ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ"

Transcript

1 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) Κυζιρίδης Θεοχάρης 1, Διακογιάννης Ιωάννης 2 _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ 1. Νοσηλευτής Τ.Ε., Ειδικότητα στη Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας-Ψυχιατρική Νοσηλευτική, Υποψήφιος διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Υπεράριθμος άμισθος ειδικευόμενος ιατρός Γ Ψυχιατρικής κλινικής Α.Π.Θ. Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ 2. Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής Α.Π.Θ., Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πάνω από μισό αιώνα μετά την ανακάλυψη της χλωροπρομαζίνης και της αλοπεριδόλης τα αντιψυχωτικά φάρμακα γνώρισαν μια πραγματική επανάσταση εξέλιξης. Η γνώση των ανεπιθύμητων ενεργειών τους είναι κεφαλαιώδους σημασίας καθώς μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη ανεπιθύμητων συμβαμάτων, να ελαττώσει τον χρόνο και το κόστος νοσηλείας, να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ασθενών, να ελαχιστοποιήσει τα προβλήματα μεγιστοποιώντας το θεραπευτικό όφελος. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η παρουσίαση των αιματολογικών ανεπιθύμητων ενεργειών των αντιψυχωτικών φαρμάκων, και πιο συγκεκριμένα της συχνότητας και της σύνδεσής τους με τις διάφορες κατηγορίες αυτών των φαρμάκων, της κλινικής τους εικόνας και των παθοφυσιολογικών μηχανισμών τους. Υλικό-μέθοδος: Έγινε ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας (άρθρα περιοδικών κυρίως από τη βάση δεδομένων PubMed, καθώς και βιβλία-μονογραφίες). Καλύφθηκε η χρονική περίοδος , και οι λέξεις-κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν antipsychotics, hematologic adverse effects, drug-induced adverse effects. Αποτελέσματα: Οι αιματολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες που επάγονται από τη χρήση αντιψυχωτικών φαρμάκων δεν είναι ιδιαίτερα συχνές, ενώ πολλές δημοσιεύονται στα πλαίσια αναφορών περιπτώσεων (case reports). Για τον λόγο αυτό δεν έχουν τύχει ιδιαίτερης προσοχής. Μπορεί να αφορούν σε διαταραχές που έχουν σχέση με όλες τις σειρές των έμμορφων συστατικών του αίματος καθώς και με τον πηκτικό μηχανισμό. Εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα αποτελεί η επαγόμενη από την κλοζαπίνη ακοκκιοκυτταραιμία, η οποία απαιτεί αυξημένη κλινική επαγρύπνηση. Η ακοκκιοκυταραιμία μάλιστα αποτέλεσε αιτία απόσυρσης της κλοζαπίνης από την κυκλοφορία πριν από περίπου 35 χρόνια. Συμπεράσματα: Σε κάθε περίπτωση η εμφάνιση ενός αιματολογικού συμβάματος σε ασθενή που λαμβάνει αντιψυχωτικά φάρμακα απαιτεί προσεκτική εκτίμηση. Λέξεις Κλειδιά: Aιματολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες, αντιψυχωτικά φάρμακα, φαρμακοεπαγόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες, φαρμακοεπαγόμενες αιματολογικές διαταραχές. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Θεοχάρης Χ. Κυζιρίδης, Αρήτης 6, Αμπελόκηποι Θεσσαλονίκης, Τηλ , , Rostrum of Asclepius - To Vima tou Asklipiou Journal Volume 12, Issue 1 (January March 2014) REVIEW Antipsychotic drug-induced hematologic disorders Kyziridis Theocharis 1, Diakogiannis Ioannis 2 1. R.N., Specialized in Mental Health Nursing-Psychiatric Nursing Ph.D. (c), A.U.Th. Medical School, Resident in Psychiatry, 3rd Department of Psychiatry, A.U.Th. Medical School, AHEPA University Hospital of Thessaloniki 2. Associate Professor of Psychiatry, A. U. Th. Medical School, AHEPA University Hospital of Thessaloniki ABSTRACT Over half a century after the discovery of chlorpromazine and haloperidol, antipsychotic drugs showed a true evolutionary revolution. The knowledge of their adverse effects is of outmost importance as it may contribute to the prevention of unwanted sequelae, to the decrease of the duration and cost of hospitalization, it may improve the quality of life of patients, minimize the problems and maximize the therapeutic gain. Aim: The aim of this review was the presentation of the hematologic side-effects of antipsychotic drugs, and most particularly their frequency and association with the different classes of these drugs, their clinical picture and their pathophysiologic mechanisms. ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 21

2 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Material-method: This paper is a review of the literature (mainly articles from journals, PubMed, as well as books and monographs) of the period Key-words used included antipsychotics, hematologic adverse effects, drug-induced adverse effects. Results: Antipsychotic-drug induced hematologic side-effects are not particularly highly prevalent, while many of them are found in case reports. For this reason they have not drawn much of attention. These hematologic dyscrasias may concern all the blood cell series as well as the coagulation mechanism. Excluded from this rule is the case of clozapine-induced agranulocytosis, which demands increased clinical vigilance. In fact, agranulocytosis was the reason why the drug was drawn away from circulation approximately 35 years ago. Conclusions: In any case the appearance of a hematologic disorder in a patient receiving antipsychotic medications should prompt careful evaluation. Keywords: Hematologic adverse effects, antipsychotic drugs, drug-induced side effects, drug-induced hematologic disorders. Corresponding Author: Theocharis Chr. Kyziridis, 6 Aritis street, 56123, Ambelokipoi, Thessaloniki, Greece, Tel: , , ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τ α ψυχοτρόπα φάρμακα περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα χημικών ουσιών, οι οποίες διαθέτουν την ικανότητα να περνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας μεταβολές στο επίπεδο συνειδήσεως, στην αντίληψη, στη συναισθηματική διάθεση, τη σκέψη, την ψυχοκινητική συμπεριφορά. Σε αυτά τα φάρμακα ανήκουν αγχολυτικάυπναγωγά, αντιψυχωτικά, αντικαταθλιπτικά και σταθεροποιητικά της διάθεσης, φάρμακα για την αντιμετώπιση της άνοιας, και των εξαρτήσεων, και θυμοαναληπτικά. Μετά τα μέσα του 20 ου αιώνα η έρευνα στον τομέα της ψυχοφαραμακολογίας άρχισε να αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς, με αποτέλεσμα να υπάρχει σήμερα στη διάθεσή μας μια πληθώρα αποτελεσματικών και αξιόπιστων ψυχοτρόπων φαρμάκων. Είναι από τα πλέον ευρέως συνταγογραφούμενα φάρμακα σε όλο τον κόσμο και για αυτό τον λόγο είναι σημαντική η γνώση των ανεπιθύμητων ενεργειών τους, καθώς βοηθά: Την πρόληψη εμφάνισης ατυχών συμβαμάτων στους αρρώστους και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Την καλύτερη συμμόρφωσή τους στη φαρμακευτική αγωγή και τις ιατρικές οδηγίες εν γένει και κατά συνέπεια στην επίτευξη του θεραπευτικού αποτελέσματος. Την ελάττωση της διάρκειας και του κόστους νοσηλείας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Η ανάπτυξη των αντιψυχωτικών φαρμάκων στη δεκαετία του 50 σηματοδότησε τη χρυσή εποχή της ψυχοφαρμακολογίας. Η εισαγωγή της χλωροπρομαζίνης στην ψυχιατρική θεραπευτική ήταν ένα κομβικό σημείο και βοήθησε πολλούς αρρώστους με τρόπο που καμία θεραπεία δεν είχε καταφέρει μέχρι τότε. Η ιδρυματική θεραπεία έδωσε τη θέση της σε μία πιο ενεργή αντιμετώπιση και το κλινικά Σελίδα 22

3 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) σημαντικό θεραπευτικό αποτέλεσμα των με πιο ευνοϊκό προφίλ ανεπιθύμητων αντιψυχωτικών φαρμάκων έκανε δυνατή την αποϊδρυματοποίηση των αρρώστων. Η ψυχοφαρμακολογία, η 3 η επανάσταση της ψυχιατρικής, έστρωσε τον δρόμο για τη σταδιακή αποδέσμευση των αρρώστων από τα άσυλα και τη σταδιακή επανένταξή τους στην κοινότητα, προετοιμάζοντας το έδαφος για την 4 η επανάσταση της ψυχιατρικής, την κοινωνική και κοινοτική ψυχιατρική. 1 Εν τω μεταξύ, πάνω από μισός αιώνας πέρασε από την ανακάλυψη της χλωροπρομαζίνης και στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε η θεραπευτική φαρέτρα της ψυχιατρικής εξοπλίστηκε με νεότερα και αρκετά αποτελεσματικά φάρμακα, που στερούνται αρκετών από τις ανεπιθύμητες ενέργειες των παλαιότερων, αν και πολλά από τα τελευταία εξακολουθούν να είναι αποτελεσματικά και ενεργειών. Οι αιματολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες από τα αντιψυχωτικά φάρμακα δεν έχουν τύχει ιδιαίτερης προσοχής (όπως επί παραδείγματι συμβαίνει με τις εξωπυραμιδικές ανεπιθύμητες ενέργειες, που κυρίως επάγουν τα παλαιότερα αντιψυχωτικά, ή το μεταβολικό σύνδρομο, που κυρίως επάγουν τα νεότερα ή άτυπα αντιψυχωτικά). Εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα αποτελεί η κλοζαπίνη, το πρωτότυπο άτυπο αντιψυχωτικό, που είχε αποσυρθεί για αρκετά χρόνια εξαιτίας των αιματολογικών διαταραχών που προκαλούσε (κυρίως της δυνητικά θανατηφόρου ανεπιθύμητης ενέργειας της ακοκκιοκυτταραιμίας), και παρά την αναμφισβήτητη αποτελεσματικότητά της, ιδιαίτερα στην ανθεκτική σχιζοφρένεια. σίγουρα πολύ φθηνότερα. Τα αντιψυχωτικά φάρμακα χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο στην αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας, της παραληρητικής διαταραχής, της διπολικής διαταραχής, της κατάθλιψης με ψυχωτικά στοιχεία, αλλά και των διαταραχών της συμπεριφοράς των αρρώστων που πάσχουν από άνοια και αυτών που εμφανίζουν ντελίριο. Τα νεότερα ή δεύτερης γενιάς αντιψυχωτικά φάρμακα είναι πολύ υψηλότερου κόστους σε σχέση με τα 1 ης γενιάς, αλλά θεωρείται ότι είναι πιο αποτελεσματικά σε πολλές καταστάσεις και Σκοπός Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να παρουσιάσει με συνοπτικό τρόπο βασικά δεδομένα που αφορούν στη σχέση αντιψυχωτικών φαρμάκων και αιματολογικών ανεπιθύμητων ενεργειών (ώστε να ελαχιστοποιηθούν στο μέτρο του δυνατού ανεπιθύμητα συμβάματα σε ασθενείς), και πιο συγκεκριμένα στη συχνότητα και τη σύνδεσή τους με τις διάφορες κατηγορίες αυτών των φαρμάκων, στην κλινική τους εικόνα και τους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς τους. ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 23

4 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Υλικό-μέθοδος Υλικό αντλήθηκε από άρθρα της διεθνούς βιβλιογραφίας και από συγγράμματα αναφοράς, και έγινε ανασκόπησή του. Χρησιμοποιήθηκε κυρίως η βάση δεδομένων Pub Med για το χρονικό διάστημα με τους συνδυασμούς των λέξεων αντιψυχωτικά φάρμακα, αιματολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες, φαρμακοεπαγόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες. Αποτελέσματα Τα αντιψυχωτικά φάρμακα έχουν συσχετισθεί με διάφορες αιματολογικές δυσκρασίες, περιλαμβανομένων της ουδετεροπενίας, της λευκοπενίας, της ακοκκιοκυτταραιμίας και της θρομβοπενίας, με μηχανισμό που δεν είναι γνωστός με απόλυτη σαφήνεια, 2 μπορεί δε να αφορούν στην ερυθρά, την κοκκιώδη, ή τη μεγακαρυοκυτταρική σειρά, ή ακόμη και στον μηχανισμό πήξης. Με φθίνουσα σειρά συχνότητας παρουσιάζονται ουδετεροπενία, ακοκκιοκυτταραιμία, ηωσινοφιλία, θρομβοπενία, πορφύρα, αναιμία, 3 ενώ επιπλέον μπορούν να παρατηρηθούν λευκοκυττάρωση, θρομβοκυττάρωση, και διαταραχές λειτουργίας των αιμοπεταλίων. 4 Πρόκειται για σπάνιες αλλά δυνητικά θανατηφόρες επιπλοκές. Οι σημαντικότερες από αυτές παρουσιάζουν επίπτωση 1-2 περιπτώσεων ανά ασθενείς με μεγαλύτερη συχνότητα σε μεσήλικες και γυναίκες καυκάσιας φυλής, και θνητότητα που εγγίζει το 8-17%. 5 Αν εξαιρέσει κάποιος την επαγόμενη από την κλοζαπίνη ακοκκιοκυτταραιμία, δεν υπάρχουν ξεκάθαροι παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση αιματολογικών ανεπιθύμητων ενεργειών από τα αντιψυχωτικά φάρμακα. 6 Οι μηχανισμοί πρόκλησης των αιματολογικών διαταραχών από τα αντιψυχωτικά φάρμακα ποικίλλουν, και μπορεί να περιλαμβάνουν απευθείας τοξική επίδραση στον μυελό των οστών, επίδραση στις πρόδρομες μορφές των κυττάρων του αίματος, και περιφερική καταστροφή. 7 Σημαντικά σημεία και συμπτώματα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και που οδηγούν στην απόφαση παρακολούθησης της γενικής εξέτασης αίματος περιλαμβάνουν ουλορραγίες, θωρακικό άλγος, εικόνα κρυολογήματος, ξηρό βήχα, δύσπνοια, πυρετό, κόπωση, ωχρότητα, πετέχειες, εξανθήματα, στοματίτιδα. 7 Κατά την εκτίμηση των ασθενών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο οι παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν στην εκδήλωση τέτοιων φαινομένων (συνυπάρχοντα νοσήματα και ταυτόχρονη χορήγηση άλλων φαρμάκων), όσο και το γεγονός ότι οι αιματολογικές διαταραχές συμβαίνουν συχνότερα στην αρχή της θεραπείας, οι δε περισσότερες από αυτές υποχωρούν με τη διακοπή του υπεύθυνου φαρμάκου. 8 Η πιστοποίηση ότι ένα φάρμακο ευθύνεται για αιματολογική δυσκρασία γίνεται ως εξής: Μία Σελίδα 24

5 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) φυσιολογική γενική εξέταση αίματος γίνεται αναιμία χαρακτηρίζεται από παθολογική χωρίς γνωστή ιατρική αιτία κατά τη διάρκεια χρήσης του φαρμάκου. Η διαταραχή διορθώνεται όταν αποσύρεται το φάρμακο και ξαναεμφανίζεται όταν χρησιμοποιείται εκ νέου. Το αιμοδιάγραμμα ξαναγίνεται φυσιολογικό μετά τη διακοπή του υπεύθυνου φαρμάκου. 9 ελαττωμένο χρόνο επιβίωσης των ερυθροκυττάρων με αντιδραστική δικτυοερυθροκυττάρωση. 10 Από τα άλλα αντιψυχωτικά 1 ης γενιάς η φλουφαιναζίνη μπορεί να προκαλέσει παγκυτταροπενία, η προμεθαζίνη μπορεί να προκαλέσει αιμόλυση σε άτομα με έλλειψη G6PD, και η προχλωροπεραζίνη μπορεί να Διαταραχές ερυθράς σειράς Οι φαινοθειαζίνες, και ιδιαίτερα η χλωροπρομαζίνη και η προμαζίνη, είναι δυνητικά μυελοτοξικά φάρμακα. Ιδιαίτερα η χλωροπρομαζίνη μπορεί να προκαλέσει: Απλαστική αναιμία: Ως απλαστική αναιμία ορίζεται η παγκυτταροπενία με προκαλέσει απλασία μυελού (αναιμίαθρομβοπενία- ακοκκιοκυτταραιμία). 11 Η αιμολυτική αναιμία και η παγκυτταροπενία πάντως αποτελούν γενικά σπάνια συμβάματα με τα 1 ης γενιάς αντιψυχωτικά. 12 Από τα αντιψυχωτικά 2 ης γενιάς η ρισπεριδόνη μπορεί να προκαλέσει αναιμία. 11 ελαττωμένη παραγωγή όλων των κυτταρικών σειρών στον μυελό των οστών. 10 Κλινικά η απλαστική αναιμία παρουσιάζεται με πορφύρα, εύκολη κόπωση, αιμορραγίες, λοίμωξη με πυρετό, ωχρότητα, ταχυκαρδία. 8 Ανοσοαλλεργική αιμολυτική αναιμία, ως εξής: Το σύστημα φαρμάκουαντισώματος καθηλώνεται στην επιφάνεια των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η αιμόλυση δεν συνδέεται με τη δόσηακόμη και ελάχιστη ποσότητα μπορεί να προκαλέσει αιμόλυση- είναι οξεία και ενδαγγειακή με τη μεσολάβησή του. Η αντίδραση Coombs είναι θετική και είναι του τύπου του Διαταραχές κοκκιώδους σειράς Λευκοπενία καλείται η ελάττωση του αριθμού των λευκών αιμοσφαιρίων κάτω από και ουδετεροπενία η ελάττωση του απόλυτου αριθμού ουδετεροφίλων κάτω από Όταν αυτός ο αριθμός πέσει κάτω από υπάρχει αυξημένος κίνδυνος βακτηριακής λοίμωξης. Παθοφυσιολογικά οφείλεται σε ελαττωμένη παραγωγή ή αυξημένη καταστροφή των λευκών αιμοσφαιρίων. 13 Παροδική λευκοπενία (κάτω από 3500) είναι συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια των 1 ης γενιάς αντιψυχωτικών φαρμάκων αλλά συνήθως δεν δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα. 12 Κλινικά στοιχεία που συνηγορούν υπέρ πιθανής αντισυμπληρώματος. 11 Η αιμολυτική ουδετεροπενίας- ακοκκιοκυτταραιμίας Σελίδα 25 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2014

6 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας περιλαμβάνουν ουλορραγίες, θωρακικό άλγος, συμπτώματα κρυολογήματος, ξηρό βήχα, δύσπνοια, κόπωση, πυρετό, λεμφαδενοπάθεια, καταβολή δυνάμεων, ωχρότητα, πετέχειες, φαρυγγίτιδα, πορφύρα, εξανθήματα, στοματίτιδα, μυαλγίες, πονόλαιμο. Η εμφάνιση ακοκκιοκυτταραιμίας συνοδεύεται από αυξημένη θνησιμότητα αλλά μετά τη διακοπή του φαρμάκου υπάρχει επάνοδος στα φυσιολογικά. 8 Λευκοπενία και ακοκκιοκυτταραιμία μπορούν να προκαλέσουν η αλοπεριδόλη, η χλωροπρομαζίνη και άλλες φαινοθειαζίνες, η θειοριδαζίνη, η φλουφαιναζίνη, η λεβοπρομαζίνη, η μεθοτριπεραζίνη, η μεπαζίνη, η προμαζίνη, η προχλωροπεραζίνη, η λοξαπίνη, και η τιαπρίδη, και από τα νεότερα αντιψυχωτικά η κλοζαπίνη, η ζιπρασιδόνη, η ολανζαπίνη, η ρισπεριδόνη και η κουετιαπίνη. Ο μηχανισμός πρόκλησης ουδετεροπενίας μπορεί να είναι ανοσολογικός, η απόπτωση πολυμορφοπύρηνων (κλοζαπίνη), η δοσοεξαρτώμενη καταστολή της κοκκιοποίησης με τη μεσολάβηση του συμπληρώματος και η τοξική δράση σε προβαθμίδες της κοκκιώδους σειράς (χλωροπρομαζίνη). H ακοκκιοκυτταραιμία από τα 1 ης γενιάς αντιψυχωτικά, ένα δυνητικά θανατηφόρο πρόβλημα, συμβαίνει συχνότερα τους πρώτους 3 μήνες της θεραπείας, με συχνότητα 1 στις είναι συχνότερη σε γυναίκες άνω των 40 και η θνητότητα πλησιάζει το 30%. Αλειφατικές και πιπεριδινικές φαινοθειαζίνες είναι τα πιο συχνά γενεσιουργά αίτια. 12 Η συχνότητα της ακοκκιοκυτταραιμίας και της ήπιας παροδικής ουδετεροπενίας στους χρήστες φαινοθειαζινών υπολογίζεται σε 0,08-8,9%, 14 ενώ ειδικότερα η συχνότητα της δεύτερης αυξάνεται με την ηλικία και την ταυτόχρονη χρήση άλλων φαρμάκων, επιπλέον δε ίσως υπάρχει συσχέτιση με το θήλυ φύλο. Παροδική λευκοπενία μπορεί να παρατηρηθεί με τη χρήση φαινοθειαζινών με επίπτωση περίπου μία περίπτωση ανά τρεις ασθενείς. Σε μερικούς αυτή η κατάσταση είναι δοσοσεξαρτώμενη και συνήθως ήπια, ενώ ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων επιστρέφει στα φυσιολογικά με τη συνέχιση της θεραπείας. 15, 16 Με τη χρήση φαινοθειαζινών έχει επίσης περιγραφεί και ακοκκιοκυτταραιμία, που φαίνεται να είναι συχνότερη στις γυναίκες, και να ανιχνεύεται στις 8 πρώτες εβδομάδες θεραπείας στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων. Η επίπτωση είναι σπάνια και όχι καθορισμένη με ακρίβεια (κυμαίνεται από ανά ασθενείς) Μεμονωμένες περιπτώσεις λευκοκυττάρωσης, λευκοπενίας και ουδετεροπενίας έχουν αναφερθεί με τη θειοθιξένη, 15,18 ενώ με την αλοπεριδόλη έχουν αναφερθεί περιπτώσεις ήπιας και συνήθως παροδικής λευκοπενίας και λευκοκυττάρωσης, αλλά η ακοκκιοκυτταραιμία φαίνεται να είναι σπάνια και να συμβαίνει μόνο σε συνδυασμό με άλλα Σελίδα 26

7 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) φάρμακα. 15,19 Τέλος αναφορές παροδικής αντιψυχωτικά σε ποσοστό 0,01-0,14%. 29 λευκοπενίας και λευκοκυττάρωσης υπάρχουν και για τη μολινδόνη, 20 ενώ και αναφορές μεμονωμένων περιπτώσεων λευκοπενίας και λευκοκυττάρωσης υπάρχουν με τη λοξαπίνη. 21 Όσον αφορά στα νεότερα αντιψυχωτικά φάρμακα (πλην της κλοζαπίνης για την οποία θα γίνει ιδιαίτερη αναφορά) η ολανζαπίνη αναφέρεται ότι σπανίως προκαλεί λευκοπενία Επιπλέον έχει περιγραφεί και άλλη περίπτωση ασθενούς που παρουσίασε λευκοπενία η οποία αποδόθηκε στην κουετιαπίνη αν και ο ασθενής ελάμβανε ταυτόχρονα και βαλπροϊκό οξύ. 30 Για την κουετιαπίνη υπάρχουν και άλλες αναφορές περιπτώσεων λευκοπενίας και ουδετεροπενίας. 24, 30, 31 Μεμονωμένες περιπτώσεις λευκοπενίας, σε συχνότητα παρόμοια με αυτή των άλλων ουδετεροπενίας 24,32 και αντιψυχωτικών φαρμάκων ενώ δεν προκαλεί ακοκκιοκυτταραιμία. 12 Παρόλα αυτά, σύμφωνα με άλλους συγγραφείς, αφενός αναφέρεται να ενοχοποιείται σε αρκετές περιπτώσεις ακοκκιοκυτταραιμίας, με έναρξη συνήθως τον πρώτο μήνα (αν και γενικά θεωρείται πολύ ασφαλέστερη από την κλοζαπίνη σε αυτό το θέμα ), αφετέρου έχουν περιγραφεί αρκετές περιπτώσεις ουδετεροπενίας και λευκοπενίας με άγνωστη επίπτωση Σχετικά με την κουετιαπίνη έχει αναφερθεί η περίπτωση 45χρονου άνδρα με χρόνια μανία υπό αγωγή με βαλπροϊκό νάτριο (1500 mg ημερησίως), λοραζεπάμη (4 mg ημερησίως), κουετιαπίνη (50 mg ημερησίως) και ζουκλοπενθιξόλη βραδείας αποδέσμευσης, ο οποίος παρουσίασε λευκοπενία και θρομβοπενία που από τον συγγραφέα του άρθρου αποδόθηκαν στη δράση της κουετιαπίνης. Ο ίδιος αναφέρει στην εργασία του ότι ακοκκιοκυτταραιμία και λευκοπενία μπορούν να απαντηθούν με όλα τα γνωστά ακοκκιοκυτταραιμίας 33 αναφέρονται για τη ρισπεριδόνη. Κατά τις πρώτες εκτιμήσεις σχετικά με την αριπιπραζόλη είχαν υπολογιστεί επίπεδα λευκοπενίας και ουδετεροπενίας μεταξύ 0,1 και 1 % 34 ενώ υπάρχει και μια δημοσιευμένη περίπτωση λευκοπενίας από αυτή 35 και μια περίπτωση λευκοπενίας-θρομβοπενίας από συνδυασμό αριπιπραζόλης-φαινυτοΐνης. 36 Ο κίνδυνος λευκοπενίας από ζιπρασιδόνη υπολογίστηκε μεταξύ 0,1 και 1% 37 ενώ υπάρχει μια δημοσιευμένη περίπτωση σοβαρής ουδετεροπενίας. 38 Ιδιαίτερης μνείας αξίζει η περίπτωση της κλοζαπίνης. Η κλοζαπίνη ανακαλύφθηκε πριν από 40 χρόνια αλλά η χρήση της περιορίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 70 λόγω της ακοκκιοκυτταραιμίας που προκαλούσε. Στις αρχές της δεκαετίας του 90 η χρήση της εγκρίθηκε στις ΗΠΑ και τη Βρετανία αφενός επειδή είναι πολύ αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της ανθεκτικής σχιζοφρένειας και αφετέρου επειδή τόσο η ουδετεροπενία ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 27

8 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας όσο και η ακοκκιοκυτταραιμία που προκαλούνται από αυτή φαίνεται να αναπτύσσονται αργά και να ανιχνεύονται εύκολα με μια απλή γενική εξέταση αίματος. Κοκκιοκυτταροπενία και ακοκκιοκυτταραιμία είναι αιματολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν τεκμηριωθεί σαφώς με τη χρήση κλοζαπίνης, με επίπτωση 3% και 0,7-0,9% αντιστοίχως, θνησιμότητα 3-4% με τη δεύτερη, 6,39, 40 κίνδυνο για εκδήλωση της δεύτερης από κλοζαπίνη πολύ υψηλότερο σε σχέση με τα άλλα αντιψυχωτικά, παλαιότερα και άτυπα, 17,41 με την ηλικία να αποτελεί πιθανώς παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωσή της. 6 Η ακοκκιοκυτταραιμία από κλοζαπίνη απαντάται σε ένα ποσοστό 1-2% περίπου. 42 Ως ακοκκιοκυτταραιμία ορίζεται η πτώση του απόλυτου αριθμού των ουδετεροφίλων σε επίπεδα κάτω από 500. Ο κίνδυνος ακοκκιοκυτταραιμίας είναι ιδιαίτερα αυξημένος τους πρώτους 4 μήνες θεραπείας αλλά έχει αναφερθεί ότι μπορεί να συμβεί και μετά από 11 έτη συνεχούς θεραπείας, και μάλιστα έχει δημοσιευθεί περίπτωση ακοκκιοκυτταραιμίας από κλοζαπίνη μετά από 7 έτη θεραπείας και επιμονή της ακόμη και 4 έτη μετά από τη διακοπή του φαρμάκου. 43 Η πτώση των λευκών αιμοσφαιρίων από χρήση κλοζαπίνης μπορεί να είναι απότομη ή σταδιακή. Με τη διακοπή του φαρμάκου το αιματολογικό status επανέρχεται σε 2-3 εβδομάδες. Οι άρρωστοι που στο παρελθόν έχουν εκδηλώσει τέτοιου είδους διαταραχή θα ξαναεκδηλώσουν στο μέλλον. 8 Η συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων ακοκκιοκυτταραιμίας λαμβάνει χώρα στο πρώτο εξάμηνο της θεραπείας. 6,39,44, 45 Γενικά ο κίνδυνος ακοκκιοκυτταραιμίας (1%) και ουδετεροπενίας (3%) είναι αυξημένος μεταξύ 6 ης και 18 ης εβδομάδας. Αρχική χαμηλή τιμή λευκών αιμοσφαιρίων ίσως προδικάζει πιθανή μελλοντική ουδετεροπενία αλλά όχι ακοκκιοκυτταραιμία. Ο κίνδυνος της δεύτερης αυξάνεται με την ηλικία ενώ της πρώτης ελαττώνεται. Η ακοκκιοκυτταραιμία είναι συχνότερη στις γυναίκες και στους ασθενείς ασιατικής καταγωγής, ενώ η ουδετεροπενία είναι συχνότερη σε άτομα μαύρης φυλής. 46 Η ήπια παροδική ουδετεροπενία στους χρήστες κλοζαπίνης υπολογίζεται σε 22%, μπορεί να εμφανισθεί και από την 1 η εβδομάδα αλλά γενικά υποχωρεί. Επιπλέον μπορούν να παρατηρηθούν ήπια αναιμία ή θρομβοπενία, ή και λευκοκυττάρωση σπανιότερα λόγω διέγερσης του παράγοντα TNFα. Επίσης μπορεί να παρατηρηθεί πρώιμη και παροδική λευκοκυττάρωση που μπορεί να είναι προβλεπτικός δείκτης για μετέπειτα εκδήλωση ακοκκιοκυτταραιμίας. Παροδική και ασυμπτωματική ηωσινοφιλία μπορεί να σημαίνει το ίδιο. 14 Στην Ιταλία η γενική αίματος σε όσους λαμβάνουν κλοζαπίνη γίνεται κάθε εβδομάδα τους πρώτους 4-5 μήνες και μετά κάθε μήνα Σελίδα 28

9 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) ως το τέλος της θεραπείας. 14 Παρόμοιος που μπορεί να ενοχοποιούνται στην πρόκληση τρόπος παρακολούθησης των ασθενών που λαμβάνουν κλοζαπίνη ισχύει και σε άλλες χώρες. Στον Καναδά, τις Η.Π.Α. και το Ηνωμένο Βασίλειο οι συστάσεις είναι για διενέργεια γενικής εξέτασης αίματος κάθε εβδομάδα τις πρώτες 26 εβδομάδες, κάθε δύο εβδομάδες τις επόμενες 26, και κάθε μήνα μετά τον πρώτο χρόνο, ενώ στην Αυστραλία η γενική αίματος γίνεται κάθε μήνα μετά τους πρώτους 6 μήνες χρήσης. 44 Η καλοήθης ουδετεροπενία κάποιων εθνοτικών ομάδων είναι ουδετεροπενία που παρουσιάζεται σε άτομα κατά τα άλλα υγιή και τα οποία δεν έχουν επανειλλημένες λοιμώξεις. Παρατηρείται συχνότερα σε άτομα Αφρικανικής καταγωγής σε ποσοστό 25-50%. 46 Ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός της ακοκκιοκυτταραιμίας από κλοζαπίνη σε σχιζοφρενείς Εβραϊκής καταγωγής. 47 Η κλοζαπίνη έχει επιπλέον συσχετισθεί με τα αντιγόνα ιστοσυμβατότητας HLA-B27 και HLA-B32. Το 1991 διατυπώθηκε η υπόθεση ότι η αιματολογική τοξικότητα της κλοζαπίνης μπορεί να σχετίζεται με σχηματισμό ελευθέρων ριζών που λαμβάνουν το έναυσμα από συστήματα υπεροξειδάσης. Η ρεμοξιπρίδη, ένας άλλος εκλεκτικός ανταγωνιστής των D2 υποδοχέων, αποσύρθηκε λόγω επεισοδίων απλαστικής αναιμίας. 48 Παθοφυσιολογικά η κλοζαπίνη μεταβολίζεται σε ένα ιόν νιτρενίου, το οποίο προσδένεται στα ουδετερόφιλα. Άλλος μηχανισμός είναι η δημιουργία αντισωμάτων έναντι των ουδετεροφίλων. 46 ακοκκιοκυτταραιμίας θεωρείται Ψευδο-ουδετεροπενία μπορεί να παρατηρηθεί ανοσολογικός ή σχετιζόμενος με την τοξικότητα του φαρμάκου ή των μεταβολιτών του. Ευαλωτότητα στην ανάπτυξη αντιπυρηνικών αντισωμάτων, αντιπηκτικού λύκου και αυξημένα επίπεδα IgM μπορεί να συσχετίζονται με πιθανή ανάπτυξη αντισωμάτων έναντι ιστών του Κ.Ν.Σ. Η παρουσία αυτοαντισωμάτων σε συνδυασμό με παρουσία HLA-B4 είναι δείκτης νευρολογικών επιπλοκών μακροχρόνιας θεραπείας με χλωροπρομαζίνη. 42 HLA-B38, HLA-DR4, HLA-DQW3 είναι οι απλότυποι των μείζονων συστημάτων ιστοσυμβατότητας με τη ρισπεριδόνη αλλά και την κλοζαπίνη. Η κλοζαπίνη αμβλύνει τις νυχτερινές παραλλαγές του αριθμού των κυκλοφορούντων ουδετεροφίλων με επίδραση επί της ενδογενούς παραγωγής των αιμοποιητικών κυττάρων. Το αυτό φαίνεται να ισχύει και για τη ρισπεριδόνη και πιθανώς και για άλλα αντιψυχωτικά. 49 Οι μηχανισμοί πρόκλησης πολυμορφοπυρήνωσης μπορεί να σχετίζονται με αυξημένη παραγωγή, επίδραση στην ωρίμανση, αυξημένη απελευθέρωση από τον μυελό των οστών, ή αυξημένη μετανάστευση ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 29

10 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας στους ιστούς. Λευκοκυττάρωση μπορούν να προκαλέσουν η φλουφαιναζίνη, η αλοπεριδόλη, η ολανζαπίνη, και η ρισπεριδόνη, ενώ η αλοπεριδόλη μπορεί να προκαλέσει και λεμφοκυττάρωση. 50 Για την πρόκληση ηωσινοφιλίας ενοχοποιούνται κυρίως οι φαινοθειαζίνες και περισσότερο η χλωροπρομαζίνη και η φλουφαιναζίνη. 50 Η κλοζαπίνη παρουσιάζει επίσης αυξημένο κίνδυνο για εκδήλωση ηωσινοφιλίας (συχνότερα στις γυναίκες από τους άνδρες) κατά το διάστημα μεταξύ 3 ης και 5 ης εβδομάδας, η οποία υποχωρεί αυτόματα. Επιπλέον μπορούν να παρατηρηθούν αναιμία, λεμφοπενία, θρομβοπενία, λευκοκυττάρωση, οξεία λευχαιμία, σύνδρομο που μοιάζει με Σ.Ε.Λ. Τόσο η ηωσινοφιλία όσο και η λευκοκυττάρωση (με επίπτωση 0,2 και 0,6% των ασθενών υπό κλοζαπίνη αντίστοιχα) δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς. 40,51 Μπορεί να παρατηρηθούν ηωσινοφιλικά σύνδρομα με γενικευμένο εξάνθημα, με ή χωρίς πυρετό. Προσοχή απαιτείται για τυχόν εμφάνιση ηπατίτιδας από φαινοθειαζίνες. 50 Κλινικά στοιχεία δηλωτικά ηωσινοφιλίας μπορεί να περιλαμβάνουν ξηρό βήχα, θωρακικό άλγος, δύσπνοια, διάρροια, ελάττωση βάρους σώματος, πνευμονίτιδα, πονόλαιμο. 8 Διαταραχές μεγακαρυοκυτταρικής σειράς και μηχανισμού πήξης Ως θρομβοπενία ορίζεται ο αριθμός αιμοπεταλίων κάτω των Αυτόματες αιμορραγίες είναι ασυνήθιστες εκτός αν ο αριθμός τους πέσει κάτω από τις , ενώ τιμές κάτω των συνεπάγονται συχνά σοβαρή αιμορραγία. Στη φαρμακοεπαγόμενη θρομβοπενία, όπως και στην ακοκκιοκυτταραιμία, η διαδικασία σχετίζεται με την αντίδραση ενός αντισώματος με το φάρμακο ή τους μεταβολίτες του, και τη σύνδεση του συμπλέγματος του αντισώματος στα θρομβοκύτταρα. Ακολουθεί ταχεία αποδόμηση των θρομβοκυττάρων από τα μακροφάγα. 52 Σοβαρή εκδήλωση της θρομβοπενίας είναι η αιμορραγία από το ΚΝΣ. 8 Η παθοφυσιολογία της φαρμακοεπαγόμενης θρομβοπενίας αφορά σε απτίνες που συνδέονται με ένα μεταφορέα. Εικάζεται ότι το φάρμακο συνδέεται με ένα μη διαλυτό μακρομόριο και ότι το σύμπλεγμα φαρμάκουμακρομορίου γίνεται μετά το αντιγόνο που συνδέεται με τα αιμοπετάλια. Αντισώματα προσκολλώνται σε αυτό το αντιγονικό σύμπλεγμα στα αιμοπετάλια. Αυτό οδηγεί σε καταστροφή των αιμοπεταλίων με ανοσολογικό μηχανισμό. Η θρομβοπενία είναι σπάνια ανεπιθύμητη ενέργεια των αντιψυχωτικών. Συνήθως η αποκατάσταση του αριθμού των αιμοπεταλίων ξεκινά με τη διακοπή του υπεύθυνου φαρμάκου. 53 Η θρομβοπενία ως ανεπιθύμητη ενέργεια συνήθως συμβαίνει 5-15 μέρες μετά την έναρξη της θεραπείας. 54 Η χλωροπρομαζίνη μπορεί με άγνωστο μηχανισμό να προκαλέσει θρομβοπενία. Τα ψυχοτρόπα (μεταξύ αυτών Σελίδα 30

11 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) οι φαινοθειαζίνες- διαταραχή προσκόλλησης θρομβοκυττάρωση μπορούν να και συνάθροισης των αιμοπεταλίων) μπορούν να προκαλέσουν λειτουργικές διαταραχές των αιμοπεταλίων. Η ανάπτυξη αυτοαντισωμάτων, όπως του παράγοντα VIII, μπορεί να είναι δευτεροπαθής μετά από λήψη φαρμάκων, και είναι σπάνια σε άτομα χωρίς υποκείμενη νόσο. Οι ασθενείς παρουσιάζουν εκδηλώσεις επίκτητης αιμορροφιλίας με αιφνίδια εμφάνιση απειλητικού για τη ζωή αιμορραγικού συνδρόμου. Τέτοια φάρμακα είναι μεταξύ άλλων η χλωροπρομαζίνη, η φλουφαιναζίνη και άλλες φαινοθειαζίνες, καθώς και η θειοξανθίνη. Μπορεί να παρατηρηθεί και με τη χρήση ρισπεριδόνης, παρατηρηθούν με την κλοζαπίνη. 40, 51 Θρομβοπενική ή μη θρομβοπενική πορφύρα μπορούν σπανίως να παρατηρηθούν ως ανεπιθύμητη ενέργεια των αντιψυχωτικών 1 ης γενιάς. 12 Η ψευδοθρομβοπενία είναι πολύ σπάνιο φαινόμενο με μεγάλη κλινική σημασία. Η ψευδοθρομβοπενία από EDTA συναντάται περίπου σε 1 στα 1000 δείγματα αίματος και είναι η 2 η συχνότερη αιτία θρομβοπενίας. 57 Η κλοζαπίνη μπορεί να προκαλέσει αύξηση της ΤΚΕ, η οποία αποτελεί αδρό δείκτη της κατάστασης πηκτικότητας του οργανισμού. Μπορεί επίσης να προκαλέσει αύξηση της γλοιότητας του αίματος. 58 ολανζαπίνης, λοξαπίνης. 55 Υπάρχει τουλάχιστον μια αναφορά περιπτώσεως θρομβοπενίας από ολανζαπίνη. 56 Αυτή είναι η περίπτωση 78χρονου μη καπνιστή, ο οποίος τελικά κατέληξε, με αυτόματες ουλορραγίες και ρινορραγίες από 48ωρου και ενώ βρισκόταν υπό αγωγή με ολανζαπίνη 10mg ημερησίως από 3 εβδομάδων. Ο αριθμός των αιμοπεταλίων ήταν και τα επίπεδα ολανζαπίνης στο αίμα 230ng/ml, δηλαδή 10 φορές παραπάνω από το φυσιολογικό. Οι άλλες εξετάσεις για τη διερεύνηση της αιτίας της θρομβοπενίας ήταν αρνητικές ενώ πιθανώς προϋπήρχε ιδιοπαθής θρομβοπενική προρφύρα. 56 Με τη ζιπρασιδόνη ο κίνδυνος θρομβοπενίας θεωρήθηκε σπάνιος (<1 στους 1000 ασθενείς). 37 Θρομβοπενία και Συμπεράσματα Η καλή γνώση των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθή και ασφαλή άσκηση της ιατρικής. Αυτό καθίσταται ακόμη πιο αναγκαίο αλλά και δυσκολότερο όσο περισσότερο αυξάνεται ο αριθμός των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή κλινική πράξη. Μεταξύ αυτών τα ψυχοτρόπα φάρμακα κατέχουν δεσπόζουσα θέση και χρησιμοποιούνται σε εκατομμύρια ασθενείς ανά τον κόσμο. Η καλή γνώση των ανεπιθύμητων ενεργειών τους προφυλάσσει τον γιατρό, τον άρρωστο και την οικογένειά του, και ελαττώνει τα βάρη για το σύστημα υγείας. Μεταξύ των ψυχοτρόπων φαρμάκων, ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 31

12 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας τα αντιψυχωτικά κατέχουν πολύ σημαντική θέση στην αντιμετώπιση μείζονων ψυχιατρικών συνδρόμων με πολύ καλή αποτελεσματικότητα. Οι αιματολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες που επάγονται από τη χρήση των αντιψυχωτικών φαρμάκων μπορεί να αφορούν σε όλες τις σειρές των έμμορφων συστατικών του αίματος αλλά και στον πηκτικό μηχανισμό. Σχεδόν κάθε αιματολογική διαταραχή είναι δυνατό να παρατηρηθεί με τα περισσότερα αντιψυχωτικά φάρμακα, και μπορεί να διαπιστωθεί, αν υπάρχει αυξημένη επαγρύπνηση και κλινική υποψία, με μια απλή γενική εξέταση αίματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις η αντιμετώπιση δεν δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα. Δεν έχουν βέβαια αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής λόγω της χαμηλής συχνότητάς τους. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις γίνονται γνωστές από δημοσιεύσεις στα πλαίσια αναφορών περιπτώσεων (case reports). Εξαίρεση στα παραπάνω αποτελεί η ακοκκκιοκυτταραιμία από τη χρήση κλοζαπίνης, μια δυνητικά θανατηφόρος ανεπιθύμητη ενέργεια, που είχε αποτελέσει αιτία για την απόσυρση του φαρμάκου. Εδώ και πολλά έτη η ακοκκιοκυτταραιμία δεν αποτελεί εμπόδιο στο να λάβει ο ασθενής ένα τόσο αποτελεσματικό φάρμακο, με την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι οδηγίες για παρακολούθηση της γενικής αίματος. Με αυτό τον τρόπο έγινε περισσότερο ασφαλής η χορήγηση του φαρμάκου, ελαχιστοποιήθηκαν τα ανεπιθύμητα συμβάματα και αυξήθηκε το θεραπευτικό όφελος. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Kyziridis TC. Half a century of antipsychotic medications: a short travel into history. Iatrika Themata 2009; 54: (in Greek) 2. Baldessarini RJ, Tarazi FI. Pharmacotherapy of psychosis and mania. In: Brunton LL, Lazo JS, Parker K, eds. Goodman & Gilman s The Pharmacological Basis of Therapeutics. McGraw-Hill: New York, 2006, 11th edn. 3. Galbaud du Fort G. Hematologic toxicity of antidepressive agents. Encephale 1998; 14 (4): Joffe RT, Kellner CH, Post RM, Uhde TW. Lithium increases platelet count. N Engl J Med 1984; 311 (10): Oyesanmi O, Kunkel EJS, Monti DA, Field HL. Hematologic side-effects of psychotropics. Psychosomatics 1999; 40 (5): Alvir JM, Lieberman JA, Safferman AZ, Schwimmer JL, Schaaf JA. Clozapineinduced agranulocytosis. Incidence and risk factors in the United States. N Engl J Med 1993; 329 (3): Flanagan RJ, Dunk L. Hematological toxicity of drugs used in psychiatry. Hum Psychopharmacol 2008; 23(suppl 1): Σελίδα 32

13 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) 8. Baldessarini RJ. Drugs and the treatment of MD: American Society of Health-System psychiatric disorders. In: Gilman AG, Goldman LS, Gilman A, eds. The Pharmacological Basis of Therapeutics. Mac Millan: New York, 1982: , 6 th ed. 9. Carey PJ. Drug-induced myelosuppression: diagnosis and management. Drug Saf 2003; 26 (10): Siegenthaler W. Differential Diagnosis in Internal Medicine. Georg Thieme Verlag, Meletis J, Konstantopoulos K. Hematologic dyscrasias caused by medication- A. Dyscrasias of the red blood cell series. Archives of Hellenic Medicine 2010; 27(3): (in Greek) 12. Schatzberg AF, Nemeroff CB. The American Psychiatric Publishing Textbook of Pharmacists; Thomson Reuters (Healthcare) Inc. Phenothiazine induced agranulocytosis and leukopenia. In DRUGDEX System (internet database). Greenwood Village, CO: Thomson Reuters (Healthcare) Inc.; 2009 (cited July 9, 2009). Available from: 17. Pisciotta V. Drug-induced agranulocytosis. Drugs 1978; 15 (2): Thomson Reuters (Healthcare) Inc. Thiothixene. In DRUGDEX System (internet database). Greenwood Village, CO: Thomson Reuters (Healthcare) Inc.; 2009 (cited July 9, 2009). Available from: 19. Thomson Reuters (Healthcare) Inc. Haloperidol. In DRUGDEX System Psychopharmacology, American (internet database). Greenwood Village, Psychiatric Publishing, 2009, 4 th edition, page Fauci AS, Braunwald E, Kasper DL, Hauser SL, Longo D, Jameson JL, Loscalzo J. Harrison s Principles of Internal Medicine, McGraw Hill Companies: 2008, 17 th edition 14. Lambertenghi Deliliers G. Blood dyscrasia in clozapine-treated patients in Italy. Haematologica 2000; 85 (3): American Society of Health-System Pharmacists. Antipsychotics. In McEvoy GK, ed., AHFS Drug Information. Bethesda, CO: Thomson Reuters (Healthcare) Inc.; 2009 (cited July 9, 2009). Available from: 20. Thomson Reuters (Healthcare) Inc. Molindone. In DRUGDEX System (internet database). Greenwood Village, CO: Thomson Reuters (Healthcare) Inc.; 2009 (cited July 10, 2009). Available from: 21. Thomson Reuters (Healthcare) Inc. Loxapine. In DRUGDEX System (internet database). Greenwood Village, CO: Thomson Reuters (Healthcare) Inc.; 2009 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 33

14 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας (cited July 10, 2009). Available from: 22. Tolosa-Vilella C, Ruiz-Ripoll A, Mari- Alfonso B, Naval-Sendra E. Olanzapineinduced agranulocytosis: a case report and review of the literature. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2002; 26(2): Naumann R, Felber W, Heilemann H, Reuster T. Olanzapine-induced agranulocytosis. Lancet 1999; 354 (9178): Stergiou V, Bozikas VP, Garyfallos G, Nikolaidis N, Lavrentiadis G, Fokas K. Olanzapine-induced leucopenia and neutropenia. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2005; 29(6): Duggal HS, Gates C, Pathak PC. Olanzapineinduced neutropenia: mechanism and treatment. J Clin Psychopharmacol 2004; 24(2): Benedetti F, Cavallaro R, Smeraldi E. Olanzapine-induced neutropenia after clozapine-induced neutropenia. Lancet 1999; 354 (9178): Gajwani P, Tesar GE. Olanzapine-induced neutropenia. Psychosomatics 2000; 41(2): Kodesh A, Finkel B, Lerner AG, Kretzmer G, Sigal M. Dose-dependent olanzapineassociated leukopenia: three case reports. Int Clin Psychopharmacol 2001; 16(2): Shankar BR. Quetiapine-induced leucopenia and thrombocytopenia. Psychosomatics 2007; 48 (6): Clark N, Weissberg G, Noel J. Quetiapine and leucopenia. Am J Psychiatry 2001; 158 (5): Cowan C, Oakley C. Leukopenia and neutropenia induced by quetiapine. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2007; 31(1): Sluys M, Guzelcan Y, Casteelen G, de Haan L. Risperidone induced leucopenia and neutropenia: a case report. Eur Psychiatry 2004; 19(2): Finkel B, Lerner AG, Oyffe I, Sigal M. Risperidone associated agranulocytosis. Am J Psychiatry 1998; 155 (6): Bristol-Myers Squibb, Otsuka America Pharmaceutical. Abilify (Aripiprazole) U.S. Full Prescribing Information. Tokyo, Japan: Otsuka Pharmaceutical Co., Ltd.; Qureshi SU, Rubin E. Risperidone- and aripiprazole induced leukopenia: a case report. Prim Care Companion J Clin Psychiatry 2008; 10(6): Mendhekar D, Duggal H, Andrade C. Leukopenia and thrombocytopenia on adding aripiprazole to phenytoin. World J Biol Psychiatry 2009; 10 (4 Pt 3): Σελίδα 34

15 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 1 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2014) 37. Pfizer Canada Inc. Zeldox (Ziprasidone agranulocytosis. Ann Pharmacother 2002; hydrochloride) Canadian Product Monograph. Quebec, Canada: Pfizer Canada Inc.; Montgomery J. Ziprasidone-related agranulocytosis following olanzapineinduced neutropenia. Gen Hosp Psychiatry 2006; 28(1): Novartis Pharmaceuticals Canada Inc. Clozaril (Clozapine) Canadian Prescribing Information. Dorval, QC: Novartis Pharmaceuticals Canada Inc.; Iqbal MM, Rahman A, Husain Z, Mahmud SZ, Ryan WG, Feldman JM. Clozapine: a clinical review of adverse effects and management. Ann Clin Psychiatry 2003; 15 (1): Collaborative Working Group on Clinical Trial Evaluations. Adverse effects of the atypical antipsychotics. J Clin Psychiatry 1998; 59 Suppl. 12: Yunis JJ, Corzo D, Salazar M, Lieberman JA, Howard A, Yunis EJ. HLA associations in clozapine-induced agranulocytosis. Blood 1995; 86(3): Tiihonen J. Fatal agranulocytosis 4 years after discontinuation of clozapine. Am J Psychiatry 2006; 163 (1): Alphs LD, Anand R. Clozapine: the commitment to patient safety. J Clin Psychiatry 1999; 60 Suppl. 12: Patel NC, Dorson PG, Bettinger TL. Sudden 36(6): Rajagopal S. Clozapine, agranulocytosis, and benign ethnic neutropenia. Postgrad Med J 2005; 81 (959): Reznik I, Mester R. Genetic factors in clozapine-induced agranulocytosis. IMAJ 2000; 2 (11): Ellenbroek BA, Liegeois J-F. JL 13, an atypical antipsychotic: a preclinical review. CNS Drug Reviews 2003; 9(1): Esposito D, Corruble E, Hardy E, Hardy P, Chouinard G. Risperidone-induced morning pseudoneutropenia. Am J Psychiatry 2005; 162 (2): Meletis J, Konstantopoulos K. Hematologic dyscrasias caused by medication- B. Dyscrasias of the white blood cell series. Archives of Hellenic Medicine 2010; 27(4): (in Greek) 51. Barbui C, Campomori A, Bonati M. Clozapine and blood dyscrasias different from agranulocytosis. Can J Psychiatry 1997; 42(9): Theml H, Diem H, Haferlach T. Color Atlas of Hematology. Georg Thieme Verlag, Bogunovic O, Viswanathan R. Thrombocytopenia possibly associated with olanzapine and subsequently with benztropine mesylate. Psychosomatics 2000; 41(3): late onset of clozapine-induced ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 35

16 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας 54. Pedersen-Bjergaard N, Andersen M, Hanken PB. Drug specific characteristics of thrombocytopenia caused by noncytotoxic drugs. Eur J Clin Pharmacol 1998; 54 (9-10): Meletis J, Konstantopoulos K. Hematologic dyscrasias caused by medication.- C. Dyscrasias of the platelet series and disturbances of the coagulation mechanism. Archives of Hellenic Medicine 2010; 27(5): (in Greek) 56. Carrillo JA, Gonzalez JA, Gervasini G, Lopez R, Fernandez MA, Nunez GM. Thrombocytopenia and fatality associated with olanzapine. Eur J Clin Pharmacol 2004; 60(4): Chun-Hsien T, Stone Y. Olanzapine-induced EDTA-dependent pseudothrombocytopenia. Psychosomatics 2002; 43(5): Murphy P, Roche A, Byrne A. Vascular events associated with pharmacotherapy. Br J Psychiatry 2002; 181: 442 Σελίδα 36

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ «ΔΙΑΒAΖΕΤΑΙ» Η ΓΕΝΙΚH AIΜΑΤΟΣ. Φυσιολογικές τιμές αιματολογικών παραμέτρων

ΠΩΣ «ΔΙΑΒAΖΕΤΑΙ» Η ΓΕΝΙΚH AIΜΑΤΟΣ. Φυσιολογικές τιμές αιματολογικών παραμέτρων ΠΩΣ «ΔΙΑΒAΖΕΤΑΙ» Η ΓΕΝΙΚH AIΜΑΤΟΣ Μ. Οικονόμου Εισαγωγή Η «γενική αίματος» αποτελεί τη συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη εξέταση στην παιδιατρική κλινική πράξη. Ο προσδιορισμός των αιματολογικών παραμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Λ.Β. Αθανασίου ΟΡΙΣΜΟΙ Λευχαιμίες Κακοήθη νεοπλάσματα των πρόδρομων αιμοκυττάρων του μυελού των oστών. Ατελής διαφοροποίηση οδηγεί σε πολλαπλασιασμό μη ώριμων (και μη λειτουργικών) κυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν.

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού Γ.Ν.Α Αλεξάνδρα Εξωσωματική τεχνική Αφαίρεση μεγάλου όγκου πλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 2 ο, Απρίλιος - Ιούνιος 2010

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 2 ο, Απρίλιος - Ιούνιος 2010 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ Βασικές αρχές χορήγησης πρόβλημα της συμμόρφωσης των ασθενών Κυζιρίδης Χ. Θεοχάρης αντιψυχωσικών φαρμάκων και το Ειδικός νοσηλευτής ψυχικής υγείας Ιατρός. 2η Νευρολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Αίμα Πλάσμα Ιόντα-πρωτεΐνες Έμμορφα Συστατικά Ερυθρά Αιμοσφαίρια Λευκά Αιμοσφαίρια Αιμοπετάλια Κοκκιοκύτταρα Λεμφοκύτταρα Μονοκύτταρα Πλασματοκύτταρα 1 ΑΝΑΙΜΙΑ Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΝΗΛΙΚΑ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΝΗΛΙΚΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΝΗΛΙΚΑ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ 29/9/2014 ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗ ΜΑΡΙΝΑ Επίκ. Καθηγήτρια ΟΡΙΣΜΟΣ Αναιμία είναι η μείωση ενός ή περισσοτέρων παραμέτρων των ερυθρών αιμοσφαιρίων δηλ. αριθμού ερυθρών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της Σχιζοφρένειας

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της Σχιζοφρένειας Κατευθυντήριες Οδηγίες Ελλήνων Εμπειρογνωμόνων για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της Σχιζοφρένειας Π. ΦΩΤΙΑΔΗΣ1¹, Β. ΜΠΟΖΙΚΑΣ², Ι. ΝΗΜΑΤΟΥΔΗΣ³. ¹ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΥΓΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΝΤΙΑΝΟΪΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΑ ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΥΓΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΝΤΙΑΝΟΪΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΑ ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΥΓΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΝΤΙΑΝΟΪΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΑ ΣΟΥΛΙΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΝΤΙΨΥΧΩΣΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΙΑ Οι ασθενείς με άνοια εμφανίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Δύσκολη Διάγνωση της φυματίωσης Μη ειδικά συμπτώματα και σημεία Αρνητική δερμοαντίδραση φυματίνης Ατυπα ή απόντα απεικονιστικά ευρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος. Μία ανεκτίμητη προσφορά ζωής για όλους!

Δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος. Μία ανεκτίμητη προσφορά ζωής για όλους! Δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος Μία ανεκτίμητη προσφορά ζωής για όλους! Σελ. 3 H Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος Σελ. 4 Oμφαλοπλακουντιακό αίμα (ΟΠΑ) Αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα Σελ. 6

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας

Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων. Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογικές λειτουργίες κυττάρων αίματος Κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση αιματολογικών παθήσεων Μαθήματα Παθοφυσιολογίας Φυσιολογική λειτουργία κυττάρων αίματος Ερυθρά αιμοσφαίρια, κύτταρα χωρίς πυρήνα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω ΠΝΑ; Για να πληροφορηθώ. ôçò

Μήπως έχω ΠΝΑ; Για να πληροφορηθώ. ôçò Μήπως έχω ΠΝΑ; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò PNH_Broshure.indd 1 Σπάνιος ναι... Μόνος όχι PNH_Broshure.indd 2 Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα

Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Κατερίνα Τυλιγάδα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Ανοσορυθµιστικά φάρµακα Τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήµατος Ανοσοτροποιητές Ανοσοκατασταλτικά Ανοσοδιεγερτικά Ανοσοκατασταλτικά

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης 0 Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Συγγραφείς:

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (APA) ΔΙΝΕΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Μετάφραση-επιμέλεια: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

68 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011. Α. Λαγούδης, Β. Μποζίκας. Α Ψυχιατρική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη

68 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011. Α. Λαγούδης, Β. Μποζίκας. Α Ψυχιατρική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 68 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011 Ενδιαφέρουσες Περιπτώσεις Case Report Α. Λαγούδης, Β. Μποζίκας Α Ψυχιατρική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Ψυχιατρική 2011, 22:68 72 ΟCharles Bonnet

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ταχ. Διεύθυνση : Μουρνιές Κυδωνίας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ταχ. Διεύθυνση : Μουρνιές Κυδωνίας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Χανιά, 15-01-2015 Ταχ. Διεύθυνση : Μουρνιές Κυδωνίας Ταχ. Κωδ. : 73100 Αρ. πρωτ. 678 Πληροφορίες : ΣΥΜΝΙΑΝΑΚΗ ΑΡΓΥΡΩ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίωση με μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MΔΣ)

Η Βίωση με μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MΔΣ) Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου Αυτοάνοση Αιμολυτική Αναιμία (ΑΑΑ) 1.Αυξημένη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015 2 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ «Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα στην ΣΚΠ Η Πολλαπλή Σκλήρυνση ως Νευρο-Ψυχιατρική νόσος» THE MET HOTEL Θεσσαλονίκη 22-23-24 ΜΑΪΟΣ 2015 Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA

2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA 2 ο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας «Εκπαιδευτικά εργαστήρια για την Άνοια: πρακτικές απαντήσεις σε προβλήματα» Ξενοδοχείο CROWNE PLAZA ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 22 Νοεμβρίου 2013 17:00-17:15 Προσέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Ρουμπελάκη Μαρία roumb@staff.teicrete.gr Βασικό πτυχίο 24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδακτορικό 03-04-2008:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα:

Στο μη-hodgkin λέμφωμα, το MabThera χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αμφότερων των μορφών της νόσου που επηρεάζουν τα Β-λεμφοκύτταρα: EMA/614203/2010 EMEA/H/C/000165 Περίληψη EPAR για το κοινό ριτουξιμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα