ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ (πιλοτική συγκριτική μελέτη)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ (πιλοτική συγκριτική μελέτη)"

Transcript

1 ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ (πιλοτική συγκριτική μελ) Θεοφανίδης Δ. 1, Καπάδοχος Θ. 2, Καμπισιούλη Ε 3., Καδδά Ο. 4, Φουντούκη Α 5 1. Νοσηλευτής, ΤΕ, MSc ΤΑΠ-ΟΤΕ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. 2. Νοσηλευτής, Μεταπτυχιακός φοιτητής, Ω.Κ.Κ. 3. Νοσηλεύτρια, Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» 4. Νοσηλεύτρια, Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ΩΚΚ 5.Νοσηλεύτρια,ΤΕ, MSc Νευροχειρουργική κλινική, ΠΝΘ «ΑΧΕΠΑ», Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Εισαγωγή: Οι απόψεις των ηλικιωμένων ασθενών και η αλληλεπίδρασής τους με τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης είναι όλο και περισσότερο σημαντικές καθώς το ποσοστό των ηλικιωμένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα αυξάνεται. Σκοπός: Οι στόχοι της παρούσης εργασίας ήταν η παρατήρηση και η καταγραφή ορισμένων αλλαγών που συμβαίνουν στον ψυχισμό του ηλικιωμένου ασθενή κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του καθώς και η σύγκριση των παραμέτρων αυτών μεταξύ Ελλήνων και Βρετανών ασθενών. Υλικό Μέθοδος: Το δείγμα της πιλοτικής αυτής μελς αποτελείται από 145 ηλικιωμένους ασθενείς από νοσοκομεία της Ελλάδας και της Μ. Βρετανίας. Για τη συλλογή των στοιχείων χρησιμοποιήθηκε προσωπική ημιδομημένη συνέντευξη. Αποτελέσματα: Η ανάλυση των συνεντεύξεων ανέδειξε τις εξής ψυχολογικές παραμέτρους: Προοπτική, Αποδοχή νόσου, Φόβος θανάτου, Μοναξιά, Αίσθημα εγκατάλειψης, και Τάσεις αυτοκτονίας. Η χώρα προέλευσης έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στις παραμέτρους «Μοναξιά» και «Φόβος θανάτου». Οι Βρετανοί ασθενείς βιώνουν πολύ έντονα την μοναξιά ενώ ο φόβος θανάτου κυριαρχεί στους Έλληνες. Συμπεράσματα: Οι Βρετανοί μερικές φορές δεν φοβούνται τόσο το θάνατο όσο τη ζωή η οποία θα είναι εξαρτημένη από τους άλλους και τις παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες θα τον φέρουν σε αμηχανία απέναντι στον εαυτό του και στον κοινωνικό περίγυρο, γι αυτό και ορισμένοι από αυτούς τους ασθενείς, εναλλακτικά ως προς την αυτοκτονία, μπορεί να εκφράσουν την επιθυμία να συζητούν και το ενδεχόμενο της ευθανασίας η οποία όμως παραμένει ένα πολύπλοκο θέμα με ποικίλα δεοντολογικά, νομικά, θρησκευτικά και ηθικά προβλήματα. Λέξεις κλειδιά: Ηλικιωμένος ασθενής, Ψυχολογικές μεταβολές, Ιδρυματοποίηση, Ποιοτική μεθοδολογία Υπεύθυνος αλληλογραφίας Θεοφανίδης Δημήτριος Ιεροσολύμων 21 Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη Τηλ.: κινητό: CHANGES IN PSYCHOLOGICAL STATE OF ELDER PATIENTS DURING THEIR HOSPITALISATION Theofanidis D. 1, Kapadohos Th. 2, Kampisiouli E. 3, Kada O. 4, Fountouki A R.N., MSc, TAP-OTE, Thessaloniki 2. R.N. Postgratuate university student, MSc, Onassis Cardiac Surgery Center 3. R.N. Postgratuate university student, MSc, Evaggelismos Hospital 4. R.N. Postgratuate university student, MSc, Onassis Cardiac Surgery Center 5. R.N., MSc, Neurosurgical clinic, AHEPA Hospital, Thessaloniki ABSTRACT: Elderly patients views and their interaction with health care systems are very important as the subpopulation of older people in the European Community is increasing. Αim The objectives of this project were the observation and recording of certain changes that occur in psychological state of elder patients during their hospitalisation and a comparison between Greek and British patients. Material And Methods The sample of this pilot study consisted of 145 elder patients in Greece and British hospitals. Data was collected through a semi structured interview. Results The analysis of interviews revealed the following psychological parameters: Prospect, Acceptance of illness, Fear of death, Loneliness, Feeling of abandonment, and Suicide tendencies. The country of origin has the bigger effect in the parameters "Loneliness" and "Fear of death". The British patients experience extreme loneliness while fear of death is predominant among the Greek sample. Conclusions British patients seem not to fear so much death itself but rather life which is dependent to others and the pathological situations that will bring embarrassment against himself and others. Therefore, some of these patients have a tendency to discuss euthanasia rather express suicidal ideas, which however remains a complicated subject with various ethical, legal, religious and moral issues involved. Key words: Elderly patient, Psychological reactions, Hospitalization, Quality research 1

2 Corresponding author: Theofanidis Dimitrios 21 Ierosolimon str. Kalamaria, Thessaloniki Greece Tel.: Mobile: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εισαγωγή στο νοσοκομείο αποτελεί ένα στρεσσογόνο γεγονός για τους ασθενείς κάθε ηλικίας και κυρίως για τους ηλικιωμένους. Η περιορισμένη προσαρμοστική ικανότητα που παρατηρείται κατά το γήρας τόσο σε ψυχικό όσο και σε οργανικό επίπεδο συνεπάγεται την εμφάνιση βιοψυχοκοινωνικών διαταραχών που στιγματίζουν ιδιαίτερα αρνητικά την παραμονή σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Η μελαγχολία που παρουσιάζουν συχνά οι ηλικιωμένοι ασθενείς δημιουργεί ένα κύκλο ανατροφοδότησης που επιτείνει την ψυχοσωματική κατάπτωση. Οι γρήγοροι ρυθμοί του νοσηλευτικού τμήματος, η μεταβολή του ωραρίου των συνηθειών, οι άγνωστοι νοσηλευτές και ιατροί καθώς και η συμβίωση με άλλους ασθενείς απαιτούν ψυχικά αποθέματα που ενδεχομένως να μην επαρκούν στην περίπτωση του ηλικιωμένου. Σαν αποτέλεσμα της υπερπροσπάθειας του ηλικιωμένου να επιστρατεύσει μηχανισμούς άμυνας και διαχείρισης των παραπάνω είναι η εμφάνιση ψυχικών μεταβολών που ορισμένες φορές είναι ικανές να επιτείνουν και την οργανική συμπτωματολογία. 1,2 Ο αριθμός των ηλικιωμένων έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, τόσο σε Εθνικό αλλά και Ευρωπαϊκό επίπεδο (Πίνακας 1, Πίνακας 2 και Πίνακας 3). Σύμφωνα με Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2001) για το μέλλον της υγειονομικής περίθαλψης και της μέριμνας για τους ηλικιωμένους, οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης στα δημόσια οικονομικά των κρατών-μελών της Ενωμένης Ευρώπης θα επιφέρει σημαντικές επιβαρύνσεις στα εθνικά συστήματα υγείας μια και οι ηλικιωμένοι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι οι κύριοι κάτοχοι των νοσοκομειακών κλινών, καθώς και οι πολυπληθέστεροι χρήστες και καταναλωτές των κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας ενώ δηλώνουν χαμηλή ικανοποίηση από τις υπηρεσίες υγείας. Οι πιο σημαντικές προκλήσεις που εγείρουν οι δημογραφικές αλλαγές αφορούν στην εξασφάλιση ικανού και σωστά εκπαιδευμένου προσωπικού, στην προσβασιμότητα στην υγειονομική περίθαλψη και την οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων υ- γείας με ταυτόχρονη διασφάλιση υψηλής ποιότητας υπηρεσιών. 3,4,5 Πίνακας 1: Αριθμός ηλικιωμένων επί του συνόλου του πληθυσμού Ελλάδα Ενωμένη Ευρώπη > 65 ετών 24% 41% 16,1% 22% > 80 ετών 15% 29% 3,6% 10% Πίνακας 2: Διαχρονικό ποσοστό ηλικιωμένων επί του συνόλου του Ελληνικού πληθυσμού > άνδρες γυναίκες σύνολο άνδρες γυναίκες σύνολο ,94% 3,88% 6,82% 0,56% 0,93% 1,49% ,06% 4,99% 9,05% 0,79% 1,20% 1,99% ,93% 5,91% 10,84% 0,91% 1,37% 2,28% ,82% 5,93% 10,75% 1,28% 1,83% 3,11% ,10% 7,26% 13,36% 1,26% 1,83% 3,09% ,89% 8,21% 14,9% 1,53% 2,07% 3,06% 2

3 Πίνακας 3: Διαχρονικό ποσοστό ηλικιωμένων επί του συνόλου του πληθυσμού της Ε.Ε. Ευρώπη (25 κράτη) Ευρώπη (15 κράτη) > > > > 11,1% 3,5% 11,2% 3,6% 11,4% 11,4% 11,7% 3,6% 11,5% 3,8% 11,6% 3,9% 11,8% 11,8% 12,0% 3,8% Οι νοσηλευτές είναι οι περισσότεροι σε αριθμό που έχουν την ευθύνη της φροντίδας των ηλικιωμένων στα νοσοκομεία, για αυτό και πρέπει να έχουν ε- παρκείς γνώσεις για τα αίτια των προβλημάτων υ- γείας και των ιδιαίτερων αναγκών φροντίδας των ασθενών αυτών. 6,7 Κατά κανόνα κάθε νοσηλευτής σε κάποια φάση της επαγγελματικής καριέρας του θα συμμετάσχει στη φροντίδα αυτής της ηλικιακής ομάδας, για αυτό και οι αναπτυξιακές αλλαγές που είναι συνδεδεμένες με το φυσιολογικό γήρας πρέπει να κατανοηθούν πολύ καλά από εκείνους που παρέχουν φροντίδα υγείας στους ηλικιωμένους. 8 Εάν οι νοσηλευτές είναι σωστά εκπαιδευμένοι ώστε να υπηρετούν τις ανάγκες των ασθενών τους τότε η νοσηλεία των ηλικιωμένων θα είναι σίγουρα ποιοτική. 9,10 Εξάλλου έχει αποδειχθεί πως η στάση των νοσηλευτών έχει εμφανή επίδραση στην ποιότητα της φροντίδας που παρέχεται και επηρεάζει σημαντικά τα στάνταρτς της νοσηλείας. 11,12,13 Παρά την επαρκή εκπαίδευση, τη φροντίδα και το εξαιρετικό κλινικό τους έργο οι νοσηλευτές δεν έ- χουν «ανοσία» σε λανθασμένες συμπεριφορές. 14,15 Μια από τις παγίδες στο έργο του νοσηλευτή είναι να περιορίσει τις υπηρεσίες του στην εξυπηρση των βασικών σωματικών αναγκών των ηλικιωμένων παραμελώντας τη συναισθηματική τους στήριξη. Αυτή η αντιεπαγγελματική συμπεριφορά είναι μέρος του ηλικιακού ρατσισμού, δηλαδή του συστηματικού και στερεοτυπικού διαχωρισμού των ανθρώπων βάση της προχωρημένης ηλικίας τους. 16 Στο πλαίσιο αυτού του ιδιότυπου ρατσισμού, οι ηλικιωμένοι θεωρούνται ως «γερασμένοι στη σκέψη», «ανοϊκοί», «αρτηριοσκληρωτικοί στις ιδέες» και «παλιομοδίτες στις συμπεριφορές τους». Ο ηλικιακός ρατσισμός απαξιώνει τον ηλικιωμένο, στερώντας του το δικαίωμα σε ποιοτική ζωή, επαρκή πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Πολλοί ηλικιωμένοι έχουν καταθέσει σε αντίστοιχες έρευνες ότι ως ασθενείς βίωσαν ακόμη και μέσα στο νοσοκομείο «οριακά ανεπιθύμητοι», «περιθωριοποιημένοι» και «θύματα άνισης μεταχείρισης» σε σχέση με νεώτερες ηλικιακές ομάδες ασθενών. 17 Σε πολλές περιπτώσεις το προσωπικό φάνηκε να είναι ανυπόμονο με αυτούς τους ασθενείς δεδομένου ότι η συμπεριφορά τους μπορεί να προσληφθεί ως «δύσκολη» και η φροντίδα τους έναν «βαρύ έργο». 18 Επομένως, η έρευνα σε αυτό το χώρο είναι σημαντική διότι η οργάνωση ποιοτικών υπηρεσιών υγείας με ρεαλιστικούς όρους, πρέπει να λαμβάνει υπόψη πως οι ηλικιωμένοι ασθενείς σε σχέση με άλλες ηλικιακές ομάδες, νοσούν συχνότερα, παραμένουν στο νοσοκομείο για μεγάλα χρονικά διαστήματα, έχουν συχνότερες πτώσεις, αποπροσανατολίζονται πιο συχνά και έχουν αναλογικά μεγαλύτερο μερίδιο χρήσης των υ- πηρεσιών υγείας. 19,20,21 Σκοπός Ο σκοπός της παρούσης εργασίας ήταν η παρατήρηση και η καταγραφή ορισμένων αλλαγών που συμβαίνουν στον ψυχισμό του ηλικιωμένου ασθενή κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του, καθώς και η σύγκριση μεταξύ Ελλήνων και Βρετανών ηλικιωμένων ασθενών. Υλικό και Μέθοδος Το δείγμα της παρούσης έρευνας αποτέλεσαν 145 άτομα που χωρίστηκαν σε δυο ομάδες. Η πρώτη ο- μάδα αποτελεί το τυχαίο δείγμα 67 ασθενείς (34 άνδρες, 33 γυναίκες) από παθολογικές κλινικές δυο γενικών νοσοκομείων της Θεσσαλονίκης. Η δεύτερη ομάδα 78 ασθενείς (38 άνδρες, 40 γυναίκες) προέρχεται από γηριατρικές κλινικές δυο γενικών νοσοκομείων του Μάντσεστερ της Μ. Βρετανίας Όσον αφορά την ηλικιακή κατανομή του δείγματος, η διάμεσος για το δείγμα της Ελλάδος ήταν 74 ενώ για το Βρετανικό δείγμα ήταν 82. Το ηλικιακό εύρος ήταν για την Ελλάδα, και για την Μ. Βρετανία. Το 45% του Ελληνικού δείγματος ήταν άνδρες, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των Βρετανών ήταν 48%. Η ηλικιακή διαφορά στα δείγματα εξηγείται από το γεγονός ότι το Ελληνικό δείγμα προήλθε από παθολογικές κλινικές, ενώ το Βρετανικό από γηριατρικές κλινικές. Αυτό φαίνεται και από τα ποσοστά των ατόμων όπως χωρίστηκαν σε 3 ηλικιακές υποομάδες: 65-74, 75-84, 85 και άνω. Η υποομάδα είναι αναλογικά περίπου ισομεγέθης για τα δύο 3

4 δείγματα ενώ οι και 85+, είναι αντιστρόφως ανάλογες (Πίνακας 4). Πίνακας 4: Ηλικιακή κατανομή Ηλικία Ελλάδα Μ. Βρετανία ετών 30 (45%) 36 (46%) ετών 23 (35%) 17 (22%) 85 και άνω 14 (20%) 25 (32%) Σύνολο Τα δημογραφικά στοιχεία (ηλικία, όνομα, διεύθυνση) συλλέχθηκαν απευθείας από τις κάρτες νοσηλείας έτσι ώστε και να μην κουράζονται άσκοπα οι ασθενείς με περιττές ερωτήσεις αλλά και να μην σπαταλάται πολύτιμος χρόνος της συνέντευξης. Πρακτικοί και ηθικοί περιορισμοί Οι περιορισμοί που τέθηκαν για την επιλογή του δείγματος ήταν οι ακόλουθοι: Οι ασθενείς να είναι: α) άνω των 65 ετών, β) να είχαν λιγότερες από δύο εισαγωγές στην προηγούμενη πενταετία έτσι ώστε να αποφευχθεί το προσθετικό φαινόμενο της νοσοκομειακής εμπειρίας, γ) να είναι ικανοί να δώσουν συνέντευξη, δηλαδή, απουσία γεροντικής άνοιας, νόσο του Pick ή άλλης σωματικής ή ψυχικής ασθένειας που θα εμποδίσει της εξέλιξη της συζήτησης κατά την διάρκεια της συνέντευξης, δ) να μην λαμβάνουν ταυτόχρονα μέρος σε άλλο ε- ρευνητικό πρόγραμμα. Από δεοντολογικής πλευράς θεωρήθηκε σκόπιμο να δοθεί στους ασθενείς πλήρης ενημέρωση για τους σκοπούς της έρευνας και η γραπτή συγκατάθεση τους αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση. Η συμμετοχή στην έρευνα ήταν εθελοντική, ενώ παράλληλα λήφθηκαν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να προστατευθεί η ανωνυμία των συμμετεχόντων και να διασφαλιστεί η εμπιστευτικότητα των πληροφοριών. 22,23 Μέθοδος Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε ήταν αυτή της συλλογής στοιχείων μέσω προσωπικής ημιδομημένης συνέντευξης, το κείμενο της οποίας δεν υπερέβη τα 45 λεπτά, όσο και μια πλευρά ενενηντάλεπτης κασέτας. Η συνομιλία καταγράφηκε με προηγούμενη άδεια των ασθενών. Το απομαγνητοφωνημένο κείμενο αναλύθηκε μέσω της Θεματικής Ανάλυσης Περιεχομένου στο Έκδηλο Επίπεδο. 24 Στατιστική ανάλυση Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων έγινε με τη βοήθεια του στατιστικού πακέτου SPSS V.11, ενώ για την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν μέθοδοι και δείκτες της περιγραφικής στατιστικής και της μη-παραμετρικής επαγωγικής στατιστικής. Οι συγκρίσεις των δύο ομάδων (Ελλάδα, Μ. Βρετανία) πραγματοποιήθηκαν μέσω του στατιστικού ελέγχου x 2, όπου η παρατηρούμενη στάθμη σημαντικότητας του ελέγχου (p value) υπολογίσθηκε με την ακριβή μέθοδο (exact method) του Fisher (Metha και Patel, 1996). 25 Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης συνάφειας V του Cramer για τον καθορισμό της έντασης της συσχέτισης των απαντήσεων σε σχέση με τη χώρα προέλευσης. Ως εξαρτημένες μεταβλητές ορίσθηκαν οι ομαδοποιημένες απαντήσεις του δείγματος (κατόπιν επεξεργασίας των δεδομένων μέσω της Θεματικής Ανάλυσης Περιεχομένου). Ανεξάρτητη μεταβλητή ορίσθηκε η χώρα προέλευσης (Ελλάδα ή Μ. Βρετανία) των μελών του δείγματος. Αποτελέσματα - Συζήτηση Φράσεις-κλειδιά που προήλθαν από την απομαγνητοφώνηση των συνεντεύξεων, κωδικοποιήθηκαν και ταξινομήθηκαν έτσι ώστε να δημιουργηθούν 7 μεγάλες θεματικές κατηγορίες οι οποίες ήταν: α) Προσανατολισμός σε χώρο και χρόνο β) Προοπτική γ) Αποδοχή νόσου δ) Φόβος θανάτου ε) Μοναξιά στ) Αίσθημα εγκατάλειψης ζ) Τάσεις αυτοκτονίας Η αναλυτική παρουσίαση των θεματικών κατηγοριών έχει ως ακολούθως: Προσανατολισμός σε χώρο και χρόνο Η προσπάθεια προσδιορισμού του επιπέδου προσανατολισμού του ασθενή στο χώρο και στο χρόνο είναι ιδιαίτερα δύσκολη μια και η παράμετρος αυτή αποτελεί ένα κοινό σύμπτωμα πολλών οργανικών ψυχοσυνδρόμων όπως η νόσος ALZHEIMER, η νόσος του PICK και η Γεροντική Άνοια. 26 Υπάρχουν διάφορα εξειδικευμένα ερωτηματολόγια που αποσκοπούν στο να προσδιορίσουν το βαθμό προσανατολισμού και βοηθούν έτσι στη διάγνωση των προαναφερθέντων ασθενειών όπως τα ακόλουθα: Mini- Mental State Examination Test, ADAS-Cog, 7 Minute Test, Blessed Test. 27,28,29 Η συγκεκριμένη όμως εργασία έχει ως σκοπό να εξακριβώσει την ύπαρξη ή 4

5 όχι μιας πολύ ήπιας μορφής σύγχυσης που έχει περισσότερο σχέση με την μειωμένη ικανότητα του ασθενή να κατανοεί και να ελέγχει χωροχρονικά ένα καινούργιο περιβάλλον όπως αυτό του νοσοκομείου και είναι συχνά φαινόμενο της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης παρά παθολογικό σύμπτωμα εξωγενούς ψυχοσυνδρόμου ή παρενέργεια φαρμακευτικής αγωγής όπως για παράδειγμα η χορήγηση μεγάλων δόσεων υπνωτικών. Έτσι το ενδιαφέρον εστιάστηκε στο αν οι ασθενείς γνωρίζουν καλά το χώρο στον οποίο βρίσκονται και έχουν ακριβή αίσθηση του χρόνου γεγονός που έχει άμεση σχέση με το κατά πόσο το νοσηλευτικό προσωπικό κατατόπισε και κατατοπίζει τον ηλικιωμένο ασθενή στο καινούργιο του περιβάλλον. Για τις ανάγκες της διερεύνησης αυτής τέθηκαν 5 ερωτήσεις στον ασθενή και η θετική ή αρνητική πλειοψηφία των απαντήσεων έδωσε και το τελικό αποτέλεσμα στην ύπαρξη ή όχι ικανοποιητικού βαθμού προσανατολισμού στο χώρο και στο χρόνο. Οι ερωτήσεις αυτές ήταν οι εξής: Πότε ακριβώς έγινε η εισαγωγή σας στο νοσοκομείο; Ποια είναι η σημερινή ημερομηνία; Τι ώρα είναι; Γνωρίζετε που βρίσκεται η τουαλέτα; Γνωρίζετε που βρίσκεται το γραφείο της προϊσταμένης; Oι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν για την ύπαρξη ή όχι ικανοποιητικού βαθμού προσανατολισμού παρουσιάζονται στον Πίνακα 5. Πίνακας 5: Προσανατολισμός σε χώρο και χρόνο ΧΩΡΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Ελλάδα 42 (63%) 25 (37%) Μ. Βρετανία 65 (83%) 13 (17%) x 2 =7,945 β.ε.=1 p exact=0.008 V=0,234 Παρατηρούμε σημαντική διαφορά 20% που είναι σαφώς ευνοϊκή για τους ασθενείς της Μ. Βρετανίας. Θα πρέπει όμως να λάβουμε υπόψη πως κατά την εισαγωγή του ασθενή στο Βρετανικό νοσοκομείο γίνεται πλήρης και κατατοπιστική ξενάγηση του σε όλους τους χώρους του τμήματος και σε συνδυασμό με τα ρολόγια και τα ημερολόγια τοίχου με τα οποία είναι εφοδιασμένος κάθε θάλαμος, υποβοηθείται ο ασθενής στο να αντιλαμβάνεται ικανοποιητικά το χρόνο και τον χώρο στον οποίο βρίσκεται. 30,31 Προοπτική Πολλές έρευνες έχουν ασχοληθεί με τη σημασία και το ρόλο των συναισθημάτων που βιώνει ο ασθενής κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του και ειδικότερα με τις εφεδρικές ψυχικές δυνάμεις που κινητοποιεί για να αντιμετωπίσει την καινούργια κατάσταση ή να την υποβοηθήσει. 32,33,34,35 Η εξέταση όμως της παραμέτρου αυτής στην συγκεκριμένη εργασία είχε ως σκοπό να εξετάσει μόνο την ύπαρξη ή όχι αισιόδοξων αισθημάτων που βιώνουν οι ασθενείς σχετικά με την διάγνωση και κυρίως τη μελλοντική έ- κβαση της πορείας της νοσηλείας τους. Ρωτήθηκαν ευθέως αν αισθάνονται αισιοδοξία σχετικά με το μελλοντικό αποτέλεσμα της νοσηλείας τους. Οι θετικές απαντήσεις περιελάμβαναν φράσεις όπως Το ξέρω ότι θα γίνω καλά, ή Έχω εμπιστοσύνη στους ότι θα με κάνουν καλά πάλι. Αντίθετα οι αρνητικές απαντήσεις χαρακτηρίστηκαν από την αναφορά στην προχωρημένη ηλικία που για τους ασθενείς αυτούς αποτελούσε αυταπόδειξη της ανεπιτυχούς πορείας της θεραπείας. Χαρακτηριστικά αναφέρω τα λόγια ενός ασθενή «Έγινα 90 χρονών, ότι και να μου κάνουν εμένα δεν γιατρεύομαι». Οι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν παρουσιάζονται στον Πίνακα 6. Πίνακας 6: Προοπτική ΧΩΡΑ Αισιοδοξία Απαισιοδοξία Ελλάδα 52 (78%) 15 (22%) Μ. Βρετανία 40 (51%) 38 (49%) x 2 = 10,774 p exact = 0,002 V=0,273 Παρατηρείται στατιστικά σημαντική διαφορά της τάξης του 27% που δείχνει ότι οι Έλληνες ασθενείς είναι πιο αισιόδοξοι γεγονός που δεν θα πρέπει να συνδέεται αποκλειστικά με το χώρο του νοσοκομείου αλλά και με γενικότερες πολιτισμικές επιδράσεις κάθε κοινωνίας. 5

6 Αποδοχή νόσου Η αποδοχή ή άρνηση μιας κατάστασης του νοσηλευόμενου ηλικιωμένου είναι στενά συνδεδεμένη με τον μηχανισμό άμυνας της άρνησης που αναπτύσσει το Εγώ όταν αδυνατεί ή δεν θέλει να αναγνωρίσει και να παραδεχτεί την διαδικασία της ασθένειας η οποία ήδη εξελίσσεται. Συναφής είναι και η περίπτωση όπου ο ασθενής στην προσπάθεια του να πείσει πως δεν νοσεί -ενώ η νόσος ήδη χρήζει αγωγής- υποτιμά ή αποκρύπτει πολλά από τα συμπτώματα της νόσου. 36 Οι ασθενείς του δείγματος ρωτήθηκαν αν πραγματικά πιστεύουν ότι νοσούν και ότι χρειάζονται για αυτό το λόγο να παραμείνουν στο νοσοκομείο. Οι περισσότερες απαντήσεις ήταν θετικές και στις δύο υποομάδες του δείγματος και μάλιστα η συγκεκριμένη ερώτηση προκάλεσε αντιδράσεις που πρόδιδαν ενόχληση, δυσαρέσκεια και κάποια ειρωνεία ενώ οι περισσότερες απαντήσεις περιείχαν κάποιο κατηγορηματικό προσδιορισμό ακριβώς για να τονίσουν την βεβαιότητα τους για την ύπαρξη οργανικής νόσου. Η συνηθέστερη απάντηση ήταν «Μα φυσικά» ή «Και βέβαια είμαι άρρωστος». Όμως υπήρχαν και ασθενείς οι οποίοι δεν δέχθηκαν ότι νοσούν, υποτίμησαν τα οργανικά τους συμπτώματα και αρνήθηκαν ότι χρειάζεται να μείνουν στο νοσοκομείο. Συνήθως όμως στους ασθενείς αυτούς δεν είχε τεθεί διάγνωση, η κατάσταση τους ήταν υπό διερεύνηση και τα οργανικά τους συμπτώματα δεν ήταν τόσο κραυγαλέα, πράγμα που τους μπέρδευε όπως δήλωσε μια 70χρονη ασθενής η οποία παρουσίαζε ανορεξία και απώλεια βάρους. Οι ίδιοι ασθενείς παρουσίαζαν αντικοινωνική συμπεριφορά στο θάλαμο, ελαφρά μελαγχολία, ανυπομονησία, και είχαν μειωμένη όρεξη και ύπνο. Ή- ταν επίσης κατηγορηματικοί στις απαντήσεις τους όπου κυριάρχησε η φράση «Δεν έχω τίποτα» ή απάντησαν και οι ίδιοι με μια ερώτηση λέγοντας «Γιατί με έφεραν εδώ αφού εγώ είμαι μια χαρά;». Οι συνολικές απαντήσεις παρουσιάζονται στον Πίνακα 7. Πίνακας 7: Αποδοχή νόσου ΧΩΡΑ Αποδοχή Άρνηση Ελλάδα 51 (76%) 16 (24%) Μ. Βρετανία 62 (80%) 16 (20%) x 2 =0,238 β.ε.=1 p exact= 0,690 Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ πως η παρατηρούμενη διαφορά μεταξύ των δύο χωρών της τάξης του 4% είναι πολύ μικρή σε σχέση με τις διαφορές των άλλων παραμέτρων και δείχνει πως στο συγκεκριμένο θέμα της αποδοχής ή άρνησης της ασθένειας οι α- σθενείς των δύο υποομάδων αντιδρούν στατιστικά ισοδύναμα. Φόβος θανάτου Η στάση του ανθρώπου απέναντι στο θάνατο είναι συνάρτηση των θρησκευτικών κοινωνικών και πολιτισμικών επιδράσεων, καθώς και της γενικότερης στάσης του απέναντι στη ζωή αλλά έχει άμεση σχέση και με την σοβαρότητα της νόσου από την οποία πάσχει. Με την εισαγωγή στο νοσοκομείο, οι ιδέες και οι φόβοι σχετικά με τον θάνατο αναμοχλεύονται και σε άλλους ασθενείς μένουν υποσυνείδητοι ενώ σε άλλους βγαίνουν στην επιφάνεια και παίρνουν τη μορφή ανησυχίας, φόβου και αίσθημα απειλής της ζωής. 37 Ο φόβος για τον θάνατο είναι σύμφυτος με τη ζωή, διότι η γονιδιακή θεώρηση της ζωής υποστηρίζει πως από την ώρα της σύλληψης κληροδοτείται στο κύημα όχι μόνο η ζωή, αλλά και το σπέρμα του θανάτου. 38 Η παρούσα εργασία προσπάθησε να εντοπίσει την ύπαρξη φόβου για το θάνατο υπό ιδιαίτερες συνθήκες όπως η προχωρημένη ηλικία και η απειλή για την υγεία, κατά την εισαγωγή στο νοσοκομείο. Η διαδικασία επιλογής του τύπου της ερώτησης, δηλαδή άμεσα ή έμμεσα υπήρξε επίπονη, διότι στην διερεύνηση ενός τόσο σοβαρού θέματος που αποτελεί ταυτόχρονα και ισχυρό ταμπού, υπεισέρχονται δεοντολογικοί περιορισμοί μια και γενικά το θέμα του θανάτου δεν θα πρέπει να θίγεται παρά μόνον όταν ο ίδιος ο ασθενής ζητήσει ανάλογες πληροφορίες από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό ή αν εκφράσει ανάλογους φόβους. Επίσης υπάρχει και η αντίρρηση που υποστηρίζει πως η αναφορά σε αυτό το θέμα προκαλεί ταραχή στον ασθενή και γι αυτό πρέπει να αποφεύγεται. Παρ όλα αυτά και κατόπιν συσκέψεων με τα υπόλοιπα μέλη του προσωπικού, αποφασίσθηκε να ρωτηθούν ευθέως οι ασθενείς αν φοβούνται ή αν σκέπτονται τον θάνατο, τοποθετώντας την ερώτηση προς το τέλος της συνέντευξης, όπου είχε ήδη οικοδομηθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης και μια σχετική οικειότητα, διότι θεωρήθηκε ότι ο θάνατος σαν α- ναπόσπαστο κομμάτι της ζωής δεν θα πρέπει να αποτελεί ταμπού ούτε θέμα προς αποφυγή αλλά γεγονός που θα επέλθει. Φυσικά σαν τελευταίος περιορισμός τέθηκε το ότι δεν ερωτήθηκαν ασθενείς οι οποίοι πιθανώς βρίσκονταν στο τελικό στάδιο κάποιας ανίατης νόσου. Πολλές φορές όμως ο ίδιος ο ασθενής υποδήλωνε με τα λεγόμενα του ένα τέτοιο φόβο, προτού του τεθεί η ερώτηση και χαρακτηριστικά μια 92χρονη κυρία δήλωσε «Σήμερα είναι τα γενέθλια μου, αλλά πολύ 6

7 φοβάμαι ότι σήμερα είναι η τελευταία φορά αυτή που τα γιορτάζω». Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα για το φόβο τους θανάτου παρουσιάζονται στον Πίνακα 8. Πίνακας 8 :Φόβος θανάτου ΧΩΡΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Ελλάδα 53 (79%) 14 (21%) Μ. Βρετανία 29 (37%) 49 (63%) x 2 = 25,783 β.ε.=1 p exact=0,000 V=0,422 Παρατηρούμε διαφορά της τάξης του 42% που είναι μεγάλη και στατιστικά σημαντική αλλά θα πρέπει να εκτιμηθεί επίσης υπό το πρίσμα των διαφορών της Ελληνικής και Βρετανικής ιδιοσυγκρασίας όσον αφορά την εξοικείωση με το συγκεκριμένο θέμα και την έκφραση των σχετικών ανησυχιών και φόβων. 39,40 Μοναξιά Για τη διερεύνηση του θέματος τέθηκαν στους α- σθενείς του δείγματος 2 ερωτήσεις όπως: «Αισθάνεστε μοναξιά;» και «Αισθάνεστε την ανάγκη συχνότερων επισκέψεων;» Οι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν για το αίσθημα της μοναξιάς παρουσιάζονται στον Πίνακα 9. Πίνακας 9: Μοναξιά ΧΩΡΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Ελλάδα 22 (33%) 45 (67%) Μ. Βρετανία 55 (71%) 23 (29%) x 2 =20,544 β.ε.=1 p exact= 0,000 V=0,376 Οι ηλικιωμένοι νοιώθουν μοναξιά στη ζωή τους, κατά τη νοσηλεία τους στο νοσοκομείο και στο περιβάλλον τους γενικά. Η μοναξιά είναι γενικό φαινόμενο χαρακτηριζόμενο ως αρνητικό και δυσάρεστο. Η μοναξιά υποδηλώνει έλλειψη αναγκαίας ή επιθυμητής ανθρώπινης φιλίας, οδηγεί σε προσωπική ταλαιπωρία και χαρακτηρίζεται από αίσθημα εγκατάλειψης και δυσαρέσκειας. Η μοναξιά ορισμένες φορές συμβάλλει στην ανάπτυξη άγχους, και άλλοτε προδιαθέτει σε κατάθλιψη. Έρευνες δείχνουν ότι το 34% των ηλικιωμένων στον Καναδά, αντιμετωπίζει τη μοναξιά ως το χειρότερο πρόβλημα κατά τη νοσηλεία τους. Αλλά και στην Ευρώπη και στη Βόρειο Αμερική το 24% των ηλικιωμένων γυναικών και το 12% των ηλικιωμένων ανδρών αναφέρουν την μοναξιά ως κυρίαρχο πρόβλημα της κοινωνικής ζωής τους. 41,42,43 Αλλά και οι ηλικιωμένοι στην Ελλάδα έχουν μεγάλη ανάγκη βοήθειας για να αντιμετωπίσουν την μοναξιά. Έχουν ανάγκη για να τους πάρουν ένα τηλέφωνο, έχουν ανάγκη της οικογενειακής και κοινωνικής συμπαράστασης, υποστήριξης, ενθάρρυνσης, ενίσχυσης, αγάπης και προστασίας. Σε πολλές περιπτώσεις οι ηλικιωμένοι δεν έχουν με ποιόν να μιλήσουν και δεν έχουν ευκαιρίες για επικοινωνία και αυτοέκφραση. Δυστυχώς, έχει καταγραφεί πως οι οικογένειες, αλλά και οι νοσηλευτές κατά την διάρκεια της νοσηλείας των ατόμων αυτών, δεν διαθέτουν αρκετό χρόνο για επικοινωνία. 44,45 Αίσθημα εγκατάλειψης Το αίσθημα της εγκατάλειψης απόρροια αισθημάτων ανασφάλειας και απόρριψης έχει ως σημεία αναφοράς την οικογένεια του ασθενή και το νοσηλευτικό προσωπικό ενώ μπορεί να είναι υποκειμενικό ή αντικειμενικό. Υποκειμενικό με την έννοια ότι ο ηλικιωμένος ασθενής αισθάνεται εγκαταλελειμμένος λόγω της απειλής και του φόβου που του προκαλεί γενικά η ασθένεια, λόγω της μοναξιάς που τυχόν αισθάνεται, των λιγοστών όπως θεωρεί επισκέψεων των συγγενών του καθώς και της αδιάφορης όπως νομίζει στάσης που κρατά απέναντι του το προσωπικό και οι υπόλοιποι ασθενείς. 46 Δυστυχώς όμως το αίσθημα εγκατάλειψης είναι τις πιο πολλές φορές αντικειμενικό γιατί πραγματικά πολλές φορές εγκαταλείπεται από τους συγγενείς του στο νοσοκομείο και το προσωπικό μπορεί να κατηγορηθεί για έλλειψη ενδιαφέροντος. Οι σχέσεις του ασθενή με την οικογένεια του είναι συνήθως καθοριστικές για την προσαρμογή του στο χώρο του νοσοκομείου. Η υποστήριξη της οικογένειας τον βοηθά να αντιμετωπίσει πιο ψύχραιμα την παραμονή του στο νοσοκομείο ενώ οι συχνές και τακτικές επισκέψεις των συγγενών του βοηθούν να βιώνει την παραμονή αυτή ως πρόσκαιρη, διότι με τις επισκέψεις αυτές διατηρούνται οι δεσμοί με την προ της εισαγωγής του ζωή. 47 Στην περίπτωση που η οικογένεια όμως εγκαταλείπει τον ασθενή ο ασθενής με την σειρά του συχνά εγκαταλείπει και ο ίδιος τον εαυτό του, και αποδί- 7

8 δει δραματικά τη κατάσταση με εκφράσεις όπως «Εδώ που με παράτησαν θα πεθάνω» όπως ανάφερε χαρακτηριστικά ένας ασθενής του τμήματος αποκαταστάσεως Βρετανικού νοσοκομείου αλλά με παρόμοιο τρόπο εκφράστηκε και ένας ασθενής από νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης. Οι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν για το αίσθημα εγκατάλειψης παρουσιάζονται στον Πίνακα 10. Πίνακας 10: Αίσθημα της εγκατάλειψης ΧΩΡΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Ελλάδα 32 (48%) 45 (52%) Μ. Βρετανία 55 (71%) 23 (29%) x 2 = 13,192 β.ε.=1 p exact=0,000 V=0,292 Παρατηρούμε στατιστικά σημαντική διαφορά της τάξης του 23% για την εκτίμηση της οποίας θα πρέπει να ληφθούν υπ όψιν οι οικογενειακοί δεσμοί που ακόμη κρατούν στην Ελληνική κοινωνία αλλά οι οποίοι δυστυχώς τείνουν προς τη χαλάρωση. Τάσεις αυτοκτονίας Η απόπειρα αυτοκτονίας στους ηλικιωμένους είναι περισσότερο προϊόν ύπαρξης μιας συναισθηματικής ψύχωσης όπως η μανιοκατάθλιψη παρά προϊόν μιας λογικής απόφασης όπως η λύση σε ένα αδιέξοδο. Άλλοι παράγοντες είναι η κοινωνική απομόνωση του ηλικιωμένου, που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη συναισθηματικής υποστήριξης και της ύ- παρξης σοβαρής οξείας ή χρόνιας παθολογικής κατάστασης η οποία ενισχύει την κατάθλιψη του α- σθενή και εμποδίζει την συνεργασία του στη θεραπεία. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς κάνουν περισσότερες προσπάθειες συγκριτικά με τα νέα άτομα για να κατορθώσουν μια επιτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας αλλά παρόλα αυτά οι προσπάθειες, απόπειρες ή η έκφραση τάσεων αυτοκτονίας των ηλικιωμένων ασθενών θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπ ό- ψιν από το νοσηλευτικό προσωπικό και να μην θεωρούνται απλώς σαν μια προσπάθεια εκβιασμού ή σαν τρόπος προσέλκυσης ενδιαφέροντος. 48,49 Στην παρούσα εργασία ερευνήθηκε η ύπαρξη τάσης αυτοκτονίας στους ηλικιωμένους ασθενείς αλλά για λόγους δεοντολογίας κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατό να ερωτηθεί με άμεσο τρόπο. Έτσι οι απαντήσεις δόθηκαν είτε από το ιστορικό του ασθενή όπου τυχόν υπήρχε παρόμοια απόπειρα είτε από τον ίδιο τον ασθενή όταν αυτός εξέφραζε τέτοιου είδους ενδόμυχες σκέψεις. Χαρακτηριστικά αναφέρονται τα λόγια ενός 70χρονου ασθενή του τμήματος αποκατάστασης σε νοσοκομείο του Manchester ο οποίος είχε υποστεί ακρωτηριασμό των κάτω άκρων εξαιτίας ενός ατυχήματος «Η ζωή μου δεν αξίζει τίποτα, καλύτερα να με αφήσουν να πεθάνω γιατί αλλιώς θα το κάνω μόνος μου». Τα σχετικά στοιχεία για την ύπαρξη τάσεως αυτοκτονίας παρουσιάζονται στον Πίνακα 11. Πίνακας 11: Τάσεις αυτοκτονίας ΧΩΡΑ ΝΑΙ ΟΧΙ Ελλάδα 1 (2%) 66 (99%) Μ. Βρετανία 4 (5%) 74 (95%) x 2 = 1,431 β.ε.=1 p exact= 0,374 Για την εκτίμηση της μη στατιστικά σημαντικής διαφοράς του 3% που παρουσιάζεται θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν τα εξής: Πρώτον ότι είναι σημαντικό το γεγονός ότι σε ένα μικρό δείγμα 145 ατόμων στο οποίο δεν συμπεριλαμβάνονται άτομα με ανίατες αρρώστιες ή έντονες ψυχολογικές διαταραχές, ένα ποσοστό της τάξης του 5% στην περίπτωση της Μ. Βρετανίας, παρουσιάζει τάσεις αυτοκτονίας, ενώ μόνο ένα άτομο από τα 67 του δείγματος της Ελλάδος υποδηλώνει παρόμοιες τάσεις. Δεύτερον, θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψιν πως γενικά το ποσοστό αυτοκτονιών είναι αναλογικά μεγαλύτερο στη Μ. Βρετανία, γεγονός για το οποίο ενοχοποιείται η ιδιόρρυθμη, ευαίσθητη και ντελικάτη Βρετανική προσωπικότητα. 50,51 Συμπεράσματα Τα αποτελέσματα αυτής της πιλοτικής μελς δείχνουν πως ο ασθενής στην Μ. Βρετανία, μερικές φορές δεν φοβάται τόσο το θάνατο όσο τη ζωή η οποία θα είναι εξαρτημένη από τους άλλους και τις παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες θα τον φέρουν σε αμηχανία απέναντι στον εαυτό του και στον 8

9 κοινωνικό περίγυρο, γι αυτό και ορισμένοι από αυτούς τους ασθενείς, εναλλακτικά ως προς την αυτοκτονία, μπορεί να εκφράσουν την επιθυμία να συζητούν και το ενδεχόμενο της ευθανασίας η οποία ό- μως παραμένει ένα πολύπλοκο θέμα με ποικίλα δεοντολογικά, νομικά, θρησκευτικά και ηθικά προβλήματα. Με βάση τους δείκτες V του Cramer διαπιστώνουμε ότι η χώρα προέλευσης έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στις παραμέτρους «Μοναξιά» και «Φόβος θανάτου». Πιο συγκεκριμένα, οι ασθενείς από την Μ. Βρετανία βιώνουν πολύ έντονα την μοναξιά από ότι οι Έλληνες. Αντίθετα, ο φόβος θανάτου κυριαρχεί στο δείγμα της Ελλάδος, και όχι στης Μ. Βρετανίας, γεγονός που υποδεικνύει πως αντίθετα με τις κοινές πεποιθήσεις το αίσθημα της μοναξιάς δεν παραπέμπει τόσο έντονα στον φόβο του θανάτου. Ο νοσηλευτής και η νοσηλεύτρια μέσα από το καθημερινό κλινικό έργο τους λειτουργούν και πρέπει να λειτουργούν ως «συνήγοροι του ασθενή». Ο σπουδαίος αυτός ρόλος προϋποθέτει αμέριστη αγάπη προς τον ηλικιωμένο ασθενή, διαρκή στήριξη καθ όλη την πορεία της ασθένειας του και προστασία απέναντι σε κάθε κίνδυνο. Επίσης, εμπεριέχει την έννοια της έμπρακτης βοήθειας και ανιδιοτελούς καθοδήγησης μέσα από τον κυκεώνα των προβλημάτων της υγειονομικής περίθαλψης. Επομένως, το νοσηλευτικό προσωπικό πρέπει να υποστηρίζει ψυχολογικά τον ηλικιωμένο, να τον ενθαρρύνει στις επαφές του με τους άλλους ασθενείς και να μην τον αφήνει μόνο του, ή να απομονώνετε στο δωμάτιο για πολλές ώρες ακόμη και όταν ασχολείται με κάτι. Εξάλλου όπως αναφέρει η Α.Ραγιά (1985), χρέος, τιμή και προνόμιο μας, να ανακουφίζουμε και να υποστηρίζουμε με την νοσηλευτική μας τέχνη και επιστήμη και την έμπρακτη αγάπη μας τον ηλικιωμένο συνάνθρωπο μας ώστε καθώς διαβαίνει την τρίτη περίοδο της επίγειας ζωής του να απολαύσει άριστη ποιότητα φροντίδας είτε σωματική είναι αυτή είτε ψυχική. 45 Ο νοσηλευτής θα πρέπει να ενθαρρύνει το ηλικιωμένο άτομο να συζητά μαζί του για ότι τον ενοχλεί, διότι ο ασθενής χρειάζεται σημαντική συμπαράσταση στα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζει. Ένας τρόπος για να το πετύχει αυτό είναι να τον ενθαρρύνει και να του δώσει βάσιμες ελπίδες για τη βελτίωση της υγείας του. Η ελπίδα κινητοποιεί τα αποθέματα ενέργειας του ασθενή για την αντιμετώπιση του στρες της νόσου, δεν θα πρέπει όμως να του δίνουμε ψεύτικες ελπίδες. Ο ηλικιωμένος ασθενής μπορεί να ξεχωρίσει τα επιπόλαια και τυπικά λόγια που λέγονται απλώς για να τον παρηγορήσουν και καταλήγει να αισθάνεται επιφυλακτικός έναντι στους νοσηλευτές. Γι αυτό ο νοσηλευτής πρέπει να αποφεύγει τα γενικά και τυποποιημένα σχόλια όπως «Όλα θα πάνε καλά» ή «Δεν είναι και τόση άσχημη η κατάσταση σου». 52,53 Κλείνοντας γίνεται μια αναφορά στα λόγια ενός 80χρονου ασθενή με τον οποίο η συνέντευξη εξελίχθηκε σε πολύωρη κουβέντα «Δεν αισθάνομαι περισσότερο ένοχος, επειδή είχα μια πτώση και η νοσηλεία μου κόστισε χρήματα στο κράτος και ταλαιπωρία στην οικογένεια μου, από εσένα νεαρέ μου που έπεσες με την μοτοσικλέτα σου». Βιβλιογραφία 1. Brown E. Biological aspects of ageing, In: Minichiello V, Alexander L, Jones D. (eds.) Gerontology: a multidisciplinary approach. Sydney, Prentice Hall, 1992: Mistiaen P, Wijkel D, de Bond M, Veeger A. The problems of elderly people at home one week after discharge from an acute care setting. Journal of Advanced Nursing 1997, 25: OECD Health Data Health care & Cost Containment in the EU, 2001, (Στοιχεία του ΟΟΣΑ για την υγεία το 2001) 4. EUROSTAT Population statistics. Statistical office of the European Communities, Theofanidis D, Fountouki A. Assessing satisfaction with the nursing care of elderly patients in hospital: a discussion paper» International Journal of Older People Nursing 2007, 4: Towner E. Assessment of Geriatric Knowledge: An Online Tool for Appraising Entering APN Students. Journal of Professional Nursing 1996, 22(2): Caris-Verhallen W, Kerkstra A, Bensing J. Nonverbal behaviour in nurse-elderly patient communication. Journal of Advanced Nursing 1999, 29(4): Παπαθεωφίλου Ρ, Σακκάς Δ, Φαγκούλη Α. Διεπαγγελματική συμβουλευτική. Ελληνική εταιρεία ψυχικής υγιεινής και νευροψυχιατρικής του παιδιού. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 1994, σελ Stevens J, Crouch M. Who cares about care in nursing education? International Journal of Nursing Studies 1994, 32: Hope K. Nurses aattitudes towards older people; a comparison between nurses working in acute medical and acute care of elderly patient settings. Journal of Advanced Nursing 1994, 20: Fielding P. Attitudes revised: an examination of student nurses attitudes towards old people in hospital. London, Royal college of Nursing, Young J, Robinson M. Chell S, Sanderson D, Chaplin S, Burns E, Fear J. Whole system study of intermediate care services for older people. Age and Ageing 2005, 34(6): Armstrong-Esther C, Sandilands M, Miller D. Attitudes and behaviors of nurses towards the elderly in an acute care setting. Journal of Advanced Nursing, 1989, 14(1): McLafferty I, Morrison F. Attitudes towards hospitalized older adults. Journal of Advanced Nursing 2004, 47(4): Courtney M, Tong S, Walsh A. Acute Care Nurses Attitudes Toward Older Patients: A Literature Review. Australian Journal of Rural Health 2000, 8(2):

10 16. Braithwaite V, Iynd-Stevenson R, Pigram D. An empirical study of ageism: from polemics to scientific utility. Australian Psychologist 1993, 28(1): Sax S. Ageing and public Policy in Australia. Sydney, Allen and Unwin, Wirt G. Causes of institutionalism: patient and staff perspectives. Issues Ment Health Nurs 1999, 20(3): Freis C, Williams P, Narayanan S, Gariballa S. Iatrogenic causes of falls in hospitalised elderly patients: a case-control study. Postgraduate Medical Journal 2002, 78(922): Wanich S, Sullivan-Marx E,Gottlieb G, Johnson J. Functional status outcomes of a nursing intervention in hospitalized elderly. Image J Nurs Sch, 1992, 24: Comnette P, D Hoore W, Malhomme B, Van Pee D, Meert P, Swine C. Differential risk factors for early and later hospital readmission of older patients. Aging Clin Exp Res 2006, 17(4): Thompson I, Melia K., Boyd K. Nursing ethics, 3rd edition, Edinburgh, Churchill Livingstone, Edward S. Nursing ethics: a principle-based approach. Macmillan, Basingstoke, New York, Σαχίνη-Καρδάση Α. Μεθοδολογία έρευνας: εφαρμογές στο χώρο της υγείας. Γ έκδοση. Εκδόσεις ΒΗΤΑ, Αθήνα, Metha C, Patel Ν. Exact Tests 7.0 for Windows, CHICAGO: SPSS inc., Joray S, Herrmann F, Mulligan R., Schnider A. (2004) «Mechanism of Disorientation in Alzheimer's Disease» European Neurology, 2004, 52: Crum R, Anthony J, Bassett S, Folstein M. Population-based norms for the mini-mental state examination by age and educational level. JAMA, 1993, 269: Solomon P, Hirschoff A, Kelly B, Relin M, Brush M, DeVeaux R, Pendlebury W. A 7 minute neurocognitive screening battery highly sensitive to Alzheimer s disease. Arch Neurol. 1999, 56(1): Rosen W, Mohs R, Davis K. A new rating scale for Alzheimer's disease. Am J Psychiatry 1984, 141(11): Jones A. How effective is reality orientation for elderly, confused patients? British Journal of Nursing 1995, 4(9): Inouye S, Bogards S, Charpentier P, Leo-Summers L, Acampora D, Holford T. A multicomponent intervention to prevent delirium in hospitalized older patients. N Engl Med, 1999, 340: Breemhaar B, Visser A, Kleijnen J. Perceptions and behaviour among elderly hospital patients: description and explanation of age differences in satisfaction, knowledge, emotions and behaviour. Social Science & Medicine 1990, 31(12): McClain R, Breibart W. Effect on end of life despair in terminally ill cancer patients. Lancet 2003, 361: Paquet C, ST-Arnaud-McKenzie D, Kenzie D, Kergoat M, Ferland G, Dube L. Direct and indirect effects of everyday emotions on food intake of elderly patients in institutions. The Journal of Gerontology 2003, 58(2): Bunge M. Activities of older people. In: Brown P. ed. Health care and the aged: a nursing perspective. Sydney, MacLennan & Petty, 1994, pp Roy O. Ageing: better understanding for better care. Canadian Nurse 1996, 92(4): Hogan D, Fox R, Gadley B, Mann O. Effect of a geriatric consultation service on management of patients in an acute care hospital. CMAJ 1987, 136: Gray M, Burger G, Lang B. Mitochondrial evolution. Science, 1999, 283: Nichols J, Riegel B. The contribution of Chronic Illness to Acceptance of Death in Hospitalized Patients. Clinical Nursing Research 2002, 11: Lothian K, Philp I. Maintaining the dignity and autonomy in the healthcare setting. British Medical Journal 2001, 17(322): Wilson R, Krueger K, Arnold S, Schneider J, Kelly J, Barnes L. Loneliness and risk of Alzheimer disease. Arch Gen Psychiatry, 2007, 64(2): Holley U. Social isolation: a practical guide for nurses assisting clients with chronic illness. Rehab Nurs 2007, 32(2): Πριάμη Μ. Η μοναξιά στους ηλικιωμένους. Πρακτικά 27 ου Πανελλήνιου Νοσηλευτικού Συνεδρίου, Ερέτρεια, Ekwall A, Sivberg B, Hallberg I. Loneliness as a predictor of quality of life among elder caregivers. J Adv Nurs 2005, 49(1): Ραγιά Α. Μελ των νοσηλευτικών αναγκών των ηλικιωμένων ατόμων για βελτίωση της νοσηλευτικής φροντίδας αυτών. Πρακτικά ΙΒ Πανελλήνιου Νοσηλευτικού Συνεδρίου, Αθήνα, 1985, σελ Cacioppo J, Hawkley C, Crawford E, Ernst J, Burleson H, Kowalewski R, Malarkey W, Van Cauter E, Berntson G. Loneliness and Health: Potential Mechanisms. Psychosomatic Medicine 2002, 64: Pursey A, Luker K. Attitudes and stereotypes: nurses work with older people. Journal of Advanced Nursing 1995, 22: Bruce M, Ten Have T, Revnolds C, Katz I, Schulberg H, Mulsant B, Brown G., McAvay G, Pearson J, Alexopoulos G. Reducing suicidal ideation and depressive symptoms in depressed older primary care patients: a randomized controlled trial. JAMA, 2004, 3;291(9): Callahan C, Hendrie H, Nienaber N, Tierney W. Suicidal ideation among older primary care patients. J Am Geriatr Soc 1996, 44(10): Brant B, Osgood N. The suicidal patient in longterm care institutions. J Gerontol Nurs, 1990, 16(2): Pfaff J, Almeida O. Detecting suicidal ideation in older patients: identifying risk factors within the general practice setting. Br J Gen Pract, 2005, 55(513): McCormack B. Autonomy and the relationship between nurses and older people. Ageing and Society 2001, 21: Kenny T. Erosion of individuality in care of elderly people in hospital - an alternative approach. Journal of Advanced Nursing 1990, 15:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Τμήμα Νευροεκφυλιστικών Παθήσεων Εγκεφάλου Ιατρείο Μνήμης Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Αξιολόγηση της αποδιδόμενης

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ BALINT KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ 1 Οι ομάδες Balint δημιουργήθηκαν από τον γιατρό και ψυχαναλυτή Michael Balint (1896-1970) και την σύζυγό του Enid στη Μεγάλη Βρετανία στη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ

DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ «Έχω μια ανησυχία - Ένα βίντεο για τους ηλικιωμένους που λαμβάνουν φροντίδα, τις οικογένειες και φίλους τους» Noeline Brown

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 15-07-2012 Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) Κατά τα τελευταία χρόνια, το θέμα της κακοποίησης και αμέλειας κατά της ευάλωτης ομάδας των ηλικιωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης

Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Οικονομικά της υγείας και επιπτώσεις στην υγεία σε περιόδους οικονομικής κρίσης Μαρία Ζησιοπούλου Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο]

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Κοινωνική Έρευνα. Παραδείγματα Εφαρμογών [Σεμινάριο] Διδάσκων: Ευστράτιος Παπάνης - Αντικείμενο του μαθήματος Ο κύριος σκοπός του μαθήματος είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ!

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! > της Νεκταρίας Καρακώστα ΟΛΓΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! 16 Άνοια/Alzheimer: Γιατί λαμβάνουν επιδημικές διαστάσεις; Η άνοια και το Alzheimer είναι δύο όροι αλληλένδετοι, αλλά όχι ταυτόσημοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οργανωσιακή Ψυχολογία Ιωάννης Νικολάου Επίκουρος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας www.inikolaou.gr inikol@aueb.gr Ιωάννης Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Kορμάς Γιώργος Συντονιστής Προγράμματος«Αριάδνη» Υπεύθυνος Γραμμής Βοηθείας Υποστηρίζω Επ.Συνεργάτης Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Multidisciplinary Foot Clinic

Multidisciplinary Foot Clinic Multidisciplinary Foot Clinic With ever-increasing numbers of people needing diabetic foot care, I hope that all diabetic foot clinic will receive the support they deserve and require. Anything less will

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Γ Παν Ψυχιατρική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ 1. Αθανασοπούλου Μαρία, RN, MSc, PhD, Γ.Ν. «Έλενα Βενιζέλου» 2. Δρ Καλοκαιρινού Αθηνά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κοινοτικής Νοσηλευτικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Οκτώβριος Ιούλιος Οκτώβριος 1 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Ιανουάριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ2 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝNΗΣΟΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2/10/2013 21/12/2013

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βάλια Τσοπόκη, Φωτεινή Τολίκα Γενική ΕΞΥΠΠ Προστασία Α.Ε. Νοσηλεύτριες Επαγγελματικής υγείας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Νοσηλευτική επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια: Αντιμετώπιση από υπηρεσίες Κοινωνικής Ψυχιατρικής

Άνοια: Αντιμετώπιση από υπηρεσίες Κοινωνικής Ψυχιατρικής Άνοια: Αντιμετώπιση από υπηρεσίες Κοινωνικής Ψυχιατρικής ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ 49, 55-59, 2012 θεοφανησ βορβολακοσ* Περίληψη η ανοϊκή συνδρομή θεωρείται μείζων πρόβλημα δημόσιας υγείας. Πολλοί επιστήμονες από διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Υγεία: Θεσμικό πλαίσιο Διακυβέρνησης για ένα «εργαλείο» μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης

Ηλεκτρονική Υγεία: Θεσμικό πλαίσιο Διακυβέρνησης για ένα «εργαλείο» μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης 3 η Συνάντηση Ελληνικού Οικοσυστήματος Ηλεκτρονικής Υγείας Αθήνα, 30 Σεπτεμβρίου και 1 Οκτωβρίου 2014 Ηλεκτρονική Υγεία: Θεσμικό πλαίσιο Διακυβέρνησης για ένα «εργαλείο» μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης Χριστίνα

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες)

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Οι Θεματικές ενότητες του diploma Ψ works for you : Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Σκοπός της πρώτης ενότητας του προγράμματος είναι να μάθουν οι συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK 2 Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα