Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη"

Transcript

1

2 Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη

3 Τίτλοι πρωτοτύπων Fin Mogensen and Michela Mayer (Eds), ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes in 13 counties. Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture Vienna, in collaboration with Environment and School Initiatives ENSI September 2005 / ISBN: Søren Breiting, Michela Mayer and Fin Mogensen, Quality Criteria for ESD-Schools. Guidelines to enhance the quality of Education for Sustainable Development. Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture Vienna, in collaboration with Environment and School Initiatives ENSI May 2005 / ISBN: Michela Mayer and Johannes Tschapka (Eds), Engaging youth in sustainable development. Learning and Teaching Sustainable Development in Lower Secondary Schools. Council of Europe - Brussel, in collaboration with Environment and School Initiatives ENSI May 2008 / ISBN:

4 Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη Επιμέλεια: Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου ΚΠΕ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΡΧΑΝΕΣ 2009

5 Επιστημονική επιμέλεια, επιμέλεια μετάφρασης και κειμένων: Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου Μετάφραση: Χριστίνα Κάτσενου, Κατερίνα Μπαζίγου, Έλλη Ναούμ, Χριστίνα Νομικού και Έφη Χριστοπούλου Copyright 2009 ΚΠΕ ΑΡΧΑΝΩΝ Ευγενία Φλογαΐτη, Γεωργία Λιαράκου για την ελληνική γλώσσα Σεπτέμβριος 2009 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών Τηλέφωνο: FAX : Ιστοσελίδα : ISBN Σε συνεργασία με το διεθνές δίκτυο «Περιβάλλον και Σχολικές Πρωτοβουλίες (Environment and School Initiatives ENSI)» «Το παρόν υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της Πράξης «Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στις 8 περιφέρειες σύγκλισης» του Επιχειρησιακού Προγράμματος Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση του ΕΣΠΑ με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και εθνικών πόρων».

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου...11 ΜΕΡΟΣ Α Προοπτικές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μια κριτική προσέγγιση Fin Mogensen και Michela Mayer...21 Εισαγωγή...22 Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ενταγμένη στην κουλτούρα της πολυπλοκότητας...23 Τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι κοινωνικά προβλήματα...25 Η εστίαση στην Ικανότητα Δράσης...28 Η κριτική σκέψη...30 Η δυνατότητα εξεύρεσης λύσεων...34 Ο προσανατολισμός στη δράση...36 Οι διαστάσεις της γνώσης...39 Η συμμετοχή...41 Τελικά σχόλια...43 Βιβλιογραφία...44 ΜΕΡΟΣ Β Κριτήρια Ποιότητας για τα Σχολεία Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη Søren Breiting, Michela Mayer και Fin Mogensen...49 Εισαγωγή...50 Ι. Κριτήρια ποιότητας που αφορούν τις διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης...57

7 8 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. Το πεδίο της διδακτικής και μαθησιακής προσέγγισης Το πεδίο των ορατών αποτελεσμάτων για το σχολείο και την τοπική κοινωνία Το πεδίο της διάστασης του μέλλοντος Το πεδίο της κουλτούρας της πολυπλοκότητας Το πεδίο της κριτικής σκέψης και της δυνατότητας εξεύρεσης λύσεων Το πεδίο της διασαφήνισης και ανάπτυξης αξιών To πεδίο της δράσης To πεδίο της συμμετοχής To πεδίο των γνωστικών αντικειμένων...81 ΙΙ. Κριτήρια ποιότητας που αφορούν την πολιτική και την οργάνωση του σχολείου To πεδίο της πολιτικής και σχεδιασμού του σχολείου To πεδίο του σχολικού κλίματος To πεδίο της διοίκησης του σχολείου Το πεδίο της αξιολόγησης πρωτοβουλιών για την ΕΑΑ στο σχολικό επίπεδο...93 ΙΙΙ. Κριτήρια ποιότητας που αφορούν τις εξωτερικές σχέσεις του σχολείου Το πεδίο της συνεργασίας με την κοινότητα Το πεδίο των δικτύων και των συμπράξεων...99 Ευχαριστίες Προτάσεις για περαιτέρω διάβασμα ΜΕΡΟΣ Γ Εμπλέκοντας τους νέους στην Αειφόρο Ανάπτυξη Διδάσκοντας και μαθαίνοντας για την αειφόρο ανάπτυξη στις ηλικίες ετών Michela Mayer και Johannes Tschapka (Eπ) Εισαγωγή...108

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 9 Ο Μυστικός Κήπος Margit Wolf Κινητοποιώντας μαθητές και εκπαιδευτικούς M.J.Barrett, Paul Hart και Glenn Sutter Γραφείο ιδεών Christine Affolter και Christiane Daepp Γρήγορη ρόδα Reiner Mathar Ακόμα ένα ποτηράκι Bjarne Bruun Jensen και Finn Mogensen Η σοκολάτα είναι γλυκιά για όλους; Josef Bonil, Genina Calafell και Rosa M. Pujol Ξεβράστηκε στην ακτή! Γεωργία Λιαράκου Αειφόρος Κουζίνα Nathalie Gudorf και Renée Paule Blochet Ο κύκλος των μαθητών Zsolt Miltner και Zsuzsa Nyirö Εκπαιδεύσου για το Μέλλον Giovanni de Paoli, Michela Mayer και Monica Vercesi Γέφυρα από το παρελθόν προς το μέλλον Laima Galkute και Sarunas Gerulaitis Κερδίσαμε... ένα μετρητή βροχής! Faye Benedict, Brita Homleid Lohne και Astrid Santas Προγραμματίζοντας αειφόρες διακοπές Ton Remmers..217 Η ιστορία ενός πικ-νικ: από το χθες στο σήμερα Ana Isabel Pineiro και Maria de Jãο Hosé Βιβλιογραφία ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ...227

9

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου H σύνδεση της αειφόρου ανάπτυξης με την εκπαίδευση χρονολογείται από τη δεκαετία του 80. Η ιδέα όμως μιας εκπαίδευσης που προωθεί την αειφόρο ανάπτυξη διατυπώθηκε επίσημα στη Διεθνή Διάσκεψη για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη που έγινε στο Ρίο ντε Τζανέιρο το Δέκα χρόνια αργότερα, το 2002, τα Ηνωμένα Έθνη οργάνωσαν μια δεύτερη διάσκεψη στο Γιοχάνεσμπουργκ με στόχο την περεταίρω εδραίωση της αειφόρου ανάπτυξης. Σήμερα υπάρχει μια διεθνής συναίνεση γύρω από την ιδέα ότι η επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης είναι ουσιαστικά μια συνεχής διαδικασία μάθησης. Το 2005 τα Ηνωμένα Έθνη δρομολόγησαν τη Δεκαετία της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (Δεκαετία της ΕΑΑ) η οποία διαρκεί μέχρι το Η UNESCO ανέλαβε κεντρικό ρόλο στην προώθηση και το συντονισμό της Δεκαετίας, με πρώτο βήμα την ανάπτυξη ενός διεθνούς σχεδίου για την υλοποίησή της. Σύμφωνα με την πρόταση της UNESCO η Δεκαετία της ΕΑΑ είναι ένα ιδιαίτερα σύνθετο εγχείρημα που αφορά κάθε πτυχή της ζωής. Σκοπός της είναι να ενσωματώσει τις αξίες που αναδεικνύει η αειφόρος ανάπτυξη σε όλες τις διαστάσεις της εκπαίδευσης προκειμένου να επιτευχθούν αλλαγές σε στάσεις και συμπεριφορές ώστε η αειφόρος και δίκαιη κοινωνία να γίνει πραγματικότητα για όλους. Οι κύριοι στόχοι της δεκαετίας είναι οι εξής (UNESCO 2005): - Να προσανατολίσει τους βασικούς στόχους της εκπαίδευ-

11 12 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ σης και της μάθησης στην κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης. - Να διευκολύνει την επαφή και τη δικτύωση, την ανταλλαγή απόψεων και την αλληλεπίδραση μεταξύ όλων όσοι εμπλέκονται στην ΕΑΑ. - Να παρέχει ευκαιρίες, μέσω όλων των μορφών εκπαίδευσης, ώστε να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες και να επιτευχθεί η μετάβαση από το όραμα στην πραγματικότητα μιας αειφόρου ανάπτυξης. - Να βελτιώσει την ποιότητα διδασκαλίας και μάθησης στο πλαίσιο της ΕΑΑ. - Να αναπτύξει στρατηγικές σε κάθε επίπεδο για να ενδυναμώσει την αποτελεσματικότητα της ΕΑΑ. Βρισκόμαστε στα μέσα της Δεκαετίας της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη και στη διεθνή σκηνή αναπτύσσονται όλο και περισσότερες δραστηριότητες για τη διάδοσή της. Από τη δική μας πλευρά, η ΕΑΑ μας απασχόλησε έντονα τα τελευταία χρόνια, δεδομένου ότι η εκπαίδευση αυτή προέκυψε εξελικτικά μέσα από τις αναζητήσεις και τους προβληματισμούς της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ). Η ανάγκη να διερευνηθεί το καινούργιο, μας οδήγησε αρχικά στη θεωρητική διερεύνηση του πεδίου σε μια προσπάθεια αποσαφήνισης εννοιών, αρχών και προσεγγίσεων. Τα αποτελέσματα των ερευνών αυτών αποτυπώθηκαν σε τρία βιβλία (Φλογαΐτη, 2006 Λιαράκου & Φλογαΐτη 2007 Φλογαΐτη & Λιαράκου 2008). Στη συνέχεια θεωρήσαμε ότι πρέπει, χωρίς να εγκαταλείπουμε τις θεωρητικές μας αναζητήσεις, να ασχοληθούμε παράλληλα με την πρακτική εφαρμογή της ΕΑΑ: Τι σημαίνει η εκπαίδευση αυτή για τα σχολεία; Πώς δρομολογείται; Πώς αποτιμάται; Ως πρώτο βήμα αυτής της αναζήτησης, κρίναμε σκόπιμο να αντλήσουμε δεδομένα από τη διεθνή εμπειρία.

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 13 Και σε αυτή την προσπάθεια μας βοήθησε ιδιαίτερα η μακρόχρονη συνεργασία που έχουμε αναπτύξει με το ENSI. Το δίκτυο αυτό έχει να δείξει σημαντική δραστηριότητα στον τομέα της ΕΑΑ και ιδιαίτερα στο επίπεδο των ερωτημάτων που θέσαμε παραπάνω. Σκεφτήκαμε λοιπόν ότι θα ήταν χρήσιμο να παρουσιάσουμε στο ελληνικό κοινό ένα μέρος από τη δουλειά του ENSI που θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα προκειμένου να διερευνηθούν και να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα. Δεδομένου ότι στη δουλειά που θα παρουσιάσουμε έχουμε λάβει ενεργό μέρος, η σχέση μας με τα κείμενα και τους συγγραφείς δεν είναι μόνο επιστημονική αλλά και προσωπική. Τι είναι όμως το ENSI; Πρόκειται για ένα διεθνές δίκτυο με τίτλο Περιβάλλον και Σχολικές Πρωτοβουλίες (Environment and School Initiatives - ENSI) που ιδρύθηκε το 1986 υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ στο πλαίσιο του Κέντρου για την Εκπαίδευση, την Έρευνα και την Καινοτομία (Centre for Education, Research and Innovation - CERI). Σκοπός του δικτύου είναι η προώθηση της έρευνας, της πολιτικής και της δράσης στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Στο δίκτυο συμμετέχουν σχολεία, Πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, εκπαιδευτικοί φορείς και οργανισμοί από πάνω από 20 χώρες από όλο τον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια το ENSI συμπράττει επίσημα με την UNESCO στο πλαίσιο της Δεκαετίας της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη καθώς και με την UNECE, την Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη του ΟΗΕ. Το παιδαγωγικό όραμα του ENSI προωθεί την περιβαλλοντική κατανόηση, την ενεργητική προσέγγιση στη διδασκαλία και τη μάθηση και την εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της έρευνας και της ανταλλαγής των εμπειριών σε διεθνές επίπεδο. Το ENSI υιοθετεί μια συμμετοχική προσέγγιση που εμπλέκει όλους τους

13 14 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ μετέχοντες στην εκπαιδευτική διαδικασία ενώ δίνει έμφαση στην έρευνα δράση και την ολιστική ανάπτυξη του σχολείου. Τα κύρια πεδία δραστηριοποίησης του δικτύου είναι, μεταξύ άλλων: Η διαμόρφωση, ο συντονισμός και η υποστήριξη ερευνών και δραστηριοτήτων που προωθούν την ανάπτυξη του σχολείου. Η προώθηση της διεθνούς συνεργασίας για την ανταλλαγή ιδεών και εμπειριών. Η διαμόρφωση συστάσεων σχετικά με στρατηγικές και πολιτικές για την ΠΕ και την ΕΑΑ. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη: Στο πρώτο μέρος παρουσιάζουμε ένα κείμενο με τίτλο: Προοπτικές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: Μια κριτική προσέγγιση (Mogensen & Mayer, 2005a). Επιλέξαμε το κείμενο αυτό γιατί θεωρούμε ότι δίνει το θεωρητικό πλαίσιο για την ανάγνωση των υπολοίπων. Πρόκειται για την προσέγγιση του ENSI για την ΠΕ και την ΕΑΑ στη διαμόρφωση της οποίας έχουμε συμμετάσχει ως συνεργάτες του ENSI τόσο στη συγκεκριμένη έκδοση όσο και γενικότερα. Στο κείμενο αυτό αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα ως κεντρική έννοια της ΠΕ και υπογραμμίζεται η κοινωνική φύση των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Αναλύονται επίσης οι έννοιες της κριτικής σκέψης, της συμμετοχής, της δράσης και της ικανότητας δράσης οι οποίες θεωρούνται βασικοί στόχοι της ΠΕ και της ΕΑΑ. Ο αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι οι συγγραφείς αναφέρονται στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και όχι στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Όπως δηλώνουν οι ίδιοι, οι διαστάσεις της ΠΕ που αναλύουν αποτελούν εγγενή χαρακτηριστικά της ΕΑΑ και καθώς το κείμενο αυτό γράφτηκε

14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 σε μια χρονική περίοδο μετεξέλιξης της ΠΕ στην ΕΑΑ είναι λογικό να αναφέρονται στο παλιό παρά στο νέο που ακόμη δεν είχε διαμορφωθεί. Το κείμενο αυτό αποτελεί το πρώτο κεφάλαιο από το βιβλίο Οικολογικά Σχολεία: τάσεις και αποκλίσεις (ECO-schools: trends and divergences) (Mogensen & Mayer, 2005b). Το τελευταίο είναι καρπός έρευνας που διεξήχθη από το δίκτυο «Ανάπτυξη των σχολείων μέσω της ΠΕ» (School Development through Environmental Education - SEED). Πρόκειται για διεθνές δίκτυο το οποίο αναπτύχθηκε στους κόλπους του ENSI στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος COMENIUS III. Συμμετείχαν εκπαιδευτικοί θεσμοί και ιδρύματα από 20 χώρες, μεταξύ των οποίων και το Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην ΠΕ (ΚΕΜΕΠΕ - ΤΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Αθηνών), που θεωρούν την ΠΕ ως ευκαιρία για την ολιστική ανάπτυξη του σχολείου. Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο Κριτήρια Ποιότητας για τα Σχολεία Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (Breiting et al. 2005). Αποτελεί αυτοτελή έκδοση η οποία ήδη έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Όπως και το προηγούμενο, έτσι και αυτό το κείμενο βασίζεται στην έρευνα και τα συμπεράσματα του SEED. Στο κείμενο αυτό προτείνεται ένας ανοικτός κατάλογο «κριτηρίων ποιότητας» που θα μπορούσαν επεξεργαστούν τα σχολεία προκειμένου να αναπτυχθούν ως Σχολεία Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (Σχολεία ΕΑΑ). Ο τελευταίος είναι ένας όρος που προτείνουν οι συγγραφείς ως καινούριο και διαφορετικό από τον συνήθως χρησιμοποιούμενο όρο των «οικο-σχολείων» ή των «πράσινων σχολείων» και ο οποίος δηλώνει την μετεξέλιξή τους σύμφωνα με τα νέα δεδομένα. Με τη χρήση του όρου αυτού θέλουν να δώσουν έμφαση στο γεγονός ότι υπάρχουν καινούριες προκλήσεις για

15 16 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ τα σχολεία που επιθυμούν να εμπλακούν σε μια ανάπτυξη προσανατολισμένη στην έννοια της αειφορίας. Πιο συγκεκριμένα θεωρούν ότι Σχολεία ΕΑΑ είναι αυτά που επέλεξαν την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως κεντρικό κομμάτι της αποστολής τους και του εκπαιδευτικού τους σχεδιασμού. Για τα σχολεία αυτά η αειφόρος ανάπτυξη αποτελεί βασική αρχή όταν σχεδιάζουν την καθημερινότητά τους αλλά και τις μακροπρόθεσμες αλλαγές και την ανάπτυξη της σχολικής μονάδας. Έχουν ως στόχο να προσφέρουν στους μαθητές ένα πλαίσιο για την ανάπτυξη ενεργούς συμμετοχής και δράσης λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα των συνδυασμένων κοινωνικών, οικονομικών, πολιτικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων της αειφόρου ανάπτυξης. Τα κριτήρια ποιότητας δεν πρέπει να εκληφθούν ως κανονιστικά πρότυπα και εργαλεία ελέγχου αλλά ως σημεία αναφοράς τα οποία στηρίζουν τα σχολεία στην προσπάθειά τους να διατυπώσουν τις αρχές τους, να χαράξουν την πορεία τους προς την αειφορία και να αποτιμήσουν τα αποτελέσματά τους. Με αυτή τη λογική, τα κριτήρια που προτείνονται στο κείμενο αυτό αποτελούν βοήθημα προκειμένου κάθε σχολείο να επεξεργαστεί και να διατυπώσει τα δικά του κριτήρια, προσαρμοσμένα στις δικές του απαιτήσεις και ανάγκες. Άλλωστε τα κριτήρια αυτά δεν μπορεί να είναι σταθερά αφού εξελίσσονται και διαφοροποιούνται παράλληλα με την εξέλιξη του σχολείου προς την αειφορία. Το τρίτο μέρος του βιβλίου αναφέρεται αποκλειστικά στην πράξη. Έχει τίτλο Εμπλέκοντας τους νέους στην Αειφόρο Ανάπτυξη. Διδάσκοντας και μαθαίνοντας για την αειφόρο ανάπτυξη στις ηλικίες ετών (Mayer & Tschapka, 2008). Και αυτό το κείμενο συνιστά αυτόνομη έκδοση, αποτελεί δε συμβολή του Συμβουλίου της Ευρώπης προς τη Δεκαετία της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Πρόκειται για

16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 17 ένα κοινό πρόγραμμα δύο Διευθύνσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης: της Διεύθυνσης Πολιτισμού και Κληρονομιάς, και της Διεύθυνσης Σχολικής, Εξω-σχολικής και Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η επιλογή των παραδειγμάτων ανατέθηκε στο ENSΙ το οποίο επεξεργάστηκε και επιμελήθηκε την έκδοση. Στο κείμενο αυτό παρουσιάζονται προγράμματα και δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε σχολεία διαφόρων χωρών της Ευρώπης και του Καναδά στο πλαίσιο της ΕΑΑ. Οι βαθμίδες στις οποίες υλοποιούνται αυτά τα προγράμματα είναι οι τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και το Γυμνάσιο, δηλαδή αναφέρονται σε παιδιά ηλικίας ετών. Τα προγράμματα που εμπεριέχονται αποτυπώνουν προσπάθειες που γίνονται τα τελευταία χρόνια για να δρομολογηθεί η ΕΑΑ μέσα σε διαφορετικά πλαίσια, εκπαιδευτικές κουλτούρες και παραδόσεις. Πιστεύουμε ότι μπορεί να αποτελέσουν τη βάση για γόνιμο προβληματισμό και συζήτηση σχετικά με το πώς θα πρέπει να προχωρήσει η ΕΑΑ στην πράξη προκειμένου να πραγματωθούν οι στόχοι της. Τέλος θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε το ENSI που μας επέτρεψε να μεταφράσουμε και να δημοσιεύσουμε τα κείμενα αυτά, το ΚΠΕ Αρχανών και ιδιαίτερα τη διευθύντριά του Ειρήνη Μπαγιάτη που κατέστησε εφικτή την παρούσα έκδοση, και τους συνεργάτες μας στο ΚΕΜΕΠΕ Χριστίνα Κάτσενου, Κατερίνα Μπαζίγου, Έλλη Ναούμ, Χριστίνα Νομικού και Έφη Χριστοπούλου που έκαναν την πρωτογενή μετάφραση των κειμένων. Βιβλιογραφία Breiting, S., Mayer M., Mogensen, F. (2005). Quality Criteria for ESD-Schools. Guidelines to enhance the quality of Education for Sustainable Development. Vienna: Austrian Federal

17 Ministry of Education, Science and Culture, ENSI/SEED. Λιαράκου, Γ. και Φλογαΐτη, Ε. (2007). Από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη: Προβληματισμοί, τάσεις και προτάσεις. Αθήνα: Νήσος. Mayer, M. & Tschapka, J. (Eds) (2008). Engaging youth in sustainable development. Learning and Teaching Sustainable Development in Lower Secondary Schools. Brussel: Council of Europe, ENSI. Mogensen, F. & Mayer, M. (2005 α ). Perspectives on Environmental Education a critical framework. In M. Mayer & J. Tschapka (Eds): ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes in 13 countries (p ). Vienna: Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture, ENSI/SEED. Mogensen, F. & Mayer, M. (Eds) (2005 b ). ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes in 13 counties. Vienna: Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture, ENSI/SEED. Φλογαΐτη, Ε. (2006). Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Φλογαΐτη, Ε. και Λιαράκου, Γ. (Επ) (2008). Η έρευνα στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. UNESCO (2005). UN Decade of Education for Sustainable Development International Implementation Plan. Paris: UNESCO.

18 19

19

20 ΜΕΡΟΣ Α Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Μια κριτική προσέγγιση Fin Mogensen και Michela Mayer

21 22 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Εισαγωγή Σε αυτό το κείμενο θα επιχειρήσουμε να διερευνήσουμε και να αναδείξουμε νέα στοιχεία σε ό,τι αφορά την προοπτική του διεθνούς δικτύου ΕNSI (Environment and School Initiatives) για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ). Σκοπός μας είναι να δείξουμε ότι το περιεχόμενο και οι αρχές της ΠΕ δεν μπορούν να επιτευχθούν αν την περιορίσουμε σε ένα απλό (αν και απαραίτητο) εργαλείο για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αλλά μόνο αν την εξελίξουμε σε μια μορφή εκπαίδευσης για την ιδιότητα του πολίτη, την κριτική συμμετοχή και την ανάληψη προσωπικής ευθύνης για πράξεις και αποφάσεις που συνδέονται με το φυσικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό περιβάλλον (Mayer, 2004). Παρόλο που η ανάλυση και η ολοκλήρωση του παρόντος πλαισίου πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου που χαρακτηρίστηκε από τη μετεξέλιξη της ΠΕ σε Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ), θεωρούμε ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα προσδιορίζεται μόνο με βάση τις αρχές και τις προσεγγίσεις της πρόσφατης πρότασης για την εκπαίδευση, δηλαδή της ΕΑΑ. Συνεπώς, αυτό το κεφάλαιο πραγματεύεται την κοινή μας αντίληψη για σημαντικές πτυχές της ΠΕ - οι οποίες θεωρούμε ότι ταυτίζονται ή είναι πολύ κοντινές με αυτές της ΕΑΑ. Στη συνέχεια θα προσπαθήσουμε να θέσουμε μερικές γενικές αρχές σχετικά με τη διερεύνηση των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Θα προσδιορίσουμε πώς τα περιβαλλοντικά προβλήματα μπορούν να προσεγγιστούν μέσα σε ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο αναφοράς, το οποίο θα «υπερβαίνει τη συμβολική ημέρα περιβάλλοντος ή την έρευνα πεδίου» (CERI OECD, 1991), αλλά θα επιχειρεί να συμβάλει στη «βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευση αλλά και στην ενεργοποίηση αξι-

22 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 23 ών που λειτουργούν προς όφελος της κοινωνίας» (Posch, 1991). Μια από τις βασικές απόψεις που θα αναδείξουμε είναι ότι η ΠΕ μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία των μαθητών, προκειμένου να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Επιπλέον θα υποστηρίξουμε ότι η τροποποίηση της συμπεριφοράς πρέπει να αντικατασταθεί από την ανάπτυξη της ικανότητας δράσης, η οποία ενδυναμώνεται και καλλιεργείται μέσω της άσκησης των μαθητών στην κριτική σκέψη. Τέλος, προτείνουμε ότι μια ΠΕ που είναι συμμετοχική και προσανατολισμένη στη δράση μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές να καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη και τη δυνατότητα εξεύρεσης λύσεων. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ενταγμένη στην κουλτούρα της πολυπλοκότητας Η ΠΕ είναι ενταγμένη στην κουλτούρα της πολυπλοκότητας (Mayer, 1997). Ο όρος «πολυπλοκότητα» ωστόσο αποκτά διαφορετικό νόημα σε διαφορετικές περιπτώσεις και σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σε κάποιες χώρες, ο όρος «πολυπλοκότητα» χρησιμοποιείται με αρνητική έννοια, σημαίνοντας «περιπλοκή» - αυτό που είναι δύσκολο να κατανοηθεί με τα τρέχοντα επίπεδα γνώσης. Αντίθετα, σε άλλες περιπτώσεις, ο όρος έχει την έννοια μιας ευρείας επιστημολογικής αντιπαράθεσης σε ό,τι αφορά τη δομή, την οργάνωση και τα όρια της γνώσης και κατ επέκταση την κουλτούρα που διαμορφώνει την κοινωνία και το σχολείο. Σύμφωνα με τη δική μας ερμηνεία το ρίσκο, η αβεβαιότητα και η μη προβλεψιμότητα καθώς και η επίγνωση των ορίων της γνώσης αποτελούν μέρος των διαδικασιών που

23 24 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ οικοδομούν αυτή την κουλτούρα της πολυπλοκότητας. Στην ΠΕ μια τέτοια κουλτούρα εκφράζεται μέσα από την αποφυγή υπερβολικών γενικεύσεων και απλοποιήσεων και την εστίαση σε «ένα μοτίβο που συνδέει» (Bateson, 1979) δίνοντας έμφαση σε σχέσεις και διαδικασίες και όχι απλώς στο τελικό αποτέλεσμα. Κυρίως η έννοια της πολυπλοκότητας συνδέεται με τη μελέτη της σχέσης ανάμεσα στον ερευνητή και το αντικείμενο της έρευνας, ανάμεσα σε αυτούς που κατέχουν τη γνώση και το σύστημα το οποίο πρέπει να κατανοηθεί. Η πολυπλοκότητα επιδιώκει περισσότερο να διερευνήσει τη συνάφεια των ερωτήσεων και λιγότερο την ορθότητα των απαντήσεων, να αναδείξει περισσότερο τα προβλήματα και τους περιορισμούς και λιγότερο τις προτεινόμενες λύσεις. Επομένως, η πολυπλοκότητα δεν σχετίζεται μόνο με την εξωτερική πραγματικότητα, την οποία δεν είναι εύκολο να προσπελάσουμε και απλοποιήσουμε, αλλά κυρίως με τις πτυχές και όψεις της ίδιας της γνώσης μέσω της οποίας διαμορφώνουμε την ερμηνεία μας για τον κόσμο. Μια τέτοιου τύπου ΠΕ η οποία δεν προσφέρει βεβαιότητες παρά μόνο πιθανότητες και προοπτικές, στην οποία γνώσεις, αξίες, εμπόδια και αβεβαιότητες συνυπολογίζονται και συνδέονται στενά μεταξύ τους, εμπλέκει τον καθένα από μας - και όχι μόνο τους ειδικούς - προκειμένου να καλλιεργηθεί το αίσθημα της ευθύνης, ο κριτικός στοχασμός και ο δημοκρατικός διάλογος. Η έννοια της δημοκρατίας πρέπει πάντα να συνοδεύει την αντίληψη περί αβεβαιότητας. Η δημοκρατική κοινωνία επομένως μπορεί να θεωρηθεί ως «ο χώρος του κριτικού στοχασμού» όπου «κανένα πρόβλημα δεν λύνεται εκ των προτέρων» και όπου «η αβεβαιότητα δεν παύει, μόλις μια λύση υιοθετηθεί» (Bauman, 1999). Και με την ίδια λογική όχι μόνο το μέλλον είναι αβέβαιο αλλά και το παρελθόν, από τη στιγμή που είναι ανοιχτό στη διερεύνηση και είναι δυνατό

24 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 25 να ερμηνευθεί με διάφορους τρόπους. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι κοινωνικά προβλήματα Μέσω της οπτικής της πολυπλοκότητας τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν μπορούν να θεωρούνται απλά προβλήματα τα οποία δύνανται να αντιμετωπιστούν με απλές λύσεις. Και δεν αφορούν αποκλειστικά προβλήματα της φύσης ή προβλήματα της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Μια τέτοια θέση είναι βαθιά ριζωμένη στην αντίληψη ότι η επιστήμη και η τεχνολογία προσφέρουν τις δυνατότητες διαχείρισης του πλανήτη και καθορίζουν το κοινό μας μέλλον - προωθώντας τελικά ένα είδος ΠΕ που θα μπορούσε να εκληφθεί ως «εκπαίδευση περιβαλλοντικής διαχείρισης κι ελέγχου» (Huckle, 1993). Τα περιβαλλοντικά προβλήματα πρέπει να προσεγγίζονται ως κοινωνικά προβλήματα τα οποία πηγάζουν από τα αντικρουόμενα συμφέροντα που εκδηλώνονται ανάμεσα σε ανθρώπους ή διαφορετικές κοινωνικές ομάδες σχετικά με τη χρήση των φυσικών πόρων (Schnack, 1998). Σύμφωνα με αυτή τη λογική τα περιβαλλοντικά προβλήματα εντοπίζονται σε τρία τουλάχιστον επίπεδα. Σε ατομικό επίπεδο μια τέτοιου είδους αντίθεση εμφανίζεται ανάμεσα σε αντικρουόμενες ανάγκες κι επιθυμίες που συχνά εκφράζονται ως προσωπικά διλήμματα. Σε κοινοτικό επίπεδο, αντικρουόμενα συμφέροντα εμφανίζονται ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και/ή άτομα. Τέλος, σε κοινωνικό επίπεδο τα αντικρουόμενα συμφέροντα αναζητούνται στη δομή της ίδιας της κοινωνίας, για παράδειγμα στη σχέση μεταξύ πολιτικών κέντρων, εμπορικών παραγόντων ή οικονομικών μηχανισμών. Εάν η ΠΕ θέλει να ασχοληθεί πραγματικά με τα

25 26 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ περιβαλλοντικά ζητήματα, θα πρέπει να συνδιαλέγεται και με τα τρία αυτά επίπεδα αντικρουόμενων συμφερόντων. Κατά την ενασχόλησή τους με ένα περιβαλλοντικό ζήτημα, θα πρέπει επομένως οι μαθητές να εντοπίσουν, να εκθέσουν και να αναλύσουν τα αντικρουόμενα συμφέροντα και τον τρόπο που αυτά επηρεάζουν το μέλλον μας. Επίσης, γνωρίζοντας ότι πρόκειται για κοινωνικά ζητήματα, συνειδητοποιούμε ότι κανένα από αυτά δεν μπορεί να περιγραφεί και να προσεγγιστεί μονοδιάστατα. Μια κριτική και πολυδιάστατη ανάλυση είναι απαραίτητη προκειμένου οι μαθητές να αποκτήσουν βαθιά γνώση γύρω από τα ζητήματα αυτά. Υιοθετώντας αυτή την οπτική της «περιβαλλοντικής γνώσης», είναι άσκοπη κάθε συζήτηση για την ύπαρξη αντικειμενικής γνώσης καθώς «ποτέ δεν μπορούμε να διακρίνουμε πώς είναι τα πράγματα, ούτε να προβούμε σε αποφάσεις και αξιολογικές κρίσεις, ειδικά σε ό,τι αφορά τους ανθρώπους και το περιβάλλον τους, πριν να ερμηνεύουμε όλα μας τα δεδομένα» (Stengers, 1992). Αντίθετα, χρειάζεται να συγκρίνουμε και να διασταυρώνουμε τις διαφορετικές θέσεις αλλά και τις αξίες. Με αυτή την έννοια, η μάθηση στην ΠΕ συνδέεται πολύ περισσότερο με την αναζήτηση του βαθύτερου νοήματος των ζητημάτων παρά με την αναζήτηση μιας αντικειμενικής και πραγματιστικής γνώσης. Έτσι ο ρόλος των αξιών στη διδακτική και μαθησιακή διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στην ΠΕ δεν προέχει η αναζήτηση τεχνοκρατικών λύσεων οι οποίες ούτως ή άλλως είναι διαθέσιμες. Το ζήτημα μάλλον είναι η διερεύνηση των διαφορετικών αξιών, η επεξεργασία των διαθέσιμων λύσεων και τελικά η επιλογή της πιο κατάλληλης. Γι αυτό οι διάφορες οπτικές, νόρμες και αξίες δεν θα πρέπει να καθορίζονται εκ των προτέρων. Αντίθετα, η ΠΕ θα πρέπει να εστιάζει στη διασαφήνιση αξιών και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων στους μαθητές ώστε να διαμορφώνουν τη δική

26 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 27 τους κοσμοθεωρία, να προσδιορίζουν τις δικές τους αξίες και να τις υπερασπίζονται. Ο Posch (1992) τονίζει ότι οι αξίες μπορούν να διακριθούν σε δηλωμένες αξίες και σε αξίες που εφαρμόζουμε στην πράξη. Σε αυτή τη θεώρηση των αξιών εντάσσεται το κεντρικό επιχείρημα που υποστηρίζει την ενασχόληση με τις αξίες και ιδιαίτερα με τη διασαφήνιση αξιών. Όπως ο Posch (1991) υπενθυμίζει: «Η διαφορά ανάμεσα στις δηλωμένες αξίες και τις αξίες που εφαρμόζουμε στην πράξη προσφέρει μια εξήγηση για αρκετές από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η εκπαίδευση αξιών. Αν οι αξίες μεταφέρονται στη συμπεριφορά μας κατά τρόπο ασυνείδητο και ανεπεξέργαστο, γίνεται κατανοητό ότι οι δηλωμένες αξίες (οι αξίες για τις οποίες μιλάμε και συζητάμε) μπορεί να απέχουν από αυτές που γίνονται αντιληπτές στη συμπεριφορά μας». Η δυσκολία που αντιμετωπίζει ο εκπαιδευτικός όταν ασχολείται με την ΠΕ, όπως και με κάθε είδος εκπαίδευση που σχετίζεται με τις αξίες, είναι να υποστηρίζει τις αντιλήψεις του ενώ την ίδια στιγμή να δίνει χώρο και σε άλλες αντιλήψεις. Μια μορφή ανοιχτού διαλόγου για τις αξίες και τις συγκρούσεις που αναδεικνύονται δεν είναι μόνο ένας τρόπος για να τις προβάλεις είναι, επίσης, ένας τρόπος να καλλιεργήσεις μια θεμελιώδη αξία: το σεβασμό της διαφορετικότητας. Αυτή είναι μια θέση που υποστηρίχθηκε θερμά από τον Elliott (1995): «Η εκπαίδευση γύρω από την πολυπλοκότητα του περιβάλλοντος περιλαμβάνει την αναγνώριση της πληθώρας των αξιών οι οποίες εμπλέκονται σε αμφιλεγόμενα ζητήματα και διαμορφώνουν την ανθρώπινη επικοινωνία». Η εστίαση στα αντικρουόμενα συμφέροντα ως σημείο αφετηρίας για τη μελέτη των περιβαλλοντικών ζητημάτων έχει θεωρηθεί εξαιρετικά σημαντική από αρκετούς φορείς, όπως το Κέντρο Έρευνας για την ΠΕ της Δανίας (π.χ. Jensen

27 28 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & Schnack, 1997 Schnack, 1998 Mogensen, 1996) και το ENSI (OECD, 1991 OECD, 1995 Elliott, 1999). Επίσης, αρκετά προγράμματα έχουν δείξει πως η προσέγγιση των αντικρουόμενων συμφερόντων επιτρέπει στους μαθητές να εμβαθύνουν στα περιβαλλοντικά προβλήματα και να αναλύουν τα εύλογα, φανερά ή κρυμμένα συμφέροντα των ανθρώπων ως προς τα διάφορα προβληματικά ζητήματα (Breiting et al., 1999). Η εστίαση στην Ικανότητα Δράσης Κύριος στόχος της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι να προετοιμάσει τους μαθητές να αναλάβουν ενεργό ρόλο και να δράσουν αυτόνομα σε άμεση σύνδεση με τα προβλήματα και τις συγκρούσεις που αντιμετωπίζει μια κοινωνία σε συγκεκριμένες πολιτιστικές συνθήκες. Μια τέτοια προοπτική συνεπάγεται για τους μαθητές τη δυνατότητα να εξελίσσονται σε κριτικούς, δημοκρατικούς πολίτες κι ακόμη την ικανότητα να αποκτούν κατάλληλα εφόδια προκειμένου να χειρίζονται αυτό που ο Νορβηγός Foros αποκαλεί: «εποικοδομητική αντίδραση στην καταπίεση ή μια καλή εξέγερση» (1991, σ.17). Όπως ο Schnack (2000) επισημαίνει, μια σημαντική προτεραιότητα είναι να βοηθήσουμε τους μαθητές να εξελίσσονται σε αυτόνομα άτομα, σε άτομα που δεν προσαρμόζονται απλώς σε μια κατάσταση, ούτε είναι «ιδιώτες», αναφερόμενος στους αρχαίους Έλληνες οι οποίοι αποκαλούσαν «ιδιώτες» τους ανθρώπους που ζούσαν απομονωμένοι από το κοινωνικό σύνολο και δεν συμμετείχαν στα κοινά. Στον αντίποδα του «ιδιώτη» ή του ατόμου που προσαρμόζεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση μέσω τροποποίησης της συμπεριφοράς του βρίσκεται το άτομο που έχει αναπτύξει την ικανότητα δράσης. Μια εκπαιδευτική προσέγγιση

28 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 29 που υιοθετεί την ικανότητα δράσης συνιστά μια κριτική, στοχαστική και συμμετοχική διαδικασία διαμέσου της οποίας οι μαθητές προετοιμάζονται, ώστε ως μελλοντικοί ενήλικες να μπορούν να διαχειρίζονται τα περιβαλλοντικά ζητήματα με δημοκρατικούς τρόπους. Αντίθετα, μια προσέγγιση που υιοθετεί την τροποποίηση της συμπεριφοράς επιδιώκει να επιβάλει στους μαθητές συγκεκριμένα πρότυπα τα οποία προσδιορίζονται από αυτό που εμείς θεωρούμε ότι συμβάλλει στην επίλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων. Σύμφωνα με τον Schnack (2000, σ. 112) οι πιο συνήθεις προσεγγίσεις στην ΠΕ κατευθύνονται από στόχους που προσιδιάζουν στην τροποποίηση της συμπεριφοράς: «Πράγματι, η τροποποίηση της συμπεριφοράς αποτελεί τον κυρίαρχο στόχο στη μεγάλη πλειοψηφία των πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί στο χώρο της ΠΕ και της Αγωγής Υγείας και μάλιστα, σε αντίθεση με την ικανότητα δράσης, η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να περιγραφεί και να μετρηθεί». Ο αντικειμενικός στόχος μιας προσέγγισης που υιοθετεί την τροποποίηση της συμπεριφοράς μπορεί να συνδεθεί με τη βελτίωση της τρέχουσας περιβαλλοντικής συμπεριφοράς. Για παράδειγμα η επιτυχία ενός προγράμματος ΠΕ αξιολογείται με βάση την ανταπόκριση των μαθητών στην εξοικονόμηση νερού ή ενέργειας. Αντίθετα, στην προσέγγιση που υιοθετεί η ικανότητα δράσης, η επίτευξη των στόχων συνδέεται με το αν και κατά πόσο αναπτύσσεται στα παιδιά η επιθυμία και η ικανότητα να εμπλέκονται σε περιβαλλοντικά ζητήματα καθώς και ο βαθμός στον οποίο καταφέρνουν να διαμορφώνουν τα δικά τους κριτήρια για τη λήψη αποφάσεων και την επιλογή δράσεων. Με αυτό το σκεπτικό, η δράση ανάγεται σε μια μελλοντική προοπτική, δεδομένου ότι η κατεύθυνση της δράσης δεν δίνεται εκ των προτέρων.

Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη

Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη Τίτλοι πρωτοτύπων Fin Mogensen and Michela Mayer (Eds), ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

«Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση»

«Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση» «Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ενσωμάτωση των αρχών της Εκπαίδευσης για την Αειφορία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση» Δρ. Ευσταθία Χριστοπούλου Σχολική Σύμβουλος Α/ θμιας Εκπαίδευσης hristopef@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 23 Φεβρουαρίου 2013 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιούμε ζωντανή γλώσσα, τόσο στη διατύπωση του σεναρίου, όσο και του πλαισίου μέσα στο οποίο εντάσσεται το πρόβλημα.

Χρησιμοποιούμε ζωντανή γλώσσα, τόσο στη διατύπωση του σεναρίου, όσο και του πλαισίου μέσα στο οποίο εντάσσεται το πρόβλημα. ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ http://www.agogiygeias.gr 1. Παρουσιάζοντας το πρόβλημα Ο τρόπος με τον οποίο θα παρουσιαστεί και θα διατυπωθεί ένα προβληματικό σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα. Μαθηματικά. Άγγελος Μάρκος. Λέκτορας ΠΤΔΕ

Μοντέλα. Μαθηματικά. Άγγελος Μάρκος. Λέκτορας ΠΤΔΕ Μαθηματικά Μοντέλα Άγγελος Μάρκος Λέκτορας ΠΤΔΕ Ορισμός Μαθηματικό μοντέλο είναι η μαθηματική περιγραφή ενός φαινομένου. Τα ονομαζόμενα εφαρμοσμένα μαθηματικά έχουν ως άμεσο στόχο την αναζήτηση μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καθηγητής Αθανάσιος Τζιμογιάννης Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Λυκαβητού (Κ.Β.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αρ. Μαθητών: 136 Αρ. Εκπαιδευτικών: 12 Συντονιστής/στρια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα