Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογία. Διάγραμμα ενός αμφισβητούμενου πεδίου Δημήτρης Δημούλης

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογία. Διάγραμμα ενός αμφισβητούμενου πεδίου Δημήτρης Δημούλης"

Transcript

1 ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΝΟΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΜΕΝΟΥ ΠΕΔΙΟΥτου Δημήτρη Δημούλη Οι σκέψεις που ακολουθούν αποβλέπουν στο να δοθεί ένα περίγραμμα στις συζητήσεις για την ιδεολογία. Επιχειρούν να μεσολαβήσουν ανάμεσα στις θεωρητικές αναλύσεις, που είναι συνήθως εξαιρετικά ειδικές, και στη χρήση του όρου στην κοινή πολιτική γλώσσα, που είναι αόριστη και συχνά αντιφατική. Η έννοια ιδεολογία δημιουργήθηκε μετά τη γαλλική επανάσταση. Σήμερα ο όρος χρησιμοποιείται γενικά, ωστόσο κανείς δεν μπορεί να "σκεφθεί" την ιδεολογία χωρίς αναφορά στο μαρξισμό. Ως έννοια κοινωνικής και πολιτικής κριτικής, η ιδεολογία αποτελεί μια κληρονομιά ή ένα ίχνος του μαρξισμού, συναντώμενο ακόμη και στις προσεγγίσεις που τον απορρίπτουν. Γράφεται συνήθως ότι είναι σχεδόν αδύνατο να δοθεί ένας γενικός ορισμός της ιδεολογίας. Κατά τη γνώμη μας ένας τέτοιος ορισμός είναι εύκολος: η ιδεολογία αποτελεί ένα σύστημα κατανόησης του κόσμου, δηλαδή ένα σύνολο από ιδέες, εικόνες, πεποιθήσεις και αναπαραστάσεις των ατόμων και ομάδων. Διαφοροποιήσεις υπάρχουν στις συγκεκριμένες αναλύσεις της, οι οποίες εξαρτώνται από πολιτικές σκοπιμότητες, από τον επιστημονικό κλάδο και το ρεύμα σκέψης. Αυτό δεν οφείλεται όμως σε δυσκολία ορισμού της ιδεολογίας, αλλά στον γενικό πλουραλισμό της γνώσης, η οποία εξυπηρετεί τους πιο διαφορετικούς σκοπούς. Η ανάλυση της ιδεολογίας συνδέεται με τις πολλαπλές απαντήσεις σε δύο ερωτήματα. Τι "είναι" οι ιδέες, εικόνες, πεποιθήσεις και αναπαραστάσεις; Ποιες είναι οι σχέσεις τους με την υλική πραγματικότητα και με το άτομο ως φορέα τους; Οι απαντήσεις βασίζονται στα στοιχεία που θα παρουσιάσουμε στη συνέχεια. Ανάλογα με το ποιος συνδυασμός στοιχείων επιλέγεται κάθε φορά, προκύπτει ένας διαφορετικός (ειδικός και αναλυτικός) ορισμός της ιδεολογίας. 1. Ιδεολογία και αλήθεια Δεν μπορούμε να σκεφτούμε την ιδεολογία παρά μόνο σε αντίθεση με τους όρους αλήθεια, ορθότητα, επιστήμη, ορθός Λόγος, πραγματικότητα. Όποιος μιλά για ιδεολογία προϋποθέτει ότι κατέχει μια αλήθεια ή γνώση. Αυτό σημαίνει ότι η αφετηρία προσέγγισης της ιδεολογίας είναι "θετικιστική". Από κει και πέρα υπάρχουν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις. Στο ένα άκρο βρίσκεται η "διαφωτιστική" κριτική που θέλει να απαλλάξει τους ανθρώπους από την ιδεολογική πλάνη, από ψευδαισθήσεις και άτοπες αντιλήψεις. Στο αντίθετο άκρο τοποθετείται η άποψη ότι η κοινωνική δράση είναι ανορθολογική και η ιδεολογία επιτρέπει στους ανθρώπους να βάλουν τάξη στον εαυτό τους και στον κόσμο, καθορίζοντας ιδανικά και παγιώνοντας ορισμένες ερμηνείες. Ως συνεκτικό σύστημα ιδεών και τρόπων συμπεριφοράς, η ιδεολογία ελέγχει τις ανορθολογικές ροπές και αποτελεί το πιο εξορθολογικευμένο σύστημα κοσμοαντίληψης. Όχι μόνον αποτελεί λοιπόν πλάνη, αλλά είναι ένα θετικό κίνητρο δράσης και μια έκφραση πολιτισμού. Παράδειγμα αποτελεί η δράση των πολιτικών κομμάτων ή των θρησκειών που παγιώνουν/ενοποιούν αντιλήψεις και συμπεριφορές εκατομμυρίων ανθρώπων, προσφέροντάς τους οργάνωση, αποτελεσματικότητα και "κοινωνικοποίηση". Μια ιδιόμορφη εκδοχή αυτής της θέσης συναντούμε στον Λένιν, ο οποίος αναφέρεται θετικά στη "σοσιαλιστική ιδεολογία", θεωρώντας την ως κίνητρο για την επαναστατική δράση των μαζών, δηλαδή αντιμετωπίζει μια συγκεκριμένη εκδοχή ιδεολογίας ως θετική, απελευθερωτική δύναμη. Ενδιάμεσες είναι οι οργανικές και οι ολικές προσεγγίσεις της ιδεολογίας. Σύμφωνα με τις πρώτες, η ιδεολογία είναι μια πλάνη που αντιστοιχεί σε ορισμένη πραγματικότητα. Αποτελεί την "ατμόσφαιρα" που επιτρέπει στα άτομα να βιώσουν τη σχέση τους με τον κόσμο και δεν μπορεί να εξαλειφθεί με διαφωτισμό ή με πολιτική δράση. Τα συγκεκριμένα ιδεολογικά σύνολα μετασχηματίζονται, η ιδεολογία παραμένει ωστόσο "αιώνια", συνιστά μια δομή "χωρίς ιστορία". Αυτή η προσέγγιση συνδέεται με το έργο του L. Althusser που τοποθετείται Σελίδα 1 / 6

2 στο σημείο τομής μεταξύ μαρξισμού και ψυχανάλυσης. Το δοκίμιο "Ιδεολογία και ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους", στο οποίο κατά βάση διατυπώνεται αυτή η θεωρία, αποτελεί το πιο δημοφιλές τμήμα του έργου του. Σύμφωνα με τις ολικές προσεγγίσεις, κάθε "κοσμοθεώρηση" (άρα και η δική μας) υπακούει σε "καταστασιακούς" καθορισμούς. Η σκέψη και η γνώση συνδέονται με το εκάστοτε κοινωνικό πλαίσιο που σε μεγάλο βαθμό τις καθορίζει. Αυτό δημιουργεί ποικίλες στρεβλώσεις. Έτσι η ιδεολογία δεν αποτελεί λάθος (που θα μπορούσε να διορθωθεί) ούτε μειονέκτημα του αντιπάλου (που δεν γνωρίζει την αλήθεια ή δεν θέλει να την πει). Η ιδεολογία συνιστά ένα καθολικό φαινόμενο. Αυτή η προσέγγιση έχει την πηγή της στο έργο του K. Mannheim, Ideology and Utopia (1935), με το οποίο ιδρύεται η "κοινωνιολογία της γνώσης". Ο Mannheim δεν ενδιαφέρεται για τη λειτουργία της ιδεολογίας (όπως η οργανική προσέγγιση του Althusser), αλλά για το ότι η ύπαρξή της συνδέεται με την αδυναμία να επιτευχθεί μια υπεριστορική αντικειμενικότητα. Η ιδεολογία εκφράζει την αδυναμία των ανθρώπων να σκεφθούν και να δράσουν έξω από τους καθορισμούς του περιβάλλοντός τους. Η θεώρησή του διορθώνει εύστοχα αντιλήψεις μαρξιστών για την ιδεολογία ως σφάλμα και ως αποκλειστικά αστική διαστρέβλωση. Η θεώρηση του Althusser είναι περισσότερο πολιτική, του Mannheim περισσότερο επιστημολογική. Από πλευράς συνεπειών μπορεί να οδηγήσουν είτε στο σχετικισμό (όταν δεν αναλύεται για ποιο λόγο επικρατεί ορισμένη αντίληψη) είτε σε μια ουσιαστική-αξιολογική θεώρηση (όταν εξετάζονται τα αίτια ορισμένης ιδεολογίας, δηλαδή οι κοινωνικοί-πολιτικοί καθορισμοί της). Κοινή αφετηρία όλων των αντιλήψεων που αναφέραμε ως τώρα είναι η θέση ότι η ιδεολογία συνιστά το αντίθετο της αλήθειας. Το ενδιαφέρον είναι ότι η κοινή αυτή παραδοχή δεν εμποδίζει το να χρησιμοποιηθεί ο όρος ιδεολογία με όλα τα πιθανά πρόσημα: θετικά (Λένιν και πολλοί μελετητές των μαζικών φαινομένων), αρνητικά (διαφωτιστές), ουδέτερα (περιγραφική στάση στην προοπτική του Mannheim και του Althusser, παρότι σε αμφότερους υπάρχει μια έντονη "αρνητική" χροιά). Υπάρχουν όμως και ορισμένοι μελετητές που αντιμετωπίζουν την ιδεολογία ως αλήθεια. Επισημαίνουν ότι η ιδεολογία προβάλλει πάντα την απαίτηση αλήθειας και μόνον ως τέτοια μπορεί να επιβληθεί σε ορισμένα ιστορικοκοινωνικά πλαίσια. Θεωρώντας την ιδεολογία ως αντίθετο της αλήθειας αγνοούμε τον τρόπο λειτουργίας της και απλά προβάλλουμε μια "δική μας" αλήθεια που οι άλλοι επίσης μπορεί να χαρακτηρίσουν ιδεολογία. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορούμε να σκεφθούμε την κοινωνική λειτουργία της ιδεολογίας παρά μόνο σε σύνδεση με την έννοια και την απαίτηση αλήθειας. Η ιδεολογία διαφέρει από την απλή άποψη και πίστη διότι συμβάλλει στην κοινωνική αναπαραγωγή. Γι' αυτό βιώνεται ως "αλήθεια"/"νόημα" της ζωής, δηλαδή εκφράζει μια αναγκαία σχέση των υποκειμένων με τις συνθήκες ζωής τους. Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται διάχυτη σε μελέτες του E. Balibar. Ωστόσο αλήθεια δεν είναι μόνο η ιδεολογία. Είναι δυνατό να ασκηθεί μια κριτική που να δείχνει με επιχειρήματα γιατί ορισμένες πεποιθήσεις, δηλαδή ορισμένες κοινωνικές αλήθειες, είναι ιδεολογικά καθορισμένες. Προκύπτει έτσι ότι αυτές οι "αλήθειες" συνδέονται με τον αποκλεισμό άλλων οπτικών και ιδεών από τη σκέψη. Αυτή είναι η πιο γόνιμη κατεύθυνση στην ανάλυση της ιδεολογίας και δείχνει π.χ. ότι η ύπαρξη δύο φύλων είναι μεν μια κοινωνική κατασκευή (διαδικασία εκπαίδευσης των σωμάτων και εκμάθησης συμπεριφορών), αλλά δεν αποτελεί πλάνη. Συνιστά την "αλήθεια" των σημερινών ατομικών ταυτoτήτων, αλλά και επιδέχεται κριτική. Αναδεικνύεται έτσι για ποιους λόγους και με ποιους μηχανισμούς κατασκευάζονται τα κοινωνικά φύλα, καθώς και ποια είναι τα στοιχεία σκέψης και ταυτότητας που αυτή η κατασκευή αποκλείει, γιατί δηλαδή απαγορεύει στους ανθρώπους να σκεφτούν τους εαυτούς τους (και ολόκληρο τον κόσμο) με όρους ανδρόγυνου. Η θεώρηση της ιδεολογίας ως αλήθειας μας επιτρέπει έτσι να αντιμετωπίσουμε ρεαλιστικά την ιδεολογία, αλλά και να δείξουμε τις στρεβλώσεις που συνδέονται με αυτήν. Μια τέτοια κριτική ιδεολογίας αποβλέπει προφανώς στο να αλλάξει τις ιδεολογικές προσλήψεις του κόσμου. Σελίδα 2 / 6

3 Αποβλέπει στο να κατασκευάσει κοινωνικά, δια της θεωρητικής και πολιτικής κριτικής, μια "καλύτερη αλήθεια", μια ορθότερη αντίληψη για τον κόσμο. Γι' αυτό το λόγο η προσέγγιση της ιδεολογίας ως αλήθειας δεν ξεπερνά πλήρως την αντίθεση ανάμεσα στην ιδεολογία και στην ορθότητα. Εισάγει ωστόσο μια καίρια διόρθωση στα συνηθισμένα σχήματα ορισμού της ιδεολογίας, οδηγώντας στα άκρα την οργανική προσέγγιση. 2. Περιγραφική και κανονιστική προσέγγιση Τον όρο ideologie εισηγήθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα ο γάλλος αριστοκράτης και επαναστάτης Destutt de Tracy. Σκοπός του ήταν να περιγράψει τις ανθρώπινες ιδέες στην ιστορική τους εξέλιξη, θεωρώντας την ιδεο-λογία ως τμήμα της επιστήμης της "ζωολογίας". Παράλληλα επιδίωκε, ως διαφωτιστής, να επιβάλλει πολιτικά τις ορθές ιδέες, δηλαδή να εξαλείψει την πλάνη και ιδίως τη "μεταφυσική". Έτσι στο έργο του εμπνευστή του όρου συναντώνται τόσο η περιγραφική όσο και η κανονιστική προσέγγιση της ιδεολογίας. Αυτές οι δύο προσεγγίσεις παραμένουν ως σήμερα αξεχώριστες. Κανονιστικά αντιμετωπίζεται η ιδεολογία στην πολιτική, όπου ωστόσο γίνεται "περιγραφική" χρήση του όρου με αναφορά στην ιδεολογία των αντιπάλων. Γόνιμες περιγραφικές αναλύσεις βρίσκουμε στις κοινωνικές επιστήμες που μελετούν τον τρόπο σχηματισμού και τα αποτελέσματα συγκεκριμένων ιδεολογικών συστημάτων. Αυτό συμβαίνει στην ιστορία των νοοτροπιών, στην κοινωνιολογία, στην αισθητική, στη γλωσσολογία. Αυτές οι αναλύσεις προσπαθούν να περιγράψουν την (ιδεολογική) εμπειρία συγκεκριμένων εποχών και ομάδων και όχι να καταγγείλουν προλήψεις και "ιστορικά λάθη". Και είναι γόνιμες διότι μπορούμε π.χ. να κατανοήσουμε το Μεσαίωνα μόνον αν αναλύσουμε τις θρησκευτικές του αντιλήψεις στις συγκεκριμένες επιδράσεις τους και όχι αν τις καταγγείλουμε ως πλάνες. Ωστόσο μια τέτοια περιγραφή προϋποθέτει την κανονιστική αξιολόγηση, δηλαδή επιβεβαιώνει τη σύνδεση κανονιστικού/περιγραφικού, αλλά και την αντίθεση ιδεολογίας/αλήθειας. 3. Καθολικότητα και τέλος της ιδεολογίας Όσοι συνδέουν την ιδεολογία με την ψευδή συνείδηση πιστεύουν ότι είναι δυνατό το τέλος της ιδεολογίας. Εδώ υπάρχει μια ελιτιστική και μια μαζική προοπτική. Η πρώτη στρέφει τις ελπίδες της σε μια υπερταξική διανόηση που κινούμενη από καθαρό ενδιαφέρον για τη γνώση θα ξεπεράσει τους καταναγκασμούς της μεροληπτικής οπτικής, δηλαδή την ιδεολογία των μαζών και της πολιτικής που επηρεάζει την επιστημονική γνώση. Η μαζική προοπτική συνδέει το τέλος της ιδεολογίας με τη ριζική αλλαγή των πολιτικών και οικονομικών συνθηκών που θα εξαλείψει γενικά την ιδεολογία. Ορισμένα ρεύματα του μαρξισμού αναμένουν το τέλος της ιδεολογίας στον κομμουνισμό, θεωρώντας ότι εκεί οι σχέσεις των ανθρώπων θα είναι "διαφανείς" και ελεύθερες από καταναγκασμό. Δεν θα υπάρχουν συμφέροντα διαστρέβλωσης της πραγματικότητας, άρα ούτε και ιδεολογία. Από την άλλη πλευρά, οι αστικές προβληματικές θεωρούν ότι το τέλος της ιδεολογίας προϋποθέτει την οριστική ήττα του μαρξισμού, τον οποίο αντιμετωπίζουν ως ιδεολογία που θέτει τους ουτοπικούς σκοπούς της ισότητας ανθρώπων και της αφθονίας αγαθών. Και στις δύο περιπτώσεις, το τέλος της ιδεολογίας αναμένεται από την επικράτηση μιας "κοσμοαντίληψης", την οποία οι αντίπαλοί της θεωρούν καθαρά ιδεολογική. Έτσι το τέλος της ιδεολογίας συνδέεται με αυτό που από άλλη σκοπιά αντιμετωπίζεται ως επιβολή μιας ιδεολογικής αντίληψης για τον κόσμο. Πιο ρεαλιστικές είναι οι θεωρίες για την καθολικότητα της ιδεολογίας. Επισημαίνουν ότι το τέλος της ιδεολογίας συνδέεται με την ουτοπία του τέλους της πολιτικής, δηλαδή με το όνειρο τέλους της ιστορίας και ιδίως με την αντικατάσταση των κοινωνικών αντιπαραθέσεων από τεχνικούς καταναγκασμούς στην παραγωγή και από αυτοματισμούς στη συμπεριφορά των ατόμων. Αυτά τα όνειρα δεν είναι ωστόσο παρά ιδεολογίες, δηλαδή αντιλήψεις που προέρχονται από μια αντιστροφή της σημερινής πραγματικότητας και εκφράζουν τη "νοσταλγία" για μια ιδανική κοινωνία, όπου όλα θα είναι αρμονικά και ειδυλλιακά. 4. Η ιδεολογία ανάμεσα στο πνεύμα και την ύλη Σελίδα 3 / 6

4 Οι "ιδέες" είναι παράγοντας διαμόρφωσης της κοινωνικής δομής ή αποτέλεσμά της; Αφετηρία αποτελεί εδώ η φιλοσοφική αντιπαράθεση ανάμεσα στην ιδεαλιστική και την υλιστική τάση που στρέφεται γύρω από το ερώτημα εάν υπάρχει ένας εξωτερικός κόσμος ανεξάρτητα από το υποκείμενο που τον "παρατηρεί". Ανάλογα με την οπτική που υιοθετείται, η ιδεολογία μπορεί να θεωρηθεί ως ιδανικό που καθοδηγεί τη δράση ή ως αντανάκλαση της κοινωνικής πραγματικότητας. Η ιδεαλιστική κατεύθυνση έχει τρία χαρακτηριστικά. Βλέπει τις "ιδέες" ως αίτια δράσης, αντιμετωπίζει την ιδεολογία θετικά (ως όπλο κοινωνικής κριτικής) και υποθέτει ότι τα άτομα δρουν ελεύθερα με βάση τα ιδανικά τους. Η υλιστική τάση πραγματοποιεί τις αντίθετες παραδοχές: θεωρεί την ιδεολογία ως αποτέλεσμα της κοινωνικής δομής, της αποδίδει μια συντηρητική λειτουργία (αναπαραγωγή της κυρίαρχης κατάστασης πραγμάτων) και την αντιμετωπίζει ως μέσο καταναγκασμού των ατόμων. Στα πλαίσια του υλισμού, ορισμένοι αντιμετωπίζουν την ιδεολογία ως κάτι διάχυτο και "αυθόρμητο". Αυτό συμβαίνει με την προβληματική του φετιχισμού του εμπορεύματος ως "φαινομενικής μορφής" που προκύπτει αυτόματα από την ανταλλαγή εμπορευμάτων. Ένα άλλο υλιστικό ρεύμα αντιμετωπίζει την ιδεολογία ως κοινωνικοπολιτική πρακτική. Σύμφωνα με αυτό, οι αντιλήψεις και οι αναπαραστάσεις δεν συνιστούν "ιδέες", αλλά ειδικές πρακτικές που παράγονται, διδάσκονται και πραγματώνονται σε μηχανισμούς. Έτσι η ιδεολογία δεν γίνεται αντιληπτή ως κάτι αυθόρμητο, αλλά ως προϊόν της δράσης επαγγελματιών ιδεολόγων που διαχειρίζονται ιδεολογικούς μηχανισμούς συνδεόμενους με το κράτος. Έτσι η ιδεολογία παύει να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα (ψευδούς) συνείδησης: συνδέεται με τις σχέσεις εξουσίας και διακρίνεται ποσοτικά μόνον από τον καταναγκασμό (Althusser). 5. Αιτιακοί καθορισμοί Σύμφωνα με τον ιδεαλισμό οι ιδέες, αντιλήψεις, αναπαραστάσεις γεννιούνται στο ανθρώπινο πνεύμα. Και επικρατούν οι πιο πειστικές ή δυνατές. Σύμφωνα με την κατασκευαστική προοπτική δεν είναι δυνατό να εξετασθεί η προέλευση και η λειτουργία της ιδεολογίας: μπορεί απλώς να περιγραφούν οι ιδέες που επικρατούν κοινωνικά σε συγκεκριμένη στιγμή. Τα υπόλοιπα ρεύματα σκέψης δέχονται ότι οι ιδεολογίες είναι "προϊόν", δηλαδή ότι επηρεάζονται άμεσα από το κοινωνικό πλαίσιο, το οποίο τις καθορίζει. Εδώ εντάσσεται η διάσημη μαρξιστική θέση ότι η ιδεολογία συνιστά υπερδομή, η οποία επηρεάζεται από την υλική βάση, δηλαδή από τις δυνάμεις και τις σχέσεις παραγωγής που επικρατούν σε ορισμένη κοινωνία. Για το είδος αιτιότητας, δηλαδή για τις σχέσεις βάσης/υπερδομής, υπάρχουν μεγάλες διαφωνίες μεταξύ μαρξιστών. Απόλυτος καθορισμός από τη βάση (οικονομισμός), σχετική αυτονομία της ιδεολογίας, ανάδραση στη βάση; Οι περισσότεροι μαρξιστές συμφωνούν στην απόρριψη του οικονομισμού και έτσι συγκλίνουν με τις υπόλοιπες υλιστικές θεωρήσεις που επίσης αρνούνται έναν μονομερή καθορισμό. Εάν δεχτούμε ότι η ιδεολογία αποτελεί κοινωνική πρακτική, τότε η σχέση της με τις δομές οικονομικής παραγωγής μπορεί να ορισθεί με πιο περιεκτικό τρόπο. Μπορεί έτσι να θεωρηθεί ότι η ιδεολογία παράγεται σε συγχρονία και σε αλληλεπίδραση με τις δομές παραγωγής. Συνιστά ένα σύνολο πρακτικών που συμβάλλει στην ιστορική επικράτηση ενός τρόπου παραγωγής και διαμορφώνει έναν συγκεκριμένο κοινωνικό σχηματισμό. Είναι δύσκολο να επικρατήσει κοινωνικά μια ιδεολογία αντίθετη στη βάση παραγωγής. Δεν είναι όμως και αδύνατο. Η επικράτηση μιας τέτοιας ιδεολογίας συντελεί αποφασιστικά στην ανατροπή της βάσης, δηλαδή συνδέεται με διαδικασίες επαναστατικής μετάβασης. Αυτό εξηγεί πώς οι ιδέες καθορίζονται από υλικές δομές αλλά ταυτόχρονα λειτουργούν ως υλική δύναμη. 6. Λειτουργίες της ιδεολογίας Οι υλιστικές τάσεις θεωρούν γενικά ότι η ιδεολογία αυξάνει την συνοχή κοινωνικών ομάδων (συναίνεση). Πολλοί υποστηρίζουν ότι εξυπηρετεί συμφέροντα των κυρίαρχων κοινωνικά ομάδων, αποκρύπτοντας, διαστρεβλώνοντας και νομιμοποιώντας τις πραγματικές κοινωνικές σχέσεις. Σύμφωνα με τους μαρξιστές η Σελίδα 4 / 6

5 (κυρίαρχη) ιδεολογία συντελεί στην αναπαραγωγή μιας κοινωνίας που βασίζεται στην εκμετάλλευση: εξασφαλίζει την ηγεμονία των κυρίαρχων, δηλαδή τη συναίνεση σε μια ταξική εξουσία. Οι διαφωνίες εντοπίζονται στο πώς επιτυγχάνεται αυτή η ηγεμονία στον καπιταλισμό. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η ιδεολογία επιβάλλει ιδέες της κυρίαρχης τάξης (ατομικισμός, εθνικισμός) σε σύνδεση με άλλα συντηρητικά στοιχεία (πατριαρχία, αυταρχισμός). Άλλοι θεωρούν ότι εκφράζει ιδανικά των κυριαρχούμενων (ελευθερία, αλληλεγγύη), τα οποία εντάσσει σε ένα σύστημα νομιμοποίησης του υπάρχοντος έσω της διαστρέβλωσής τους και της αφαίρεσης των κριτικών "αιχμών" τους. Μόνο η συγκεκριμένη ανάλυση μπορεί να δείξει πώς λειτουργεί ορισμένο ιδεολογικό υποσύνολο (φυσικοποιεί την ιστορία ή εμφανίζει το υπάρχον ως ιστορική πρόοδο; Ορθολογικοποιεί κοινωνικά δεδομένα ή τα εκφράζει με ανορθολογικό τρόπο;). Στις περισσότερες περιπτώσεις πάντως η ιδεολογία απλουστεύει την πραγματικότητα, την οποία εμφανίζει ως αντιπαράθεση του καλού με το κακό. Και παράλληλα τείνει να εξαλείψει την ιστορικότητα των θεσμών, δηλαδή να αποκρύψει τα συμφέροντα που συνδέονται μαζί τους. Μια ανάλυση των λειτουργιών της ιδεολογίας πρέπει να λάβει υπόψη την ιδεολογική πολλαπλότητα. Υπάρχει η κυρίαρχη ιδεολογία, η οποία εξασφαλίζει τη συνοχή ενός κοινωνικού σχηματισμού και βρίσκεται σε αντιπαράθεση με "εναλλακτικές" ιδεολογίες. Αυτές οι εναλλακτικές ιδεολογίες αποβλέπουν επίσης στο να εκφράσουν συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης, αλλά σε ορισμένη στιγμή δεν επικρατούν (γιατί είναι πολύ αργά ή πολύ νωρίς). Υπάρχουν και οι ιδεολογίες των κυριαρχούμενων, που επίσης είναι πολλαπλές και συνδέονται με διαφορετικά ταξικά συμφέροντα και με διαφορετικές πολιτικές στρατηγικές. Υπάρχει ακόμη η διάκριση των "οργανικών" ιδεολογιών (μαζικά και αποτελεσματικά συστήματα ηγεμονίας) από τις ιδεολογίες ατόμων και μικρών ομάδων που μένουν χωρίς κοινωνική σημασία (Gramsci). Και υπάρχει τέλος ένα σημαντικό όσο και δύσκολο ζήτημα. Με πιο κριτήριο θα ορίσουμε ένα ιδεολογικό σύνολο; Με βάση τις κοινωνικές μονάδες που το εκφράζουν/υιοθετούν (κράτη, τάξεις, ομάδες, άτομα); Με βάση θεματικά χαρακτηριστικά; Και αν συμβεί το δεύτερο, σε ποιο επίπεδο ορίζεται η ιδεολογία (π.χ. ανορθολογική ιδεολογία γενικά, θρησκευτική ιδεολογία ειδικότερα, ιδεολογία συγκεκριμένης θρησκείας ή συγκεκριμένου "πιστού"); Και εδώ η πολιτική χρήση του όρου τείνει σε γενικεύσεις, ενώ οι κοινωνικές επιστήμες αποβλέπουν στην περιγραφική εξειδίκευση (με κίνδυνο να μην κατανοήσουν τελικά τίποτε, δηλ. να κάνουν περιπτωσιολογικές αναλύσεις χωρίς έννοιες). Ο όρος ιδεολογία τα "επιτρέπει" όλα. Η επιλογή εξαρτάται από την οπτική και τους σκοπούς κάθε προσέγγισης, αν και η γενίκευση είναι αναγκαία για να περάσουμε από την προσωπική "άποψη" στο οργανωμένο ιδεολογικό σύνολο. 7. Ιδεολογία και συγκρότηση του ατόμου Οι ατομικιστικές θεωρίες βλέπουν την ιδεολογία ως ψευδή συνείδηση που ξεπερνιέται με την απελευθέρωση από πλάνες. Οι "αντιανθρωπιστές" βλέπουν το υποκείμενο ως μια ιδεολογική έννοια που παγιώνει ρευστές διαδικασίες σε "ταυτότητες" ανταποκρινόμενες σε δομικά στοιχεία του καπιταλισμού. Σε κάθε περίπτωση τελικοί φορείς της ιδεολογίας είναι τα εμπειρικά υποκείμενα. Η ιδεολογία αφορά όμως το συνειδητό ή το ασυνείδητο των ατόμων; Απαιτεί κοινωνιολογική ή ψυχολογική θεώρηση; Σίγουρο είναι ότι η ιδεολογία θέτει το ζήτημα της ταυτότητας του υποκειμένου, δηλαδή τα προβλήματα της γλώσσας και της συνείδησης. Η ανάλυση της ιδεολογίας οδηγεί έτσι σε μια θεωρία των καθορισμών του υποκειμένου από τον κόσμο, αλλά και σε μια θεωρία των σχέσεων του συνειδητού με το ασυνείδητο. 8. Ένας περιεκτικός ορισμός Ο περιεκτικός ορισμός της ιδεολογίας συνίσταται, όπως προαναφέραμε, σε έναν συγκεκριμένο συνδυασμό των παραπάνω στοιχείων. Το πρόβλημα βρίσκεται φυσικά στο ποια μπορεί να είναι τα κριτήρια επιλογής. Εδώ συναντούμε μια γενική δυσχέρεια των αναλύσεων που κυμαίνονται ανάμεσα στην ιστορία και στη φιλοσοφία. Σελίδα 5 / 6

6 Πρόκειται για την αδυναμία "θετικής" απόδειξης και για τον κυκλικό χαρακτήρα των αναλύσεων (π.χ.: το χ συνιστά ιδεολογική αντίληψη, "επειδή" ορίσαμε την ιδεολογία ως φαινόμενο που περιέχει το χ, κάτι που έγινε "επειδή" από την παρατήρηση του χ και άλλων ανάλογων αντιλήψεων προέκυψε ότι αυτός είναι ο πιο πρόσφορος ορισμός της ιδεολογίας). Πρέπει έτσι να αρκεστούμε στο χαρακτήρα θέσεων, που όπως επανειλημμένα έχει επισημάνει ο Αλτουσέρ, χαρακτηρίζουν τη φιλοσοφική παρέμβαση. Κριτήριο αποδοχής ορισμένων θέσεων είναι μόνον η σχετική υπεροχή τους απέναντι σε άλλες ανταγωνιστικές καθώς και η αποτελεσματικότητά τους στην πολιτική πρακτική, δηλαδή το ότι είναι οι πιο πρόσφορες (και όχι επιστημονικές ή δογματικές "αλήθειες"). Σ' αυτό το πλαίσιο θεωρούμε πιο πρόσφορη τη θέση ότι η ιδεολογία συνιστά "αλήθεια" και ως τέτοια αναπτύσσει αποτελέσματα, παρότι αυτό δεν εμποδίζει μια κανονιστική χρήση του όρου, δηλαδή την αντιπαράθεση της ιδεολογίας με κάτι που επιδιώκει να είναι μη ιδεολογικό. Συνέπεια αυτής της θέσης συνιστά ο υλικός χαρακτήρας της ιδεολογίας και η γενετική συνδεσή της με μηχανισμούς κρατικού τύπου. Πρόσφορη είναι και η θέση ότι η ιδεολογία έχει αιώνιο και καθολικό χαρακτήρα. Δεν είναι δυνατόν να εξαλειφθεί ολοκληρωτικά, όπως ισχυρίζονται οι επιστημονικές και τεχνικές ουτοπίες. Επίσης η ιδεολογία πρέπει να γίνει αντιληπτή ως κατά βάση ασυνείδητο φαινόμενο, το οποίο αντλεί τη δύναμή του από τις ανέλεγκτες και ανορθολογικές πλευρές της διάδοσής του, καίτοι συχνά συναντάται η "λογική" (ακόμη και "επιστημονική") άρθρωση ιδεολογικού λόγου. Ακόμη είναι αναγκαίο να αντιληφθούμε την ιδεολογία ως γενικό σύστημα που αλληλεξαρτάται με τις οικονομικές σχέσεις σε δεδομένη κοινωνία. Αυτό βέβαια δεν αναιρεί την ανάγκη ανάλυσης περιφερειακών και ειδικών ιδεολογικών συστημάτων. Ιδεολογικό πυρήνα του καπιταλισμού αποτελούν, τέλος, οι αντιλήψεις για την αυτονομία, ισότητα και ελευθερία των ατόμων. Αυτές τις αντιλήψεις, που διαποτίζουν όχι μόνον την καθημερινή ζωή αλλά και τις ποικίλες θεωρητικές πρακτικές, πρέπει να επικρίνουν θεωρητικά και να καταπολεμήσουν πολιτικά όσοι υιοθετούν "αντιανθρωπιστικές" θέσεις αποβλέποντας στο μετασχηματισμό της κοινωνίας σε μια κατεύθυνση όχι "αληθινή" ή "μη πλανημένη", αλλά απαλλαγμένη από τις σημερινές δομές εξουσίασης και εκμετάλλευσης. Σελίδα 6 / 6

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος.

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Γ. Μπλιώνης Κύκλος συζητήσεων για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

τι είναι αυτό που κάνει κάτι αληθές; τι κριτήρια έχουμε, για να κρίνουμε πότε κάτι είναι αληθές;

τι είναι αυτό που κάνει κάτι αληθές; τι κριτήρια έχουμε, για να κρίνουμε πότε κάτι είναι αληθές; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ; τι είναι αυτό που κάνει κάτι αληθές; τι κριτήρια έχουμε, για να κρίνουμε πότε κάτι είναι αληθές; ποια είναι η σχέση των πεποιθήσεών μας με την πραγματικότητα, για να είναι αληθείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (μάθημα επιλογής) Α τάξη Γενικού Λυκείου Α) Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Στο πλαίσιο της διδασκαλίας του μαθήματος επιλογής «Ελληνικός και Ευρωπαϊκός πολιτισμός»,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Πολιτική και Ταξική Ανάλυση Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Τι καταλαβαίνουμε με τον όρο «κοινωνική ανισότητα»; Πλούσιοι και φτωχοί; Προνομιούχοι ή άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα και ταλέντα; Κυρίαρχοι και

Διαβάστε περισσότερα

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική*

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* 2 Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* Πιστεύω, σ αυτό είμαστε όλοι σύμφωνοι, ότι ο προσδιορισμός του περιεχομένου της παρούσης ιστορικής περιόδου και, ειδικά, η ανάπτυξη του ύστερου καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 2: Παλαιό Καθεστώς και Διαφωτισμός Σπύρος Μαρκέτος Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 3: Η εθνολογική θεώρηση Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες. ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός]

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες. ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός] ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΕΠΑΛ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Δευτέρα 10 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΚΕΙΜΕΝΟ [Ρατσισμός] Με την παραδοσιακή σημασία του όρου, ρατσισμός είναι το δόγμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org Ιδρυτική Διακήρυξη 1. 2. 3. Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών - ΕΝΑ ενεργοποιείται σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Ενότητα 1: Παγκοσμιοποίηση και πολυπολιτισμικές κοινωνίες; Χρήστος Παρθένης Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Παγκοσμιοποίηση και Πολυπολιτισμικές Κοινωνίες; 1.

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:...

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ Κοινωνικός Μετασχηµατισµός 1. Ο κοινωνικός µετασχηµατισµός 1.1. Γενικά Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να προσδιορίσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των παρακάτω όρων. Κοινωνικός σχηµατισµός:......

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 1: Εισαγωγή στην ιστορία των πολιτικών ιδεολογιών Σπύρος Μαρκέτος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος Αναπαράσταση του κλασικού: Το κλασικό παρελθόν δεν ανασκάπτεται ώστε να μελετηθεί ως αυτόνομη ιστορική οντότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗΣ Ενότητα 1: Κώστας Χρυσαφίδης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Ο όρος Θετικισμός και η σημασία του Ο όρος θετικισμός προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Θεωρίες τις Αναπαραγωγής: : Bowles & Gintis Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 6ο (σελ. 136 150) Διαφοροποιημένες κατευθύνσεις στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7- Πρόσθετο Υλικό: Πολυπλοκότητα Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Εισαγωγή 1 H γοητεία της δουλειάς του ιστορικού είναι ότι έχει να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 01: Προβληματική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954).

Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954). Η φύση της προκατάληψης (Allport, 1954). Για τον Allport η προκατάληψη αποτελεί το σχηματισμό γνώμης χωρίς να έχουμε επαρκή στοιχεία. Ακόμα και όταν κάποιος επικαλείται επαρκή στοιχεία συχνά συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τα εργαλεία του ιστορικού. Από τις αιτίες στα αποτελέσματα ή από τα αποτελέσματα στις αιτίες; Γνωσιοθεωρητικές

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Άνθρωπος: κοινωνικό,

1.1 Άνθρωπος: κοινωνικό, 1.1 Άνθρωπος: κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό ον ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Άνθρωπος 4 Τα ατομικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου Κοινωνία: Ένα σύνολο ανθρώπων με τα εξής χαρακτηριστικά: 4 Οργάνωση 4 Αυτοτέλεια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 8: Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Κριτική Θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη Συνάντηση ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Κάππας Σπυρίδων

Δεύτερη Συνάντηση ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Κάππας Σπυρίδων Δεύτερη Συνάντηση ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Κάππας Σπυρίδων ΟΜΑΔΑ είναι μια συνάθροιση ατόμων στην οποία το καθένα έχει συνείδηση της παρουσίας των άλλων, ενώ ταυτόχρονα βιώνει κάποια μορφή εξάρτησης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός

Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός Ορισμοί για τον πολιτισμό Περιγραφικοί. Έμφαση στην καθημερινή ζωή. Ιστορικοί. Έμφαση στην παράδοση. Γενετικοί.

Διαβάστε περισσότερα

Ο σχεδιασμός για προστασία της «παλιάς πόλης» ως σχεδιασμός της «σημερινής πόλης»

Ο σχεδιασμός για προστασία της «παλιάς πόλης» ως σχεδιασμός της «σημερινής πόλης» ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΚΑΝΙΑΤΣΑΣ' Ο σχεδιασμός για προστασία της «παλιάς πόλης» ως σχεδιασμός της «σημερινής πόλης» Α. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Το θέμα του συνεδρίου, Ήέες πόλεις πάνω σε παλιές", είναι θέμα με πολλές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 3.4. ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Σε μια κοινωνία που η ζωή της οργανώνεται μέσω θεσμών, η Ψυχολογία έρχεται να δώσει λύσεις σε προβλήματα που δεν λύνονται από τους θεσμούς, και ν αναλύσει τις

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση

710 -Μάθηση - Απόδοση 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 6η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Παρατήρηση Αξιολόγηση & Διάγνωση Η διάλεξη αυτή περιλαμβάνει: Διαδικασία της παρατήρησης & της αξιολόγησης Στόχοι και περιεχόμενο παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ 1 ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΦ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τα σχολικά βιβλία συνδέονται με τις θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές των επιστημών οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑ Ο λόγος που ο Αριστοτέλης μελέτησε την έννοια της αρετής στα Ηθικά Νικομάχεια είναι γιατί αυτή αποτελεί προϋπόθεση όχι μόνο για την ευδαιμονία του ατόμου αλλά και ολόκληρης

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή

Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης. Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Κριτικά σχόλια για τις στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης Ζητήματα μέτρησης Ταυτοποίηση Επιπολιτισμοποίηση και προσαρμογή Μέτρηση των στρατηγικών επιπολιτισμοποίησης (Arends-Tóth & van de Vijver, 2006) Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46).

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46). 1896 1934 2 ξεχωριστές στην καταγωγή τους γραμμές ανάπτυξης: Α) Μία πρωτόγονη, φυσική γραμμή ανάπτυξης,, αυτόνομης εκδίπλωσης των βιολογικών δομών του οργανισμού, και Β) μία πολιτισμική, ανώτερη ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Αγώνας επιχειρηματολογίας

Αγώνας επιχειρηματολογίας Αγώνας επιχειρηματολογίας Αγαπητοί μαθητές, καλώς ήρθατε στον πρώτο αγώνα επιχειρηματολογίας (αντιλογίας) της τάξης μας! Σκοπός Σκοπός μας είναι η συγκροτημένη και ευπρεπής ανταλλαγή απόψεων, η αντιπαράθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Α. Κείμενο Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας Στην αρχή τα μέσα ενημέρωσης αντικατέστησαν τον τελάλη που ενημέρωνε μια μικρή κοινότητα για το τι είχε συμβεί ή για αυτά που θα γίνονταν στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: 2

ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: 2 ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: 2 Η ιστορία της φιλοσοφίας από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα μπορεί να θεωρηθεί ως μια διαδικασία αναζήτησης μιας απάντησης στο ερώτημα, «τι είναι γνώση;» Οι Δυτικοί φιλόσοφοι

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κοινωνιολογία

Οικονομική Κοινωνιολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Εαρινό Εξάμηνο 2016-17 Οικονομική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δημήτρης Λάλλας Νέα Οικονομική Κοινωνιολογία Η νέα Οικονομική Κοινωνιολογία συντίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση

Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση Σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ στην Ελληνική Εκπαίδευση Τα σημαντικότερα ζητήματα Γιώργος Κομίνης 2010 Ένταξη των ΤΠΕ στην εκπαίδευση σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα σημαίνει. 1) Ανάπτυξη δεξιοτήτων σε εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 9: Μετανάστευση και διαπολιτισμική εκπαίδευση Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης MEA CULPA (?) του Γιώργου Η. Οικονομάκη Κύριε Διευθυντή. Μέχρι τη στιγμή που γράφω το σημείωμα τούτο γνωρίζω ότι για μια, τουλάχιστο, διατύπωση - θέση του τελευταίου άρθρου μου στο περιοδικό έγινα αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα.

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Τα άτομα κατασκευάζουν με ενεργό τρόπο τον κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ένα εννοιολογικό πλαίσιο για τη Διαπολιτισμική Ψυχολογία. Θεωρητικές προσεγγίσεις Το οικολογικό-πολιτισμικό μοντέλο Κοινωνικοποίηση & επιπολιτισμός

Ένα εννοιολογικό πλαίσιο για τη Διαπολιτισμική Ψυχολογία. Θεωρητικές προσεγγίσεις Το οικολογικό-πολιτισμικό μοντέλο Κοινωνικοποίηση & επιπολιτισμός Ένα εννοιολογικό πλαίσιο για τη Διαπολιτισμική Ψυχολογία Θεωρητικές προσεγγίσεις Το οικολογικό-πολιτισμικό μοντέλο Κοινωνικοποίηση & επιπολιτισμός Ψευδο-ερμηνείες της συμπεριφοράς (θεωρίες των ενστίκτων)

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Τέχνη είναι η συνειδητή ενέργεια αλλά και η ιδιαίτερη ικανότητα του ανθρώπου για δημιουργία έργων που προκαλούν αισθητική συγκίνηση και αναπτύσσουν προβληματισμό. Μέσω της τέχνης δεν

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της Γλώσσας

Φιλοσοφία της Γλώσσας Φιλοσοφία της Γλώσσας Ενότητα: Ενικοί όροι. Αιτιακές θεωρίες των ονομάτων Ελένη Μανωλακάκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης (Μ.Ι.Θ.Ε.) 1. Αιτιακές θεωρίες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Διδακτική Εννοιών τη Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Η Διδακτική στα πλαίσια της παραδοσιακής Παιδαγωγικής Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας;

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Εμείς που αντιλαμβανόμαστε είμαστε όλοι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό; Πώς βρεθήκαμε σ αυτόν τον κόσμο; Ο θάνατός μας σημαίνει το τέλος ή

Διαβάστε περισσότερα