Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 47 Φθινοπωρινή Ισημερία 2014

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 47 Φθινοπωρινή Ισημερία 2014"

Transcript

1 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 47 Φθινοπωρινή Ισημερία 2014

2 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 47 Φθινοπωρινή Ισημερία 2014 Εκδότης: Όμιλος Φίλων Αστρονομίας, Θεσσαλονίκη ISSN «Για τον Ελικώνα μονοπάτι πήρα κι όταν ο Απόλλωνας θα παίζει λύρα μέσ' τη νύχτα ευκαιρία θα γυρέψω... όλα τ' αστρα του ουρανού να κλέψω» Ιούλη- 8η ΠΕΕΑ Μια όμορφη ΠΕΕΑ πραγματοποιήθηκε το φετινό καλοκαίρι στο βουνό των μουσών, τον Ελικώνα. Εραστές του ουρανού από όλα τα μέρη της Ελλάδας συγκεντρώθηκαν, για να περάσουν ένα τετραήμερο μεστό από ουρανό. Από τη φετινή εξόρμηση δε θα μπορούσε, φυσικά, να απουσιάζει η δυναμική ομάδα του ΟΦΑ. Μια ζεστή μέρα του Ιούλη, λοιπόν, φορέσαμε τα ορειβατικά λάστιχα στα αυτοκίνητά μας και ξεκινήσαμε το ταξίδι μας από τη συμπρωτεύουσα, με τελικό προορισμό τον έναστρο ουρανό. Ο δρόμος μακρύς και τα μονοπάτια δύσβατα μέχρι το σημείο συνάντησης. Παρ' όλα αυτά, καταφέραμε να ανεβούμε σώοι κι αβλαβείς στο βουνό της εμπνεύσεως, όπου μας υποδέχτηκαν εγκάρδια οι διοργανωτές της εξόρμησης. Οι τέσσερις μέρες κύλησαν γρήγορα και έβριθαν από ποικιλία δραστηριοτήτων που αφορούσαν πολλές πτυχές της αστρονομίας: workshops και παρουσιάσεις αστρονομίας τόσο για τους μεγάλους όσο και για τους μικρούς φίλους, ουρανογραφία, αστροπαρατήρηση αλλά και αστροφωτογράφιση. Περισσότερα από 900 άτομα μοιράστηκαν την αγάπη τους για τα ποιήματα του σύμπαντος. Παρατηρήσεις όμορφων αντικειμένων στον ουρανό, φωτογράφιση γαλαξιών και νεφελωμάτων, ατέρμονες ώρες συζητήσεων για ζητήματα αστρονομικά. Για άλλη μια φορά φύγαμε από την ΠΕΕΑ πλούσιοι από γνώση, εμπειρία και το σημαντικότερο... στιγμές χαράς κάτω από τον έναστρο ουρανό. Ραντεβού στην επόμενη ΠΕΕΑ με ευχές για έναν ακόμα πιο ξάστερο ουρανό. Νατάσα Κόκορη 8η Πανελλήνια Εξόρμηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων, Ελικώνας Ευάγγελος Σουγλάκος

3 ΕΚΘΕΣΗ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ ΤΟΥ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΜΩΡΑΪΤΗ ΣΤΟ ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ ΙΔΡΥΜΑ Την Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2014, ώρα 6 μ.μ., εγκαινιάζεται στο Ευγενίδειο Ίδρυμα (www.eugenfound.edu.gr - Λεωφ. Συγγρού 387, Π.Φάληρο - Αθήνα, τηλ ) έκθεση με θέμα: ΠΑΥΛΟΣ ΜΩΡΑΪΤΗΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟ ΘΕΩΡΗΜΑ - Καλλιγραφικές Απεικονίσεις και Αποδείξεις Το πρόγραμμα της εκδήλωσης περιλαμβάνει ομιλίες των: Γιάννη Σειραδάκη, Καθηγητή Αστρονομίας Α.Π.Θ. Αντώνη Ιτσιου, Προέδρου Ο.Φ.Α. Μαρία Γεννιτσαρίου, Καλλιγράφου - Δημόσιες Σχέσεις Τράπεζας της Ελλάδος Σόφης Κώττη, Μαθηματικού και Μουσικού Ντέμης Μωραΐτου Θα ακολουθήσει ξενάγηση στην Έκθεση και μίνι δεξίωση. Η Έκθεση θα διαρκέσει έως το τέλος Ιανουαρίου Αρκετά μέλη και φίλοι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να παρευρεθούν στα εγκαίνια της Έκθεσης, για να τιμήσουν τον άνθρωπο που έδωσε μεγάλο κομμάτι του εαυτού του στην επιτυχημένη προσπάθεια να δημιουργηθεί και να προοδεύσει ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας. Προκειμένου να είμαστε σε θέση να διαπιστώσουμε αν θα μπορούσε αυτή η μετάβαση στην Αθήνα να γίνει με τη μορφή μιας 3ήμερης εκδρομής (π.χ. αναχώρηση Κυριακή πρωί, επιστροφή Τρίτη απόγευμα), εμπλουτισμένης με επισκέψεις σε κάποια Μουσεία (Ακρόπολης κλπ), παρακολούθηση προβολών στο Ευγενίδειο Πλανητάριο, κ.ο.κ., παρακαλούμε όσοι ενδιαφέρεστε για κάτι τέτοιο να ενημερώσετε το Δ.Σ. το συντομότερο δυνατό, για να δοθεί χρόνος για σωστό προγραμματισμό.

4 8η Πανελλήνια Εξόρμηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων, 25-29/7/2014

5 8η Πανελλήνια Εξόρμηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων, 25-29/7/2014

6 Ετήσια Συνεστίαση του Ομίλου Την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2014 θα πραγματοποιηθεί η Ετήσια Συνεστίαση του Ομίλου, για να γιορτάσουμε τα 17 χρόνια από την ίδρυσή του. Καλούμε όλα τα μέλη και τους φίλους να συμμετάσχουν, για να περάσουμε όλοι μαζί μια όμορφη βραδιά. Η εκδήλωση θα γίνει στη μουσική ταβέρνα «ΟΘΩΝΑΣ», Ισιδώρου 19, Άνω Τούμπα (απέναντι σχεδόν από το γήπεδο του ΠΑΟΚ και το Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Θεσσαλονίκης), τηλ , Τιμή πρόσκλησης 15 (περιλαμβάνονται φαγητό, ποτό και ζωντανό μουσικό πρόγραμμα με την ορχήστρα της ταβέρνας).

7 8η Αστροβραδιά, Άνω Βροντού, 24/8/2014

8 Τα νέα του Ομίλου Βαλκανική Πλατεία, 6/9/2014

9 Αστροφωτογραφίες της Ομάδας Παρατήρησης Το διπλό σμήνος στον αστερισμό του Περσέα Θόδωρος Γιαουρτσής Συνολική έκθεση 10 ωρών μέσω διοπτρικού τηλεσκοπίου 80 χιλιοστών και κάμερας CCD Atik 314l mono

10 Αστροπάρτυ στην Παραλία, 4/10/2014

11 Αστροπάρτυ στην Παραλία, 4/10/2014

12 Αστροφωτογραφίες της Ομάδας Παρατήρησης Αστρικά ίχνη πάνω από ένα ιδιωτικό αστεροσκοπείο Κώστας Εμμανουηλίδης

13 «Από τη Γη... στο Διάστημα (Εισαγωγή στην Αστρονομία)» Μετά την πολύ επιτυχημένη περσινή προσπάθεια του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας, σε συνεργασία με το Τμήμα Εκδηλώσεων του Δήμου Θεσ/νίκης, όπου παρουσίασε στο χώρο των Παιδικών Βιβλιοθηκών του Δήμου, μια σειρά τριών επαναλαμβανόμενων Παρουσιάσεων με γενικό τίτλο «από τη Γη... στο διάστημα (Εισαγωγή στην Αστρονομία)», απευθυνόμενοι σε παιδιά των τριών κυρίως τελευταίων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου, συνεχίστηκε η εν λόγω προσπάθεια και εφέτος. Όπως και πέρσι, έτσι και εφέτος, τις τρεις Παρουσιάσεις πραγματοποιούν τα μέλη του ΟΦΑ: Κατερίνα Καρατζουλίδου, Δημόκριτος Τσουκάπας και ο Γεν. Γραμματέας Θεόδωρος Ορφανίδης.

14 Αστροφωτογραφίες της Ομάδας Παρατήρησης Το «στέμμα» της Σελήνης, φωτογραφία που δημοσιεύθηκε στο EPOD της NASA Καλλίας Ιωαννίδης

15 Διάλεξη του Κλεομένη Τσιγάνη, Επίκουρου Καθηγητή στο τμήμα Φυσικής ΑΠΘ, το Σάββατο 11 Οκτωβρίου στα γραφεία του Ομίλου. O Κλεομένης Τσιγάνης επισκέφθηκε τον Όμιλο μας το Σάββατο 11 Οκτωβρίου και μας μίλησε για τους μικρούς πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, τόσο στις μέρες μας όσο και κατά τα πρώιμα στάδια του σχηματισμού του. Η ομιλία ήταν επικεντρωμένη στη μελέτη του μεγαλύτερου σχηματισμού σωμάτων που παρατηρείται στο ηλιακό σύστημα, της Κύριας Ζώνης των Αστεροειδών και των δυνητικά επικίνδυνων Παραγήινων Αστεροειδών (Near Earth Asteroids). Τα νέα του Ομίλου «Δυναμική των Μικρών Πλανητών και εξελικτική πορεία του Ηλιακού Συστήματος» Ο συνδυασμός των πολλών παρατηρησιακών δεδομένων που έχουμε στη διάθεσή μας με τα κατάλληλα μαθηματικά και φυσικά πρότυπα μπορούν να μας δώσουν ένα πλήρες στατιστικό μοντέλο εκτίμησης του κινδύνου. Επίσης, τα ίδια μοντέλα δείχνουν ότι η δυναμική του πρώιμου ηλιακού συστήματος ήταν πολύ διαφορετική απ'ό,τι στις μέρες μας, ενώ συνδυάζοντας κατάλληλα τις παρατηρήσεις με κάποιες λογικές υποθέσεις και τα κατάλληλα υπολογιστικά εργαλεία, μπορούμε να αποκρυπτογραφήσουμε τα πρώτα εξελικτικά στάδια του ηλιακού συστήματος, όταν «βροχές» αστεροειδών έπεφταν στη Γη, επιδρώντας καταλυτικά στην εξέλιξη της Βιόσφαιρας. Ο Κλεομένης Τσιγάνης γεννήθηκε (1974) και μεγάλωσε στη Λάρισα, όπου και τελείωσε το Λύκειο (1991). Σπούδασε στο Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ απ' όπου αποφοίτησε το Στη συνέχεια, ξεκίνησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Εργαστήριο Αστρονομίας του ΑΠΘ, όντας υπότροφος του ΙΚΥ ( ), και αναγορεύτηκε Διδάκτορας του Τμήματος Φυσικής το Μετά το διδακτορικό του, εργάστηκε ως Ερευνητής στο Observatoire de Nice (Γαλλία), μέχρι το Μετά την εκπλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων εξελέγη Λέκτορας του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, όπου και υπηρετεί μέχρι σήμερα, ως Επίκουρος Καθηγητής. Έχει εργαστεί ως επισκέπτης ερευνητής στο Southwest Research Institute (ΗΠΑ), στο Institut für Astronomie (Βιέννη), στο Observatoire de Nice (Γαλλία), στο Astronomical Observatory of Belgrade (Σερβία), κ.α. Έχει δημοσιεύσει πάνω από 80 μελέτες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά με κριτές και σε τόμους διεθνών συνεδρίων, οι οποίες συγκεντρώνουν πάνω από 2000 ετεροαναφορές. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα καλύπτουν τα πεδία της δυναμικής εξέλιξης του ηλιακού συστήματος, της ουράνιας μηχανικής και της δυναμικής των εξωπλανητικών συστημάτων. Έχει συμμετάσχει ως εισηγητής σε περίπου 30 διεθνή συνέδρια - σε 7 από αυτά ως προσκεκλημένος ομιλητής. Το 2008 τιμήθηκε για τη συνεισφορά του στην αστρονομική έρευνα από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση (IAU) με τη μετονομασία του αστεροειδούς 1999RC221 σε "(21775) Tsiganis". Tο 2009 τιμήθηκε από την Επιτροπή Ερευνών του ΑΠΘ με το Βραβείο νέου ερευνητή και το 2013 τιμήθηκε με το Βραβείο «Γ. Φωτεινού» της Ακαδημίας Αθηνών. Είναι μέλος της ΕΛ.ΑΣ.ΕΤ. (Γραμματέας του ΔΣ, ) και της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης (IAU).

16 Η επιφάνεια του κομήτη - στόχου της Ροζέτας, από απόσταση 7,8 χιλιομέτρων. Ενδιαφέρον χαρακτηριστικό οι πτυχώσεις που εμφανίζονται στο στρώμα σκόνης κοντά στο κέντρο της εικόνας, ενώ λίγο πιο πάνω από το κέντρο διακρίνεται μια ρηγμάτωση.

17 Αστροφωτογραφίες της Ομάδας Παρατήρησης Καταιγίδα πάνω από την Θεσσαλονίκη, φωτογραφία που δημοσιεύθηκε στο EPOD της NASA Θάλεια Τραϊανού

18 Άρθρο του Δρ. Παναγιώτη Σιδηρόπουλου. O Δρ Παναγιώτης Σιδηρόπουλος γεννήθηκε στην Πτολεμαΐδα το Έχει 2 πτυχία, ηλεκτρολόγου μηχανικού & μηχανικού υπολογιστών καθώς και μαθηματικού, και ένα μεταπτυχιακό στην πληροφορική (όλα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) και διδακτορικό στην μηχανική μάθηση από το Centre of Vision, Speech and Signal Processing (CVSSP) του Πανεπιστημίου του Surrey. Μετά από 7 χρόνια παρουσίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογιών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (ΙΠΤΗΛ) του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), τα τελευταία 2 χρόνια εργάζεται στο Mullard Space Science Laboratory (MSSL) του UCL. Επιπλέον, είναι μέλος επιτροπών της ESA σχετικών με τις αποστολές Mars Express και ExoMars, και ο μοναδικός Έλληνας στο Landing Site Selection Working Group (LSSWG) της ESA, την ομάδα που θα αποφασίσει το σημείο που θα προσεδαφιστεί το όχημα της αποστολής ExoMars to Μετά από ταξίδι 10 μηνών, στα ξημερώματα στις 22 Σεπτεμβρίου η μη επανδρωμένη αποστολή MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN) ξεκίνησε την μανούβρα που θα βάλει τον δορυφόρο σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Άρη, επιτρέποντας του για τους επόμενους 12 μήνες να κινείται με ταχύτητα που θα επιτρέπει 5 περιφορές την μέρα γύρω από τον πλανήτη. Το κύριο μέλημα αυτής της αποστολής είναι τόσο η ανάλυση της σημερινής αρειανής ατμόσφαιρας, όσο και η μελέτη της σύστασης και πυκνότητας της στο πρώτο 1 δισεκατομμύριο χρόνια από την στιγμή του σχηματισμού του, εποχή που πιστεύουμε πως οι συνθήκες στην επιφάνεια του ήταν τέτοιες που πιθανόν να επέτρεπαν την δημιουργία ζωής. Σε αντίθεση με την κυκλική τροχιά, που διατηρεί συνεχώς την ίδια απόσταση από την επιφάνεια και έτσι προσφέρει «σταθερότητα» στην σάρωση της, η ελλειπτική τροχιά του MAVEN θα του επιτρέπει να μεταβάλλει την απόσταση του από τον Άρη, από 150 χιλιόμετρα στην περίαψη (όπως λέγεται το κοντινότερο σημείο μιας ελλειπτικής τροχιάς) ως 6 χιλιάδες χιλιόμετρα στην απόαψη (το πιο μακρινό σημείο μιας ελλειπτικής τροχιάς). Το διάστημα που θα βρίσκεται κοντά στην απόαψη, το MAVEN θα μπορεί να συλλέγει πληροφορίες σχετικά με την συνολική εικόνα του πλανήτη, κυρίως μέσω ενός φασματογράφου υπεριώδους απεικόνισης. Στην συνέχεια, θα «κάνει βουτιά», συλλέγοντας πληροφορίες από την εξώσφαιρα, την ιονόσφαιρα και φτάνοντας ως τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Άρη. Επιπλέον, στο διάστημα αυτών των 12 μηνών είναι προγραμματισμένες 5 «βαθιές βουτιές» (deep-dip campaigns) που θα φτάνουν μέχρι τα 125 χιλιόμετρα από την επιφάνεια, δηλαδή στα μέσα στρώματα της αρειανής ατμόσφαιρας, όπου θα μπορεί να συλλέξει απευθείας δείγματα της. Πρέπει να τονιστεί πως η MAVEN είναι η πρώτη αποστολή που είναι από την αρχή σχεδιασμένη να αγνοήσει πλήρως το τι συμβαίνει στο έδαφος του πλανήτη και να ασχοληθεί μόνο με την «γειτονιά του». Για αυτό και δεν φέρει κανένα όργανο τηλεπισκόπησης που να είναι χρήσιμο στην παρακολούθηση του εδάφους (κάμερες, υπέρυθρες κάμερες, κλπ). Αντίθετα, το φορτίο του χωρίζεται σε 3 κατηγορίες οργάνων. Η πρώτη επικεντρώνει στην ανάλυση της αλληλεπίδρασης της ατμόσφαιρας του Άρη με την ηλιακή ακτινοβολία, κυρίως σε σχέση με τον ηλιακό άνεμο και τις ηλιακές καταιγίδες, η δεύτερη ασχολείται με τα ιόντα και την μελέτη της ιονόσφαιρας ενώ η τελευταία με την σύσταση της ατμόσφαιρας, επικεντρώνοντας στις αναλογίες των ισοτόπων που θα μας επιτρέψουν να ρίξουμε μια ματιά στην αρειανή προϊστορία και στις συνθήκες που επικρατούσαν μέχρι πριν από 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια. Οι αναλογίες ισοτόπων και η χαμένη ατμόσφαιρα Τα νέα του Ομίλου Η αποστολή MAVEN στην γειτονιά του Άρη H μελέτη των αναλογιών ισοτόπων στα πλαίσια της πλανητικής επιστήμης βασίζεται στο γεγονός πως το ηλιακό σύστημα έχει κοινή καταγωγή, άρα αυτές οι αναλογίες θα ήταν στην αρχή παντού οι ίδιες. Επομένως, τυχούσες τοπικές ανωμαλίες σε αυτές τις αναλογίες προέρχονται από συγκεκριμένα τοπικά χαρακτηριστικά που τις διαφοροποίησαν. Ας δούμε πως αυτό εφαρμόζεται στην πιο απλή περίπτωση, σε αυτή της αναλογίας Ar/ Ar, δηλαδή δύο ισότοπα του Αργού που διαφέρουν μόνο ως προς το ότι το Ar έχει 2 36 νετρόνια παραπάνω από το Ar. Επιπλέον, αν θυμηθούμε από την χημεία πως το Αργό, ως ευγενές αέριο, δεν αντιδρά με άλλα χημικά στοιχεία για να δημιουργήσει ενώσεις, μπορούμε να θεωρήσουμε πως η ποσότητα Αργού που υπάρχει σήμερα είναι περίπου ίση με όση υπήρχε από την αρχή στο ηλιακό σύστημα. Επομένως, η αναλογία της ποσότητας από Ar ως προς την ποσότητα Ar θα πρέπει να είναι σταθερή όπως στην αρχή του ηλιακού συστήματος και περίπου η ίδια παντού μέσα σε αυτό. Εκτός αν υπάρχει ένας μηχανισμός στον οποίο το Αργό είναι έκθετο, κι αυτός είναι ο ηλιακός άνεμος, ο οποίος μπορεί και παρασέρνει κομμάτια της ατμόσφαιρας των πλανητών στο διαστρικό κενό. Όσο πιο μικρό είναι το σώμα, τόσο πιο δύσκολα η βαρύτητα του μπορεί και αντιστέκεται στον ηλιακό άνεμο, ειδικά αν αυτό δεν συνοδεύεται από κάποιο ισχυρό μαγνητικό πεδίο, όπως αυτό που έχει την τύχη να έχει η Γη. Πρόσθετα, όπως στον γήινο αέρα έτσι και στον ηλιακό άνεμο, ένα ελαφρύ αντικείμενο παρασύρεται πιο εύκολα από ότι ένα βαρύ. Το Ar έχει 2 νετρόνια παραπάνω από ότι το Ar, έτσι, περιμένουμε στο βάθος των αιώνων περισσότερο Ar να παρασύρεται από τον ηλιακό άνεμο από ότι Ar, μειώνοντας καθώς αυτό συμβαίνει, την αναλογία Ar/ Ar. Ο ρυθμός μείωσης μάλιστα θα έχει να κάνει με τα χαρακτηριστικά του κάθε σώματος του ηλιακού συστήματος, τα οποία μπορούν να μοντελοποιηθούν από αυτόν.

19 Τα νέα του Ομίλου Η θεωρία επιβεβαιώνεται από τις μετρήσεις του λόγου Ar/ Ar που έχουμε πάρει τις τελευταίες δεκαετίες. Στον ήλιο, καθώς είναι το μοναδικό σώμα που δεν είναι έκθετο στον ηλιακό άνεμο, περιμένουμε ο λόγος Ar/ Ar να είναι σταθερός, ίσος με την αναλογία τις πρώτες στιγμές σχηματισμού του ηλιακού συστήματος. Ο λόγος αυτός μετρήθηκε από την αποστολή της ΝΑSA Genesis να είναι 5.5. Ο Δίας, ως ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού συστήματος, είναι και ο πιο ανθεκτικός στον ηλιακό άνεμο, οπότε και ο λόγος αυτός παραμένει λίγοπολύ σταθερός, άρα περίπου ίσος με την αντίστοιχη τιμή του Ήλιου. Πράγματι, η αποστολή της NASA Galileo έχει μετρήσει αυτό τον λόγο να είναι από ως 5.85 (5.6 με ακρίβεια 0.25). Τέλος, στην Γη ο εμπλουτισμός σε Ar αναμένεται να είναι αμβλύς, λόγω του μαγνητικού πεδίου της που δημιουργεί ασπίδα προστασίας από τον ηλιακό άνεμο. Η τιμή του λόγου αυτών των ισοτόπων του Αργού στην Γη έχει μετρηθεί στο 5.305, δηλαδή λίγο μικρότερη από την αντίστοιχη του Ήλιου και του Δία. Ο Άρης από την άλλη μεριά είναι έκθετος στον ηλιακό άνεμο, οπότε η αναλογία αυτή έχει αλλάξει σημαντικά. Έτσι, το όργανο SAM, που βρίσκεται πάνω στο Curiosity, μέτρησε λόγο Ar/ Ar ίσο με 4.2, πολύ χαμηλότερο δηλαδή από ότι στο υπόλοιπο ηλιακό σύστημα. Να σημειωθεί, πως ο λόγος Ar/ Ar είναι το κύριο τεστ που γίνεται για να επιβεβαιωθεί πως κάποιος μετεωρίτης προέρχεται από εκεί. Την στιγμή που ο μετεωρίτης κρυσταλλωνόταν άτομα Αργού παγιδεύτηκαν στο εσωτερικό του. Μετρώντας τα και συγκρίνοντας την ποσότητα τους μπορούμε να έχουμε μια ισχυρή ένδειξη για το αν αυτός πράγματι προέρχεται από τον Άρη. Κλείνουμε την παρένθεση και επιστρέφουμε στα της ατμόσφαιρας του πλανήτη. Η μεταβολή λοιπόν από 5.5 σε 4.2 οφείλεται στον ηλιακό άνεμο που παρέσυρε πιο εύκολα τα άτομα του αργού που είχαν 2 νετρόνια λιγότερα από τους βαρύτερους «συναδέλφους τους». Μέσω αυτής της μεταβολής μπορούμε να εκτιμήσουμε την μέση ένταση του ηλιακού ανέμου, και τέλος, το συνολικό ποσοστό της αρειανής ατμόσφαιρας που έχει χαθεί τα τελευταία 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η εκτίμηση που γίνεται από τα δεδομένα του Curiosity και τα σημερινά μοντέλα έχει ελάχιστη τιμή 2 (πως δηλαδή η αρχική ατμόσφαιρα του Άρη ήταν 2 φορές πιο πυκνή από ότι σήμερα) και μέγιστη τιμή πάνω από 20. Είναι εύκολα αντιληπτό πως αυτό το εύρος τιμών, από 2 ως πάνω από 20, δεν είναι ικανοποιητικό. Ο δορυφόρος MAVEN, μέσω της εκτεταμένης μέτρησης ισοτόπων και της μελέτης του ηλιακού ανέμου θα μας επιτρέψει να υπολογίσουμε με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια πόσο πιο πυκνή ήταν η πρώιμη αρειανή ατμόσφαιρα, αλλά και με ποια διαδικασία αυτή χάθηκε στο κενό. Προκειμένου να επιτύχει αυτό τον σκοπό, το MAVEN δεν θα μετράει μόνο τον λόγο Ar/ Ar αλλά και τους λόγους Ar/ Ar, C/ C, O/ O, N/ N και D/H (δευτέριο προς υδρογόνο). To δευτέριο και το νερό στον Άρη. Ο λόγος δευτερίου (ισοτόπου του υδρογόνου το οποίο έχει στον πυρήνα του ένα πρωτόνιο και ένα νετρόνιο σε αντίθεση με το υδρογόνο που έχει μόνο ένα πρωτόνιο) προς υδρογόνο έχει βρεθεί πως είναι χαρακτηριστικό της ποσότητας του νερού που βρίσκεται σε έναν πλανήτη. Έτσι, σε μια εργασία που δημοσιεύτηκε φέτος τον Μάιο, ερευνητές από την Ιαπωνία μελέτησαν την αναλογία D/H σε μετεωρίτες από τον Άρη διαφορετικής ηλικίας και συγκρίνοντας την με τα στοιχεία από το Curosity κατέληξαν πως η ποσότητα νερού που χάθηκε από τον πλανήτη μεταξύ 4.5 και 4.1 δις χρόνια πριν την σημερινή εποχή ήταν μεγαλύτερη από την ποσότητα που χάθηκε έκτοτε. Συγκεκριμένα, οι πλέον συντηρητικές εκτιμήσεις αναφέρουν πως η ποσότητα νερού που χάθηκε τα πρώτα 400 εκατομμύρια χρόνια ήταν τέτοια που θα μπορούσε να καλύψει τον Άρη ομοιόμορφα με 70 μέτρα νερού ενώ η ποσότητα που χάθηκε στα επόμενα 4.1 δις χρόνια μπορούσε να τον καλύψει μόνο με 30 μέτρα νερού. Αυτή η εξέλιξη είναι αντίθετη με όσα νομίζαμε ως σήμερα (πως δηλαδή το νερό χάθηκε σταδιακά και με σταθερούς περίπου ρυθμούς), και δείχνει πως ο μηχανισμός αυτός είναι εν πολλοίς άγνωστος και πολύ πιο περίπλοκος από ότι αρχικά είχαμε θεωρήσει. Στην ίδια εργασία εκτιμάται πως η ποσότητα νερού που υπάρχει ακόμα στον Άρη είναι τέτοια που θα μπορούσε να καλύψει τον Άρη με ένα στρώμα νερού πάχους μέτρων. Ας κάνουμε εδώ μια παρένθεση για να τονίσουμε πως η μονάδα μέτρησης του νερού που υπάρχει σε πλανητικό επίπεδο λέγεται GEL (global equivalent layer) και εκτιμάται σε μέτρα. 1m GEL είναι η ποσότητα νερού που απαιτείται για να καλύψει ομοιόμορφα έναν πλανήτη με στρώμα νερού πάχους 1 μέτρου. Έτσι, οι αναφερόμενες τιμές «χαμένου νερού» αντιστοιχούν σε 70m GEL, 30m GEL και m GEL. Συγκριτικά, η ποσότητα νερού που υπάρχει στην Γη, αν αγνοήσουμε το νερό που υπάρχει μέσα στον μανδύα και που μέχρι σήμερα δεν έχει εκτιμηθεί επακριβώς, είναι ίση με 3200m GEL (δηλαδή στην Γη υπάρχει τόσο νερό που θα θα μπορούσαμε να την καλύψουμε με ένα ομοιόμορφο στρώμα πάχους 3.2 χιλιομέτρων). Επιπλέον, η ποσότητα νερού που υπάρχει στους παγωμένους πόλους του Άρη εκτιμάται σε 20-30m GEL. Βλέπουμε πως μεταξύ των 20-30m GEL που υπάρχουν στους πόλους και τα m GEL που υπάρχουν σε όλο τον Άρη, υπάρχει ένα υπόλοιπο τόσο μεγάλο που μπορεί να ισοδυναμεί με 50 φορές το νερό που υπάρχει στους πόλους του. Που είναι όλο αυτό το νερό; Η απάντηση είναι: στο υπέδαφος. Οι πρώτες ενδείξεις που υπήρξαν από την εποχή των αποστολών Viking, επιβεβαιώνονται με τον πιο εμφατικό τρόπο τα τελευταία χρόνια από τις κάμερες υψηλής ανάλυσης HiRiSE και CTX (Context Camera) της αποστολή Mars Reconnaissance Orbiter της NASA, που περιστρέφεται σε κυκλική τροχιά γύρω από τον Άρη από το 2006 και έκτοτε. Σε μια φετινή εργασία που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Journal of Geophysical Research, μια ομάδα της NASA ανακοίνωσε την ανακάλυψη 20 περιπτώσεων όπου νέες προσκρούσεις μετεωριτών υπό γωνία έσκαψαν το έδαφος, αποκαλύπτοντας πολύ κοντά σε αυτό κάποιο στρώμα πάγου που βρισκόταν μέχρι τότε θαμμένο. Όλες βρισκόταν στο βόρειο ημισφαίριο του Άρη, στην περιοχή που πιθανολογείται πως μέχρι πριν από 4 δισεκατομμύρια χρόνια, νερό σε υγρή μορφή σχημάτιζε είτε κάποιον ωκεανό είτε ένα εκτεταμένο δίκτυο λιμνών. Η νοτιότερη από αυτές βρισκόταν σε γεωγραφικό πλάτος 39 μοιρών, νοτιότερα δηλαδή από το γεωγραφικό πλάτος που στην Γη βρίσκεται η Θεσσαλονίκη!

20 Τα νέα του Ομίλου Μετεωρίτης αποκαλύπτει τον πάγο που βρίσκεται στο υπέδαφος Ο κρατήρας μετεωρίτη που έπεσε στις βόρειες πεδιάδες του Άρη, κάποια στιγμή μεταξύ Ιανουαρίου 2008 και Απριλίου Το άσπρο χρώμα του εσωτερικού του είναι ο πάγος που «σκάφτηκε» από την πρόσκρουση και βγήκε στην επιφάνεια. Η φωτογραφία τραβήχτηκε τον Μάιο του 2010 από την κάμερα HiRiSE που βρίσκεται στην αποστολή Martian Reconaissance Orbiter(MRO) της NASA. Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε πως κάτω από ένα τόσο μεγάλο τμήμα του βορείου ημισφαιρίου του Άρη κρύβεται ένα συμπαγές και ευρύ στρώμα πάγου, τόσο μεγάλο που να περιέχει την ποσότητα νερού που λείπει, βάσει των D/H μοντέλων; Πολύ πιθανό. Καταγραφές που έχουν γίνει με την χρήση ραντάρ στις περιοχές αυτές δείχνουν πως ο πάγος μπορεί να ξεκινάει ακόμα και 1 μέτρο κάτω από το έδαφος, να εκτείνεται για δεκάδες μέτρα και να έχει τέτοια καθαρότητα που σε κάποιες περιπτώσεις να φτάνει στο 100%, δηλαδή να μην είναι καθόλου αναμεμειγμένος με χώμα ή σκόνη. Γίνεται εύκολα αντιληπτό πως η ποσότητα του νερού που κρύβεται κάτω απ την επιφάνεια του Άρη θα παίξει τεράστιο ρόλο στον ενδεχόμενο μελλοντικό αποικισμό του πλανήτη. Με βάση τα σημερινά μοντέλα, αυτή η ποσότητα μπορεί να είναι τόσο μικρή όσο κάποιες δεκάδες μέτρα GEL ή τόσο μεγάλη όσο 1 χιλιόμετρο GEL. Η αποστολή MAVEN θα μας βοηθήσει ώστε η εκτίμηση μας να γίνει τάξεις μεγέθους περισσότερο ακριβής, λύνοντας μια και για πάντα τα ερωτήματα σχετικά με το πόσο νερό υπήρχε αρχικά στον Άρη και πόσο παραμένει ως σήμερα εκεί. Ηλιακός άνεμος, σκόνη και ραντεβού με κομήτες Τα παραπάνω είναι μόνο κάποιοι από τους επιστημονικούς στόχους που έχουν τεθεί σχετικά με την αποστολή MAVEN. Δυστυχώς στο παρόν άρθρο είμαστε υποχρεωμένοι να αδικήσουμε, για λόγους χώρου, κάποιες πολύ σημαντικές μελέτες που θα πραγματοποιηθούν μέσω αυτής της αποστολής. Ενδεικτικά, αναφέρουμε κάποιες ακόμα από τις σημαντικότερες: Για πρώτη φορά θα εξεταστεί ο ηλιακός άνεμος σε απόσταση μεγαλύτερη της μίας Αστρονομικής Μονάδας. Αυτό θα συμβεί γιατί ως σήμερα ο ηλιακός άνεμος μελετάται είτε στην Γη (που εξ ορισμού βρίσκεται σε απόσταση 1 αστρονομικής μονάδας από τον Ήλιο) είτε σε αποστάσεις κοντινές στον Ήλιο, προσπαθώντας να αναλυθεί το φαινόμενο εν τη γενέσει του. Παρά το γεγονός πως ξέρουμε πως ο ηλιακός άνεμος φτάνει μέχρι τα άκρα του ηλιακού συστήματος, θα είναι η πρώτη φορά που θα εξεταστεί πως μεταβάλλεται τόσο μακριά από την πηγή του. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας θα έχουν σημαντική επίδραση στην σχεδίαση μελλοντικών επανδρωμένων αποστολών στον Άρη. Η χρονική στιγμή που φτάνει στον Άρη το MAVEN, συμπίπτει με την περίοδο που βρίσκονται σε έξαρση οι ηλιακές καταιγίδες, τόσο σε αριθμό όσο και σε ένταση. Ομοίως με τον ηλιακό άνεμο, αυτές θα είναι η πρώτη φορά που θα εξεταστούν σε τόσο μεγάλη απόσταση από την πηγή δημιουργίας τους. Το MAVEN για πρώτη φορά θα μελετήσει εκτεταμένα την εξώσφαιρα και την ιονόσφαιρα του Άρη, δίνοντας πολύτιμες πληροφορίες για τις διεργασίες που λαμβάνουν χώρα σε αυτές. Ειδικά για την ιονόσφαιρα το ενδιαφέρον είναι μεγάλο, αφού διαφέρει ριζικά από αυτή της Γης στο ότι, αντίθετα με την δικιά μας, η ιονόσφαιρα του Άρη δεν προστατεύεται από τον ηλιακό άνεμο από κάποιο μαγνητικό πεδίο. Στις 19 Οκτωβρίου το MAVEN θα βρεθεί σε απόσταση 132 χιλιάδων χιλιομέτρων (το 1/3 της απόστασης Γης-Σελήνης) από τον κομήτη C/2013 A1 Siding Spring, o οποίος ανακαλύφτηκε μόλις τον Ιανουάριο του Αυτός είναι ένας κομήτης μακράς περιόδου, προερχόμενος από το νέφος του Όορτ, και θα καταγραφεί για πρώτη φορά από τόσο κοντά. Υ.Γ. Δύο μέρες μετά το MAVEN, στον Άρη καταφτάνει και η Ινδική αποστολή Mars Orbiter Mission (ΜΟΜ) ή Mangalyaan, μια τεράστια επιτυχία για την Ινδία όχι μόνο γιατί θα γίνει μόλις η τέταρτη διαστημική υπηρεσία, μετά από NASA, ESA και ROSCOSMOS, που φτάνει επιτυχημένα στον Άρη, αλλά και γιατί το κόστος του Mangalyaan είναι περίπου 70 εκατομμύρια δολάρια, δηλαδή το ένα έβδομο του κόστους του MAVEN, το οποίο μάλιστα σχεδιάστηκε και πλασαρίστηκε από την ΝASA ως χαμηλού κόστους αποστολή. Δυστυχώς όμως, η Ινδική υπηρεσία διαστήματος υπάγεται εξ ολοκλήρου στον στρατό, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα μια μυστικοπάθεια όσον αφορά τα δεδομένα που εξάγονται από τις αποστολές της, που αντιμετωπίζονται ως στρατιωτικά μυστικά. Αυτή η απροθυμία της Ινδίας, μεγαλύτερη ακόμα και από αυτή της «συνήθους υπόπτου» Κίνας, να μοιραστεί τα δεδομένα της με την διεθνή επιστημονική κοινότητα μειώνει την σημασία της αποστολής αυτής και σαμποτάρει την ίδια την προσπάθεια της για διεθνή αναγνώριση της επιτυχίας της. Με τα παραπάνω όμως σιγά-σιγά «γλιστράμε» από την περιοχή της επιστήμης και μπαίνουμε σε αυτήν της πολιτικής, οπότε καλύτερα να σταματήσουμε εδώ.

21 Αστροφωτογραφίες της Ομάδας Παρατήρησης Ο Γαλαξίας μας, στον Ταξιάρχη Χαλκιδικής Μάνος Μαλακόπουλος Canon 6d, φακός Canon 15mm fisheye, 30 δευτερόλεπτα με f/2.8 και iso 6400

22 Τα νέα του Ομίλου Η ESA επιβεβαιώνει την κύρια θέση προσγείωσης του Philae Η ESA έδωσε το πράσινο φως για την αποστολή της Rosetta να απελευθερώσει το όχημα προσεδάφισης της, Philae, στην κύρια τοποθεσία στον 67Ρ / Churyumov-Gerasimenko στις 12 Νοεμβρίου, στην πρώτη προσπάθεια που έγινε ποτέ για προσεδάφιση σε έναν κομήτη. Η θέση προσγείωσης του Philae, σήμερα γνωστή ως Θέση J (η ESA σας καλεί να βαφτίσετε το σημείο προσεδάφισης) που βρίσκεται στον μικρότερο από τους δύο «λοβούς» του κομήτη, επιβεβαιώθηκε στις 14 Οκτωβρίου μετά από μια συνολική αναθεώρηση ετοιμότητας. Από τη στιγμή της άφιξης, η αποστολή έχει διεξάγει μια πρωτοφανή έρευνα και επιστημονική ανάλυση του κομήτη, ένα απομεινάρι από τις πρώτες φάσεις της 4,6 δισεκατομμυρίων ετών ιστορίας του Ηλιακού Συστήματος. Την ίδια στιγμή, η Rosetta κινείται πιο κοντά στον κομήτη: ξεκινώντας από τα 100 χιλιόμετρα στις 6 Αυγούστου, τώρα είναι μόλις 10 χλμ από το κέντρο του σώματος εύρους 4 χιλιομέτρων του κομήτη. Αυτό επέτρεψε μια πιο λεπτομερή ματιά στην κύρια και εφεδρική θέση προσεδάφισης, προκειμένου να ολοκληρωθεί μια αξιολόγηση της επικινδυνότητας, συμπεριλαμβανομένης μιας λεπτομερούς απογραφής των βράχων. Η απόφαση πως η αποστολή θα πάει ( Go ) για την Θέση J επιβεβαιώνει επίσης το χρονοδιάγραμμα των γεγονότων που θα οδηγήσουν στην προσγείωση. Η Rosetta θα απελευθερώσει το Philae στις 08:35 GMT / 10: 35 ώρα Ελλάδας στις 12 Νοεμβρίου, σε απόσταση περίπου 22,5 χλμ από το κέντρο του κομήτη. Η προσγείωση θα πραγματοποιηθεί περίπου επτά ώρες αργότερα γύρω στις 15:30 GMT / 17: 30 ώρα Ελλάδας. Το μονόδρομο ταξίδι στο χρόνο του σήματος μεταξύ της Rosetta και της Γης στις 12 Νοεμβρίου διάρκειας 28 λεπτών 20 δευτερολέπτων που σηματοδοτεί την επιβεβαίωση του διαχωρισμού, θα φτάσει στους επίγειους σταθμούς στη Γη στις 09:03 GMT / 11: 03 ώρα Ελλάδας και το σήμα της προσγείωσης περίπου στις 16: 00 GMT / 18: 00 ώρα Ελλάδας. «Τώρα που ξέρουμε πού ακριβώς στοχεύουμε, είμαστε ένα σημαντικό βήμα πιο κοντά στην πραγματοποίηση αυτού της συναρπαστικής αλλά υψηλού κινδύνου επιχείρησης,» λέει ο Fred Jansen, διευθυντής της αποστολής Rosetta της ESA. «Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν μια σειρά από σημαντικά ορόσημα που πρέπει να ολοκληρωθούν πριν δοθεί το τελικό Go για την προσγείωση». Μια σειρά αποφάσεων πάμε / δεν πάμε (Go / No-Go) πρέπει να ληφθούν πριν από τον διαχωρισμό, που ξεκινά στις 11 Νοεμβρίου, με επιβεβαίωση από την ομάδα δυναμικής της πτήσης, ότι η Rosetta βρίσκεται στη σωστή τροχιά στη διαδρομή της για την παράδοση του προσεδαφιστή. Περαιτέρω Go / No-Go αποφάσεις θα λαμβάνονται κατά τη διάρκεια της νύχτας στις Νοεμβρίου σχετικά με την ετοιμότητα και το uplink των εντολών, με αποκορύφωμα την επιβεβαίωση της ετοιμότητας του προσεδαφιστή για διαχωρισμό. Ένας σύντομος ελιγμός πρέπει στη συνέχεια να λάβει χώρα περίπου δύο ώρες πριν από το διαχωρισμό. Αυτό θα θέσει τη Rosetta στην πορεία για την απελευθέρωση του Philae στη σωστή τροχιά για να προσγειωθεί στον κομήτη. Η τελική κρίσιμη απόφαση Go / No-Go για το διαχωρισμό θα προκύψει λίγο μετά από τον ελιγμό αυτό. Μετά την απελευθέρωση του Philae, η Rosetta θα ελίσσεται πάνω και μακριά από τον κομήτη, πριν επανα-προσανατολιστεί η ίδια, προκειμένου να αποκαταστήσει την επικοινωνία της με το Philae. «Αν κάποια από τις αποφάσεις οδηγήσουν σε μια No-Go, τότε θα πρέπει να διακόψουμε και να αναθεωρήσουμε το χρονοδιάγραμμα καταλλήλως για μια άλλη προσπάθεια, διασφαλίζοντας ότι η Rosetta θα βρίσκεται σε μια ασφαλή θέση για να προσπαθήσει ξανά,» λέει ο Fred Jansen. Αν όλα είναι καλά, η Rosetta και ο προσεδαφιστής της θα ξεκινήσουν να επικοινωνούν περίπου δύο ώρες μετά το διαχωρισμό. Κατά τη διάρκεια της επτά ωρών κατάβασης, το Philae θα λάβει εικόνες και θα διεξάγει πειράματα, δειγματοληπτώντας τη σκόνη, τα αέρια και το πλάσμα του περιβάλλοντος κοντά στον κομήτη. Θα λάβει μια «αποχαιρετιστήρια» εικόνα του τροχιακού οχήματος Rosetta λίγο μετά το διαχωρισμό, μαζί με μια σειρά από εικόνες, καθώς θα πλησιάζει την επιφάνεια του κομήτη. Αναμένεται ότι οι πρώτες εικόνες από αυτή την αλληλουχία θα φθάσουν στη Γη αρκετές ώρες μετά το διαχωρισμό. Μόλις βρεθεί με ασφάλεια στην επιφάνεια, το Philae θα λάβει ένα πανόραμα του περιβάλλοντα χώρου του. Και πάλι, αυτό αναμένεται πίσω στη Γη αρκετές ώρες αργότερα. Η πρώτη σειρά των πειραμάτων επιφάνειας θα ξεκινήσει περίπου μια ώρα μετά την προσγείωση και θα διαρκέσει για 64 ώρες, καθώς περιορίζεται από την αρχική διάρκεια ζωής της μπαταρίας του προσεδαφιστή. Η μακροπρόθεσμη μελέτη του κομήτη από το Philae θα εξαρτηθεί από το για πόσο καιρό και πόσο καλά οι μπαταρίες του θα είναι σε θέση να επαναφορτιστούν, το οποίο με τη σειρά του σχετίζεται με την ποσότητα της σκόνης που θα κατακάθεται στους ηλιακούς συλλέκτες του. Σε κάθε περίπτωση, αναμένεται ότι μέχρι το Μάρτιο του 2015, όπως ο κομήτης πλησιάζει στην τροχιά του προς τον Ήλιο, η θερμοκρασία μέσα στο σκάφος θα έχει φθάσει σε επίπεδα πολύ υψηλά για να συνεχίσει τις δραστηριότητές του, και η επιστημονική αποστολή του Philae θα φτάσει στο τέλος της. Η αποστολή του τροχιακού οχήματος Rosetta θα συνεχιστεί για πολύ ακόμη. Θα συνοδεύσει τον κομήτη καθώς αυξάνει η δραστηριότητα του μέχρι την πλησιέστερη προσέγγιση τους προς τον Ήλιο, τον Αύγουστο του 2015, και στη συνέχεια, καθώς θα κατευθύνονται πίσω προς το εξωτερικό Ηλιακό Σύστημα. Αυτή η άνευ προηγουμένου αποστολή θα μελετήσει πώς ένας κομήτης εξελίσσεται και θα δώσει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το σχηματισμό του Ηλιακού μας συστήματος, και την προέλευση του νερού και ίσως ακόμη και της ζωής στη Γη.

23

24 Αστροφωτογραφίες της Ομάδας Παρατήρησης Αστρικά ίχνη πάνω από παλιό γεφύρι Ανδρέας Βοσινάκης

25 Τα νέα του Ομίλου Γνωρίζετε ότι... Η Σελήνη ως γνωστόν έχει στραμμένο πάντοτε το αυτό ημισφαίριό της προς τη Γη. Λόγω της λίκνισής της όμως έχουμε τη δυνατότητα να βλέπουμε από τη Γη όχι το 50% της επιφανείας της, αλλά το 56%. Ο πρώτος νάνος πλανήτης που ανακαλύφθηκε στη ζώνη των αστεροειδών είναι η Δήμητρα (Ceres). Η ανακάλυψή του έγινε τυχαία την πρωτοχρονιά του 1801 από τον μοναχό Ιωσήφ Πιάτζι. Έχει σφαιρικό σχήμα με μέγιστη διάμετρο 975 km. Διαθέτει νερό, σε μορφή πάγου, που σε ποσότητα είναι ίσως περισσότερο από το σύνολο γλυκού νερού της Γης. Το 2015 αναμένεται να την επισκεφτεί η διαστημοσυσκευή Dawn της NASA. Ο Ίππαρχος και ο Πτολεμαίος για πρώτη φορά κατέταξαν τους αστέρες, ανάλογα με τη λαμπρότητά τους, σε έξη μεγέθη. Στο πρώτο μέγεθος κατέταξαν τους πλέον λαμπρούς, ενώ στο έκτο μέγεθος αυτούς που μόλις διακρίνονται με γυμνό μάτι. Ο Sir William Herschel ( ) αυθαίρετα όρισε ότι οι αστέρες πρώτου μεγέθους είναι 100 φορές λαμπρότεροι των αστέρων ου έκτου μεγέθους. Από αυτή την παραδοχή προκύπτει ότι ένας αστέρας π.χ. 5 μεγέθους είναι 2,512 φορές λαμπρότερος από ου αστέρα 6 μεγέθους. Ανάλογα με την επιφανειακή θερμοκρασία που έχουν οι αστέρες κατατάσσονται σε διάφορες κατηγορίες. Από τους πλέον θερμούς έως τους πολύ ψυχρούς υπάρχουν οι κατηγορίες: Q, W, O, B, A, F, G, K, M, N, R S. Για ενδιάμεσα μεγέθη χρησιμοποιούνται αριθμοί από το 1 έως το 9 (π.χ. Α0, Α1, Α2, Α3, Α9, Β0, Β1, Β2, Β9, F0, F1, F9, κλπ). Ο Ήλιος ανήκει στην κατηγορία G2. Στίλβη ονομάζεται η μεταβολή που παρουσιάζεται στη λαμπρότητα και στο χρώμα των αστέρων, συνδυασμένη με εμφάνιση σπινθηρισμών. Οι δινώδεις καθώς και διάφορες άλλες κινήσεις του αέρα μεταβάλλουν ακανόνιστα το δείκτη διάθλασής του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή στην ένταση μιας φωτεινής δέσμης, οπότε εμφανίζεται το φαινόμενο της στίλβης. Όταν πνέει ισχυρός άνεμος και ο αστέρας βρίσκεται σε χαμηλό σημείο του ορίζοντα, το φαινόμενο είναι εντονότερο. Η στίλβη γίνεται πιο εύκολα αντιληπτή με το γυμνό μάτι παρά με το τηλεσκόπιο. Το φαινόμενο της στίλβης επηρεάζει δυσμενώς τις αστρονομικές παρατηρήσεις. Στην ελληνική μυθολογία η Στίλβη ήταν κόρη της Κρέουσας και του ποτάμιου θεού της Θεσσαλίας Πηνειού. Από τον Απόλλωνα και τη Στίλβη γεννήθηκε ο Λαπίθης, βασιλιάς των Λαπιθών. Η Γη διαγράφει γύρω από τον Ήλιο έλλειψη, της οποίας την μία εστία κατέχει ο Ήλιος. Τα άκρα του μεγάλου άξονα της έλλειψης καλούνται, το μεν πλησιέστερο περιήλιο, το δε απώτερο αφήλιο. Ο μεγάλος αυτός άξονας της έλλειψης ονομάζεται γραμμή των αψίδων. Κηφείδες ονομάζονται μια ειδική και σπουδαία κατηγορία μεταβλητών αστέρων. Είναι αστέρες μεγάλης μάζας που βρίσκονται στο τέλος της ζωής τους και περνούν από ένα στάδιο αστάθειας κατά το οποίο «πάλλονται». Ο John Goodricke το 1784 ανακάλυψε ότι ο αστέρας δ του Κηφέα (από τον οποίο πήραν το όνομά τους οι αστέρες αυτοί) είναι μεταβλητός, με περίοδο μεταβολής 7 ημέρες και 8 ώρες. Με τους Κηφείδες οι αστρονόμοι μπορούν να υπολογίσουν αποστάσεις στο σύμπαν. Στο γαλαξία μας έχουν μελετηθεί καλά περίπου 500 κηφείδες. Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας είναι το πιο απομακρυσμένο αντικείμενο που μπορεί να δει ο άνθρωπος με γυμνό μάτι. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 2,3 εκ. έτη φωτός μακριά και έχει δομή σπειροειδή. Η πρώτη βεβαιωμένη μνεία του γαλαξία της Ανδρομέδας γίνεται από τον Πέρση συγγραφέα Abd al Rahman Abu al Husain, πιο γνωστό ως Αλ Σούφι (Al Sufi), σε ένα χάρτη του έτους 964. Η πρώτη περιγραφή με τηλεσκόπιο έγινε από το βαυαρό αστρονόμο Σίμων Μάριο το Ο διάσημος Μεσσιέ τον κατέταξε στον κατάλογό του το 1764 με αριθμό Μ31, ενώ στον New General Catalog έχει αύξοντα αριθμό NGC 224. Η πρώτη φωτογράφηση του γαλαξία έγινε το 1887 από τον Ισαάκ Ρόμπερτς. Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας έχει και δύο άλλους «δορυφόρους» γαλαξίες, τον Μ32 και τον Μ110. Ο εν λόγω γαλαξίας πλησιάζει το δικό μας με ταχύτητα 120 km/sec. Επιμέλεια: Θεόδωρος Ορφανίδης

26 Ο κομήτης Siding Spring μαζί με τον πλανήτη Άρη, σε μια φωτογραφία από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble στις 19 Οκτωβρίου, όταν ο κομήτης πλησίασε τον πλανήτη σε απόσταση χιλιομέτρων. Πρόκειται για μια σύνθεση διαφορετικών εικόνων, λόγω των διαφορετικών χρόνων έκθεσης και στόχευσης που χρειάζεται ο έναστρος ουρανός, ο πλανήτης και ο κομήτης, καθώς και της μεγάλης διαφοράς στην φωτεινότητα, με τον κόκκινο πλανήτη να είναι περίπου φορές πιο λαμπρός από τον κομήτη.

27 Τα νέα του Ομίλου Τη Δευτέρα 30 Ιουνίου 2014, πραγματοποιήθηκε ανοιχτή για το κοινό ημερίδα με θέμα «Understanding the Europeans through its Sky» στο Αμφιθέατρο του ΝΟΗΣΙΣ. Η ημερίδα έγινε στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος για τον Αστρο Τουρισμό EUSky Route Star Tourism στο οποίο συμμετέχουν 6 Ευρωπαϊκοί οργανισμοί, μεταξύ των οποίων και το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών από την Ελλάδα. Σκοπός του προγράμματος είναι η δημιουργία ενός τουριστικού πακέτου που θα περιλαμβάνει διαδρομές με τοποθεσίες αστρονομικού ενδιαφέροντος, ικανές να αναδείξουν και να προβάλλουν την αξία της αστρονομικής κληρονομιάς σε όλη την Ευρώπη. Στην ημερίδα προσκλήθηκε και ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας και ο πρόεδρος του Ομίλου παρουσίασε στους συμμετέχοντες τις δραστηριότητες του Ομίλου, αλλά και γενικότερα τις υπάρχουσες υποδομές και δραστηριότητες των ερασιτεχνικών ομίλων και μεμονωμένων ερασιτεχνών σε όλη την Ελλάδα. Όσοι ενδιαφέρονται σχετικά, θα βρουν περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση: Εγκαίνια έκθεσης φωτογραφίας Ο αντιπρόεδρος του ΟΦΑ Θοδωρής Μάττας παρουσιάζει έκθεση φωτογραφίας, με θέμα την άγρια φύση της Αφρικής, που θα γίνει στο κεντρικό βιβλιοπωλείο του Ιανού στην Πλατεία Αριστοτέλους, στις 31 Οκτωβρίου, ημέρα Παρασκευή και ώρα 19:00!!! Σχεδόν οι μισές απ τις φωτογραφίες που θα εκτεθούν έχουν ήδη λάβει βραβεία και διακρίσεις από περιοδικά όπως το National Geographic, το National Wildlife Federation Magazine, το BBC Wildlife Magazine, ως εκ τούτου δεν πρέπει να λείψει κανείς!!!

28 Η γωνιά της αστροφωτογραφίας Μη γραμμική επεξεργασία με Curves στο Photoshop Τα νέα του Ομίλου Η μη γραμμική επεξεργασία είναι η σημαντικότερη επέμβαση για πραγματικά όμορφες αστροφωτογραφίες. Αυτή η επεξεργασία καταστρέφει τελείως τα δεδομένα για οποιαδήποτε επιστημονική χρήση και γι' αυτό απορρίπτεται από πολλούς «πιουρίστες». Παρόλα αυτά όμως, είναι ο μόνος τρόπος για να αναδείξουμε ταυτόχρονα τις πολύ αμυδρές και τις πολύ φωτεινές λεπτομέρειες. Γίνεται λοιπόν ως εξής: Η καμπύλη 4-11 της εικόνας 1 είναι πολύ απότομη αλλά συνήθως εφαρμόζεται πολλές φορές στην εικόνα έως ότου το σκοτεινότερο μέρος της φτάσει σε λαμπρότητα πάνω από 30. Μετά ρυθμίζουμε τα μαύρα με τα levels. (εικόνα 2). Εικόνα 1 Εικόνα 2 Αυτό γίνεται κινώντας το αριστερό βελάκι ή βάζοντας τιμή στο αριστερό πλαίσιο. Βάζουμε τιμή ώστε τα μαύρα της εικόνας μας να είναι περίπου Μπαίνουμε πάντα στον πειρασμό να το σκουρύνουμε περισσότερο αλλά θα χάσουμε πολύτιμη και αμυδρή πληροφορία. Επαναλαμβάνουμε μετά από κάθε μη γραμμική επεξεργασία τα levels. Το πιο πιθανό είναι τα αστέρια μας να είναι υπερτονισμένα και «φουσκωμένα». Γενικά το να υπάρχουν μερικά δεν πειράζει, όμως όταν είναι αρκετά τότε πρέπει να τα ελέγξουμε. Χρησιμοποιούμε λοιπόν μια καμπύλη πιο ήπια με δύο σημεία. Έτσι μπορούμε να τονίσουμε τα αμυδρά μέρη χωρίς να επηρεάσουμε τα αστέρια. Η εικόνα 3 είναι ένα παράδειγμα. Δεν ξεχνάμε βέβαια τα levels στο τέλος. Μπορούμε ακόμη πιο δημιουργικά να χρησιμοποιήσουμε καμπύλες για συγκεκριμένες περιοχές. Μπορούμε να αυξήσουμε την αντίθεση μόνο σε ιδιαίτερα αμυδρές λεπτομέρειες. Στην εικόνα 4 ένα παράδειγμα επέμβασης μόνον στην περιοχή γύρω στο 28. Μπορούμε να πειραματιστούμε δημιουργικά και να εκπλαγούμε με τα αποτελέσματα!!! Καλλίας Ιωαννίδης Εικόνα 3 Εικόνα 4

29 Αστροφωτογραφίες της Ομάδας Παρατήρησης Το νεφέλωμα IC 1848 στην Κασσιόπη Καλλίας Ιωαννίδης Συνολική έκθεση 3 ωρών μέσω τηλεσκοπίου AT65Q και κάμερας QHY-9M

30 Τα νέα του Ομίλου Συλληπητήρια Το Δ.Σ. και τα μέλη του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας εκφράζουν τα θερμά τους συλλυπητήρια στον Κώστα Εμμανουηλίδη, για την απώλεια του αγαπημένου του πατέρα. Φωτογραφία εξωφύλλου Η περιοχή προσεδάφισης του Philae στον κομήτη 67P/Churyumov Gerasimenko. Εικόνα από την κάμερα OSIRIS της Ροζέτας στις 14 Σεπτεμβρίου 2014, όταν το σκάφος βρισκόταν σε απόσταση 30 χιλιομέτρων από τον κομήτη. 6/10 Η Σελήνη στο περίγειο της τροχιάς της 7/10 Ο Ουρανός σε αντίθεση (Ιχθύες, φαινόμενο μέγεθος 5,7, φαινόμενη διάμετρος 3,7 ) 8/10 Ολική έκλειψη Σελήνης (ορατή από δυτική βόρεια Αμερική, Ειρηνικό ωκεανό, Αυστραλία, ανατολική Ασία) 8-9/10 Μέγιστο βροχής διαττόντων «Δρακοντίδες» (ενεργές από 2 έως 16 Οκτωβρίου, μέγιστος ρυθμός μεταβλητός) 11/10 Η Σελήνη 6 βόρεια του Αλντεμπαράν (α Ταύρου) και 9 νότια από τις Πλειάδες (ανατολή Σελήνης 18 ημερών 21:06) 13/10 Η Σελήνη σε μέγιστη βόρεια απόκλιση (18.5 ) 15/10 Ο κομήτης 2012 K1 (PanSTARRS) σε απόσταση 3,2 από το ανοιχτό σμήνος Μ93 (πρωινός ουρανός, προβλεπόμενο φαινόμενο μέγεθος κομήτη 6, σε περίγειο στις 31/10) 18/10 Η Σελήνη 5,5 νότια του Δία (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 24 ημερών 02:22 πμ) 18/10 Η Σελήνη στο απόγειο της τροχιάς της 19/10 Η Σελήνη 5 νότια του Βασιλίσκου (α Λέοντα) (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 25 ημερών 03:18 πμ) 19/10 Ο κομήτης C/2013 A1 (Siding Spring) σε απόσταση 6 από τον Άρη (χαμηλά στη δύση, Οφιούχος, προβλεπόμενο μέγεθος κομήτη 8, σε περιήλιο στις 25/10) 21-22/10 Μέγιστο βροχής διαττόντων «Ωριωνίδες» (ενεργές από 2/10 έως 7/11, μέγιστος ρυθμός υπό ιδανικές συνθήκες περίπου 23 μετέωρα/ώρα) 23/10 Μερική έκλειψη Ήλιου (μέγιστη κάλυψη διαμέτρου 81%, ορατή από βόρεια Αμερική και βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό) 25/10 Λήξη θερινής ώρας (μία ώρα πίσω τα ρολόγια) 27/10 Ο Άρης σε απόσταση 0,5 από το σφαιρωτό σμήνος Μ8 (Τοξότης) 28/10 Η Σελήνη σε μέγιστη νότια απόκλιση (-18.6 ) Οι θέσεις των Πλανητών Ερμής: Χάνεται γρήγορα στο λυκόφως, σε κατώτερη σύνοδο με τον Ήλιο στις 16 Οκτωβρίου, επανέρχεται στον πρωινό ανατολικό ουρανό στο τέλος του μήνα Αφροδίτη: Σε ανώτερη σύνοδο (πίσω από τον Ήλιο) στις 25 Οκτωβρίου, αθέατη όλο το μήνα Άρης: Ορατός χαμηλά νοτιοδυτικά κατά το λυκόφως, δύει 21:47 στο μέσο του μήνα (Οφιούχος, φαινόμενο μέγεθος 0,9, φαινόμενη διάμετρος 6 ) Δίας: Ορατός στον πρωινό ουρανό, ανατέλλει 02:18 πμ στο μέσο του μήνα (Λέοντας, φαινόμενο μέγεθος -2, φαινόμενη διάμετρος 35 ) Κρόνος: Πολύ κοντά στον Ήλιο, αθέατος όλο το μήνα. Αστρονομικό Ημερολόγιο Τριμήνου Οκτώβριος 2014 Φάσεις Σελήνης: 1/10 Πρώτο τέταρτο, 8/10 Πανσέληνος, 15/10 Τελευταίο τέταρτο, 23/10 Νέα Σελήνη, 31/10 Πρώτο τέταρτο Αστρονομικά Φαινόμενα: 5/10 Ο νάνος πλανήτης Δήμητρα σε απόσταση 25 από τον Κρόνο (πολύ χαμηλά στο λυκόφως) Νοέμβριος 2014 Φάσεις Σελήνης: 7/11 Πανσέληνος, 14/11 Τελευταίο τέταρτο, 22/11 Νέα Σελήνη, 29/11 Πρώτο τέταρτο Αστρονομικά Φαινόμενα: 2/11 Ο Άρης σε απόσταση 0,8 από το σφαιρωτό σμήνος Μ28 (Τοξότης) 3/11 Η Σελήνη στο περίγειο της τροχιάς της 4/11 Ο Ερμής 4 βόρεια του Στάχυ (α Παρθένου) (χαμηλά στην ανατολή κατά το λυκαυγές) 4/11 Η Σελήνη 0,5 βόρεια του πλανήτη Ουρανού (φαινόμενο μέγεθος Ουρανού 5,7, μεσουράνηση Σελήνης 12 ημερών 22:30) 6/11 Ο Άρης σε απόσταση 0,5 από το σφαιρωτό σμήνος Μ22 (Τοξότης) 7/11 Η Σελήνη 8 νότια από τις Πλειάδες (μεσουράνηση Σελήνης 16 ημερών 01:09 πμ 8/11)

31 Τα νέα του Ομίλου 8/11 Η Σελήνη 1 βόρεια του Αλντεμπαράν (α Ταύρου) (μεσουράνηση Σελήνης 17 ημερών 02:02 πμ 9/11) 10/11 Η Σελήνη σε μέγιστη βόρεια απόκλιση (18.6 ) 11/11 Ο αστέρας λ των Διδύμων επανεμφανίζεται από το σκοτεινό χείλος της Σελήνης (μεταβλητός και πολλαπλός αστέρας, φαινόμενο μέγεθος 3,6, φωτισμός Σελήνης 76%, επανεμφάνιση 22:01) 15/11 Η Σελήνη στο απόγειο της τροχιάς της 15/11 Η Σελήνη 7 νότια του Δία και 5 νότια του Βασιλίσκου (α Λέοντα) (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 22 ημερών 00:07 πμ) 17-18/11 Μέγιστο βροχής διαττόντων «Λεοντίδες» (ενεργές από 10 έως 23 Νοεμβρίου, μέγιστος ρυθμός υπό ιδανικές συνθήκες περίπου 20 μετέωρα/ώρα) 19/11 Η Σελήνη 7 βόρεια του Στάχυ (α Παρθένου) (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 26 ημερών 03:55 πμ) 24/11 Η Σελήνη σε μέγιστη νότια απόκλιση (-18.6 ) 26/11 Η Σελήνη 7 βόρεια του Άρη (δύση Σελήνης 4 ημερών 21:15) 28/11 Η Σελήνη στο περίγειο της τροχιάς της Οι θέσεις των Πλανητών Ερμής: Σε μέγιστη δυτική αποχή στις 1 Νοεμβρίου (πρωινός ουρανός, φαινόμενο μέγεθος -0,5, ανατέλλει 1,5 ώρα πριν από τον Ήλιο) Αφροδίτη: Πολύ κοντά στον Ήλιο, αθέατη όλο το μήνα Άρης: Ορατός χαμηλά νοτιοδυτικά μετά τη δύση του Ήλιου, δύει 20:30 στο μέσο του μήνα (Τοξότης, φαινόμενο μέγεθος 1, φαινόμενη διάμετρος 5 ) Δίας: Ορατός στον πρωινό ουρανό, ανατέλλει 23:30 στο μέσο του μήνα (Λέοντας, φαινόμενο μέγεθος -2,1, φαινόμενη διάμετρος 38 ) Κρόνος: Σε σύνοδο με τον Ήλιο στις 18 Νοεμβρίου, αθέατος όλο το μήνα 21/12 Η Σελήνη σε μέγιστη νότια απόκλιση (-18.7 ) 22/12 Χειμερινό Ηλιοστάσιο (Ο Ήλιος στον αστερισμό του Τοξότη) 22-23/12 Μέγιστο βροχής διαττόντων «Αρκτίδες» (ενεργές από 17 έως 26 Δεκεμβρίου, μέγιστος ρυθμός υπό ιδανικές συνθήκες περίπου 10 μετέωρα/ώρα 24/12 Η Σελήνη στο περίγειο της τροχιάς της 24/12 Η Σελήνη 9 βόρεια του Άρη (δύση Σελήνης 3 ημερών 20:09) 26/12 Ταυτόχρονη διέλευση δύο δορυφόρων και των σκιών τους στο δίσκο του Δία (ανατολή Δία 20:50, είσοδοι στο δίσκο: σκιά Ευρώπης 22:02, σκιά Ιούς 23:01, Ευρώπη 23:54, Ιώ 23:55, έξοδοι από το δίσκο (27/12): σκιά Ευρώπης 00:56 πμ, σκιά Ιούς 01:19 πμ, Ιώ 02:12 πμ, Ευρώπη 02:48 πμ) Οι θέσεις των Πλανητών Ερμής: Σε ανώτερη σύνοδο με τον Ήλιο στις 8 Δεκεμβρίου και στη συνέχεια κρυμμένος στη λάμψη του Ήλιου στο δυτικό βραδινό ουρανό Αφροδίτη: Πολύ κοντά στον Ήλιο, αθέατη όλο το μήνα Άρης: Ορατός χαμηλά νοτιοδυτικά μετά τη δύση του Ήλιου, δύει 20:28 στο μέσο του μήνα (Αιγόκερως, φαινόμενο μέγεθος 1,1, φαινόμενη διάμετρος 5 ) Δίας: Ορατός κατά το μεγαλύτερο μέρος της νύχτας, μεσουρανεί 04:34 πμ στο μέσο του μήνα (Λέοντας, φαινόμενο μέγεθος -2,3, φαινόμενη διάμετρος 42 ) Κρόνος: Εμφανίζεται χαμηλά στα νοτιοανατολικά το πρωί, ανατέλλει 3 ώρες πριν από τον Ήλιο στο τέλος του μήνα (Ζυγός, φαινόμενο μέγεθος 0,5, φαινόμενη διάμετρος 16, κλίση δακτυλίων 25 ) Δεκέμβριος 2014 Φάσεις Σελήνης: 6/12 Πανσέληνος, 14/12 Τελευταίο τέταρτο, 22/12 Νέα Σελήνη, 28/12 Πρώτο τέταρτο Κ. Αστρονομικά Ιωαννίδης Φαινόμενα: 3/12 Ο Άρης σε απόσταση 0,3 από το σφαιρωτό σμήνος Μ75 (Τοξότης) 5/12 Η Σελήνη 10 νότια από τις Πλειάδες και 4 βόρεια του Αλντεμπαράν (α Ταύρου) (μεσουράνηση Σελήνης 14 ημερών 23:50) 6/12 Η Πανσέληνος αποκρύπτει τους αστέρες δ1 και δ2 του Ταύρου (πρωινός ουρανός, φαινόμενα μεγέθη αστέρων: δ1 (διπλός) 3,8 και δ2 4,8, απόκρυψη δ1 01:52 πμ, δ2 02:10 πμ, επανεμφάνιση δ1 02:15 πμ, δ2 03:15 πμ) 7/12 Η Σελήνη σε μέγιστη βόρεια απόκλιση (18.7 ) 8/12 Ο Δίας 7,5 βόρεια από το Βασιλίσκο (α Λέοντα) 11/12 Η Σελήνη 5 νότια του Δία (ανατολή Σελήνης 20 ημερών 21:55) 12/12 Η Σελήνη 6 νότια του Βασιλίσκου (α Λέοντα) (ανατολή Σελήνης 21 ημερών 22:51) 13/12 Η Σελήνη στο απόγειο της τροχιάς της 13-14/12 Μέγιστο βροχής διαττόντων «Διδυμίδες» (ενεργές από 7 έως 17 Δεκεμβρίου, μέγιστος ρυθμός υπό ιδανικές συνθήκες περίπου 90 μετέωρα/ώρα, ανατολή Σελήνης 22 ημερών 23:47 13/12) 17/12 Η Σελήνη 2 βόρεια του Στάχυ (α Παρθένου) (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 24 ημερών 02:39 πμ) 19/12 Ταυτόχρονη διέλευση δύο δορυφόρων και των σκιών τους στο δίσκο του Δία (ανατολή Δία 21:19, έξοδοι από το δίσκο: σκιά Ευρώπης 22:20, σκιά Ιούς 23:25, Ευρώπη 00:25 και Ιώ 00:26 20/12) 20/12 Η Σελήνη 5 βόρεια του Κρόνου (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 27 ημερών 05:44 πμ) Διάβασα τα Νέα του Ομίλου Π. Βλάχος Κάποιοι φρόντισαν και μου έστειλαν (ταχυδρομικά ή ηλεκτρονικά) το τριμηνιαίο Ενημερωτικό. Το έγραψαν, κρατώντας αρχεία και συντάσσοντας το κείμενο σε έναν υπολογιστή που αγοράσθηκε και συντηρείται - μεταξύ των άλλων - και για το σκοπό αυτό. Πληροφορήθηκα για ένα σωρό εκδηλώσεις που έγιναν ή θα γίνουν. Ένα γραφείο, που έχει αρκετά έξοδα (ενοίκιο, ρεύμα, νερό, τηλέφωνο, σύνδεση με το διαδίκτυο, λοιπά λειτουργικά έξοδα, δαπάνες για την επίτευξη των σκοπών του Ομίλου) στεγάζει την παραγωγική εργασία των - ευτυχώς ουκ ολίγων - ενεργών μελών, που η δραστηριοποίησή τους με κάνει να αισθάνομαι περήφανος/-η που είμαι μέλος του Ο.Φ.Α. Μήπως εγώ ξέχασα να πληρώσω τη συνδρομή μου;

32 Τα νέα του Ομίλου Χάρτης του ουρανού Β Μεγάλη Άρκτος Μικρή Άρκτος Δράκοντας Πολυδεύκης Κάστωρ Λυγξ Πολικός Καμηλοπάρδαλη Κηφέας Λύρα Βέγας Δίδυμοι Ηνίοχος Αίγα Κασσιόπη Ντένεμπ Κύκνος Μικρός Κύων Περσέας Σαύρα Αλώπηξ Βέλος Α Μονόκερως Μπετελγκέζ Τρίγωνο Ανδρομέδα Αλτάιρ Δελφίνι Δ Αετός Ωρίωνας Ταύρος Κριός Πήγασος Ιππάριον Ιχθείς Ρίγκελ Λαγωός Κήτος Υδροχόος Αιγόκερως Ηριδανός Νότιος Ιχθύς Κάμινος Γλύπτης Ν Ο χάρτης απεικονίζει τον ουρανό όπως θα φαίνεται στα μέσα Οκτωβρίου στις 12 το βράδυ, στα μέσα Νοεμβρίου στις 10 το βράδυ και στα μέσα Δεκεμβρίου στις 8 το βράδυ

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014 Αστροφωτογραφίες Ελλήνων Ερασιτεχνών Αστρονόμων. Επιμέλεια: Γ. Μποκοβός - Α. Βοσινάκης

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2014 Αστροφωτογραφίες Ελλήνων Ερασιτεχνών Αστρονόμων. Επιμέλεια: Γ. Μποκοβός - Α. Βοσινάκης ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 204 Αστροφωτογραφίες Ελλήνων Ερασιτεχνών Αστρονόμων Επιμέλεια: Γ. Μποκοβός - Α. Βοσινάκης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 204 Νεφέλωμα NGC 6888 στον Κύκνο - Αντώνης Αγιομαμίτης ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ 1. Η Σελήνη μας είναι ο πέμπτος σε μέγεθος δορυφόρος του Ηλιακού μας συστήματος (εικόνα 1) μετά από τον Γανυμήδη (Δίας), τον Τιτάνα (Κρόνος), την Καλλιστώ (Δίας) και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό το έγγραφο ΔΕΝ θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε και τις σημειώσετε σ αυτό το έντυπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 1 Ερασιτεχνική Αστρονομία Μια ενασχόληση που αρχίζει από απλό χόμπι... & φτάνει έως συμβολή σε επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου www.ea.gr/ep/cosmos www.discoveryspace.net Οι βραδιές παρατήρησης υποστηρίζονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος»

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» Για να θεωρηθεί έγκυρη η συμμετοχή σας στην 1 η φάση, θα πρέπει απαραίτητα να έχετε συμπληρώσει τον πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΟΛΙΚΗ ΕΚΛΕΙΨΗ ΗΛΙΟΥ - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 38 Θερινό Ηλιοστάσιο 2012

Τα νέα του Ομίλου. Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 38 Θερινό Ηλιοστάσιο 2012 40 37 Τα νέα του Ομίλου Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 38 Θερινό Ηλιοστάσιο 2012 Star trails στον Ταξιάρχη Καλλίας Ιωαννίδης Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 38 Θερινό Ηλιοστάσιο 2012 Αγαπητοί συνοδοιπόροι του ουρανού.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 50 Θερινό Ηλιοστάσιο 2015

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 50 Θερινό Ηλιοστάσιο 2015 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 50 Θερινό Ηλιοστάσιο 2015 Ι Ε 9η Πανελλήνια Εξόρμηση Ερασιτεχνών Αστρονόμων 17-18-19 Ιουλίου 2015 Φιλιππαίοι Γρεβενών http://www.astroexormisi2015.gr/ Διοργάνωση: Αστρονομικός

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας Ελληνική Αστρονομική Ένωση (Ε.Α.Ε.) Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας του Άρη Μυλωνά Εισαγωγή Έχετε βρεθεί ποτέ στην εξοχή; Έχετε βρεθεί σε σκοτεινό νυκτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων; Έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Πληροφοριακό υλικό Κέντρο Επισκεπτών Ινστιτούτο Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Την Παρασκευή 20 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

40 37 Τα νέα του Ομίλου

40 37 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 36 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2011 Επιμέλεια: Γ.Μποκοβός Α.Βοσινάκ Όμιλος Φίλων Αστρονομίας Μη κερδοσκοπικό Σωματείο Αλεξανδρείας 113 546 46 Θεσσαλονίκη Τηλ. - Fax: 2310 423133 e-mail: ofa@ofa.gr www.ofa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 43 Φθινοπωρινή Ισημερία 2013

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 43 Φθινοπωρινή Ισημερία 2013 Φύλλο Νο 43 Φθινοπωρινή Ισημερία 2013 Φύλλο Νο 43 Φθινοπωρινή Ισημερία 2013 Εκδότης: Όμιλος Φίλων Αστρονομίας, Θεσσαλονίκη ISSN 2241-3561 Γράμμος. Αρχές Ιουλίου 2013. Εδώ, που αμέτρητοι άνθρωποι άφησαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 51 Φθινοπωρινή Ισημερία 2015

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 51 Φθινοπωρινή Ισημερία 2015 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 51 Φθινοπωρινή Ισημερία 2015 Τα νέα του Ομίλου Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι, Καλώς εχόντων των πραγμάτων, το Ενημερωτικό Τεύχος της Φθινοπωρινής Ισημερίας είναι το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay)

Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2012 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ: Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα (Cassini Scientist for a Day Essay) Για µαθητές από 10-18 ετών Καλωσορίσατε στην 3 η Ελληνική έκδοση και 11 η διεθνή του µαθητικού διαγωνισµού

Διαβάστε περισσότερα

Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας

Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας 21/3/2012 Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 1 Charles Messier O Charles Messier ήταν ένας Γάλλος αστρονόμος με πάθος το κυνήγι κομητών

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 44 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2013

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 44 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2013 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 44 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2013 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 44 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2013 Εκδότης: Όμιλος Φίλων Αστρονομίας, Θεσσαλονίκη ISSN 2241-3561 Ύστερα από την τιμή που μας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ RA DEC MAG ΕΙΔΟΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΕ Ε.Φ. ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Mizar / Alcor 13.23.9 +54.56 2.1/4.0 Τριπλό 78 ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. άστρο ξ UMa 11.18.2 +31.32 4.3/4.8 Διπλό 27

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Ο Γνώμονας, ένα απλό αστρονομικό όργανο και οι χρήσεις του στην εκπαίδευση Σοφία Γκοτζαμάνη και Σταύρος Αυγολύπης Ο Γνώμονας Ο Γνώμονας είναι το πιο απλό αστρονομικό όργανο και το πρώτο που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 37 Εαρινή Ισημερία 2012

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 37 Εαρινή Ισημερία 2012 40 37 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 37 Εαρινή Ισημερία 2012 NGC 2024 Κεφαλή Ίππου Θεόδωρος Γιαουρτσής 40 37 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 37 Εαρινή Ισημερία 2012 Αγαπητοί συνοδοιπόροι του ουρανού. Εκ μέρους

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Παρατήρησης

Πρόγραμμα Παρατήρησης Πρόγραμμα Παρατήρησης Η αναζήτηση του ζοφερού ουρανού Άγγελος Κιοσκλής Οκτώβριος 2005 ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ * η παρατήρηση πραγματοποιείται κατά προτίμηση όταν η Σελήνη δεν εμφανίζεται στον ουρανό, διότι

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Θεόφιλος Στεργίου Αστρονομική Εταιρία ΩΡΙΩΝ Είδη Ερασιτεχνικής αστρονομίας (Δεν είναι αστροφυσική) Αστρονόμος του καναπέ Παρατηρησιακός αστρονόμος

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Διακοπές στο φεγγάρι: μία εκπαιδευτική μερική γνωστική προσέγγιση της Σελήνης Σταύρος Αυγολούπης Από τη στιγμή που το ταξίδι στη Σελήνη (Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ.

Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η ιστορία της αστρολογίας ανάγεται στη 2η χιλιετία π.χ. Η Βαβυλωνιακή αστρολογία λέγεται ότι είχε επηρεάσει τους Έλληνες ήδη από τα μέσα του 4ου π.χ. αιώνα. Ακόμη και αν η προέλευση της αστρολογίας των

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Αφορμή για την επιλογή του θέματος υπήρξε η ενότητα «Το ηλιακό μας σύστημα» του κεφαλαίου «Μαθαίνουμε για τη Γη» από το μάθημα της Γεωγραφίας. Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Γαλαξίας(Milky way)& Star trail ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ Α ΜΕΡΟΣ Τι είναι ο Γαλαξίας. Πως εντοπίζουμε τον Γαλαξία. Ποιες μέρες και ώρες μπορούμε να φωτογραφίσουμε. Τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 49 Εαρινή Ισημερία 2015

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 49 Εαρινή Ισημερία 2015 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 49 Εαρινή Ισημερία 2015 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 49 Εαρινή Ισημερία 2015 Εκδότης: Όμιλος Φίλων Αστρονομίας, Θεσσαλονίκη ISSN 2241-3561 Σας ευχόμαστε Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Φαντάσου πως κάποια μέρα μπορεί αντί να κατοικούμε στην Γη, να «μεταναστεύσουμε» σε έναν άλλο πλανήτη! Όσο απίθανο και αν ακούγεται, επιστήμονες εξετάζουν την πιθανή κατάκτηση

Διαβάστε περισσότερα

19 ο ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1-3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΘΗΣΕΙΟ

19 ο ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1-3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΘΗΣΕΙΟ ΔΕΥΤΈΡΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΘΗΣΕΙΟ 18.30 Εγγραφή στον προαύλιο χώρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Θησείο (απέναντι από την Ακρόπολη). * 18.45 19:30 «Κηφέας, Κασσιόπη, Ανδρομέδα: από τον μύθο στη σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 45 Εαρινή Ισημερία 2014

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 45 Εαρινή Ισημερία 2014 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 45 Εαρινή Ισημερία 2014 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 45 Εαρινή Ισημερία 2014 Εκδότης: Όμιλος Φίλων Αστρονομίας, Θεσσαλονίκη ISSN 2241-3561 Σας ευχόμαστε Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 46 Θερινό Ηλιοστάσιο 2014

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 46 Θερινό Ηλιοστάσιο 2014 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 46 Θερινό Ηλιοστάσιο 2014 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 46 Θερινό Ηλιοστάσιο 2014 Εκδότης: Όμιλος Φίλων Αστρονομίας, Θεσσαλονίκη ISSN 2241-3561 Τέσσερις νύχτες αστρονομίας......μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

40 37 Τα νέα του Ομίλου

40 37 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 35 Φθινοπωρινή Ισημερία 2011 Επιμέλεια: Γ.Μποκοβός Α.Βοσινάκης Όμιλος Φίλων Αστρονομίας Μη κερδοσκοπικό Σωματείο Αλεξανδρείας 113 546 46 Θεσσαλονίκη Τηλ. - Fax: 2310 423133 e-mail: ofa@ofa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Hubble Το Hubble είναι ένα τελειοποιημένο ρομποτικό διαστημικό τηλεσκόπιο, που εκπέμπει από τη εξωτερική ατμόσφαιρα, σε κυκλική τροχιά γύρω από τη γη και στα 593 km πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΙΑΚΕΣ ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Επιμέλεια: Νίκος Νικολουδάκης

ΗΛΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΙΑΚΕΣ ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Επιμέλεια: Νίκος Νικολουδάκης ΗΛΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΙΑΚΕΣ ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ Επιμέλεια: Νίκος Νικολουδάκης Ηλιακές και Σεληνιακές Εκλείψεις Είδη εκλείψεων Ηλίου: Ολική Μερική Δακτυλιοειδής Είδη εκλείψεων Σελήνης: Ολική Μερική Παρασκιάς Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα βρίσκεται στην ομώνυμη κορυφή του ορεινού όγκου του Ψηλορείτη στην κεντρική Κρήτη, σε υψόμετρο 1750 μ., σε απευθείας απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στ άστρα

Ταξιδεύοντας στ άστρα Ταξιδεύοντας στ άστρα Νύχτωσε και πάλι...ο ουρανός γέμισε με αστέρια...ένας ουρανός γεμάτος άστρα...κάποια ξεχώριζαν περισσότερο από κάποια άλλα...το φως τους τόσο εκτυφλωτικό... ήταν τόσο λαμπερά, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Σύμπαν και Αστρονομία - Εισαγωγική παρουσίαση για τα σεμινάρια του Ο.Φ.Α. Αντώνης Ίτσιος 25/9/10

Σύμπαν και Αστρονομία - Εισαγωγική παρουσίαση για τα σεμινάρια του Ο.Φ.Α. Αντώνης Ίτσιος 25/9/10 Του χρόνου καλύτερα! Τον Οκτώβριο του 2008 και του 2009 τα μέλη του Ομίλου και το κοινό της Θεσσαλονίκης είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν καταξιωμένους επιστήμονες να αναπτύσσουν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ηλιακό ή πλανητικό μας σύστημα αποτελείται από: τον Ήλιο, που συγκεντρώνει το 99,87% της συνολικής μάζας του, τους 9 μεγάλους πλανήτες, που συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 0,1299

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Γαλαξιακές συγκρούσεις και αστρικά πυροτεχνήματα Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Download PDF Πρόσφατα, δόθηκε στη δημοσιότητα η μεγαλύτερη συλλογή εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 48 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2014

Τα νέα του Ομίλου. Φύλλο Νο 48 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2014 Τα νέα του Ομίλου Φύλλο Νο 48 Χειμερινό Ηλιοστάσιο 2014 «Αποδεικνύοντας το Πυθαγόρειο Θεώρημα Καλλιγραφικές Απεικονίσεις του Παύλου Μωραΐτη» Η πρωτότυπη έκθεση «Αποδεικνύοντας το Πυθαγόρειο Θεώρημα Καλλιγραφικές

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακήενέργεια. Ηλιακή γεωµετρία. Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης. ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης

Ηλιακήενέργεια. Ηλιακή γεωµετρία. Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης. ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Ηλιακήενέργεια Ηλιακή γεωµετρία Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Ηλιακήγεωµετρία Ηλιακήγεωµετρία Η Ηλιακή Γεωµετρία αναφέρεται στη µελέτη της θέσης του ήλιου σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Η Σελήνη Κατά Τη Διάρκεια Του Συνοδικού Μήνα

Η Σελήνη Κατά Τη Διάρκεια Του Συνοδικού Μήνα Η Σελήνη Κατά Τη Διάρκεια Του Συνοδικού Μήνα...ένας οδηγός παρατήρησης για μικρά ή μεσαία τηλεσκόπια και κιάλια Ανδρέας Παπαλάμπρου Τετάρτη 7/5/2008 Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 1 Σκοπός Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ

ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΑΝΗΤΩΝ - ΛΟΞΩΣΗ Η κίνηση των πλανητών είναι το αποτέλεσμα της σύνθεσης 2 κινήσεων: μίας περιστροφής γύρω από τον Ήλιο, η περίοδος της οποίας μας δίνει το έτος κάθε πλανήτη, και πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών.

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Υπολογισμός σταθεράς Hubble Εργαστήριο 2008 Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Εισαγωγή Το 1929, ο Edwin Hubble (με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι:

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: ΗΛΙΑΚΑ ΩΡΟΛΟΓΙΑ Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: Οριζόντια Κατακόρυφα Ισημερινά Το παρακάτω άρθρο αναφέρεται στον τρόπο λειτουργίας αλλά και κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

3. Κάντε φίλο σας τον ουρανό. Κόστος: ο χρόνος σας.

3. Κάντε φίλο σας τον ουρανό. Κόστος: ο χρόνος σας. 10 Βήματα Για Επιτυχημένη Αστροπαρατήρηση 1. Μην αγοράσετε τηλεσκόπιο... ακόμα. Κόστος: 0 ευρώ. Η απόκτηση ενός τηλεσκοπίου θεωρείται από πολλούς το εισιτήριο για να εισέλθει κανείς στο χόμπι της ερασιτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M,

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M, ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ Ο Νεύτωνας ανακάλυψε τον νόμο της βαρύτητας μελετώντας τις κινήσεις των πλανητών γύρω από τον Ήλιο και τον δημοσίευσε το 1686. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών ο

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων

Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων Τεύχος B - Διδακτικών Σημειώσεων ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Δημήτρης Δεληκαράογλου Αναπλ. Καθ., Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Επισκ.

Διαβάστε περισσότερα

Εξοπλισμός για τον Ερασιτέχνη Αστρονόμο. Χάρης Καμπάνης

Εξοπλισμός για τον Ερασιτέχνη Αστρονόμο. Χάρης Καμπάνης Εξοπλισμός για τον Ερασιτέχνη Αστρονόμο Χάρης Καμπάνης Τι μας ενδιαφέρει να παρατηρούμε πώς και από πού. Μας Ενδιαφέρει Παρατήρηση Πλανητών, Ηλιακή Παρατήρηση, Βαθύς Ουρανός; Θα Παρατηρούμε μέσα από την

Διαβάστε περισσότερα

Lon: +21d09m29.21s (21,1581) Lat: +40d05m05.32s (40,0848) Υψόµετρο: 1433 m ΠΕΜΠΤΗ 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 ΩΡΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 21:03:06 Ήλιος Δύση Ηλίου

Lon: +21d09m29.21s (21,1581) Lat: +40d05m05.32s (40,0848) Υψόµετρο: 1433 m ΠΕΜΠΤΗ 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 ΩΡΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 21:03:06 Ήλιος Δύση Ηλίου Lon: +21d09m29.21s (21,1581) Lat: +40d05m05.32s (40,0848) Υψόµετρο: 1433 m ΠΕΜΠΤΗ 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 ΩΡΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 21:03:06 Ήλιος Δύση Ηλίου 21:06:00 Αφροδίτη Βέλτιστη περίοδος παρατήρησης 21:06

Διαβάστε περισσότερα

Να το πάρει το ποτάµι;

Να το πάρει το ποτάµι; Να το πάρει το ποτάµι; Είναι η σκιά ενός σώµατος που το φωτίζει ο Ήλιος. Όπως η σκιά του γνώµονα ενός ηλιακού ρολογιού που µε το αργό πέρασµά της πάνω απ τα σηµάδια των ωρών και µε το ύφος µιας άλλης εποχής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ Λεονάρδος Γκουβέλης Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου Συνοπτικά: Κοσμολογικές θεωρίες ανά τους αιώνες Σύγχρονη κοσμολογική άποψη Αστρονομικές αποδείξεις της θεωρίας του Big Bang Μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με το διάστημα

Διδάσκοντας με το διάστημα Διδάσκοντας με το διάστημα (Ένα εικονικό ταξίδι στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) Ελευθερία Φανουράκη Υπεύθυνη 1 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου Βασίλης Γαργανουράκης Υπεύθυνος 2 ου ΕΚΦΕ Ηρακλείου 1 Τι είναι τα Εργαστηριακά

Διαβάστε περισσότερα

τεύχος 11, Ιανουάριος 2014 Διάττοντες M20 Tr ifid Δραστηριότητες ΣΕΑ

τεύχος 11, Ιανουάριος 2014 Διάττοντες M20 Tr ifid Δραστηριότητες ΣΕΑ τεύχος 11, Ιανουάριος 2014 Διάττοντες 2013 Galler y Δραστηριότητες ΣΕΑ M8 Lagoon M20 Tr ifid Πλειάδες ενημερωτικό περιοδικό ΣΕΑ / τεύχος 11 / Ιανουάριος 2014 Συντονιστές Τομέων Ήλιος: Στρίκης Ιάκωβος-Μάριος

Διαβάστε περισσότερα

20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Αφιερωµένη στη µνήµη της Φυσικού Σύλβιας Γιασουµή Κυριακή, 19 Μαρτίου, 2006 Ώρα: 10:30-13:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από έξι

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας. Διαστημικοί Σταθμοί. Β. Ζαφειρόπουλος

Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας. Διαστημικοί Σταθμοί. Β. Ζαφειρόπουλος Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας «Ωρίων» Διαστημικοί Σταθμοί Β. Ζαφειρόπουλος 22 Νοεμβρίου 2006 Τι είναι ένας Διαστημικός Σταθμός; Έτσι ονομάζονται τεχνητές κατασκευές, επανδρωμένες ή μη, οι οποίες τίθενται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Δραστηριοτήτων : Εισαγωγή www.globeatnight.org 2014 Ημερομηνίες παρατήρησης για τον αστερισμό του Περσέα:

Οδηγός Δραστηριοτήτων : Εισαγωγή www.globeatnight.org 2014 Ημερομηνίες παρατήρησης για τον αστερισμό του Περσέα: Οδηγός Δραστηριοτήτων : Εισαγωγή Συμμετέχετε σε μία παγκόσμια καμπάνια για να παρατηρήσετε και να καταγράψετε τη φωτεινότητα των πιο αμυδρά ορατών άστρων σαν μέσο για την μέτρηση της Φωτορρύπανσης σε μία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις.

ΗΛΙΑΚΟ ΡΟΛΟΙ. Ρώτησε τη φύση, θα σου απαντήσει! Παρατηρώντας την, κάτι το σημαντικό θα βρεις. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια του προγράμματος περιβαλλοντικής Αγωγής, τη σχολική χρονιά 2012-2013, αποφασίσαμε με τους μαθητές του τμήματος Β 3 να ασχοληθούμε με κάτι που θα τους κέντριζε το ενδιαφέρον. Έτσι καταλήξαμε

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Φυσικής ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Κλεομένης Τσιγάνης

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Φυσικής ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Κλεομένης Τσιγάνης Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Φυσικής ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Κλεομένης Τσιγάνης Σεμινάριο στα πλαίσια του Μαθήματος Εισαγωγή στην Αστρονομία (τμ. Λ. Βλάχου), Νοέμβριος 2009 Εξερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Γενικός τίτλος «Ένας μαγικός αλλά άγνωστος κόσμος» Ένας μαγικός αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Οι εκλείψεις στην Ωριαία αστρολογία

ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ. Οι εκλείψεις στην Ωριαία αστρολογία ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ Οι εκλείψεις στην Ωριαία αστρολογία Οι εκλείψεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην Ωριαία αστρολογία. Από τα βάθη των αιώνων μέχρι σήμερα πολλοί αστρονόμοι και αστρολόγοι έχουν μελετήσει το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αριθμός Επίθετο Όνομα Όνομα πατέρα THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ (Αυτό το γραπτό αποτελείται από 21 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης της σελίδας αυτής).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ).

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). Οι ομάδες των πλανητών (Sects) και η σπουδαιότητά τους σε ένα χάρτη Η πρωταρχική ενέργεια που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 2: Κινήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΙΝΗΣΕΙΣ Φυσική Β Γυμνασίου Εισαγωγή Τα πάντα γύρω μας κινούνται. Στο διάστημα όλα τα ουράνια σώματα κινούνται. Στο μικρόκοσμο συμβαίνουν κινήσεις που δεν μπορούμε να τις αντιληφθούμε άμεσα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΓΗ ΩΣ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΤΡΙΒΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΤΣΑΜΠΙΚΑ-ΡΟΖΑ ΧΑΡΙΤΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΚΟΥΡΑ ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ-ΡΑΦΑΕΛΛΑ ΛΟΓΓΑΚΗ ΑΝΝΑ Τ Ι Ε Ι Ν Α Ι Τ Ο Σ Ε Λ Α Σ ;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ»

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ» ΑΘΗΝΑ 2001 Oμάδα Σύνταξης Εποπτεία: Καραγεώργος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακήΓεωµετρία Γιάννης Κατσίγιαννης ΗηλιακήενέργειαστηΓη Φασµατικήκατανοµήτηςηλιακής ακτινοβολίας ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιο ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιοµπορεί να αναλυθεί σε δύο κύριες συνιστώσες: Περιφορά

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση 19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Ο διαθέσιμος χρόνος για την απάντηση των θεωρητικών

Διαβάστε περισσότερα

Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα

Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα Ανεύρεση χαμένων ή παραπεταμένων αντικειμένων Σε ωριαίους χάρτες που αναφέρονται στην ανεύρεση χαμένων ή παραπεταμένων αντικειμένων πρέπει να ελεγχθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδαίοι Κομήτες της Ιστορίας

Σπουδαίοι Κομήτες της Ιστορίας Σπουδαίοι Κομήτες της Ιστορίας Ανδρέας Παπαλάμπρου 18/4/2007 - Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 1 Κομήτες Μικρά σώματα που βρίσκονται σε τροχιά πολύ πέρα από τον Πλούτωνα σε θερμοκρασίες λίγο πάνω από

Διαβάστε περισσότερα