Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε."

Transcript

1 από τους εφήβους Κοκκέβη Α., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή με την πρόσβαση που παρέχει στο ίντερνετ συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των κυρίαρχων τρόπων πληροφόρησης, επικοινωνίας, ψυχαγωγίας ακόμα και κοινωνικοποίησης των εφήβων. 1-3 Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και το ίντερνετ είναι σήμερα προσιτά και διαθέσιμα στην πλειονότητα των εφήβων, ενώ η εξοικείωση με τη χρήση τους γίνεται ήδη από την παιδική ηλικία και συχνά ενθαρρύνεται τόσο από την οικογένεια όσο και από το σχολείο. Στη χώρα μας, σύμφωνα με τα ευρήματα της παρούσας έρευνας, η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή για διάφορες εφαρμογές αποτελεί μία από τις δημοφιλέστερες ασχολίες των εφήβων στον ελεύθερό τους χρόνο. Οι έφηβοι αφιερώνουν αρκετό χρόνο σε εβδομαδιαία βάση για να κατεβάσουν μουσική από το ίντερνετ, να επεξεργαστούν φωτογραφίες με διάφορα προγράμματα, να παίξουν παιχνίδια, ενώ εξίσου συχνά χρησιμοποιούν τις διάφορες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης του ίντερνετ για να επικοινωνούν με τους φίλους τους (βλ. Τεύχη «Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων» και «Φιλικές σχέσεις και επικοινωνία στους εφήβους»). Το μεγάλο εύρος των εφαρμογών που είναι διαθέσιμες μέσω του ηλεκτρονικού υπολογιστή αποτελούν ένα σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο και συμβάλλουν πολύπλευρα στην ανάπτυξη των εφήβων, ιδιαίτερα στις γνωστικές τους δεξιότητες. 4, 5 Η χρήση του ίντερνετ με τον τεράστιο όγκο πληροφοριών που παρέχει, ενισχύει την αυτονομία των παιδιών αυξάνοντας την αυτοεκτίμησή τους και ενισχύοντας τα κίνητρά τους για περαιτέρω μάθηση. 6 Επίσης, το ίντερνετ με τις δυνατότητες που προσφέρει για επικοινωνία και αλληλεπίδραση (π.χ. MSN, Facebook, ομαδικά διαδικτυακά παιχνίδια), Κύρια Ευρήματα Ηλεκτρονικός υπολογιστής και ίντερνετ Ένας στους 4 εφήβους (24,3%) ασχολείται για τουλάχιστον 3 την ημέρα τις καθημερινές με τον Η/Υ και το ίντερνετ, ενώ το ποσοστό αυτό σχεδόν διπλασιάζεται τα Σαββατοκύριακα (41%). Από το 06 έως το 10 έχει τετραπλασιαστεί ο αριθμός των εφήβων που ασχολούνται με τον Η/Υ και το ίντερνετ για τουλάχιστον 3 κάθε μέρα (από 5,7% σε 21,7% αντίστοιχα). Ηλεκτρονικά παιχνίδια Το 47,8% των εφήβων, κυρίως τα αγόρια και οι μαθητές ηλικίας 13 και 15 ετών, παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια από μισή έως και 2 τις καθημερινές και το ποσοστό αυτό διπλασιάζεται τα Σαββατοκύριακα. Ενδείξεις εξάρτησης από το ίντερνετ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια Σχεδόν ένας στους έξι 15χρονους (15,5%) εμφανίζει συμπεριφορές εξάρτησης από τη χρήση του ίντερνετ. Το 5,5% του συνόλου των εφήβων αναφέρουν συμπτώματα εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, κυρίως τα αγόρια. Γονείς και υπερβολική χρήση Η/Υ Υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ καθημερινά (για τουλάχιστον 3 την ημέρα) κάνει 1 στους 3 εφήβους (38,4%), μεταξύ εκείνων που οι γονείς δεν γνωρίζουν επαρκώς τις δραστηριότητές τους, 1 στους 5 εφήβους (26,2%) μεταξύ εκείνων που έχουν περιορισμένη συναισθηματική στήριξη από τους γονείς τους και 1 στους 3 (35,5%) μεταξύ εκείνων που δεν είναι αρκετά ικανοποιημένοι από τις σχέσεις στην οικογένεια. Φίλοι και υπερβολική χρήση Η/Υ Συγκριτικά με όσους μαθητές έχουν 1 ή 2 στενούς φίλους, υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ κάνουν περισσότεροι έφηβοι που έχουν τουλάχιστον 3 στενούς φίλους. Επίσης, υπερβολική χρήση κάνουν σε υψηλότερο ποσοστό οι μαθητές που συναντούν τους φίλους τους πολύ συχνά είτε αμέσως μετά το σχολείο είτε τα βράδια σε σύγκριση με εκείνους που τους συναντούν λιγότερο συχνά. Ψυχοκοινωνική υγεία και υπερβολική χρήση Η/Υ Οι έφηβοι που ασχολούνται τουλάχιστον 3 κάθε μέρα με τον Η/Υ και το ίντερνετ παρουσιάζουν σε υψηλότερα ποσοστά συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος, διαγωγής ή υπερκινητικότητας-ελλειμματικής προσοχής, ενώ συνολικά φαίνεται να έχουν σε διπλάσιο ποσοστό ψυχοκοινωνικές δυσκολίες συγκριτικά με εκείνους που ασχολούνται με τον Η/Υ λιγότερο συχνά. Σχεδόν 3 στους 5 μαθητές που κάνουν υπερβολική χρήση του Η/Υ έχουν συχνά τουλάχιστον 2 ψυχολογικά ή σωματικά συμπτώματα συγκριτικά με εκείνους που χρησιμοποιούν τον Η/Υ λιγότερο. 1

2 συντελεί στην ενίσχυση ήδη υπαρχόντων φιλικών σχέσεων των εφήβων χωρίς να τους απομονώνει κοινωνικά ή να αντικαθιστά άλλες δραστηριότητές τους (π.χ. βόλτες με τους φίλους τους), και συμβάλλοντας έτσι συνολικάστην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη. 7-9 Οι αρνητικές επιπτώσεις της αυξανόμενης χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και υγεία των εφήβων απασχολούν ολοένα και περισσότερο τους επαγγελματίες υγείας. 10 Η καθημερινή ενασχόληση των παιδιών και των εφήβων με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, το ίντερνετ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια που παίζονται μέσω ειδικών συσκευών (π.χ. Playstation, Xbox,Wii) γίνεται συχνά χωρίς έλεγχο, χωρίς όρια και έχει διάρκεια πολλών ωρών, ενώ μελέτες τονίζουν ότι η υπερβολή στη χρήση τους παίρνει συχνά το χαρακτήρα της εξάρτησης. 11, 12 Η υπερβολική χρήση τους από τα παιδιά και τους εφήβους έχει συνδεθεί με δυσκολίες στην ψυχοκοινωνική υγεία, όπως επιθετικότητα, χαμηλή αυτοεκτίμηση, άγχος, συμπτώματα κατάθλιψης και κοινωνική φοβία Επίσης, η χρήση υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης του ίντερνετ μπορεί να λάβει αρνητικές διαστάσεις σε περιπτώσεις που οι έφηβοι συνομιλούν και αναπτύσσουν σχέσεις με αγνώστους (π.χ. σεξουαλική παρενόχληση, cyberbullying). 8, 9 Παρόλο που ο ρόλος της οικογένειας είναι καθοριστικής σημασίας συνολικά για την υγεία των εφήβων, δεν έχει μελετηθεί επαρκώς η επιρροή των γονιών στην ανάπτυξη προβληματικών συμπεριφορών σχετικά με το ίντερνετ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία, οι γονείς είναι σημαντικό να μην επιτρέπουν στα παιδιά τους να ασχολούνται με ηλεκτρονικά μέσα για περισσότερο από δύο ημερησίως. 16 Επίσης, κάποιες πρώτες έρευνες επισημαίνουν ότι οι υγιείς σχέσεις και η συχνή επικοινωνία των γονιών με το παιδί, η τήρηση ορίων και ο έλεγχος των δραστηριοτήτων του, η καλή διαχείριση των συγκρούσεων και η ικανοποίηση του παιδιού από τις σχέσεις του με τους γονείς αποτελούν προστατευτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη συμπεριφορών κατάχρησης και εξάρτησης 17, 18 από το ίντερνετ. Το παρόν τεύχος αναφέρεται στην ενασχόληση των εφήβων με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, το ίντερνετ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και την πιθανή εξάρτησή τους από αυτά. Παρουσιάζεται, επίσης, η σχέση μεταξύ της υπερβολικής χρήσης του 2 ηλεκτρονικού υπολογιστή i και διαφόρων συνθηκών της ζωής των εφήβων που αφορούν τους γονείς, τους φίλους και την ψυχοκοινωνική τους υγεία. Τα ευρήματα της έρευνας παρουσιάζονται για το σύνολο των μαθητών, ανά φύλο, ανά ηλικία καθώς και διαχρονικά, όπου είναι δυνατόν. Σημειώνεται ότι, παρόλο που η αναφορά στο κείμενο και τα γραφήματα γίνεται σε μαθητές ηλικίας 11, 13 και 15 ετών, τα στοιχεία αφορούν τις σχολικές τάξεις της ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου, στις οποίες αντίστοιχα φοιτούν στην πλειονότητά τους (>93%) οι μαθητές των τριών παραπάνω ηλικιακών ομάδων. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή Οι μαθητές ρωτήθηκαν σχετικά με το χρόνο που συνήθως αφιερώνουν στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το ίντερνετ (π.χ. για αναζήτηση πληροφοριών, συνομιλία, σερφάρισμα) τις ημέρες του σχολείου και το Σαββατοκύριακο. Ηλεκτρονικός υπολογιστής και ίντερνετ τις καθημερινές Ένας στους 4 μαθητές (25,4%) δεν ασχολείται καθόλου με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή ή το ίντερνετ τις ημέρες του σχολείου (Γράφημα 1). Οι μισοί μαθητές (50,4%) αφιερώνουν συνήθως από μισή έως και 2, ενώ 1 στους 4 εφήβους (24,3%) αναφέρει ότι ασχολείται τουλάχιστον 3 τις καθημερινές (Γράφημα 1). Το ποσοστό των μαθητών που χρησιμοποιούν τον Η/Υ για τουλάχιστον 3 την ημέρα τις καθημερινές αυξάνεται με την ηλικία: 14,1% των 11χρονων, 25,8% των 13χρονων και 33,7% των 15χρονων. Επιπλέον, περισσότερα αγόρια (26,8%) από κορίτσια (21,9%) χρησιμοποιούν τον Η/Υ για τουλάχιστον 3 την ημέρα τις καθημερινές. Από το 06 έως το 10 έχουν αυξηθεί σημαντικά τα ποσοστά των εφήβων που ασχολούνται με τον Η/Υ και το ίντερνετ τις καθημερινές (Γράφημα 1). Χαρακτηριστικό είναι δε ότι η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών (61,5%) δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου Η/Υ τις καθημερινές το i Ως υπερβολική ορίζεται η χρήση του Η/Υ με διάρκεια τουλάχιστον 3 ωρών ημερησίως.

3 06, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 10 υποδιπλασιάστηκε (25,4%) (Γράφημα 1). Γράφημα 1: Διάρκεια ενασχόλησης των εφήβων με τον Η/Υ τις καθημερινές, διαχρονικά (%) % 25,4 61,5 38,5 74,6 Καθόλου Μισή ώρα 14,2 2,4 7,1 3 24,3 13,9 3,9 2,5 4 Ώρες ενασχόλησης ,4 5, ,5 1 7 Γράφημα 2: Διάρκεια ενασχόλησης των εφήβων με τον Η/Υ το Σαββατοκύριακο, διαχρονικά (%) % 52,9 19,4 80,6 47 Καθόλου Μισή ώρα ,8 13, ,7 4 27,4 Ώρες ενασχόλησης 17,5 5,1 3, ,8 6 Ένας στους τρεις 15χρονους (36,1%) χρησιμοποιεί τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το ίντερνετ τουλάχιστον 4 την ημέρα το Σαββατοκύριακο. 7 2,1 7 Ένα στα 4 αγόρια ηλικίας 15 ετών (22,9%) ασχολείται με τον Η/Υ και το ίντερνετ τουλάχιστον 4 τις ημέρες του σχολείου. Ηλεκτρονικός υπολογιστής και ίντερνετ το Σαββατοκύριακο Οι έφηβοι βρίσκονται στον Η/Υ και το ίντερνετ περισσότερες το Σαββατοκύριακο από ό,τι τις καθημερινές. Για παράδειγμα, τουλάχιστον 3 την ημέρα χρησιμοποιεί τον Η/Υ σχεδόν διπλάσιο ποσοστό εφήβων (41%) το Σαββατοκύριακο συγκριτικά με τις καθημερινές (24,3%). Η διαφορά αυτή ισχύει και για τα δύο φύλα (αγόρια: 42,6% έναντι 26,8%, κορίτσια: 39,5% έναντι 21,9%). Την περίοδο καταγράφεται σημαντική αύξηση στα ποσοστά των μαθητών που χρησιμοποιούν τον Η/Υ και το ίντερνετ το Σαββατοκύριακο ανεξάρτητα από τη διάρκεια χρήσης (Γράφημα 2). Έτσι, για παράδειγμα, τουλάχιστον 4 την ημέρα αφιερώνουν στον Η/Υ και το ίντερνετ το Σαββατοκύριακο τριπλάσιο ποσοστό εφήβων το 10 συγκριτικά με το 06 (27,4% έναντι 8,7%) (Γράφημα 2). Ηλεκτρονικά παιχνίδια Μία από τις δημοφιλέστερες δραστηριότητες των εφήβων στον ελεύθερό τους χρόνο αποτελούν τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Η διάρκεια αυτής της ενασχόλησης, ανεξαρτήτως εάν παίζονται τα παιχνίδια στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, στο ίντερνετ ή σε ειδικές κονσόλες (π.χ. Playstation, Xbox), διερευνήθηκε για τις καθημερινές και το Σαββατοκύριακο. Ηλεκτρονικά παιχνίδια τις καθημερινές Ένας στους 3 μαθητές (33,6%) δεν παίζει ηλεκτρονικά παιχνίδια τις ημέρες του σχολείου (Γράφημα 3), κυρίως τα κορίτσια (46,6%, έναντι 19,7% των αγοριών). Ένας στους 2 εφήβους (47,8%) παίζει τις καθημερινές από μισή έως και 2 την ημέρα, ενώ σχεδόν 1 στους 5 (18,6%) παίζει τουλάχιστον 3 (Γράφημα 3). Τα αγόρια παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια τις καθημερινές σε υψηλότερο ποσοστό από τα κορίτσια. Έτσι, από μισή έως 2 αφιερώνουν στα ηλεκτρονικά παιχνίδια το 52,4% των αγοριών, έναντι του 43,5% των κοριτσιών. Με την ηλικία μειώνεται το ποσοστό των εφήβων που παίζουν μέχρι 3

4 2 τις ημέρες του σχολείου, αλλά αυξάνεται το ποσοστό εκείνων που παίζουν υπερβολικά. Έτσι, από μισή έως 2 παίζουν το 54,4% των 11χρονων, το 48,2% των 13χρονων και το,1% των 15χρονων, αλλά τουλάχιστον 3 παίζουν το 15,3% των 11χρονων και το,3% των 13χρονων και των 15χρονων. Γράφημα 3: Διάρκεια ενασχόλησης των εφήβων με ηλεκτρονικά παιχνίδια τις καθημερινές, διαχρονικά (%) % 33,6 45,4 Καθόλου 1 ώρα 51,2 28, ,9 18,6 3 9, Ώρες ενασχόλησης 6,4 5,6 3, ,2 6 3,2 2,6 7 Διαχρονικά, την περίοδο έχει αυξηθεί σημαντικά το ποσοστό των εφήβων που παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια τις ημέρες του σχολείου. Έτσι, ενώ για παράδειγμα τουλάχιστον 2 τις καθημερινές έπαιζε το 06 ένας στους 4 μαθητές (28,4%), το 10 η αναλογία αυτή έγινε 1 στους 3 (33%) (Γράφημα 3). Σχεδόν 1 στα 3 αγόρια ηλικίας 15 ετών (31,9%) παίζει ηλεκτρονικά παιχνίδια τουλάχιστον 3 ημερησίως τις καθημερινές. Ηλεκτρονικά παιχνίδια το Σαββατοκύριακο Οι έφηβοι παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια περισσότερες τα Σαββατοκύριακα σε σύγκριση με τις καθημερινές. Έτσι, διπλάσιος αριθμός εφήβων παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια τουλάχιστον 3 την ημέρα τα Σαββατοκύριακα (37,4%) από ό,τι τις καθημερινές (18,6%). Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια αποτελούν βασική διασκέδαση των αγοριών και το Σαββατοκύριακο, τα οποία, επίσης, με την ηλικία αυξάνουν τις που παίζουν. Συγκεκριμένα, ασχολούνται για τουλάχιστον 4 την ημέρα το 29,3% των 11χρονων αγοριών σε σύγκριση με το 41,8% και το 38,9% των 13χρονων και των 15χρονων, αντίστοιχα. Από το 06 έως το 10 καταγράφεται αύξηση στα ποσοστά των μαθητών που παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια το Σαββατοκύριακο (Γράφημα 4). Γράφημα 4: Διάρκεια ενασχόλησης των εφήβων με ηλεκτρονικά παιχνίδια το Σαββατοκύριακο, διαχρονικά (%) % 27,4,7 61,1 Καθόλου 1 ώρα 69,4 47,8 54,4 2 32,7 37,4 3 22,3 24,7 4 Ώρες ενασχόλησης 14, ,5 9,9 6 Ένα στα 8 αγόρια ηλικίας 15 ετών (12,5%) παίζει ηλεκτρονικά παιχνίδια τουλάχιστον 5 τις καθημερινές, ενώ το Σαββατοκύριακο το ποσοστό αυτό υπερδιπλασιάζεται (27,4%). 6,5 6,1 7 Κατάχρηση και πιθανή εξάρτηση από το ίντερνετ Η κατάχρηση και η πιθανή εξάρτηση των εφήβων από το ίντερνετ αξιολογήθηκε μόνο για τους 15χρονους μαθητές με τη χρήση ειδικής κλίμακας 8 ερωτήσεων. 19 Οι ερωτήσεις της κλίμακας αφορούσαν καταστάσεις, συμπεριφορές και συναισθήματα που σχετίζονται με την κατάχρηση του ίντερνετ (αναφέρονται στο Γράφημα 5). Τρεις στους πέντε 15χρονους μαθητές (59,4%) παραμένουν στο ίντερνετ περισσότερες από ό,τι αρχικά προγραμματίζουν, για 2 στους 5 (42,3%) το ίντερνετ βρίσκεται συνεχώς στο μυαλό τους, ενώ σχεδόν 1 στους 3 (30,8%) χρησιμοποιεί το ίντερνετ ως μέσο για να ξεφύγει από τα προβλήματά του και να ανακουφίσει δυσάρεστα συναισθήματα (π.χ. αίσθημα απελπισίας, ενοχή, άγχος, κατάθλιψη) (Γράφημα 5). Ακόμα, 1 στους 4 (25,4%) νιώθει ότι πρέπει να βρίσκεται στο ίντερνετ ολοένα και περισσότερο προκειμένου να αντλήσει ικανοποίηση, και παρόμοιο ποσοστό εφήβων έχουν πει ψέματα στην οικογένειά τους ή σε κάποιον άλλο για να αποκρύψουν το βαθμό ενασχόλησής τους (Γράφημα 5). Επίσης, 1 στους 5 εφήβους (19,7%) αναφέρει πως

5 έχει προβεί κατ επανάληψη σε αποτυχημένες προσπάθειες να ελέγξει, να περιορίσει ή να σταματήσει τη χρήση του ίντερνετ, ενώ 1 στους 6 (16,8%) έχει θέσει σε κίνδυνο κάτι σημαντικό (π.χ. σχέση, εργασία, εκπαιδευτική ευκαιρία) εξαιτίας της υπερβολικής ενασχόλησής του με το διαδίκτυο (Γράφημα 5). Τέλος, το 12,6% αναφέρουν πως βιώνουν δυσάρεστα συναισθήματα (π.χ. ανησυχία, ακεφιά, εκνευρισμό) όταν προσπαθούν να περιορίσουν ή να σταματήσουν τη χρήση του ίντερνετ (Γράφημα 5). Αγόρια και κορίτσια διαφέρουν σημαντικά μόνο όσον αφορά το πρόβλημα ότι αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στο ίντερνετ από ό,τι αρχικά προγραμματίζουν (63,2% έναντι 55,6%) (Γράφημα 5). Ενδείξεις εξάρτησης από το ίντερνετ Σύμφωνα με τη βαθμολογία στην κλίμακα εξάρτησης από το ίντερνετ, i συμπτώματα εξάρτησης από τη χρήση του ίντερνετ εμφανίζει 1 στους 6 μαθητές ηλικίας 15 ετών (15,5%), σε παρόμοια ποσοστά αγόρια (16,4%) και κορίτσια (14,6%). Ένας στους τέσσερις 15χρονους μαθητές (28,3%) που αφιερώνει τουλάχιστον 3 κάθε μέρα στον Η/Υ και το ίντερνετ έχει συμπτώματα εξάρτησης από το ίντερνετ. Το ποσοστό αυτό είναι υπερδιπλάσιο συγκριτικά με το αντίστοιχο των 15χρονων που αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στον Η/Υ (10,1%). Κατάχρηση και πιθανή εξάρτηση από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια Η κατάχρηση και η πιθανή εξάρτηση των μαθητών από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια αξιολογήθηκε και για τις τρεις ηλικιακές ομάδες (11, 13 και 15 ετών) με τη χορήγηση ειδικής κλίμακας 7 ερωτήσεων. Οι ερωτήσεις της κλίμακας περιγράφουν καταστάσεις και συμπεριφορές ενδεικτικές υπερβολικής χρήσης ηλεκτρονικών παιχνιδιών (αναφέρονται στο Γράφημα 6), ανεξαρτήτως εάν παίζονται στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, στο ίντερνετ, σε ειδικές κονσόλες τσέπης ή στην τηλεόραση. Γράφημα 6: Έφηβοι που παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια και αναφέρουν ότι συχνά τους τελευταίους 6 μήνες... (%) Γράφημα 5: Καταστάσεις που σχετίζονται με την εξάρτηση από το ίντερνετ στους 15χρονους εφήβους, στο σύνολο και ανά φύλο (%) έπαιξαν για να ξεχάσουν τα προβλήματά τους 15,4 Παραμένουν στο ίντερνετ περισσότερο χρόνο από ό,τι αρχικά προγραμματίζουν Τους απασχολεί πολύ το ίντερνετ (σκέφτονται συνεχώς την τελευταία φορά που ήταν στο διαδίκτυο ή ανυπομονούν για την επόμενη) Το ίντερνετ είναι ένα μέσο για να ξεφύγουν από τα προβλήματά τους ή να απαλύνουν δυσάρεστα συναισθήματα (π.χ. αίσθημα απελπισίας, ενοχή, άγχος, κατάθλιψη) Νιώθουν την ανάγκη να είναι στο ίντερνετ για όλο και περισσότερο χρόνο προκειμένου να νιώθουν ικανοποίηση Έχουν πει ψέματα στην οικογένειά τους ή σε κάποιον άλλο για να κρύψουν το βαθμό απασχόλησής τους με το ίντερνετ Έχουν, κατ' επανάληψη, κάνει αποτυχημένες απόπειρες να ελέγξουν, να περιορίσουν ή να σταματήσουν τη χρήση του ίντερνετ Έχουν θέσει σε κίνδυνο κάποια σημαντική σχέση, εργασία ή εκπαιδευτική ευκαιρία εξαιτίας της χρήσης του Νιώθουν ανησυχία, ακεφιά, κατάθλιψη ή εκνευρισμό όταν προσπαθούν να περιορίσουν ή να σταματήσουν τη χρήση του 16,8 17,6 15,9 12,6 14,6 10,5 25,4 26,1 24,8 23,4 25,6 21,3 19,7 21, ,8 29,9 31,6 42,3 42,8 41,8 59,4 55,6 63,2 Σύνολο Αγόρια Κορίτσια ήθελαν να παίξουν ηλεκτρονικά παιχνίδια όλη την ημέρα αφιέρωσαν ολοένα μεγαλύτερα διαστήματα χρόνου παίζοντας προσπάθησαν οι άλλοι να τους κάνουν να περιορίσουν την ενασχόλησή τους με τα παιχνίδια, χωρίς να το καταφέρουν τσακώθηκαν με άλλους (π.χ.γονείς, αδέλφια, φίλους) για το χρόνο που αφιερώνουν στα παιχνίδια ένιωσαν άσχημα όταν δεν μπορούσαν να παίξουν άφησαν άλλες σημαντικές δραστηριότητες (π.χ. σχολείο, δουλειά, χόμπι, αθλήματα) για να παίξουν παιχνίδια 6,1 8,7 8,5 10,5 12,5 13,8 Σύνολο Από τις απαντήσεις των μαθητών προκύπτει πως 1 στους 6 (15,4%) τους τελευταίους 6 μήνες έπαιζε συχνά ii ηλεκτρονικά παιχνίδια για να ξεχάσει τα προβλήματά του. Επίσης, σε ποσοστό 13,8% τους τελευταίους 6 μήνες ένιωσαν συχνά την επιθυμία να παίξουν όλη μέρα, και το 12,5% έπαιζαν ολοένα και i Σημειώνεται ότι ο υπολογισμός βασίζεται αποκλειστικά και μόνο σε αυτοαναφορές και όχι σε κλινική αξιολόγηση. ii Απάντησαν στη σχετική ερώτηση «συχνά» ή «πολύ συχνά». 5

6 περισσότερο (Γράφημα 6). Ακόμα, το 10,5% αναφέρουν πως τους τελευταίους 6 μήνες συχνά προσπάθησαν άλλοι να τους κάνουν να περιορίσουν το χρόνο ενασχόλησής τους με ηλεκτρονικά παιχνίδια χωρίς όμως αποτέλεσμα, ενώ το 8,7% ότι τσακώθηκαν με κάποιον από το κοινωνικό τους περιβάλλον (π.χ. γονείς, φίλοι) για το χρόνο που αφιερώνουν στα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Τέλος, το 8,5% των μαθητών απαντούν ότι συχνά τους τελευταίους 6 μήνες ένιωσαν άσχημα όταν δεν μπορούσαν να παίξουν ηλεκτρονικά παιχνίδια και ένα μικρότερο ποσοστό μαθητών (6,1%) ότι δεν ασχολήθηκαν με άλλες σημαντικές δραστηριότητες (π.χ. σχολείο, αθλήματα) γιατί έπαιζαν τέτοιου είδους παιχνίδια (Γράφημα 6). Διπλάσιος σχεδόν αριθμός αγοριών από ό,τι κοριτσιών αναφέρουν όλες τις προαναφερθείσες καταστάσεις. Για παράδειγμα, 1 στα 5 αγόρια (,4%) έπαιξε συχνά τους τελευταίους 6 μήνες ηλεκτρονικά παιχνίδια για να ξεχάσει τα προβλήματά του, ενώ μόνο το 10,7% των κοριτσιών ανέφεραν ότι τους συνέβη κάτι τέτοιο. Επίσης, οι 15χρονοι αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά από τους 11χρονους ότι τους τελευταίους 6 μήνες έπαιζαν ηλεκτρονικά παιχνίδια ολοένα και περισσότερο (14,1% έναντι 10,5%) και ότι δεν ασχολήθηκαν με άλλες σημαντικές δραστηριότητες γιατί έπαιζαν με αυτά (7,4% έναντι 4,9%). Ακόμα, υψηλότερο ποσοστό 13χρονων από ό,τι 11χρονων απαντούν ότι τους τελευταίους 6 μήνες συχνά τσακώθηκαν με κάποιον από το κοινωνικό τους περιβάλλον για το χρόνο που ασχολούνται με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια (9,8% έναντι 7%). Ενδείξεις εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια Από τη συνολική βαθμολογία της κλίμακας προκύπτει πως το 5,5% των μαθητών εμφανίζει συμπτώματα εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, i κυρίως τα αγόρια (8,7%, έναντι 2,4% των κοριτσιών). Επιπλέον, η υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ φαίνεται να συνδέεται με την εξάρτηση από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αναλυτικότερα, σε υψηλότερο ποσοστό (14,1%) οι έφηβοι που ασχολούνται τουλάχιστον 3 κάθε μέρα με τον Η/Υ και το ίντερνετ αναφέρουν συμπτώματα i Σημειώνεται ότι ο υπολογισμός βασίζεται αποκλειστικά και μόνο σε αυτοαναφορές και όχι σε κλινική αξιολόγηση. 6 εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια συγκριτικά με όσους χρησιμοποιούν λιγότερες τον Η/Υ (3,1%). Το 10,7% των 15χρονων και το 9,4% των 13χρονων αγοριών εμφανίζουν συμπτώματα εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Υπερβολική χρήση Η/Υ και παράγοντες κινδύνου Ένας στους 5 εφήβους (21,7%) ασχολείται τουλάχιστον 3 την ημέρα καθημερινά με τον Η/Υ και το ίντερνετ, περισσότερα αγόρια από κορίτσια (23,7% και 19,8%, αντίστοιχα) και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία έφηβοι σε σύγκριση με τους νεότερους (το 12,4% των 11χρονων έναντι του 23,7% των 13χρονων και του 29,5% των 15χρονων). Διαχρονικά, την περίοδο έχει τετραπλασιαστεί ο αριθμός των εφήβων που ασχολούνται με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το ίντερνετ για τουλάχιστον 3 κάθε μέρα (από 5,7% σε 21,7%, αντίστοιχα. Η υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ (τουλάχιστον 3 κάθε μέρα) εξετάστηκε σε σχέση με διάφορες παραμέτρους της ζωής των εφήβων που αφορούν τους γονείς, τους φίλους και την ψυχοκοινωνική τους υγεία. Γονείς Η υπερβολική ενασχόληση με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το ίντερνετ διερευνήθηκε σε σχέση με το βαθμό οικογενειακού ελέγχου, τη συναισθηματική στήριξη των εφήβων από τους γονείς και την ικανοποίηση που νιώθουν οι έφηβοι από τις οικογενειακές τους σχέσεις (βλ. Τεύχος «Η οικογένεια των εφήβων»). Οικογενειακός έλεγχος: Οι έφηβοι των οποίων οι γονείς γνωρίζουν λίγο ή καθόλου τις δραστηριότητές τους αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό (38,4%) ότι κάνουν υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ συγκριτικά με εκείνους που αναφέρουν μέτριο ή αρκετό έλεγχο των δραστηριοτήτων τους (,1%) (Γράφημα 7). Αυτή η διαφορά ισχύει τόσο για τα δύο φύλα (για τα αγόρια 36,4% έναντι 22,2%, και για τα κορίτσια 41,4% έναντι 18,1%) όσο και για τους

7 μαθητές ηλικίας 13 ετών (42,7% έναντι 21,9%) και 15 ετών (38,2% έναντι 27,9%). Γράφημα 7: Έφηβοι που κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ ως προς τις οικογενειακές τους σχέσεις (%) Υπερβολική χρήση Η/Υ 60 %,1 38,4 19,4 26,2 28,8 σχολείο καθώς και τη συχνότητα των νυχτερινών τους εξόδων. Στενοί φίλοι: Υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ κάνουν σε υψηλότερο ποσοστό οι έφηβοι που έχουν τουλάχιστον 3 στενούς φίλους (23,3%) συγκριτικά με όσους αναφέρουν μόνο 1-2 (15%) (Γράφημα 8). Η διαφορά αυτή ισχύει και για τα δύο φύλα (για τα αγόρια 25,1% έναντι 16,9%, και αντίστοιχα για τα κορίτσια 21,5% έναντι 13,7%). Δεν καταγράφονται, όμως, στατιστικά σημαντικές διαφορές αναφορικά με τους εφήβους που δεν έχουν κανένα στενό φίλο. 0 Αρκετός Ελάχιστος Ικανοποιητική Περιορισμένη Υψηλή Μέτρια/Χαμηλή Οικογενειακός έλεγχος Συναισθηματική στήριξη από γονείς Ικανοποίηση από τις οικογενειακές σχέσεις Συναισθηματική στήριξη: Υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ αναφέρουν περισσότεροι έφηβοι που έχουν περιορισμένη συναισθηματική στήριξη από τους γονείς τους (26,2%) σε σύγκριση με εκείνους που έχουν ικανοποιητική συναισθηματική στήριξη (19,4%) (Γράφημα 7). Ανάλογες διαφορές ισχύουν για τα δύο φύλα (27,2% έναντι 21,9% για τα αγόρια, 25,3% και 17,1% για τα κορίτσια). Ικανοποίηση από τις σχέσεις στην οικογένεια: Σχεδόν 1 στους 3 μαθητές (28,8%) με μέτρια ή χαμηλή ικανοποίηση από τις σχέσεις στην οικογένεια ασχολείται τουλάχιστον 3 κάθε μέρα με τον Η/Υ και το ίντερνετ (υπερβολική χρήση), ποσοστό σημαντικά υψηλότερο συγκριτικά με εκείνο όσων νιώθουν πολύ ικανοποιημένοι (%) (Γράφημα 7). Η διαφορά αυτή ισχύει μόνο στα κορίτσια (31,5% έναντι 16,5%). Κάνουν υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ 2 στους 5 εφήβους ηλικίας 15 ετών (38,2%) των οποίων οι γονείς δεν γνωρίζουν επαρκώς τις δραστηριότητές τους και ένας στους τρεις 15χρονους (31,8%) με περιορισμένη συναισθηματική στήριξη από τους γονείς τους. Γράφημα 8: Έφηβοι που κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ ως προς τον αριθμό των φίλων και τη συχνότητα συναντήσεων μαζί τους (%) Υπερβολική χρήση Η/Υ 60 0 % 17, ,3 15,1 Κανέναν 1-2 φίλους 3 φίλους 0-2 μέρες 3-5 μέρες 0-3 βράδια 4-7 βράδια Αριθμός στενών φίλων 28,4 Συναντήσεις με φίλους μετά το σχολείο 18,4 42,3 Νυχτερινές έξοδοι με φίλους Συχνότητα συναντήσεων με φίλους: Επιπλέον, η υπερβολική ενασχόληση με τον Η/Υ φαίνεται να συνδέεται με τη συχνότητα συναντήσεων των εφήβων με την παρέα τους είτε αμέσως μετά το σχολείο είτε τα βράδια. Έτσι, υψηλότερο ποσοστό μαθητών που συναντούν συχνά τους φίλους τους αμέσως μετά το σχολείο ή τα βράδια, ασχολούνται υπερβολικά με τον Η/Υ και το ίντερνετ συγκριτικά με το ποσοστό των εκείνων που συναντούν τους φίλους τους σπανιότερα (Γράφημα 8). Αυτό ισχύει και για τα δύο φύλα καθώς και για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Φίλοι Η υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ εξετάστηκε σε σχέση με τον αριθμό των στενών φίλων, τη συχνότητα συναντήσεων μαζί τους μετά το Υπερβολική χρήση Η/Υ και ίντερνετ κάνει ένας στους τρεις 15χρονους (36,1%) που συχνά συναντά την παρέα του αμέσως μετά το σχολείο (3-5 μέρες εβδομαδιαίως) και σχεδόν ένας στους δύο 15χρονους (47,7%) που βγαίνει με τους φίλους του τουλάχιστον 4 βράδια την εβδομάδα. 7

8 Ψυχοκοινωνική υγεία Η υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ ( 3 κάθε μέρα) εξετάστηκε σε σχέση με την Κλίμακα Δυνατοτήτων & Δυσκολιών και τη συχνότητα εμφάνισης ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων. Κλίμακα Δυνατοτήτων & Δυσκολιών: Η Κλίμακα Δυνατοτήτων & Δυσκολιών χρησιμοποιείται ως μέσο αξιολόγησης συμπτωμάτων και διαταραχών διαγωγής, συναισθήματος, ελλειμματικής προσοχήςυπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) και διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους (βλ. Τεύχος «Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων»). 21,22 Σύμφωνα με τη συνολική βαθμολογία της κλίμακας, οι έφηβοι που κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ και ίντερνετ έχουν σε σχεδόν διπλάσιο ποσοστό ψυχοκοινωνικές δυσκολίες (8%) σε σύγκριση με τους εφήβους που δεν ασχολούνται το ίδιο συχνά με τον Η/Υ (4,6%) (Γράφημα 9). Αυτό ισχύει για τα δύο φύλα όσο και για τις ηλικιακές ομάδες των 11χρονων και των 13χρονων. Γράφημα 9: Έφηβοι που κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ ως προς την ψυχοκοινωνική τους υγεία (%) 8 Κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ Κάνουν λιγότερο συχνή χρήση Κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ Κάνουν λιγότερο συχνή χρήση Κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ Κάνουν λιγότερο συχνή χρήση Κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ Κάνουν λιγότερο συχνή χρήση Κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ Κάνουν λιγότερο συχνή χρήση Κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ Κάνουν λιγότερο συχνή χρήση Διαταραχή ΔΕΠ-Υ 3,9 3,9 3,7 4,9 4,6 8 Διαταραχή διαγωγής 7,3 8 11,7 Διαταραχή συναισθήματος 21,5 Διαταραχή στις σχέσεις με τους συνομηλίκους Ψυχοκοινωνικές δυσκολίες (Συνολική βαθμολογία Κλίμακας) Ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα Υπερβολική χρήση Η/Υ % Όσον αφορά τις επιμέρους υποκλίμακες, η υπερβολική χρήση του Η/Υ φαίνεται να συνδέεται με συμπτώματα διαταραχής της διαγωγής. Συγκεκριμένα, οι μαθητές που ασχολούνται καθημερινά τουλάχιστον 3 στον Η/Υ και το 37,2 53,8 ίντερνετ αναφέρουν συμπτώματα διαταραχής της διαγωγής σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (21,5%) συγκριτικά με όσους ασχολούνται λιγότερο συχνά (11,7%) (Γράφημα 9). Αυτό ισχύει για τα δύο φύλα όσο και για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Επιπλέον, οι έφηβοι που ανέφεραν υπερβολική χρήση Η/Υ και ίντερνετ, εμφανίζουν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος (7,3%) συγκριτικά με εκείνους που ασχολούνται λιγότερο συχνά (4,9%) (Γράφημα 9). Η διαφορά αυτή καταγράφεται μόνο στα κορίτσια (12,1% έναντι 7,4%) ενώ δεν ισχύει για τα αγόρια. Η υπερβολική χρήση του Η/Υ συνδέεται και με τα συμπτώματα ελλειμματικής προσοχήςυπερκινητικότητας. Συγκεκριμένα, οι μαθητές που ασχολούνται υπερβολικά με τον Η/Υ αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό συμπτώματα ΔΕΠ-Υ (8%) συγκριτικά με το αντίστοιχο ποσοστό (3,9%) εκείνων που ασχολούνται λιγότερο συχνά (Γράφημα 9). Η σχέση αυτή ισχύει περίπου σε ανάλογο βαθμό στα δύο φύλα, αλλά μεταξύ των τριών ηλικιακών ομάδων, εντοπίζεται μόνο στους 13χρονους μαθητές. Το ποσοστό, τέλος, των μαθητών που ασχολούνται υπερβολικά με τον Η/Υ και αναφέρουν συμπτώματα διαταραχής στις σχέσεις με τους συνομηλίκους δεν διαφοροποιείται σημαντικά από το ποσοστό εκείνων που αναφέρουν λιγότερο συχνή χρήση (3,9% και 3,7%, αντίστοιχα) (Γράφημα 9). Ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα: Η υπερβολική χρήση του Η/Υ και του ίντερνετ φαίνεται, επίσης, να συνδέεται με την εμφάνιση ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα που εξετάστηκαν είναι: πονοκέφαλος, πόνος στο στομάχι, πόνος στη μέση, ακεφιά, ευερεθιστότητα, νευρικότητα, δυσκολία στον ύπνο, ζαλάδα και δυσκολία συγκέντρωσης. Ένας στους 2 εφήβους (53,8%) που ασχολείται με τον Η/Υ για 3 ή και περισσότερες κάθε μέρα αναφέρει συχνά i τουλάχιστον δύο ψυχολογικά ή σωματικά συμπτώματα. Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από το αντίστοιχο εκείνων που δεν κάνουν υπερβολική χρήση του Η/Υ (37,2%) (Γράφημα 9). Παρόμοια είναι η διαφορά που i Οι έφηβοι απάντησαν «περισσότερο από μία φορά την εβδομάδα» ή «σχεδόν κάθε μέρα».

9 καταγράφεται στα αντίστοιχα ποσοστά των δύο φύλων καθώς και των τριών ηλικιακών ομάδων. Δύο στα 3 κορίτσια (66%) και 2 στα 5 αγόρια (42,9%) που κάνουν υπερβολική χρήση Η/Υ και ίντερνετ εμφανίζουν συχνά δύο ή και περισσότερα ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Τα ποσοστά αυτά είναι σημαντικά υψηλότερα συγκριτικά με τα αντίστοιχα εκείνων που ασχολούνται λιγότερο συχνά με τον Η/Υ (43,5% και 30,2%, για κορίτσια και αγόρια, αντίστοιχα). Συμπεράσματα Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα της έρευνας, η πλειονότητα των εφήβων ασχολούνται αρκετές καθημερινά με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, το ίντερνετ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, ενώ ακόμα περισσότερο χρόνο αφιερώνουν στις δραστηριότητες αυτές τις ημέρες που δεν έχουν σχολείο. Περισσότερες ασχολούνται με τον Η/Υ και τα παιχνίδια τα αγόρια και οι 15χρονοι. Επίσης, την τετραετία τετραπλασιάστηκε το ποσοστό εκείνων που ασχολούνται με τον Η/Υ τουλάχιστον 3 σε καθημερινή βάση. Η αύξηση αυτή της υπερβολικής ενασχόλησης συνδέεται αναμφίβολα και με το γεγονός πως η συντριπτική πλειονότητα των εφήβων έχουν πλέον διαθέσιμο τουλάχιστον έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή στο σπίτι τους (βλ. Τεύχος «Η οικογένεια των εφήβων»). Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας συμφωνούν με εκείνα ανάλογων ερευνών. 23, 24 Έρευνα που έγινε το 08 σε περίπου 2.0 μαθητές της Θεσσαλίας ηλικίας ετών έδειξε ότι οι πιο δημοφιλείς ασχολίες των παιδιών και των εφήβων στη χώρα μας στον ηλεκτρονικό υπολογιστή είναι τα παιχνίδια στο ίντερνετ και οι διάφορες υπηρεσίες πληροφόρησης. 25 Μεταξύ των εφήβων που ασχολούνται υπερβολικά με τον Η/Υ, το ίντερνετ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, μια σημαντική μειονότητα εμφανίζει συμπεριφορές εξάρτησης από αυτά. Οι μελέτες για την εξάρτηση των εφήβων από το ίντερνετ στη χώρα μας είναι πολύ περιορισμένες. Η προαναφερθείσα έρευνα που υλοποιήθηκε σε μαθητές της Θεσσαλίας ηλικίας ετών κατέγραψε ποσοστό 8,2% εξάρτησης από το ίντερνετ, εκ των οποίων η πλειονότητα ήταν αγόρια με κύρια ενασχόληση τα ηλεκτρονικά παιχνίδια στο ίντερνετ. 25 Στην παρούσα έρευνα, το ποσοστό εξάρτησης που καταγράφηκε είναι υψηλότερο (15,5%), διαφορά που ενδέχεται μεταξύ άλλων να οφείλεται στο ότι αφενός το δείγμα της έρευνας του ΕΠΙΨΥ ήταν πανελλήνιο, αφετέρου η διεξαγωγή της ήταν πιο πρόσφατη. Προηγούμενη, επίσης, έρευνα που υλοποιήθηκε το διάστημα σε περίπου 900 μαθητές της Αθήνας ηλικίας ετών 26 ανέδειξε παρόμοιο με αυτό της έρευνας του ΕΠΙΨΥ ποσοστό αγοριών (14%) με προβληματική χρήση του ίντερνετ, αν και το ποσοστό των κοριτσιών (6,8%) εμφανίζεται να είναι μικρότερο σε σύγκριση με το αντίστοιχο της παρούσας έρευνας (14,6%). Η ενασχόληση των εφήβων και κυρίως των αγοριών με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια σε ειδικές κονσόλες ή στον ηλεκτρονικό υπολογιστή είναι ευρέως διαδεδομένη διεθνώς όπως και στη χώρα μας, αλλά το φαινόμενο αυτό δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς στον ελληνικό πληθυσμό. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας δείχνουν ότι ένας σημαντικός αριθμός αγοριών παίζουν πολλές ηλεκτρονικά παιχνίδια τις καθημερινές (π.χ. 1 στα 3 αγόρια για τουλάχιστον 2 ημερησίως), με τον αριθμό αυτόν σχεδόν να διπλασιάζεται το Σαββατοκύριακο. Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, η ενασχόληση με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια αποτελεί μια κοινωνική δραστηριότητα για τα αγόρια καθώς συχνά παίζουν με τα μεγαλύτερα αδέρφια ή με φίλους τους στον ίδιο χώρο ή στην ίδια κονσόλα. 27,28 Τα κορίτσια παίζουν σε μικρότερο βαθμό ηλεκτρονικά παιχνίδια διεθνώς αλλά και στη χώρα μας, όπως προκύπτει από την παρούσα έρευνα, και προτιμούν παιχνίδια στρατηγικής, λιγότερο ανταγωνιστικά ή βίαια και περισσότερο διασκεδαστικά (π.χ. γνώσεων, χορού). 29 Ωστόσο, πολλά ηλεκτρονικά παιχνίδια περιέχουν βία και παρόλο που απευθύνονται σε μεγαλύτερους εφήβους και ενήλικες (π.χ. όριο ηλικίας 17 ετών ή μεγαλύτεροι), συχνά δεν υπάρχει ο κατάλληλος έλεγχος από την πλευρά των γονιών σχετικά με το περιεχόμενο αυτών των παιχνιδιών. Σχετικές έρευνες έχουν μάλιστα επισημάνει ότι τα παιδιά και οι έφηβοι που έχουν τηλεόραση ή τις ειδικές συσκευές για ηλεκτρονικά παιχνίδια στο υπνοδωμάτιό τους ασχολούνται περισσότερες συγκριτικά με τα παιδιά που δεν έχουν. 27 Εντούτοις, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια μπορούν να αποτελέσουν κοινή δραστηριότητα γονιών και παιδιών συμβάλλοντας έτσι θετικά στην οριοθέτηση του χρόνου ενασχόλησης των παιδιών και στην περαιτέρω ενίσχυση των οικογενειακών δεσμών, ιδιαίτερα στα κορίτσια. 30 9

10 Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, το 5,5% των εφήβων, κυρίως αγόρια και μαθητές ηλικίας 13 και 15 ετών, έχουν συμπεριφορές εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς δεν υπάρχουν άλλες αντίστοιχες έρευνες σχετικά με αυτό το φαινόμενο στη χώρα μας. Επιπλέον, επιβεβαιώθηκε ότι η υπερβολική χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και ίντερνετ ( 3 ημερησίως) συνδέεται με συμπεριφορές εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Ευρήματα άλλων ερευνών έχουν δείξει ότι οι έφηβοι με προβληματική χρήση του ίντερνετ ασχολούνται κυρίως με ηλεκτρονικά παιχνίδια στο ίντερνετ αλλά και με υπηρεσίες κοινωνικής 26, 31 δικτύωσης (π.χ. chat rooms). Η παρούσα έρευνα έδειξε ότι απασχολείται τουλάχιστον 3 την ημέρα με τον Η/Υ σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός εφήβων που έχουν πολλούς φίλους, συναντούν την παρέα τους συχνά μετά το σχολείο ή τα βράδια σε σύγκριση με εκείνους που έχουν λιγότερο έντονη κοινωνική δραστηριότητα. Οι παραπάνω διαπιστώσεις συνάδουν με στοιχεία άλλων ερευνών από τις οποίες προκύπτει ότι τα παιδιά αρχίζουν ήδη από την ηλικία των 10 ετών να ασχολούνται καθημερινά με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, όχι μόνο στο σπίτι τους αλλά και σε διάφορα άλλα κοινωνικά πλαίσια (π.χ. στο σπίτι φίλων τους, σε ίντερνετ καφέ). 24 Ειδικά για τα αγόρια φαίνεται να αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα συζήτησης με τις παρέες τους, ενώ κυρίως τα αγόρια ηλικίας 10 και 11 ετών αναφέρουν πως οι διάφορες εφαρμογές του ηλεκτρονικού υπολογιστή αποτελούν μία από τις κύριες ασχολίες όταν συναντιούνται με τους φίλους τους εκτός σχολείου. 24 Με βάση τα παραπάνω φαίνεται πως ο ηλεκτρονικός υπολογιστής με το ευρύ φάσμα εφαρμογών και δυνατοτήτων που παρέχει το ίντερνετ ίσως να αποτελεί περισσότερο ένα βασικό μέσο κοινωνικοποίησης ενισχύοντας τους φιλικούς δεσμούς καθώς και μέσο ομαδικής διασκέδασης και λιγότερο ένας παράγοντας κοινωνικής απομόνωσης. Σύμφωνα πάντως με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας η υπερβολική χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή και του ίντερνετ συνδέεται με συμπτώματα διαταραχής συναισθήματος (κυρίως στα κορίτσια), διαταραχής διαγωγής, διαταραχής ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας (κυρίως σε μαθητές ηλικίας 13 ετών) και με την εμφάνιση διαφόρων άλλων ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων. Τα ευρήματα αυτά συμφωνούν με εκείνα άλλων ερευνών στην Ελλάδα και σε άλλες χ. 26, Εντούτοις, παραμένει αδιευκρίνιστο προς το παρόν το ερώτημα του κατά πόσο η υπερβολική ενασχόληση των εφήβων με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή αποτελεί την αιτία ή το αποτέλεσμα των ψυχοκοινωνικών δυσκολιών ή των ψυχικών διαταραχών που διαπιστώνονται σε ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού. 35 Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα της παρούσας έρευνας που αφορούν την υπερβολική ενασχόληση με τον υπολογιστή σε συνάρτηση με τις σχέσεις των εφήβων με τους γονείς τους. Η υπερβολική χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή και του ίντερνετ φαίνεται να συνδέεται με χαμηλά επίπεδα οικογενειακού ελέγχου, περιορισμένη συναισθηματική στήριξη από τους γονείς και με χαμηλή ικανοποίηση των εφήβων από τις οικογενειακές σχέσεις. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν εκείνα άλλων ερευνών στις οποίες οι καλές σχέσεις γονιών-παιδιού (π.χ. καλή επικοινωνία) αναδεικνύονται ως προστατευτικός παράγοντας κατά της ανάπτυξης συμπεριφορών εξάρτησης από το 16, 17 ίντερνετ. Τέλος, όπως σημειώνει πρόσφατη έρευνα σε μαθητές ετών, οι Έλληνες γονείς δεν ελέγχουν τη χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή από τα παιδιά τους κυρίως γιατί δεν γνωρίζουν να τον χρησιμοποιούν, αλλά και γιατί έχουν άγνοια των πιθανών κινδύνων. 23 Οι γονείς στην Ελλάδα φαίνεται να είναι κατηγορηματικοί μόνο στην απαγόρευση αγορών μέσω ίντερνετ, ενώ σπάνια ελέγχουν τους εφήβους σχετικά με τη διάρκεια και το περιεχόμενο των συνομιλιών, των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και γενικότερα της παραμονής τους στο ίντερνετ. 23 Τα παραπάνω στοιχεία και οι διαπιστώσεις οδηγούν στην ανάγκη ανάπτυξης και διάδοσης προγραμμάτων ενημέρωσης των γονιών με στόχο την ευαισθητοποίησή τους σχετικά με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, το ίντερνετ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, τους πιθανούς κινδύνους από αυτά, καθώς και τρόπους έγκαιρης οριοθέτησης για την προστασία των παιδιών τους. 36 Επίσης, το γεγονός ότι οι έφηβοι καταφεύγουν συχνά σε αυτά τα μέσα για να μπορέσουν να διαχειριστούν ψυχοκοινωνικές τους δυσκολίες, 37 υποδεικνύει την ανάγκη εφαρμογής παρεμβάσεων στον εφηβικό πληθυσμό που θα εστιάζουν στην ανάπτυξη των επικοινωνιακών και κοινωνικών τους δεξιοτήτων μέσα στην οικογένειά τους. Τέλος, επιβάλλεται η ανάπτυξη παρεμβάσεων 10

11 για τον περιορισμό της υπερβολικής ενασχόλησης των εφήβων με αυτά τα ηλεκτρονικά μέσα, και την προαγωγή της σωματικής άσκησης και άλλων τρόπων διασκέδασης ή ψυχαγωγίας. Βιβλιογραφία 1. Bradley K. (05). Internet lives: social context and moral domain in adolescent development. New Dir Youth Dev, 108: Gross, E.F. (04). Adolescent internet use: what we expect, what teens report. Appl Develop Psychol, 25: Maczewski M. (02). Exploring identities through the internet: Youth experience online. Child & Youth Care Forum, 31(2): Subrahmanyam K., Greenfield P., Kraut R., Gross E. (01). The impact of computer use on children's and adolescents' development. Appl Dev Psych, 22: Durkin K., Barber B. (02). Not so doomed: Computer game play and positive adolescent development. Applied Dev Psych, 23: McCarrick K., Xiaoming L. (07). Buried treasure: The impact of computer use on young children s social, cognitive, language development and motivation. AACE Journal, 15(1): Valkenburg P.M, Peter J. (09). Social consequences of the internet for adolescents: A decade of research. J of the Assoc for Psych Science, 18(1): Valkenburg P.M., Peter J. (11). Online communication among adolescents: An integrated model of its attraction, opportunities, and risks. J Adolesc Health, 48: Valkenburg P.M., Peter J. (07). Online communication and adolescents well-being: Testing the stimulation versus the displacement hypothesis. J of Comp Mediated Commun, 12(4): Suss D. (07). Impacts of computer- and media usage on the personality development of children and young people. Ther Umsch, 64(2): Young K.S. (1998). Internet addiction: the emergence of a new clinical disorder. Cyberpsychol Behav, 1: Young K. (09). Understanding online gaming addiction and treatment issues for adolescents. Americ J Fam Ther, 37(5): Huesmann L.R. (07). The impact of electronic media violence: scientific theory and research. J Adolesc Health, 41: S6- S Lam L.T., Peng Z.-W. (10). Effect of pathological use of the internet on adolescent mental health. Arch Pediatr Adolesc Med, 164(10): Gentile D.A., Choo H., Liau A., Sim T., Li D., Fung D., Khoo A. (11). Pathological video game use among youths: A two-year longitudinal study. Pediatrics, 127: e319-e American Academy of Pediatrics. (01). Children, adolescents, and television. Pediatrics, 107: Van den Eijnden R.J.J.M., Spijkerman R.,Vermulst A.A., Van Rooij T.J.,Engels R.C.M.E. (10). Compulsive internet use among adolescents: Bidirectional parentchild relationships. J Abnorm Child Psychol, 38: Ko C.H., Yen J.Y., Yen C.F., Lin H.C., Yang M.J. (07). Factors predictive for incidence and remission of internet addiction in young adolescents: a prospective study. CyberPsych & Behavr, 10(4): Young, K.S. (1996). Internet addiction: the emergence of a new clinical disorder. CyberPsych & Behav, 1(3): Lemmens J.S., Valkenburg P.M., Peter J. (09). Development and validation of a game addiction scale for adolescents. Media Psychol, 12(1): Goodman R. (1997): The Strengths and Difficulties Questionnaire: a research note. J Child Psychol Psychiatry, 38: Μπίμπου-Νάκου Ι., Κιοσέογλου Γ., Στογιαννίδου Α. (01). Δυνατότητες και δυσκολίες παιδιών σχολικής ηλικίας στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον. Ψυχολογία, 8(4): Aslanidou S., Menexes G. (08). Youth and the internet: uses and practices in the home. Comp & Educ, 51: Vekiri I., Chronaki A. (08). Gender issues in technology use: Perceived social support, computer self-efficacy and value beliefs, and computer use beyond school. Comp & Educ, 51: Siomos K.E., Dafouli E.D., Braimiotis D.A., Mouzas O.D., Angelopoulos N.V. (08). Internet Addiction among Greek Adolescent Students. CyberPsychology Behavior, 11(6): Kormas G., Critselis E., Janikian M., Kafetzis D., Tsitsika A. (11). Risk factors and psychosocial characteristics of potential problematic and problematic internet use among adolescents: a cross-sectional study. BMC Public Health, 11: Olson C.K. et al. (07). Factors correlated with violent video game use by adolescent boys and girls. J Adolesc Health, 41: Wallenius M., Rimpelä A., Punamäki R.-L., Lintonen T. (09). Digital game playing motives among adolescents: Relations to parent-child communication, school performance, sleeping habits, and perceived health. J Applied Dev Psych, 30: Ferrar K.E., Olds T.S., Walters J.L. (11). All the stereotypes confirmed: Differences in how Australian boys and girls use their time. Health Educ Behav (Published online before print December 29, 11, doi: / ). 11

12 30. Coyne S.M., Padilla-Walker L.M., Stockdale L., Day R.D. (11). Game on... girls: Associations between coplaying video games and adolescent behavioral and family outcomes. J Adolesc Health, 49: Tsitsika A. et al. (09). Internet use and misuse: a multivariate regression analysis of the predictive factors of internet use among Greek adolescents. Eur J Pediatr, 168: Yen J.Y., Ko C.H., Yen C.F., Wu H.Y., Yang M.J. (07). The comorbid psychiatric symptoms of Internet addiction: attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD), depression, social phobia, and hostility. J Adolesc Health, 41: Smith L., Louw Q., Crous L.,Grimmer-Somers K. (09). Prevalence of Neck Pain and Headaches: Impact of Computer Use and Other Associative Factors. Cephalalgia, 29 (2): Hakala P.T., Rimpelä A., Saarni L., Salminen J.J. (06). Frequent computer-related activities increase the risk for neck-shoulder and low back pain in adolescents. Eur J of Public Health, 16: Weiss M.D., Baer S., Allan B.A., Saran K., Schibuk H. (11). The screens culture: impact on ADHD. ADHD Atten Def Hyp Disord, 3(4): Greenfield P.M. (04). Developmental considerations for determining appropriate Internet use guidelines for children and adolescents. Appl Dev Psych, 25: Leung L. (07). Stressful life events, motives for Internet use, and social support among digital kids. Cyber Psych & Behav, 10(2): Έρευνα HBSC/WHO για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» διεξάγεται στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος «Health Behaviour in School-Aged Children» (HBSC, υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. H έρευνα επαναλαμβάνεται ανά τετραετία σε περισσότερες από χ παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο ζωής των εφήβων και τους κινδύνους που απειλούν την υγεία τους. Οι πληροφορίες αυτές κατευθύνουν τις πολιτικές πρόληψης των κρατών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Στη χώρα μας τo πρόγραμμα πραγματοποιείται από το ΕΠΙΨΥ από το 1998 με την επιστημονική ευθύνη της Ομοτ. Καθηγήτριας Α. Κοκκέβη. Στην έρευνα του 10 συμμετείχε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών εφηβικής ηλικίας (ΣΤ Δημοτικού, Β Γυμνασίου και Α Λυκείου) από 306 σχολικές μονάδες. Οι μαθητές απάντησαν σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο που συμπλήρωσαν μέσα στις τάξεις τους. Το ΕΠΙΨΥ ευχαριστεί τους εθελοντές φοιτητές και φοιτήτριες για τη βοήθειά τους, καθώς και τα Κέντρα Πρόληψης Κοζάνης, Ρεθύμνου και Ηρακλείου Κρήτης για τη συμβολή τους στην κατάρτιση του εθνικού δείγματος. Η διεξαγωγή της έρευνας το 10 πραγματοποιήθηκε με τη μερική οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων και μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων. Τα ευρήματα παρουσιάζονται συνοπτικά στα ακόλουθα θεματικά τεύχη: 1. Εξαρτησιογόνες ουσίες στην εφηβεία 2. Η οικογένεια των εφήβων 3. Διατροφή, φυσική δραστηριότητα και σωματικό βάρος στους εφήβους 4. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων 5. Οι έφηβοι και το σχολείο 6. Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων 7. Φιλικές σχέσεις και επικοινωνία στους εφήβους 8. Χρήση Η/Υ και ίντερνετ από τους εφήβους 9. Έφηβοι και βία 10. Η παχυσαρκία στους εφήβους 11. Έφηβοι στην Ελλάδα και στις άλλες ευρωπαϊκές χ: Διακρατικές διαφορές Ηλεκτρονική πρόσβαση των ευρημάτων της έρευνας στην ιστοσελίδα: Για βιβλιογραφική αναφορά Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Χρήση Η/Υ και ίντερνετ από τους εφήβους. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα, 11. Πληροφορίες Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Τ.Θ Παπάγου Αθήνα Tηλ.: Φαξ: URL: 12

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time)

Εισαγωγή. Χρόνος μπροστά στην οθόνη (screen-time) Εισαγωγή Στο τεύχος αυτό εξετάζονται εξαρτητικές συμπεριφορές άλλες από τη χρήση ουσιών και συγκεκριμένα η υπερβολική χρήση ηλεκτρονικών συσκευών και του διαδικτύου καθώς και ο τζόγος. Αρκετό ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό.

Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό. Πόσο πραγματικά γνωρίζουμε το διαδίκτυο; Μία έρευνα που παρουσιάζει την συμπεριφορά των εφήβων σε σχέση μ αυτό. Γεώργιος Ασσιόγλου Εκπαιδευτήρια Απόστολος Παύλος gassi384@hotmail.com Επιβλέπων Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Εθισμός στο Διαδίκτυο

Εθισμός στο Διαδίκτυο Προβλήματα υγείας από τη χρήση Η/Υ Μια ειδική περίπτωση: Εθισμός στο Διαδίκτυο 2 ο ΕΠΑ.Λ. ΧΑΝΙΩΝ Τμήμα Α1 Υπεύθυνοι Καθηγητές Π. Καπούλας (ΠΕ19), Μ. Καρτάκη (ΠΕ17.02) 1 Εισαγωγή Eθισμός στο διαδίκτυο Ευρύ

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήση ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης από μαθητές Γυμνασίου»

«Χρήση ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης από μαθητές Γυμνασίου» «Χρήση ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης από μαθητές Γυμνασίου» Τάνια Λαμπροπούλου 1, Μιχάλης Κολεΐδης 2 1 Καθηγήτρια πληροφορικής, 6 ο Γυμνάσιο Καβάλας tanialam@sch.gr 2 Καθηγητής πληροφορικής, 6 ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία Το διαδίκτυο στη ζωή µας ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Φεβρουάριος, 2014 1 Θα µένατε ποτέ σε ένα πάρκο χωρίς επιτήρηση να συζητάτε, να παίζετε και δηµιουργείτε σχέσεις µε αγνώστους; 2 Θα µπαίνατε σε µια αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ (INTERNET): ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ

ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ (INTERNET): ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ Μονάδα Εφηβικής Υγείας-Β Πανεπιστηµιακή Παιδιατρική Κλινική- Νοσοκοµείο Παίδων «Π & Α Κυριακού» ιευθυντής : κος ηµήτριος Καφετζής Επιστηµονική Υπέυθυνη : κα. Άρτεµις Τσίτσικα http://www.youth-health.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482.

Ebbeling, C. B., Pawlak, D. B., & Ludwig, D. S. (2002). Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet, 360(9331): 473-482. Εισαγωγή Η φυσική δραστηριότητα, ο αθλητισμός, η σωστή διατροφή αποτελούν προϋποθέσεις για μια καλή υγεία φυσική και ψυχολογική -όχι μόνον στη διάρκεια της εφηβείας αλλά και στην μετέπειτα ενήλικη ζωή.

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. στους εφήβους Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Οι φιλικές σχέσεις και η έννοια της φιλίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στη ζωή των εφήβων, επηρεάζοντας πολύπλευρα την ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB

Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο- EU NET ADB Kορμάς Γιώργος Συντονιστής Προγράμματος«Αριάδνη» Υπεύθυνος Γραμμής Βοηθείας Υποστηρίζω Επ.Συνεργάτης Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Εθισμός στο διαδίκτυο: τι συμβαίνει στην εφηβεία ;

Εθισμός στο διαδίκτυο: τι συμβαίνει στην εφηβεία ; Εθισμός στο διαδίκτυο: τι συμβαίνει στην εφηβεία ; Άρτεμις. Κ. Τσίτσικα Λέκτορας Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστημονική Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο Διαδίκτυο

Ασφάλεια στο Διαδίκτυο Εφηβεία και Διαδίκτυο Ασφάλεια στο Διαδίκτυο Άρτεμις Τσίτσικα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η σχολική εμπειρία αποτελεί κρίσιμο κομμάτι στη ζωή του παιδιού και του εφήβου. Ανάλογα με την ποιότητά της μπορεί να αποτελέσει προστατευτικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» μαζί για την εφηβική υγεία μαζί για την εφηβική υγεία ΜΑΖΙγια τηνεφηβικηυγεία ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει

Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει Χρήση του Διαδικτύου και κατανόηση των δυνατοτήτων και κινδύνων που περιλαμβάνει (Διερεύνηση με ερωτηματολόγιο κατά τη διάρκεια ανοικτής εκδήλωσης για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου) Αναστασία Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθυντής : Καθηγητής Δημήτριος Καφετζής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο των ερωτηθέντων. Τι φύλο είσαι; Ηλικία. Ηλεκτρονικός εξοπλισμός. Τι διαθέτεις από τα ακόλουθα:

Φύλο των ερωτηθέντων. Τι φύλο είσαι; Ηλικία. Ηλεκτρονικός εξοπλισμός. Τι διαθέτεις από τα ακόλουθα: 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Κατάχρηση διαδικτύου και ηλεκτρονικών παιχνιδιών» Υπεύθυνη καθηγήτρια Καραγιαννοπούλου Ελισάβετ, ΠΕ20 Πληροφορικής ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Σε συνεργασία με τη Δημοτική Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός

Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός Το διαδίκτυο και ο σχολικός εκφοβισμός Πλαγεράς Αντώνιος Τεχνολόγος Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΠΕ 17 03 Υπεύθυνος Συμβουλευτικού Σταθμού Δ.Δ.Ε. Ν. Μαγνησίας Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «Κατανομή και σκοπός χρήσης του διαδικτύου (Internet) από τους εφήβους 14-17 ετών»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «Κατανομή και σκοπός χρήσης του διαδικτύου (Internet) από τους εφήβους 14-17 ετών» ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «Κατανομή και σκοπός χρήσης του διαδικτύου (Internet) από τους εφήβους 14-17 ετών» 1 ΛΕΜΠΙΔΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» Α ΛΥΚΕΙΟΥ 12.2.2009 2 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παρουσίαση του

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

2012-2013. Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι

2012-2013. Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι 2012-2013 Το Ηλεκτρονικό παιχνίδι «Μπορείς ν ανακαλύψεις περισσότερα για έναν άνθρωπο μέσα σε μία ώρα παιχνιδιού απ ότι μέσα σ ένα χρόνο συζήτησης» Πλάτων 427-347 π.χ. Ερευνητική Εργασία Β Τάξης 1ου Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ μαζί για την εφηβική υγεία μαζί για την εφηβική υγεία ΜΑΖΙγια τηνεφηβικηυγεία ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η Ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή).

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 [Η φιλία] Τα παιδιά ωφελούνται πολύ από στενές φιλικές σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι φιλίες τα βοηθούν να συνειδητοποιήσουν κοινωνικές έννοιες, να συνυπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Ξανθάκη Μ., Καναβού Ε. Εισαγωγή Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πεδία για την κοινωνικοποίησή τους, την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΧΡΗΣΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΑΙΓΙΟΥ» ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελ Η "ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ" 3 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012 30Νοεµβρίου 2012 Ανοιχτό Λαϊκό Πανεπιστήµιο Χανίων Α κύκλος σπουδών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος οµιλίας: «Εκφοβισµός και Βία στο σχολείο» Ι. Τσιάντης,

Διαβάστε περισσότερα

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet 2/2015 ΣΤΑΣΕΙΣ ΕΦΗΒΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΕΘΙΣΜΟ Γιώργος Τσουβέλας Ψυχολόγος, Υποψήφιος Διδάκτορας ΕΚΠΑ Πολυξένη Παρασκευοπούλου Ψυχολόγος, Υποψήφια Διδάκτορας ΕΚΠΑ Ευαγγελία Κατέρη Έλενα Βιταλάκη Ορέστης

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. συνομηλίκους τους στις χώρες της έρευνας HBSC Κοκκέβη Ά., Ξανθάκη Μ., Φωτίου Α., Καναβού Ε. Εισαγωγή Η «Έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών» HBSC/WHO (Health Behaviour

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι και εθισμός στο διαδίκτυο: Ερευνητική προσέγγιση συχνότητας του φαινομένου.

Νέοι και εθισμός στο διαδίκτυο: Ερευνητική προσέγγιση συχνότητας του φαινομένου. Νέοι και εθισμός στο διαδίκτυο: Ερευνητική προσέγγιση συχνότητας του φαινομένου. Αργύρησ Β. ΚΑρΑπετσΑσ*, Αποστολοσ Ι. Φωτησ**, ΝΙΚοσ Χ. Ζυγουρησ*** Περίληψη το διαδίκτυο αποτελεί την τεχνολογική εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.

Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Η ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Καναβού Ε. Κύρια Ευρήματα Ικανοποίηση από την υγεία και από τη ζωή Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών θεωρούν την υγεία τους καλή. Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ

Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Ευρωπαϊκή Εκστρατεία για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία 2014-2015 Hilton Park, Λευκωσία,10/09/2015 Μίμης Θεοδότου MA Industrial Relations & Health and Safety Μέλος Δ.Σ. ΣΑΥΚ Η έρευνα διεξήχθη από

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση του διαδικτύου»

Ασφαλής χρήση του διαδικτύου» 2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ Ασφαλής χρήση του διαδικτύου» Τζιμόπουλος Νίκος 1, Πόρποδα Αριάδνη 2, Προβελέγγιος Πέτρος 3 1. Υπεύθυνος ΚΕΠΛΗΝΕΤ Σύρου ntzimop@sch.gr 2. Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 20.11.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την προστασία των καταναλωτών, ιδίως των ανηλίκων, όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εθισμός στο Διαδίκτυο: Πρόληψη και Αντιμετώπιση

Εθισμός στο Διαδίκτυο: Πρόληψη και Αντιμετώπιση 2 ο Γενικό Λύκειο Καρδίτσας Ερευνητική Εργασία Α Λυκείου με Θέμα: Εθισμός στο Διαδίκτυο: Πρόληψη και Αντιμετώπιση Hasballa D, Αγγέλης Π., Αδάμος Β., Αρσενίου Σ., Βρόντος Αν., Γέρμανος Απ., Καλαμάρας Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Διεθνές Πρόγραμμα κατάρτισης εκπαιδευτικών και παρέμβασης για την προαγωγή του θετικού κλίματος και της ψυχικής ανθεκτικότητας στη σχολική κοινότητα WeC.A.R.E. (κύρια φάση, 2013-2014) Επιστημονική Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Εξάρτηση από το διαδίκτυο

Εξάρτηση από το διαδίκτυο Εξάρτηση από το διαδίκτυο Συμπτώματα Εξάρτησης i. Παραμονή on-line για περισσότερη ώρα από όση υπολόγιζε αρχικά ο έφηβος, ώστε να πετύχει το αίσθημα της ικανοποίησης, διαφορετικά η συνέχιση ίδιου χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας Πέμπτη, 1 Νοεμβρίου Ώρα Ολυμπιακό Μουσείο 18.00-19.00 Εγγραφή 19.00-20.30 Τελετή έναρξης Χαιρετισμοί Τιμητική εκδήλωση προς τιμήν της Καθηγήτριας κυρίας Μ. Μαλικιώση-Λοϊζου Εναρκτήρια ομιλία της τιμώμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

. 100% 91% 80% 60% 40% 20% 37% 21% 5% 0% Σπίτι Σχολείο Ίντερνετ καφ έ Φορητή Συσκευή (κιν ητό) Πόσο χρόνο ξοδεύεις στο διαδίκτυο Καθημερινές Σαββατοκύριακα ώρα ώρες ώρες ώρες ώρες βδομάδα ώρες ώρες

Διαβάστε περισσότερα

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Μια νέα μορφή εφηβικής παραβατικότητας και τρόποι αντιμετώπισης Θώμη Τσομπανίδου, εκπ/κός ΠΕ 05 Υπεύθυνη Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων ΔΔΕ Αρκαδίας Σχολικός εκφοβισμός(school

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα Περιοδικό : Παιδί, Υγεία και Διατροφή Αθηνά Παπαδοπούλου, Παιδίατρος Internet : Παράθυρο στην γνώση ή στην πλάνη; Και τα δύο!! Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΠΟΥΡΝΙΑ ΜΑΡΘΑ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ επιμελήτρια Τζάνειου νοσοκομείου bournia@ppsy.gr ΟΡΙΣΜΟΣ Ανήκει στο φάσμα των ψυχαναγκαστικών- παρορμητικών διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία.

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Παρουσίαση: Σόνια Κοντογιάννη Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Λίζα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Από το 2009 η ελληνική κοινωνία σε κοινωνικόοικονομική και πολιτιστική κρίση Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ Η εποχή µας µπορεί να χαρακτηριστεί ως εποχή της επικοινωνίας. Η τεχνολογική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης

Θέματα που θα αναπτυχθούν. Θεωρία. Αλληλεπιδράσεις. Θεωρία. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. Θεοδωράκης Γιάννης Θέματα για συζήτηση. Άσκηση και σχέσεις υγιεινών και ανθυγιεινών συμπεριφορών. 1. Σκεφτείτε μερικές υγιεινές συμπεριφορές, και μερικές ανθυγιεινές. 2. Φέρτε στο μυαλό σας ένα γνωστό σας πρόσωπο που καπνίζει.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 4.2.8 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 7 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΤΖΟΓΟ:ΜΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙ ΗΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΗΛΙΑ ΟΥ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΙΛΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΚΟΒΟΛΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΒΙΣΒΙΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα