Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά"

Transcript

1 Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΙΓΚΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ιατρικά θέματα γιά εκπαιδευτικούς Αμφιθέατρο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012

2 1 στα παιδιά έχει διαβήτη Χρόνιο νόσημα Υποστήριξη: οικογένεια, σχολικό περιβάλλον Ενημέρωση - εκπαίδευση των εκπαιδευτικών Νομική υποχρέωση του σχολείου

3 Θέματα τι είναι διαβήτης τύποι αντιμετώπιση Υπογλυκαιμία υπεργλυκαιμία Το παιδί με διαβήτη στο σχολικό περιβάλλον

4 Τι συμβαίνει όταν τρώμε; Μετά το φαγητό, η τροφή μετατρέπεται κυρίως σε γλυκόζη, την κύρια πηγή ενέργειας του οργανισμού.

5 Πως ο οργανισμός διατηρεί τη γλυκόζη (σάκχαρο) σε φυσιολογικά επίπεδα; ΗΠΑΡ ΓΛΥΚΟΖΗ ΣΤΟ ΑΙΜΑ ΤΡΟΦΗ - + ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΜΥΕΣ ΠΑΓΚΡΕΑΣ

6 Φυσιολογική γλυκόζη Σε άτομα χωρίς διαβήτη η γλυκόζη παραμένει στα φυσιολογικά όρια, γιατί: Εκκρίνεται ινσουλίνη σε κατάλληλη ποσότητα και στον κατάλληλο χρόνο κύτταρο Η ινσουλίνη επιτρέπει στη γλυκόζη να μπεί στο κύτταρο

7 Υπεργλυκαιμία (υψηλό σάκχαρο) Στο διαβήτη, η γλυκόζη αίματος ανεβαίνει για διάφορους λόγους Δεν παράγεται αρκετή ινσουλίνη Παράγεται μεγάλη ποσότητα γλυκόζης στο συκώτι Τα κύτταρα δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη γλυκόζη κύτταρο

8 Βασική διαταραχή στο διαβήτη: Σχετική ή απόλυτη έλλειψη ινσουλίνης που οδηγεί σε υπεργλυκαιμία

9 Τι είναι ο διαβήτης; Χρόνια νόσος του μεταβολισμού που επηρεάζει την ικανότητα του οργανισμού να διαχειρισθεί την ενέργεια που προσλαμβάνει με τις τροφές Χαμηλά επίπεδα ενέργειας Αφυδάτωση Επιπλοκές

10 Συμπτώματα υπεργλυκαιμίας Πολυδιψία Πολυουρία Απώλεια βάρους Θολή όραση Αίσθημα κόπωσης Διαταραχή επούλωσης πληγών Συχνές λοιμώξεις Ναυτία και έμετος

11 Χρόνιες επιπλοκές του διαβήτη Οφθαλμοπάθεια Νεφροπάθεια Νευροπάθεια Αγγειοπάθεια Ακρωτηριασμοί Έμφραγμα Εγκεφαλικά επεισόδια

12 Τύποι διαβήτη Τύπου 1 (νεανικός) Αυτο-άνοσο νόσημα Έλλειψη ινσουλίνης (πάγκρεας) Θεραπεία: ενέσιμη ινσουλίνη Απαιτούνται μετρήσεις του σακχάρου στο σχολείο Συνήθως στα παιδιά (<20) Τύπου 2 (ενηλίκων) Ο συχνότερος τύπος διαβήτη Σχετίζεται με την παχυσαρκία Θεραπεία με δίαιτα, χάπια και (μερικές φορές) ινσουλίνη Συνήθως σε ενήλικες (>40) Χρόνια κατάσταση Δεν υπάρχει τρόπος πρόληψης

13 Διαβήτης Τύπου 1 Η ινσουλίνη είναι απαραίτητη γιά τη θεραπεία

14 Πριν και μετά τη θεραπεία με ινσουλίνη JL την 15 η Δεκ 22 και 2 μήνες μετά Η ανακάλυψη της ινσουλίνης το 1921 μετέτρεψε τον τύπου 1 διαβήτη από θανατηφόρο σε χρόνιο νόσημα 1940 επιπλοκές

15 Συμπτώματα στον διαβήτη Τύπου 1 Symptoms usually start suddenly Απώλεια βάρους Αδυναμία Πολυδιψία Πολυουρία Διαβητική κετοξέωση (επείγουσα κατάσταση: ναυτία, έμετος, αφυδάτωση. Μπορεί να οδηγήσει σε κώμα)

16 Διαβήτης: διαγνωστικά κριτήρια Γλυκόζη νηστείας (mg/dl) Φυσιολογικό <100 Προδιαβήτης* (IFG) Διαβήτης >126** Να μην γίνεται σύγχυση με τη διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη (IGT): 2 h OGTT 75 g, mg/dl ** Σε 2 διαφορετικές περιπτώσεις και/ή τυχαία ή μετά γεύμα μέτρηση >200 American Diabetes Association

17 Αντιμετωπίζοντας τον Τ1 διαβήτη Παρακολούθηση του σακχάρου (μετρήσεις) Εκπαίδευση Υγιεινή διατροφή Άσκηση Ινσουλίνη

18 Ο διαβήτης αντιμετωπίζεται, αλλά δεν θεραπεύεται οριστικά Στόχος: Διατήρηση της γλυκόζης μέσα στους θεραπευτικούς στόχους

19 Αντιμετώπιση του διαβήτη καθημερινή άσκηση ισορροπίας Ινσουλίνη/θεραπεία γλυκόζη άσκηση γλυκόζη γλυκόζη Πρόσληψη τροφής

20 Γενικοί στόχοι θεραπείας Φυσιολογική αύξηση - ανάπτυξη Αποφυγή υπο- και υπεργλυκαιμίας Προαγωγή σωματικής - ψυχικής υγείας Συμμετοχή σε όλες τις δραστηριότητες του σχολείου Διευκόλυνση μάθησης στο σχολείο

21 Γενικές αρχές θεραπείας Υγιεινή διατροφή Τακτικές μετρήσεις της γλυκόζης στο αίμα Άσκηση Ινσουλίνη

22 Αυτοέλεγχος (μετρήσεις σακχάρου) Φορητός μετρητής σακχάρου Τακτικές μετρήσεις πριν τα γεύματα και σε υποψία υπογλυκαιμία Άμεση αντιμετώπιση αν < 70 mg/dl Ρεαλιστικοί στόχοι - αποφυγή χαρακτηρισμών

23 Τ1 διαβήτης: θεραπευτικοί στόχοι ανά ηλικία Ηλικία Προγευματικά Μεταγευματικά Κατάκλιση HbA1C < 6 ετών < 8.5 αλλά >7.5 % 6-12 ετών ετών < 8 % < 7.5 % ενήλικες <180 < 7 %

24 Συσκευές χορήγησης ινσουλίνης Τα περισσότερα παιδιά κάνουν ινσουλίνη πριν τα κύρια γεύματα και πριν τον ύπνο Χορήγηση ινσουλίνης με: Σύριγγα (όχι πιά) Πέννες ινσουλίνης Αντλίες ινσουλινης

25 Χορήγηση ινσουλίνης Προσδιορισμός δόσης ινσουλίνης Χορήγηση

26 Δράση και τύποι ινσουλινης

27 Αντλία ινσουλίνης

28 Συστήματα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης Αισθητήρας Αντλία ινσουλίνης Πομπός Δέκτης

29 Δεξιότητες ανά ηλικία Προ-σχολική ηλικία Πλύσιμο χεριών πριν τη μέτρηση Συνεργασία στις μετρήσεις Σχολική ηλικία Επιλογή σημείου ένεσης Αναγνώριση ομάδων τροφίμων Αυτοέλεγχος υπό επίβλεψη Μικρότερα παιδιά περισσότερη βοήθεια Έφηβοι Ανεξάρτητοι (ινσουλίνη, επιλογές διατροφής, αυτοέλεγχος) ΑΛΛΑ ανάγκη παρακολούθησης-υποστήριξης

30 Βασικές αρχές διατροφής Το κύριο συστατικό της διατροφής που αυξάνει τη γλυκόζη είναι οι υδατάνθρακες: δημητριακά/ζυμαρικά, πατάτες, φρούτα, γάλα, ζάχαρη Η πρωτείνη & το λίπος επηρεάζουν τη γλυκόζη πολύ λιγότερο Ενθάρρυνση σωστών επιλογών διατροφής! Όχι απαγορευμένες τροφές Ώρες γευμάτων/προγραμματισμός/snacks

31 Ειδικές περιστάσεις στο σχολείο Τα παιδιά με διαβήτη μπορούν και πρέπει να συμμετέχουν σε όλες τις δραστηριότητες του σχολείου Με τη σωστή προετοιμασία μπορεί να γίνει διαχείριση του διαβήτη σε κάθε ειδική περίσταση / γιορτή Σε περίπτωση αμφιβολίας, επικοινωνήστε με την οικογένεια για βοήθεια

32 Άσκηση Τα παιδιά με διαβήτη μπορούν και πρέπει να συμμετέχουν στις αθλητικές δραστηριότητες στο σχολείο Η άσκηση μπορεί να μειώσει τη γλυκόζη Έλεγχος γλυκόζης πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση Μπορεί να χρειασθεί πρόσθετη λήψη υδατανθράκων Αποφυγή άσκησης σε υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία

33 Υπογλυκαιμία πραγματικότητα για τα άτομα με Τ1 διαβήτη στην προσπάθεια για ικανοποιητικό έλεγχο Συμπτώματα /σημεία σχετιζόμενα με γλυκόζη Γλυκόζη <70 mg/dl (ουδός ενεργοποίησης αντιρροπιστικών μηχανισμών) ήπια (συνήθως) και σοβαρή (σπάνια)

34 Συμπτώματα σημεία υπογλυκαιμίας Νευρογενή (ΑΝΣ) Νευρογλυκοπενικά Εφίδρωση Ταχυκαρδία Τρόμος Ωχρότητα Πείνα έκκριση σιέλου Μυδρίαση Σύγχυση Ευερεθιστότητα Κεφαλαλγία Δυσκολία ομιλίας Κινητικές διατ/χές Διατ. συμπεριφοράς Κώμα

35 Συμπτώματα σημεία υπογλυκαιμίας Κάθε παιδί μπορεί να έχει διαφορετικά συμπτώματα Σε υποψία υπογλυκαιμίας μετρήστε Αν δεν μπορείτε να κάνετε μέτρηση αντιμετώπιση Βαρειές υπογλυκαιμίες: σπάνιες στο σχολείο

36 Αίτια υπογλυκαιμίας Τροφή - 75% καθυστερημένο / ανεπαρκές γεύμα Ινσουλίνη (δόση, απορρόφηση) Άσκηση Alcohol

37 Αντιμετώπιση: άμεση Υδατάνθρακες με γρήγορη δράση Υδατάνθρακες με παρατεταμένη δράση Σε επιπέδου συνείδησης ένεση γλυκαγόνης i.m.

38 Υδατάνθρακες για τη διόρθωση της υπογλυκαιμίας Τροφή / Πηγή Γλυκόζης Ποσότητα Γραμμάρια υδατανθράκων χυμός Φρούτων 1/2 ποτήρι 15 σταφίδες 2 κουταλιές σούπας 15 Γάλα χαμηλό σε λιπαρά 1 ποτήρι 12 αεριούχα ποτά 1/2 ποτήρι 13 ζάχαρη 1 κουταλιά 15 μέλι 1 κουταλιά 17

39 Γλυκαγόνη

40 Υπεργλυκαιμία Αίτια Πρόσληψη υδατανθράκων Ανεπαρκής ινσουλίνη Ανακριβής μέτρηση Μειωμένη φυσική δραστηριότητα Ασθένεια/λοίμωξη Stress Αν η γλυκόζη είναι > ~ mg/dl και το παιδί δεν αισθάνεται καλά, ειδοποιείστε τους γονείς

41 Υπεργλυκαιμία - συμπτώματα Ήπια μέτριας βαρύτητας Συμπτώματα Πολυουρία Πολυδιψία Θολή όραση Αντιμετώπιση Υγρά πρόσβαση στην τουαλέττα Ενημερώστε τους γονείς Σοβαρή (κετοξέωση) Συμπτώματα Έμετος Πόνος στην κοιλιά Αδυναμία Φρουτώδης μυρωδιά αναπνοής Υπνηλία Δύσπνοια Κώμα Επείγουσα κατάσταση Ειδοποιήστε τους γονείς και/η καλέστε ιατρική βοήθεια

42 Υποχρεώσεις - σχολείο Ενημερωθείτε για το διαβήτη Φροντίστε να παρέχονται τα γεύματα στην ώρα τους Αναγνωρίστε τα συμπτώματα - αντιμετωπίστε την υπογλυκαιμία/ υπεργλυκαιμία Επικοινωνείτε τακτικά με τους γονείς Αναγνωρίστε πότε πρέπει να ειδοποιήσετε τους γονείς Εκπαιδεύστε τους άλλους μαθητές Εξασφαλίστε κατάλληλο χώρο για τη φροντίδα του παιδιού με διαβήτη και για την αποθήκευση των αναλωσίμων υλικών

43 Υποχρεώσεις - μαθητής Ειδοποίησε τον δάσκαλο αν δεν αισθάνεσαι καλά Κατέγραψε τις μετρήσεις γλυκόζης στο ημερολόγιο Πάρε τις χρησιμοποιημένες βελόνες κλπ στο σπίτι Τρώγε το snack/γεύμα στη σωστή ώρα Εκπαίδευσε τους άλλους μαθητές Να συμμετέχεις στις δραστηριότητες του σχολείου Ειδοποίησε ότι τα αναλώσιμά σου τελειώνουν Φόρεσε κάποια ταυτότητα διαβητικού

44 Υποχρεώσεις - γονείς Αναπτύξτε σχέση συνεργασίας με το σχολείο Πάρτε τις χρησιμοποιημένες βελόνες στο σπίτι Παρέχετε σωστές διατροφικές επιλογές στο παιδί Δώστε επιπλέον αναλώσιμα (ταινίες μέτρησης, ινσουλίνη, ένεση γλυκαγόνης) στο σχολείο Επικοινωνείτε τακτικά με το σχολείο και εκπαιδεύστε το προσωπικό σε θέματα που αφορούν το παιδί σας

45 Η φροντίδα του παιδιού με διαβήτη πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευελιξία και εξατομίκευση Ο διαβήτης δεν είναι μεταδοτικός!

46 Ευχαριστώ!

Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek

Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek Μιλώντας για τον διαβήτη Αρ. 42 Αναθεωρήθηκε τον Αύγουστο 2010 Τι είναι ο διαβήτης; What is diabetes? - Greek Ο διαβήτης είναι η ονομασία που δίνεται σε μια ομάδα διαφορετικών παθήσεων στις οποίες υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA)

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Με την ευγενική χορηγία της Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA)

Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου. Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Συλλόγων Ασθενών με Νόσο Crohn & Ελκώδη Κολίτιδα (EFCCA) Με την ευγενική χορηγία της Κατανοώντας τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζω

Τι πρέπει να γνωρίζω Τι πρέπει να γνωρίζω Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων Μωυσής Ελισάφ Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων Δ/ντής Β Πανεπιστημιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΕΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ. ΣΔΥΑ 20 Φεβρουαρίου 2006

ΗΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΕΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ. ΣΔΥΑ 20 Φεβρουαρίου 2006 ΗΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΕΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΔΥΑ 20 Φεβρουαρίου 2006 ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ - ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΙΔΩΝ > ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΘΙΣΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπογλυκαιµίες ΦΑΝΗ ΦΙΛΑΝΔΡΑ. Ενδοκρινολόγος ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΓΛΥΚΟΖΗΣ

Υπογλυκαιµίες ΦΑΝΗ ΦΙΛΑΝΔΡΑ. Ενδοκρινολόγος ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΓΛΥΚΟΖΗΣ 28 Υπογλυκαιµίες ΦΑΝΗ ΦΙΛΑΝΔΡΑ Ενδοκρινολόγος ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ υπογλυκαιμία συνήθως καθορίζεται σαν η συγκέντρωση γλυκόζης στο πλάσμα κάτω από 50mg/dl (2,7 mmol/l). Η Στον άνθρωπο όμως οι αντισταθμιστικοί

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Με το πέρασμα στη μέση ηλικία αρχίζουν και συσσωρεύονται κιλά. Τι πρέπει να κάνετε; (Με ιδιαίτερη έμφαση στην εμμηνόπαυση)

Με το πέρασμα στη μέση ηλικία αρχίζουν και συσσωρεύονται κιλά. Τι πρέπει να κάνετε; (Με ιδιαίτερη έμφαση στην εμμηνόπαυση) Με το πέρασμα στη μέση ηλικία αρχίζουν και συσσωρεύονται κιλά. Τι πρέπει να κάνετε; (Με ιδιαίτερη έμφαση στην εμμηνόπαυση) Δρ Ελένη Π. Ανδρέου, RD, LD Κλινική Διαιτολόγος Γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι παίρνουν

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου

Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου Διάγνωση και θεραπεία του συνδρόμου του ευερέθιστου εντέρου Απόστολος Μαντίδης Πλοίαρχος (ΥΙ), Γαστρεντερολόγος, Διευθυντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια!

TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια! www.tena.gr TENA Care Club Μια παρέα που ξέρει να σας φροντίζει, με τα καλύτερα προνόμια! SCA HYGIENE PRODUCTS A.E. 17ο χλμ. Ε.Ο. Αθηνών-Λαμίας & Καλαμάτας 2, 145 64, Νέα Κηφισιά, Tηλ. 210 27 05 700 800

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Διατροφή και τις Διατροφικές Διαταραχές 2008-2012

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Διατροφή και τις Διατροφικές Διαταραχές 2008-2012 2008-2012 για τη Δημόσια Υγεία Εθνικό Σχέδιο Δράσης 2008-2012 Αθήνα 2008 Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γραφείο Γενικού Γραμματέα Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μονάδα Στρατηγικής και Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίμονος πόνος στα παιδιά

Επίμονος πόνος στα παιδιά ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ oλουσ ΤΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ NoΣΗΛΕΥΟΥΝ Ή ΦΡΟΝΤΙΖΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΠΟΝΟ Επίμονος πόνος στα παιδιά Κύρια σημεία για ιατρούς και νοσηλευτές από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β ΠΗΓΕΣ- Ι ΙΟΤΗΤΕΣ- ΧΗΜΕΙΑ

ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β ΠΗΓΕΣ- Ι ΙΟΤΗΤΕΣ- ΧΗΜΕΙΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ - ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β ΠΗΓΕΣ- Ι ΙΟΤΗΤΕΣ- ΧΗΜΕΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ: ΠΑΝΤΕΛΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον

Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον - Οδηγός για εργαζομένους - EΔΠΥΧΕ Περιεχόμενα 1. Γιατί η ψυχική υγεία στην εργασία είναι σημαντική για όλους... σελ. 04 2. Τι μπορείτε να κάνετε για

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Seropram 20 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία. Citalopram (ως υδροβρωμίδιο)

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. Seropram 20 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία. Citalopram (ως υδροβρωμίδιο) CY. PIL Seropram 20 mg film-coated tablets / Greek ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ Seropram 20 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Citalopram (ως υδροβρωμίδιο) Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΑΙΟΥ ΦΑΛΗΡΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΑΙΟΥ ΦΑΛΗΡΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΑΙΟΥ ΦΑΛΗΡΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 5 ΜΕΡΙΔΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΗΣΙΩΣ... 5

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HEPS (Healthy Eating and Physical Activity in Schools) Τίτλος Κατευθυντήριες οδηγίες για την προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση. Π. Γιαννουλάκη 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 2. Περίληψη. Εισαγωγή. Τμήμα Διαιτολογίας-Διατροφής, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» 2

Ανασκόπηση. Π. Γιαννουλάκη 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 2. Περίληψη. Εισαγωγή. Τμήμα Διαιτολογίας-Διατροφής, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» 2 : 85-96, 2013 Ανασκόπηση Aντλίες συνεχούς υποδόριας χορήγησης ινσουλίνης: η επίδραση της χρήσης του οδηγού δόσης ινσουλίνης στον μεταβολικό έλεγχο ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 Π. Γιαννουλάκη 1

Διαβάστε περισσότερα

ΟΧΙ ΣΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΖΩΗ...

ΟΧΙ ΣΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΖΩΗ... ΟΧΙ ΣΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΖΩΗ... ΓΕΝΙΚΑ Ένα από τα πολύ σοβαρά προβλήµατα που απασχολούν την κοινωνία µας, είναι η µεγάλη εξάπλωση, χρήση και διάδοση των ναρκωτικών. Η φοβερή αυτή µάστιγα δεν είναι προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ)

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση / Επιμέλεια. Συχνές Ερωτήσεις. για τις Μαθησιακές Δυσκολίες. Μετάφραση από www.ld.org

Μετάφραση / Επιμέλεια. Συχνές Ερωτήσεις. για τις Μαθησιακές Δυσκολίες. Μετάφραση από www.ld.org Μετάφραση / Επιμέλεια Συχνές Ερωτήσεις για τις Μαθησιακές Δυσκολίες Μετάφραση από www.ld.org Συχνές Ερωτήσεις για τις Μαθησιακές Δυσκολίες Από την Αλίκη Κασσωτάκη Λογοπεδικός /Επιστημονική Συντονίστρια

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α news Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2 0 1 4 T E Y X O Σ 0 6 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Δορυλαίου 24, Πλατεία Μαβίλη, 115 21 Αθήνα Τηλ.: 210 6475000 Fax: 210 6475005 email: info@athinaiki-mediclinic.gr www.athinaiki-mediclinic.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ ΠΑΤΗΝΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΚΡΙΔΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΑΒΡΑΜΙΚΑ ΜΑΡΙΑ (ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ) ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η κατανόηση της σπουδαιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Yasminelle επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 0,02 mg / 3 mg Ethinylestradiol / Drospirenone Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού

Διαβάστε περισσότερα

******* ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

******* ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ******* ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΧΑΛΚΕΑ ΖΗΝΟΒΙΑ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΔΑΣΚΟΝΤΩΝ: ΣΚΟΥΡΟΛΙΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός

ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ. Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Γενικά Τι είναι η ρευµατολογία και τι ο ρευµατισµός Η ρευµατολογία είναι ο κλάδος (ειδικότητα) της ιατρικής επιστήµης που ασχολείται µε την παθολογία των νοσηµάτων (αρθρίτιδα και ρευµατισµός)

Διαβάστε περισσότερα