ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥ ΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (ΕΠΙΨΥ) Μάρτιος 2014

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥ ΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (ΕΠΙΨΥ) Μάρτιος 2014"

Transcript

1

2

3

4 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥ ΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (ΕΠΙΨΥ) Μάρτιος 2014 Τ.Θ , Τ.Κ Παπάγου Τηλ.: Fax: Web Site: ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ: Ε. ΛΑΜΠΑΚΗ DESKTOP PUBLISHING: Ε. ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΥ Π. ΠΡΑΣΣΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: Π. ΝΙΝΟΠΟΥΛΟΣ ISSN:

5 Το Επιστημονικό Προσωπικό του ΕΚΤΕΠΝ συλλέγει, επεξεργάζεται και επιμελείται τα στοιχεία στα οποία βασίζεται η Έκθεση ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μ. ΤΕΡΖΙΔΟΥ Αποποίηση ευθύνης: Το ΕΚΤΕΠΝ δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί την ακρίβεια των πληροφοριών που προέρχονται από εξωτερικές πηγές και δεν φέρει ευθύνη για τις συνέπειες που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη χρήση τους.

6

7 Στον Καθηγητή Ανδρέα Ραμπαβίλα γιατί τον νιώθαμε πλάι μας πολλά χρόνια

8

9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Είναι σημαντικές και θαρραλέες οι προσπάθειες των φορέων και των επαγγελματιών του χώρου της ψυχικής υγείας, και των ναρκωτικών ιδιαίτερα, να σταθούν επάξια στα προβλήματα των ευάλωτων ομάδων και των χρηστών, στα τέσσερα αυτά χρόνια της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα. Ο ευάλωτος πληθυσμός στην χώρα έχει αλλάξει μορφή, σύνθεση και χαρακτηριστικά. Έχει επίσης αλλάξει και μέγεθος: έχει αυξηθεί ο αριθμός των κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων. Τέτοιου είδους μεταβολές αποτελούν η καθεμία ξεχωριστά παράγοντες κινδύνου για τη χρήση ουσιών και την εξάρτηση. Το περιεχόμενο της ανά χείρας Έκθεσης του ΕΚΤΕΠΝ μας δείχνει ότι παρά τη ανασφάλεια, τις περικοπές στη χρηματοδότηση, αλλά και τα πολλαπλά προβλήματα των εξαρτημένων, το σύστημα παροχής βοήθειας στη χώρα συνεχίζει την προσπάθεια να ανταποκριθεί στις ανάγκες. Τόσο η ποσότητα όσο και η ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Η δημιουργία νέων μονάδων, θεραπείας και μείωσης της βλάβης, αύξησε τον αριθμό των θεραπευομένων και των εξαρτημένων που απολαμβάνουν κάποιου είδους φροντίδα υγείας. Στον τομέα της εθνικής στρατηγικής, η Εθνική Επιτροπή Σχεδιασμού και Συντονισμού για την Αντιμετώπιση των Ναρκωτικών έχει σχεδόν ολοκληρώσει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την περίοδο Η θεσμοθέτηση της νέας στρατηγικής για τα ναρκωτικά σε συνδυασμό και με την ελληνική Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία βρίσκεται την περίοδο αυτή σε εξέλιξη, μας κάνει να ευελπιστούμε σε μια νέα ώθηση στο χώρο αυτόν. Κλείνοντας θα ήθελα να εκφράσω την ελπίδα πως σύντομα νέες ευνοϊκότερες συνθήκες στη χώρα θα υποστηρίξουν πιο ενεργά τις προσπάθειες που καταβάλλονται από όλους τους φορείς στην αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών και των συνεπειών του. Τέλος, τόσο εγώ προσωπικά όσο και το Δ.Σ. του ΕΠΙΨΥ ευχαριστούμε θερμά την υπεύθυνη του ΕΚΤΕΠΝ κυρία Τερζίδου αλλά και όλο το προσωπικό του για την ποιότητα της δουλειάς την οποία παρέχουν σταθερά και σε υψηλό επίπεδο παρά τις αντιξοότητες των τελευταίων ετών. Κ.Ν. Στεφανής Ακαδημαϊκός Καθηγητής Διευθυντής ΕΠΙΨΥ VII

10 VIII

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η δημοσιονομική λιτότητα στην Ελλάδα συνεχίζεται, οι περικοπές στη χρηματοδότηση των φορέων συνεχίζονται κι αυτές. Τα αποθέματα ενέργειας που, από ό,τι φαίνεται, διαθέτουμε οι φορείς και το προσωπικό κινδυνεύουν να εξαντληθούν. Η Ετήσια Έκθεση του ΕΚΤΕΠΝ για την Κατάσταση των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών 2013 αποτυπώνει μεν τη λιτότητα και την οικονομική δυσκολία των φορέων, απεικονίζει δε την αποφασιστικότητά τους να επιβιώσουν και να παρέχουν υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στους χρήστες. Συνεχίζουμε την προσπάθεια και στο ΕΚΤΕΠΝ, για να ανταποκριθούμε στις ανάγκες πληροφόρησης των χαρασσόντων πολιτική, των συναδέλφων στη θεραπεία και την πρόληψη, που περιμένουν να δουν μέσα από την Έκθεση την κατάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών στη χώρα, αλλά και τη δική μας συμβολή σε αυτήν. Έτσι, λοιπόν, οι επαγγελματίες του χώρου αυξάνουμε τις προσπάθειές μας, άλλοι σε άμεση επαφή με το πρόβλημα και τον ευάλωτο πληθυσμό της χρήσης και άλλοι παρακολουθώντας και καταγράφοντας τις εξελίξεις. Τόσο οι πρώτοι, όσο και οι δεύτεροι, έχουμε κοινές αγωνίες και ανησυχίες και τις ξεπερνάμε με συνεργασία. Νοιώθω, λοιπόν, την ανάγκη να ευχαριστήσω όλους μου τους συναδέλφους στο ΕΚΤΕΠΝ για την ποιότητα της δουλειάς τους, για τις αντοχές τους. Φέτος θέλω να συγχαρώ ιδιαίτερα τις κυρίες Έφη Βλασσοπούλου και Πετρούλα Πρασσά και τον κύριο Μάρκο Φουντουκά, που ανέλαβαν τη γραφιστική επιμέλεια και το στήσιμο της Έκθεσης και έκαναν μια πραγματικά επαγγελματική δουλειά. Όπως κάθε χρόνο, ευχαριστώ την Καθηγήτρια κυρία Άννα Κοκκέβη για το χρόνο που διέθεσε να διαβάσει τα κείμενα και να προτείνει βελτιώσεις. Είχαμε και φέτος την τύχη να επιμεληθεί γλωσσικά τα κείμενά μας η κυρία Ελεάννα Λαμπάκη, η οποία ήρθε και πάλι με «φρέσκια» διάθεση να μας κατανοήσει και να μας στηρίξει έμπρακτα, θυσιάζοντας πολλά εκτός από την ποιότητα της δουλειάς της. Με μεγάλη χαρά δεχτήκαμε την εθελοντική προσφορά του κυρίου Τάκη Νινόπουλου, που σχεδίασε το εξώφυλλο της Έκθεσης. Η Ετήσια Έκθεση θα δημοσιοποιηθεί για άλλη μια χρονιά σε ηλεκτρονική μορφή, θα εκδοθεί, όμως, και σε έντυπη μορφή μια περίληψή της, που θα περιλαμβάνει και το CD με το πλήρες κείμενο. Παράλληλα θα είναι, όπως πάντα, προσβάσιμη από το δικτυακό τόπο του ΕΚΤΕΠΝ. Μανίνα Τερζίδου Επιστημονικά Υπεύθυνη του ΕΚΤΕΠΝ IX

12 X

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ του Διευθυντή του ΕΠΙΨΥ, Καθηγητή Κ.Ν. Στεφανή.... ΕΙΣΑΓΩΓΗ της Επιστημονικά Υπεύθυνης του ΕΚΤΕΠΝ Μ. Τερζίδου. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ 1.1 ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΑΠΑΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΧΡΗΣΗ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΚΑΙ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ 2.1 ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΧΡΗΣΗ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΧΡΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ-ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 3.1 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΕ ΝΈΟΥΣ / ΝΈΕΣ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ XI

14 3.5 ΚΑΜΠΑΝΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΑ ΜΜΕ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΠΟΥ ΑΙΤΟΥΝΤΑΙ / ΕΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 5.1 ΑΙΤΗΣΕΙΣ / ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟ 2012 ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΤΑΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΠΟΥ ΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΥΡΙΑ ΟΥΣΙΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΡΟΠΟΣ ΧΡΗΣΗΣ (ΣΥΝΗΘΗΣ) ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ: ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 6.1 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ «ΣΤΕΓΝΩΝ» ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ «ΣΤΕΓΝΑ» ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗΣ 70 XII

15 6.4 ΑΛΛΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΛΛΕΣ ΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΙ ΑΠΟ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ 7.1 ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ ΕΝΕΣΙΜΩΝ ΟΥΣΙΩΝ HIV ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ B ΘΑΝΑΤΟΙ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 8.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΥΠΕΡΔΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ TΩΝ ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΡΟΧΗ ΣΥΡΙΓΓΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΦΥΛΑΚΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΑΛΛΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ / ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΜΕΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΡΩΗΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΣΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ / ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΜΕΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ / ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ XIII

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ: Η ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 9.1 ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΘΕΝΤΕΣ ΓΙΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΑΠΟ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΙ ΓΙΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΑΛΛΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Η ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΧΕΣΕΙΣ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΒΑΣΕΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΧΕΘΕΙΣΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΟΤΗΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΔΙΣΚΙΩΝ ΕΚΣΤΑΣΗΣ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 10.1 ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΒΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΧΡΗΣΤΕΣ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ / ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΕΓΚΛΕΙΣΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ ΚΑΙ ΠΑΤΡΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΕΚΤΟΣ ΦΥΛΑΚΩΝ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΦΥΛΑΚΩΝ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ XIV

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ: ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ 11.1 ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ: ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΔΑΠΑΝΗ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΓΙΑ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΠΟΤΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΟ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΣΕ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΟΧΑΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΟΔΗΓΗΣΗ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΙΑ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΩΝ ΤΡΟΧΑΙΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΚΕΝΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΟΚΑΝΑ / ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΑΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 151 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗΣ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗΣ 160 XV

18 XVI

19 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά 1.1 ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Το Μάρτιο του 2013 ψηφίστηκε ο νέος νόμος για τα ναρκωτικά. Ο νόμος 4139/13 αναθεωρεί την ποινική α- ντιμετώπιση των εξαρτημένων παραβατών και θεσμοθετεί ένα πλαίσιο συντονισμού στο χώρο των ναρκωτικών. Σχετικά με την ποινική μεταχείριση των εξαρτημένων χρηστών, ο νόμος προβλέπει μια πιο εμπεριστατωμένη διαδικασία για τη διάγνωση της εξάρτησης, καθώς και τη δυνατότητα εισαγωγής των εξαρτημένων σε θεραπεία αντί του εγκλεισμού, αλλά και τη θεραπεία κατά τον εγκλεισμό. Η επιτυχής ολοκλήρωση θεραπευτικού προγράμματος καταλήγει σε αναστολή της ποινής για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Αναφορικά με την κατοχή ναρκωτικών ή την καλλιέργεια κάνναβης, εφόσον τα δύο παραπάνω αδικήματα αφορούν αποκλειστικά ατομική χρήση, προβλέπεται από το νόμο φυλάκιση μέχρι 5 μήνες. Παράλληλα εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου η ατιμωρησία μετά από εκτίμηση των συνθηκών τέλεσης της πράξης, της προσωπικότητας του χρήστη και της πιθανότητας επανάληψης της πράξης. Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει επίσης: α) μια πιο επιεική αντιμετώπιση των ανήλικων δραστών, β) ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης και γ) τη ρητή αναφορά για τη λειτουργία του προγράμματος υποκατάστασης στις φυλακές από τον ΟΚΑΝΑ. Στην κορυφή του νέου συντονιστικού σχήματος ο νόμος τοποθετεί τη Διυπουργική Επιτροπή για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά των Ναρκωτικών, η οποία αποτελείται από 10 Υπουργούς και τον Πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής. Στην Επιτροπή προεδρεύει ο Πρωθυπουργός. Οι αρμοδιότητες της Επιτροπής είναι η έγκριση, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα Ναρκωτικά. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ναρκωτικά εκπονεί η Εθνική Επιτροπή Σχεδιασμού και Συντονισμού για την Αντιμετώπιση των Ναρκωτικών, μέλη της οποίας είναι εκπρόσωποι των Υπουργείων που συμμετέχουν στη Διυπουργική Επιτροπή, καθώς και εκπρόσωποι του ΟΚΑΝΑ, του ΚΕΘΕΑ, του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής, του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης και του ΕΚΤΕΠΝ. Εκτός από την εκπόνηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα Ναρκωτικά, αρμοδιότητα της Επιτροπής είναι η προώθηση των αναγκαίων μέτρων για την εφαρμογή και την παρακολούθησή του, καθώς και η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών. Πρόεδρος της Επιτροπής είναι η Εθνική Συντονίστρια για τα Ναρκωτικά. Η Εθνική Συντονίστρια για τα Ναρκωτικά ορίζεται από τον Πρωθυπουργό με πενταετή θητεία. Οι αρμοδιότητές της είναι η σύγκληση και ο συντονισμός του έργου της Εθνικής Επιτροπής Σχεδιασμού και Συντονισμού για την Αντιμετώπιση των Ναρκωτικών και η εκπροσώπηση της χώρας σε διεθνείς οργανισμούς για τα ναρκωτικά. Η Εθνική Συντονίστρια είναι μέλος της Διυπουργικής Επιτροπής, στην οποία παρουσιάζει το Σχέδιο Δράσης προς έγκριση και τις ετήσιες αναφορές παρακολούθησής του. Το κείμενο του νόμου μπορεί να μεταφορτωθεί: 1

20 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά Η Ελληνική Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Το πρόγραμμα για τον τομέα των ναρκωτικών της Ελληνικής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αφορά το πρώτο εξάμηνο του 2014, περιλαμβάνει αφενός μεν τις πάγιες υποχρεώσεις για τη συνέχιση του έργου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφετέρου δε τις πρωτοβουλίες τις οποίες έχει λάβει η χώρα. Οι πάγιες υποχρεώσεις, εκτός από την Προεδρία της Οριζόντιας Ομάδας για τα Ναρκωτικά, αφορούν το συντονισμό της Διάσκεψης Υψηλού Επιπέδου (High Level Conference) και της Συνάντησης της Επιτροπής Ναρκωτικών (Commission on Narcotic Drugs) του ΟΗΕ, καθώς και της Διάσκεψης Κορυφής της Κοινότητας των Κρατών της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής (CELAC Community of Latin American and Caribbean States). Η Ελληνική Προεδρία της ΕΕ έχει αναλάβει επίσης τη διοργάνωση της συνάντησης των Εθνικών Συντονιστών για τα Ναρκωτικά. Η συνέχιση του έργου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφορά κυρίως τη διαβούλευση σχετικά με το Νέο Κανονισμό και την Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις Νέες Ψυχοδραστικές Ουσίες και με το Έγγραφο για την Κατάχρηση Συνταγογραφούμενων Φαρμάκων. Οι πρωτοβουλίες της Ελληνικής Προεδρίας περιλαμβάνουν την προσπάθεια εξασφάλισης συναίνεσης ανάμεσα στα κράτη-μέλη για την ανάγκη εκπόνησης Ελάχιστων Ευρωπαϊκών Κριτηρίων Ποιότητας στις υ- πηρεσίες μείωσης της ζήτησης, την έναρξη διαλόγου με θέμα την Επίδραση της Οικονομικής Κρίσης στις Ευρωπαϊκές Στρατηγικές για τα Ναρκωτικά και τη συζήτηση του Εγγράφου Εργασίας για τις Επιστημονικά Τεκμηριωμένες Πρακτικές στη Θεραπεία. 1.2 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΑ Ν. 4139/2013: ΦΕΚ Α 74/20/03/2013) Νόμος περί εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλες διατάξεις Ο νόμος περιγράφεται στην Ενότητα 1.1 του Κεφαλαίου αυτού. ΠΟΛ 1049/2012: Π. 1049: Μηνυτήριες αναφορές και αναφορές ν. 2331/95 και ν. 3691/08 προς Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος (563570) Παρατίθενται οδηγίες και διευκρινίσεις για το άρθρο 3 του ν. 3943/2011, ο οποίος εξήγγειλε το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Καταπολέμησης της Φοροδιαφυγής και συνέστησε την Επιτροπή για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Ο νόμος αναφέρει αναλυτικά τις περιπτώσεις κατά τις οποίες απαιτείται μηνυτήρια αναφορά στη Γενική Διεύθυνση Φορολογικών Ελέγχων και Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων και διαβίβαση στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου των Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης (αρχή του άρθρου 7 του ν. 3691/2008). Προβλέπεται ότι οι μηνυτήριες αναφορές θα απευθύνονται προς τον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Αθήνας μέσω του Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος. 2

21 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά ΠΟΛ 1073/2012: Π. 1073: Κοινοποίηση ΥΑ 2/61546/0020/11 για τροποποίηση ΚΑΕ και διευκρινίσεις για βεβαιώσεις προστίμων άρθρων 51 και 52 του ν. 3691/08 (565788) Με την αριθμ. πρωτ. 2/61546/0020/ ΑΥΟ εγγράφηκε στον κώδικα κατάταξης εσόδων και εξόδων του κρατικού προϋπολογισμού ο νέος Κωδικός Αριθμός Εσόδων (ΚΑΕ) 3738 με την ονομασία «Πρόστιμα επιβαλλόμενα από τις δημόσιες αρχές για παραβάσεις σχετικές με την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (άρθρα 51 και 52 του ν. 3691/2008). Συνεπώς, σε περίπτωση επιβολής προστίμων των άρθρων 51 και 52 του ν. 3691/2008, αυτά θα βεβαιώνονται πλέον στον ΚΑΕ 3738 και όχι στον ΚΑΕ 3739, «Λοιπά πρόστιμα και χρηματικές ποινές επιβαλλόμενες από δικαστήρια και δημόσιες γενικά αρχές», όπως προβλεπόταν πριν από τη δημιουργία του νέου κωδικού. ΠΟΛ 1196/2012: Π. 1196/12: Τροποποίηση ΠΟΛ 1067/11 περί αποστολής αναφορών σε Αρχή Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων (582060) Η παρούσα εγκύκλιος παρέχει νέες οδηγίες για την ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων του ν. 3691/2008, όσον αφορά την υποχρέωση των υπόχρεων προσώπων του ν. 3691/2008 για αποστολή αναφορών στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου των Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης. Πράξη Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας ΠΔΤΕ 2652/2012: Τροποποίηση Αποφάσεων της Επιτροπής Τραπεζικών και Πιστωτικών Θεμάτων (581954) Με την πράξη αυτή τροποποιείται η Απόφαση ΕΤΠΘ 281/5/ «Πρόληψη της χρησιμοποίησης των εποπτευομένων από την Τράπεζα της Ελλάδος πιστωτικών ιδρυμάτων και χρηματοπιστωτικών οργανισμών για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας» επισημαίνοντας τις ομάδες υψηλού κινδύνου για ξέπλυμα χρήματος και για φοροδιαφυγή. Συμπληρώνει επίσης την Απόφαση ΕΤΠΘ 285/6/ «Ενδεικτική τυπολογία ασυνήθιστων ή ύποπτων συναλλαγών κατά την έννοια των παραγράφων του άρθρου 4 του ν. 3691/2008» παραθέτοντας όλες τις δυνητικά ύποπτες περιπτώσεις. Συμπληρωματική της παραπάνω ΠΔΤΕ είναι και η παρακάτω Πολυγραφημένη Υπουργική Εγκύκλιος (ΠΟΛ) ΠΟΛ 1185/2013: Π. 1185: Ενδείξεις συναλλαγών ύποπτων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (600082) Η εγκύκλιος απευθύνεται στα υπόχρεα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που υπόκεινται στις υποχρεώσεις του ν. 3691/2008 «Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και άλλες διατάξεις». Σκοπός της εγκυκλίου είναι η ενημέρωση των ανωτέρω προσώπων με την παρουσίαση ορισμένων ενδεικτικών περιπτώσεων ασυνήθιστων ή ύποπτων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων που δύνανται να συνδέονται με απόπειρα ή διάπραξη των αδικημάτων της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Ως ύποπτη συναλλαγή ή δραστηριότητα νοείται (παρ. 13 άρθρου 4 του ν. 3691/2008, όπως ισχύει) η συναλλαγή ή οι συναλλαγές ή δραστηριότητες από τις οποίες εκτιμάται ότι προκύπτουν αποχρώσες ενδείξεις ή υπόνοιες για πιθανή απόπειρα ή διάπραξη των αδικημάτων του άρθρου 2 του ν. 3691/2008 ή για την εμπλοκή του συναλλασσόμενου ή του πραγματικού δικαιούχου σε εγκληματικές δραστηριότητες. 3

22 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά Ως ασυνήθης συναλλαγή ή δραστηριότητα νοείται (παρ. 14 άρθρου 4 του ν. 3691/2008, όπως ισχύει) η συναλλαγή ή οι συναλλαγές ή δραστηριότητες που δεν συνάδουν με τη συναλλακτική, επιχειρηματική ή επαγγελματική συμπεριφορά του συναλλασσόμενου ή του πραγματικού δικαιούχου ή με την οικονομική τους επιφάνεια ή που δεν έχουν προφανή σκοπό ή κίνητρο οικονομικής, επαγγελματικής ή προσωπικής φύσεως. Παρατίθενται ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα συναλλαγών που μπορεί να θεωρηθούν ύποπτες ή ασυνήθεις. Υπουργική Απόφαση για λοιμώδη νοσήματα ΥΑ Γ.Υ//2012 (ΥΑ Γ.Υ. 39α ΦΕΚ Β 1002/2012): Ρυθμίσεις που αφορούν τον περιορισμό διάδοσης Λοιμωδών Νοσημάτων (βλ. ΥΑ οικ ) (Β 1652/13) (568615) Στο άρθρο 1 ορίζονται τα λοιμώδη νοσήματα που θεωρούνται επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία, όπως αυτά ορίζονται είτε ρητώς από το ΚΕΕΛΠΝΟ είτε με παραπομπή σε ισχύουσες ρυθμίσεις Διεθνών Κανονισμών Υγείας που αποδέχεται η χώρα μας (όπως ο Διεθνής Υγειονομικός Κανονισμός International Health Regulations), καθώς και τα λοιμώδη νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβολιασμό. Τα νοσήματα αυτά είναι: α) όσα απαιτούν για τον περιορισμό της μετάδοσής τους απομόνωση ή περιορισμό (καραντίνα) και β) μεταδοτικά νοσήματα που αποτελούν ιατρικό επείγον σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας WHO, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και το Αμερικάνικο Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (CDC). Στον κατάλογο όλων των ανωτέρω νοσημάτων μπορεί να προστίθενται ή να αφαιρούνται νοσήματα από τον Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης μετά από εισήγηση του ΚΕΕΛΠΝΟ. Για τα νοσήματα της παραγράφου β) καθιερώνεται έλεγχος των μεταναστών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα και των αιτούντων άσυλο. Ειδικά για το HIV, HBV, HCV προβλέπεται ειδικός έλεγχος για τα άτομα που κάνουν χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών καθώς και για τα εκδιδόμενα άτομα που στερούνται του προβλεπόμενου βιβλιαρίου υ- γείας. Για τα άτομα αυτά, καθώς και για τους πληθυσμούς μεταναστών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα, προβλέπεται η εκπόνηση ολοκληρωμένων προγραμμάτων. Το άρθρο αυτό ορίζει επίσης τις αρμοδιότητες και τις υποχρεώσεις του ΚΕΕΛΠΝΟ. Το άρθρο 2 αφορά την εργασία και ορίζει τις υποχρεώσεις των εργοδοτών και των αρμοδίων γιατρών σχετικά με λήψη προληπτικών μέτρων για τη μετάδοση των μολυσματικών ασθενειών. Το άρθρο απαγορεύει την απασχόληση εργαζομένων που δεν είναι εφοδιασμένοι με το πιστοποιητικό υγείας, καθώς και την απασχόληση μεταναστών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα. Αρμόδια όργανα για τον έλεγχο των διατάξεων της Υπουργικής Απόφασης είναι η Ελληνική Αστυνομία, η Δημοτική Αστυνομία, η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας, η Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Λειτουργίας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και κάθε άλλη αρμόδια αρχή, όπως το Σώμα Επιθεωρητών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ), το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), το ΣΔΟΕ και το ΚΕΕΛΠΝΟ σε συνεργασία ή και αυτόνομα. Το άρθρο 3 αφορά την ασφάλεια των χώρων διαβίωσης και τη διασφάλιση της υγείας των ενοίκων. 4

23 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά ΥΑ οικ.//2012 (ΥΑ οικ. 5298/178 ΦΕΚ Β 1261/2012): Τροποποίηση ΥΑ 20537/752/10. Τριετές πρόγραμμα επιχορήγησης ασφαλιστικών εισφορών για πρόσληψη ανέργων ΑμεΑ, αποφυλακισμένων κλπ. (568767) Η Υπουργική Απόφαση ορίζει τον υπολογισμό των ποσών επιχορήγησης για το ανωτέρω πρόγραμμα με βάση τις πραγματικές ακαθάριστες μηνιαίες αποδοχές των επιχορηγουμένων μέχρι του ύψους των 751,39 ευρώ α) για την πρόσληψη ανέργων Ατόμων με Αναπηρίες (ΑμεΑ), Απεξαρτημένων από εξαρτησιογόνες ουσίες, Αποφυλακισμένων, Νεαρών Παραβατικών Ατόμων ή Νεαρών Ατόμων που βρίσκονται σε κοινωνικό κίνδυνο και β) για Πρόγραμμα Επιχορήγησης 50 θέσεων Εργονομικής Διευθέτησης του χώρου εργασίας για Άτομα με Αναπηρίες (ΑμεΑ). Τροποποίηση της Υπουργικής Απόφασης για το Κέντρο Τοξικομανών Κρατουμένων στον Ελεώνα Θηβών ΥΑ 143//2013 (ΥΑ οικ. ΦΕΚ Β 553/2013): Τροποποίηση κωδικοποίηση των YA /02 και 96951/10 (Πιλοτική λειτουργία Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών) (592968) Τροποποιούνται και κωδικοποιούνται σε ενιαία απόφαση οι υφιστάμενες υπουργικές αποφάσεις υπ αριθμ / (ΦΕΚ 1154 Β ) και 96951/ (ΦΕΚ 1886 Β ) σχετικά με την πιλοτική λειτουργία του Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών για τη σωματική και ψυχική απεξάρτηση και την κοινωνική επανένταξη των τοξικομανών και χρηστών ψυχοτρόπων ουσιών κρατουμένων. Η κύρια τροποποίηση αφορά την πρώτη φάση του (τετραφασικού) θεραπευτικού προγράμματος και έχει ως εξής: Κατά την Α φάση προετοιμασίας κινητοποίησης του θεραπευτικού προγράμματος πραγματοποιείται σε ειδικά διαμορφωμένο, φυλασσόμενο χώρο του ΚΑΤΚΕΘ και συνίσταται στην προετοιμασία για την ένταξη στις αρχές και τα όρια του προγράμματος, στην κινητοποίηση ευαισθητοποίηση των εγκλείστων χρηστών και στη δυνατότητα σωματικής απεξάρτησης χωρίς φαρμακευτική υποστήριξη. Ο ενδιαφερόμενος κρατούμενος που επιθυμεί να ενταχθεί στο θεραπευτικό πρόγραμμα του ΚΑΤΚΕΘ για να παρακολουθήσει την Α φάση του προγράμματος υποβάλλει αίτηση προς τη Διεύθυνση του Καταστήματος Κράτησης όπου κρατείται, η οποία αξιολογείται από το Συμβούλιο της Φυλακής. Εφόσον πληρούνται οι απαραίτητες τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις, το Συμβούλιο με έκθεσή του διαβιβάζει την αίτηση στην Κεντρική Επιτροπή Μεταγωγών (ΚΕΜ) του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η ΚΕΜ αποφασίζει, σύμφωνα με τις διατάξεις του Σωφρονιστικού Κώδικα, τη μεταγωγή του ενδιαφερόμενου κρατούμενου στο ΚΑΤΚΕΘ για να ενταχθεί στην Α φάση του προγράμματος. Κατά τη διάρκεια παραμονής στην Α φάση του προγράμματος, ο ενδιαφερόμενος κρατούμενος δεσμεύεται εγγράφως με γραπτή δήλωσή του ότι αποδέχεται: α) τοξικολογικούς ελέγχους που πιστοποιούν την αποχή του από τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, β) την ένταξή του σε εργασία με ευεργετικό υπολογισμό ημερών και γ) την αναστολή του δικαιώματος αδείας (τακτικής ή εκπαιδευτικής). Σημειώνεται ότι η εργασία στο πλαίσιο της Α φάσης έχει θεραπευτικό χαρακτήρα και τα μέλη, λόγω της ιδιαιτερότητας της φάσης αυτής, μπορεί να τύχουν την εκ περιτροπής τοποθέτηση σε εργασία από το Πενταμελές Συμβούλιο Εργασίας Κρατουμένων του Καταστήματος. Στην Α φάση τη θεραπευτική ευθύνη έχει η θεραπευτική oμάδα του ΚΑΤΚΕΘ (ΘΟΚ). Η διάρκεια παραμονής στην Α φάση δεν δύναται να υπερβαίνει τους τέσσερις μήνες. Με τη συμπλήρωση δίμηνης παραμονής στην Α φάση ο ενδιαφερόμενος κρατούμενος δύναται να υποβάλει αίτηση στην Επιτροπή Επιλογής για να μεταβεί στη Β φάση του θεραπευτικού προγράμματος. Η αίτηση για μετάβαση στη Β φάση εξετάζεται από την αρμόδια Επιτροπή Επιλογής. Η Επιτροπή Επιλογής αποτελείται από τους: α) Εισαγγελέα-Επόπτη του Καταστήματος ως πρόεδρο, β) Διευθυντή του Καταστήματος ως μέλος και γ) Προϊστάμενο του Θεραπευτικού Τμήματος ως μέλος. Η Επιτροπή αποφασίζει για τη μετάβαση του κρατούμενουθεραπευόμενου στη Β φάση κατόπιν εισήγησης της ΘΟΚ και συνεκτίμησης των τυπικών και ουσιαστικών 5

24 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά κριτηρίων. Η εισήγηση της ΘΟΚ προς την Επιτροπή Επιλογής για τη μετάβαση του κρατούμενουθεραπευόμενου στη Β φάση βασίζεται σε θεραπευτικά κριτήρια: κίνητρο, συμμετοχή, αλλαγή στάσης κατά την περίοδο συμμετοχής, αποχή από τη χρήση και την εν γένει ένταξή του στο θεραπευτικό πλαίσιο. Μετά την επιλογή για ένταξη στη Β φάση ο κρατούμενος-θεραπευόμενος υπογράφει «θεραπευτικό συμβόλαιο», με το οποίο αποδέχεται τα όρια και τους κανόνες του θεραπευτικού προγράμματος. Σε περίπτωση δεύτερης απόρριψης της αίτησης για μετάβαση στη Β φάση ο κρατούμενος-θεραπευόμενος αποπέμπεται και επαναμετάγεται άμεσα στο κατάστημα κράτησης από το οποίο προήλθε. Εάν το επιθυμεί, μπορεί με αίτησή του να ζητήσει την εκ νέου ένταξή του στο ΚΑΤΚΕΘ. Η επικοινωνία και το χρημάτιο ισχύουν όπως αυτά ορίζονται ρητά από τον ισχύοντα Σωφρονιστικό Κώδικα. Στα μέλη της φάσης αυτής χορηγείται, κατόπιν αίτησής τους, βεβαίωση παρακολούθησης προγράμματος. Τυχόν πειθαρχικά παραπτώματα αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του ισχύοντος Σωφρονιστικού Κώδικα και σε ειδικές περιπτώσεις, κατόπιν εισήγησης της ΘΟΚ, τίθεται ζήτημα αποπομπής. ΥΑ 2.2//2012 (ΥΑ /οικ ΦΕΚ Β 221/2012): Τήρηση Γενικού Μητρώου Κοινωνικής Οικονομίας ν. 4019/11 (Κοινωνική Οικονομία και Κοινωνική Επιχειρηματικότητα κλπ.) (563388) Σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 1 του ν. 4019/2011 συνιστάται Γενικό Μητρώο Κοινωνικής Οικονομίας, (εφεξής Γενικό Μητρώο), το οποίο είναι δημόσιο βιβλίο που τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή. Το Μητρώο τηρείται στο Τμήμα Μητρώου Κοινωνικής Οικονομίας (εφεξής Τμήμα Μητρώου) της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Σε αυτό εγγράφονται οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις και άλλοι Φορείς Κοινωνικής Οικονομίας. Για την ένταξη ενός φορέα ή επιχείρησης στο Μητρώο βασικό ειδικό κριτήριο είναι η προώθηση της ένταξης στην οικονομική και κοινωνική ζωή των ατόμων που ανήκουν στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού, όπως αυτές ορίζονται στο πεδίο α) της παρ. 4 του άρθρου 1 του ν. 4019/11. Προϋπόθεση για την πλήρωση του κριτηρίου (εφεξής κριτήριο απασχόλησης) είναι τουλάχιστον το 40% των εργαζομένων να ανήκουν στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού. Σε αυτές ανήκουν τα άτομα με αναπηρίες (σωματικές, ψυχικές, νοητικές, αισθητηριακές), άτομα εξαρτημένα ή απεξαρτημένα από ουσίες, οροθετικοί, φυλακισμένοι, αποφυλακισμένοι, ανήλικοι παραβάτες, με τα ακόλουθα δικαιολογητικά. Άτομα εξαρτημένα ή απεξαρτημένα από ουσίες: βεβαίωση από επίσημο φορέα ή άλλο θεσμοθετημένο για το σκοπό αυτό δημόσιο ή ιδιωτικό θεραπευτικό ίδρυμα (18 ΑΝΩ, ΚΕΘΕΑ ή από θεραπευτικές κοινότητες στις οποίες έχει χορηγηθεί η προβλεπόμενη άδεια λειτουργίας από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης), από την οποία θα προκύπτει ότι ο εργαζόμενος είναι, ή διατέλεσε στο παρελθόν, χρήστης ναρκωτικών ή άλλων ουσιών. Οροθετικοί: βεβαίωση από δημόσιο νοσηλευτικό ίδρυμα ή αρμόδια υγειονομική υπηρεσία, από την οποία προκύπτει ότι ο εργαζόμενος είναι φορέας του ιού HIV. Φυλακισμένοι, αποφυλακισμένοι: βεβαίωση του Διευθυντή του Σωφρονιστικού καταστήματος, από την οποία προκύπτει ο εγκλεισμός του εργαζόμενου στο σωφρονιστικό κατάστημα, ή αποφυλακιστήριο. Ανήλικοι παραβάτες: απόφαση αρμόδιου Δικαστηρίου Ανηλίκων, από την οποία προκύπτει η επιβολή αναμορφωτικών ή θεραπευτικών μέτρων, ή ο ε- γκλεισμός του ανήλικου σε κατάστημα κράτησης νέων. Ν. 4138/2013: Παράνομη υλοτομία / Αγροτικοί Συνεταιρισμοί / Ολυμπιακή/Τροποποίηση ΚΠολΔ / ΤΑΙΠΕΔ / Σχολές ΕΛΑΣ κλπ. (592050) Τροποποίηση του άρθρου 6 του ν. 3938/2011 (Α 226) για τη διάθεση κατασχεμένων οχημάτων ως αντικειμένων λαθρεμπορίας, ως μέσων μεταφοράς ναρκωτικών ουσιών, λαθρεμπορευμάτων ή παράνομων μεταναστών ή ως μέσων παράνομης διακίνησης όπλων ή αρχαιοτήτων. 6

25 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/135725/11 ΦΕΚ Β 710/2012): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών (570245) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Pfizer Fentadur 12μg/h, 25μg/h, 50μg/h,75μg/h και 100μg/h (Transdermal Patches με δραστική ουσία Fentanyl) στον Πίνακα Γ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/136860/11 ΦΕΚ Β 710/2012): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών (570246) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Opiodur 12μg/h, 25μg/h, 50μg/h, 75μg/h και 100μg/h (Transdermal Patches με δραστική ουσία Fentanyl) στον Πίνακα Γ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/54202 ΦΕΚ Β ): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών (575494) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Buprenal-Viogen (δισκία 0,4mg/tab, 2mg/tab και 8mg/tab με δραστική ουσία Buprenorphine Hydrochloride) στον Πίνακα Δ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. Η διάθεση του εν λόγω προϊόντος θα γίνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 22 του ν. 3459/2006. ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/73933 ΦΕΚ Β 3324/2012): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών (586037) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Dormiden PD.CSO.J.F. 1mg/vial, 2mg/vial, 5mg/vial (κόνις για παρασκευή πυκνού διαλύματος, για παρασκευή ενέσιμου διαλύματος ή διαλύματος προς έγχυση με δραστική ουσία Remifentanil Hydrochloride), το οποίο προορίζεται για νοσοκομειακή χρήση, στον Πίνακα Γ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/93492 ΦΕΚ Β ): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών (586018) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Tropium (ενέσιμο διάλυμα 100mg/2ml με δραστική ουσία Tramadol Hydrochloride)) στον Πίνακα Δ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/68107 ΦΕΚ Β 3324/2012): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του Ν.3459/2006 περί ναρκωτικών (586017) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Durfenta (Transdermal Patch μg/h, 25μg/h,50μg/h, 75μg/h, 100μg/h με δραστική ουσία Fentanyl) στον Πίνακα Γ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/64061 ΦΕΚ Β 3324/2012): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών (586016) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Lavifent (Transdermal Patch 25μg/h, 50μg/h,100Mg/h με δραστική ουσία Fentanyl) στον Πίνακα Γ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. 7

26 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά ΥΑ ΔΥΓ//2012 (ΥΑ ΔΥΓ3γ/54202 ΦΕΚ Β 2024/2012): Υπαγωγή φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος στις διατάξεις του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών (575494) Αποφασίζεται η υπαγωγή του φαρμακευτικού ιδιοσκευάσματος Buprenal-Viogen (δισκία 0,4mg/tab, 2mg/tab και 8mg/tab με δραστική ουσία Buprenorphine Hydrochloride) στον Πίνακα Δ των διατάξεων του ν. 3459/2006 περί ναρκωτικών. Η διάθεση του εν λόγω προϊόντος θα γίνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 22 του ν. 3459/ ΔΑΠΑΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Πίνακας 1.1: Κατανομή δαπανών ΟΚΑΝΑ ( ) Πρόληψη Συγχρηματοδότηση Κέντρων Πρόληψης Εκπαίδευση / υποστήριξη Μισθοδοσία προσωπικού Έρευνα Σύνολο Πρόγραμμα Υποκατάστασης Μισθοδοσία προσωπικού Έξοδα στέγασης και λειτουργίας Σύνολο Δίκτυο Θεραπευτικών Υπηρεσιών Πάτρας Μισθοδοσία προσωπικού Έξοδα στέγασης και λειτουργίας Σύνολο Μονάδες Εφήβων (Αθήνα, Πάτρα, Θεσσαλονίκη, Ρέθυμνο) Μισθοδοσία προσωπικού Έξοδα στέγασης και λειτουργίας Σύνολο Μονάδα Άμεσης Βοήθειας και Υποστήριξης (ΜΑΒΥ) Μισθοδοσία προσωπικού Έξοδα στέγασης και λειτουργίας Σύνολο Μονάδα Κοινωνικής Επανένταξης Μισθοδοσία προσωπικού Έξοδα στέγασης και λειτουργίας Σύνολο Εξειδικευμένα Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Αθήνα, Θεσσαλονίκη) Μισθοδοσία προσωπικού Έξοδα στέγασης και λειτουργίας Σύνολο

27 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά Κεντρική Διοίκηση Μισθοδοσία προσωπικού Έξοδα στέγασης και λειτουργίας Σύνολο Επιχορηγήσεις φορέων μέσω ΥΥΚΑ Σύνολο Χρηματοδότηση μέσω ΕΣΠΑ ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΠΗΓΗ: ΕΚΤΕΠΝ 2013 (Στοιχεία: ΟΚΑΝΑ, ) Πίνακας 1.2: Κατανομή δαπανών ΚΕΘΕΑ ( ) Πρόληψη Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Στην Κοινότητα Εποπτεία Υποστήριξη Ενημέρωση Σύνολο Μείωση της βλάβης Κινητοποίηση Μείωση της βλάβης Κινητοποίηση Συμβουλευτικά Κέντρα Προγράμματα Συμβουλευτικής Κρατουμένων Προγράμματα Άμεσης Πρόσβασης Πρόγραμμα Προσέγγισης Χρηστών στο Δρόμο Τηλεφωνική Γραμμή SOS (Θεσσαλονίκη) Σύνολο Παρεμβάσεις στο Σύστημα Ποινικής Δικαιοσύνης Συμβουλευτικό Κέντρο στα Δικαστήρια Ανηλίκων Προγράμματα Συμβουλευτικής Κρατουμένων Προγράμματα Απεξάρτησης Κρατουμένων Κέντρα Υποδοχής και Επανένταξης Αποφυλακισμένων Πρόγραμμα Οικογενειακής Υποστήριξης Σύνολο

28 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά Θεραπεία Προγράμματα Απεξάρτησης Διαμονής Ενηλίκων Προγράμματα Απεξάρτησης ΗμερήσιαςΦροντίδας Ενηλίκων Προγράμματα Απεξάρτησης Ημερήσιας Φροντίδας Εφήβων Νεαρών Ενηλίκων Μονάδες εφήβων Σύνολο Υπηρεσίες για Ειδικούς Πληθυσμούς Κέντρο για Μετανάστες και Πρόσφυγες Μονάδα Απεξάρτησης από το Αλκοόλ και τα Τυχερά Παιχνίδια Ειδική Μονάδα Απεξάρτησης για Εξαρτημένους Γονείς Σύνολο Κοινωνική Επανένταξη Κέντρα Κοινωνικής Επανένταξης Επαγγελματική Κατάρτιση / Εκπαίδευση Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης Παραγωγικές Μονάδες (Λιθογραφείο, Ξυλουργείο, Κεραμική, Αγρόκτημα) Μεταβατικά Σχολεία Σύνολο Θεραπεία Οικογένειας Κέντρα Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Θεραπείας Εκπαίδευση Επαγγελματιών Υγείας Έρευνα / Αξιολόγηση Διοικητική Υποστήριξη ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΠΗΓΗ: ΕΚΤΕΠΝ 2013 Στοιχεία: ΚΕΘΕΑ, Πίνακας 1.3: Δαπάνες 18 ΑΝΩ ( ) Μισθοδοσία Λειτουργικές Δαπάνες Σύνολο ΠΗΓΗ: ΕΚΤΕΠΝ 2013 (Στοιχεία: Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ) 10

29 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά Πίνακας 1.4: Δαπάνες Υπηρεσιών Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης ( ) Τμήμα Αποκατάστασης Εξαρτημένων ΙΑΝΟΣ Πρόγραμμα Εναλλακτικής Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων ΑΡΓΩ Σύνολο ΠΗΓΗ: ΕΚΤΕΠΝ 2013 (Στοιχεία: Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ) To 2012 οι δαπάνες του OKANA εμφανίζονται μειωμένες κατά 15% και 8% σε σύγκριση με αυτές του 2009 και του 2011, αντίστοιχα. Οι δαπάνες του ΚΕΘΕΑ μειώθηκαν κατά 33% και 15% σε σχέση με το 2009 και το 2011, αντίστοιχα (Πίνακες 1.1 και 1.2). Το ποσοστό της μισθοδοσίας του ΟΚΑΝΑ μειώθηκε από 60% του συνόλου των δαπανών το 2009 σε 49% το Η μισθοδοσία στο ΚΕΘΕΑ καταλαμβάνει σταθερά το 68% των συνολικών δαπανών από το 2009 (ΚΕΘΕΑ 2010, 2011, 2012). Το πρόγραμμα 18 ΑΝΩ του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής μείωσε τις δαπάνες κατά 22% το 2012 σε σύγκριση με το Στα δύο αυτά χρόνια η μισθοδοσία μειώθηκε κατά 23% (Πίνακας 1.3). Στα τμήματα του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, ΙΑΝΟΣ και ΑΡΓΩ εμφανίζεται μια συνολική μείωση κατά 41% μεταξύ των ετών 2010 και 2012 (Πίνακας 1.4). 1.4 ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ Οι βασικές προβλέψεις του πρόσφατου νόμου για τα ναρκωτικά (4139/13) είναι: α) η ολοκληρωμένη (ποινική και θεραπευτική) αντιμετώπιση των εξαρτημένων, στους οποίους δίνεται η δυνατότητα της ένταξης σε θεραπεία αντί (ή κατά τη διάρκεια) του εγκλεισμού και β) η θεσμοθέτηση ενός νέου συντονιστικού σχήματος. Το συντονιστικό αυτό σχήμα αποτελείται από την Εθνική Επιτροπή Σχεδιασμού και Συντονισμού για την Α- ντιμετώπιση των Ναρκωτικών, η οποία εκπονεί το Εθνικό Σχέδιο Δράσης με επικεφαλής την Εθνική Συντονίστρια για τα Ναρκωτικά και στην ανώτερη βαθμίδα τη Διυπουργική Επιτροπή για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά των Ναρκωτικών, η οποία εγκρίνει την εθνική στρατηγική για τα ναρκωτικά και της οποίας ηγείται ο Πρωθυπουργός. Το πρώτο εξάμηνο του 2014 η Ελλάδα έχει την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πιο συγκεκριμένα όσον αφορά τον τομέα των ναρκωτικών εφαρμόζει ένα καθορισμένο πρόγραμμα πάγιων δράσεων και πρωτοβουλιών. Οι φορείς μείωσης της ζήτησης, οι οποίοι είχαν σημαντική περικοπή στις δαπάνες τους το 2011 σε σχέση με το 2012, εμφανίζουν το 2012 περαιτέρω μείωση στους απολογισμούς τους. Μανίνα Τερζίδου 11

30 Κεφάλαιο 1 Εθνική Στρατηγική και Νομοθεσία για τα Ναρκωτικά 12

31 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς 2.1 ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ Τα πιο πρόσφατα στοιχεία σχετικά με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών σε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα εφήβων αφορούν το 2011 (ανακοινώθηκαν το 2012) και συλλέχθηκαν στο πλαίσιο έρευνας του ΕΠΙΨΥ με τίτλο «Πανελλήνια έρευνα στο σχολικό πληθυσμό για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών». Η έρευνα υλοποιείται ανά τετραετία και αποτελεί το ελληνικό σκέλος του Ευρωπαϊκού Προγράμματος European School Survey on Alcohol & Other Drugs (Έρευνα ESPAD, βλ. και Η έρευνα του 2011 πραγματοποιήθηκε με τη χρηματοδότηση του ΟΚΑΝΑ και τη συμμετοχή των Κέντρων Πρόληψης ΟΚΑΝΑ / Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στις αρχές του 2014 θα υλοποιηθεί από το ΕΠΙΨΥ το ελληνικό σκέλος του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος Health Behaviour in School-aged Children (HBSC, Η έρευνα επαναλαμβάνεται ανά τετραετία, έχει ως τίτλο «Πανελλήνια έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων» και διερευνά μεταξύ άλλων τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους 15χρονους μαθητές. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στο γενικό πληθυσμό (ηλικίες ετών) που παρουσιάζονται εδώ συλλέχθηκαν από το ΕΠΙΨΥ το Το ΕΚΤΕΠΝ επισημαίνει για μία ακόμα φορά την ανάγκη για άμεση επανάληψη έρευνας στην Ελλάδα που να διερευνά το πρόβλημα της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του γενικού πληθυσμού. 2.2 ΧΡΗΣΗ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στο γενικό πληθυσμό προέρχονται από την έρευνα του ΕΠΙΨΥ «Πανελλήνια έρευνα στο γενικό πληθυσμό για την ψυχοκοινωνική υγεία και τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών», η οποία υλοποιήθηκε το 2004 (n = 4.774, ετών, προσωπική συνέντευξη στο νοικοκυριό). Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, σχεδόν ένα στα 11 άτομα ηλικίας ετών (9% του δείγματος, περίπου άτομα του πληθυσμού ηλικίας 12-64) ανέφεραν χρήση παράνομης ουσίας (κυρίως κάνναβης) έστω και μία φορά στη ζωή, 4% δοκίμασαν 1-2 φορές, ενώ το 5% επανέλαβαν τη χρήση τουλάχιστον 3 φορές. Χρήση τους τελευταίους 12 μήνες ανέφεραν το 2% των ερωτωμένων και χρήση τις τελευταίες 30 ημέρες το 1%. Τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης παρατηρήθηκαν στους άνδρες (13%, έναντι 4% των γυναικών), στις ηλικιακές ομάδες 25-34, και ετών (περίπου12%), στα άτομα με υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο (15%) και στην Αθήνα (12%), έναντι της Θεσσαλονίκης (8%) και των λοιπών αστικών περιοχών (7%) (για πλήρη στοιχεία βλ. Κοκκέβη κ.ά. 2007). 2.3 ΧΡΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ-ΜΑΘΗΤΕΣ Πρόσφατα στοιχεία (έτος 2011) για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στο μαθητικό πληθυσμό είναι διαθέσιμα από την έρευνα του ΕΠΙΨΥ «Πανελλήνια έρευνα στο σχολικό πληθυσμό για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών». Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το 2011 με τη χρηματοδότηση του ΟΚΑΝΑ και τη συμμετοχή των Κέντρων Πρόληψης ΟΚΑΝΑ / Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στην έρευνα συμμετείχε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα περίπου μαθητών ηλικίας ετών από συνολικά 676 σχολεία της χώρας. Αναλυτικά, τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται σε Έκθεση του ΕΠΙΨΥ (ΕΠΙΨΥ 2012) στη σχετική ιστοσελίδα του ΕΠΙΨΥ ( 13

32 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς Όπως φαίνεται στον Πίνακα 2.1: Χρήση κάποιας παράνομης ουσίας έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή ανέφερε το 2011σχεδόν ένας στους 6 μαθητές ηλικίας ετών (15,3%). Η κάνναβη (13,4%) και οι εισπνεόμενες ουσίες (14,1%) είναι οι ουσίες που αναφέρονται συχνότερα από τους μαθητές. Η χρήση των άλλων ουσιών δεν ξεπερνά το 3% το Διπλάσιο ποσοστό αγοριών (21,1%) από ό,τι κοριτσιών (9,4%) αναφέρουν χρήση ουσιών. Σημαντικές διαφορές στα φύλα χαρακτηρίζουν όλες τις παράνομες ουσίες. Με την ηλικία αυξάνεται το ποσοστό των μαθητών που αναφέρουν χρήση: αναφέρουν χρήση παράνομων ουσιών το 7,4% των 15χρονων, ενώ το ποσοστό αυτό τριπλασιάζεται στην ηλικία των 18 ετών (21,9%). Σημειώνεται ότι το 40,2% των 19χρονων που βρίσκονται ακόμα στο σχολείο αναφέρουν χρήση παράνομων ουσιών, αν και το δείγμα των μαθητών αυτής της ηλικίας δεν είναι αντιπροσωπευτικό για το σύνολο της χώρας. Ποσοστό 1,7% των 13-14χρονων μαθητών ανέφεραν χρήση κάνναβης έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή (δεν φαίνεται σε Πίνακα). Η επικράτηση της χρήσης είναι υψηλότερη στην Αθήνα (19,3%) και στη Θεσσαλονίκη (19,4%), συγκριτικά με τις υπόλοιπες περιοχές της χώρας (12,0%). Πίνακας 2.1: Χρήση ουσιών στους μαθητές ηλικίας ετών, ανά φύλο, ηλικία και γεωγραφικό στρώμα (%, Έρευνα ESPAD 2011) Σύνολο (15-19 ετών) Φύλο Ηλικία (έτη) Γεωγραφική περιοχή Αγόρια Κορίτσια Αθήνα Θεσσαλ ονίκη Λοιπές περιοχές n= n= n= n=5.833 n=5.915 n=5.356 n=4.599 n=1.098 n=3.359 n=1.027 n= Οποιαδήποτε παράνομη ουσία 1 15,3 21,1 9,4 7,4 10,9 14,9 21,9 40,2 19,3 19,4 12,0 Κάνναβη 13,4 18,3 8,3 4,9 8,4 13,5 20,7 37,6 17,7 18,2 9,7 Εισπνεόμενα 14,1 15,7 12,4 12,0 14,4 14,7 14,6 15,9 15,0 16,5 13,0 Έκσταση 2,4 3,6 1,0 2,1 1,7 1,9 2,6 8,1 2,4 1,8 2,4 Αμφεταμίνες 2,1 3,1 1,1 2,0 2,0 1,5 2,2 5,5 1,8 1,8 2,4 Κοκαΐνη 2,5 3,9 1,0 1,7 1,5 2,0 3,0 11,1 2,7 2,9 2,3 Κρακ 1,7 2,7 0,7 1,8 1,1 1,4 1,8 4,8 1,9 1,3 1,6 LSD 2,5 3,9 1,1 2,0 1,7 2,1 2,8 9,2 3,0 3,0 2,2 «Μαγικά μανιτάρια» 2,4 3,6 1,2 2,1 1,9 1,9 2,5 8,2 2,9 2,2 2,2 GHB 0,9 1,4 0,4 1,0 0,6 0,7 0,9 2,2 0,8 0,7 1,0 Ηρωίνη 1,3 2,0 0,6 1,5 1,0 1,0 1,2 3,1 1,1 0,8 1,4 Ηρεμιστικά ή υπνωτικά 2 9,3 9,4 9,2 10,1 9,3 8,9 7,9 14,3 8,6 13,4 9,0 Αναβολικά 2,6 4,2 0,9 2,3 2,4 2,5 2,6 5,0 2,3 2,5 2,8 1 Η κατηγορία «οποιαδήποτε παράνομη ουσία» αναφέρεται στη χρήση οποιασδήποτε από τις ουσίες: κάνναβη, ηρωίνη, LSD, κοκαΐνη, κρακ, αμφεταμίνες, Έκσταση, «μαγικά μανιτάρια» και GHB. 2 Μη ιατρική χρήση. ΠΗΓΗ: ΕΠΙΨΥ 2012 (Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011) 14

33 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς Ειδικά για την κάνναβη, όπως φαίνεται στον Πίνακα 2.2: Οι δύο στους 3 εφήβους που ανέφεραν χρήση κάνναβης έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή έκαναν χρήση της ουσίας κατά τους 12 τελευταίους μήνες πριν από την έρευνα (πρόσφατη χρήση), ένας στους 3 έκανε χρήση τις 30 τελευταίες ημέρες. Ειδικότερα, 10,4% των μαθητών ηλικίας ετών ανέφεραν το 2011 χρήση κάνναβης τους 12 τελευταίους μήνες, 6,3% ανέφεραν χρήση τις 30 τελευταίες ημέρες. Η αναλογία αγοριών / κοριτσιών είναι περίπου δύο προς ένα για τη χρήση τον τελευταίο χρόνο (14,3% και 6,4%, για τα αγόρια και τα κορίτσια, αντίστοιχα) και σχεδόν τρία προς ένα για τη χρήση τον τελευταίο μήνα (9,1% και 3,3%, αντίστοιχα). Τα ποσοστά πρόσφατης χρήσης κάνναβης αυξάνονται σημαντικά με την ηλικία. Τέλος, διπλάσιο ποσοστό μαθητών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη αναφέρουν πρόσφατη χρήση συγκριτικά με τις λοιπές περιοχές. Το ποσοστό των μαθητών που έχουν επαναλάβει τη χρήση τουλάχιστον 3 φορές σε όλη τη ζωή (7,8%) είναι υψηλότερο από εκείνων που έχουν μόνο δοκιμάσει την ουσία 1-2 φορές (5,6%). Τα αγόρια έχουν επαναλάβει τη χρήση κάνναβης σε υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τα κορίτσια (11,1% και 4,4%, α- ντίστοιχα). Οι έφηβοι μαθητές σε σχολεία των Αθηνών και Θεσσαλονίκης αναφέρουν επανάληψη της χρήσης κάνναβης σε υψηλότερα ποσοστά συγκριτικά με τις λοιπές περιοχές (10,6%, 11,1% και 5,4%, αντίστοιχα) (Πίνακας 2.2). Πίνακας 2.2: Επικράτηση της χρήσης κάνναβης στους μαθητές ετών, ανά περίοδο και συχνότητα χρήσης, ανά φύλο, ηλικία και γεωγραφικό στρώμα (%,Έρευνα ESPAD 2011) Σύνολο (15-19 ετών) Φύλο Ηλικία (έτη) Γεωγραφική περιοχή Αγόρια Κορίτσια Αθήνα Θεσσαλονίκη Λοιπές περιοχές n= n= n= n=5.833 n=5.915 n=5.356 n=4.599 n=1.098 n=3.359 n=1.027 n= Κάνναβη (τελ. 12 μήνες) 10,4 14,3 6,4 3,8 6,9 10,8 16,4 25,0 13,9 13,7 7,5 Κάνναβη (τελ. 30 ημέρες) 6,3 9,1 3,3 2,4 4,0 6,3 9,7 17,4 8,7 7,8 4,4 Κάνναβη 1-2 φορές σε όλη τη ζωή 5,6 7,2 3,9 2,5 4,4 5,8 8,1 11,2 7,1 7,1 4,3 Κάνναβη, 3 φορές σε όλη τη ζωή 7,8 11,1 4,4 2,5 4,0 7,7 12,6 26,4 10,6 11,1 5,4 ΠΗΓΗ: ΕΠΙΨΥ 2012 (Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011) Στις περιφέρειες της Αττικής και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης παρατηρούνται τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης παράνομων ουσιών στους μαθητές ηλικίας ετών σε Ήπειρο, Δυτική Ελλάδα, Δυτική Μακεδονία και Στερεά Ελλάδα παρατηρούνται τα χαμηλότερα. Οι νομοί Ροδόπης (21,4%), Αττικής (19,2%) και Θεσσαλονίκης (19,0%) συγκεντρώνουν τα υψηλότερα ποσοστά παράνομης χρήσης στους νομούς Πρεβέζης (6,9%), Γρεβενών (7,2%), και Ευβοίας (7,9%) παρατηρούνται τα χαμηλότερα ποσοστά (Χάρτης 2.1). 15

34 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς Χάρτης 2.1: Ποσοστό χρήσης οποιασδήποτε παράνομης ουσίας ( 1 φορά σε όλη τη ζωή) στους μαθητές ηλικίας ετών, ανά νομό (Έρευνα ESPAD 2011) ΠΗΓΗ: ΕΠΙΨΥ 2012 (Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011) Διαχρονικά, σημαντική αύξηση παρατηρήθηκε κατά την 4ετία στην επικράτηση της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές ηλικίας ετών (Πίνακας 2.3). Οι αυξήσεις αφορούν: τη χρήση «οποιασδήποτε παράνομης ουσίας», για το σύνολο των μαθητών και μόνο για τους 18χρονους και τους μαθητές σχολείων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης την κάνναβη, για το σύνολο των μαθητών και για όλες ξεχωριστά τις ηλικιακές ομάδες πλην 15χρονων και 16χρονων τις εισπνεόμενες ουσίες, για το σύνολο των μαθητών και για όλες ξεχωριστά τις ηλικιακές ομάδες πλην 15χρονων τα «μαγικά μανιτάρια», μόνο για τους 15χρονους, τα κορίτσια και τους μαθητές σχολείων των Αθηνών 16

35 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς Πίνακας 2.3: Διαχρονικές τάσεις στη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές ετών, ανά ουσία χρήσης (Έρευνα Μαθητικού 1984, 1993, 1998 και Έρευνα ESPAD 2003, 2007, 2011) n= n= n=8.554 n=8.453 n= n= Οποιαδήποτε παράνομη ουσία 1 6,0 6,0 13,7 10,1 12,0 15,3 Κάνναβη 3,8 4,6 12,6 9,5 9,5 13,4 Εισπνεόμενα μ.δ. 2 6,5 13,8 13,0 9,5 14,1 Αναβολικά μ.δ. μ.δ. μ.δ. μ.δ. μ.δ. 2,6 LSD 1,1 1,3 3,0 1,6 2,4 2,5 Κοκαΐνη 1,5 1,0 2,0 1,5 2,2 2,5 «Μαγικά» μανιτάρια μ.δ. μ.δ. μ.δ. 0,8 1,8 2,4 Έκσταση μ.δ. μ.δ. 2,1 2,0 2,7 2,4 Αμφεταμίνες μ.δ. μ.δ. μ.δ. 0,4 2,7 2,1 Κρακ μ.δ. 0,5 1,0 0,6 1,9 1,7 Ηρωίνη 0,5 0,7 1,1 0,8 1,3 1,3 GHB μ.δ. μ.δ. μ.δ. 0,2 1,0 0,9 Ηρεμιστικά ή υπνωτικά 3 11,2 8,2 8,5 3,9 5,0 9,3 1 Η κατηγορία «οποιαδήποτε παράνομη ουσία» αναφέρεται στη χρήση οποιασδήποτε από τις ουσίες: κάνναβη, ηρωίνη, LSD, κοκαΐνη, κρακ, αμφεταμίνες, Έκσταση, «μαγικά μανιτάρια» και GHB. 2 Μ.δ.: Μη διαθέσιμα στοιχεία. 3 Μη ιατρική χρήση. ΠΗΓΗ: ΕΠΙΨΥ 2012 (Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα Μαθητικού / ESPAD) Επιπλέον, ειδικά για την κάνναβη, σημαντικές αυξήσεις παρατηρήθηκαν κατά την 4ετία στα ποσοστά: της χρήσης κατά τις 30 τελευταίες ημέρες (Γράφημα 2.1), για το σύνολο των μαθητών και μεταξύ των ηλικιακών ομάδων μόνο στους 18χρονους και 19χρονους της επαναλαμβανόμενης χρήσης (όχι ωστόσο στους 15χρονους και στους 16χρονους) (δεν φαίνεται σε Γράφημα) 17

36 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς Γράφημα 2.1: Διαχρονικές τάσεις στη χρήση κάνναβης στους μαθητές ετών, ανά περίοδο χρήσης (Έρευνα Μαθητικού 1984, 1993, 1998 και Έρευνα ESPAD 2003, 2007, 2011) ΠΗΓΗ: ΕΠΙΨΥ 2012 (Στοιχεία: Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα Μαθητικού / ESPAD) Στην Ελλάδα παρατηρούνται σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά επικράτησης της χρήσης συγκριτικά με την πλειονότητα των χωρών για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία. Έτσι, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος ESPAD, που υλοποιείται ανά τετραετία και αφορά τους 16χρονους μαθητές, σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά στην επικράτηση της χρήσης όλων των τύπων εξαρτησιογόνων ουσιών παρατηρούνται στην Ελλάδα, αν συγκριθεί με το μέσο όρο των χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα (36 χώρες συμμετείχαν το 2011) (Γράφημα 2.2). Εξαίρεση αποτελούν οι εισπνεόμενες ουσίες και τα ηρεμιστικά / υπνωτικά φάρμακα (μη ιατρική χρήση), για τα οποία παρατηρούνται υψηλότερα ποσοστά επικράτησης στην Ελλάδα σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (Hibell et al. 2012). Γράφημα 2.2: Επικράτηση της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών στους 16χρονους μαθητές στην Ελλάδα συγκριτικά με το μέσο όρο των χωρών που συμμετέχουν στο ερευνητικό πρόγραμμα ESPAD (2011) 1 Η κατηγορία «οποιαδήποτε παράνομη ουσία» αναφέρεται στη χρήση οποιασδήποτε από τις ουσίες: κάνναβη, ηρωίνη, LSD, κοκαΐνη, κρακ, αμφεταμίνες, Έκσταση, «μαγικά μανιτάρια» και GHB. ΠΗΓΗ: Hibell et al (European School Population survey of Alcohol & other Drugs, ESPAD 2011) 18

37 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς 2.4 ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ Αύξηση παρατηρήθηκε την τελευταία περίοδο ( ) στα ποσοστά χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών (κυρίως κάνναβης) στους εφήβους ηλικίας ετών στην Ελλάδα. Εάν αυτή η αύξηση αντανακλά μια σταθερή τάση προς την επέκταση της χρήσης παράνομων ουσιών σε μεγαλύτερο αριθμό εφήβων μαθητών, δεν μένει παρά να επιβεβαιωθεί από τα στοιχεία ερευνών που θα υλοποιηθούν από το ΕΠΙΨΥ το 2014 (HBSC/WHO) και το 2015 (ESPAD) στη χώρα μας. Ελλείψει στοιχείων για τα επίπεδα επικράτησης και τα χαρακτηριστικά της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών στο γενικό πληθυσμό της χώρας, επείγει η άμεση επανάληψη πανελλήνιας έρευνας σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το ΕΚΤΕΠΝ συγκεντρώνει και παρουσιάζει ετησίως τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα ερευνητικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση παράνομων ουσιών σε πανελλήνια αντιπροσωπευτικά δείγματα του γενικού και του μαθητικού πληθυσμού, καθώς και σε δείγματα ειδικών πληθυσμών στην Ελλάδα. Η συλλογή των στοιχείων πραγματοποιείται στο πλαίσιο της εφαρμογής του Δείκτη Επικράτησης της Χρήσης στον Πληθυσμό, ενός εκ των πέντε επιδημιολογικών δεικτών που εφαρμόζει το ΕΚΤΕΠΝ προκειμένου να αποτυπώσει την κατάσταση των ναρκωτικών στην Ελλάδα (βλ. Οι έρευνες σε αντιπροσωπευτικά, πιθανοθεωρητικά δείγματα του πληθυσμού βοηθούν στην εκτίμηση της έκτασης της χρήσης παράνομων ουσιών στη χώρα και παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τα πρότυπα χρήσης, τα κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά των χρηστών, τις αντιλήψεις για τους κινδύνους από τη χρήση και τη διαθεσιμότητα των ουσιών, καθώς και τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που συνδέονται με τη χρήση. Στοιχεία για το γενικό πληθυσμό παρέχονταν ανά τακτά σχεδόν χρονικά διαστήματα (ανά 5ετία) ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 80 μέσα από έρευνες που υλοποιούσε αρχικά η Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια το ΕΠΙΨΥ. Η μεθοδολογία της πιο πρόσφατης έρευνας που υλοποιήθηκε από το ΕΠΙΨΥ το 2004 ήταν σε πλήρη εναρμόνιση με τις προδιαγραφές που θέτει το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την υλοποίηση ερευνών (βλ. επιτρέποντας την ασφαλή σύγκριση της κατάστασης στην Ελλάδα με αυτήν των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Έρευνες στο μαθητικό πληθυσμό υλοποιούνται ανελλιπώς ήδη από το 1984, αρχικά από την Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια από το ΕΠΙΨΥ. Μάλιστα από τα τέλη της δεκαετίας του 90 οι έρευνες στο μαθητικό πληθυσμό εναρμονίστηκαν με το μεθοδολογικό πρωτόκολλο της «Πανευρωπαϊκής έρευνας στο σχολικό πληθυσμό για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών» (Έρευνα ESPAD, βλ. και και διεξάγονται σταθερά ανά τετραετία. Επιπλέον, στην Ελλάδα υλοποιείται ανά τετραετία από το ΕΠΙΨΥ και η «Πανελλήνια έρευνα στους μαθητές εφηβικής ηλικίας για συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία», του Διεθνούς Προγράμματος Health Behaviour in School-aged Children (Έρευνα HBSC/WHO), η οποία επίσης παρέχει στοιχεία σχετικά με την επικράτηση της χρήσης παράνομων ουσιών σε 15χρονους μαθητές (βλ. και Τάσος Φωτίου, Ελευθερία Καναβού 19

38 Κεφάλαιο 2 Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών στο Γενικό και σε Ειδικούς Πληθυσμούς 20

39 Κεφάλαιο 3 Πρόληψη Εξελίξεις και Παρεμβάσεις 3.1 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΥΛΟΠΟΙΟΥΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η πρόληψη των ουσιοεξαρτήσεων στην Ελλάδα υλοποιείται κυρίως από το πανελλαδικό δίκτυο των 73 Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας (εφεξής Κέντρα Πρόληψης), το οποίο λειτουργεί στο πλαίσιο της συνεργασίας του ΟΚΑΝΑ με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τοπικούς φορείς. Παρεμβάσεις πρόληψης της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών υλοποιούνται επίσης από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων (εφεξής Υπουργείο Παιδείας), κατά κύριο λόγο μέσω της υλοποίησης των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας (ΑΥ). Επιπλέον, παρεμβάσεις πρόληψης πραγματοποιούν και άλλοι φορείς από το χώρο των εξαρτήσεων, της υγείας κτλ., οι οποίοι μεταξύ άλλων δραστηριοποιούνται και στον τομέα της πρόληψης της ουσιοεξάρτησης. Στους φορείς αυτούς συμπεριλαμβάνονται: το ΚΕΘΕΑ (Δίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης και Έγκαιρης Παρέμβασης) ως αυτοδιοικούμενο νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας δύο μη κυβερνητικοί φορείς (Ελληνικό Κέντρο Διαπολιτισμικής Ψυχιατρικής και Περίθαλψης και Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός) δύο κρατικοί φορείς (Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ / ΨΝΑ και ΨΝΘ) μία εθελοντική οργάνωση (Κίνηση ΠΡΟΤΑΣΗ για έναν άλλο τρόπο ζωής) δύο φορείς της Εκκλησίας (Ίδρυμα Ψυχοκοινωνικής Αγωγής και Στήριξης ΔΙΑΚΟΝΙΑ της Αρχιεπισκοπής Αθηνών και Οργανισμός ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΚΡΙΜΑΙΑΣ της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας) Τα 73 Κέντρα Πρόληψης, όπως όλοι οι παραπάνω φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της πρόληψης των ουσιοεξαρτήσεων, παρουσιάζονται ανά περιφέρεια στο Παράρτημα Ι. Σε επίπεδο εθνικής πολιτικής, ο τομέας της πρόληψης της χρήσης ναρκωτικών αναφέρεται στο νέο νόμο για τα ναρκωτικά (4139/2013), όπου περιγράφεται ένα γενικό πλαίσιο κατάρτισης και έγκρισης αντίστοιχων προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το νόμο, τα Κέντρα Πρόληψης αποτελούν τους εγκεκριμένους φορείς στον τομέα της πρόληψης, σύμφωνα με τους άξονες που καθορίζονται στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά των Ναρκωτικών. Επιπλέον, σύμφωνα με τη διαδικασία που περιγράφεται στο νόμο, φορείς που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στην πρόληψη καταρτίζουν σχετικό σχεδιασμό, τον οποίο υποβάλλουν για έγκριση στον υπουργό Υγείας. Επίσης, στο νέο νόμο για τα ναρκωτικά προβλέπεται η σύσταση συντονιστικής επιτροπής με αρμοδιότητα την εκπροσώπηση του Δικτύου των Κέντρων Πρόληψης, καθώς και των εγκεκριμένων οργανισμών ή φορέων που υλοποιούν το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ναρκωτικά και καταρτίζουν προγράμματα πρόληψης, στην Εθνική Επιτροπή Σχεδιασμού και Συντονισμού για την Αντιμετώπιση των Ναρκωτικών και σε οποιαδήποτε άλλη αρχή. 21

40 Κεφάλαιο 3 Πρόληψη Εξελίξεις και Παρεμβάσεις Το 2012 ιδρύθηκε το Κέντρο Πρόληψης ΑΘΗΝΑ ΑΦΑΙΑ, το οποίο αποτελεί το πέμπτο Κέντρο Πρόληψης του Δήμου Αθηναίων ΑΘΗΝΑ ΥΓΕΙΑ, ενώ το 2013 ο ΟΚΑΝΑ προέβη στην ίδρυση Κέντρου Πρόληψης στη Δράμα. Με τη δημιουργία αυτών των δύο Κέντρων, ο αριθμός των Κέντρων Πρόληψης ανήλθε στα 73, καλύπτοντας τους 50 από τους 51 νομούς της χώρας. Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του 2012 ο ΟΚΑΝΑ προέβη στην ανανέωση των τριετών προγραμματισμών για τη συνέχιση της λειτουργίας είκοσι έξι (26) Κέντρων Πρόληψης. 3.2 ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Η πλειονότητα των παρεμβάσεων πρόληψης που υλοποιούνται στην Ελλάδα εντάσσεται στην καθολική πρόληψη. Σε γενικές γραμμές οι παρεμβάσεις δεν επικεντρώνονται αποκλειστικά στη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών, αλλά εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της πρόληψης των επικίνδυνων συμπεριφορών και της προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Οι καθολικές παρεμβάσεις πρόληψης στοχεύουν στο νεανικό πληθυσμό. Υλοποιούνται είτε άμεσα σε παιδιά και νέους /-ες (π.χ. μαθητές, στρατευμένους) είτε σε άλλες ομάδες (π.χ. εκπαιδευτικούς, γονείς) που έρχονται σε επαφή με νέους. Στόχος είναι η αποφυγή ή η αναβολή της έναρξης της χρήσης ουσιών με την παροχή των απαραίτητων γνώσεων και δεξιοτήτων. Πρόκειται για παρεμβάσεις ευρείας κλίμακας, που πραγματοποιούνται χωρίς προηγουμένως να έχει γίνει έλεγχος για τη συμπεριφορά και το βαθμό επικινδυνότητας των συμμετεχόντων όσον αφορά τη χρήση ουσιών. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με βασικές έννοιες στον τομέα της πρόληψης της ουσιοεξάρτησης, βλ. Εγχειρίδιο για την πρόληψη της ουσιοεξάρτησης: Κατευθυντήριες γραμμές και σχεδιασμός παρεμβάσεων (ΕΚΤΕΠΝ 2011). Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Καθολικές παρεμβάσεις πρόληψης για το μαθητικό πληθυσμό υλοποιούνται σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά με διαφορές τόσο στο επίπεδο κάλυψης όσο και στο περιεχόμενό τους (Ευρωπαϊκό Κέντρο 2010). Σύμφωνα με τις πρόσφατες Εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου (2012, 2013), τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μικρή μεταστροφή προς την εφαρμογή στα σχολεία προσεγγίσεων που έχουν αξιολογηθεί θετικά (π.χ. ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων) και σταδιακή εγκατάλειψη δράσεων για τις ο- ποίες δεν έχει τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητά τους (π.χ. αποκλειστική παροχή πληροφόρησης) ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Η υλοποίηση παρεμβάσεων πρόληψης στη σχολική κοινότητα αποτελεί πάγια προτεραιότητα της πρόληψης στην Ελλάδα, τόσο σε επίπεδο χάραξης πολιτικής όσο και σε επίπεδο παρεμβάσεων που υλοποιούνται. Στο πλαίσιο της έμφασης που δίνεται στην εφαρμογή παρεμβάσεων, τόσο άμεσα στους μαθητές όσο και έμμεσα στους εκπαιδευτικούς, όχι μόνο για την πρόληψη των εξαρτησιογόνων ουσιών αλλά και ευρύτερα, όσον α- φορά την πρόληψη των εξαρτήσεων και την αγωγή υγείας, τα Κέντρα / φορείς Πρόληψης, εκτός από τις παρεμβάσεις πρόληψης της χρήσης παράνομων και νόμιμων ουσιών υλοποιούν παρεμβάσεις για την πρόληψη της επιθετικότητας, για το διαδίκτυο κτλ., καθώς και ευρύτερες παρεμβάσεις προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Παρεμβάσεις πρόληψης στη σχολική κοινότητα κατά το σχολικό έτος Τα τελευταία χρόνια δίνεται έμφαση στην εφαρμογή παρεμβάσεων, όχι μόνο για την πρόληψη των εξαρτησιογόνων ουσιών αλλά και ευρύτερα για την πρόληψη των εξαρτήσεων, της επιθετικότητας, και για την προαγωγή της ψυχοκοινωνικής υγείας. Tο σχολικό έτος ενισχύθηκε η δράση των Κέντρων / φορέων Πρόληψης στη σχολική κοινότητα, όπου υλοποιήθηκαν καθολικές παρεμβάσεις πρόληψης που απευθύνθηκαν σε πάνω από μαθητές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ενώ διοργανώθηκαν εκπαιδευτικά σεμινάρια και συναντήσεις για πάνω από εκπαιδευτικούς. Επιπλέον, το σχολικό έτος συνεχίστηκε η έμφαση που δίνεται από το Υπουργείο Παιδείας στην πρόληψη εξαρτησιογόνων ουσιών στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, με την εφαρμογή αντίστοιχων προγραμμάτων ΑΥ. Σε προγράμματα ΑΥ του Υπουργείου Παιδείας για την πρόληψη παράνομων και νόμιμων ουσιών συμμετείχαν πάνω από μαθητές της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. 22

41 Κεφάλαιο 3 Πρόληψη Εξελίξεις και Παρεμβάσεις Για την υλοποίηση των παρεμβάσεων πρόληψης στη σχολική κοινότητα χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα εκπαιδευτικά υλικά / προγράμματα (για περισσότερες πληροφορίες, βλ. ΕΚΤΕΠΝ 2010, 2011). Παρεμβάσεις πρόληψης σε βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς. Η δράση σε αυτή τη βαθμίδα περιλαμβάνει κυρίως την υλοποίηση σεμιναρίων για παιδαγωγούς με κυριότερο στόχο την ενίσχυση του παιδαγωγικού τους ρόλου, καθώς και την ενημέρωση και ευαισθητοποίησή τους στα βασικά αναπτυξιακά στάδια και χαρακτηριστικά της προσχολικής ηλικίας και στην έννοια της πρόληψης και του ρόλου των παιδαγωγών σε αυτήν. Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους πραγματοποιήθηκαν εκπαιδευτικά σεμινάρια, όπου συμμετείχαν 157 εκπαιδευτικοί από 50 βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς. Παρεμβάσεις πρόληψης σε μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η πρόληψη σε μαθητές της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης περιλαμβάνει παρεμβάσεις οι οποίες είτε υλοποιούνται στο πλαίσιο των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας (ΑΥ) του Υπουργείου Παιδείας είτε σχεδιάζονται και υλοποιούνται από τα Κέντρα / φορείς Πρόληψης σε συνεργασία με σχολεία της περιοχής τους. Συγκεντρωτικά στοιχεία για την εφαρμογή παρεμβάσεων πρόληψης σε μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης κατά το σχολικό έτος παρουσιάζονται στον Πίνακα 3.1. Όπως φαίνεται από τον Πίνακα 3.1, το σχολικό έτος η πλειονότητα των παρεμβάσεων που α- πευθύνθηκαν σε μαθητές αφορούσαν την πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών, ενώ μεγάλος αριθμός μαθητών συμμετείχαν σε παρεμβάσεις πρόληψης της χρήσης οινοπνευματωδών. Πίνακας 3.1: Καθολικές παρεμβάσεις πρόληψης σε μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης κατά το σχολικό έτος Παρεμβάσεις πρόληψης της χρήσης ναρκωτικών (Στοιχεία: Υπ. Παιδείας και Κέντρα / φορείς Πρόληψης) Παρεμβάσεις πρόληψης της χρήσης νόμιμων ουσιών (Στοιχεία: Υπ. Παιδείας και Κέντρα / φορείς Πρόληψης) Παρεμβάσεις πρόληψης των εξαρτήσεων (Στοιχεία: Υπ. Παιδείας και Κέντρα / φορείς Πρόληψης) Παρεμβάσεις πρόληψης της επιθετικότητας (Στοιχεία: Κέντρα / φορείς Πρόληψης) Παρεμβάσεις για το διαδίκτυο Παρεμβάσεις αγωγής υγείας (Στοιχεία: Κέντρα / φορείς Πρόληψης) (Στοιχεία: Κέντρα / φορείς Πρόληψης) Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Αριθμός σχολείων Αριθμός μαθητών Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Αριθμός σχολείων Αριθμός μαθητών ΣΥΝΟΛΟ Σχολικός πληθυσμός (Ελληνική Στατιστική Αρχή 2011) Ποσοστό υλοποίησης συνόλου καθολικών παρεμβάσεων πρόληψης (χρήσης ναρκωτικών, οινοπνευματωδών, καπνίσματος, επιθετικότητας κτλ.) και αγωγής υγείας σε σχέση με το συνολικό πληθυσμό της χώρας 7,81 2,32 34,55 7,58 ΠΗΓΗ: ΕΚΤΕΠΝ 2014 Η κάλυψη των παρεμβάσεων πρόληψης παρουσίασε αύξηση το σχολικό έτος σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, όπως φαίνεται από τον Πίνακα 3.1, κατά το σχολικό έτος στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση το 2,32% των μαθητών από το 7,81% των σχολείων της χώρας συμμετείχαν 23

42 Κεφάλαιο 3 Πρόληψη Εξελίξεις και Παρεμβάσεις σε παρεμβάσεις πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση το σχολικό έτος σε παρεμβάσεις πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας συμμετείχε περίπου 1 στα 3 σχολεία της χώρας και το 7,58% των μαθητών. Το προηγούμενο σχολικό έτος ( ) σε παρεμβάσεις πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας συμμετείχε το 1,71% των μαθητών από το 3,82% των σχολείων της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση είναι 5,92% και 25,44% (ΕΚΤΕΠΝ 2013). Παρεμβάσεις στο πλαίσιο της υλοποίησης των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας (ΑΥ) του Υπουργείου Παιδείας ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ Η υλοποίηση των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας (ΑΥ) του Υπουργείου Παιδείας ξεκίνησε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση κατά το σχολικό έτος και επεκτάθηκε στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση το Εκτός από την πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών, τα προγράμματα ΑΥ περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα θεματολογίας, όπως για παράδειγμα διατροφή, διαφυλικές σχέσεις, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, διαπροσωπικές σχέσεις / ψυχική υγεία, κυκλοφοριακή αγωγή, στοματική υγιεινή κτλ. Η διάρκεια κάθε προγράμματος μπορεί να είναι από δύο έως έξι μήνες, ενώ η συχνότητα υλοποίησής τους είναι κατά κύριο λόγο μία ή δύο διδακτικές ώρες σε εβδομαδιαία βάση. Τα προγράμματα υλοποιούνται από εκπαιδευτικούς σε εθελοντική βάση και εκτός ωρολογίου προγράμματος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ενώ στην Πρωτοβάθμια πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της Ευέλικτης Ζώνης ή εντάσσονται στις δραστηριότητες της απογευματινής ζώνης του Ολοήμερου Σχολείου. Κάθε εκπαιδευτικός που επιλέγει να υλοποιήσει ένα πρόγραμμα ΑΥ υποβάλλει το σχεδιασμό που έχει καταρτίσει σε συνεργασία με τον υπεύθυνο Αγωγής Υγείας και Περιβαλλοντικής Αγωγής της τοπικής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης στο αρμόδιο Τμήμα του Υπουργείου Παιδείας προς έγκριση. Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, προαπαιτούμενο για την υλοποίηση προγραμμάτων ΑΥ είναι η αρχική κατάρτιση των εκπαιδευτικών στη θεματολογία και στις καινοτόμες μεθόδους που πρόκειται να εφαρμόσουν, ενώ παράλληλα χρειάζεται η υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια υλοποίησής τους. Η εφαρμογή των προγραμμάτων ΑΥ αποσκοπεί στο να συμβάλει το σχολείο στην αλλαγή στάσης και συμπεριφοράς των μαθητών με σκοπό την ενίσχυση της υπευθυνότητας, της αυτοπεποίθησης, της προσωπικότητας και της ικανότητας του μαθητή στο πλαίσιο της υιοθέτησης θετικών επιλογών και στάσεων ζωής. Στη βάση τού ότι μια α- πλή ενημέρωση δεν αρκεί, τα προγράμματα ΑΥ περιλαμβάνουν μεθόδους ενεργητικής και βιωματικής μάθησης, ενθαρρύνοντας την ενεργητική συμμετοχή των παιδιών και ενισχύοντας δεξιότητες όπως η λήψη αποφάσεων, η αξιολόγηση των συνεπειών από την υιοθέτηση μιας συμπεριφοράς κτλ. Η υλοποίηση των προγραμμάτων ΑΥ με θέμα την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας βασίζεται στην εφαρμογή εκπαιδευτικών υλικών / προγραμμάτων για παρεμβάσεις πρόληψης (βλ. ΕΚΤΕΠΝ 2010). Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των προγραμμάτων ΑΥ, το Υπουργείο Παιδείας συνεργάζεται με κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς σε επίπεδο εκπαίδευσης και υποστήριξης των εκπαιδευτικών, καθώς επίσης και στην υλοποίηση των προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, για τα προγράμματα ΑΥ σε θέματα ψυχικής υγείας / διαπροσωπικών σχέσεων και πρόληψης της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση που εκδόθηκε το 2011 (ΦΕΚ Β /434/ , αριθμ. απόφ /Γ7) και καθορίζει το πλαίσιο συνεργασίας του Υπουργείου Παιδείας με τα Κέντρα Πρόληψης, τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί που εμπλέκονται σε προγράμματα αυτής της θεματολογίας συνεργάζονται με τα Κέντρα Πρόληψης της περιοχής τους στο πλαίσιο της ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων πρόληψης στη σχολική κοινότητα. 24

43 Κεφάλαιο 3 Πρόληψη Εξελίξεις και Παρεμβάσεις Σε προγράμματα ΑΥ με θέμα την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών που υλοποιήθηκαν κατά το σχολικό έτος συμμετείχαν συνολικά μαθητές από 71 σχολεία Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ενώ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση συμμετείχαν μαθητές από 523 σχολεία της βαθμίδας αυτής (Γράφημα 3.1). ΓΡΑΦΗΜΑ 3.1: Αριθμός σχολικών μονάδων και αριθμός μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που συμμετείχαν σε προγράμματα Αγωγής Υγείας του Υπουργείου Παιδείας με θέμα την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών κατά τα σχολικά έτη έως και Σχολικό έτος 523 Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Αριθμός σχολείων (Ν) Αριθμός μαθητών (Ν) ΠΗΓΗ: ΕΚΤΕΠΝ 2014 (Στοιχεία: Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων) Όσον αφορά την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, τα τελευταία σχολικά έτη (από το και μετά) παρατηρείται μειωμένη εφαρμογή προγραμμάτων ΑΥ με θέμα την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών. Σε αυτή τη βαθμίδα φαίνεται ότι η δράση των σχολείων στην ΑΥ επικεντρώνεται σε άλλα θέματα και όχι στην πρόληψη της χρήσης, τόσο παράνομων όσο και νόμιμων (αλκοόλ και κάπνισμα) ουσιών (Γράφημα 3.2), αφού το 2,6% του συνόλου των προγραμμάτων ΑΥ αφορούσαν την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών. 25

44 Κεφάλαιο 3 Πρόληψη Εξελίξεις και Παρεμβάσεις ΓΡΑΦΗΜΑ 3.2: Συνολικός αριθμός προγραμμάτων Αγωγής Υγείας του Υπουργείου Παιδείας, ποσοστό προγραμμάτων για την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών και προγραμμάτων για την πρόληψη της χρήσης νόμιμων (οινοπνευματώδη και κάπνισμα) ουσιών ( έως και ) ΠΗΓΗ: ΕΚΤΕΠΝ 2014 (Στοιχεία: Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων) Αντίθετα, στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση τα δύο τελευταία σχολικά έτη ( και ) αυξάνονται τα σχολεία και οι μαθητές που δραστηριοποιούνται στην πρόληψη της χρήσης παράνομων και νόμιμων ουσιών. Επιπλέον, από το σύνολο των προγραμμάτων ΑΥ το 39,1% αφορούσε την πρόληψη της χρήσης ναρκωτικών (Γραφήματα 3.1 και 3.2). Να σημειωθεί ότι η αύξηση που παρουσιάζεται στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση τα δύο τελευταία σχολικά έτη ( και ) στα προγράμματα ΑΥ με θέμα την πρόληψη ναρκωτικών (το ίδιο παρατηρείται και στα προγράμματα ΑΥ για την πρόληψη της χρήσης νόμιμων ουσιών, βλ. Κεφάλαιο 11) απεικονίζει την προτεραιότητα που δόθηκε από το Υπουργείο Παιδείας στην πρόληψη εξαρτησιογόνων ουσιών σε αυτή τη βαθμίδα. Παρεμβάσεις των Κέντρων / φορέων Πρόληψης Τα Κέντρα / φορείς Πρόληψης υλοποιούν παρεμβάσεις σε μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ύστερα από συνεργασία με τα σχολεία της περιοχής τους. Στις παρεμβάσεις συμμετέχουν προαιρετικά οι μαθητές, οι συναντήσεις πραγματοποιούνται εντός ή εκτός του βασικού ωρολογίου προγράμματος, ενώ στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση πραγματοποιούνται συνήθως στο πλαίσιο της Ευέλικτης Ζώνης. 26

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Πιερίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αργολίδας Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Χαλκιδικής Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Αχαΐας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Καστοριάς Σε συνεργασία με το Κέντρο Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Σε συνεργασία με τη Δημοτική Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λαρίσης Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Μαγνησίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κορινθίας Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κεφαλληνίας Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκθεση με τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προσβάσιμη στο σύνδεσμο:

Η Έκθεση με τα αποτελέσματα της έρευνας είναι προσβάσιμη στο σύνδεσμο: ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ Τετάρτη 18 Μαΐου 2016, 14.00 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ και ΚΥΡΙΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΕΠΙΨΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΞΑΡΤΗΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Κατάσταση των ναρκωτικών στην Κύπρο και τρόποι αντιμετώπισης

Κατάσταση των ναρκωτικών στην Κύπρο και τρόποι αντιμετώπισης Κατάσταση των ναρκωτικών στην Κύπρο και τρόποι αντιμετώπισης Ιωάννα Γιασεμή Αν. Προϊστάμενη Τμήματος Παρακολούθησης/ ΕΚΤΕΠΝ Αντιναρκωτικό Συμβούλιο Κύπρου Δείκτης επικράτησης της χρήσης στο γενικό και

Διαβάστε περισσότερα

Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο

Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΟΥΣΙΕΣ: Δείκτης Έκτασης της Χρήσης στο Γενικό και Μαθητικό Πληθυσμό: Για την εφαρμογή του δείκτη επικράτησης της χρήσης στο

Διαβάστε περισσότερα

Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών

Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών H Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα Ετήσια Έκθεση 2014 Αθήνα 2015 Η Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα Αθήνα 2015 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια Έκθεση για την Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα 2010

Ετήσια Έκθεση για την Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα 2010 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: KAΘΗΓΗΤΗΣ Κ.Ν. ΣΤΕΦΑΝΗΣ Ετήσια Έκθεση για την Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα 2010 ΑΘΗΝΑ 2010

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Καφετζόπουλος

Ευάγγελος Καφετζόπουλος Ευάγγελος Καφετζόπουλος Η λοίμωξη HVCστον παγκόσμιο χάρτη Οι χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών αποτελεί παγκοσμίως την κύρια αιτία της HCV λοίμωξης Ηπατίτιδα C: Ασθένεια των περιθωριοποιημένων; Πηγή: Ward JW,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Ι. ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Α. ΒΑΣΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Σελίδα [1] Ν 2776/1999 Σωφρονιστικός Κώδικας...69 ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Σωφρονιστικός Κώδικας»... 134 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

. ΣΤΑΘΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΟΚΑΝΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ Πολιτική του ΟΚΑΝΑ στη Μείωση της Βλάβης ΣΤΑΘΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΤΟΥ ΟΚΑΝΑ Παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 4 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 4.1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ Από το 2002, ο πιθανός αριθµός προβληµατικών χρηστών υπολογίζεται κάθε χρόνο µε την εφαρ-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 18 ΑΝΩ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Επεξεργασία και ανάλυση ερωτηματολογίου TDI

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΟΚΑΝΑ.

ΧΡΟΝΙΑ ΟΚΑΝΑ. 2 ΧΡΟΝΙΑ ΟΚΑΝΑ www.okana.gr Ο ΟΚΑΝΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, που τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας. Ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1995 και έχει ως κύριους σκοπούς: τη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής: Kαθηγητής Κ.N. Στεφανής. Ετήσια Έκθεση 2011. H Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα

Διευθυντής: Kαθηγητής Κ.N. Στεφανής. Ετήσια Έκθεση 2011. H Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα Διευθυντής: Kαθηγητής Κ.N. Στεφανής Ετήσια Έκθεση 2011 H Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα Αθήνα 2011 Διευθυντής: Kαθηγητής Κ.N. Στεφανής Ετήσια Έκθεση 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΧΟΙ Το ερευνητικό αυτό σχέδιο εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο της οικονομικής αξιολόγησης. Πιο συγκεκριμένα, συνίσταται στη συγκριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 6. ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 6. ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 6.1 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Οι βασικοί τύποι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD)

ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD) ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (ΕΡΕΥΝΑ ESPAD) Νεότερα στοιχεία από την πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD: Μείωση στην κατανάλωση οινοπνευματωδών

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει

Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ταχ. Δ/νση Κλεισόβης 12 Τ.Κ. 106 77, Αθήνα Τηλέφωνο: 210 3303060 e- mail: info@epeksa.gr Αθήνα, 11/03/2015 ΑΡ. ΠΡΩΤ. 79 Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµετωπίζω πρόβληµα χρήσης /εξάρτησης και θα ήθελα να ζητήσω βοήθεια για θεραπεία. Ποιες επιλογές έχω για θεραπεία στην Κύπρο;

Αντιµετωπίζω πρόβληµα χρήσης /εξάρτησης και θα ήθελα να ζητήσω βοήθεια για θεραπεία. Ποιες επιλογές έχω για θεραπεία στην Κύπρο; Αντιµετωπίζω πρόβληµα χρήσης /εξάρτησης και θα ήθελα να ζητήσω βοήθεια για θεραπεία. Ποιες επιλογές έχω για θεραπεία στην Κύπρο; Εξωτερικές οµές Εφήβων και Οικογένειας Τα εξωτερικά Προγράµµατα Εφήβων Νεαρών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΤΙΝΑΡΚΩΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΤΙΝΑΡΚΩΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΤΙΝΑΡΚΩΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 1 Α. ΜΕΡΟΣ Γενικές Πληροφορίες: 1. Ημερομηνία:... 2. Ονομασία Προγράμματος:... 3. Διεύθυνση:... 4. Τηλ.:... fax:...email:...

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει

Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ταχ. Δ/νση: Κλεισόβης 12 Τ.Κ. 106 77, Αθήνα Τηλέφωνο: 210 3303060 e- mail: epeksa@otenet.gr Αθήνα, 3/9/2013 ΑΡ. ΠΡΩΤ. 627/3-9-13 Παράταση προθεσμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ 9 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ 9 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ 9 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 9.1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΑΝΕΝΤΑΞΗ Η κοινωνική ένταξη ή επανένταξη αποτελεί βασικό κοµµάτι της θεραπευτικής διαδικασίας σε όλα τα κράτη-µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Μέρα κατά των Ναρκωτικών- Χαιρετισµός από τον ρα Χρύσανθο Γεωργίου - Πρόεδρο Αντιναρκωτικού Συµβουλίου Κύπρου 26 Ιουνίου 2014, 1230

Παγκόσµια Μέρα κατά των Ναρκωτικών- Χαιρετισµός από τον ρα Χρύσανθο Γεωργίου - Πρόεδρο Αντιναρκωτικού Συµβουλίου Κύπρου 26 Ιουνίου 2014, 1230 Παγκόσµια Μέρα κατά των Ναρκωτικών- Χαιρετισµός από τον ρα Χρύσανθο Γεωργίου - Πρόεδρο Αντιναρκωτικού Συµβουλίου Κύπρου 26 Ιουνίου 2014, 1230 ηµοσιογραφική Εστία Αγαπητοί Συνεργάτες, Αγαπητή κυρία Κυρίτση,

Διαβάστε περισσότερα

Συλλήψεις για Ναρκωτικά ανά 1000 κατ.

Συλλήψεις για Ναρκωτικά ανά 1000 κατ. ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΕΑ ΚΕΝΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ: 3 (ΣΥΝΟΛΟ 7) ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ ΖΩΗ» ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ (ΨΥΧΙΑΤΡΩΝ, ΨΥΧΟΛΟΓΩΝ, ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της» Πάντειο Πανεπιστήμιο Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει

Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ταχ. Δ/νση Κλεισόβης 12 Τ.Κ. 106 77, Αθήνα Αθήνα, 10/1/2014 Τηλέφωνο: 210 3303060 ΑΡ. ΠΡΩΤ. 15 e- mail: info@epeksa.gr Η ΕΠ.Ε.Κ.Σ.Α Ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου

Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου Αθήνα, 4 Iουνίου 2010 Αρ. Πρωτ. : 122406/14910/2010 Χειριστές: Μαρία Βουτσίνου Προς Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Γενική Διεύθυνση Σωφρονιστικής Πολιτικής Μεσογείων 96 115

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΕΠΑΛ ΛΕΡΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΗΛΕΦΩΝΑ )

1 ο ΕΠΑΛ ΛΕΡΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ) 1 ο ΕΠΑΛ ΛΕΡΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ) ΛΕΡΟΣ Σχολικό έτος 2008-2009 ΚΡΑΤΙΚOI ΦΟΡΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΛΕΥΣΗ ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΑΡΙΑΔΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ. Α. Λεπτομέρειες επαφής για θεραπεία

ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ. Α. Λεπτομέρειες επαφής για θεραπεία Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του TDI για το 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Α. Λεπτομέρειες επαφής για θεραπεία Το 2012 συλλέχθηκαν στα συμβουλευτικά κέντρα του ΚΕΘΕΑ ερωτηματολόγια πρώτης επαφής τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 4/2014 ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Αλεξανδρούπολη 24.2.2014 Προς -Δήμαρχο Αλεξανδρούπολη κ. Ευάγγελο Λαμπάκη -Προϊσταμένη Διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ «ΓΕΦΥΡΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

ΜΟΝΑΔΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ «ΓΕΦΥΡΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ «ΓΕΦΥΡΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Την εποχή που διανύουμε οι ψυχοτρόπες ουσίες είναι παντού. Δυστυχώς η μάστιγα των ναρκωτικών εξαπλώνεται πολύ γρήγορα και έπαψε να είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια Έκθεση 2012. H Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα

Ετήσια Έκθεση 2012. H Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα Ετήσια Έκθεση 2012 H Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα Αθήνα 2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (ΕΠΙΨΥ) Απριλιος 2013 Τ.Θ. 66517, Τ.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΚΕΘΕΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΚΕΘΕΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΚΩΔΙΚΑΣ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΚΕΘΕΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ Μετά από χρόνια προσπαθειών για προσανατολισμό της νομοθεσίας που αφορά τους εξαρτημένους στη θεραπεία και όχι τον εγκλεισμό,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί να συστήσετε μια Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση

Πώς και γιατί να συστήσετε μια Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Πώς και γιατί να συστήσετε μια Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση H Ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου στο πλαίσιο τοπικών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση της παρατεταμένης ύφεσης, της διευρυνόμενης ανεργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟ Ν. 4139/2013

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟ Ν. 4139/2013 ΔΟΜΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΣΜΟΥ» Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΟ Ν. 4139/2013 Μαρία Μ. Μηλαπίδου ΔρΝ, Δικηγόρος ΒΑΣΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Ο /Η υπογεγραμμένος-η...

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Ο /Η υπογεγραμμένος-η... ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΠΡΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Ο /Η υπογεγραμμένος-η..... (όνομα εκπροσώπου βάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η: ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤHΣΗ

ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η: ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤHΣΗ 10 ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η: ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤHΣΗ 10.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το αλκοόλ αποτελεί ένα από τα πιο σοβαρά προβλήµατα δηµόσιας υγείας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας (ΠΟΥ),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΘΕΜΑ: «ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΘΕΜΑ: «ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ» ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩ ΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗ ΛΕΓΓΥΗΣ Αθήνα, 1.4. 2012 Αρ. Πρωτ.: Γ.Υ. 39α ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΘΕΜΑ: «ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013 ΔΡΑΣΕΙΣ «ΚΟΡΜΟΥ», ΠΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Υποδομές Υγείας ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΕ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑΣ & α. Ανάπτυξη Υποδομών στην πρωτοβάθμια Περίθαλψη Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΕΜΟΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ* ΠΡΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΤΙΝΑΡΚΩΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΕΜΟΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ* ΠΡΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΤΙΝΑΡΚΩΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΕΜΟΝΟΜΕΝΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ* ΠΡΟΣ ΕΓΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΤΙΝΑΡΚΩΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ *Ισχύει μόνο για όσους δεν αφορά το «Έντυπο Υποβολής Θεραπευτικών Προγραμμάτων Προς Έγκριση από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΜΗΤΡΩΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ)

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΜΗΤΡΩΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ) Τι είναι η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση; Η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (Κοιν.Σ.Επ.) είναι αστικός συνεταιρισμός κοινωνικού σκοπού με περιορισμένη ευθύνη των μελών του και διαθέτει εκ του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και αντιμετώπιση της εγκληματικότητας

Πρόληψη και αντιμετώπιση της εγκληματικότητας Πρόληψη και αντιμετώπιση της εγκληματικότητας Ειδικότερα η Γενική Διεύθυνση Σωφρονιστικής Πολιτικής χαράσσει τις γραμμές της σωφρονιστικής πολιτικής του Υπουργείου στον τομέα της πρόληψης και της καταστολής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΑΔΝΗ. θεραπευτικό πρόγραμμα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων. θεραπευτικό προγραµµα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων

ΑΡΙΑΔΝΗ. θεραπευτικό πρόγραμμα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων. θεραπευτικό προγραµµα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων ΑΡΙΑΔΝΗ θεραπευτικό πρόγραμμα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων θεραπευτικό προγραµµα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων Θησέας Λαβύρινθος Μινώταυρος Αριάδνη O MYΘΟΣ Η ανθρωπότητα, ο καθένας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ 2014-2019 (Α ΦΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ) Αξιότιμοι συνάδελφοι, Οι Δήμοι, στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του είκτη Εκτίµησης Προβληµάτων και Αναγκών Θεραπείας για το 2010

Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του είκτη Εκτίµησης Προβληµάτων και Αναγκών Θεραπείας για το 2010 Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του είκτη Εκτίµησης Προβληµάτων και Αναγκών Θεραπείας για το 2010 ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Α. Λεπτοµέρειες επαφής για θεραπεία Το 2010 συλλέχθηκαν στα συµβουλευτικά κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ νέοι θεσμοί κοινωνικής προστασίας διαδικασίες μέθοδοι μορφές παρέμβασης σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ νέοι θεσμοί κοινωνικής προστασίας διαδικασίες μέθοδοι μορφές παρέμβασης σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ νέοι θεσμοί κοινωνικής προστασίας διαδικασίες μέθοδοι μορφές παρέμβασης σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΕΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 5 ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 5 ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 5 ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 5.1 ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Τα επίσηµα θεραπευτικά προγράµµατα που λειτουργούν σή- µερα στη χώρα είναι συνολικά 66 (βλ. Παράρτηµα ΙΙ). 1 Ο αριθ- µός των θεραπευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας».

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Αγιος Στέφανος 30/4/2013 Δ/ΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α.Π. 13372 & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΗΡ.: ΛΕΚΑΡΑΚΟΥ Γ. Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η ΠΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Περιεχόμενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόμενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα, Κ.. Σπινέλλη... 15 Προγράμματα εκδηλώσεων... 21 Χαιρετιστήρια Μηνύματα: Αναστάσης Παπαληγούρας... 27 Κωνσταντίνος Γκλέτσος... 29 Ιωάννης Παπανικολάου... 33

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας

Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας Εφαρμογές Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Κωνσταντίνος Αργυρός, Δημοτικός Σύμβουλος Rivalta Τορίνο, Ιταλία Ελευθέριος

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα ΟΑΕΔ για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία

Προγράμματα ΟΑΕΔ για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Προγράμματα ΟΑΕΔ για την Απασχόληση Ανθρώπων με Αναπηρία Προγράμματα ΟΑΕΔ 1. Ειδικό τριετές Πρόγραμμα ενίσχυσης εργοδοτών με επιχορήγηση που αντιστοιχεί στο ύψος των συνολικών ασφαλιστικών εισφορών, για

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΙ 6 ΑΠΟ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΙ 6 ΑΠΟ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΙ 6 ΑΠΟ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ 6.1 ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ ΕΝΕΣΙΜΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (ΧΕΝ) 6.1.1 Εισαγωγή Ο επιπολασµός της µόλυνσης από τους ιούς της Ηπατίτιδας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 8. ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 8. ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 8.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι υπηρεσίες άμεσης πρόσβασης / μείωσης της βλάβης υλοποιούν παρεμβάσεις που αφορούν κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Παρεμβάσεις για την Αντιμετώπιση της Χρήσης Εξαρτησιογόνων Ουσιών, στη Ζυρίχη

Σύγχρονες Παρεμβάσεις για την Αντιμετώπιση της Χρήσης Εξαρτησιογόνων Ουσιών, στη Ζυρίχη Februar 2009 Σύγχρονες Παρεμβάσεις για την Αντιμετώπιση της Χρήσης Εξαρτησιογόνων Ουσιών, στη Ζυρίχη ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Κυριάκος Παπαγεωργίου, Δημοτικός Σύμβουλος Ζυρίχης,

Διαβάστε περισσότερα

11. ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ

11. ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ 11. ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ 11. ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩΔΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ 11.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κατάχρηση και η εξάρτηση από το αλκοόλ συμβάλλουν σημαντικά σε παγκόσμιο επίπεδο στην πρόκληση ασθενειών και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 7 ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 7 ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 7 ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 7.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την αντιµετώπιση των προβληµάτων υγείας στα ουσιοεξαρτηµένα άτοµα ασχολούνται αφενός τα προγράµµατα θεραπείας για τα ναρκωτικά, αφετέρου

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομική αποδοτικότητα των υπηρεσιών του ΚΕΘΕΑ

Η οικονομική αποδοτικότητα των υπηρεσιών του ΚΕΘΕΑ 10 > ΚΕΘΕΑ: ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 2011 EΡΕΥΝΑ Η οικονομική αποδοτικότητα των υπηρεσιών του ΚΕΘΕΑ Σε περιόδους οικονομικής κρίσης γίνεται όλο και πιο επίκαιρο το ερώτημα αν οι πόροι που ξοδεύει η κοινωνία για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Γ.Ν.Θ. «Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» - Ψ.Ν.Θ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Γ.Ν.Θ. «Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ» - Ψ.Ν.Θ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Θεσσαλονίκη, 6/10/2014 Προς: ΠΙΝΑΚΑ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ Θέμα: "Διεξαγωγή Εκπαιδευτικών Εργαστηρίων (Workshops) με θέμα: «Η Μη Κατευθυντική Συμβουλευτική Ενθάρρυνσης, η εφαρμογή βιωματικών Μεθόδων Συμβουλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

831 Ν. 57(I)/92. Ε.Ε. Παρ. I (I), Αρ. 2724,

831 Ν. 57(I)/92. Ε.Ε. Παρ. I (I), Αρ. 2724, Ε.Ε. Παρ. I (I), Αρ. 2724,10.7.92 831 Ν. 57(I)/92 Ο περί Περίθαλψης και Μεταχείρισης Τοξικομανών Νόμος του 1992 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

101 Τίτλος Μονάδας Ψυχικής Υγείας: Κωδικός*

101 Τίτλος Μονάδας Ψυχικής Υγείας: Κωδικός* Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας ΕΝΤΥΠΟ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΟΝΑΔΑΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΤΟΥΣ 201 (υποβάλλεται σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή το αργότερο έως 28 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο: Παράνομες Ουσίες & Αλκοόλ

Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο: Παράνομες Ουσίες & Αλκοόλ Κατάσταση των παράνομων ουσιών εξάρτησης και του αλκοόλ στην Κύπρο: Παράνομες Ουσίες & Αλκοόλ ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Δείκτης Έκτασης της Χρήσης στο Γενικό και Μαθητικό Πληθυσμό: Για την εφαρμογή του δείκτη επικράτησης

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Δημήτρης Κοντογιαννόπουλος τι είναι η ΠΕΣΚΕ; προώθηση κοινωνικής ένταξης καταπολέμηση της φτώχειας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου».

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Αθανασοπούλου Ευαγγελινή Παιδοψυχίατρος, Επιμελήτρια Ε.Σ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Άρθρο. Αντισταθμιστική Εκπαίδευση

ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Άρθρο. Αντισταθμιστική Εκπαίδευση ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ Άρθρο. Αντισταθμιστική Εκπαίδευση 1. Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) «Αντισταθμιστική εκπαίδευση»: στην έννοια της αντισταθμιστικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Α. ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Με την παρούσα μελέτη προβλέπεται η ανάθεση της παροχής υπηρεσιών ιατρού εργασίας για το προσωπικό του Δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης. Η προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Διεύθυνση Αντεγκληματικής και Σωφρονιστικής Πολιτικής. Σκοπός

Γενική Διεύθυνση Αντεγκληματικής και Σωφρονιστικής Πολιτικής. Σκοπός Γενική Διεύθυνση Αντεγκληματικής και Σωφρονιστικής Πολιτικής Σκοπός Η Γενική Διεύθυνση έχει ως στρατηγικό σκοπό το σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της αντεγκληματικής και σωφρονιστικής πολιτικής,

Διαβάστε περισσότερα

Α Ι Τ Η Σ Η ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ

Α Ι Τ Η Σ Η ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Α Ι Τ Η Σ Η ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ (άρθρο 8 Ν.1599/1986) Η ακρίβεια των στοιχείων που υποβάλλονται με αυτή τη δήλωση μπορεί να ελεγχθεί με βάση το αρχείο άλλων υπηρεσιών (άρθρο 8 παρ. 4 Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β49ΚΘ-55Π ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

ΑΔΑ: Β49ΚΘ-55Π ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΞ.ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 02/05/2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αρ.Πρωτ. Υ4α/οικ. 45610 ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ κ.κ.διοικητεσ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΕ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Ακαδημαϊκό έτος

ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Ακαδημαϊκό έτος ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Η σειρά εμφάνισης των ονομάτων γίνεται με βάση τον αριθμό μητρώου (αύξουσα σειρά). Πληροφορίες σχετικά με τις διευθύνσεις και τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ)

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ) ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κλεισόβης 12 Αθήνα, Τ.Κ. 10677 TΗΛ: 210-3303060 FΑΧ: 210-3801777 mail: epeksa@otenet.gr Website:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΑ 20 ΧΡΟΝΙΑ «ΑΝΩΤΡΟΠΙΑΣ» ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΤΙΚΕΣ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΡΑΠΑΣ

Ο ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΑ 20 ΧΡΟΝΙΑ «ΑΝΩΤΡΟΠΙΑΣ» ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΤΙΚΕΣ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΡΑΠΑΣ Ο ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΑ 20 ΧΡΟΝΙΑ «ΑΝΩΤΡΟΠΙΑΣ» ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 18ΑΝΩ ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΤΙΚΕΣ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΡΑΠΑΣ Ο ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΕΧΕΙ ΣΑΝ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Τα προγράμματα ΝΘΕ που υλοποιούνται από τον ΟΑΕΔ είναι τα εξής:

ΑΝΟΙΧΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Τα προγράμματα ΝΘΕ που υλοποιούνται από τον ΟΑΕΔ είναι τα εξής: ΑΝΟΙΧΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Τα προγράμματα ΝΘΕ που υλοποιούνται από τον ΟΑΕΔ είναι τα εξής: Α/Α ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΘΕ ΑΡΙΘΜΟΣ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΩΝ ΕΓΚΡΙΘΕΙΣΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1 Ειδικό διετές Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΣΕΙΣΜΟ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΥ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΣΕΙΣΜΟ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΣΕΙΣΜΟ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΥ ΧΡΥΣΑ ΓΚΟΥΝΤΡΟΜΙΧΟΥ Προϊστάμενη Τμήματος Σχεδίων Έκτακτης Ανάγκης Πρόληψη Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (Ο.Α.Σ.Π.) Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ (ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ (ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ (ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ» ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο Φροντίδας Εξαρτημένων στο Δρόμο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Δίκτυο Φροντίδας Εξαρτημένων στο Δρόμο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη Δίκτυο Φροντίδας Εξαρτημένων στο Δρόμο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη Αθήνα, 2014 Δίκτυο Φροντίδας Εξαρτημένων στο Δρόμο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη > Η κρίση επιδεινώνει την κατάσταση των εξαρτημένων και δημιουργεί

Διαβάστε περισσότερα

FreD goes net Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ Η ΤΕΛΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

FreD goes net Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ Η ΤΕΛΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ FreD goes net Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ Η ΤΕΛΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Η πιλοτική εφαρμογή στην Ευρώπη Περίοδος πιλοτικής εφαρμογής 1 Δεκ. 2009 31 Ιαν. 2010 Συμμετοχή στην πιλοτική εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2011

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2011 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2011 ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 18 ΑΝΩ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2012 Επεξεργασία και ανάλυση ερωτηματολογίου TDI

Διαβάστε περισσότερα

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες.

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες. Τι είναι ναρκωτικά; Τα ναρκωτικά είναι ουσίες που επιδρούν στον εγκέφαλο και γι' αυτό προκαλούν εθισμό. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν θέλουν να βιώσουν τις συνέπειες των ναρκωτικών. Ορισμένα φάρμακα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ. «Δια Βίου Μάθηση» Άρθρο 1. Ορισμοί. 1. Η Δια Βίου Μάθηση περιλαμβάνει την Δια Βίου Εκπαίδευση και την Δια Βίου Κατάρτιση.

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ. «Δια Βίου Μάθηση» Άρθρο 1. Ορισμοί. 1. Η Δια Βίου Μάθηση περιλαμβάνει την Δια Βίου Εκπαίδευση και την Δια Βίου Κατάρτιση. ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «Δια Βίου Μάθηση» Άρθρο 1 Ορισμοί 1. Η Δια Βίου Μάθηση περιλαμβάνει την Δια Βίου Εκπαίδευση και την Δια Βίου Κατάρτιση. 2. Ως «Δια Βίου Εκπαίδευση» ορίζεται κάθε διαδικασία απόκτησης γνώσης,

Διαβάστε περισσότερα