ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ''Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΠΙΟ ΚΟΝΤΙΝΟΣ ΜΑΣ ΠΡΟΓΟΝΟΣ.ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ''

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ''Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΠΙΟ ΚΟΝΤΙΝΟΣ ΜΑΣ ΠΡΟΓΟΝΟΣ.ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ''"

Transcript

1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ''Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ Ο ΠΙΟ ΚΟΝΤΙΝΟΣ ΜΑΣ ΠΡΟΓΟΝΟΣ.ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ'' ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΕΡΧΕΙΑΔΑΣ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ. ΤΑΞΗ: Β1 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:ΤΣΙΜΠΡΟΥ Ι. ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΚΟΥΖΑ Δ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κ. ΓΚΟΥΖΑ ΧΡ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Ε. ΑΝΤΩΝΙΟΥ Σ. ΔΡΟΣΟΣ Η. ΓΚΕΡΠΕΝΗΣ ΧΡ. ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ Ι. ΓΚΟΓΙΑΣ Φ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ Ι. ΚΕΣΤΟΥ Μ. ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ Π. ΓΕΡΑΝΗ Ε. ΚΑΤΣΑΒΡΙΑ Γ. ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ POWER POINT: ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΟΣ Γ. ΓΚΟΥΖΟΥΜΑ Σ. 1

2 Πίνακας Περιεχομένων ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ σελ Εισαγωγή Η προετοιμασία & το στρώσιμο του τραπεζιού Βασικές διατροφικές συνήθειες Τα μπαχαρικά & η χρήση τους Τα λουκούλλεια γεύματα των πλουσίων Οι βασικές τροφές των φτωχών Βυζαντινές συνταγές Παραλληλισμός διατροφικών συνηθειών με την αρχαιότητα και τη σύγχρονη εποχή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ σελ Εισαγωγή Η κατασκευή των ρούχων ΟΙ αυτοκρατορικές ενδυμασίες ΟΙ στολές των αξιωματικών και των στρατιωτών Η ενδυμασία των κληρικών Η ενδυμασία των αντρών και των γυναικών της μεσαίας τάξης. Σύγκριση με τη σύγχρονη εποχή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : ΕΜΠΟΡΙΟ-ΤΕΧΝΙΤΕΣ σελ Εισαγωγή Εμπορικές σχέσεις με άλλους λαούς Κατηγορίες τεχνιτών Συντεχνίες και Βιοτέχνες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 : ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ σελ Εισαγωγή Το θέατρο στο Βυζάντιο Αρματοδρομίες στον ιππόδρομο 2

3 Θρησκευτικές γιορτές στο Βυζάντιο ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ σελ. 39 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σελ. 40 3

4 ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διατροφή στο Βυζάντιο αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στον οποίο στηρίζεται η ελληνική, μεσογειακή διατροφή. Τότε ανάλογα με την οικονομική κατάσταση ή την κοινωνική τάξη της κάθε οικογένειας είχαν και τις αντίστοιχες ανέσεις κι έτσι τα γεύματα ήταν είτε πλουσιοπάροχα είτε λιτοδίαιτα. Όταν υπήρχαν περίοδοι νηστείας οι Βυζαντινοί τις τηρούσαν με ιδιαίτερη ευλάβεια. Παρ όλες τις οικονομικές όμως δυσκολίες πάντα το τραπέζι ήταν μεγάλο και πλούσιο ακόμη και από τους φτωχούς, απλώς με τρόφιμα όχι τόσο υψηλής αξίας σαν αυτά των πλουσίων. Στην εργασία θα διαβάσετε λεπτομερειακά τις διατροφικές συνήθειες των Βυζαντινών, καθώς επίσης θα δείτε και μια σύγκριση με τη διατροφή στις μέρες μας αλλά και στην αρχαιότητα. 4

5 Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΤΡΩΣΙΜΟ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΟΥ Η οικογένεια της βυζαντινής περιόδου, όταν καθόταν για φαγητό γύρω από το στρωμένο με το μενσάλι * τραπέζι, είχε μπροστά της διάφορα σκεύη για τις τροφές και τα ποτά. Για παράδειγμα μπροστά σε κάθε σερβίτσιο υπάρχει πάντα μία πετσέτα και μια λεκάνη (χέρνιβον) για να πλένουν τα χέρια τους οι προσκαλεσμένοι. Τα πιατικά ήταν άφθονα και ποικίλα. Τα κεραμικά σκεύη ήταν όλα ανατολικής προελεύσεως και είχαν πλούσιες διακοσμήσεις. Τα γυάλινα χρωματιστά ποτήρια ήταν μονταρισμένα πάνω σε χρυσές βάσεις. Πλάι σε ένα μεγάλο δοχείο (κάνθαρο), ήταν σωριασμένα μικρά στρογγυλά ψωμιά από γνήσιο αλεύρι. Πιο συγκεκριμένα σε κάθε γεύμα έβαζαν στο τραπέζι μία μόνο χωμάτινη γαβάθα, απ όπου ο καθένας έπαιρνε την τροφή του με τα χέρια. Αυτοί που έφτιαχναν διάφορα αντικείμενα όπως γαβάθες, πιρούνια, κουτάλια ήταν ξυλουργοί, λιθοξόοι, γενικώς ξυλοτέχνες.. Δείπνο 5

6 ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί του οποίου η ποιότητα ήταν ανάλογη με το είδος του αλευριού αλλά και του τρόπου με τον οποίο άλεθαν τα δημητριακά. Το ψωμί το έτρωγαν σταρένιο αλλά και κριθαρένιο. Βασικά διατροφικά είδη ήταν : τα λαχανικά, τα όσπρια, τα δημητριακά, διάφορα είδη πουλερικών, καθώς και τα αβγά με τα οποία έφτιαχναν τις ομελέτες και τα σφουγγάτα*. Επιπλέον από το γάλα έφτιαχναν τυριά, όπως ανθότυρο, βλάχικο και κεφαλιτζίν. Αγαπούσαν ακόμη τα κάθε λογής ψάρια φρέσκα ή παστά και τα θαλασσινά. Το κρέας το εξασφάλιζαν κυρίως με το κυνήγι και το έτρωγαν με παραδοσιακούς τρόπους ( σύμφωνα με έθιμα ). Πρώτη προτίμηση ήταν το αρνίσιο κρέας και το κατσικίσιο. Επιπρόσθετα μαγείρευαν χοιρινό και ελαφίσιο κρέας. Σπανιότερα έτρωγαν οι Βυζαντινοί τα βοοειδή, μιας και τα χρησιμοποιούσαν κυρίως για την καλλιέργεια των χωραφιών. Συνήθως στο Εικόνα 1: Προετοιμασία μεσημεριανού γεύμα, το κρέας το 6

7 άλειφαν με κρασί και άλλα μπαχαρικά, τα οποία κιόλας ήταν ιδιαίτερα ακριβά αφού τα χρησιμοποιούσαν οι πλούσιοι. Τέλος το λάδι και το κρασί ήταν πολύ σημαντικά για τα γεύματα. Τα φρούτα συνόδευαν τα γεύματα μαζί με σιροπιαστά γλυκά. Οι Βυζαντινοί είχαν τρία γεύματα. Το πρωινό, στο οποίο πολλοί δεν έδιναν ιδιαίτερη σημασία, μετά γύρω στο απόγευμα το μεσημεριανό, ενώ το βράδυ πριν βασιλέψει ο ήλιος ακολουθούσε το δείπνο που κατά κανόνα ήταν και το πιο δαπανηρό. Σαν βάση είχαν ορεκτικό με αβγά σερβιρισμένα σε αβγοθήκες και ψάρι με σάλτσες, κυρίως πιάτο κρέας με πράσα ή άλλα μπαχαρικά, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, ενώ σαν επιδόρπιο στις νηστείες είχαν γλυκά ή φρούτα, όπως σταφύλια, αχλάδια, ρόδια ή χουρμάδες. 7

8 ΤΑ ΜΠΑΧΑΡΙΚΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ Τα μπαχαρικά ήταν προϊόντα παραγωγής των Βυζαντινών καθώς και τα λαχανικά και τα κρεατικά. Τα μπαχαρικά ήταν ακριβά και είχαν φαρμακευτικές ιδιότητες όπως το μπαχάρι, πιπέρι, γαρύφαλο, ρίγανη, δυόσμος, σέλινο, πράσο, άνηθος, δεντρολίβανο και κύμινο. Επίσης χρησιμοποιούσαν και εξωτικά καρυκεύματα όπως κανέλα και μοσχοκάρυδο. Οτιδήποτε μπορούσε να καταστήσει το φαγητό νόστιμο ονομάζονταν από τους Βυζαντινούς «ήδυσμα» ή «άρτυμα». Πρωινό. Από το σινάπι έφτιαχναν ένα είδος μουστάρδας που συνόδευε τα ψάρια και τα αλλαντικά. Επίσης ως εξαιρετικό ήδυσμα οι Βυζαντινοί θεωρούσαν τον κρόκο (ζαφορά ). Τέλος τα περισσότερα από τα παραπάνω μπαχαρικά τα χρησιμοποιούμε και σήμερα στην παρασκευή διαφόρων φαγητών, ώστε να γίνουν πιο εύγευστα και μυρωδάτα. 8

9 ΤΑ ΛΟΥΚΟΥΛΛΕΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ Σε αντίθεση με τη μεσαία κοινωνική τάξη, που ακολουθούσε τη βάση της Βυζαντινής διατροφής, οι πλούσιοι και γενικά οι αυτοκράτορες είχαν περισσότερα τρόφιμα στη διάθεσή τους και σίγουρα καλύτερης ποιότητας όπως χαβιάρι, βατράχους, ψήσσα* και μερσίνι*. Οι πλούσιοι έψηναν στα σπίτια τους το λευκό ψωμί τους. Επίσης το αρνί ήταν προσιτό μόνο στα ευκατάστατα νοικοκυριά, και γενικώς όλα τα κρέατα. Στα συμπόσια το φαγοπότι σύμφωνα με την αρχαία ελληνική συνήθεια ήταν να είναι ξαπλωμένοι σε καναπέδες γύρω από ένα κεντρικό τραπέζι. Σαλάτες, ελιές, σούπες, κρασί υψηλής ποιότητας ήταν κι αυτά στο οικογενειακό δείπνο. Επιπρόσθετα τα ψάρια οι πλούσιοι τα έψηναν στη σχάρα.τέλος στο ορεκτικό οι ευκατάστατοι τα καλοβρασμένα αβγά, τα σέρβιραν σε ωραίες από μπλε σμάλτο αβγοθήκες και τα έτρωγαν με μικρά κουτάλια με μακριά και χρυσή λαβή. Πιο λεπτομερειακά το μεσημεριανό διέθετε αγκινάρες, άσπρη σάλτσα, χοιρινές μπριζόλες, χοιρομέρι, πάπια, μπρισκότα*. Μήλα, πεπόνια, σύκα και σταφύλια αποτελούσαν σταθερό στοιχείο στο διαιτολόγιο. 9

10 ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΡΟΦΕΣ ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ Οι φτωχοί εννοείται πως δεν είχαν στο ελάχιστο τις ανέσεις των πλουσίων. Ήταν πάνω κάτω σαν τους απλούς μεσαίας τάξης ανθρώπους και ίσως λίγο χειρότερα. Ο τόνος ήταν η βασική τροφή των φτωχών. Οι ελιές κολυμπούσαν μέσα στη σαλαμούρα, κάτι που ήταν μεν πολύ προσιτό αλλά σ αυτό είχαν πρόσβαση μόνο οι φτωχοί. Επιπρόσθετα δεν είχαν την δυνατότητα να έχουν δικό τους φούρνο, επομένως το ψωμί τους το αγόραζαν από τον αρτοποιό. Έτσι ούτε μπορούσαν να ψήσουν ψάρια ή οτιδήποτε άλλο. Είχαν μεν τυριά (και οι πιο ντόπιοι κατανάλωναν το βλάχικο), σάλτσες, αβγά, ψάρια, λαχανικά, όσπρια αλλά και πουλερικά όχι όμως υψηλής ποιότητας. Όταν ήθελαν κρέας για τις εορτές έπρεπε να ασχοληθούν κυρίως οι άντρες με το κυνήγι. Το χειμώνα με τα χοιροσφάγια*, έσφαζαν τα γουρούνια τα Χριστούγεννα για να εξασφαλίσουν κρέας για όλη τη χρονιά. Επομένως ανάλογα με την οικονομική κατάσταση κάθε οικογένειας ήταν και τα γεύματα απλά ή πολύπλοκα. Γεύμα φτωχών. 10

11 ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΣΥΝΤΑΓΙΕΣ Μονόκυθρον: Μαγειρευόταν από διάφορα παστά ή φρέσκα ψάρια, μαζί με κομμάτια διαφόρων τυριών, αβγά και λάχανο, μέσα σε λάδι με πιπέρι και σκόρδα. Αμανίται: Έκοβαν φέτες μανιτάρια και τα αλατοπιπέρωναν, ενώ στη συνέχεια τα τηγάνιζαν με φέτες αχλαδιού. Σφουγγάτον: Έτριβαν ένα κρεμμύδι και το τσιγάριζαν στο τηγάνι. Πρόσθεταν μυρωδικά και τέλος τ αβγά. Όρνις μονθυλευτή: Άφηναν ένα κοτόπουλο για λίγες ώρες σε κρασί ή ξύδι με διάφορα μπαχαρικά, μετά το παραγέμιζαν με ψύχα ψωμιού και άλλα καρυκεύματα. Συχνά πρόσθεταν σταφίδες, κουκουνάρια και ψιλοκομμένα μανιτάρια. Σιγόβραζαν το κοτόπουλο σε κρασί ή το έψηναν μέσα σ ένα καλά κλεισμένο πήλινο σκεύος, αφού το άλειφαν καλά στο βούτυρο. 1

12 1

13 ΠΑΡΑΛΛΗΛΗΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ Συγκριτικά με τη διατροφή στην αρχαιότητα, οι Αρχαίοι Έλληνες ήταν λιτοδίαιτοι και είχαν τρία βασικά γεύματα: πρωινό (ακράτημα λίγο ψωμί βουτηγμένο σε κρασί και ίσως λίγες ελιές ή σύκα), μεσημεριανό (άριστον), βραδινό (δείπνον). Βασικό είδος διατροφή τους ήταν το ψωμί. Ειδικά οι φτωχοί έτρωγαν κρίθινα παξιμάδια, ενώ το κρέας ήταν είδος πολυτελείας, μόνο σε θρησκευτικές εορτές. Ωστόσο οι Σπαρτιάτες έτρωγαν χοιρινό κρέας με αίμα, ξύδι και αλάτι (μέλας ζωμός). Δεν είχαν πιρούνια. Στην αρχαιότητα το ψάρι όπως και στο Βυζάντιο, ήταν ευρέως καταναλώσιμο. Συνεπώς παρατηρούμε σε γενικές γραμμές τις ίδιες διατροφικές συνήθειες με την αρχαιότητα και τη σύγχρονη εποχή. Και σήμερα η μεσογειακή διατροφή στηρίζεται στο ελαιόλαδο, τα δημητριακά και το ψάρι. Τέλος από πολλές οικογένειες δεν ακολουθείται το πρότυπο της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής αλλά ξένα διατροφικά πρότυπα, κυρίως αμερικάνικα. 1

14 ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα ρούχα που φορούσαν οι Βυζαντινοί τα έχουμε όλοι δει σε εικόνες και τοιχογραφίες αγίων στις Εκκλησίες. Η μόδα του Βυζαντίου αποτελούσε σημαντικό διακριτικό στοιχείο πολιτισμού. Όσο πιο μεγάλη κοινωνική θέση και χρήματα είχε κάποιος, τόσο πιο ωραίες φορεσιές διέθετε, με αποτέλεσμα η ενδυμασία στο Βυζάντιο να είναι διακριτικό στοιχείο της καταγωγής, του αξιώματος, της κοινωνικής τάξης, του επαγγέλματος και της ασχολίας 14

15 του κάθε ανθρώπου. Επιπλέον η ενδυμασία συμβάδιζε για τις γυναίκες, με τις θρησκευτικές αντιλήψεις, τα ήθη και τα έθιμα, τις αξίες και τα δικαιώματα. Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΡΟΥΧΩΝ Αρχικά η κατασκευή των ρούχων εκείνη την εποχή ήταν εξαιρετικά δύσκολη και χρονοβόρα. Οι άνθρωποι τα φτιάχναμε τελείως μόνοι τους, ξεκινώντας από το πιο στοιχειώδες, την ίδια την κλωστή, που έπρεπε να την επεξεργαστούν(αν ήταν μπαμπάκι, μαλλί ή μετάξι),να την βάψουν με χρώματα που βρίσκανε στη φύση, και να υφάνουν τα υφάσματα στον αργαλειό. Μετά τα έραβαν στο χέρι με μερικές βελονιές, μια και δεν υπήρχαν τότε μηχανές ραπτικής. Οι φτωχοί λοιπόν που έπρεπε να δουλέψουν σκληρά στα χωράφια ή αλλού δεν είχαν πολύ χρόνο για πολυτέλειες. Έτσι, ύφαιναν οι γυναίκες πάντα απλά υφάσματα, χωρίς διακοσμητικά σχέδια, με υλικά που ήταν εύκολα να βρεθούν και δεν κόστιζαν ακριβά. Όμως, οι πλουσιότεροι, αυτοί που είχαν την οικονομική άνεση, φτιάχναμε φορεσιές με περίτεχνα διακοσμητικά σχέδια είτε μέσα στην ύφανση, είτε τα κεντούσαν μετά με χρυσή και ασημένια κλωστή. Προφανώς δεν έφτιαχναν οι ίδιοι τα 15

16 ρούχα τους και είχαν εξειδικευμένους τεχνίτες που έκαναν αποτελεσματικά αυτή τη δουλειά. Τα χρώματα των ρούχων των Βυζαντινών ήταν ζωηρά και γαιώδη όπως: καφέ, ώχρα, πράσινο, σταχτί, μια και προέρχονταν από φυσικά υλικά. Το λευκό συμβόλιζε την αγνότητα αλλά και τη σεμνότητα, συμβολισμός που έχει διατηρηθεί ως τις μέρες μας με το λευκό που φοράνε οι νύφες. Αντίθετα, το μαύρο ήταν χρώμα της στενοχώριας, το φορούσαν οι γυναίκες και οι άντρες όταν είχαν χάσει δικό τους αγαπημένο άνθρωπο, καθώς και οι κληρικοί και όσοι είχαν επιλέξει τον μοναχικό βίο, επειδή πενθούσαν για τις αμαρτίες του κόσμου, αλλά και επειδή είχαν αφιερωθεί στο Θεό και είχαν απαρνηθεί τις χαρές των κοσμικών. Ένα ιδιαίτερο υλικό το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο για τους Βυζαντινούς ήταν το μετάξι. Η μεταξουργία ήταν γνωστή πριν από το χρόνια στην Κίνα, όμως οι ζοι θέλησαν να κρατήσουν μυστικό τον τρόπο κατασκευής του μεταξιού, διατηρώντας έτσι το μονοπώλιο μέχρι τον 5ο αι. μ.χ. που μεταδόθηκε στην Περσία και τον 6ο αι. στο Βυζάντιο. Ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου ο Ιουστινιανός έστειλε στην Κίνα δύο μοναχούς ειδικά για το μετάξι το οποίο εκείνη την εποχή είχε διαδοθεί σε μεγάλο βαθμό και ήταν συγχρόνως πανάκριβο. Οι δύο μοναχοί παρακολούθησαν όλη τη διαδικασία της εκτροφής του μεταξοσκώληκα και παραγωγής του μεταξιού και φεύγοντας έκρυψαν μέσα στα κούφια μπαστούνια τους αρκετό μεταξόσπορο, που μετέφεραν στο Βυζάντιο. Στα πρώτα χρόνια η Βυζαντινή αυλή κρατούσε μυστικό τον τρόπο παραγωγής του μεταξιού από τον υπόλοιπο λαό, που πίστευε ότι το μετάξι προέρχονταν από κάποια φυσική ουσία. Σιγά σιγά όμως η τεχνική ξέφυγε από τα ανάκτορα και η μεταξουργία αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό σ' όλη την Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο, που ονομάστηκε 16

17 από τότε Μοριάς, εξαιτίας της καλλιέργειας της Μουριάς. ΟΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ Ο Αυτοκράτορας, τα μέλη της οικογένειάς του, και όλοι όσοι ήτανε μαζί του στο παλάτι(αυλικοί) διέθεταν τις πιο εντυπωσιακές ενδυμασίες. Φορούσαν πολυτελή ρούχα από ακριβά υφάσματα, όπως μετάξι από την Ανατολή, τα οποία είχαν δημιουργήσει ράπτες που δούλευαν αποκλειστικά για την αυτοκρατορική αυλή. Στολίζονταν μάλιστα και με βαρύτιμα κοσμήματα, των οποίων οι πολύτιμοι ή ημιπολύτιμοι λίθοι συχνά εισάγονταν από άλλα βασίλεια. Μάλιστα, η χρήση μιας βαφής με βαθύ κόκκινο χρώμα, που ονομάζεται πορφύρα και την έβγαζαν από ένα είδος κοχυλιού, πολύ σπάνιου, ήταν προνόμιο μόνο του βασιλιά. Οι αυτοκράτειρες εκείνη την εποχή φορούσαν στενό μεταξωτό χιτώνα κι από πάνω έριχναν ένα ιμάτιο με κέντημα στους ώμους και στον ποδόγυρο. Πάνω απ όλα φορούσαν μια μπελερίνα πλούσια κεντημένη με κυκλικό άνοιγμα στη μέση για το κεφάλι. Στο πίσω μέρος ήταν πιο μακριά, ώστε να σχηματίζει τριγωνική ουρά. Ανασήκωναν την άκρη αυτή και την κρατούσαν με το αριστερό χέρι. Ο χιτώνας είχε μανίκια που κάλυπταν το 17

18 πάνω μέρος των χεριών, ενώ ο μανδύας είχε προσαρμοσμένη μια κουκούλα, η οποία κάλυπτε το κεφάλι κάθε γυναίκας. Αναλλοίωτη επίσης διατηρήθηκε η γυναικεία κόμμωση. Μολονότι σε μερικές περιόδους χρησιμοποιήθηκαν και περούκες, οι γυναίκες κατά κανόνα χώριζαν τα μαλλιά τους στη μέση και τα συγκρατούσαν στο πλάι με τσιμπιδάκια από χρυσό και ασήμι. Μερικές φορές χρησιμοποιούσαν λινές κορδέλες ή χτένια κομψά από ελεφαντόδοντο ή κόκαλα χελώνας. Επιπλέον φορούσαν πολυτελή κοσμήματα και ακριβά αρώματα. Έβαφαν τα φρύδια τους, ώστε να σχηματίζουν ευθεία και λεπτή γραμμή, καθώς και για να δώσουν έμφαση τα υπογράμμιζαν με μαύρο χρώμα. Επιπρόσθετα φρόντιζαν να προκαλέσουν συστολή στις κόρες των ματιών τους με μαύρο χρώμα, έτσι ώστε να φαίνονται μαύρες λαμπερές κηλίδες. Τέλος έβαφαν τα χείλη τους με κοκκινάδι. 18

19 ΟΙ ΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ Πολυτελείς ήταν οι στολές των ανώτερων αξιωματικών και των στρατηγών. Αυτοί έφεραν τα χρυσοκέντητα και ασημοκέντητα υποδήματα,κοινώς παπούτσια. Η φορεσιά των στρατιωτικών ήταν αρχικά πανομοιότυπη με αυτή των Ρωμαίων. Την ενδυμασία χορηγούσε το κράτος, τα εσώρουχα όμως ήταν εις βάρος του στρατιώτη. Τα ενδύματα ήταν ευρύχωρα και πρακτικά: ο χιτώνας, ο μανδύας, τα υποδήματα και η καλύπτρα ή σκιάειο. Ο χιτώνας κατασκευαζόταν από λινό ή μάλλινο ύφασμα και στερεωνόταν στους ώμους με ιμάντες ή δακτυλίους, καθώς υπήρχε και μια ζώνη στην μέση. Ήταν μακρύτερος στους ιππείς και κοντύτερος στους πεζούς. Ο μανδύας ήταν από κένδουκλο* σαν την κάπα των ορεινών χωρικών μας. Κι ο μανδύας στους πεζούς ήταν βραχύτερος από τον μανδύα των ιππέων. Τα υποδήματα, ελαφρά και στερεά, καρφωτά, με πλατυκέφαλα καρφιά από κάτω. Η καλύπτρα από ύφασμα, στενότερο προς τα επάνω κάλυπτε το κεφάλι του στρατιώτη. Ο στρατιώτης όμως είχε και άλλα είδη εξαρτύσεως:το φλασκίν*, τα πουγγιά ή θηκάρια για τα τρόφιμα,τα θηκάρια για τα ''τζικούρια'' κ.λ.π. Το δερμάτινο σακίδιο όπου έβαζαν τα βέλη, τις αμοιβές χορδές, τα λιωριά ή ιμάντες για το κρέμασμα της σπάθης κ.λ.π. Στους ιππείς προστίθενται και τα είδη ιπποσκευής, με βασικό τη σέλα. Άλλα είδη είναι: το σακίδιο για την βρώμη του ζώου, το τριχωτό κάλυμμα για 19

20 τα πλευρά του και διάφορα στολίσματα. Η ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ Η ενδυμασία των κληρικών εξελίχθηκε και διαμορφώθηκε μέσα σε μερικές δεκαετίες. Εμφανίζονται αρχικά ντυμένοι με άσπρα φορέματα, τα οποία δεν είναι πολύ διαφορετικά από την τήβεννο. Η αμφίεση των κληρικών διακοσμήθηκε με ορισμένα χαρακτηριστικά διακριτικά. Το ωμοφόριο* έγινε μέρος της αμφίεσης των επισκόπων. Γρήγορα συνδυάσθηκε με ένα μεταξωτό στιχάριον και με το λεγόμενο επιγονάτιον* το οποίο ήταν χειρομάντηλο. Ο επίσκοπος φορούσε επίσης έναν σταυρό και μίτρα στο κεφάλι. Γύρω στον λαιμό του κρεμούσε το εγκόλπιο, που έφθανε μέχρι το στήθος του. Οι διάκονοι φορούσαν το ωράριον, το οποίο πήρε τη μορφή απλού ορθογωνίου υφάσματος που κρεμιέται στο αριστερό πλευρό του διακόνου. Οι επίσκοποι φορούσαν το επιτραχήλιον, το οποίο περιγράφεται σαν άμφιο που το κρατούσαν στην μέση τους με ζώνη και μακριά κεντημένα επιμανίκιαν. 20

21 Η ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΑΣ ΤΑΞΗΣ Οι άνδρες της μεσαίας τάξης φορούσαν χιτώνες, σαν φουστάνια φαρδιά, με μια ζώνη σφιχτά δεμένη στην μέση τους που φτάνει σε άλλους μέχρι τα γόνατα και σε άλλους μέχρι τον αστράγαλο. Το μήκος του χιτώνα εξαρτιόταν συχνά από την ασχολία του κάθε ανθρώπου. Έτσι, για παράδειγμα οι αγρότες χρειαζόντουσαν άνετα ρούχα για να έχουν ελευθερία στην κίνηση. Ωστόσο οι άντρες της εργατικής τάξεως κυκλοφορούσαν ξυπόλυτοι. Όταν ο καιρός ήταν παγερός φορούσαν μακριά παλτά. Ακολουθούσαν την ρωμαϊκή συνήθεια να κουρεύουν τα μαλλιά τους και να ξυρίζουν τα γένια τους. Χιτώνες φοράνε και οι γυναίκες, αλλά πάντα μακριούς με επίσης μακριά μανίκια που κάλυπταν τελείως τα χέρια, μια και την εποχή εκείνη η γυναίκα έπρεπε να κρύβει το σώμα της, αλλιώς θα την θεωρούσαν ανήθικη. Πάνω από τον χιτώνα φοράνε άλλα πρόσθετα κομμάτια ύφασμα που είτε πέφτουν ελεύθερα επάνω τους, όπως είναι ο μανδύας που στηρίζεται στους ώμους και 21

22 στερεώνεται μπροστά με μια καρφίτσα είτε είναι σαν μακρύ γιλέκο, είτε σαν παλτό. Επίσης οι γυναίκες έριχναν πάνω τους σάρπες και μακριές μαντίλες που πάντα κάλυπταν το κεφάλι τους. Επιπλέον φορούσαν ιμάτιο ή ρόμπα με ουρά αρκετά μακριά έτσι ώστε να αναδιπλώνεται γύρω από τους ώμους, με αποτέλεσμα να τη σκεπάζει στο κεφάλι. Οι ρόμπες τους ήταν λινές ή μεταξωτές. Μερικές φορές όμως ήταν από διαφανές ύφασμα πράγμα που εξόργιζε τους εκπρόσωπους της εκκλησίας. 22

23 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει εντελώς. Η παραγωγή των ρούχων με τη βοήθεια της τεχνολογίας και την ανάπτυξη της οικονομίας έχει γίνει πιο εύκολη από τον πολιτισμό του Βυζαντίου. Πλέον ρούχα επεξεργάζονται μαζικά σε μεγάλες βιομηχανίες και μπορούμε να τα αγοράσουμε από τα καταστήματα. Στη σημερινή εποχή η ενδυμασία του καθενός είναι ανεξάρτητη από την οικονομική του κατάσταση ή την κοινωνική του θέση. Τα ρούχα έχουν αλλάξει καθώς διακρίνουμε διαφορετικά χρώματα και σχέδια. Το μόνο που αλλάζει είναι η εμφάνιση του άνδρα η οποία είναι πιο σύγχρονη. Από την άλλη πλευρά η ενδυμασία των γυναικών έχει διαφοροποιηθεί,αφού τα δικαιώματά τους είναι ισότιμα με των ανδρών. Έτσι δε χρειάζεται να καλύπτουν το πρόσωπό τους και γενικά οποιαδήποτε μέρη του σώματός τους. Σε μερικές περιπτώσεις όμως οφείλουν να είναι ντυμένες ευπρεπώς (όπως στις θρησκευτικές λειτουργίες). Η περιποίηση του προσώπου έχει παραμείνει ίδια καθώς και σήμερα οι γυναίκες καλλωπίζονται με διάφορα καλλυντικά. Γίνεται λοιπόν εμφανές πως η ενδυμασία στη σημερινή εποχή παίζει τελείως διαφορετικό ρόλο από τα βυζαντινά χρόνια. Ενώ λοιπόν τότε τα μεσαία και κατώτερα στρώματα δεν είχαν καμία επαφή με αυτό που θα όριζαν σήμερα ως μόδα, οι αντίστοιχες κοινωνικές τάξεις της σύγχρονης κοινωνίας αποτελούν κύρια πηγή εισοδήματος της βιομηχανίας της μόδας. Η ενδυμασία πλέον σε σχέση με το Βυζάντιο θεωρείται μορφή τέχνης πίσω από την οποία κρύβονται τεράστια οικονομικά συμφέροντα. 23

24 ΕΜΠΟΡΙΟ-ΤΕΧΝΙΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην εποχή του Βυζαντίου oι έμποροι και οι τεχνίτες βρίσκονταν κάτω από κρατική φροντίδα και μέριμνα. Όπως παλιότερα στη Ρώμη έτσι και στο Βυζάντιο επιχειρήθηκε μέσω του Επαρχικού βιβλίου να κατευθύνονται και οι δύο βασικοί κλάδοι μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια.το εμπόριο εκτός από σημαντικός παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης του Βυζαντίου, αποτελούσε και μέσο διάδοσης βυζαντινών πολιτιστικών στοιχείων σε άλλους λαούς (Βουλγάρους,Σλάβους,Ρώσους). Η οικονομική και εμπορική ανάπτυξη και γενικότερα η ευημερία του Βυζαντίου συνδεόταν άμεσα με τη σταθερότητα και την υψηλή αξία του νομίσματός του. Τα βυζαντινά νομίσματα έμοιαζαν με τα Ρωμαϊκά, από τη μια πλευρά απεικονιζόταν ο αυτοκράτορας και από την άλλη το έμβλημα της πόλεως ή ο Σταυρός. Ο Ιουστινιανός ήταν ο πρώτος που εξέφρασε την έντονη θρησκευτική του βιοθεωρία στα νομίσματα. Πάντως κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας,η Θεσσαλονίκη,η Τραπεζούντα και η Νίκαια είχαν το δικό τους νόμισμα. 24

25 ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΛΑΟΥΣ Κατά την πρώτη φάση της Βυζαντινής Ιστορίας τα πιο σπάνια είδη πολυτελείας εισάγονταν από την Ανατολή και αποτελούσαν αντικείμενο κρατικών μονοπωλίων. Ο Εύξεινος Πόντος αποτελούσε σταυροδρόμι του διεθνούς και διαπεριφερειακού εμπορίου συνδέοντας το Βυζάντιο με την Κεντρική Ευρώπη,τη Ρωσία,τον Καύκασο,την Κεντρική Ασία και την Κίνα. Στον Εύξεινο Πόντο οι Βυζαντινοί διατηρούσαν έντονες εμπορικές σχέσεις με τους λαούς που κατοικούσαν στα βόρεια της περιοχής. Στην πρωτεύουσα εισάγονταν : κερί,μέλι,γούνες και λινά υφάσματα, ενώ εξάγονταν είδη πολυτελείας. Παράλληλα η Κωνσταντινούπολη ως κέντρο διαπεριφερειακού εμπορίου πέρα των προϊόντων του διεθνούς εμπορίου,λάμβανε αγαθά από ολόκληρη την αυτοκρατορία στα οποία συμπεριλαμβάνονταν τα λινά υφάσματα του Πόντου και τα χοιρινά της Παφλαγονίας ή τα μπαχαρικά που κατέληγαν σε αυτή από τη Συρία μέσω της Τραπεζούντας. Η Τραπεζούντα αποτελούσε κέντρο εμπορικής διάθεσης. Δασμοί είχαν επιβληθεί σε όλα τα εμπορεύματα που εισάγονταν στη χώρα ή εξάγονταν από αυτή. Επίσης ένα άλλο μέτρο των Βυζαντινών ήταν να απαγορεύσουν στους Έλληνες εμπόρους να πηγαίνουν στην Ιταλία για εμπόριο. Ρωσικό εμπόριο με τους Βυζαντινούς άρχισε από τον 10ο άι.έφερναν : ψάρια δερμάτινα είδη,μέλι, κερί, χαβιάρι ενώ αγόραζαν άλογα,πιπέρι,κρασί κ.α..είχαν εξαιρετικά 25

26 αυστηρούς κανόνες με τους εμπόρους της Ρωσίας σε αντίθεση με τους Ιταλούς που πέτυχαν περισσότερες παραχωρήσεις από όλους τους άλλους. Οι παραχωρήσεις αυτές επρόκειτο να υποσκάψουν τη Βυζαντινή Οικονομία αλλά και τη βυζαντινή κυριαρχία κατά τους επόμενους δύο αιώνες. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΕΧΝΙΤΩΝ ΟΙΚΟΔΟΜΟΙ-ΧΤΙΣΤΕΣ Οι χτίστες στο Βυζάντιο σπάνια αναφέρονταν με τα ονόματα τους στα κείμενα. Ηταν οργανωμένοι σε συντεχνίες όπως μαρτυρούν παλαιοχριστιανικές επιγραφές αλλά και υστεροβυζαντινά κείμενα. Επικεφαλής του κάθε συνεργείου είναι ο πρώτος μάστορας, ο οποίος καθοδηγούσε τους εργάτες. ΛΙΘΟΞΟΟΙ-ΜΑΡΜΑΡΑΔΕΣ 26

27 Λιθοξόοι ονομάζονταν οι τεχνίτες που εξώρυσσαν τους λίθους από τα λατομεία και τους λάξευαν αλλά και οι γλύπτες.η εργασία τους ξεκινούσε στα λατομεία όπου οι λατόμοι και οι λατύποι εξώρυσσαν και κατεργάζονταν διάφορους λίθους(ασβεστόλιθο,πωρόλιθο,μάρμαρο,πολύτιμους λίθους). ΚΕΡΑΜΕΙΣ-ΠΛΙΝΘΟΥΡΓΟΙ Οι τεχνίτες αυτοί ασχολούνταν με την παραγωγή κεραμικών προϊόντων (πλίνθων,πλακών δαπέδου,κεραμιδιών,πήλινων σωλήνων κ.α)η εργασία τους περιλάμβανε την εξόρυξη, προετοιμασία,διαμόρφωση σε καλούπια, στέγνωμα και ψήσιμο του πηλού σε καμίνια ή σε σωρούς στην ύπαιθρο. Οι τεχνίτες αυτοί ίσως οργανωμένοι σε συντεχνίες μετακινούνταν σε μεγάλες αποστάσεις για την κατασκευή ή επισκευή έργων μαζί με τα εργαλεία τους που έτσι και αλλιώς ήταν λίγα και εύκολα στην μεταφορά. ΞΥΛΟΥΡΓΟΙ Η εργασία των τεχνιτών αυτών ξεκινούσε με την υλοτόμηση και την επεξεργασία της 27

28 κατάλληλης ξυλείας. Στη συνέχεια μετέφεραν το υλικό στο εργοτάξιο όπου μάλλον ο σκαλωτής, ένας ειδικός τεχνίτης μαζί με τους κτίστες έφτιαχναν τις σκαλωσιές για να πατήσουν οι υπόλοιποι τεχνίτες της οικοδομής. ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΟΙ-ΣΙΔΗΡΟΥΡΓΟΙ Οι σιδηρουργοί εργάζονταν σε ειδικευμένα εργαστήρια στα σιδηρουργεία και κατασκεύαζαν διάφορα μεταλλικά αντικείμενα που είτε ήταν απαραίτητα για την κατασκευή και σταθεροποίηση του κτηρίου(καρφιά,συνδέσμους,δακτυλίους,σφήνες) είτε χρησιμοποιούνταν στη διακόσμησή του (φράγματα,επενδύσεις παραθύρων και θυρών). Επίσης έφτιαχναν και επιδιόρθωναν εργαλεία των υπόλοιπων τεχνιτών. Στις περισσότερες περιπτώσεις ήταν απλοί πολίτες οι οποίοι πειραματίζονταν με τα υλικά προκειμένου να βελτιώσουν τις κατασκευές τους σε αντοχή και εμφάνιση. Επειδή ασχολούνταν με επικίνδυνες δραστηριότητες δεν μπορούσαν να έχουν τα εργαστήριά τους οπουδήποτε μέσα στην πόλη αλλά σε συγκεκριμένες συνοικίες. Οι αυτοκράτορες ενίσχυσαν αυτούς τους τεχνίτες και τους επέτρεψαν να πουλάνε οι ίδιοι αντικείμενα από πολύτιμους λίθους,δικαίωμα που είχαν μόνο τα βασιλικά εργαστήρια. Η δυσκολία εύρεσης της πρώτης ύλης,του μεταλλεύματος οδήγησε τους βυζαντινούς στην ανακύκλωση των παλαιών 28

29 αντικειμένων από μέταλλα. Αυτό γινόταν σε ειδικά εργαστήρια και με τη βοήθεια της φωτιάς. Γνωρίζουμε από κείμενα ότι υπήρχε μια μεγάλη ποικιλία τεχνιτών κατεργασίας του μετάλλου όπως σιδεράδες,χαλκωματάδες,κλειθροποιοί, μαχαιροποιοί, κατηνάριοι και βεβαίως χρυσοχόοι.γενικά η εργασία των σιδηρουργών ήταν και ανθυγιεινή αφού υπήρχε πάντα κίνδυνος πυρκαγιάς λόγω των μεγάλων θερμοκρασιών που αναπτύσσονταν. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ Οι αρχιτέκτονες ήταν τεχνίτες με γνώσεις περισσότερο πρακτικές και τεχνικές ενώ οι μηχανικοί και οι μηχανοποιοί διέθεταν και ακαδημαϊκή κατάρτιση. Είχαν την εύνοια του παλατιού,βρίσκονταν ψηλά στην κοινωνική ιεραρχία και διέθεταν κοινωνική αναγνώριση. Κατά τους πρώτους χρόνους επέβλεπαν εργασίες και κατεύθυναν τους τεχνίτες στο εργοτάξιο,κρατώντας όπως μαρτυράνε σχετικές παραστάσεις μια μακριά ράβδο. Ανάμεσα στους μηχανικούς ξεχώριζαν οι μορφές του Ανθέμιου από τη Μίλητο και 29

30 Ισίδωρου από τις Τράλλεις της Λυκίας στη Μικρά Ασία οι οποίοι έκτισαν το ναό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. ΣΥΝΤΕΧΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ Το εμπόριο του Βυζαντίου αναπτύχθηκε προς διάφορες κατευθύνσεις. Μόνο στην πρωτεύουσα υπήρχαν 23 τουλάχιστον συντεχνίες. Οι συντεχνίες που είχαν σχέση με τα βασικά είδη τροφής ήταν οργανωμένες με ιδιαίτερη φροντίδα. Κανένας άνδρας δεν μπορούσε να είναι μέλος σε περισσότερες από μία συντεχνίες και μάλιστα δεν ήταν υποχρεωμένος να ανήκει σε αυτή τη μία αντίθετα με ότι επικρατούσε στη Ρώμη όπου η εγγραφή σε κάποιο σωματείο ήταν υποχρεωτική. Κάθε συντεχνία διάλεγε πρόεδρο με εκλογές. Κάθε συντεχνία αγόραζε τις πρώτες ύλες που χρειάζονταν. Μόνο οι παντοπώλες ήταν ελεύθεροι να ανοίξουν τα καταστήματά τους σε οποιοδήποτε δρόμο γιατί αυτοί πουλούσαν είδη πρώτης ανάγκης. Τέλος οι πλανόδιοι μικροπωλητές έκαναν ζωηρό εμπόριο μεταχειρισμένων δευτέρας ποιότητας. Οι μισθοί κανονίζονταν μέσω των συντεχνιών και διατηρούνταν εξαιρετικά χαμηλοί. Τα μέλη των συντεχνιών έπαιρναν μόνο ένα μέρος του μισθού τους σε χρήματα και ένα σημαντικό μέρος από όσο δικαιούνταν το έπαιρναν σε είδος. Αν κάποιος παραβίαζε τους κανονισμούς μιας συντεχνίας τιμωρούνταν με πρόστιμο ή ακρωτηριασμό ή με απομάκρυνση από το επάγγελμα. Το Επαρχικό Βιβλίο μαρτυρεί την ύπαρξη 5 συντεχνιών οι οποίες ασχολούνταν με την επεξεργασία της ύφανσης και του εμπορίου των 30

31 μεταξωτών. Η βιοτεχνική δραστηριότητα, αν και μειωμένη, εξακολουθούσε να υπάρχει στο Βυζάντιο του 5ου άι, όμως δε γνώρισε την μεγάλη ανάπτυξη που χαρακτήρισε τους αμέσως επόμενους αιώνες. Τα βιοτεχνικά εργαστήρια αναπτύχθηκαν προς το τέλος του 5ου άι. και συγκεντρώθηκαν κυρίως στην Κωνσταντινούπολη και στις ελάχιστες πόλεις που επιβίωσαν. Το κράτος μάλιστα ανέλαβε την ευθύνη για την ίδρυση βιοτεχνιών. 31

32 ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο μέσος βυζαντινός ήταν άνθρωπος που δεν τον τραβούσε το σπίτι.από την πρώτη αναλαμπή της ημέρας εγκατέλειπε την κατοικία του. Αν δεν είχε σταθερή εργασία η οποία να κάνει υποχρεωτική την παρουσία του, έκανε βόλτες κατά τη διάρκεια της ημέρας στην πρωτεύουσα. Είχε το αίσθημα ότι περπατούσε σε ένα απέραντο πανηγύρι.παντού έβλεπε ποικίλες ατραξιόν.κόσμος έκανε κύκλους γύρω από γελωτοποιούς δακτυλουργούς,σκοινοβάτες οι οποίοι έκαναν χορευτικές φιγούρες πάνω σε τεντωμένα σχοινιά. Εβλεπε κανείς ανθρώπους σκαρφαλωμένους σε ξυλοπόδαρα να περνάνε πάνω από τα κεφάλια των περαστικών. Βρισκόταν λοιπόν μπροστά σε ένα σχεδόν πραγματικό θέατρο στο οποίο έλειπε μόνο η σκηνή! 32

33 ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Στην Κωνσταντινούπολη υπήρχαν πολλά θέατρα τα οποία παρουσίαζαν σκηνικές παραστάσεις.το μεγάλο θέατρο που η ίδια η ονομασία του δείχνει ότι το θεωρούσαν σαν το πιο σημαντικό από όλα,υπήρχε ήδη από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Είχε κατασκευαστεί από το Σεπτίμιο Σεβήρο κοντά στο αυτοκρατορικό ανάκτορο.τρία άλλα θέατρα, που προορίζονταν για το λαό,μνημονεύονται από τον Ψελλό: στο κέντρο της πρωτεύουσας,κοντά στην εκκλησία της Αγίας Ειρήνης, στη συνοικία των Βλαχερνών στο προάστιο Συκάς.Όλα, ακόμη και το Μεγάλο θέατρο κτισμένα χωρίς στέγη,δεν μπορούσαν να συναγωνιστούν την πολυτέλεια των ρωμαϊκών θεάτρων.οι θεατές κάθονταν σε βαθμίδες.μπροστά στη σκηνή κρατούσαν θέσεις για την υψηλή πελατεία. Τα θεάματα ήταν πάντα γύρω από κλεψιές και ερωτικές ίντριγκες.το ευνοούμενο θέμα των έργων ήταν η μοιχεία.τα τεχνάσματα που οργάνωσε η άπιστη σύζυγος στον αγροίκο άντρα της,αποτελούσαν πηγή χαράς για τους θεατές και ο τελικός θρίαμβος του ευτυχισμένου εραστή χαιρετιζόταν με χαρούμενες επιδοκιμασίες.στο βυζάντιο δεν απαγορεύονταν αυτά τα θεάματα παρά 33

34 τις αντιδράσεις της εκκλησιάς και η σεξουαλική πράξη εμφανιζόταν στη σκηνή με όλο τον αναγκαίο ρεαλισμό.πριν να φτάσουν στο σημείο αυτό οι ερμηνευτές έκαναν ένα μικρό διάλογο φροντίζοντας να υπογραμμίσουν τη χυδαιότητα ορισμένων λόγων τους,τραγούδαγαν άσματα με χορευτικά βήματα και στη συνέχεια ξεντύνοντανέπαιζαν χωρίς μάσκα.τους γυναικείους ρόλους τους υποδύονταν γυναίκες. 34

35 ΑΡΜΑΤΟΔΡΟΜΙΕΣ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΔΡΟΜΟ Στον ιππόδρομο τα αθλητικά σωματεία οι Πράσινοι και οι Βένετοι είχαν τις δικιές τους θέσεις,χώρια από τον πολύ λαό προς τα αριστερά και προς τα δεξιά του αυτοκρατορικού θεωρείου.οι αρχηγοί τους περιστοίχιζαν τον αυτοκράτορα και τους προσκαλούσαν στις επίσημες δεξιώσεις.η εργασία άρχιζε.οι ηνίοχοι και οι έφοροι των ιπποδρόμων συγκεντρώνονταν στους στάβλους των αντίστοιχων φατριών.ένα ένα τα άλογα οδηγούνταν από το κομβινοστάσιο όπου τους έχει γίνει ήδη μια πρώτη επιλογή,εξετάζονταν 35

36 λεπτομερώς από τους επιθεωρητές οι οποίοι όταν τελείωνε αυτή η δουλειά εξέταζαν και τη σταθερότητα των φραγμάτων που έπρεπε να τοποθετηθούν στο κατώφλι καθεμιάς από τις δώδεκα ιππαφέσεις.ύστερα γινόταν η κλήρωση της θέσεως στο μέρος του αγώνα.ήταν μια ημιεπίσημη τελετή η οποία διεξαγόταν μπροστά σε έναν αυτοκρατορικό υπάλληλο και δυο αντιπροσώπους της δημοτικής διοικήσεως σε μια αίθουσα που βρισκόταν πλάι στους στάβλους.το πρωί της μεγάλης μέρας έφτανε.ήδη στις πλαϊνές πόρτες του ιπποδρόμου συνωστίζονταν οι ατελείωτες ουρές των χιλιάδων πολιτών που περίμεναν τη σειρά τους για να πάρουν τις θέσεις τους στις βαθμίδες.η αρένα ήταν σκεπασμένη με ένα στρώμα αρωματικής άμμου.στο μεταξύ στους στάβλους γινόταν η τοποθέτηση των ταινιών στην ουρά και στα πόδια των αλόγων.μια επίσημη στιγμή ήταν, όταν ο αυτοκράτορας σηκωνόταν από τη θέση του και άφηνε να πέσει στην αρένα ένα τετράγωνο λευκό ύφασμα που αποτελούσε σήμα να ξεκινήσουν οι αγώνες.την ίδια στιγμή μέσα σε ένα εκκωφαντικό θόρυβο τα φράγματα έπεφταν και τα άρματα ξεκινούσαν.η κούρσα 36

37 προέβλεπε επτά γύρους της πίστας.συνολικά γίνονταν οκτώ κούρσες τέσσερις το πρωί και τέσσερις το απόγευμα.ο ιππόδρομος μετατρεπόταν τότε σε ένα απέραντο καπηλειό.οι αγώνες του ιπποδρόμου διατηρηθήκαν μέχρι την κατάληψη της πόλεως από τους σταυροφόρους και δεν έπαψαν να ενθουσιάζουν τους κατοίκους της πρωτεύουσας. 37

38 ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Οι θρησκευτικές γιορτές των βυζαντινών ήταν στις 15 Αυγούστου όπου γιόρταζαν για τη συγκομιδή των σταφυλιών, ένα ειδωλολατρικό έθιμο που είχε ενσωματωθεί στο χριστιανικό τελετουργικό.ακόμα μέχρι τον 10αιώνα καθορίστηκε η ημερομηνία των Χριστουγέννων, ενώ παλιότερα στις 25 Δεκεμβρίου γιόρταζαν προς τιμή του θεού Ηλίου.Στις 6 Ιανουαρίου γιόρταζαν τη γέννηση του Χριστού.Επίσης κάθε Κυριακή οι πιστοί μπορούσαν να παρακολουθήσουν την θεία λειτουργία,καθώς και όλες τις μέρες του Πάσχα και της Πεντηκοστής. 38

39 Ειδικά την Κυριακή των Βαΐων και τη μεγάλη Πέμπτη ο αυτοκράτορας έδινε στους αξιωματούχους τα διπλώματά τους.επίσης ψυχαγωγούνταν όχι μόνο στις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές και ιεροτελεστίες αλλά και σε εκδηλώσεις που οργάνωναν στον ιππόδρομο,σε φιλικές συναντήσεις και σε δημόσιες πλατείες,καθώς και σε εποχικά πανηγύρια με μισοθρησκευτικό χαρακτήρα όπου μια φορά το χρόνο γινόταν η λιτάνευση μιας εικόνας Αγίου,την ημέρα της μνήμης του.επιπλέον οργάνωναν ομαδικές επισκέψεις σε μοναστήρια ή προσκυνήματα και επισκέψεις στους Άγιους τόπους.ακόμα τα ταβερνεία της εποχής τις Κυριακές και τις γιορτές δεν μπορούσαν να ανοίξουν πριν της 8 το πρωί. 39

40 ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ * μενσάλι: ένα είδος τραπεζομάντηλου * σφουγγάτον: ένα είδος ομελέτας * ψήσσα: φαγητό που το έψηναν οι Βυζαντινοί στην ψησταριά, κάτι σαν κρέας-ψάρι * μερσίνι: είδος ακριβού ψαριού * μπρισκότα: είδος πάπιας * χοιροσφάγια: τελετή κατά την οποία οι Βυζαντινοί σφάζουν τους χοίρους, δηλαδή τα γουρούνια. * μανιτάρια: Τα μανιτάρια είναι πλούσια πηγή βιταμινών και άλλων πολύτιμων στοιχείων. Χρησιμοποιούνται και στην σύγχρονη μαγειρική των Νεοελλήνων είτε ως κύριο πιάτο είτε ως συνοδευτικό. *κένδουκλο: τρίχινο ύφασμα *φλασκίν: υδροδοχείο ή παγούρι *επιγονάτιον: ένα κομμάτι ύφασμα σε σχήμα τετραγώνου που το φορούσαν οι κληρικοί *ωμοφόριο: ένα είδος σάρπας με σταυρούς κεντημένο επάνω 40

41 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ- ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ Ενδυμασία των Βυζαντινών, Βικιπαίδεια (https//www.google.gr/#el.wikipedia.ord) Ενδυμασία των Βυζαντινών, (https//www.google.gr/#el.weebly.com) Διατροφή των Βυζαντινών, Βικιπαίδεια (https//www.google.gr/#el.wikipedia.ord) ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΗΓΕΣ: «νέα δομή», εκδόσεις Τεγοπούλου, έτος έκδοσης 1996, τόπος έκδοσης Αθήνα, τόμος 10, σελίδα «για σας παιδιά», εκδόσεις Αυλός, τόπος έκδοσης Αθήνα, τόμος 3, σελίδα «Μεσαιωνική και νεότερη ιστορία»,ιωάννης Δημητρούκας Θουκυδίδης Ιωάννου,εκδόσεις ΟΕΔΒ, έτος έκδοσης 2008, τόπος έκδοσης Αθήνα. «Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός βίος των Βυζαντινών», συγγραφέας Tamara Talbot Rise, εκδόσεις Παπαδήμας, έτος έκδοσης 2006 «Κωνσταντινούπολη, πόλη της ιστορίας», συγγραφέας Μαρία Σφυρόερα, τόμος Β,έτος έκδοσης 2006, τόπος έκδοσης Αθήνα 41

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 2 Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους Ομάδα 2 Οι Θεές των Όφεων Η ενδυμασία στους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Οι βυζαντινές γεύσεις ή «Βρώματα και Μαγειρείες»

Οι βυζαντινές γεύσεις ή «Βρώματα και Μαγειρείες» Οι βυζαντινές γεύσεις ή «Βρώματα και Μαγειρείες» Η διαδικασία παρασκευής της τροφής -η επιλογή υλικών, μεθόδων και σκευών- αποτελεί μία σημαντική παράμετρο του πολιτισμού μίας εποχής και η διερεύνηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία.

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία. ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΖΥΜΗΣ Ζύμη για γεμιστό πιτάκι 1,5 kg αλεύρι 15 g αλάτι 250 g βούτυρο ή λίπος 3/8 l νερό Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: Μινωικός Πολιτισμός(3.000-1420) Μυκηναϊκός Πολιτισμός(1.600-1.100) Αρχαϊκή Εποχή(800-500)

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

Kτηνοτροφία (κρέας γάλα -τυρί) 2 η ομάδα. 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15

Kτηνοτροφία (κρέας γάλα -τυρί) 2 η ομάδα. 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Kτηνοτροφία 2 η ομάδα 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Ποια ήταν τα προϊόντα της ς; Τα προϊόντα της ς ήταν το τυρί το οποίο παρασκευαζόταν από γάλα πρόβειο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΜΑΛΛΙΑ: Αν τα μαλλιά μας είναι λιπαρά, τα πλένουμε με δυο κρόκους αυγού και ξεπλένουμε με χαμομήλι. Μια καλή και θρεπτική μάσκα μαλλιών. Ανακατεύουμε δυο κουταλιές της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου Καλλιεργώντας τη γη άλετρο βουκάνη ή δουκάνη νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου πενταδόντιν δρεπάνι Οι άνθρωποι όργωναν τη γη με το ξύλινο άλετρο που το έσερναν τα βόδια και έβαζαν τους σπόρους του σιταριού.

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΕΙΔΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΕΥΜΑΤΩΝ Υπάρχουν δυο είδη βασικών γευμάτων που σερβίρονται σε ένα εστιατόριο. Α) Τα κύρια γεύματα: Είναι τα υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

B ΠΡΩΙΝΟ: 1η ΗΜΕΡΑ. ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ: Ένα άπαχο γιαούρτι με γεύση φρούτων. ΓΕΥΜΑ ΚΑΙ ΒΡΑΔΙΝΟ: ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΑΛΑ ΚΡΕΜ SLIMMER

B ΠΡΩΙΝΟ: 1η ΗΜΕΡΑ. ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ: Ένα άπαχο γιαούρτι με γεύση φρούτων. ΓΕΥΜΑ ΚΑΙ ΒΡΑΔΙΝΟ: ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΑΛΑ ΚΡΕΜ SLIMMER SLIMMER ΧΑΣΤΕ ΒΑΡΟΣ ΑΛΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1η ΗΜΕΡΑ B ΠΡΩΙΝΟ: Καφές ή πράσινο τσάι ή ρόφημα από βότανα. Ένα πορτοκάλι ή δύο μέτρια ακτινίδια ή τρία ξερά δαμάσκηνα. Ένα φλιτζάνι άπαχο φρέσκο γάλα (1,5% λιπαρά) με

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακές συνταγές μέσα από τα ήθη και έθιμα του τόπου

Παραδοσιακές συνταγές μέσα από τα ήθη και έθιμα του τόπου Παραδοσιακές συνταγές μέσα από τα ήθη και έθιμα του τόπου Ξεκινώντας την προσπάθεια μας, να ενεργοποιήσουμε τους μαθητές μέσα από αυτό το νέο μάθημα, για τα Ελληνικά σχολεία, επιλέξαμε τον πιο «γλυκό»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΑ ΣΥΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΩΝ ΠΗΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

PROJECT: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΑ ΣΥΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΩΝ ΠΗΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ PROJECT: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΑ ΣΥΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΩΝ ΠΗΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται;

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; 6. Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; Θα κάνω δίαιτα! Χριστίνα: Μαμά, γιατί έπλυνες το παλιό τζιν; Μαμά: Δεν το έπλυνα, αγάπη μου. Είναι στην ντουλάπα σου εδώ κι ένα μήνα. Χριστίνα: Δεν είναι δυνατό! Ενάμισι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ομάδα 5 Μαρία Στεφανία - Ευάγγελος Σχολικό έτος 2013 2014 1 Ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ. Tμήμα Δ2 Ερωτήσεις 1. Τί υλικά χρησιμοποιούσαν για την ύφανση και από ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Φρέσκες τυρομπουκιές. Χρόνος προετοιμασίας: 25 λεπτά Για 4 άτομα

Φρέσκες τυρομπουκιές. Χρόνος προετοιμασίας: 25 λεπτά Για 4 άτομα Φρέσκες τυρομπουκιές Χρόνος προετοιμασίας: 25 λεπτά 60 γραμμάρια φρυγανιά τριμμένη 100 γραμμάρια Philadelphia 70 γραμμάρια Arla το Aυθεντικό Δανέζικο Σκληρό τυρί 100 γραμμάρια φέτα τριμμένη 100 γραμμάρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγές γεμάτες νοστιμιά!

Συνταγές γεμάτες νοστιμιά! Συνταγές γεμάτες νοστιμιά! Πατατοσαλάτα με Tulip Chopped Ham 200 γρ. Tulip Chopped Ham κομμένο σε κύβους 2 μέτριου μεγέθους πατάτες, βρασμένες και ξεφλουδισμένες 50 γρ. βρασμένο μπιζέλι Χοντροκομμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ρολάκια σπαγγάκια χοιρινά αλά κρεµ, µε µανιτάρι α

Ρολάκια σπαγγάκια χοιρινά αλά κρεµ, µε µανιτάρι α 1 Ρολάκια σπαγγάκια χοιρινά αλά κρεµ, µε µανιτάρι α Υλικά: 5 ρολάκια-σπαγγάκια, 250 γρ µανιτάρια, 50 γρ µπέικον, 200 ml κρέµα γάλακτος, ελαιόλαδο, µαϊντανός, αλάτι, πιπέρι. Προετοιµασία: Σε ζεστό λάδι

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ημερ/νια Γεννήσεως: Διεύθυνση: Τηλ. οικίας: Email: Οικογενειακή κατάσταση: Τ.Κ.: Κινητό: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Βάρος: Ύψος: Περίμετρος καρπού: Περίμετρος μέσης: Περίμετρος

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-2014 ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΟΜΑΔΑ Α ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΑΤΕΛΑΤΖΕ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΣΑΛΓΙΑΝΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Ι ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΦΟΥ Σχολική χρονιά: 2013-2014 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Εργασία από τα παιδιά της Γ2 Υπεύθυνη δασκάλα: Χριστίνα Αγαθοκλέους Ο παπλωματάς Ο παπλωματάς είναι ένα από τα παραδοσιακά επαγγέλματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry Μαρινάτες ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΟΣΟΧΗ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΜΕ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ. Ένα από τα σπουδαιότερα και παλαιότερα βοηθήματα της μαγειρικής τέχνης. Ένας πολύτιμος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Νόστιμα, απλά και υγιεινά! ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2011-2012 το σχολείο μας έθεσε ως ένα από τους στόχους του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοια προγράμματα και ιδίως καθημερινά, σπάνια βλέπουμε να δίνονται σε παιδιά για τις διακοπές τους.

Τέτοια προγράμματα και ιδίως καθημερινά, σπάνια βλέπουμε να δίνονται σε παιδιά για τις διακοπές τους. Πρόγραμμα προπόνησης, συντήρησης και εξάσκησης, καθώς και διατροφής, κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών, κοινοποίησε στην σελίδα της στο ίντερνετ, η σχολή ποδοσφαίρου του Ολυμπιακού Πειραιώς στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος; ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηματολόγιο αφορά έρευνα για τις συνήθειες των φοιτητών. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν μένουν αυστηρά προσωπικές και χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς λόγους. Σας

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις

Μεσογειακή διατροφή Άνσελ Κις Μεσογειακή διατροφή Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο...

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο... ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ - ΘΕΠΡΩΤΙΑ ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... Η ΕΦΟ Ρ ΕΙΑ Π ΡΟ Ϊ ΤΟ ΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές oι Aγαπηµένες µου Συνταγές περιεχόµενα Εισαγωγή Βασικά υλικά Σούπες & σάλτσες Λαχανικά & σαλάτες Ζυμαρικά & ρύζι Κρέας & ψάρι Αυγά & τυριά Γλυκά Ιδέες για πάρτι Κομπόστες & τρόφιμα σε άλμη Πηγές Ευχαριστίες

Διαβάστε περισσότερα

Dinner Menu. Από 18.00 έως 20.45 sales 20% στις τιμές του καταλόγου με τηλεφωνική κράτηση.

Dinner Menu. Από 18.00 έως 20.45 sales 20% στις τιμές του καταλόγου με τηλεφωνική κράτηση. Dinner Menu Το βραδινό μενού σερβίρετε μετά της 18.00μ.μ Από 18.00 έως 20.45 sales 20% στις τιμές του καταλόγου με τηλεφωνική κράτηση. Από 18.00 έως 20.45 fix menu 2 πιάτων : 16.50 Ορεκτικά Ωμοί μίσχοι

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

συνταγεσ της στιγμήσ

συνταγεσ της στιγμήσ συνταγες της στιγμής ΣΟΥΠΕΣ Πικάντικη Κοτόσουπα με Φιδέ 250 γρ. φιδές 1 κιλό κοτόπουλο βρασμένο 4 φλιτζάνια ζωμού λαχανικών 1 κουταλιά της σούπας τζίντζερ φρεσκοτριμμένο 1 μικρή καυτερή πιπεριά 1 κουταλάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

A use se Bo B u o ch c e (Ταρτά τ ρ Ψαριο ι ύ ο κ αι ιμ πι π φ ι τέ τ κ έ ι ιμ ε μ ε Μ υρωδ ω ι δ κ ι ά Σαλάτα τ Mesc e l sc u l n) Τ ΡΤ Α Α ΡΤ Ρ ΨΑ

A use se Bo B u o ch c e (Ταρτά τ ρ Ψαριο ι ύ ο κ αι ιμ πι π φ ι τέ τ κ έ ι ιμ ε μ ε Μ υρωδ ω ι δ κ ι ά Σαλάτα τ Mesc e l sc u l n) Τ ΡΤ Α Α ΡΤ Ρ ΨΑ MENU No 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΝΟΥ ΜΕΝΟΥ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ Β έτους OTEK Αναβυσσου 2012 Kostas Athanasopoulos CEC Amuse Bouche (Ταρτάρ Ψαριού και Μπιφτέκι με Μυρωδικά Σαλάτα Mesclun) ΤΑΡΤΑΡ

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Delicatessen ΜΙΑ ΠΑΝΔΑΙΣΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, ΓΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΙΑΤΟ ΣΑΣ. ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ... ΤΕΧΝΗ. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Η μαγειρική δεν είναι απλά η προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΑΦΙ ΚΡΙΘΑΡΑΚΙ Υλικά: 1 ½ ποτήρι κριθαράκι 4 ποτήρια νερό 2 ντοµάτες τριµµένες αλάτι 1 φλιτζανάκι του καφέ ελαιόλαδο λίγο χαλούµι Βάζετε το νερό να βράσει µαζί µε το λάδι και ρίχνετε τις τριµµένες ντοµάτες

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Tel: +30 210 3245557,+30 210 3247719-20 Web: www.delichef.gr, E-Mail: info@delichef.gr

Tel: +30 210 3245557,+30 210 3247719-20 Web: www.delichef.gr, E-Mail: info@delichef.gr Σελίδα 1 από 5 ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΟ MENU 1 «Πανδαισία Χριστουγέννων» με πολύχρωμες πιπεριές, λιαστή τομάτα, ρόδι, flakes παρμεζάνας και vinegraite από μπαλσάμικο και μέλι Σαλάτα «Baby» με τρυφερά baby φύλλα ρόκας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ:

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ: ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ: Παραδοσιακές Συνταγές της Λήμνου 1. Μελιτζανοσαλάτα 2. Κριθαρένιος ντάκος Λήμνου 3. Κολοκυθοκεφτέδες 4. Πιπεριές γεμιστές με καλαθάκι Λήμνου 5. Πετεινός με τα φλωμάρια 6. Ψευτοπετεινός

Διαβάστε περισσότερα

Πίτα χωριάτικη με κιμά, μελιτζάνα και πράσο

Πίτα χωριάτικη με κιμά, μελιτζάνα και πράσο Πίτες Πίτα χωριάτικη με κιμά, μελιτζάνα και πράσο Υλικά (για 20 άτομα) Γέμιση ½ κιλό κιμά μοσχαρίσιο και χοιρινό ανάμεικτο 300 γρ μελιτζάνες 200 γρ πράσα αλάτι, πιπέρι, ρίγανη Ζύμη 800 γρ αλεύρι για όλες

Διαβάστε περισσότερα

Καλή σας όρεξη! Σας ευχαριστούμε Μαίρη Πετρουλάκη

Καλή σας όρεξη! Σας ευχαριστούμε Μαίρη Πετρουλάκη Καλή σας όρεξη! Το Νοέμβριο του 2007 ξεκινήσαμε μια πορεία που στόχο είχε τη διαφορετικότητα της εστίασης στην πόλη μας. Βασικοί άξονες του εγχειρήματός μας ήταν η χρησιμοποίηση κορυφαίων πρώτων υλών,

Διαβάστε περισσότερα

Ντακάκια με ρακή, ντομάτα, ρόκα, παρθένο ελαιόλαδα και ξύγαλο. Ελιές από Κρητικά τυριά και πιπεριές Φλωρίνης με φιλέ αμυγδάλου

Ντακάκια με ρακή, ντομάτα, ρόκα, παρθένο ελαιόλαδα και ξύγαλο. Ελιές από Κρητικά τυριά και πιπεριές Φλωρίνης με φιλέ αμυγδάλου Mικρές Μπουκιές Ντακάκια με ρακή, ντομάτα, ρόκα, παρθένο ελαιόλαδα και ξύγαλο Ελιές από Κρητικά τυριά και πιπεριές Φλωρίνης με φιλέ αμυγδάλου 1,00 1,00 Απάκι με γραβιέρα Κρήτης και πιπεριά σουβλάκι 1,50

Διαβάστε περισσότερα

Honeymoon & Anniversary. Delfino Blu. Οι επιλογές σας...οι αναμνήσεις σας... οι αξέχαστες μέρες σας!

Honeymoon & Anniversary. Delfino Blu. Οι επιλογές σας...οι αναμνήσεις σας... οι αξέχαστες μέρες σας! Honeymoon & Anniversary by Delfino Blu Οι επιλογές σας...οι αναμνήσεις σας... οι αξέχαστες μέρες σας! Honeymoon & Anniversary Αρχίστε την Νέα σας Ζωή ή ανανεώστε τη φλόγα... στο τέλος του νησιού, όπου

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Η νοστιμιά της άνοιξης

Η νοστιμιά της άνοιξης 2 ΜΑΡ/ ΔΕΥΤΕΡΑ Αρακάς με λαχανικά 1. Καθαρίζετε τον αρακά και τον πλένετε. 2. Σοτάρετε το κρεμμύδι στο ελαιόλαδο και όταν γίνει διάφανο προσθέτετε τον αρακά. Τον σοτάρετε για λίγο. 3. Ρίχνετε στην κατσαρόλα

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Menu Βάπτισης:

Προτεινόμενα Menu Βάπτισης: Ya Cafe Restaurant Προτεινόμενα Menu Βάπτισης: Για min 40 άτομα Για min 50 άτομα Για min 60 άτομα. -1- Menu 1β, buffet (min 40 άτομα) - Υποδεχόμαστε τους καλεσμένους σας, με: o SANGRIA και φρέσκα φρούτα

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Την Πέµπτη 24 του Οκτώβρη επισκεφτήκαµε το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης που βρίσκεται σε ένα χωριό της Πάφου τη Γεροσκήπου. Εκεί έχει πολλά αντικείµενα που χρησιµοποιούσαν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΟΜ 102 Α'ΤΡΙΜΗΝΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2014 ΕΒΔΟΜΑΔΑ 7 Μια μαύρη δεκαετία για την ανθρωπότητα καθώς ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος είναι στο προσκήνιο. Η επιβίωση του ανθρώπου είναι πιο

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΝΑΚ BAR RESTAURANT ΓΛΥΚΟΡΙΖΑ. «εν υπάρχει πιο ειλικρινής αγάπη από την αγάπη για το καλό φαγητό» George Bernard Shaw

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΝΑΚ BAR RESTAURANT ΓΛΥΚΟΡΙΖΑ. «εν υπάρχει πιο ειλικρινής αγάπη από την αγάπη για το καλό φαγητό» George Bernard Shaw ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΝΑΚ BAR RESTAURANT ΓΛΥΚΟΡΙΖΑ «εν υπάρχει πιο ειλικρινής αγάπη από την αγάπη για το καλό φαγητό» George Bernard Shaw ΖΕΣΤΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ Γαρίδες* σαγανάκι σε πήλινο 9,50 Ελαιόλαδο, κρεµµύδι, σκόρδο,

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα μενού για τη δεξίωση Γάμου

Προτεινόμενα μενού για τη δεξίωση Γάμου Ya Cafe Restaurant Προτεινόμενα μενού για τη δεξίωση Γάμου Λ. Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ 4 -Τ.Θ. 14185 - Τηλ.: 210-7711480, fax:210-7711674 Mail : yarest@tenet.gr -1- Εναλλακτική πρόταση 1η - Menu Buffet (min 60

Διαβάστε περισσότερα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα

DORIAN ZEST. Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα DORIAN ZEST Exclusive Business Gifts Έτοιμες συνθέσεις και Προϊόντα Σελίδα 2 Πίνακας περιεχομένων Έτοιμες Συνθέσεις Δώρων Lunch Break..4 Taste and Colour..5 Tomato the Antioxidant..6 A Big Mediterranean

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΟ ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ» 2013

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΟ ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ» 2013 Σύντομες περιλήψεις προγραμμάτων Επίπεδο 1o (νήπια-α δημοτικού) 1. «Το πιο γλυκό ψωμί» Πρόγραμμα σχετικό με την καλλιέργεια του σιταριού και την παραγωγή ψωμιού. Θα αναφερθούμε στην καλλιέργεια του σιταριού:

Διαβάστε περισσότερα

Press kit Κατάλογος IKEA 2016. Ζούμε μαζί όμορφες στιγμές

Press kit Κατάλογος IKEA 2016. Ζούμε μαζί όμορφες στιγμές Press kit Κατάλογος IKEA 2016 Ζούμε μαζί όμορφες στιγμές ζί ς! πορσελάνη. w.ikea.gr Ζούμε μαζί Στην καθημερινή μας ζωή υπάρχουν κάποιες λεπτομέρειες που έχουν μεγάλη αξία. Είναι κάποια μικρά, καθημερινά

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Αποβλήτων Τροφίμων Ορθή κατ οίκον διαχείριση

Πρόληψη Αποβλήτων Τροφίμων Ορθή κατ οίκον διαχείριση Ανάπτυξη και επίδειξη ενός εργαλείου για την υποστήριξη της πρόληψης αποβλήτων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση - LIFE10ENV/GR/622 Πρόληψη Αποβλήτων Τροφίμων Ορθή κατ οίκον διαχείριση ΟΛΓΑ ΧΡΗΣΤΟΥ Δρ. Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Φακ.: 7.11.15.10/9 Τηλ.: 22809543 Φαξ: 22512783 e-mail: oloimero@schools.ac.cy ιευθυντές/ ιευθύντριες Ενιαίων

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καβάφης «Ἀλεξανδρινοί Βασιλεῖς»

Κωνσταντίνος Καβάφης «Ἀλεξανδρινοί Βασιλεῖς» Κωνσταντίνος Καβάφης «Ἀλεξανδρινοί Βασιλεῖς» O ποιητής αντλεί τις πληροφορίες για τη σύνθεση του ποιήματός του από την ιστορία του Πλουτάρχου. Σκοπός του δεν είναι να γράψει ένα ιστορικό κείμενο, αλλά

Διαβάστε περισσότερα