Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη"

Transcript

1

2 Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη

3 Τίτλοι πρωτοτύπων Fin Mogensen and Michela Mayer (Eds), ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes in 13 counties. Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture Vienna, in collaboration with Environment and School Initiatives ENSI September 2005 / ISBN: Søren Breiting, Michela Mayer and Fin Mogensen, Quality Criteria for ESD-Schools. Guidelines to enhance the quality of Education for Sustainable Development. Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture Vienna, in collaboration with Environment and School Initiatives ENSI May 2005 / ISBN: Michela Mayer and Johannes Tschapka (Eds), Engaging youth in sustainable development. Learning and Teaching Sustainable Development in Lower Secondary Schools. Council of Europe - Brussel, in collaboration with Environment and School Initiatives ENSI May 2008 / ISBN:

4 Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη Επιμέλεια: Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου ΚΠΕ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΡΧΑΝΕΣ 2009

5 Επιστημονική επιμέλεια, επιμέλεια μετάφρασης και κειμένων: Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου Μετάφραση: Χριστίνα Κάτσενου, Κατερίνα Μπαζίγου, Έλλη Ναούμ, Χριστίνα Νομικού και Έφη Χριστοπούλου Copyright 2009 ΚΠΕ ΑΡΧΑΝΩΝ Ευγενία Φλογαΐτη, Γεωργία Λιαράκου για την ελληνική γλώσσα Σεπτέμβριος 2009 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών Τηλέφωνο: FAX : Ιστοσελίδα : ISBN Σε συνεργασία με το διεθνές δίκτυο «Περιβάλλον και Σχολικές Πρωτοβουλίες (Environment and School Initiatives ENSI)» «Το παρόν υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της Πράξης «Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στις 8 περιφέρειες σύγκλισης» του Επιχειρησιακού Προγράμματος Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση του ΕΣΠΑ με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και εθνικών πόρων».

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου...11 ΜΕΡΟΣ Α Προοπτικές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μια κριτική προσέγγιση Fin Mogensen και Michela Mayer...21 Εισαγωγή...22 Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ενταγμένη στην κουλτούρα της πολυπλοκότητας...23 Τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι κοινωνικά προβλήματα...25 Η εστίαση στην Ικανότητα Δράσης...28 Η κριτική σκέψη...30 Η δυνατότητα εξεύρεσης λύσεων...34 Ο προσανατολισμός στη δράση...36 Οι διαστάσεις της γνώσης...39 Η συμμετοχή...41 Τελικά σχόλια...43 Βιβλιογραφία...44 ΜΕΡΟΣ Β Κριτήρια Ποιότητας για τα Σχολεία Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη Søren Breiting, Michela Mayer και Fin Mogensen...49 Εισαγωγή...50 Ι. Κριτήρια ποιότητας που αφορούν τις διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης...57

7 8 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. Το πεδίο της διδακτικής και μαθησιακής προσέγγισης Το πεδίο των ορατών αποτελεσμάτων για το σχολείο και την τοπική κοινωνία Το πεδίο της διάστασης του μέλλοντος Το πεδίο της κουλτούρας της πολυπλοκότητας Το πεδίο της κριτικής σκέψης και της δυνατότητας εξεύρεσης λύσεων Το πεδίο της διασαφήνισης και ανάπτυξης αξιών To πεδίο της δράσης To πεδίο της συμμετοχής To πεδίο των γνωστικών αντικειμένων...81 ΙΙ. Κριτήρια ποιότητας που αφορούν την πολιτική και την οργάνωση του σχολείου To πεδίο της πολιτικής και σχεδιασμού του σχολείου To πεδίο του σχολικού κλίματος To πεδίο της διοίκησης του σχολείου Το πεδίο της αξιολόγησης πρωτοβουλιών για την ΕΑΑ στο σχολικό επίπεδο...93 ΙΙΙ. Κριτήρια ποιότητας που αφορούν τις εξωτερικές σχέσεις του σχολείου Το πεδίο της συνεργασίας με την κοινότητα Το πεδίο των δικτύων και των συμπράξεων...99 Ευχαριστίες Προτάσεις για περαιτέρω διάβασμα ΜΕΡΟΣ Γ Εμπλέκοντας τους νέους στην Αειφόρο Ανάπτυξη Διδάσκοντας και μαθαίνοντας για την αειφόρο ανάπτυξη στις ηλικίες ετών Michela Mayer και Johannes Tschapka (Eπ) Εισαγωγή...108

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 9 Ο Μυστικός Κήπος Margit Wolf Κινητοποιώντας μαθητές και εκπαιδευτικούς M.J.Barrett, Paul Hart και Glenn Sutter Γραφείο ιδεών Christine Affolter και Christiane Daepp Γρήγορη ρόδα Reiner Mathar Ακόμα ένα ποτηράκι Bjarne Bruun Jensen και Finn Mogensen Η σοκολάτα είναι γλυκιά για όλους; Josef Bonil, Genina Calafell και Rosa M. Pujol Ξεβράστηκε στην ακτή! Γεωργία Λιαράκου Αειφόρος Κουζίνα Nathalie Gudorf και Renée Paule Blochet Ο κύκλος των μαθητών Zsolt Miltner και Zsuzsa Nyirö Εκπαιδεύσου για το Μέλλον Giovanni de Paoli, Michela Mayer και Monica Vercesi Γέφυρα από το παρελθόν προς το μέλλον Laima Galkute και Sarunas Gerulaitis Κερδίσαμε... ένα μετρητή βροχής! Faye Benedict, Brita Homleid Lohne και Astrid Santas Προγραμματίζοντας αειφόρες διακοπές Ton Remmers..217 Η ιστορία ενός πικ-νικ: από το χθες στο σήμερα Ana Isabel Pineiro και Maria de Jãο Hosé Βιβλιογραφία ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ...227

9

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευγενία Φλογαΐτη και Γεωργία Λιαράκου H σύνδεση της αειφόρου ανάπτυξης με την εκπαίδευση χρονολογείται από τη δεκαετία του 80. Η ιδέα όμως μιας εκπαίδευσης που προωθεί την αειφόρο ανάπτυξη διατυπώθηκε επίσημα στη Διεθνή Διάσκεψη για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη που έγινε στο Ρίο ντε Τζανέιρο το Δέκα χρόνια αργότερα, το 2002, τα Ηνωμένα Έθνη οργάνωσαν μια δεύτερη διάσκεψη στο Γιοχάνεσμπουργκ με στόχο την περεταίρω εδραίωση της αειφόρου ανάπτυξης. Σήμερα υπάρχει μια διεθνής συναίνεση γύρω από την ιδέα ότι η επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης είναι ουσιαστικά μια συνεχής διαδικασία μάθησης. Το 2005 τα Ηνωμένα Έθνη δρομολόγησαν τη Δεκαετία της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (Δεκαετία της ΕΑΑ) η οποία διαρκεί μέχρι το Η UNESCO ανέλαβε κεντρικό ρόλο στην προώθηση και το συντονισμό της Δεκαετίας, με πρώτο βήμα την ανάπτυξη ενός διεθνούς σχεδίου για την υλοποίησή της. Σύμφωνα με την πρόταση της UNESCO η Δεκαετία της ΕΑΑ είναι ένα ιδιαίτερα σύνθετο εγχείρημα που αφορά κάθε πτυχή της ζωής. Σκοπός της είναι να ενσωματώσει τις αξίες που αναδεικνύει η αειφόρος ανάπτυξη σε όλες τις διαστάσεις της εκπαίδευσης προκειμένου να επιτευχθούν αλλαγές σε στάσεις και συμπεριφορές ώστε η αειφόρος και δίκαιη κοινωνία να γίνει πραγματικότητα για όλους. Οι κύριοι στόχοι της δεκαετίας είναι οι εξής (UNESCO 2005): - Να προσανατολίσει τους βασικούς στόχους της εκπαίδευ-

11 12 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ σης και της μάθησης στην κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης. - Να διευκολύνει την επαφή και τη δικτύωση, την ανταλλαγή απόψεων και την αλληλεπίδραση μεταξύ όλων όσοι εμπλέκονται στην ΕΑΑ. - Να παρέχει ευκαιρίες, μέσω όλων των μορφών εκπαίδευσης, ώστε να ευαισθητοποιηθούν οι πολίτες και να επιτευχθεί η μετάβαση από το όραμα στην πραγματικότητα μιας αειφόρου ανάπτυξης. - Να βελτιώσει την ποιότητα διδασκαλίας και μάθησης στο πλαίσιο της ΕΑΑ. - Να αναπτύξει στρατηγικές σε κάθε επίπεδο για να ενδυναμώσει την αποτελεσματικότητα της ΕΑΑ. Βρισκόμαστε στα μέσα της Δεκαετίας της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη και στη διεθνή σκηνή αναπτύσσονται όλο και περισσότερες δραστηριότητες για τη διάδοσή της. Από τη δική μας πλευρά, η ΕΑΑ μας απασχόλησε έντονα τα τελευταία χρόνια, δεδομένου ότι η εκπαίδευση αυτή προέκυψε εξελικτικά μέσα από τις αναζητήσεις και τους προβληματισμούς της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ). Η ανάγκη να διερευνηθεί το καινούργιο, μας οδήγησε αρχικά στη θεωρητική διερεύνηση του πεδίου σε μια προσπάθεια αποσαφήνισης εννοιών, αρχών και προσεγγίσεων. Τα αποτελέσματα των ερευνών αυτών αποτυπώθηκαν σε τρία βιβλία (Φλογαΐτη, 2006 Λιαράκου & Φλογαΐτη 2007 Φλογαΐτη & Λιαράκου 2008). Στη συνέχεια θεωρήσαμε ότι πρέπει, χωρίς να εγκαταλείπουμε τις θεωρητικές μας αναζητήσεις, να ασχοληθούμε παράλληλα με την πρακτική εφαρμογή της ΕΑΑ: Τι σημαίνει η εκπαίδευση αυτή για τα σχολεία; Πώς δρομολογείται; Πώς αποτιμάται; Ως πρώτο βήμα αυτής της αναζήτησης, κρίναμε σκόπιμο να αντλήσουμε δεδομένα από τη διεθνή εμπειρία.

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 13 Και σε αυτή την προσπάθεια μας βοήθησε ιδιαίτερα η μακρόχρονη συνεργασία που έχουμε αναπτύξει με το ENSI. Το δίκτυο αυτό έχει να δείξει σημαντική δραστηριότητα στον τομέα της ΕΑΑ και ιδιαίτερα στο επίπεδο των ερωτημάτων που θέσαμε παραπάνω. Σκεφτήκαμε λοιπόν ότι θα ήταν χρήσιμο να παρουσιάσουμε στο ελληνικό κοινό ένα μέρος από τη δουλειά του ENSI που θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα προκειμένου να διερευνηθούν και να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα. Δεδομένου ότι στη δουλειά που θα παρουσιάσουμε έχουμε λάβει ενεργό μέρος, η σχέση μας με τα κείμενα και τους συγγραφείς δεν είναι μόνο επιστημονική αλλά και προσωπική. Τι είναι όμως το ENSI; Πρόκειται για ένα διεθνές δίκτυο με τίτλο Περιβάλλον και Σχολικές Πρωτοβουλίες (Environment and School Initiatives - ENSI) που ιδρύθηκε το 1986 υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ στο πλαίσιο του Κέντρου για την Εκπαίδευση, την Έρευνα και την Καινοτομία (Centre for Education, Research and Innovation - CERI). Σκοπός του δικτύου είναι η προώθηση της έρευνας, της πολιτικής και της δράσης στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Στο δίκτυο συμμετέχουν σχολεία, Πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, εκπαιδευτικοί φορείς και οργανισμοί από πάνω από 20 χώρες από όλο τον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια το ENSI συμπράττει επίσημα με την UNESCO στο πλαίσιο της Δεκαετίας της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη καθώς και με την UNECE, την Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη του ΟΗΕ. Το παιδαγωγικό όραμα του ENSI προωθεί την περιβαλλοντική κατανόηση, την ενεργητική προσέγγιση στη διδασκαλία και τη μάθηση και την εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της έρευνας και της ανταλλαγής των εμπειριών σε διεθνές επίπεδο. Το ENSI υιοθετεί μια συμμετοχική προσέγγιση που εμπλέκει όλους τους

13 14 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ μετέχοντες στην εκπαιδευτική διαδικασία ενώ δίνει έμφαση στην έρευνα δράση και την ολιστική ανάπτυξη του σχολείου. Τα κύρια πεδία δραστηριοποίησης του δικτύου είναι, μεταξύ άλλων: Η διαμόρφωση, ο συντονισμός και η υποστήριξη ερευνών και δραστηριοτήτων που προωθούν την ανάπτυξη του σχολείου. Η προώθηση της διεθνούς συνεργασίας για την ανταλλαγή ιδεών και εμπειριών. Η διαμόρφωση συστάσεων σχετικά με στρατηγικές και πολιτικές για την ΠΕ και την ΕΑΑ. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη: Στο πρώτο μέρος παρουσιάζουμε ένα κείμενο με τίτλο: Προοπτικές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: Μια κριτική προσέγγιση (Mogensen & Mayer, 2005a). Επιλέξαμε το κείμενο αυτό γιατί θεωρούμε ότι δίνει το θεωρητικό πλαίσιο για την ανάγνωση των υπολοίπων. Πρόκειται για την προσέγγιση του ENSI για την ΠΕ και την ΕΑΑ στη διαμόρφωση της οποίας έχουμε συμμετάσχει ως συνεργάτες του ENSI τόσο στη συγκεκριμένη έκδοση όσο και γενικότερα. Στο κείμενο αυτό αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα ως κεντρική έννοια της ΠΕ και υπογραμμίζεται η κοινωνική φύση των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Αναλύονται επίσης οι έννοιες της κριτικής σκέψης, της συμμετοχής, της δράσης και της ικανότητας δράσης οι οποίες θεωρούνται βασικοί στόχοι της ΠΕ και της ΕΑΑ. Ο αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι οι συγγραφείς αναφέρονται στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και όχι στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Όπως δηλώνουν οι ίδιοι, οι διαστάσεις της ΠΕ που αναλύουν αποτελούν εγγενή χαρακτηριστικά της ΕΑΑ και καθώς το κείμενο αυτό γράφτηκε

14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 σε μια χρονική περίοδο μετεξέλιξης της ΠΕ στην ΕΑΑ είναι λογικό να αναφέρονται στο παλιό παρά στο νέο που ακόμη δεν είχε διαμορφωθεί. Το κείμενο αυτό αποτελεί το πρώτο κεφάλαιο από το βιβλίο Οικολογικά Σχολεία: τάσεις και αποκλίσεις (ECO-schools: trends and divergences) (Mogensen & Mayer, 2005b). Το τελευταίο είναι καρπός έρευνας που διεξήχθη από το δίκτυο «Ανάπτυξη των σχολείων μέσω της ΠΕ» (School Development through Environmental Education - SEED). Πρόκειται για διεθνές δίκτυο το οποίο αναπτύχθηκε στους κόλπους του ENSI στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος COMENIUS III. Συμμετείχαν εκπαιδευτικοί θεσμοί και ιδρύματα από 20 χώρες, μεταξύ των οποίων και το Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην ΠΕ (ΚΕΜΕΠΕ - ΤΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Αθηνών), που θεωρούν την ΠΕ ως ευκαιρία για την ολιστική ανάπτυξη του σχολείου. Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο Κριτήρια Ποιότητας για τα Σχολεία Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (Breiting et al. 2005). Αποτελεί αυτοτελή έκδοση η οποία ήδη έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Όπως και το προηγούμενο, έτσι και αυτό το κείμενο βασίζεται στην έρευνα και τα συμπεράσματα του SEED. Στο κείμενο αυτό προτείνεται ένας ανοικτός κατάλογο «κριτηρίων ποιότητας» που θα μπορούσαν επεξεργαστούν τα σχολεία προκειμένου να αναπτυχθούν ως Σχολεία Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (Σχολεία ΕΑΑ). Ο τελευταίος είναι ένας όρος που προτείνουν οι συγγραφείς ως καινούριο και διαφορετικό από τον συνήθως χρησιμοποιούμενο όρο των «οικο-σχολείων» ή των «πράσινων σχολείων» και ο οποίος δηλώνει την μετεξέλιξή τους σύμφωνα με τα νέα δεδομένα. Με τη χρήση του όρου αυτού θέλουν να δώσουν έμφαση στο γεγονός ότι υπάρχουν καινούριες προκλήσεις για

15 16 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ τα σχολεία που επιθυμούν να εμπλακούν σε μια ανάπτυξη προσανατολισμένη στην έννοια της αειφορίας. Πιο συγκεκριμένα θεωρούν ότι Σχολεία ΕΑΑ είναι αυτά που επέλεξαν την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως κεντρικό κομμάτι της αποστολής τους και του εκπαιδευτικού τους σχεδιασμού. Για τα σχολεία αυτά η αειφόρος ανάπτυξη αποτελεί βασική αρχή όταν σχεδιάζουν την καθημερινότητά τους αλλά και τις μακροπρόθεσμες αλλαγές και την ανάπτυξη της σχολικής μονάδας. Έχουν ως στόχο να προσφέρουν στους μαθητές ένα πλαίσιο για την ανάπτυξη ενεργούς συμμετοχής και δράσης λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα των συνδυασμένων κοινωνικών, οικονομικών, πολιτικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων της αειφόρου ανάπτυξης. Τα κριτήρια ποιότητας δεν πρέπει να εκληφθούν ως κανονιστικά πρότυπα και εργαλεία ελέγχου αλλά ως σημεία αναφοράς τα οποία στηρίζουν τα σχολεία στην προσπάθειά τους να διατυπώσουν τις αρχές τους, να χαράξουν την πορεία τους προς την αειφορία και να αποτιμήσουν τα αποτελέσματά τους. Με αυτή τη λογική, τα κριτήρια που προτείνονται στο κείμενο αυτό αποτελούν βοήθημα προκειμένου κάθε σχολείο να επεξεργαστεί και να διατυπώσει τα δικά του κριτήρια, προσαρμοσμένα στις δικές του απαιτήσεις και ανάγκες. Άλλωστε τα κριτήρια αυτά δεν μπορεί να είναι σταθερά αφού εξελίσσονται και διαφοροποιούνται παράλληλα με την εξέλιξη του σχολείου προς την αειφορία. Το τρίτο μέρος του βιβλίου αναφέρεται αποκλειστικά στην πράξη. Έχει τίτλο Εμπλέκοντας τους νέους στην Αειφόρο Ανάπτυξη. Διδάσκοντας και μαθαίνοντας για την αειφόρο ανάπτυξη στις ηλικίες ετών (Mayer & Tschapka, 2008). Και αυτό το κείμενο συνιστά αυτόνομη έκδοση, αποτελεί δε συμβολή του Συμβουλίου της Ευρώπης προς τη Δεκαετία της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Πρόκειται για

16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 17 ένα κοινό πρόγραμμα δύο Διευθύνσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης: της Διεύθυνσης Πολιτισμού και Κληρονομιάς, και της Διεύθυνσης Σχολικής, Εξω-σχολικής και Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η επιλογή των παραδειγμάτων ανατέθηκε στο ENSΙ το οποίο επεξεργάστηκε και επιμελήθηκε την έκδοση. Στο κείμενο αυτό παρουσιάζονται προγράμματα και δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε σχολεία διαφόρων χωρών της Ευρώπης και του Καναδά στο πλαίσιο της ΕΑΑ. Οι βαθμίδες στις οποίες υλοποιούνται αυτά τα προγράμματα είναι οι τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και το Γυμνάσιο, δηλαδή αναφέρονται σε παιδιά ηλικίας ετών. Τα προγράμματα που εμπεριέχονται αποτυπώνουν προσπάθειες που γίνονται τα τελευταία χρόνια για να δρομολογηθεί η ΕΑΑ μέσα σε διαφορετικά πλαίσια, εκπαιδευτικές κουλτούρες και παραδόσεις. Πιστεύουμε ότι μπορεί να αποτελέσουν τη βάση για γόνιμο προβληματισμό και συζήτηση σχετικά με το πώς θα πρέπει να προχωρήσει η ΕΑΑ στην πράξη προκειμένου να πραγματωθούν οι στόχοι της. Τέλος θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε το ENSI που μας επέτρεψε να μεταφράσουμε και να δημοσιεύσουμε τα κείμενα αυτά, το ΚΠΕ Αρχανών και ιδιαίτερα τη διευθύντριά του Ειρήνη Μπαγιάτη που κατέστησε εφικτή την παρούσα έκδοση, και τους συνεργάτες μας στο ΚΕΜΕΠΕ Χριστίνα Κάτσενου, Κατερίνα Μπαζίγου, Έλλη Ναούμ, Χριστίνα Νομικού και Έφη Χριστοπούλου που έκαναν την πρωτογενή μετάφραση των κειμένων. Βιβλιογραφία Breiting, S., Mayer M., Mogensen, F. (2005). Quality Criteria for ESD-Schools. Guidelines to enhance the quality of Education for Sustainable Development. Vienna: Austrian Federal

17 Ministry of Education, Science and Culture, ENSI/SEED. Λιαράκου, Γ. και Φλογαΐτη, Ε. (2007). Από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη: Προβληματισμοί, τάσεις και προτάσεις. Αθήνα: Νήσος. Mayer, M. & Tschapka, J. (Eds) (2008). Engaging youth in sustainable development. Learning and Teaching Sustainable Development in Lower Secondary Schools. Brussel: Council of Europe, ENSI. Mogensen, F. & Mayer, M. (2005 α ). Perspectives on Environmental Education a critical framework. In M. Mayer & J. Tschapka (Eds): ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes in 13 countries (p ). Vienna: Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture, ENSI/SEED. Mogensen, F. & Mayer, M. (Eds) (2005 b ). ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes in 13 counties. Vienna: Austrian Federal Ministry of Education, Science and Culture, ENSI/SEED. Φλογαΐτη, Ε. (2006). Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Φλογαΐτη, Ε. και Λιαράκου, Γ. (Επ) (2008). Η έρευνα στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. UNESCO (2005). UN Decade of Education for Sustainable Development International Implementation Plan. Paris: UNESCO.

18 19

19

20 ΜΕΡΟΣ Α Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Μια κριτική προσέγγιση Fin Mogensen και Michela Mayer

21 22 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Εισαγωγή Σε αυτό το κείμενο θα επιχειρήσουμε να διερευνήσουμε και να αναδείξουμε νέα στοιχεία σε ό,τι αφορά την προοπτική του διεθνούς δικτύου ΕNSI (Environment and School Initiatives) για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ). Σκοπός μας είναι να δείξουμε ότι το περιεχόμενο και οι αρχές της ΠΕ δεν μπορούν να επιτευχθούν αν την περιορίσουμε σε ένα απλό (αν και απαραίτητο) εργαλείο για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αλλά μόνο αν την εξελίξουμε σε μια μορφή εκπαίδευσης για την ιδιότητα του πολίτη, την κριτική συμμετοχή και την ανάληψη προσωπικής ευθύνης για πράξεις και αποφάσεις που συνδέονται με το φυσικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό περιβάλλον (Mayer, 2004). Παρόλο που η ανάλυση και η ολοκλήρωση του παρόντος πλαισίου πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου που χαρακτηρίστηκε από τη μετεξέλιξη της ΠΕ σε Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ), θεωρούμε ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα προσδιορίζεται μόνο με βάση τις αρχές και τις προσεγγίσεις της πρόσφατης πρότασης για την εκπαίδευση, δηλαδή της ΕΑΑ. Συνεπώς, αυτό το κεφάλαιο πραγματεύεται την κοινή μας αντίληψη για σημαντικές πτυχές της ΠΕ - οι οποίες θεωρούμε ότι ταυτίζονται ή είναι πολύ κοντινές με αυτές της ΕΑΑ. Στη συνέχεια θα προσπαθήσουμε να θέσουμε μερικές γενικές αρχές σχετικά με τη διερεύνηση των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Θα προσδιορίσουμε πώς τα περιβαλλοντικά προβλήματα μπορούν να προσεγγιστούν μέσα σε ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο αναφοράς, το οποίο θα «υπερβαίνει τη συμβολική ημέρα περιβάλλοντος ή την έρευνα πεδίου» (CERI OECD, 1991), αλλά θα επιχειρεί να συμβάλει στη «βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευση αλλά και στην ενεργοποίηση αξι-

22 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 23 ών που λειτουργούν προς όφελος της κοινωνίας» (Posch, 1991). Μια από τις βασικές απόψεις που θα αναδείξουμε είναι ότι η ΠΕ μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία των μαθητών, προκειμένου να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Επιπλέον θα υποστηρίξουμε ότι η τροποποίηση της συμπεριφοράς πρέπει να αντικατασταθεί από την ανάπτυξη της ικανότητας δράσης, η οποία ενδυναμώνεται και καλλιεργείται μέσω της άσκησης των μαθητών στην κριτική σκέψη. Τέλος, προτείνουμε ότι μια ΠΕ που είναι συμμετοχική και προσανατολισμένη στη δράση μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές να καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη και τη δυνατότητα εξεύρεσης λύσεων. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ενταγμένη στην κουλτούρα της πολυπλοκότητας Η ΠΕ είναι ενταγμένη στην κουλτούρα της πολυπλοκότητας (Mayer, 1997). Ο όρος «πολυπλοκότητα» ωστόσο αποκτά διαφορετικό νόημα σε διαφορετικές περιπτώσεις και σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σε κάποιες χώρες, ο όρος «πολυπλοκότητα» χρησιμοποιείται με αρνητική έννοια, σημαίνοντας «περιπλοκή» - αυτό που είναι δύσκολο να κατανοηθεί με τα τρέχοντα επίπεδα γνώσης. Αντίθετα, σε άλλες περιπτώσεις, ο όρος έχει την έννοια μιας ευρείας επιστημολογικής αντιπαράθεσης σε ό,τι αφορά τη δομή, την οργάνωση και τα όρια της γνώσης και κατ επέκταση την κουλτούρα που διαμορφώνει την κοινωνία και το σχολείο. Σύμφωνα με τη δική μας ερμηνεία το ρίσκο, η αβεβαιότητα και η μη προβλεψιμότητα καθώς και η επίγνωση των ορίων της γνώσης αποτελούν μέρος των διαδικασιών που

23 24 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ οικοδομούν αυτή την κουλτούρα της πολυπλοκότητας. Στην ΠΕ μια τέτοια κουλτούρα εκφράζεται μέσα από την αποφυγή υπερβολικών γενικεύσεων και απλοποιήσεων και την εστίαση σε «ένα μοτίβο που συνδέει» (Bateson, 1979) δίνοντας έμφαση σε σχέσεις και διαδικασίες και όχι απλώς στο τελικό αποτέλεσμα. Κυρίως η έννοια της πολυπλοκότητας συνδέεται με τη μελέτη της σχέσης ανάμεσα στον ερευνητή και το αντικείμενο της έρευνας, ανάμεσα σε αυτούς που κατέχουν τη γνώση και το σύστημα το οποίο πρέπει να κατανοηθεί. Η πολυπλοκότητα επιδιώκει περισσότερο να διερευνήσει τη συνάφεια των ερωτήσεων και λιγότερο την ορθότητα των απαντήσεων, να αναδείξει περισσότερο τα προβλήματα και τους περιορισμούς και λιγότερο τις προτεινόμενες λύσεις. Επομένως, η πολυπλοκότητα δεν σχετίζεται μόνο με την εξωτερική πραγματικότητα, την οποία δεν είναι εύκολο να προσπελάσουμε και απλοποιήσουμε, αλλά κυρίως με τις πτυχές και όψεις της ίδιας της γνώσης μέσω της οποίας διαμορφώνουμε την ερμηνεία μας για τον κόσμο. Μια τέτοιου τύπου ΠΕ η οποία δεν προσφέρει βεβαιότητες παρά μόνο πιθανότητες και προοπτικές, στην οποία γνώσεις, αξίες, εμπόδια και αβεβαιότητες συνυπολογίζονται και συνδέονται στενά μεταξύ τους, εμπλέκει τον καθένα από μας - και όχι μόνο τους ειδικούς - προκειμένου να καλλιεργηθεί το αίσθημα της ευθύνης, ο κριτικός στοχασμός και ο δημοκρατικός διάλογος. Η έννοια της δημοκρατίας πρέπει πάντα να συνοδεύει την αντίληψη περί αβεβαιότητας. Η δημοκρατική κοινωνία επομένως μπορεί να θεωρηθεί ως «ο χώρος του κριτικού στοχασμού» όπου «κανένα πρόβλημα δεν λύνεται εκ των προτέρων» και όπου «η αβεβαιότητα δεν παύει, μόλις μια λύση υιοθετηθεί» (Bauman, 1999). Και με την ίδια λογική όχι μόνο το μέλλον είναι αβέβαιο αλλά και το παρελθόν, από τη στιγμή που είναι ανοιχτό στη διερεύνηση και είναι δυνατό

24 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 25 να ερμηνευθεί με διάφορους τρόπους. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι κοινωνικά προβλήματα Μέσω της οπτικής της πολυπλοκότητας τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν μπορούν να θεωρούνται απλά προβλήματα τα οποία δύνανται να αντιμετωπιστούν με απλές λύσεις. Και δεν αφορούν αποκλειστικά προβλήματα της φύσης ή προβλήματα της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Μια τέτοια θέση είναι βαθιά ριζωμένη στην αντίληψη ότι η επιστήμη και η τεχνολογία προσφέρουν τις δυνατότητες διαχείρισης του πλανήτη και καθορίζουν το κοινό μας μέλλον - προωθώντας τελικά ένα είδος ΠΕ που θα μπορούσε να εκληφθεί ως «εκπαίδευση περιβαλλοντικής διαχείρισης κι ελέγχου» (Huckle, 1993). Τα περιβαλλοντικά προβλήματα πρέπει να προσεγγίζονται ως κοινωνικά προβλήματα τα οποία πηγάζουν από τα αντικρουόμενα συμφέροντα που εκδηλώνονται ανάμεσα σε ανθρώπους ή διαφορετικές κοινωνικές ομάδες σχετικά με τη χρήση των φυσικών πόρων (Schnack, 1998). Σύμφωνα με αυτή τη λογική τα περιβαλλοντικά προβλήματα εντοπίζονται σε τρία τουλάχιστον επίπεδα. Σε ατομικό επίπεδο μια τέτοιου είδους αντίθεση εμφανίζεται ανάμεσα σε αντικρουόμενες ανάγκες κι επιθυμίες που συχνά εκφράζονται ως προσωπικά διλήμματα. Σε κοινοτικό επίπεδο, αντικρουόμενα συμφέροντα εμφανίζονται ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και/ή άτομα. Τέλος, σε κοινωνικό επίπεδο τα αντικρουόμενα συμφέροντα αναζητούνται στη δομή της ίδιας της κοινωνίας, για παράδειγμα στη σχέση μεταξύ πολιτικών κέντρων, εμπορικών παραγόντων ή οικονομικών μηχανισμών. Εάν η ΠΕ θέλει να ασχοληθεί πραγματικά με τα

25 26 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ περιβαλλοντικά ζητήματα, θα πρέπει να συνδιαλέγεται και με τα τρία αυτά επίπεδα αντικρουόμενων συμφερόντων. Κατά την ενασχόλησή τους με ένα περιβαλλοντικό ζήτημα, θα πρέπει επομένως οι μαθητές να εντοπίσουν, να εκθέσουν και να αναλύσουν τα αντικρουόμενα συμφέροντα και τον τρόπο που αυτά επηρεάζουν το μέλλον μας. Επίσης, γνωρίζοντας ότι πρόκειται για κοινωνικά ζητήματα, συνειδητοποιούμε ότι κανένα από αυτά δεν μπορεί να περιγραφεί και να προσεγγιστεί μονοδιάστατα. Μια κριτική και πολυδιάστατη ανάλυση είναι απαραίτητη προκειμένου οι μαθητές να αποκτήσουν βαθιά γνώση γύρω από τα ζητήματα αυτά. Υιοθετώντας αυτή την οπτική της «περιβαλλοντικής γνώσης», είναι άσκοπη κάθε συζήτηση για την ύπαρξη αντικειμενικής γνώσης καθώς «ποτέ δεν μπορούμε να διακρίνουμε πώς είναι τα πράγματα, ούτε να προβούμε σε αποφάσεις και αξιολογικές κρίσεις, ειδικά σε ό,τι αφορά τους ανθρώπους και το περιβάλλον τους, πριν να ερμηνεύουμε όλα μας τα δεδομένα» (Stengers, 1992). Αντίθετα, χρειάζεται να συγκρίνουμε και να διασταυρώνουμε τις διαφορετικές θέσεις αλλά και τις αξίες. Με αυτή την έννοια, η μάθηση στην ΠΕ συνδέεται πολύ περισσότερο με την αναζήτηση του βαθύτερου νοήματος των ζητημάτων παρά με την αναζήτηση μιας αντικειμενικής και πραγματιστικής γνώσης. Έτσι ο ρόλος των αξιών στη διδακτική και μαθησιακή διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στην ΠΕ δεν προέχει η αναζήτηση τεχνοκρατικών λύσεων οι οποίες ούτως ή άλλως είναι διαθέσιμες. Το ζήτημα μάλλον είναι η διερεύνηση των διαφορετικών αξιών, η επεξεργασία των διαθέσιμων λύσεων και τελικά η επιλογή της πιο κατάλληλης. Γι αυτό οι διάφορες οπτικές, νόρμες και αξίες δεν θα πρέπει να καθορίζονται εκ των προτέρων. Αντίθετα, η ΠΕ θα πρέπει να εστιάζει στη διασαφήνιση αξιών και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων στους μαθητές ώστε να διαμορφώνουν τη δική

26 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 27 τους κοσμοθεωρία, να προσδιορίζουν τις δικές τους αξίες και να τις υπερασπίζονται. Ο Posch (1992) τονίζει ότι οι αξίες μπορούν να διακριθούν σε δηλωμένες αξίες και σε αξίες που εφαρμόζουμε στην πράξη. Σε αυτή τη θεώρηση των αξιών εντάσσεται το κεντρικό επιχείρημα που υποστηρίζει την ενασχόληση με τις αξίες και ιδιαίτερα με τη διασαφήνιση αξιών. Όπως ο Posch (1991) υπενθυμίζει: «Η διαφορά ανάμεσα στις δηλωμένες αξίες και τις αξίες που εφαρμόζουμε στην πράξη προσφέρει μια εξήγηση για αρκετές από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η εκπαίδευση αξιών. Αν οι αξίες μεταφέρονται στη συμπεριφορά μας κατά τρόπο ασυνείδητο και ανεπεξέργαστο, γίνεται κατανοητό ότι οι δηλωμένες αξίες (οι αξίες για τις οποίες μιλάμε και συζητάμε) μπορεί να απέχουν από αυτές που γίνονται αντιληπτές στη συμπεριφορά μας». Η δυσκολία που αντιμετωπίζει ο εκπαιδευτικός όταν ασχολείται με την ΠΕ, όπως και με κάθε είδος εκπαίδευση που σχετίζεται με τις αξίες, είναι να υποστηρίζει τις αντιλήψεις του ενώ την ίδια στιγμή να δίνει χώρο και σε άλλες αντιλήψεις. Μια μορφή ανοιχτού διαλόγου για τις αξίες και τις συγκρούσεις που αναδεικνύονται δεν είναι μόνο ένας τρόπος για να τις προβάλεις είναι, επίσης, ένας τρόπος να καλλιεργήσεις μια θεμελιώδη αξία: το σεβασμό της διαφορετικότητας. Αυτή είναι μια θέση που υποστηρίχθηκε θερμά από τον Elliott (1995): «Η εκπαίδευση γύρω από την πολυπλοκότητα του περιβάλλοντος περιλαμβάνει την αναγνώριση της πληθώρας των αξιών οι οποίες εμπλέκονται σε αμφιλεγόμενα ζητήματα και διαμορφώνουν την ανθρώπινη επικοινωνία». Η εστίαση στα αντικρουόμενα συμφέροντα ως σημείο αφετηρίας για τη μελέτη των περιβαλλοντικών ζητημάτων έχει θεωρηθεί εξαιρετικά σημαντική από αρκετούς φορείς, όπως το Κέντρο Έρευνας για την ΠΕ της Δανίας (π.χ. Jensen

27 28 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & Schnack, 1997 Schnack, 1998 Mogensen, 1996) και το ENSI (OECD, 1991 OECD, 1995 Elliott, 1999). Επίσης, αρκετά προγράμματα έχουν δείξει πως η προσέγγιση των αντικρουόμενων συμφερόντων επιτρέπει στους μαθητές να εμβαθύνουν στα περιβαλλοντικά προβλήματα και να αναλύουν τα εύλογα, φανερά ή κρυμμένα συμφέροντα των ανθρώπων ως προς τα διάφορα προβληματικά ζητήματα (Breiting et al., 1999). Η εστίαση στην Ικανότητα Δράσης Κύριος στόχος της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι να προετοιμάσει τους μαθητές να αναλάβουν ενεργό ρόλο και να δράσουν αυτόνομα σε άμεση σύνδεση με τα προβλήματα και τις συγκρούσεις που αντιμετωπίζει μια κοινωνία σε συγκεκριμένες πολιτιστικές συνθήκες. Μια τέτοια προοπτική συνεπάγεται για τους μαθητές τη δυνατότητα να εξελίσσονται σε κριτικούς, δημοκρατικούς πολίτες κι ακόμη την ικανότητα να αποκτούν κατάλληλα εφόδια προκειμένου να χειρίζονται αυτό που ο Νορβηγός Foros αποκαλεί: «εποικοδομητική αντίδραση στην καταπίεση ή μια καλή εξέγερση» (1991, σ.17). Όπως ο Schnack (2000) επισημαίνει, μια σημαντική προτεραιότητα είναι να βοηθήσουμε τους μαθητές να εξελίσσονται σε αυτόνομα άτομα, σε άτομα που δεν προσαρμόζονται απλώς σε μια κατάσταση, ούτε είναι «ιδιώτες», αναφερόμενος στους αρχαίους Έλληνες οι οποίοι αποκαλούσαν «ιδιώτες» τους ανθρώπους που ζούσαν απομονωμένοι από το κοινωνικό σύνολο και δεν συμμετείχαν στα κοινά. Στον αντίποδα του «ιδιώτη» ή του ατόμου που προσαρμόζεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση μέσω τροποποίησης της συμπεριφοράς του βρίσκεται το άτομο που έχει αναπτύξει την ικανότητα δράσης. Μια εκπαιδευτική προσέγγιση

28 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 29 που υιοθετεί την ικανότητα δράσης συνιστά μια κριτική, στοχαστική και συμμετοχική διαδικασία διαμέσου της οποίας οι μαθητές προετοιμάζονται, ώστε ως μελλοντικοί ενήλικες να μπορούν να διαχειρίζονται τα περιβαλλοντικά ζητήματα με δημοκρατικούς τρόπους. Αντίθετα, μια προσέγγιση που υιοθετεί την τροποποίηση της συμπεριφοράς επιδιώκει να επιβάλει στους μαθητές συγκεκριμένα πρότυπα τα οποία προσδιορίζονται από αυτό που εμείς θεωρούμε ότι συμβάλλει στην επίλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων. Σύμφωνα με τον Schnack (2000, σ. 112) οι πιο συνήθεις προσεγγίσεις στην ΠΕ κατευθύνονται από στόχους που προσιδιάζουν στην τροποποίηση της συμπεριφοράς: «Πράγματι, η τροποποίηση της συμπεριφοράς αποτελεί τον κυρίαρχο στόχο στη μεγάλη πλειοψηφία των πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί στο χώρο της ΠΕ και της Αγωγής Υγείας και μάλιστα, σε αντίθεση με την ικανότητα δράσης, η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να περιγραφεί και να μετρηθεί». Ο αντικειμενικός στόχος μιας προσέγγισης που υιοθετεί την τροποποίηση της συμπεριφοράς μπορεί να συνδεθεί με τη βελτίωση της τρέχουσας περιβαλλοντικής συμπεριφοράς. Για παράδειγμα η επιτυχία ενός προγράμματος ΠΕ αξιολογείται με βάση την ανταπόκριση των μαθητών στην εξοικονόμηση νερού ή ενέργειας. Αντίθετα, στην προσέγγιση που υιοθετεί η ικανότητα δράσης, η επίτευξη των στόχων συνδέεται με το αν και κατά πόσο αναπτύσσεται στα παιδιά η επιθυμία και η ικανότητα να εμπλέκονται σε περιβαλλοντικά ζητήματα καθώς και ο βαθμός στον οποίο καταφέρνουν να διαμορφώνουν τα δικά τους κριτήρια για τη λήψη αποφάσεων και την επιλογή δράσεων. Με αυτό το σκεπτικό, η δράση ανάγεται σε μια μελλοντική προοπτική, δεδομένου ότι η κατεύθυνση της δράσης δεν δίνεται εκ των προτέρων.

Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη

Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη Από τη θεωρία στην πράξη Τίτλοι πρωτοτύπων Fin Mogensen and Michela Mayer (Eds), ECO-schools trends and divergences. A comparative study on ECO-school development processes

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ):

Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): Η εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία (ΕΠΑ): στόχοι, μέθοδοι, προοπτικές Αναγνωστάκης Σπύρος, Υπεύθυνος - Οικονόμου Κων., Μέλος Π.Ο. ΚΠΕ Κισσάβου Ελασσόνας Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 11: Κριτικός Στοχασμός και Ενδυνάμωση Γιώργος Κ. Ζαρίφης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοπολιτισμικές. Θεωρίες Μάθησης. & Εκπαιδευτικό Λογισμικό

Κοινωνικοπολιτισμικές. Θεωρίες Μάθησης. & Εκπαιδευτικό Λογισμικό Κοινωνικοπολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης & Εκπαιδευτικό Λογισμικό Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις Η σκέψη αναπτύσσεται (προϊόν οικοδόμησης και αναδόμησης γνώσεων) στα πλαίσια συνεργατικών δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αίδευση

Περιβαλλοντική αίδευση Περιβαλλοντική Εκ π αίδευση «Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία» Διεθνής Διάσκεψη «Περιβάλλον και κοινωνία: εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αειφορία» UNESCO, Θεσσαλονίκη 1997

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 5: Η Έννοια της Κριτικής Συνειδητοποίησης Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση 3 Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum Συνοπτική Έκθεση Συνοπτική Έκθεση Η παρούσα έκθεση αναλύει και αξιολογεί τις τρέχουσες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών 1ο Κεφάλαιο Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών Τις τελευταίες δεκαετίες, οι επιστημονικές ενώσεις, οι συνδικαλιστικοί φορείς και εκπαιδευτικοί της πράξης μέσω συνεδρίων

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα Α: Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: ΤΑΣΕΙΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Ιούνιος 2008

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Ιούνιος 2008 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Ιούνιος 2008 Χρηματοπιστωτική εκπαίδευση: Τάσεις και προοπτικές Του Χρήστου Βλ. Γκόρτσου Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου Γενικός Γραμματέας ΕΕΤ 1. Το πλαίσιο αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τομέας Αυτόνομης Μάθησης: Ικανότητες και Δεξιότητες

Τομέας Αυτόνομης Μάθησης: Ικανότητες και Δεξιότητες Τομέας Αυτόνομης Μάθησης: Ικανότητες και Η Μάθηση Μου: Προηγούμενη Γνώση, Καθορισμός Στόχων, Στρατηγικές, Τεκμήρια, Αυτοαξιολόγηση Σύντομη Περιγραφή: Οι μαθητές/μαθήτριες σχεδιάζουν τη μάθησή, αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 11: Σχεδιασμός και Οργάνωση ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΙV Πολυξένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες

Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες Εκπαιδευτικές Αλλαγές και Καινοτομίες Δρ. Παρασκευή Χατζηπαναγιώτου Επίκουρη Καθηγήτρια Εκπαιδευτικής Διοίκησης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου P.Chatzipanagiotou@euc.ac.cy Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

15320/14 ΕΠ/γπ 1 DG E - 1 C

15320/14 ΕΠ/γπ 1 DG E - 1 C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 13 Νοεμβρίου 2014 (OR. en) 15320/14 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: CULT 127 TOUR 24 REGIO 123 RELEX 908 Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων(1ο Τμήμα) Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη

H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη Κοτίνη Ι., Τζελέπη Σ. Σχ. Σύμβουλοι Κ. Μακεδονίας στην οικονομία, στη τέχνη, στην επιστήμη, στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Η σύγχρονη αγορά εργασίας Η αγορά εργασίας μεταβάλλεται και διευρύνεται Η εργασία οργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των Ικανοτή των

Περιγραφή των Ικανοτή των Περιγραφή των Ικανοτή των * Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση (ανακοίνωση) δεσμεύει μόνο τον συντάκη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν

Διαβάστε περισσότερα

COMPETENCIES για την ΕΑΑ και ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ. Δρ. Αραβέλλα Ζαχαρίου. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά, 4-5 Φεβρουαρίου 2012

COMPETENCIES για την ΕΑΑ και ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ. Δρ. Αραβέλλα Ζαχαρίου. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά, 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 COMPETENCIES για την ΕΑΑ και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων

Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-17 ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π. Κωνσταντινίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο

Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο Στόχος αυτού του ανώνυμου ερωτηματολόγιου είναι να συγκεντρώσει τις απόψεις των καθηγητών σχετικά με το ενδιαφέρον τους να υλοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. Εισαγωγικές Έννοιες -- ΜΑΡΙΑ ΔΑΣΚΟΛΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. Εισαγωγικές Έννοιες -- ΜΑΡΙΑ ΔΑΣΚΟΛΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Εισαγωγικές Έννοιες -- ΜΑΡΙΑ ΔΑΣΚΟΛΙΑ Η «οικολογική» προσέγγιση του περιβάλλοντος Περιβάλλον: ταυτίζεται με την έννοια του οικοσυστήματος ή με την Οικόσφαιρα Περιβάλλον:

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ / ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ / ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ / ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Ευγενία Φλογαΐτη Καθηγήτρια Πανεπιστηµίου Αθηνών Η περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι ένα καινοτόµο εκπαιδευτικό κίνηµα το οποίο εµφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους Εκπαίδευση για Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου www.kpe-thess.gr Χ. Αθανασίου, Ε. Παπαδημητρίου, Ν. Ριφάκη, Γ. Σλαυκίδης, Π. Τσολακίδου, Γ. Υφαντής την Αειφορία μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου Ενότητα: Φυσικό Περιβάλλον και Οικολογία Κεφάλαιο: Τροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές Εφαρμογές Η/Υ. Ράνια Πετροπούλου

Παιδαγωγικές Εφαρμογές Η/Υ. Ράνια Πετροπούλου Παιδαγωγικές Εφαρμογές Η/Υ Ράνια Πετροπούλου rania.petro@yahoo.gr Τι θα δούμε? ICT - Information and communication technologies ICT - Information and communication technologies Οι Νέες Τεχνολογίες Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου Δρ Μάριος Στυλιανίδης ΕΔΕ, ΥΠΠ 15 Μαΐου 2012 Δομή Παρουσίασης 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε.

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά Τι σημαίνουν τα μαθηματικά για εσάς; Τι σημαίνει «κάνω μαθηματικά»;

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου

Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου ΤΟΜΕΑΣ 7: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Περιγραφή - Σκοπός: Η συνολική αποτίμηση της επίτευξης των στόχων του σχολείου σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας Η Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας, είναι ο συνδυασµός και η επέκταση δύο επιτυχηµένων πρωτοβουλιών της έ

Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας Η Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας, είναι ο συνδυασµός και η επέκταση δύο επιτυχηµένων πρωτοβουλιών της έ ΩΣΤΕ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΜΠΛΑΚΕΙΤΕ ΩΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ 1 η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 17 23 Νοεµβρίου, 2008 Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Ανάπτυξης Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8: Εισαγωγή στη Διδακτική - Διδακτικές Τεχνικές Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαμορφωτική Αξιολόγηση του Μαθητή: Από τη Θεωρία στη Χάραξη Πολιτικής. Λεωνίδας Κυριακίδης, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου

Διαμορφωτική Αξιολόγηση του Μαθητή: Από τη Θεωρία στη Χάραξη Πολιτικής. Λεωνίδας Κυριακίδης, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Διαμορφωτική Αξιολόγηση του Μαθητή: Από τη Θεωρία στη Χάραξη Πολιτικής Λεωνίδας Κυριακίδης, Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 Δομή παρουσίασης Αξιολόγηση: Έννοια & Σημασία Σκοποί Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα