International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE"

Transcript

1 DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012

2 Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου O r g a n i z i n g C o m m i t t e e Z o e G a v r i i l i d o u A n g e l i k i E f t h y m i o u E v a n g e l i a T h o m a d a k i Penelop e Kambakis -Vougiou klis Γραμματειακή Υποστήριξη S e c r e t a r i a l S u p p o r t Ioannis Anagnostopoulos M a r i a G e o r g a n t a P o l y x e n i I n t z e N i k o s M a t h i o u d a k i s L i d i j a M i t i t s E l e n i P a p a d o p o u l o u A n n a S a r a f i a n o u E l i n a C h a dji p a p a ISBN Τ υ π ο γ ρ α φ ι κ ή ε π ι μ έ λ ε ι α Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ η ς Ε λ έ ν η Π α π α δ ο π ο ύ λ ο υ Ε λ ί ν α Χ α τ ζ η π α π ά Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς ε ξ ώ φ υ λ λ ο υ Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ ης Copyright 2012 Δ η μ ο κ ρ ί τ ε ι ο Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Θ ρ ά κ η ς D e m o c r i t u s U n i v e r s i t y o f T h r a c e Ε ρ γ α σ τ ή ρ ι ο Σ ύ ν τ α ξ η ς, Μ ο ρ φ ο λ ο γ ί α ς, Φ ω ν η τ ι κή ς, Σ η μ α σ ι ο λ ο γ ί α ς, L a b o ra to r y o f S y n ta x, M o r pho l o g y, P h o n e t i c s, S e m a n t i c s, Δ ι ε θ ν έ ς Σ υ ν έ δ ρ ι ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Γ λ ω σ σ ο λ ο γ ί α ς I n t er n a ti o n a l C o n fe r e n c e o f G r e e k L inguist ic s +Μ όρφωση Δ Π Θ +M orp ho SE D U T H

3 «Ο ΣΚΟΠΟΣ ΑΓΙΑΖΕΙ ΤΑ ΜΕΣΑ;» Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΙΚΑ ΓΡΑΠΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Ευγενία Δ. Παγκουρέλια Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Μαρία Παπαδοπούλου Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ABSTRACT Is it possible for genres to be conceived, taught and obtained in classroom? Are there specific, static and predetermined criteria to be used for genres? The purpose of this paper is to present the concerns raised regarding the identification and classification of genres. The presence of Description and Narration in 3 rd Class Lyceum students Argumentation essays determines the means of persuasion and modulates the quality of Argumentation in the texts. Λέξεις κλειδιά: επιχειρηματολογία, κειμενικό είδος, Λύκειο, μαθητικά γραπτά, περιγραφή, αφήγηση 1. Εισαγωγή Χαρακτηριστικό στοιχείο πολλών εκπαιδευτικών προγραμμάτων διεθνώς τα τελευταία χρόνια στάθηκε η διαμόρφωση του προσανατολισμού της γλωσσικής διδασκαλίας βάσει της θεωρίας των Κειμενικών Ειδών (Johns, 2002), η εφαρμογή των εκπαιδευτικών προεκτάσεων της οποίας φαινόταν να ευαγγελίζεται αποτελεσματική και δημιουργική γλωσσική ανάπτυξη των μαθητών με ενεργό συμμετοχή στη σχολική και ευρύτερη κοινωνία τους. Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική ανακατεύθυνση προέκυψε ως συνέπεια μιας σειράς ερευνών στον τομέα της Κειμενικής ανάλυσης (de Beaugrand & Dressler, 1981) και της Διαδικασίας γραφής (Grabe & Kaplan, 1996) και των συνακόλουθων αλλαγών στην αντίληψη περί γλωσσικής επάρκειας και γλωσσικής διδασκαλίας. Σε αντιστοιχία με αυτές τις εξελίξεις κινήθηκε και το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα μεταβαίνοντας από τα γραμματικο-συντακτικά στα επικοινωνιακά και κειμενοκεντικά μοντέλα διδασκαλίας. Τα κειμενικά είδη της περιγραφής, της αφήγησης και της επιχειρηματολογίας, ως διακριτά είδη λόγου σταθερής δομής και συγκεκριμένων κειμενικών χαρακτηριστικών, εντάχθηκαν στο πρόγραμμα γλωσσικής διδασκαλίας όλων των βαθμίδων, με αυτό της επιχειρηματολογίας να κυριαρχεί στις λυκειακές τάξεις τόσο στην επεξεργασία όσο και στην παραγωγή λόγου. Δεδομένου του επικοινωνιακού και κειμενοκεντρικού προσανατολισμού της γλωσσικής διδασκαλίας στην ελληνική εκπαίδευση, αντικείμενο ενδιαφέροντος αποτέλεσε η ποιότητα των παραγόμενων από τους μαθητές κειμενικών ειδών και συγκεκριμένα της επιχειρηματολογίας, ειδικά στην τελευταία τάξη της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Θεωρήθηκε πως μία από τις παραμέτρους [αυτή που προσεγγίζεται στην παρούσα εργασία] που καθορίζουν την ποιότητα του παραγόμενου επιχειρηματολογικού λόγου είναι σύμφωνα με τις εκπαιδευτικές συνισταμένες της θεωρίας των Κειμενικών Ειδών η τήρηση των δομικών συστατικών μερών του κειμενικού είδους της επιχειρηματολογίας. Ακολούθως παρουσιάζεται ο προσδιορισμός του κειμενικού είδους γενικά και του κειμενικού είδους του επιχειρήματος κατά τη Συστημική Λειτουργική Γραμματική (στο εξής ΣΛΓ) λόγω αντιστοιχίας με την ελληνική διδακτική προσέγγιση-, ο τρόπος διδακτικής προσέγγισής του στην ελληνική Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καθώς και ο ρόλος που διαδραματίζουν κειμενικά στοιχεία περιγραφής και αφήγησης στην αποτελεσματικότητα και ακεραιότητα των δομικών συστατικών μερών του συγκεκριμένου κειμενικού είδους βάσει των ερευνητικών δεδομένων μας. In Z. Gavriilidou, A. Efthymiou, E. Thomadaki & P. Kambakis-Vougiouklis (eds), 2012, Selected papers of the 10th ICGL, pp Komotini/Greece: Democritus University of Thrace.

4 [ «Ο ΣΚΟΠΟΣ ΑΓΙΑΖΕΙ ΤΑ ΜΕΣΑ;» Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΙΚΑ ΓΡΑΠΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ] 2. Κειμενικά είδη και το Κειμενικό Είδος του επιχειρήματος Τα κειμενικά είδη γενικά συνιστούν υλική πραγμάτωση του λόγου, διαφορετικά είδη του οποίου πραγματώνονται σε διαφορετικούς τύπους κειμένων με διαφορετικές δομές, ανάλογους των κοινωνικών διαδικασιών και συμβάσεων τις οποίες αντανακλούν και υπηρετούν. Κάθε κειμενικό είδος αποτελεί ένα ειδικής μορφής πεδίο γνώσης και δράσης, το οποίο χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένο θεματικό περιεχόμενο, ύφος και δομή (Bakhtin, 1986) που απορρέει και εγγράφει λειτουργίες, σκοπούς και νοήματα των κοινωνικών αναγκών και περιστάσεων βάσει των οποίων συγκροτείται. Η έννοια του κειμενικού είδους αναπτύχθηκε βασικά στο πλαίσιο τριών θεωρητικών κατευθύνσεων με αντίστοιχες εκπαιδευτικές προεκτάσεις. Πρόκειται για τη Συστημική Λειτουργική Γραμματική (SFL), τη Νέα Ρητορική 1 και τη Διδακτική της Αγγλικής γλώσσας για ειδικούς σκοπούς (ESP) 2, καθεμιά από τις οποίες εστιάζει σε διαφορετικές πτυχές των λειτουργιών του κειμενικού είδους. Ακολουθώντας τις θεωρητικές παραδοχές και των τριών κατευθύνσεων θα μπορούσαμε να πούμε πως τα κειμενικά είδη είναι πραγμάτωση διαφορετικών ειδών λόγου, περιέχουν μορφές και έννοιες οι οποίες απορρέουν και εγγράφουν τις λειτουργίες, τους σκοπούς και τα νοήματα κοινωνικών περιστάσεων μιας κοινότητας σε μία δεδομένη ιστορική στιγμή (Μητσικοπούλου, 2006), υπηρετούν συγκεκριμένους και διακριτούς μεταξύ τους στόχους και εμφανίζουν σχετικά σταθερά, επαναλαμβανόμενα και αναγνωρίσιμα γλωσσικά μορφώματα. Στο πλαίσιο της ΣΛΓ το κειμενικό είδος νοείται ως μία κοινωνική διαδικασία με πολιτισμικά και ιδεολογικά προσδιορισμένη κειμενική δομή, που χρησιμοποιείται για διάφορους σκοπούς σε διάφορα συγκειμενικά πλαίσια. Στην αυστραλιανή εκπαίδευση αποτέλεσε τον κύριο σκοπό του σχολικού προγράμματος και οδήγησε στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης των κειμενικών ειδών (genre based education), βάσει ενός διπλού σκεπτικού: πρώτον ότι υπάρχει υψηλού βαθμού ομοιότητα μεταξύ γνωστικού αντικειμένου διδασκαλίας και κειμενικών ειδών παιδαγωγικού λόγου και δεύτερον ότι η εξοικείωση με κοινωνικές χρήσεις της γλώσσας μέσω των κειμενικών ειδών βοηθά στην αντιμετώπιση της κοινωνικής αδικίας. Με τη συγκεκριμένου είδους εκπαίδευση θεωρήθηκε ότι οι μαθητές ενδυναμώνονται όχι μόνο για τη σχολική, αλλά και τη μελλοντική κοινωνική επιτυχία τους και επιπλέον ότι αποκτούν δυνατότητα πρόσβασης σε συγκεκριμένους χώρους κοινωνικής επιρροής και εξουσίας χάρη στη γνώση ορισμένων κειμενικών ειδών. Στο πλαίσιο, λοιπόν, της ΣΛΓ και σύμφωνα με τον ορισμό του Martin (1984:25) το κειμενικό είδος μπορεί να οριστεί ως μία σταδιακή, σκόπιμη και στοχοθετημένη κοινωνική διαδικασία, η οποία λεκτικοποιείται με γλωσσικά κυρίως κείμενα και αναπαριστά σε αφαιρετικό επίπεδο τις γλωσσικές στρατηγικές που χρησιμοποιούνται για την πραγμάτωση ποικίλων ειδών κοινωνικών στόχων. Στην ευρύτερη κατηγορία των επιχειρηματολογικών κειμένων ανήκουν η εξήγηση και η επιχειρηματολογία, όπως ορίζονται από τους Knapp & Watkins (2005) και αντίστοιχα η έκθεση και η εξήγηση, όπως ορίζονται από τον Martin (1989). Αυτές οι δύο κατηγορίες παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες αναλογίες με την σχολική άσκηση της Έκθεσης, όπως η τελευταία έχει διαμορφωθεί ως άσκηση παραγωγής λόγου στο Λύκειο και ως πανελλαδικώς εξεταζόμενο μάθημα, στο τμήμα που αφορά στην παραγωγή λόγου. Η δομή του κειμενικού είδους του επιχειρήματος ποικίλει αναλόγως του σκοπού και του περιεχομένου. Διακριτικό χαρακτηριστικό του επιχειρήματος σε όλες τις κειμενικές μορφές του είναι μία άποψη ή πρόταση που ακολουθείται από ανάπτυξη και περιλαμβάνει αιτιολόγηση, αξιολόγηση και πειθώ. Στο σχολείο τα γραπτά επιχειρήματα εστιάζουν συνήθως σε δύο βασικούς τύπους, την έκθεση (exposition) και τη συζήτηση (discussion). Χαρακτηριστικό της έκθεσης είναι η ξεκάθαρη εστίαση στο σκοπό του επιχειρήματος, που δεν είναι άλλος από την παρουσίαση μιας άποψης και των συνοδευτικών στοιχείων στήριξής της. Τα δομικά στοιχεία της συνίστανται στη Θέση, το στάδιο των Επιχειρημάτων και το Συμπέρασμα. Στους προχωρημένους συγγραφείς η ανάπτυξη της Θέσης ή η παρουσία υποστηρικτικών δηλώσεων δεν πραγματοποιείται στην ίδια με αυτή πρόταση, ενώ η συνθετότητα του σταδίου αυξάνει στην περίπτωση που εκτός από την άποψη του γράφοντος περιλαμβάνεται και Προεπισκόπηση (Preview) των υποστηρικτικών στοιχείων που θα χρησιμοποιηθούν, δομικό στοιχείο που συμβάλλει στην προετοιμασία και καθοδήγηση των αναγνωστών στα επιχειρήματα που ακολουθούν (Knapp & Watkins, 2005: 193). Η Θέση ακολουθείται από το στάδιο των επιχειρημάτων, του οποίου η πολυπλοκότητα επηρεάζεται με την εξέλιξη των μαθητών στη συγγραφή επιχειρημάτων μέσω της αύξησης του αριθμού των υποστηρικτικών στοιχείων και του ποσοστού λεπτομερειών της ανάπτυξης (Knapp & Watkins, 2005: 192). Η πιθανή απουσία προσθετικών ή αιτιολογικών (causal connectives) συνδετικών εξισορροπείται 1 Βλέπε σχετικά Freedman & Medway, 1994, Graff & Winn, 2006, Perelman, 1969, Tindale, Βλέπε σχετικά Swales, 1990, Bhatia, [ 1039 ]

5 [ ΕΥΓΕΝΙΑ Δ. ΠΑΓΚΟΥΡΕΛΙΑ & ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ] μέσω της παρουσίασης των λογικών σχέσεων μεταξύ των υποστηρικτικών στοιχείων βάσει της σειράς των προτάσεων (Knapp & Watkins, 2005: 198). Διακριτικό γνώρισμα της ώριμης γραφής στο συγκεκριμένο στάδιο είναι η παρουσία αντεπιχειρημάτων ως ρητορικών μέσων κατεύθυνσης του αναγνώστη (Knapp & Watkins, 2005: 192). Το τελευταίο στάδιο της έκθεσης είναι η συμπερασματική δήλωση, κατά την οποία υπάρχει αναδιατύπωση της Θέσης, συνοδευόμενη από περίληψη στην περίπτωση των πιο σύνθετων κειμένων. 3. Η προσέγγιση του κειμενικού είδους της επιχειρηματολογίας στο Λύκειο Η κατεύθυνση διδασκαλίας του γλωσσικού μαθήματος στο Λύκειο είναι επικοινωνιακή με έντονα τα στοιχεία της κειμενοκεντρικής προσέγγισης. Στις οδηγίες διδασκαλίας των φιλολογικών μαθημάτων στο Λύκειο (http://www.pi-schools.gr/lessons/hellenic, 2002) γίνεται λόγος για κείμενα που παρουσιάζουν συγκεκριμένη μορφή, εξυπηρετούν συγκεκριμένο στόχο, απευθύνονται σε συγκεκριμένο δέκτη και εντάσσονται σε συγκεκριμένο κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο. Η έμφαση που δίνεται στην καλλιέργεια τόσο του προφορικού όσο και του γραπτού λόγου καταδεικνύει την αναγνώριση της επικοινωνιακής λειτουργίας που υπηρετούν τα διάφορα κειμενικά είδη, εφόσον ο γραπτός και ο προφορικός λόγος συνιστούν βασικές εκφάνσεις της επικοινωνιακής διάστασης της γλώσσας (Κωστούλη, 2005). Η διαμόρφωση του γραπτού κειμένου δε νοείται σαν αποπλαισιωμένη διαδικασία (Clark & Ivanic, 1997), αλλά η παραγωγή του θεωρείται αποτελεσματική σε σχέση με ένα σύνολο δομικών και επικοινωνιακών συμβάσεων που προσδιορίζουν την έννοια της επικοινωνίας σε ένα συγκεκριμένο τύπο κειμένου (Bhatia, 1993). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αντικείμενο μελέτης της ερευνητικής εργασίας αποτέλεσε συγκεκριμένα το κειμενικό είδος της επιχειρηματολογίας, όπως αυτό προσεγγίζεται στη Λυκειακή εκπαίδευση και όπως πραγματώνεται σε μαθητικά γραπτά της ίδιας βαθμίδας. Βασικός στόχος ήταν η διαπίστωση της ύπαρξης συνάφειας μεταξύ διδακτικών σκοπών/στόχων του γλωσσικού μαθήματος και υλικής πραγμάτωσης του αντικειμένου. Προκειμένου να καταστεί εφικτή η εξακρίβωση (ή μη) αυτής της συνάφειας, κρίνεται σκόπιμο να παρουσιαστεί σε αυτό το σημείο ο τρόπος προσέγγισης του συγκεκριμένου κειμενικού είδους στα εγχειρίδια γλωσσικής διδασκαλίας. Το κειμενικό είδος της επιχειρηματολογίας διδάσκεται σε διακριτές ενότητες στα σχολικά εγχειρίδια της Α και Γ Λυκείου. Ο τύπος των στοιχείων και το είδος της ανάλυσης που καλλιεργείται στις δύο τάξεις κινείται σε διαφορετικά επίπεδα, με αυτά της Α τάξης να περιστρέφονται κυρίως γύρω από στοιχεία γενικής οργάνωσης του λόγου και δομής και αυτά της Γ τάξης να επικεντρώνονται στον τρόπο της λογικής οργάνωσης του περιεχομένου. Συγκεκριμένα, στην Α Λυκείου διδάσκεται η οργάνωση του λόγου στην πειθώ γενικά, στο επιχείρημα και στην αιτιολόγηση και τέλος παρουσιάζεται η οργάνωση της έκθεσης με αιτιολόγηση (Τσολάκης, κ.α., 2003:69-80). Οι μαθητές εισάγονται στην έννοια του επιχειρήματος με ένα απόσπασμα λόγου του Δημοσθένη, το οποίο παρουσιάζει αδρομερώς την τυπική δομή ενός επιχειρήματος, όπως αρθρώνεται στον αρχαιοελληνικό επιδεικτικό λόγο [απόφανση διασάφηση και αιτιολόγηση συμπέρασμα] (ό.π. σελ.70). Κέντρο της διδακτικής ενότητας αποτελεί ένα κείμενο για την αξία της γλωσσομάθειας, υπόδειγμα για την οργάνωση έκθεσης με αιτιολόγηση, ουσιαστικά εκτεταμένη πραγμάτωση του επιχειρηματολογικού δομικού σχήματος του λόγου του Δημοσθένη. Παράλληλα προτείνεται μία σειρά εργασιών για το σχολείο και το σπίτι, με ζητούμενο την παραγωγή διαφόρων τύπων κειμένου (διαφημιστικό φυλλάδιο, επιστολή), ενταγμένων σε συγκεκριμένο κάθε φορά επικοινωνιακό πλαίσιο, σύμφωνα και με τις οδηγίες των φιλολογικών μαθημάτων (http://www.pischools.gr/lessons/hellenic, 2002: 103) και απώτερο σκοπό την πειθώ. Η ανάθεση, άλλωστε, γραπτής εργασίας στο σπίτι θεωρείται απαραίτητη και μάλιστα υπό τη «μορφή επικοινωνιακού κειμένου, δηλαδή κειμένου που απευθύνεται σε συγκεκριμένο δέκτη, γράφεται για συγκεκριμένο σκοπό και παίρνει μία ορισμένη μορφή (ό.π., σελ. 105), έχει δηλαδή το κατάλληλο «ύφος» (ό.π., σελ. 108). Στην Γ τάξη η επιχειρηματολογία προσεγγίζεται σύμφωνα με τις αρχές της Λογικής και της Φιλοσοφίας. Παρουσιάζονται οι μέθοδοι πειθούς (επίκληση στη λογική, στο συναίσθημα, στην αυθεντία, στο ήθος του πομπού και επίθεση στο ήθος του αντιπάλου) και τα μέσα πειθούς (παραδείγματα, στατιστικά στοιχεία, αυθεντίες, έρευνα, αλήθειες). Δίνεται, επίσης, ο ορισμός του συλλογισμού και η διάκριση των συλλογισμών ως προς τον αριθμό των προκείμενων προτάσεων (άμεσοι, έμμεσοι), το είδος της συλλογιστικής πορείας (παραγωγικοί, επαγωγικοί, αναλογικοί) και ως προς τη μορφή (κατηγορικοί, υποθετικοί, διαζευκτικοί). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διάκριση των ειδών του επαγωγικού συλλογισμού (τέλεια και ατελής επαγωγή, επαγωγή με γενίκευση, με αίτιο αποτέλεσμα και αναλογία). Ακόμη, παρατίθενται στοιχεία ελέγχου επάρκειας και αξιοπιστίας των συλλογισμών (κριτήρια εγκυρότητας, αλήθειας, ορθότητας), ενώ γίνεται λόγος και για τους [ 1040 ]

6 [ «Ο ΣΚΟΠΟΣ ΑΓΙΑΖΕΙ ΤΑ ΜΕΣΑ;» Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΙΚΑ ΓΡΑΠΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ] παραλογισμούς, δηλαδή για επιχειρήματα που φτάνουν στο συμπέρασμα με λογικό άλμα από τις προκείμενες. Στα συνοδευτικά του κεφαλαίου κείμενα ζητείται από τους μαθητές ο εντοπισμός και η αξιολόγηση επιχειρημάτων, η ανίχνευση των τρόπων πειθούς σε κείμενα φιλοσοφικά, διαφημιστικά, πολιτικά, επιστημονικά και η αναζήτηση αντίθετων θέσεων στα υπό διαπραγμάτευση ζητήματα. Τα προτεινόμενα για συζήτηση και έκθεση-έκφραση θέματα περιστρέφονται γύρω από την τεκμηριωμένη υποστήριξη ή απόρριψη μίας θέσης. Από τα παραπάνω γίνεται σαφές πως στην Α και Γ τάξη οι μαθητές/μαθήτριες έρχονται σε επαφή με το κειμενικό είδος της επιχειρηματολογίας και με τις θεμελιώδεις γνώσεις της μορφικής, δομικής και λογικής οργάνωσης του είδους. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί πως τόσο στο κείμενο για την αξία της γλωσσομάθειας στην Α όσο και σε όλα τα κείμενα του εγχειριδίου της Γ η αποδόμηση των κειμενικών χαρακτηριστικών έγκειται στην επεξεργασία που υφίστανται τα κείμενα μέσα στην τάξη. Αυτό προβλέπεται και στις οδηγίες διδασκαλίας των φιλολογικών μαθημάτων, όπου αναφέρεται πως «θα παρουσιάζεται στους μαθητές (προφορικά ή γραπτά) από το διδάσκοντα ένας ενδεικτικός τρόπος σύνταξης του συγκεκριμένου είδους κειμένου» (ό.π., σελ: 104). Πέρα, λοιπόν, από την παρουσίαση του θεωρητικού πλαισίου της επιχειρηματολογίας, δεν υπάρχει για κάποιο κείμενο ενδεικτικό σχεδιάγραμμα της ανάπτυξης και άρθρωσης των επιχειρημάτων, των συλλογισμών και των μέσων πειθούς που χρησιμοποιούνται, ούτε και αντίστροφα, επιχειρήματα, τεκμήρια [στοιχεία που αναφέρονται σε ορισμένη εμπειρία: παραδείγματα, αλήθειες, γεγονότα, στατιστικά/επιστημονικά στοιχεία, εξακριβωμένα και επεξεργασμένα (Τσολάκης, κ.α., 2003: σσ.12,20)] και συλλογισμοί που να συνέχονται ενδεικτικά σε ένα επικοινωνιακά αποτελεσματικό κείμενο πειθούς. Δομικά μέρη Κειμενικού είδους έκθεσης Θέση + [Προεπισκόπηση] Επιχείρημα + [Αντεπιχειρήματα] Συμπέρασμα Δομικά μέρη επιχειρηματολογικού κειμένου βάσει σχολικών εγχειριδίων Απόφανση Διασάφηση και Αιτιολόγηση Συμπέρασμα Πίνακας 1 Δομικά μέρη επιχειρηματολογίας Λειτουργίες δομικών μερών Παρουσίαση άποψης Επιχειρήματα/ υποστηρικτικά στοιχεία και ανάπτυξη Αναδιατύπωση/ επανάληψη άποψης Από την παρουσίαση των δομικών συστατικών μερών του κειμενικού είδους της έκθεσης που έγινε στην προηγούμενη ενότητα και της αντίστοιχης διδακτικής προσέγγισής του στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, καθίσταται προφανής η σαφής και συγκεκριμένη σύστασή του, στην οποία δε συμπεριλαμβάνονται γνωρίσματα άλλων κειμενικών ειδών, όπως της περιγραφής ή της αφήγησης. Ωστόσο, από τη μελέτη των μαθητικών γραπτών που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο ευρύτερης έρευνάς μας, εντοπίστηκαν χαρακτηριστικά του περιγραφικού και αφηγηματικού λόγου 3. Το ερευνητικό πλαίσιο και τα συναφή ερευνητικά ευρήματα παρουσιάζονται στην ενότητα που ακολουθεί. 4. Έρευνα - ανάπτυξη επιχειρηματολογίας σε μαθητικά γραπτά Στο πλαίσιο ευρύτερης δοκιμασίας διερεύνησης και αξιολόγησης δεξιοτήτων επιχειρηματολογίας στην οποία συμμετείχαν μαθητές Γ τάξης όλων των Ενιαίων Λυκείων της πόλης του Βόλου, ζητήθηκε μεταξύ άλλων από τους/τις μαθητές/μαθήτριες να παραγάγουν δύο κείμενα, ένα που σχετιζόταν με την καθημερινή διαβίωση στην πόλη και ένα που αφορούσε στη σχολική ζωή. Η επιλογή των δύο κατευθύνσεων δεν ήταν τυχαία, καθώς έχει αποδειχθεί πως ζητήματα που αποτελούν αντικείμενο άμεσου ενδιαφέροντος ή στοιχείο της καθημερινότητας που βιώνεται κινητοποιούν ισχυρότερα τα άτομα, ώστε να πάρουν θέση σχετικά με αυτά (Van Eemeren, et al. 1996). Για το πρώτο κείμενο αφορμή αποτέλεσε η τοποθέτηση από τη δημοτική αρχή κορυνών σε όλους τους κεντρικούς δρόμους της πόλης του Βόλου και ο χωρισμός τους σε δύο λωρίδες κυκλοφορίας. 3 Κειμενικά γνωρίσματα Περιγραφής: αναπαράσταση με λόγο γεγονότος, ενέργειας, κατάστασης, προσώπου, πράγματος, στατικού ή σε εξέλιξη (Τσολάκης, κ.α., 2003, Α,σελ. 140). Κατεξοχήν χρήση Ενεστώτα, συνδετικών ρημάτων (είμαι, έχω), επιθέτων, καθώς και χρονικών και τοπικών επιρρηματικών φράσεων (Knapp & Watkins, 2005: 98κεξ). Κειμενικά γνωρίσματα Αφήγησης: παρουσίαση σειράς πραγματικών ή πλασματικών γεγονότων, πληροφορίες σχετικά με τόπο, χρόνο, πρόσωπα, πιθανά αίτια και αποτελέσματα συμβάντος (Τσολάκης, κ.α., 2003, Α,σσ. 210, 259). Χρήση ιστορικών χρόνων και χρονικών συνδέσμων (Knapp & Watkins, 2005: 221κεξ). [ 1041 ]

7 [ ΕΥΓΕΝΙΑ Δ. ΠΑΓΚΟΥΡΕΛΙΑ & ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ] Καθώς η συγκεκριμένη ενέργεια είχε απασχολήσει ιδιαίτερα τον έντυπο και ραδιοτηλεοπτικό τοπικό τύπο και συνεπώς οι μαθητές είχαν εκτεθεί σε συναφή επιχειρηματολογία είτε υπέρ είτε κατά και, επιπλέον, επειδή κινούμενοι καθημερινά μέσα στην πόλη βίωναν αναπόφευκτα τη συγκεκριμένη κατάσταση, αναμενόταν να επιχειρηματολογήσουν με μεγαλύτερη άνεση για το θέμα. Για το δεύτερο κείμενο σημείο εκκίνησης αποτέλεσαν οι πενθήμερες εκδρομές που πραγματοποιούνται στην Γ τάξη Λυκείου. Η σύνδεση του θέματος με τη σχολική ζωή και μάλιστα με την τάξη στην οποία φοιτούσαν οι μαθητές, αναμενόταν να ενεργοποιήσει ευκολότερα την επιχειρηματολογία τους. Συγκεκριμένα ζητήθηκε από τους μαθητές να γράψουν ένα σύντομο κείμενο (200 περίπου λέξεων) για τη στήλη «Το βήμα του πολίτη» της τοπικής εφημερίδας «Θεσσαλία», η οποία είναι ανοιχτή για όλα τα θέματα που αφορούν στην τοπική κοινωνία, και μία επιστολή (250 περίπου λέξεων) προς τον Υπουργό Παιδείας, με την οποία θα εισηγούνται την κατάργηση των πενθήμερων εκδρομών, υποδυόμενοι το ρόλο του γονέα. Η συσχέτιση και των δύο θεμάτων με τη βιούμενη πραγματικότητα κατέστησε αναμενόμενη την αξιοποίηση γεγονότων, συμβάντων και περιγραφών ως μέσων τεκμηρίωσης της υιοθετούμενης στάσης, ακόμη και για τη δεύτερη περίπτωση που είναι αντίθετη στις προτιμήσεις της πλειοψηφίας των μαθητών. Ένας, λοιπόν, από τους στόχους της ανάλυσης των μαθητικών γραπτών υπήρξε η διερεύνηση του τρόπου άρθρωσης του κειμενικού είδους της επιχειρηματολογίας σε συνάρτηση με την παρουσία σε αυτό και άλλων κειμενικών ειδών, και συγκεκριμένα της περιγραφής και της αφήγησης. Στα 222 γραπτά που συγκεντρώθηκαν εντοπίζεται διαφορετικός βαθμός εμφάνισης, αξιοποίησης και ενσωμάτωσης στοιχείων περιγραφής και αφήγησης στη λογική οργάνωσή τους, γεγονός που επηρεάζει ανάλογα την αποτελεσματικότητα των κειμένων. Στη συνέχεια παρουσιάζονται ενδεικτικά κάποια γραπτά, χαρακτηριστικά της επίδρασης που έχουν τα περιγραφικά και αφηγηματικά κειμενικά στοιχεία στα λειτουργικά και δομικά γνωρίσματα του κειμενικού είδους της επιχειρηματολογίας. 6.Γ2/6 4 «[ ]Ένα από τα προβλήματα που σε αρκετά σημαντικό βαθμό αποτελεί πρόσκομμα για την ομαλή ροή της καθημερινότητας στην πόλη του Βόλου είναι το κυκλοφοριακό πρόβλημα.[ ] Με την τοποθέτηση των κορινών στην πόλη του Βόλου, οι δρόμοι μίκρυναν ακόμη πιο πολύ, τα αυτοκίνητα αδυνατούν να βρουν διέξοδο σε περίπτωση ανάγκης, διαδίδεται πανικός, δημιουργείται ηχορύπανση και δεν επιτυγχάνεται η ομαλή ροή της καθημερινότητας. Στις περισσότερες περιπτώσεις τέλος οι κορίνες καταπατώνται δημιουργώντας την αίσθηση πως στους κεντρικούς δρόμους του Βόλου επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας. Συνεπώς απαιτείται η κατάργηση των κορυνών για την επαναφορά της ηρεμίας και της ομαλής λειτουργίας της πόλης μας». Στο γραπτό 6.Γ2/6 η αξιοποίηση των στοιχείων της περιγραφής γίνεται καθαρά σωρευτικά με παρατακτική παράθεση των τεκμηρίων που αποδίδουν την πραγματικότητα. Η σύνδεση τους είναι πολύ χαλαρή, καθώς δεν υπάρχουν καν διαρθρωτικές συμπλεκτικές λέξεις ή εκφράσεις, παρά μόνο κόμματα. Αξίζει, βέβαια, να επισημανθεί πως η παράθεση των στοιχείων είναι μεν σωρευτική, ωστόσο κλιμακωτή, καθώς νοηματικά η μία κατάσταση φαίνεται να προκαλεί την άλλη: μικρότεροι δρόμοι αυτοκίνητα δεν βρίσκουν διέξοδο σε περίπτωση ανάγκης δημιουργείται πανικός προκαλείται ηχορύπανση δεν επιτυγχάνεται ομαλή ροή της καθημερινότητας αίσθηση πως επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας. Η συνάφεια των στοιχείων της περιγραφής με το θέμα εξαρτάται από τη νοηματική αντίθεση που λανθάνει μεταξύ της πρώτης και δεύτερης παραγράφου, καθώς η περιγραφή έρχεται να αποδείξει γιατί η υιοθέτηση του μέτρου είναι απορριπτέα, χωρίς, όμως, να χρησιμοποιείται ένας αντίστοιχος αιτιολογικός αρθρωτής. Επίσης, ο υποστηρικτικός της θέσης ρόλος που διαδραματίζει η περιγραφή επιβεβαιώνεται από τη ληκτική περίοδο του κειμένου, που λειτουργεί ως συμπέρασμα (Συνεπώς) των όσων έχουν ειπωθεί. 3.Γ2/4 «Τον τελευταίο χρόνο στην πόλη του Βόλου έχουν τοποθετηθεί κορύνες σ όλους τους κεντρικούς δρόμους της πόλης μας. Παρά το η κίνηση αυτή είχε ως στόχο τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας τα αποτελέσματα της ήταν ακριβώς αντίθετα. 4 Τα μαθητικά γραπτά είναι καταχωρημένα βάσει αλφαριθμητικού προτύπου (π.χ. 1. Γ1/ 4), από το οποίο ο πρώτος αριθμός αντιστοιχεί στο Λύκειο, το Γχ στο τμήμα του Λυκείου και ο αριθμός μετά την κάθετο στον αριθμό του μαθητή μαθήτριας υποκειμένου. Σημειώνεται πως ακολουθείται η ορθογραφία και η στίξη των μαθητών/τριών. [ 1042 ]

8 [ «Ο ΣΚΟΠΟΣ ΑΓΙΑΖΕΙ ΤΑ ΜΕΣΑ;» Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΙΚΑ ΓΡΑΠΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ] Πρώτον, οι κορύνες εμποδίζουν την απρόσκοπτη μετακίνηση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Η στενότητα αρκετών δρόμων αναγκάζει αρκετά λεωφορεία να προσκρούουν στις κορύνες με αποτέλεσμα την δημιουργία υλικών ζημιών καθώς και αναστάτωσης στους επιβάτες. Επιπροσθέτως, η τοποθέτηση τους εμποδίζει το συνεχή ανεφοδιασμό των εμπορικών καταστημάτων, αφού τα φορτηγά που διακινούν εμπορεύματα κωλύονται να σταματήσουν. Ακόμη, εντείνεται ο κίνδυνος πρόκλησης ατυχημάτων, διότι οι οδηγοί αναγκάζονται να κάνουν επικίνδυνες μανούβρες, όταν θέλουν να αλλάξουν ρεύμα κυκλοφορίας, προκειμένου να τις αποφύγουν. Προσωπικά, όμως και η πλειοψηφία των συμπολιτών μου, πιστεύω ότι οι κορύνες πρέπει να απομακρυνθούν, αφού δισχεραίνουν παρά διευκολύνουν την καθημερινή ζωή στην πόλη μας». Στο 3.Γ2/4 η ανάπτυξη του κειμένου περιστρέφεται γύρω από την ανατροπή του αντεπιχειρήματος των δεδομένων του θέματος, το οποίο διατυπώνεται από τον ίδιο τον γράφοντα στην αρχή. Στόχος του είναι να πείσει πως με το νέο μέτρο το κυκλοφοριακό πρόβλημα στην πόλη δεν λύθηκε, αλλά έγινε εντονότερο. Η περιγραφή αφορά σε τρεις παραμέτρους του ζητήματος που λειτουργούν αθροιστικά ως προς την απόδειξη της θέσης. Το σημαντικό στην προκειμένη περίπτωση είναι πως τα τεκμήρια, δηλαδή το περιγραφικό μέρος του κειμένου, συνδέονται μεταξύ τους (πρώτον, επιπροσθέτως, ακόμη) και όλα μαζί με τη θέση που υποστηρίζεται ενισχύοντας τη βασιμότητά της. Πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί πως και σ αυτό το γραπτό, όπως και στο προηγούμενο, δεν υπάρχουν αιτιολογικοί σύνδεσμοι ή άλλου τέτοιου είδους αρθρωτές. Ενδιαφέρον είναι πως στη δομή του συγκεκριμένου γραπτού λανθάνει ένας συλλογισμός: - Η τοποθέτηση κορυνών στόχευε στη διευκόλυνση της κυκλοφορίας. - Αποτελέσματα τοποθέτησης: εμποδίζεται η κίνηση των μέσων μαζικής μεταφοράς, εμποδίζεται ο ανεφοδιασμός των καταστημάτων, υπάρχει κίνδυνος πρόκλησης ατυχημάτων. - Τα αποτελέσματα δεν διευκόλυναν την κυκλοφορία. Άρα, η τοποθέτηση των κορυνών δεν διευκόλυνε την κυκλοφορία. Τα δεδομένα τεκμήρια που διασφαλίζει η περιγραφή έχουν ενταχθεί σε μία ομαδοποιημένη κατηγορία («αποτελέσματα»), γεγονός που καθοδηγεί ξεκάθαρα τον αναγνώστη και τον βοηθά να αντιληφθεί το ρόλο που διαδραματίζουν στην απόδειξη της θέσης, πολύ περισσότερο απ ό,τι αν χρησιμοποιούνται απλώς οι συνδετικές λέξεις (πρώτον, επιπροσθέτως, ακόμη). 7.Γ2/12 «Κύριε Συντάκτη, Εδώ και ένα χρόνο στην πόλη μας έχουν τοποθετηθεί κορύνες σε όλους τους κεντρικούς δρόμους, οι οποίες έχουν προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις. Μέσω της επιστολής αυτής θα ήθελα να σας εκθέσω την άποψή μου για το θέμα. Η τοποθέτηση των κορυνών στους δρόμους είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πολλών προβλημάτων. Αρχικά, τα καταστήματα της πόλης που βρίσκονται στους κεντρικούς δρόμους, δεν μπορούν πλέον να εφοδιάζονται ελεύθερα με τα εμπορεύματά τους, καθώς διακόπτεται η κυκλοφορία με αποτέλεσμα να δημιουργείται κίνηση στο δρόμο, η οποία όχι μόνο καθυστερεί τους ανθρώπους, αλλά δημιουργεί και κοινωνικές εντάσεις, καθώς επικρατεί ο εκνευρισμός. Επιπλέον, τα μεγάλα σε όγκο οχήματα, όπως είναι τα λεωφορία και τα φορτηγά, δυσκολεύονται να κυκλοφορήσουν μέσα στην πόλη, προκαλώντας καθυστερήσεις. Για τους παραπάνω λόγους, λοιπόν, ίσως θα ήταν προτιμότερο να καταργηθούν οι κορύνες, οι οποίες τοποθετήθηκαν για να λύσουν το πρόβλημα που προκαλούσαν τα σταθμευμένα αυτοκίνητα. Αντί των κορυνών ο δήμος θα μπορούσε να αυξήσει την αστυνομική επιτήρηση, ώστε να λυθεί το πρόβλημα. Σας ευχαριστώ πολύ». Η αποδεικτική αξία του γραπτού 7.Γ2/12 διαφοροποιείται από τα προηγούμενα στο ότι τα στοιχεία της περιγραφής μετασχηματίζονται και ενσωματώνονται με τέτοιο τρόπο στο κείμενο, ώστε η παρουσία τους είναι σχεδόν μη ανιχνεύσιμη ως διακριτού είδους. Έτσι, ενώ ουσιαστικά χρησιμοποιούνται τα ίδια μέσα πειθούς με τα άλλα γραπτά, το κείμενο καθίσταται πιο αποτελεσματικό επιχειρηματολογικά, γιατί η περιγραφή αξιοποιείται ως βάση εγγυητής των επιχειρημάτων (Toulmin, 2003). Η διαφορά, συνεπώς, έγκειται τόσο στη διατύπωση όσο και στη αξιοποίηση της περιγραφής, αφού δε χρησιμοποιείται πρωτογενώς και σε απευθείας σύνδεση με την απόφανση του γράφοντος, αλλά δευτερογενώς για διασάφηση και στήριξη των επιχειρημάτων. Διαμορφώνεται, έτσι, ένα πλέγμα τόσο σύνθετο, ώστε τα δεδομένα συνδέονται μεταξύ τους με σχέσεις αιτίου και αιτιατού, αποτελώντας ταυτόχρονα επιχείρημα και βάση στήριξης άλλων επιχειρημάτων, ενώ παράλληλα εξαντλούν το [ 1043 ]

9 [ ΕΥΓΕΝΙΑ Δ. ΠΑΓΚΟΥΡΕΛΙΑ & ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ] σύνολο των αιτιολογικών ερωτημάτων (γιατί;) που θα μπορούσαν να τεθούν για την αμφισβήτηση της υποστηριζόμενης θέσης και συμβάλλουν έτσι στην εξασφάλιση της βέβαιης ισχύος της. Αν θέλαμε να αποδώσουμε εικονιστικά τη σχέση απόφανσης και υποστηρικτικών στοιχείων, θα ήταν ως εξής: Οι κορύνες προκάλεσαν πολλά προβλήματα δυσκολία εφοδιασμού καταστημάτων δυσκολία κυκλοφορίας μεγάλων οχημάτων καθυστερήσεις διακόπτεται η κυκλοφορία δημιουργείται κίνηση καθυστερούν οι άνθρωποι δημιουργούνται κοινωνικές εντάσεις επικρατεί εκνευρισμός Σχήμα 1 Γραπτό 7. Γ2/ 1 5.Γ1/15 Κύριε Υπουργέ, [ ] Όλη η Ελλάδα είχε θρηνήσει όταν έγινε εκείνο το θλιβερό ατύχημα στα Τέμπη πριν από πέντε χρόνια. Οι πληγές των οικογενειών αυτών είναι ακόμη νωπές και θεωρώ πως όλη η κοινωνία είναι ακόμη σοκαρισμένη. Θα ήθελα λοιπόν να σημειώσω πως σε πολλούς άπειρους οδηγούς έχει ανατεθεί η οδήγηση μαθητικών λεωφορείων διακινδυνεύοντας και οι ίδιοι οι οδηγοί τις ζωές τους. Επίσης, οι μαθητές με μεγάλη έλλειψη επιτήρησης ξεφεύγουν από τα όρια και κάνουν απερισκεψίες που μπορούν να τους κοστίσουν τη ζωή. Επιπρόσθετα, οι χρηματικές δαπάνες με τις οποίες επιβαρύνεται η οικογένεια για να πάει το παιδί σε μια τέτοια εκδρομή είναι μεγάλες, και αλοίμονο, δεν έχουν όλες οι οικογένειες οικονομική ευχέρεια τέτοιου μεγέθους. Τέλος, θα ήθελα να τονίσω την ψυχολογική πίεση που δεχόμαστε εμείς οι γονείς, καθώς έχουμε μεγάλη ανησυχία για την ασφάλεια των παιδιών μας.[ ] 5.Γ2/9 Αξιότιμε Κ. Υπουργέ, με την παρούσα επιστολή θα ήθελα να σας ευαισθητοποιήσω σχετικά με τις πενθήμερες εκδρομές που γίνονται στην Γ τάξη του Λυκείου και με την προσέγγισή μου στοχεύω να σας μεταλαμπαδεύσω τις απόψεις μου πάνω σε αυτό το σοβαρό ζήτημα. Είμαι γονέας 17χρονου μαθητή και συνεχώς δέχομαι πιέσεις από το παιδί μου για την πενθήμερη εκδρομή. Οι εκδρομές αυτές θεωρούνται εκπαιδευτικές πράγμα το οποίο είναι άκρως αναληθές. Από γονείς παιδιών παλαιότερων χρονιών πληροφορήθηκα για τα αισχρά πράγματα που γίνονται στις εκδρομές αυτές. Κάθε βράδυ οι μαθητές αφού «ξεσάλωναν» σε νυχτερινά κέντρα, μπουζούκια, «μπαρ» και «κλαμπ», εντελώς κουρασμένοι κοιμούνταν λίγο ή και καθόλου και δεν μπορούσαν να αποδώσουν στα μαθητικά τους καθήκοντα όταν επέστρεφαν από την εκδρομή. Επίσης, οι μαθητές ξεπερνάν σε αριθμό τους πενήντα και οι καθηγητές που είναι υπεύθυνοι στην εκδρομή είναι το πολύ τρεις. [ ]Ακόμα, στις πενθήμερες αυτές εκδρομές η ελλειπής επίβλεψη ωθεί τους μαθητές σε καταχρήσεις όπως το αλκοόλ, κάπνισμα και πολλά άλλα. Σε τελική ανάλυση, οι μαθητές ζημιώνονται σε μεγάλο βαθμό και βγαίνουν από το ρυθμό και τη ροή των μαθημάτων τους, με τις εκδρομές αυτές, με αποτέλεσμα να αποτυχαίνουν στις εξετάσεις τους. Έτσι, με όλο το θάρρος σας ζητώ να περιορίσετε ή και να καταργήσετε τέτοιου είδους εκδρομές. Έτσι στο τέλος να έχουμε λαμπρούς νέους να υποδεχτούνε τις θέσεις μας μέσα στην κοινωνία. Με εκτίμηση, Β. Ξ. [ 1044 ]

10 [ «Ο ΣΚΟΠΟΣ ΑΓΙΑΖΕΙ ΤΑ ΜΕΣΑ;» Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΙΚΑ ΓΡΑΠΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ] Στα γραπτά 5.Γ1/15και 5.Γ2/9 εκτός από τα περιγραφικά μέρη υπάρχουν και αφηγηματικά (Όλη η Ελλάδα είχε θρηνήσει όταν έγινε εκείνο το θλιβερό ατύχημα στα Τέμπη πριν από πέντε χρόνια, Κάθε βράδυ οι μαθητές αφού «ξεσάλωναν όταν επέστρεφαν από την εκδρομή). Ενδιαφέρον σ αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι η αφήγηση επιδρά στη λογική οργάνωση των κειμένων υπηρετώντας ένα διαφορετικό είδος πειθούς απ ό,τι η περιγραφή. Ενώ, δηλαδή, η περιγραφή φαίνεται σχεδόν συστηματικά να εξασφαλίζει το είδος των τεκμηρίων που είναι απαραίτητα για την επίκληση στη λογική, η αφήγηση μέσα στα επιχειρηματολογικά κείμενα διαμορφώνει την επίκληση στο συναίσθημα, εφόσον επιτυγχάνει τη σύζευξη μίας άμεσης (προσωπικής ή κοινής) εμπειρίας όχι απλά με την απόδειξη μίας θέσης (σε πολλούς άπειρους οδηγούς έχει ανατεθεί η οδήγηση μαθητικών λεωφορείων, Οι εκδρομές αυτές θεωρούνται εκπαιδευτικές πράγμα το οποίο είναι άκρως αναληθές), αλλά και με τη συνακόλουθη ευθύνη που θα συνεπαγόταν η μη υλοποίηση των απαραίτητων για το ζήτημα ενεργειών. 5. Συμπεράσματα συζήτηση Στόχος των μαθητών/τριών, σύμφωνα και με απαιτήσεις των θεμάτων στα οποία καλούνταν να ανταποκριθούν, ήταν η σύνταξη δύο σύντομων κειμένων με σκοπό την πειθώ. Στο πλαίσιο της παρούσας παρουσίασης τα γραπτά δεν αξιολογήθηκαν συνολικά ως προς το σκοπό τους, αλλά μόνο ως προς μία πτυχή, την παρουσία και το ρόλο γλωσσικών στοιχείων κειμενικών ειδών διαφορετικών της επιχειρηματολογίας και συγκεκριμένα της περιγραφής και της αφήγησης. Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτό το τελευταίο κριτήριο διαπιστώνεται πως τα κείμενα επιχειρηματολογίας που παρήγαγαν οι μαθητές δεν είναι αμιγή ως προς τα συνθετικά μέρη τους, αλλά εμφανίζονται ως πολυγενετικά. Ενώ ακολουθούν το τυπικό δομικό σχήμα των επιχειρηματολογικών κειμένων: θέση επιχειρήματα (υπέρ ή κατά) συμπέρασμα (Macken Horarik, 2002, Knapp & Watkins, 2005), στο τμήμα των επιχειρημάτων εμφανίζονται σε μεγάλο βαθμό στοιχεία περιγραφής και αφήγησης ως τεκμήρια των υποστηριζόμενων θέσεων. Η παρουσία των κειμενικών χαρακτηριστικών της περιγραφής και της αφήγησης επηρεάζει την ποιότητα των επιχειρηματολογικών κειμένων, εφόσον με την ένταξή τους σε ευρύτερα επιχειρηματολογικά σχήματα -που δηλώνονται καθαρά με αιτιολογικούς αρθρωτές- διαδραματίζουν το ρόλο της γλωσσικής διερμηνείας των γραφομένων, λειτουργούν δηλαδή ως ανάπτυξη και τεκμηρίωση των επιχειρημάτων. Μάλιστα, στα «πιο επιχειρηματολογικά» γραπτά αυτά τα στοιχεία δεν παρατίθενται παρατακτικά και ασύνδετα, αλλά εμπλέκονται με το υπόλοιπο κείμενο σε τέτοιο βαθμό που η αποδόμησή τους ως μη επιχειρηματολογικών κειμενικών γνωρισμάτων είναι δύσκολη. Από άποψη λογικής οργάνωσης εξασφαλίζουν, στην περίπτωση της περιγραφής, αδιαμφισβήτητα στοιχεία (τεκμήρια) για την ενίσχυση των επιχειρημάτων και στην περίπτωση της αφήγησης μέσα συναισθηματικού επηρεασμού του δέκτη, συνιστώντας ουσιαστικά δύο διαφορετικούς τρόπους πειθούς, την επίκληση στη λογική και την επίκληση στο συναίσθημα αντίστοιχα. Παρά την αντιστοιχία των διδακτικών στόχων του γλωσσικού μαθήματος για το κειμενικό είδος της επιχειρηματολογίας και της κειμενικής πραγμάτωσής του ως προς τα δομικά συστατικά μέρη από τους μαθητές, η συστηματική παρουσία στα μαθητικά επιχειρηματολογικά κείμενα κειμενικών γνωρισμάτων της περιγραφής και της αφήγησης θέτει υπό αμφισβήτηση την μέχρι τώρα διδασκαλία τους σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο- ως διακριτών κειμενικών ειδών. Η παρουσία κειμενικών γνωρισμάτων άλλων κειμενικών ειδών σε αυτό της επιχειρηματολογίας δεν αίρει την αποτελεσματικότητά της, αλλά φαίνεται να την ενισχύει, ενώ ο επικοινωνιακός σκοπός, η πειθώ, είναι τελικά αυτός που καθορίζει τις γλωσσικές και ευρύτερες κειμενικές επιλογές. Βιβλιογραφία Bakhtin, Mikhail M Speech genres and other late essays. Austin: University Texas Press. Beaugrand de, Robert, Dressler, Wolfgang Introduction to Text Linguistics. London: Longman. Bhatia, Vijay K Analysing Genre: Language Use in Professional Settings. London: Longman. Clark, Romy, Ivanic, Roz The Politics of Writing. London: Longman. Chafe, Wallace L (Ed.). The Pear Stories: Cognitive, Cultural and Linguistic Aspects of Narrative Production. Norwood, NJ: Ablex. Connor, Ulla Examining syntactic variation across three English-speaking nationalities through a multifeature/multidimensional approach. In Composing Social Identity in Written Language, edited by Donald L. Rubin, Hillsdale NJ: Erlbaum, Fox, Barbara A Discourse Structure and Anaphora: Written and Conversational English. Cambridge: Cambridge University Press. [ 1045 ]

11 [ ΕΥΓΕΝΙΑ Δ. ΠΑΓΚΟΥΡΕΛΙΑ & ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ] Freedman, Aviva, Medway, Peter Learning and teaching genre. Portsmouth: Boynton/Cook. Grabe, William, Kaplan, Robert B (Eds). Theory and Practice of Writing. London: Longman. Graff, Richard, Winn, Wendy, Presencing Communion in Chaim Perelman s New Rhetoric. Philosophy and Rhetoric 39,1: Halliday, Michael Alexander K., Hasan, Ruqaiya Cohesion in English. London: Longman. Johns, Ann Genre in the Classroom. Multiple perspectives. Mahwah, New Jersey: Laurence Erlbaum Associates. Knapp, Peter, Watkins, Megan Genre, text, grammar. Technologies for teaching and assessing writing. Sydney: UNSW Press Book. Macken-Horarik, Mary Something to shoot for : A Systemic Functional Approach to teaching Genre in Secondary School Science. In Genre in the Classroom: Multiple Perspectives, edited by Ann Johns. N.J. & London: Lawrence Erlbaum Associate Publishers. Martin, James Robert Language, register and genre. In Language Studies: Children writing leader, edited by Frances Christie, pp Geelong, Victoria: Deakins University Press. Martin, James Robert Factual Writing: Exploring and Challenging Social Reality. Oxford: Oxford University Press. Κωστούλη, Τριανταφυλλιά Από την επικοινωνιακή στην κειμενοκεντρική προσέγγιση: κοινές θέσεις και σημεία διαφοροποίησης. Πρακτικά 4 ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας. σσ Meyer, Bonnie, Brandt, David M., Bluth, George J Use of top-level structure in text: Key from reading comprehension of ninth-grade students. Reading Research Quarterly 16: Μητσικοπούλου, Βασιλική Λόγος και Κείμενο. Κείμενο και Κειμενικό είδος. Ανακτήθηκε από: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Οδηγίες διδασκαλίας φιλολογικών μαθημάτων στο Λύκειο Ανακτήθηκε Ιανουάριος 18, 2012 από: Perelman, Chaim, Olbrechts-Tyteca, Lucie The New Rhetoric: A Treatise on Argumentation. Translated by John Wilkinson & Purcell Weaver. Notre Dame: University of Notre Dame Press. Swales, John Genre Analysis: English in Academic and Research Settings. Cambridge: Cambridge University Press. Tindale, Christofer W Perelman, Informal Logic and the Historicity of Reason. Informal Logic 26,3: Toulmin, Stephen E The uses of argument. New York: Cambridge University Press. Τσολάκης, Χρίστος, Αδαλόγλου, Κυριακή, Αυδή, Άβρα, Λόππα, Ελένη, Τάνης, Διονύσης Έκφραση Έκθεση για το Ενιαίο Λύκειο, τεύχ. α και γ. Αθήνα: Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων. Van Dijk, Teun A Some Aspects of Text Grammars. The Hague: Mouton. Van Eemeren, Frans, Grootendorst, Rob Fundamentals of Argumentation Theory. A Handbook of Historical Backgrounds and Contemporary Developments. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. [ 1046 ]

της αφήγησης και της περιγραφής σε µαθητικά γραπτά επιχειρηµατολογίας. Στο Ζ.

της αφήγησης και της περιγραφής σε µαθητικά γραπτά επιχειρηµατολογίας. Στο Ζ. «Ο σκοπός αγιάζει τα µέσα;» Η παρουσία της αφήγησης και της περιγραφής σε µαθητικά γραπτά επιχειρηµατολογίας 1 ABSTRACT Is it possible for genres to be conceived, taught and obtained in classroom? Are

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία των Κειμενικών Ειδών

Θεωρία των Κειμενικών Ειδών Θεωρία των Κειμενικών Ειδών Μαρία Ποιμενίδου Δρ. Νηπιαγωγός, Κοινωνιολόγος mpoimenidou@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Κειμενικό είδος Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία

Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία Αναλύοντας κείμενα και εικόνες για την έννοια της περιοδικότητας στα σχολικά βιβλία Βασιλική Σπηλιωτοπούλου Παιδαγωγικό Τμήμα ΑΣΠΑΙΤΕ Μεταδιδάκτωρ ερευνήτρια: Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Οι άνθρωποι από πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 I. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - Η ΘΕΩΡΙΑ 27 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 29 1.1. Οι Έννοιες Επιχείρημα, Επιχειρηματολογία, Αντεπιχείρημα, Ανασκευή, Πειθώ 29 1.2. Είδη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κειμενικά είδη και γλωσσική διδασκαλία: Θεωρητικό υπόβαθρο. Κυριακίδη Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου

Κειμενικά είδη και γλωσσική διδασκαλία: Θεωρητικό υπόβαθρο. Κυριακίδη Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου Κειμενικά είδη και γλωσσική διδασκαλία: Θεωρητικό υπόβαθρο Κυριακίδη Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου Ο όρος 'κειμενικά είδη' αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του γλωσσολογικού και παιδαγωγικού λεξιλογίου, ωστόσο παραμένει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΩΡΙΑ Ι. ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Α. Επίκληση στη λογική 3 Β. Επίκληση στο συναίσθημα (του δέκτη) 6 Γ. Επίκληση στο

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Προβλήματα ΘΕΜΑΤΑ Δείκτες επάρκειας (στόχοι, δείκτες επίπεδα) Διδασκαλία Αρνητικά αποτελέσματα επίδοσης Συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας Κοδριγκτώνος 33, 5ος όροφος ΤΚ 10434, Αθήνα http://www.epe.org.gr e-mail: info@epe.org.gr ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων KOIN:

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Στόχος της ανακοίνωσης είναι να εξεταστούν κριτικά οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στα νέα βιβλία της γλώσσας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ Η ΛΟΓΟΥ = ΕΙ Η ΚΕΙΜΕΝΩΝ (Ε (Επικοινωνούμε με κείμενα) ΠΟΜΠΟΣ - ΛΟΓΟΣ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΣ ΕΚΤΗΣ - ΛΟΓΟΣ ΠΕΙΘΟΥΣ ΛΟΓΟΣ ΠΛΗΡ ΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΣ ΦΟΡΙΑΚΟΣ- MHNYMA Α ΝΑΛΥΟΝΤΑΣ ΚΑΙ Σ ΥΝΘΕΤΟΝΤΑΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΙΘΟΥΣ Ο ΣΤΟΧΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η πειθώ. Επίκληση στην λογική

Η πειθώ. Επίκληση στην λογική Η πειθώ Ο όρος πειθώ περιγράφει την λογική ικανότητα ερµηνείας εννοιών, γεγονότων, φαινοµένων σύµφωνα µε την κρίση µας, ώστε να πείσουµε τους δέκτες για την ορθότητα των απόψεών µας και να επηρεάσουµε

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: ISBN: 960 631 539 8. 1 601 00. 23510 33535, 6946967552 E-mail: gperdikis@kat.forthnet.gr ,,.2121/1993,. 100/1975., , 51. 2121/1993.

Copyright: ISBN: 960 631 539 8. 1 601 00. 23510 33535, 6946967552 E-mail: gperdikis@kat.forthnet.gr ,,.2121/1993,. 100/1975., , 51. 2121/1993. 2006 Copyright: - / 1 601 00. 23510 33535, 6946967552 E-mail: gperdikis@kat.forthnet.gr ISBN: 960 631 539 8,,.2121/1993,. 100/1975.,,,,, 51. 2121/1993. , ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ......σελ. 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ.

Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): «Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια» (β τεύχος, σ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2014-2015) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),(

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),( ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη (Abstract),( στην ελληνική και αγγλική γλώσσα Λέξεις κλειδιά Εισαγωγή Επικρατούσες απόψεις Ορισμοί Η Η επιστημονική υπόθεση Περιγραφή αιτιολόγηση της έρευνας ή εφαρμογής Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ Τριανταφυλλιά Κωστούλη

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ Τριανταφυλλιά Κωστούλη ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ Τριανταφυλλιά Κωστούλη Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια η γλωσσολογική έρευνα, µε τη διαµόρφωση νέων διεπιστηµονικών προσεγγίσεων, χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

Χρυσαυγή Τριανταφύλλου

Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Ερευνώντας τις ερμηνείες φοιτητών και τις διδακτικές πρακτικές εκπαιδευτικών σε θέματα σχετικά με την έννοια της περιοδικότητας Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Μεταδιδάκτωρ ερευνήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας

Η παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας Η παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας Κεραμίδα Αρετή Σχολική Σύμβουλος ΠΕ06 (Αγγλικής Γλώσσας), Ν. Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας akeramida@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γιαννάκης Βασιλειάδης Εκπαιδευτικός Υποψήφιος ιδάκτορας Ανάπτυξη Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝ:. Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής(Ι.Ε.Π) Αν. Τσόχα 36 11521 Αθήνα. ΕΠΑΦΟΣ Συστήματα Πληροφορικής Μονής Κύκκου 2 &Μεσογείων 123 11526 Αθήνα

ΚΟΙΝ:. Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής(Ι.Ε.Π) Αν. Τσόχα 36 11521 Αθήνα. ΕΠΑΦΟΣ Συστήματα Πληροφορικής Μονής Κύκκου 2 &Μεσογείων 123 11526 Αθήνα Μαρούσι, 06-07- 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 76980 /Γ2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η «ΤΘΔΔ» και οι Εξετάσεις Αγγλικής στο Λύκειο

ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η «ΤΘΔΔ» και οι Εξετάσεις Αγγλικής στο Λύκειο ΝΕΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η «ΤΘΔΔ» και οι Εξετάσεις Αγγλικής στο Λύκειο Καθ. Β. Δενδρινού Τι είναι η «Τράπεζα Θεμάτων»; H «Τράπεζα Θεμάτων» είναι ένα αποθετήριο στο οποίο καταχωρίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα