαλί, σ ένα κελί της εκκλησίας του Άι Αντώνη, υπήρχε ένας στενόμακρος χώρος που δεν είχε μπουχαριό, παρά μόνο ένα παράθυρο πολύ ψηλά απ όπου μπορούσες να παρατηρείς τον ουρανό. Τη μέρα έμπαινε λίγο αχνό φως. Το βράδυ σκοτεινιά. Ένα καντήλι πετρέλαιο έκαιγε. Θυμάμαι ακόμα τη μυρωδιά που μου φερνε εμετό. Κοιμόμουν εκεί αγκαλιά με τον παππού και τη γιαγιά. Πού και πού χανόταν η γιαγιά μου για δουλειές. Πότε μπορμπολογούσε 12 ρόκες καλαμπόκι και ξερά φασόλια, πότε μάζευε στάχυα. Κι όταν θα γίνονταν κάποιες οκάδες, θα κρατούσε λίγα και για το χειμώνα. Θα πουλούσε κάποια ποσότητα να πάρει λίγη ζάχαρη, κάποια τσίπα και κανένα σκού- 10. το κοσύβι: κότσυφας, πουλί κατάμαυρο. 11. κυργιάρες: πουλιά στο ίδιο μέγεθος με το κοτσύφι, σταχτί το χρώμα τους 12. μπορμπολογώ: συλλέγω μετά τη συγκομιδή τα υπόλοιπα από μια μεγάλη ποσότητα γεωργικής παραγωγής.

10 Πετρώνουν τα δάκρυά μας; 19 τινο ρούχο του παππού. Και πάντα κάτι για μένα. Δεν ήμασταν τσιγγάνοι, παρόλο που περιφερόμασταν σε διάφορες περιοχές. «Καταδιωκόμενη» οικογένεια μας λέγανε. Και αυτό με πείραζε, αν και δεν ήξερα τι σήμαινε. Πεντάχρονος ήμουνα τότε. Κάθε πρωί ήμουν ακουμπισμένος στο τηλεγραφόξυλο δίπλα στο σπίτι της κυρά-λέφενας. Στα χέρια κρατούσα αδειανό το κύπελλό μου. Στεκόμουν υπομονετικά περιμένοντας να αρχίσει εκείνη να αρμέγει τη γελάδα. Έπαιρνα το πρώτο κύπελλο. Το βράδυ το ίδιο. Πολύ συχνά λοιπόν έχανα τη γιαγιά μου. Δε μάζευε στάχυα, καλαμπόκια. Ήταν χειμώνας πια. Αναρωτιόμουν πού μπορεί να πήγαινε. Επέστρεφε στο σπίτι το απόγευμα. Δε φαινότανε όμως καλά. Μπορούσα εύκολα να διακρίνω τις διαθέσεις της. Με έπαιρνε στην αγκαλιά της στο στήθος της έβρισκα χαρά και σιγουριά. Δεν ήθελα με κανέναν τρόπο να κλάψει. Την άλλη μέρα το ίδιο βιολί. Θα έλειπε πάλι. Έτσι έπαιρνα τις ρούγες των σπιτιών με τη σειρά. Είχε μάθει το χωριό το ιστορικό της οικογένειάς μας. Άλλοι με κοίταζαν με στοργικά μάτια, άλλοι με το ύφος του «νικητή». Δεν μπορούσα να ερμηνεύσω τότε αυτά τα βλέμματα. Με τον καιρό ξεχώρισα τις φαμίλιες που μου δείχνανε στοργή. Τριγυρνούσα λοιπόν στις ρούγες εκείνες, περιμένοντας με υπομονή να βγει η νοικοκυρά απ τη σάλα να με δει. Κάτι θα είχε στο χέρι της να μου προσφέρει. Ωστόσο απ τον Παραπόταμο, το χωριό που διαμέναμε τότε, άρχισε μέσα μου να δημιουργείται ένας πανικός, μια αναζήτηση και πολλά αναπάντητα ερωτήματα. Γιατί; Πώς; Πότε; Πού; Ποιοι; Αρκετές οικογένειες μας στηρίξανε, κάποιες όμως θα ήθελαν να φύγουμε απ τα μέρη τους. Μας απόδιωχναν με τον

11 20 Ηλίας Στεργιόπουλος τρόπο τους. Κάτι τέτοιο άκουσα να ψιθυρίζουν ο παππούς και η γιαγιά. Πρέπει να ψάξω, Λάμπρε, να βρω άλλο χωριό. εδώ υπάρχει πρόβλημα δε μας θέλουν κάποιοι. Ο παππούς την άκουγε δε μιλούσε. Τέτοιου είδους αποφάσεις τις έπαιρνε πάντα η γιαγιά. Ο παππούς ακολουθούσε. Έτσι ένα πρωινό μαζέψαμε τα υπάρχοντά μας. Δυο τρεις σακούλες με κουρελούδες και τραγίσια χράμια 13, την κατσαρόλα, το τηγάνι τα φορτώθηκε ο παππούς και η γιαγιά εγώ πήγαινα από κοντά αγκαλιά με το γατάκι μας. Πού ήταν το άλλο το χωριό; Έμοιαζε μακρινό το ταξίδι. Θεέ μου, τι κρύο ήταν αυτό! Τα γόνατά μου ήταν γυμνά, η φούστα μου κοντή. Δε θυμάμαι τι παπούτσια φορούσα. Σίγουρα θα ήταν τσαρούχια ή γαλότσες καουτσούκ με τα τσιρέπια 14 κάτω απ το γόνατο κι εκείνα τα τσιρεπόσχοινα 15 -πάντα το ένα ήταν λυμένο- σέρνονταν πίσω μου στη λάσπη. Κάποια στιγμή βρέθηκα μπροστά, το πάτησε ο παππούς. Γλίστρησα το πέσιμο ήταν δυνατό. Βρέθηκα μπρούμυτα στο παγωμένο χώμα. Μάτωσαν οι παλάμες μου. Έχασα το τσιρεπόσχοινο. Με σήκωσε η γιαγιά μου και χουχούλιαζε τα χέρια μου. Έκλαιγα. Το γατάκι τρομοκρατήθηκε. Σώπα, αεροποράκι μου. Μην κλαις. Σε λίγο θα φτάσουμε, θ ανάψουμε φωτιά, λίγο να ζεσταθούμε. Θα φτιάξουμε κοψίδια 16 με τραχανά. 13. το χράμι: χαλί, στρωσίδι. 14. το τσιρέπι: κάλτσα πλεχτή μέχρι κάτω απ το γόνατο. 15. το τσιρεπόσχοινο: σκοινί με το οποίο έδεναν την κάλτσα-τσιρέπι. 16. το κοψίδι: μικρό κομμάτι κρέας.

12 Πετρώνουν τα δάκρυά μας; 21 Σαν το άκουσα αυτό, μου φυγε ο πόνος. Κάπου είχε πάει η γιαγιά και της δώσαν λίγα κοψίδια. Ποια ρούγα 17 ήταν αυτή που είχε τόση απλοχεριά; Μετά από μισή ώρα περίπου φτάσαμε τελικά στο μικρό χωριό, στη Λιλή 18. Χωρίς να ρωτήσουμε, πήγαμε στην κυρά- Καλύβαινα. Τα είχαν συμφωνήσει με τη γιαγιά. Είχε κόψει τη «βίλα» της στη μέση σ ένα πλίθινον οντά, χωρισμένο με πλεγμένη λυγαριά. Μπήκαμε μέσα. Το πάτωμα χωμάτινο ήταν παλαμισμένο με βουνιά 19. Σε μια γωνιά, ευτυχώς, είχε κάποιο μπουχαριό. Το άναψε γρήγορα η γιαγιά με ξερή βουνιά και λίγα προσανάμματα, που μας έδωσε η κυρά Καλύβαινα έβαλε τη γαβάθα στη φωτιά να φτιάξει κοψίδια με τραχανά. Το λάδι σπάνιο στο φαγητό. Ευτυχώς θα ήταν λιπαρό το χοιρινό. Η γιαγιά με τον παππού κανόνισαν με τους συγχωριανούς να εργαστούν σαν βοσκοί. Θα ταν στο κοπάδι του χωριού. Το κάθε σπίτι είχε μια γελάδα για το γάλα και κάποιοι είχαν άλογο, για να οργώνουν τα χωράφια τους όλα αυτά μαζί αποτελούσαν ένα κοπάδι από πενήντα-εξήντα κεφάλια. Ήθελαν φύλακες βοσκούς. Έτσι ρογιάστηκαν 20 για έξι μήνες. Θα έπαιρναν στον αλωνισμό κάποιες οκάδες στάρι. Κάθε σπίτι με τη σειρά μας έδινε το φαγητό το μεσημέρι. Εγώ χαιρόμουν μαζί με τη γιαγιά και τον παππού. Τους συνόδευα στη βοσκή. Αγαπούσα βέβαια τα άλογα, αλλά δεν τα πλησίαζα. Στις αγελάδες πήγαινα σιμά μου άρεσαν τα μεγάλα αθώα μάτια τους. Θαύμαζα τα μοσχαράκια που γεν- 17. η ρούγα: αυλή. 18. η Λιλή: χωριό της περιοχής- πήρε το όνομά του από μια παλιά αρχόντισσα που είχε πολλά κτήματα εκεί. 19. βουνιά: τα κόπρανα της αγελάδας ζυμωμένα με άχυρο -χρησίμευε για το δυνάμωμα και τη διάρκεια της φωτιάς. 20. ρογιάζομαι: εργάζομαι σε κοπάδι επ αμοιβή.

13 22 Ηλίας Στεργιόπουλος νούσαν και με πόση στοργή τα μεγάλωναν. Με τις ώρες, με τις μέρες τα γλύφανε, τα χτενίζανε με τη γλώσσα τους, μέχρι να στυλωθούν στα πόδια τους. Και κείνο το βύζαγμά τους στα μαστάρια της γελάδας με πόσο καμάρι! Η μάνα τους στεκόταν ακίνητη, αφοσιωμένη. Μόνο την ουρά της κούναγε πότε δεξιά πότε αριστερά. Γιαγιά, θέλω να πάω κι εγώ στο άλλο το βυζί να βυζάξω, όπως το μοσχαράκι αφού έχει κι άλλα βυζιά, απαιτούσα με αφέλεια μια μέρα από κείνες που ακολουθούσα τη γιαγιά μου. Αχ, αεροποράκι μου! Πώς με κάνεις και γελώ! Δε γίνεται αυτό! είπε και σήκωσε τη μαγκούρα της να γυρίσει στο κοπάδι το άλογο που πήγε δίπλα στο σπαρμένο χωράφι. Οι νύχτες ήταν κρύες τότε. Σ ένα μονοκόμματο αχυρένιο στρώμα πλαγιάζαμε όλοι μαζί. Όμως δεν αποχωριζόμουν το γατάκι μου, ένα πανέξυπνο, πανέμορφο ζωάκι, που η γιαγιά το βάφτισε «Τσιώνα». Τις νύχτες κι αυτό πλάι στο προσκεφάλι μου. Μεγάλωνε κι έκλαιγε μαζί μου με το γλυκό του γουργουρητό. Κάπως έτσι πέρναγε ο καιρός. Πότε με καυτό καλοκαίρι, πότε με βαρύ χειμώνα. Αν χιόνιζε, χοροπηδούσα απ τη χαρά μου κι ας ήταν δύσκολα για μας. Είχε παγωνιές, τα κρύσταλλα απ τα κεραμίδια ακούμπαγαν στο χώμα. Οι δρόμοι οι χωματένιοι μεταμορφώνονταν σε παγοδρόμια κι άλλοτε η λάσπη έφτανε λίγο πιο κάτω από το γόνα. Αφού μείναμε στην κυρά- Καλύβαινα λιγότερο από χρόνο, η γιαγιά βρήκε εκεί κοντά μια άλλη καλή οικογένεια, που είχε ένα χώρο πιο συμμαζεμένο για κατοίκηση. Στο σπίτι του κυρ-θανάση, του αγροφύλακα, μετακομίσαμε στο

14 Πετρώνουν τα δάκρυά μας; 23 τάκα-τάκα. Όμως λίγο παραμείναμε κι εκεί. Η γιαγιά ολοένα έψαχνε για κάτι καλύτερο. Δίπλα απ τον κυρ-θανάση, σε απόσταση εκατό μέτρων, ζούσε μια οικογένεια, της κυρά-μινέλινας. Ήταν ένας χώρος πιο μεγάλος, πιο ζεστός είχε και παράθυρο. Κάτω απ αυτό ήταν τοποθετημένο ένα ξύλινο κρεβάτι με αχυρένιο στρώμα. Με την «Τσιώνα» αμέσως εκεί θρονιάσαμε. Τις νύχτες βλέπαμε έξω στο δρόμο. Πεταγόμουνα ανήσυχος να δω αν χιονίζει. Ήταν λίγο δύσκολο να δεις έξω απ τα θαμπά τζάμια. Αλλά τα δυνατά παιδικά μάτια όλο και κάτι ξεχώριζαν. Η θεία Μινέλινα, έτσι μου είπαν να την αποκαλώ, είχε δυο κόρες. Η μια όσο εγώ, στα πέντε έξι. Η άλλη θαρρώ στα δώδεκα, γλυκιά, όμορφη, με φεγγαρένιο πρόσωπο και καλλίγραμμο κορμί. Κι ας φορούσαμε τα πιο φτωχικά ρούχα της εποχής, σκουτιά 21, τσιρέπια, σε μουντά χρώματα, μαύρο και μπλε. Με τον καιρό άρχισα να ντρέπομαι που φορούσα φούστα. Θαύμαζα πολύ αυτή την άλλη κόρη με το φεγγαρένιο πρόσωπο που την έλεγαν Αντωνία. Το καστανό βλέμμα της σε ατένιζε ευθέως μες στα μάτια με καλοσύνη και χαμόγελο. Διψούσε, ήθελε ν ακούσει, ήθελε να μιλήσει. Δεν είχε όμως αυτή τη δυνατότητα η καημένη ήταν μουγκή. Ο άντρας της θείας Μινέλινας δε ζούσε μαζί τους. Κάτι άκουγα για ένα μακρινό νησί. Μες στο χωριό το κουβεντιάζανε. Άλλοι έλεγαν πως έκανε κακό κι άλλοι πως ήταν άδικος ο εγκλεισμός του στη φυλακή. Ήξερα πως πολέμησε τους Γερμανούς. Πού ήταν το κακό; Δεν καταλάβαινα τι σήμαινε πολιτικός κρατούμενος. 21. το σκουτί ή σκούτινο: υφαντό που γίνεται η επεξεργασία του στον αργαλειό και μετά στο μαντάνι, για να αποκτήσει πυκνότητα.

15 Κριτικές Για το πρώτο μυθιστόρημα του Ηλία Στεργιόπουλου, «Πετρώνουν τα δάκρυά μας;» (Εκδόσεις Ζήτη, 2008) Φώτης Κουβέλης, βουλευτής: Ο Ηλίας Στεργιόπουλος με λόγο απλό και απέριττο, αλλά και παλλόμενο από τη συγκίνηση που προκαλούν τα όσα διηγείται, καταθέτει ένα σημαντικό λογοτεχνικό έργο. (Μυθ)ιστορεί μια ολόκληρη περίοδο του τόπου, του δικού μας πολύπαθου τόπου, με ειλικρινή αναφορά στον άνθρωπο που λεηλάτησαν τα γεγονότα και οι σκληρές συνθήκες της εποχής. «Πετρώνουν τα δάκρυά μας;» διερωτάται ο συγγραφέας. Ο ίδιος όμως δίνει την απάντηση. Απάντηση σεμνή με σεβασμό «στων ανθρώπων τα βάσανα»: δεν πετρώνουν. Κυλάνε για να ποτίζουν τη μνήμη. Όχι τη μνήμη της εκδίκησης, αλλά εκείνη που τροφοδοτεί τον αγώνα για καλύτερες ημέρες.

16 484 K Ηλίας Στεργιόπουλος Ελευθερία Μπέλμπα, φιλόλογος-ποιήτρια: Το μυθιστόρημα αυτό αποτελεί μια προσωπική μαρτυρία του συγγραφέα για τα βιώματα που αφορούν παραστάσεις από την εποχή του Εμφυλίου πολέμου και τις μετέπειτα δεκαετίες που ακολουθούν ίσαμε σήμερα. Η ατόφια γραφή, η ζωντάνια και η γλαφυρότητα ξεπηδούν από μια πηγαία έκφραση πολύ κοντά στον προφορικό λαϊκό λόγο, χωρίς εσκεμμένα επιτηδεύματα, με απλότητα και λιτότητα στη διατύπωση. Το βιβλίο είναι απόσταγμα ηθικού και κοινωνικού προβληματισμού χωρίς να προδίδει την καθαρή γλώσσα που μιλάει ευθέως στη συνείδηση του αναγνώστη. Είναι μια παραπομπή στη σημασία της οικογένειας και του αγώνα να επιβιώσει ο άνθρωπος πέρα από κάθε αντιξοότητα. Ο έρωτας κυριαρχεί ως ζωοδότρα δύναμη ζωής. Αγγελική Κώστα, φιλόλογος-συγγραφέας: Με το πρώτο του μυθιστόρημα, «Πετρώνουν τα δάκρυά μας;», Εκδόσεις Ζήτη, ο Ηλίας Στεργιόπουλος μάς δίνει σαφή δείγματα ενός πηγαίου συγγραφικού ταλέντου, μιας ιδιαίτερης ικανότητας να μεταστοιχειώνει μια προσωπική ιστορία σε λογοτεχνικό έργο. Μέσα στις σελίδες του παρακολουθούμε την πορεία ενός ανθρώπου που περπατάει παράλληλα με τα τελευταία εξήντα χρόνια της νεώτερης ελληνικής ιστορίας, που χώνεται ενίοτε μες στους κυλίνδρους της και παρασύρεται απ το στροβίλισμά τους, που άλλοτε δείχνει εντελώς αδύναμος να ξεφύγει κι άλλοτε το παλεύει με όλες του τις δυνάμεις. «Καταραμένος όποιος γεννήθηκε σ ενδιαφέρουσα εποχή», λέει ένα κινέζικο ρητό, κι ο Λιάκος, ο κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος, μοιάζει να κουβαλάει πάνω του αυτή την κατάρα, πότε σα βαριά αποσκευή και πότε σα φορτίο ευάγκαλο.

17 Έλα να μου κλείσεις τα μάτια L 485 Ο εμφύλιος σπαραγμός, ο παραλογισμός του μίσους, ο διχασμός μες στην ψυχή του ίδιου του Λιάκου, η προσπάθειά του να στρώσει τη ζωή του σε μια γραμμή, τα χτυπήματα της μοίρας, η οποία δε γνωρίζει ούτε μέτρο ούτε αφεντικό, όλα αυτά είναι τα συστατικά της ιστορίας και της αφήγησης, μαζί με τη λιτή γλώσσα, που παρασύρει τον αναγνώστη να μη κλείσει το βιβλίο παρά μόνο στην τελευταία του σελίδα. Στο μυθιστόρημα αυτό, άλλωστε, το ατομικό βίωμα βγαίνει απ τα στενά του όρια, γίνεται καθολικό. Το βιβλίο δεν αποτελεί επ ουδενί μια προσωπική ιστορία με περιορισμένο ενδιαφέρον. Είναι μια ιστορία που αγγίζει τον καθένα, μια ιστορία όπου όλοι μπορούν να ανακαλύψουν ένα κομμάτι είτε δικό τους είτε της οικογενειακής τους ιστορίας. Κι ο τίτλος ως ερώτημα, «Πετρώνουν τα δάκρυά μας;» πλανάται σ όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης. Για να απαντήσει κανείς, δεν έχει παρά να διαβάσει το βιβλίο. Βάιος Φασούλας, πρόεδρος της ΕΕΛΣΠΗ-συγγραφέας: Γνώρισα τον Ηλία Στεργιόπουλο μέσα και από μια άλλη διάσταση όταν με το πρώτο λογοτεχνικό έργο του «Πετρώνουν τα δάκρυά μας;» (Εκδόσεις Ζήτη, 2008) όχι μόνο γοήτευσε και εντυπωσίασε με την αφτιασίδωτη γραφή του, αλλά στη σημερινή εποχή μας, η προσπάθεια καταγραφής γεγονότων που επισκίασαν την Ελλάδα, το θάρρος και η τόλμη του να ξεσκεπάσει το παρασκήνιο του παράλογου θεάτρου του Εμφυλίου Πολέμου φέρνοντας στην επιφάνεια το μεγάλο δράμα της τότες εποχής, είναι παραπάνω από βέβαιο ότι στην ιστορία μας καταγράφεται ως μια επιπλέον δραματική μαρτυρία της τότε πέτρινης εποχής. Επίσης, είναι βέβαιο ότι, ιδιαίτερα, το Τρικαλινό πνευματι-

18 486 K Ηλίας Στεργιόπουλος κό ανθοκήπιο αλλά και πέρα αυτού, εμπλουτίζεται με την πηγαία αντιπαράθεση των τότε γεγονότων και τις παραστάσεις που μέσα από την συναρπαστική γραφίδα του, ζωντανεύουν, αντλώντας ο αναγνώστης εικόνες, βιώματα και εμπειρίες που θα μείνουν ανεξίτηλες στη μνήμη του. Ελπίζω το επόμενο έργο του να εμπλουτίσει ακόμα περισσότερο το λογοτεχνικό παζλ με εμπειρίες, απαραίτητες για τη «σύγχρονη» εποχή μας μιας εποχής ενός αλλοτινού παράλογου θεάτρου. Τρίκαλα, Μάιος 2009 Γιάννης Κεμανίδης, δάσκαλος πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης-αρθρογράφος: Ο Ηλίας Στεργιόπουλος είναι η «αποκάλυψη» της απλής, απέριττης, ήρεμης παράθεσης των γεγονότων, όπως αυτός τα βίωσε, στην τρυφερή του ηλικία. Ένας άνθρωπος που τελείωσε με αφάνταστες δυσκολίες το Δημοτικό σχολείο όπως εξάλλου όλα σχεδόν τα παιδιά της γενιάς του, αυτά τα έρημα πουλιά του εμφυλίου και συνέχισε τις «σπουδές» του σ ένα από τα σωφρονιστήρια της Φρειδερίκης, στην Πτολεμαΐδα, δεν έχει, ασφαλώς, τα εφόδια για μια περίτεχνη-εκλεπτυσμένη λογοτεχνική γραφή. Όλα, όμως, αυτά τα μείον αντισταθμίζονται από μια καρδιά γεμάτη ευαισθησία και μια συνείδηση μεγαλειώδους λήθης, που κερδίζει την εκτίμηση του αναγνώστη. Εντυπωσιάζει η απουσία του πάθους και του μίσους για τους θύτες της ζωής του, τους φυσικούς αυτουργούς του φόνου της μητέρας του και της εξορίας του πατέρα. Του βίαιου χωρισμού του από τα δύο φυσικά του αδέλφια, που τα γνωρίζει σε μεγάλη, πλέον, ηλικία. Της ακραίας δυστυχίας της ζωής του.

19 Έλα να μου κλείσεις τα μάτια L 487 Το βιβλίο του «Πετρώνουν τα δάκρυά μας;» θυμίζει το «Ένα παιδί μετράει τ άστρα», του Μ. Λουντέμη. Εδώ ο Λιάκος στη θέση του Μέλιου μετράει τον πόνο! Εγώ θα την τιτλοφορούσα: «η σφεντόνα»! Η σφεντόνα του Λιάκου, που δε σημαδεύει κοτσύφια και κυργιάρες, που έπιανε με βρόχια, αλλά στέλνει πέτρες σε μια, περίπου απροσδιόριστη γι αυτόν, μοίρα κακιά και σε αυτές, πάντοτε γυρίζουν και χτυπούν τον ίδιο και την οικογένειά του.

Δυο κουβέντες στο γιο μου... - Δημητρίου Φθενάκη (Α Βραβείο)

Δυο κουβέντες στο γιο μου... - Δημητρίου Φθενάκη (Α Βραβείο) Δυο κουβέντες στο γιο μου... - Δημητρίου Φθενάκη (Α Βραβείο) Γιε μου, έχω φθάσει τα 50 και εσύ είσαι ακόμη 17. Κι όμως, σε αυτό το μισό αιώνα περιπλάνησής μου σε ένα κόσμο άγνωστο και βάναυσο, όμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίο παιδικων ονείρων

βιβλίο παιδικων ονείρων Ë Ï Ã Ï Í Å Ù Í & Ê Ó Η ΠΡΟΟ ΟΣ 1971 - ΓΕΡΑΚΑ - ΑΤΤΙΚΗΣ - ΣΥΛΛ. ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗ ΕΜΟΝΩΝ ΜΑΘΗΤ. Β ΗΜΟΤ. ΣΧΟΛ. Σύλλογοι Γονέων & Κηδεμόνων 2 ου & 5 ου Δημοτικού Σχολείου Γέρακα Ï Ë Õ Ã Ó Ï 5 o õ Ä Ç Ì Ï Ô É Ê

Διαβάστε περισσότερα

τον φρόντιζε με προσοχή, αλλά, όταν ήρθε η γυναίκα του στο σπίτι, άφησε την ίδια να αναλάβει τη διαμόρφωσή του. Σύντομα, ο κήπος γέμισε

τον φρόντιζε με προσοχή, αλλά, όταν ήρθε η γυναίκα του στο σπίτι, άφησε την ίδια να αναλάβει τη διαμόρφωσή του. Σύντομα, ο κήπος γέμισε ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ο Γιώργης σηκώθηκε αξημέρωτα. Μια ανησυχία τον βάραινε όλο το βράδυ και στριφογύριζε στο κρεβάτι του. Κατά τις πέντε το πρωί αναστέναξε βαριά, δεν είχε νόημα να προσπαθεί να κοιμηθεί πλέον.

Διαβάστε περισσότερα

Λάκης Φουρουκλάς. Δυο φωνές και μια σιωπή

Λάκης Φουρουκλάς. Δυο φωνές και μια σιωπή 1 Λάκης Φουρουκλάς Δυο φωνές και μια σιωπή Μυθιστόρημα 2 ebooks4greeks.gr Φωτογραφία εξωφύλλου: Graceful Dancers. Duncan Noakes. Dreamstime Σχεδιασμός εξωφύλλου: Λ.Φ. Ηλεκτρονική Έκδοση (e-book): Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΕΣ ΣΠΕΡΜΠΕΡ, ΔΑΚΡΥ ΣΤΟΝ ΩΚΕΑΝΟ Τ. 3 Χωρίς τέλος

ΜΑΝΕΣ ΣΠΕΡΜΠΕΡ, ΔΑΚΡΥ ΣΤΟΝ ΩΚΕΑΝΟ Τ. 3 Χωρίς τέλος ΜΑΝΕΣ ΣΠΕΡΜΠΕΡ, ΔΑΚΡΥ ΣΤΟΝ ΩΚΕΑΝΟ Τ. 3 Χωρίς τέλος (Στα αποσπάσματα που ακολουθούν σκιαγραφούνται τα πορτρέτα δύο ηρωίδων του μυθιστορήματος. Οι τίτλοι των «κεφαλαίων» είναι της μεταφράστριας) ΛΙΟΥΜΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ. «Τι μάτια Θαυμάσια γυναίκα!» Άντον Τσέχοφ, Θείος Βάνια

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ. «Τι μάτια Θαυμάσια γυναίκα!» Άντον Τσέχοφ, Θείος Βάνια ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ «Τι μάτια Θαυμάσια γυναίκα!» Άντον Τσέχοφ, Θείος Βάνια 1 Σμαραγδιά κλωστή δεμένη αναδεύτηκε σ ανέμη για να υφάνει με σπουδή κόρης όψη αγγελική Aπό τα χειρόγραφα του ιερέα Παναγιώτη Νατσιάκου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΝ ΦΟΒΟΜΟΥΝ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ-ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

ΔΕΝ ΦΟΒΟΜΟΥΝ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ-ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΔΕΝ ΦΟΒΟΜΟΥΝ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ-ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ Copyright 2013 A.N. Triantafyllou Smashwords Edition Διαβάστε επίσης: Επισκέπτης (https://www.smashwords.com/books/view/336379) Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

Μονόλογοι απ τη Γάζα. µαθητές-µαθήτριες γράφουν για τη ζωή τους

Μονόλογοι απ τη Γάζα. µαθητές-µαθήτριες γράφουν για τη ζωή τους Μονόλογοι απ τη Γάζα µαθητές-µαθήτριες γράφουν για τη ζωή τους Copyright στα ελληνικά: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Αθήνα 2010 ISBN 978-960-98466-7-7 Μεταφράσεις: Ειρήνη Αµπουµόγλι, Αριστέα

Διαβάστε περισσότερα

Στέλιος Πελασγός & Βασίλης Κόλλιας. Σταματήστε το γαργαλητό και Το πιο δροσερό νερό

Στέλιος Πελασγός & Βασίλης Κόλλιας. Σταματήστε το γαργαλητό και Το πιο δροσερό νερό Στέλιος Πελασγός & Βασίλης Κόλλιας Σταματήστε το γαργαλητό και Το πιο δροσερό νερό Στέλιος Πελασγός & Βασίλης Κόλλιας Σταματήστε το γαργαλητό! Μ ια φορά κι έναν καιρό πάνω στη Γη δεν ζούσαν μόνο άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Tο καλύτερο καλοκαίρι μου! - Θοδωρή Φριλίγκου (Α Βραβείο)

Tο καλύτερο καλοκαίρι μου! - Θοδωρή Φριλίγκου (Α Βραβείο) Tο καλύτερο καλοκαίρι μου! - Θοδωρή Φριλίγκου (Α Βραβείο) Φέτος το καλοκαίρι πέρασα πολύ ωραία και θα σας το εξηγήσω πολύ καλά! Για πρώτη φορά, μόλις τέλειωσαν τα σχολεία, μετά από λίγες μέρες με πήρε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ Ίσως «δείτε» πως ονειρεύτηκαν αυτοί καλά ο λογ ησυχίες 2010

ΑΝ Ίσως «δείτε» πως ονειρεύτηκαν αυτοί καλά ο λογ ησυχίες 2010 ησυχίες 2010 Αφιερωμένο εξαιρετικά στην κα Ματίνα και την ευχαριστούμε που μας «άντεξε»!... Συγγραφική ομάδα Επιμέλεια κειμένου: Αρβανιτάκη Μαρία / Γραφιστική επιμέλεια εντύπου: Θεοδωρόπουλος Άγγελος Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

σόφη Θεοδωρίδου, 2010 πρώτη έκδοση: μάρτιος 2010, 5.000 αντίτυπα ιsbn 978-960-453-685-6

σόφη Θεοδωρίδου, 2010 πρώτη έκδοση: μάρτιος 2010, 5.000 αντίτυπα ιsbn 978-960-453-685-6 τιτλοσ βιβλιου: Η νύφη φορούσε μαύρα συγγραφεασ: σόφη Θεοδωρίδου επιμελεια ΔιορΘωση κειμενου: Άννα μαράντη συνθεση εξωφυλλου: κατερίνα Δημοπούλου ηλεκτρονικη σελιδοποιηση: μερσίνα λαδοπούλου εκτυπωση:

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Βουλαζέρης http://www.fantastikosorizontas.gr/kostasvoulazeris

Κώστας Βουλαζέρης http://www.fantastikosorizontas.gr/kostasvoulazeris Κώστας Βουλαζέρης http://www.fantastikosorizontas.gr/kostasvoulazeris Για τα πνευματικά δικαιώματα αυτού του κειμένου ισχύουν οι όροι του Creative Commons http://creativecommons.org/licenses/by-ncnd/3.0/gr/

Διαβάστε περισσότερα

Θέμου Κορνάρου ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ. Οι Άγιοι χωρίς μάσκα. Κείμενα από τις σελίδες. Τυπογραφική επιμέλεια κειμένου

Θέμου Κορνάρου ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ. Οι Άγιοι χωρίς μάσκα. Κείμενα από τις σελίδες. Τυπογραφική επιμέλεια κειμένου Θέμου Κορνάρου ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ Οι Άγιοι χωρίς μάσκα Κείμενα από τις σελίδες http://tinyurl.com/agionoros http://www.sarantakos.com και http://roides.wordpress.com Τυπογραφική επιμέλεια κειμένου Ύπατο Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ ΣΕΜΕΡΤΖΙΔΟΥ «Η ΜΑΜΑ ΜΑΣ, ΤΟ ΘΗΛΥΚΟ!!»

ΕΛΕΝΗ ΣΕΜΕΡΤΖΙΔΟΥ «Η ΜΑΜΑ ΜΑΣ, ΤΟ ΘΗΛΥΚΟ!!» ΕΛΕΝΗ ΣΕΜΕΡΤΖΙΔΟΥ «Η ΜΑΜΑ ΜΑΣ, ΤΟ ΘΗΛΥΚΟ!!» (Κωμωδία σε τρεις πράξεις) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2010 1 ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΔΕΛΗΒΟΡΙΑ: - ΚΥΡΙΑ (ΠΑΡΑΤΣΟΥΚΛΙ: ΤΖΟΥΛΙΑΝ ΜΟΥΡ) - ΚΥΡΙΟΣ (ΠΑΡΑΤΣΟΥΚΛΙ: ΜΑΡΤΣΕΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μια παρέα με... καρδιά!

Μια παρέα με... καρδιά! Μια παρέα με.. καρδιά! Copyright: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Αντιπροσωπεία στην Ελλάδα Βασ. Σοφίας 2 ΑΘΗΝΑ 10674 Tηλ. 210-7272100 Fax: 210-7244620 URL: http://ec.europa.eu/ellada e-mail: comm-rep-athens@ec.europa.eu

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΩΝΗ. Εθνικό είναι ότι είναι αληθινό! Μηνιαία Εφημερίδα Έτος Ιδρύσεως 2005 Αριθμός Φύλλου 105 Δεκέμβριος 2013

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΩΝΗ. Εθνικό είναι ότι είναι αληθινό! Μηνιαία Εφημερίδα Έτος Ιδρύσεως 2005 Αριθμός Φύλλου 105 Δεκέμβριος 2013 RETURN ADDRESS: 6616 N. KENTON AVE., LINCOLNWOOD, IL 60712 USA HELLENIC VOICE The Hellenic Newspaper of Chicago ΕΛΛΗΝΙΚΗ CHECK OUT OUR ENGLISH SECTION PAGES 14-17 BY BOB NICOLAIDES Την Κυριακή 27 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΝΩ, Η ΛΥΚΑΙΝΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

ΘΕΑΝΩ, Η ΛΥΚΑΙΝΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Ήταν ένας καφές στη χόβολη ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Λένα Μαντά ΘΕΩΡΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Θοδωρής Πιτσιρίκος ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ραλλού Ρουχωτά Λένα Μαντά, 2001, 2014 Φωτογραφιών

Διαβάστε περισσότερα

Aλκη Ζεη Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο. Το παραμύθι της ζωής μου

Aλκη Ζεη Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο. Το παραμύθι της ζωής μου Aλκη Ζεη Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο Το παραμύθι της ζωής μου Η Άλκη Ζέη αφηγείται την ιστορία των πρώτων είκοσι πέντε χρόνων της ζωής της. Μια ολόκληρη εποχή ζωντανεύει μέσα από τη συναρπαστική της αφήγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓρAμμα σ Eνα παιδi για τη

ΓρAμμα σ Eνα παιδi για τη Γράμμα σ ένα παιδί για τη Φιλαναγνωσία ΓρAμμα σ Eνα παιδi για τη ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣIΑ Οκτώ συγγραφείς απευθύνουν μια σύντομη επιστολή στο παιδί που έχουν στην καρδιά τους για να του εμπνεύσουν την αγάπη για την

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΊΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΟΥ Νέα Μαγνησίας (Ιωνία) Θεσσαλονίκης Και Της ξενιτιάς (Αυστραλίας) *************

ΛΑΊΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΟΥ Νέα Μαγνησίας (Ιωνία) Θεσσαλονίκης Και Της ξενιτιάς (Αυστραλίας) ************* 1 Τάσος Κολοκοτρώνης 1948 ΛΑΊΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΟΥ Νέα Μαγνησίας (Ιωνία) Θεσσαλονίκης Και Της ξενιτιάς (Αυστραλίας) ************* Τάσος Κολοκοτρώνης 2008 Μελβούρνη 2009 2 Προλεγόμενα Καθώς πέρασαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΘΑ Τ ΑΛΛΑΖΑ ΟΛΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Έτος 1927

ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΘΑ Τ ΑΛΛΑΖΑ ΟΛΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Έτος 1927 ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΘΑ Τ ΑΛΛΑΖΑ ΟΛΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Έτος 1927 ΜΟΛΙΣ ΕΙΧΕ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ τη λάτρα στο εσωτερικό του μικρού σπιτιού. Είχε σηκωμένα τα μανίκια και προσπαθούσε να σκουπίσει με μια παλιά ψάθινη σκούπα τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ

Χρήστος Τερζίδης ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Χρήστος Τερζίδης Α ΕΙΑ ΩΜΑΤΙΑ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Α ΕΙΑ ΩΜΑΤΙΑ Συγγραφέας: Χρήστος Τερζίδης ιόρθωση-eπιμέλεια: Παναγιώτης Τουρίκης, Αντωνία Γουναροπούλου Σχεδιασμός εξωφύλλου: Απόστολος. Τσιοβάρας /

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ' ένα γλάρο να πετάει. Luis Sepúlveda. Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ' ένα γλάρο να πετάει

Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ' ένα γλάρο να πετάει. Luis Sepúlveda. Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ' ένα γλάρο να πετάει Luis Sepúlveda Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ' ένα γλάρο να πετάει 1 Τίτλος πρωτοτύπου: Historia de una gaviota y del gato que le enseñó a volar Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ' ενα γλάρο να πετάει Εξώφυλλο-Εικονογράφηση:

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ι Ο Υ Ρ Γ Ι Κ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Τ Η Ρ Ι Ν Ε Ω Ν

Η Μ Ι Ο Υ Ρ Γ Ι Κ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Τ Η Ρ Ι Ν Ε Ω Ν ΝΟΕΒΡΙΟΣ 2007 Τεύχος 11 Η Ι Ο Υ Ρ Γ Ι Κ Ο Ε Ρ Γ Α Σ Τ Η Ρ Ι Ν Ε Ω Ν τσι ξεκινάνε οι ιστορίες µας στο τεύχος αυτό και γεµάτες φαντασία µας οδηγούν σε µέρη µαγικά. Έ ιαφορετικοί χαρακτήρες αναδύονται και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Του Αναπλιού τ' Αγάλματα εξιστορούν με ρίμες

Του Αναπλιού τ' Αγάλματα εξιστορούν με ρίμες Του Αναπλιού τ' Αγάλματα εξιστορούν με ρίμες Ασκληπιάδα Κυριάκου Αντί προλόγου Ανάπλι. Η πόλη η µαγευτική που σαγηνεύει και ταξιδεύει τον καθένα µέσα στο χρόνο. Το πεφταστέρι φωτεινό, ξαγρυπνά πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό

Ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό Ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό Eπιμέλεια Αλεξάνδρα Χολέβα Περσεφόνη Mήττα. M. K.. ΣYΛΛOΓOΣ KAPKINOΠAΘΩN MAKEΔONIAΣ-ΘPAKHΣ Εγνατίας 65, 1ος όρ. Θεσσαλονίκη (546 31) - Tηλ. 2310 241911 - Fax 2310

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΛΕΧΘΗΚΑΝ ΟΙ ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1. Ο ΒΑΣΙΛΗΣ

ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΛΕΧΘΗΚΑΝ ΟΙ ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1. Ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΛΕΧΘΗΚΑΝ ΟΙ ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1. Ο ΒΑΣΙΛΗΣ Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βοσκός που τον έλεγαν Βασίλη. Ζούσε σε μια μικρή φάρμα με τη γυναίκα του και την κόρη του. Μια

Διαβάστε περισσότερα