Μάριος Καμπούρης, Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Τεχνολογική Καινοτομία, Μαρξισμός και Μισθωτή Εργασία. Προλογος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μάριος Καμπούρης, Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Τεχνολογική Καινοτομία, Μαρξισμός και Μισθωτή Εργασία. Προλογος"

Transcript

1 Μάριος Καμπούρης, Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου Τεχνολογική Καινοτομία, Μαρξισμός και Μισθωτή Εργασία Προλογος Η τεχνολογική καινοτομία και μεταβολή είναι ένα φαινόμενο που όχι μόνο επηρεάζει τη ζωή μας, αλλά και κυριαρχεί στην ιστορία του καπιταλιστικού συστήματος. Άλλωστε ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της καπιταλιστικής νεωτερικότητας είναι ότι οδήγησε στην επίτευξη ενός αδιανόητου ως τότε ρυθμού τεχνολογικής ανάπτυξης. Τα χαρακτηριστικά λοιπόν του φαινομένου αυτού θα έπρεπε να ενδιαφέρουν κάθε άνθρωπο που θέλει να κατανοήσει την καπιταλιστική οικονομία και κοινωνία και την ταξική της διάρθρωση. Στόχος αυτού του άρθρου είναι να καταδείξει ότι ο Μαρξισμός αποτελεί μια θεωρητική προσέγγιση που προσφέρει τα κατάλληλα θεωρητικά «εργαλεία» για την κατανόηση του φαινομένου της τεχνολογικής καινοτομίας. Καταρχήν αναλύονται οι αστοχίες τριων προσεγγίσεων που αντιμετωπίζουν την τεχνολογική μεταβολή σαν ένα απολίτικο φαινόμενο που έχει τη δικιά του δυναμική. Οι προσεγγίσεις αυτές αδυνατουν να κατανοήσουν τις γενεσιουργούς αιτίες των τεχνολογικών καινοτομιών αλλά και τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια εξηγώ γιατί ο Μαρξισμός που θέτει την πάλη των τάξεων ως βασικό αίτιο της τεχνολογικής μεταβολής μπορεί να κατανοήσει τόσο τον ταχύτατο ρυθμό τεχνολογικής μεταβολής που παρατηρείται στις καπιταλιστικές κοινωνίες όσο και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της μεταβολής. Οι τεχνολογικές καινοτομίες που δεν μένουν στα συρτάρια κάποιων τεχνολόγων είναι εκείνες που διευκολύνουν την αστική τάξη να ξεπεράσει την αντίσταση της εργατικής τάξης και να απομυζήσει περισσότερη υπεραξία από την τελευταία. Το άρθρο τελειώνει με το επιχείρημα ότι είναι απαραίτητη η εκπόνηση μιας πολιτικής για την τεχνολογική καινοτομία προκειμένου να διευκολυνθεί η αντίσταση και ο αγώνας της εργατικής τάξης. Η Απολίτικη Προσέγγιση και οι Αστοχίες της Οι κοινωνικοθεωρητικές προσεγγίσεις που αποδίδουν έναν ουδέτερο και εξωκοινωνικό χαρακτήρα στην τεχνολογική καινοτομία είναι πολλές. Ίσως μια από τις πλέον διαδεδομένες όχι μόνο στον ακαδημαϊκό χώρο αλλά σε ευρύτατα στρώματα της κοινωνίας είναι ο τεχνολογικός ντετερμινισμός (Wyatt, 2008), μια θεωρία που στις νεωτερικές κοινωνίες φαινομενικά υποστηρίζεται από την όλο και μεγαλύτερη διάδοση και δημοφιλία διαφόρων τεχνολογικών καινοτομιών. Η επιχειρηματολογία του τεχνολογικού ντετερμινισμού είναι αρκετά απλή. Υποστηρίζεται ότι τόσο η εξέλιξη της τεχνολογίας όσο και η εξέλιξη της κοινωνίας εξαρτώνται από τα χαρακτηριστικά της τεχνολογίας που έχει αναπτυχθεί σε κάθε δεδομένη στιγμή (MacKenzie and Wajcman, 1985). Οι άνθρωποι δεν είναι παρά μαριονέτες που πραγματοποιούν τις προσταγές των τεχνολογικών αντικειμένων και δεν υπάρχει καμία δυνατότητα πολιτικής παρέμβασης στο θέμα της τεχνολογικής μεταβολής.

2 Το πρόβλημα με την προσέγγιση αυτή είναι ότι είναι λογικά ανακόλουθη. Είναι σαν να λέμε ότι τα δημιουργήματα έφτιαξαν τους δημιουργούς τους. Δεν μπορεί το μόνο είδος που βασίζει την επιβίωσή του στις τεχνολογικές καινοτομίες να είναι ένας απλός φορέας των επιταγών των κατασκευών του. Η λογική ανακολουθία του τεχνολογικού ντετερμινισμού φανερώνεται μόλις σκεφτούμε ότι η λογική του συνέπεια είναι ότι η εξέλιξη της τεχνολογίας αλλά και της ιστορίας της ανθρωπότητας προκαθορίστηκαν από τη φύση. Αν κάθε τεχνολογικό αντικείμενο είναι αποτέλεσμα της προηγούμενης «γενιάς» τεχνολογικών αντικειμένων, τότε δημιουργείται μια αλυσίδα αλλεπάλληλων δημιουργιών στο τέλος της οποίας βρίσκεται η παρούσα τεχνολογία ενώ στην αρχή της βρίσκεται το φυσικό περιβάλλον στο οποίο δημιουργήθηκαν τα πρώτα τεχνολογικά αντικείμενα. Έτσι ο τεχνολογικός ντετερμινισμός αδυνατεί να εντοπίσει τις απαρχές κάθε τεχνολογικής καινοτομίας. Οι λογικές ανακολουθίες του τεχνολογικού ντετερμινισμού είναι αρκετά κραυγαλέες και κατά συνέπεια οι περισσότεροι κοινωνικοί επιστήμονες που μελετούν την τεχνολογία τον απορρίπτουν. Όσοι από τους τελευταίους αντιμετωπίζουν την τεχνολογία σαν κάτι εξωπολιτικό κατέφυγαν σε άλλες προσεγγίσεις. Μια από τις πιο δημοφιλείς είναι η θεωρία της ορθολογικής επιλογής στην οποία συμπεριλαμβάνονται τόσο τα νεοφιλελεύθερα όσο και τα κεϋνσιανά οικονομικά. Η θεωρία αυτή ορίζει την τεχνολογία ως τον παράγοντα εκείνο που καθορίζει τις συναρτήσεις παραγωγής των επιχειρήσεων (Nicholson and Snyder, 2008). Είναι η τεχνολογία το στοιχείο εκείνο που καθορίζει τι ποσότητες κεφαλαίου, εργασίας και πρώτων υλών απαιτούνται για την παραγωγή κάθε προϊόντος. Με βάση αυτό το συλλογισμό η τεχνολογική μεταβολή συνίσταται από μεταβολές στην συνάρτηση παραγωγής και είναι από τους «παράγοντες-κλειδί» για την επίτευξη οικονομικής μεγέθυνσης. Υπάρχουν τρεις κύριες κατηγορίες υποδειγμάτων μεγέθυνσης που βασίζονται στις αρχές της θεωρίας της ορθολογικής επιλογής. Στα υποδείγματα εξωγενούς οικονομικής μεγέθυνσης, η τεχνολογική μεταβολή απεικονίζεται ως η μεταβολή στην τιμή ενός ανεξάρτητου συντελεστή της συνάρτησης παραγωγής (π.χ. βλέπε Solow, 1956). Στα υποδείγματα ενδογενούς μεγέθυνσης ο συντελεστής «τεχνολογία» της συνάρτησης παραγωγής δεν είναι πλέον ανεξάρτητος, αλλά έχει τη δικιά του συνάρτηση παραγωγής (π.χ. βλέπε Romer, 1990). Έτσι η τεχνολογία παράγεται με βάση μια συνάρτηση παραγωγής στην οποία συνδυάζονται διάφοροι συντελεστές όπως για παράδειγμα, το κεφάλαιο, η εργασία και το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η τρίτη κατηγορία υποδειγμάτων βασίζεται σε ένα παρακλάδι της θεωρίας της ορθολογικής επιλογής που υποστηρίζει ότι οι ορθολογικές επιλογές είναι δεσμευμένες από παρελθούσες επιλογές ανάπτυξης συγκεκριμένων τεχνολογιών. Αν και ορθολογικοί, οι φορείς δράσεις είναι υποχρεωμένοι να ακολουθήσουν συγκεκριμένα μόνο μονοπάτια ανάπτυξης νέων τεχνολογιών. Έτσι η τεχνολογική εξέλιξη ακολουθεί συγκεκριμένες τεχνολογικές τροχιές (π.χ. βλέπε Dosi, 1982). Κατά διαστήματα βέβαια μια τροχιά εξαντλεί τις δυνατότητές της να αποδώσει κι άλλες τεχνολογικές καινοτομίες. Σ αυτή την περίπτωση, η οικονομία εισέρχεται σε μια άλλη τεχνολογική τροχιά. Το βασικό μειονέκτημα των διαφόρων εκδοχών της θεωρίας της ορθολογικής επιλογής είναι η θεμελιώδης παραδοχή της ότι οι φορείς δράσης διαμορφώνουν τις προτιμήσεις τους

3 ανεξάρτητα από τους εισοδηματικούς τους περιορισμούς, ανεξάρτητα δηλαδή από τα αγαθά και υπηρεσίες που έχουν στη διάθεσή τους κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Η παραδοχή αυτή εισάγει ένα στοιχείο αυθαιρεσίας που περιορίζει την ικανότητα των οικονομολόγων να κατανοούν τη διαμόρφωση των προτιμήσεων των καταναλωτών αλλά και την ικανότητα των επιχειρήσεων να διαμορφώνουν στρατηγικές προκειμένου να ανταποκριθούν σε αυτές τις προτιμήσεις. Αν όμως οι προτιμήσεις καταναλωτών και επιχειρήσεων δεν γίνονται κατανοητές τότε τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά παραμένουν άγνωστα. Κατά συνέπεια άγνωστα παραμένουν και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των τεχνολογικών καινοτομιών που λαμβάνουν χώρα προκειμένου να ανταποκριθούν στις προτιμήσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η θεωρία της ορθολογικής επιλογής μετράει τεχνολογικές καινοτομίες αλλά δεν τις αναλύει και σε καμία περίπτωση δεν τις κατανοεί. Ακόμη και τα υποδείγματα της δεσμευμένης ορθολογικής επιλογής καταλήγουν, εξαιτίας αυτής της αδυναμίας, να εξηγούν τη μετάβαση σε διαφορετικές τεχνολογικές τροχιές βασιζόμενα σε τεχνολογικά ντετερμινιστικές προσεγγίσεις (π.χ. βλέπε Freeman, 1990). Αν και τα οικονομικά αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινωνικής επιστήμης που ενστερνίζεται μια φαινομενικά μη-πολιτική και τεχνοκρατική κατανόηση του φαινομένου της τεχνολογικής καινοτομίας, παρ όλ αυτά δεν είναι το μόνο τέτοιο παράδειγμα. Ο τεχνοκρατισμός έχει εισχωρήσει και στις επιστήμες της κοινωνιολογίες και στις κοινωνιολογικές μελέτες της επιστήμης και της τεχνολογίας (STS studies). Βέβαια, εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι ενώ ο τεχνολογικός ντετερμινισμός και η θεωρία της ορθολογικής επιλογής είτε αποκλείουν τις κοινωνικές επιδράσεις στην τεχνολογία είτε τις θεωρούν «ορθολογικές» και ανεξάρτητες από τις πολιτικές πεποιθήσεις των φορέων δράσης, οι κοινωνιολογικές προσεγγίσεις ούτε αρνούνται ούτε υποβαθμίζουν τη σημασία των κοινωνικών επιδράσεων στην τεχνολογία. Για παράδειγμα ο κλασσικός κοινωνικός κονστρουκτιβισμός τονίζει ότι η τελική μορφή ενός τεχνολογικού αντικειμένου εξαρτάται από τη διαπραγμάτευση ανάμεσα σε διάφορες κοινωνικές ομάδες (Pinch and Bijker, 1984). Η αποπολιτικοποίηση της τεχνολογικής μεταβολής δεν έρχεται μέσω του παραγκωνισμού των κοινωνικών επιδράσεων αλλά μέσω της αποπολιτικοποίησης αυτών των τελευταίων. Δηλαδή, (στην περίπτωση και πάλι του κοινωνικού κονστρουκτιβισμού) μέσω της ουδέτερης (μη-)θεώρησης των σχέσεων ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές ομάδες και της παράβλεψης των ταξικών σχέσεων εκμετάλλευσης ανάμεσά τους (Russell, 1986). Η αποπολιτικοποίηση των κοινωνικών επιδράσεων στην τεχνολογία, πέρα από το ότι αποκρύπτει τις δυνατότητες εκπόνησης μιας πολιτικής τεχνολογικής ανάπτυξης με ταξικό πρόσημο, έχει σημαντικότατες συνέπειες και για την επιστημονική κατανοήση του φαινομένου της τεχνολογικής καινοτομίας. Η κοινωνικοθεωρητική προσέγγιση στην οποία αυτή η αδυναμία φαίνεται πιο καθαρά από ότι σε κάθε άλλη είναι η θεωρία δράστη-δικτύου (Αctor-Network Theory). Η θεωρία αυτή συμπεριλαμβάνεται σε εκείνες τις προσεγγίσεις που δίνουν έναν σημαντικό ρόλο στην τεχνολογία και δεν την αγνοούν. Πιο συγκεκριμένα, αρνείται τόσο τον τεχνολογισμό (δηλαδή τον τεχνολογικό ντετερμινισμό) όσο και τον κοινωνιολογισμό (δηλαδή τον πλήρη καθορισμό της τεχνολογίας από τις κοινωνικές επιδράσεις) (Latour, 1988). Στη θέση τους προτείνει μια επίπεδη οντολογία, δηλαδή μια οντολογία σύμφωνα με την οποία η

4 συμμετοχή ανθρώπων και τεχνολογικών αντικειμένων στην δημιουργία της κοινωνικής πραγματικότητας είναι ομοειδής. Άνθρωποι και τεχνολογικά αντικείμενα δεν είναι τίποτε άλλο παρά δράστες οι οποίοι συνδέονται και διαμορφώνουν δίκτυα. Το σύνολο των δικτύων είναι αυτό που κοινωνικοί επιστήμονες αλλά και απλοί άνθρωποι αποκαλούμε κοινωνική πραγματικότητα. Στην πραγματικότητα αυτή είναι μάταιο να αναζητούμε μύθους όπως οι κοινωνικές δομές. Το μόνο που υπάρχει είναι δίκτυα δραστών που διαμορφώνονται από άλλα μικρότερα δίκτυα (Latour, 1992). Στα πλαίσια αυτής της θεώρησης μια τεχνολογική καινοτομία δεν μπορεί παρά να είναι μια αλλαγή στη σύνθεση των δικτύων. Ένα παλαιότερο δίκτυο σταματά να υπάρχει και ένα νέο το αντικαθιστά. Το πρόβλημα της θεωρίας δράστη-δικτύου είναι ότι δεν μας εξηγεί από που ξεκινούν οι μεταβολές αυτές. Για να γίνω πιο σαφής η συγκεκριμένη προσέγγιση δε μας εξηγεί σε πιο επίπεδο αρχίζει η αναδιοργάνωση ενός δικτύου. Ξεκινά στο επίπεδο της αλλαγής της σκέψης ενός συγκεκριμένου ανθρώπινου δράστη; Ξεκινά από τη μεταβολή της συμπεριφοράς ενός συνόλου ανθρώπινων δραστών; Ή μήπως το σημαντικό είναι η επίδραση ενός μη ανθρώπινου δράστη, δηλαδή ενός τεχνολογικού αντικειμένου; Η επίπεδη οντολογία της θεωρίας δράστη-δικτύου δεν επιτρέπει τον εντοπισμό των απαρχών μιας καινοτομίας τεχνολογικής ή μη. Η αδυναμία αυτή πιθανότατα συνδέεται με την επιμονή των θιασωτών αυτής της προσέγγισης να μην αναγνωρίζουν την ύπαρξη διαφορετικών ιστορικών περιόδων. Για παράδειγμα ο Latour (1991) δεν βλέπει καμιά διαφορά ανάμεσα στην καπιταλιστική νεωτερικότητα και στην προνεωτερικότητα. Αυτή η επιμονή όμως είναι και μια ξεκάθαρη αστοχία της θεωρίας δράστηδικτύου, αφού τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της νεωτερικότητας υποβοήθησαν την πραγματοποίηση μιας πλειάδας τεχνολογικών καινοτομιών με ένα ρυθμό πολύ πιο γρήγορο από ότι στην προνεωτερικότητα. Βλέπουμε λοιπόν ότι η απογύμνωση των κοινωνικών σχηματισμών από τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά οδηγεί στην ανικανότητα θεώρησης της τεχνολογικής καινοτομίας και μεταβολής. Ο μόνος τρόπος να ξεφύγουμε από αυτό το αδιέξοδο είναι να αναγνωρίσουμε ότι η τεχνολογική καινοτομία είναι ένα κοινωνικοπολιτικό φαινόμενο που λαμβάνει χώρα εντός μιας ταξικά δομημένης κοινωνίας. Το συμπέρασμα αυτής της ενότητας είναι ότι για την κατανόηση της τεχνολογικής καινοτομίας ως κοινωνικού φαινομένου υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι η κατανόηση των αιτιών κάθε τεχνολογικής καινοτομίας και η κατανόηση των ποιοτικών χαρακτηριστικών της τεχνολογικής μεταβολής. Στην επόμενη ενότητα θα προσπαθήσω να εξηγήσω γιατί η μαρξιστική θεωρία προσφέρει ικανοποιητικές απαντήσεις σε αυτά τα προβλήματα. Μαρξισμός και Τεχνολογική Καινοτομία Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μαρξιστικής θεωρίας που της επιτρέπουν να κατανοήσει πληρέστερα το φαινόμενο της τεχνολογικής καινοτομίας είναι ότι είναι εκείνη η προσέγγιση που θεωρεί το ανθρώπινο πράττειν γενεσιουργό αιτία της ιστορίας. Στην Γερμανική Ιδεολογία (Μarx and Engels, 1846) ο Μαρξ ξεκαθαρίζει ότι είναι οι πράξεις που θεμελιώνουν τις

5 ιδέες και ότι το θέμα δεν είναι να ερμηνεύσεις τον κόσμο αλλά να τον αλλάξεις. Κάθε ανθρώπινη πράξη όμως αναλύεται σε μια σειρά αλληλεπιδράσεις με άλλους ανθρώπους, φύση και τεχνολογικά αντικείμενα. Κατά συνέπεια στο επίκεντρο της μαρξιστικής θεωρίας δεν είναι το απομονωμένο άτομο αλλά οι αλληλεπιδράσεις συγκρουσιακές ή συνεργατικές των ανθρώπων (Althusser, 1975). Όμως στο πέρασμα του χρόνου οι αλληλεπιδράσεις αυτές ανθρώπων, φύσης και τεχνολογίας έχουν παράξει μια διαφοροποιημένη κοινωνία που με τη σειρά της καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το ανθρώπινο πράττειν. Κύριο στοιχείο αυτής της διαφοροποίησης είναι η ύπαρξη των κοινωνικών τάξεων που, στον καπιταλισμό είναι δυο: η αστική τάξη και το προλεταριάτο. Οι κοινωνικές τάξεις και οι σχέσεις εξουσίας που έχουν αναδειχθεί μεταξύ τους είναι κεντρικό στοιχείο της διαφοροποίησης της κοινωνίας και, κατά συνέπεια, κεντρικός παράγοντας καθορισμού του ανθρώπινου πράττειν που με τη σειρά του τις μετασχηματίζει. Και όπως κάθε τι στην ανθρώπινη κοινωνία, η τεχνολογική μεταβολή καθορίζεται από αυτή την αλληλεπίδραση ανάμεσα στις ταξικές δομές της κοινωνίας και στο ανθρώπινο πράττειν. Για να το πω πιο απλά η τεχνολογική μεταβολή καθορίζεται από την ταξική πάλη (MacKenzie, 1984). Είναι η ταξική πάλη αυτό που καθορίζει τις μορφές της τεχνολογίας που χρησιμοποιεί ο κάθε άνθρωπος. Και συγκεκριμένα στον καπιταλισμό, οι τεχνολογικές καινοτομίες καθορίζονται από την ταξική πάλη ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αστική. Η ταξική πάλη στον καπιταλισμό χαρακτηρίζεται από την θέσμιση της μισθωτής εργασίας, δηλαδή από την αφαίρεση του ελέγχου των μέσων παραγωγής από τους παραγωγούς. Η εργατική ταξη είναι αλλοτριωμένη, έχει αποξενωθεί από το προϊόν της εργασίας της αφού δεν ελέγχει τα μέσα παραγωγής με τα οποία παράγει τα προϊόντα που εξασφαλίζουν την αναπαραγωγή της. Αυτά ανήκουν στους καπιταλιστές, οι οποίοι νοικιάζουν την εργατική δύναμη που παράγει τα εμπορεύματά τους. Φυσικά, δεν της αποδίδουν όλη την αξία των εμπορευμάτων που παράγονται αλλά μόνο ένα κλάσμα αυτής της αξίας. Ότι απομένει είναι η υπεραξία την οποία καρπώνονται (Marx, 1867). Όσο σημαντική και αν είναι η απόσπαση της υπεραξίας από τους καπιταλιστές, από μόνη της δεν εξασφαλίζει τα κέρδη τους. Για να πραγματοποιηθούν αυτά τα κέρδη, πρώτα πρέπει να τεθούν σε κυκλοφορία τα εμπορεύματα των καπιταλιστών (Marx, 1885). Κοινώς η κερδοφορία του κεφαλαίου εξασφαλίζεται μόνον αν αυξάνονται συνεχώς οι πωλήσεις των εμπορευμάτων. Ο καπιταλισμός έχει ανάγκη για να επιβιώσει την ύπαρξη μιας συνεχώς διογκούμενης σφαίρας κατανάλωσης (Lebowitz, 1976). Tο γεγονός αυτό, το ότι δηλαδή οι καπιταλιστές είναι ταυτόχρονα υποχρεωμένοι να μειώνουν τις αμοιβές της εργατικής τάξης που αποτελεί και την τεράστια πλειοψηφία της κοινωνίας και ταυτόχρονα να εξασφαλίζουν την αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που αγοράζουν τα προϊόντα τους αποτελεί την βασική αιτία της πτωτικής τάσης του ποσοσττού κέρδους. Και φυσικά, χρησιμοποιώντας την λέξη «τάση» αυτό που δηλώνεται είναι ότι το ποσοστό κέρδους δεν είναι υποχρεωτικό να πέφτει. Κι αυτό γιατί υπάρχουν οι λεγόμενες αντίρροπες τάσεις, οι παράγοντες δηλαδή που επιτρέπουν την αύξηση της απομύζησης

6 υπεραξίας κατά την παραγωγή των εμπορευμάτων και εκείνοι που επιταχύνουν και διευρύνουν την κυκλοφορία τους. Η τεχνολογική μεταβολή είναι ένας από τους προσφορότερους τρόπους για την αύξηση της αποσπούμενης υπεραξίας, αφού η εφαρμογή τεχνολογικών καινοτομιών στην παραγωγή δίνει τη δυνατότητα στους καπιταλιστές να μειώσουν το χρόνο που αφιερώνουν στην παραγωγή αξίας που εξασφαλίζει την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης. Έτσι αυξάνουν το χρόνο στην εργάσιμη μέρα που αφιερώνουν στην παραγωγή υπεραξίας αυξάνοντας έτσι την αποσπώμενη σχετική υπεραξία (Marx, 1867). Ταυτόχρονα, συγκεκριμένες τεχνολογικές καινοτομίες δίνουν τη δυνατότητα στους καπιταλιστές να αυξήσουν τον έλεγχο της εργασίας και την έντασή της ενώ άλλες οδηγούν στην αφαίρεση πολλών δεξιοτήτων από τους εργάτες, καθιστώντας τους έτσι απλά εξαρτήματα των τεχνολογικών αντικειμένων και αφαιρώντας τους κάθε έλεγχο της παραγωγής (Braverman, 1974). Η σχέση της τεχνολογικής μεταβολής με την κυκλοφορία του κεφαλαίου δεν είναι τόσο ξεκάθαρη. Από τη μια, υπάρχουν τεχνολογίες που ευνοούν την ταχύτερη πώληση των εμπορευμάτων και τη διαμόρφωση μιας υπερκαταναλωτικής κοινωνίας όπως αυτές στις οποίες αναφέρεται ο Debord (1967). Άπό την άλλη, κάθε τεχνολογική καινοτομία που αυξάνει την αποσπώμενη σχετική υπεραξία οδηγεί πολλούς εργαζόμενους στην ανεργία. Έτσι μειώνει αντί να διευρύνει τη σφαίρα κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Οι παραπάνω δυο παράγραφοι προσφέρουν το κλειδί για την κατανόηση των τεχνολογικών καινοτομιών που προωθούνται στον καπιταλισμό. Οι τεχνολογικές καινοτομίες που δεν μένουν στα συρτάρια επιστημόνων, μηχανικών και άλλων τεχνολόγων, αλλά χρηματοδοτούνται από τους καπιταλιστές, παράγονται και εμπορευματοποιούνται είναι εκείνες που αυξάνουν την παραγωγή, τον έλεγχο και την ένταση της εργασίας και εκείνες που διευκολύνουν την ταχύτητα και διεύρυνση της κυκλοφορίας του κεφαλαίου. Ωστόσο θα ήταν μια τεράστια αστοχία, στην προσπάθεια μας να κατανοήσουμε την τεχνολογική μεταβολή στον καπιταλισμό, να θεωρήσουμε ότι οι τεχνολογικές καινοτομίες που παράγονται καθορίζονται απόλυτα από τις ανάγκες και τις επιθυμίες της αστικής τάξης. Όπως περιέγραψε ο MacKenzie (1984), όσο περνά ο χρόνος οι εργάτες μαθαίνουν να χρησιμοποιούν μια ή περισσότερες τεχνολογικές καινοτομίες με τρόπο που να μην επιτρέπει την περαιτέρω καταπίεσή τους από τις δυνάμεις της αστικής τάξης. Έτσι η απομύζηση της υπεραξίας τους έχει ένα όριο. Η περαιτέρω αύξηση του ελέγχου της εργασίας τους είναι απολύτως αδύνατη. Η αντίσταση των εργατών είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψιν από τους μαρξιστές ερευνητές της τεχνολογίας γιατί, όπως είπα και παραπάνω, κινητήριος δύναμη της ιστορίας (και κατά συνέπεια και της τεχνολογικής μεταβολής) είναι η πάλη των τάξεων και όχι μόνο οι ανάγκες των ισχυρών. Σαν απάντηση στην αντίσταση της εργατικής τάξης, κατά περιόδους η αστική τάξη επαναστατικοποιεί το σύνολο της τεχνολογίας της παραγωγής. Οι νέες τεχνολογίες καθιστούν δυνατό τον περαιτέρω έλεγχο της εργατικής τάξης μέσω του ξεπεράσματος των εμποδίων που έθετε η εργατική τάξη χάρη στην εξοικείωσή της με συγκεκριμένες μορφές τεχνολογίας. Έτσι,

7 στην καπιταλιστική νεωτερικότητα παρατηρείται το φαινόμενο της αλλαγής τεχνολογικών καθεστώτων στην παραγωγή προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιστάσεις της εργασίας. Ο Μαρξ (1867) στο Κεφάλαιο προλαβε και περιέγραψε τα τρια τεχνολογικά καθεστώτα που είχαν εμφανιστεί μέχρι το θάνατό του. Το πρώτο ήταν η συνεργασία, η οποία ακολουθήθηκε από τα καθεστώτα της μανουφακτούρας και της εκμηχανισμένης βιομηχανίας. Στις αρχές του 20 ου αιώνα καθιερώθηκε το τεχνολογικό καθεστώς του ταιηλορισμού, ενώ λίγο πριν τα μέσα του το τελευταίο αντικαταστάθηκε από το τεχνολογικό καθεστώς του φορντισμού. Από τη δεκαετία του 70 και μετά το φορντισμός αντικαθίσταται από το νεοφορντισμό (Aglietta, 1976).Η περιγραφή καθενός από αυτά τα τεχνολογικά καθεστώτα απαιτεί λεπτομερή ανάλυση και δεν είναι δυνατή σε ένα κείμενο σαν κι αυτό. Παρ όλ αυτά, θα επιδιώξω να δώσω ένα σύντομο παράδειγμα των αιτιών και της διαδικασίας αλλαγής τεχνολογικών καθεστώτων. Ο φορντισμός χαρακτηρίζεται από την τεχνολογία της γραμμής παραγωγής και των ηλεκρομηχανικών μηχανών. Πρόκειται για ένα τεχνολογικό καθεστώς που επέτρεψε την μαζική παραγωγή τυποποιημένων εμπορευμάτων με μια ταχύτητα ανεπανάληπτη ως τότε. Ωστόσο το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες τεχνολογίες λειτουργούσαν καλύτερα σε μεγάλα εργοστάσια όπου δούλευαν μαζί πάρα πολλοί εργάτες, διευκόλυνε τον συνδικαλισμό. Μπορεί λοιπόν η γραμμή παραγωγής να επέτρεπε την τυποποίηση της εργασίας και την αύξηση του ελέγχου του ρυθμού εργασίας των εργατών, όμως ο συνδικαλισμός έθετε πάντα ένα όριο στην αύξηση της απομυζούμενης υπεραξίας. Για αυτό το λόγο οι καπιταλιστές αναδιαμόργωσαν ριζικά τη διαδικασία παραγωγής μέσω της εισαγωγής ηλεκτρονικών μηχανών, τεχνολογικών αντικειμένων δηλαδή που μπορούσαν να αυτορυθμίζονται. Με τον τρόπο αυτό έγινε δυνατή η αποκέντρωση της παραγωγής η οποία με τη σειρά της δυσκόλεψε κατά πολύ τον συνδικαλισμό των εργατών (Aglietta, 1976). Το συμπέρασμα αυτής της ενότητας είναι ότι ο Μαρξισμός προσφέρει ικανοποιητικές απαντήσεις στο θέμα της κατανόησης της τεχνολογικής καινοτομίας. Κατανοεί τόσο τις αιτίες και απαρχές κάθε τεχνολογικής καινοτομίας, όσο και τα ποιοτικά της χαρακτηριστικά. Όπως εξήγηθηκε προηγουμένως γενεσιουργός αιτία των τεχνολογικών καινοτομιών είναι η πάλη των τάξεων. Τα δε ποιοτικά χαρακτηριστικά κάθε καινοτομίας εξαρτώνται από τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διεξάγεται η πάλη των τάξεων τη στιγμή πραγματοποίησης μιας τεχνολογικής καινοτομίας. Ωστόσο, εδώ πρέπει να τονίσω ότι η ανάλυση του Μαρξ για τον καπιταλισμό μας προσφέρει τα εργαλεία για να κατανοήσουμε δυο άλλα σημαντικότατα ζητήματα σχετικά με την τεχνολογία. Την ιδιαιτερότητα της ταχύτατης τεχνολογικής ανάπτυξης στον καπιταλισμό και τη μετάβαση από ένα τεχνολογικό καθεστώς σε άλλο στη διαδικασία παραγωγής των εμπορευμάτων. Και τα δυο έχουν να κάνουν με την αναγκαιότητα πραγματοποίησης τεχνολογικών καινοτομιών προκειμένου να αντισταθμιστεί η πτωτική τάση του ποσοστού χρέους. Το τελευταίο συμπέρασμα που μπορούμε να βγάλουμε είναι ότι η τεχνολογική καινοτομία αποτελεί όριο για τον καπιταλισμό. Όριο όχι με την έννοια του συνόρου, όχι με την έννοια ότι υπάρχουν κάποιες τεχνολογίες που με έναν τεχνολογικά ντετερμινιστικό τρόπο θα οδηγήσουν στην κατάργηση του καπιταλισμού αλλά όριο με τη χεγελιανή έννοια. Σαν ένα

8 εμπόδιο δηλαδή το οποίο ο καπιταλισμός είναι πάντα υποχρεωμένος να το βρίσκει μπροστά του για να το ξεπερνά μόνο προσωρινά (Lebowitz, 1976). Κοντολογίς, η αστική τάξη είναι πάντα υποχρεωμένη να καινοτομεί τεχνολογικά και κατά καιρούς να αλλάζει και το τεχνολογικό καθεστώς της διαδικασίας παραγωγής. Χωρίς τεχνολογική μεταβολή δεν επιβιώνει. Αντί επιλόγου: Σοσιαλισμός και Τεχνολογική Καινοτομία Στις προηγούμενες παραγράφους αναλύθηκε το γιατί η τεχνολογική καινοτομία είναι ένα φαινόμενο με πολιτικές προεκτάσεις και κατά συνέπεια επιδέχεται και την εφαρμογή μιας πολιτικής που θα επηρεάσει τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά. Άλλωστε η προώθηση των τεχνολογικών καινοτομιών που εξασφαλίζουν τα συμφέροντα της αστικής τάξης είναι από μόνη της μια πολιτική διαχείρισης της τεχνολογικής καινοτομίας. Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι κατά πόσον είναι δυνατή η διατύπωση μιας εναλλακτικής πολιτικής διαχείρισης της τεχνολογίας. Τα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού του 20 ου αιώνα κατόρθωσαν μέσω της εφαρμογής τεχνολογικών καινοτομιών να επιτύχουν εντυπωσιακούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τη δεκαετία του 50, οι πρώην σοσιαλιστικές χώρες είχαν υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης από τις καπιταλιστικές (Hobsbawm, 1994). Παρ όλ αυτά η ανάπτυξη αυτή δεν είχε διάρκεια. Οι σοσιαλιστικές χώρες δεν κατάφεραν να αρθρώσουν ένα δικό τους τεχνολογικό καθεστώς στην παραγωγική διαδικασία και ακολούθησαν την πεπατημένη των καπιταλιστικών. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μια αντίφαση ανάμεσα στην ρητορική της απελευθέρωσης των εργατών που χρησιμοποιούσαν τα καθεστώτα αυτά και στην καταπίεση που βίωναν οι εργάτες στο εργοστάσιο, η οποία ήταν παρόμοια με τον καπιταλισμό (Burawoy, 2012). Το γεγονός αυτό συνετέλεσε στην πολιτική αποτυχία των πρώην σοσιαλιστικών χωρών. Κατά συνέπεια, αν οι σοσιαλιστές του 21 ου αιώνα θέλουν να διαμορφώσουν μια πολιτική τεχνολογικής καινοτομίας, θα πρέπει να αποφύγουν την ανυποψίαστη προσέγγιση ότι όλες οι τεχνολογικές καινοτομίες είναι ωφέλιμες και προωθούν την πρόοδο της κοινωνίας προς το τέλος του καπιταλισμού. Αντίθετα, θα πρέπει να στέκονται κριτικά απέναντι στην εμπορευματοποίηση κάθε νέας τεχνολογίας και, χωρίς να τηρούν μια τεχνοφοβική ή τεχνοφιλική στάση, να προωθούν εκείνες τις τεχνολογικές καινοτομίες που διευκολύνουν την αντίσταση και αυτονομία της εργατικής τάξης. Το έργο τους αυτό διευκολύνεται από το ότι οι σύγχρονες τεχνολογίες προϋποθέτουν την ύπαρξη εργατικής τάξης με μόρφωση και δεξιότητες. Ωστόσο η τάση εξειδίκευσης που παρατηρείται στους τεχνολογικούς κλάδους και η διαρκής υποβάθμιση των κοινωνικών επιστημών και της φιλοσοφίας που παρατηρείται στον ύστερο καπιταλισμό σημαίνει ότι συχνά οι επιστήμονες και τεχνολόγοι εργάτες ξέρουν όλο και περισσότερα για όλο και λιγότερα. Κατά συνέπεια, χωρίς την ενεργό παρέμβαση ενός πολιτικού κινήματος και χωρίς την εκπόνηση μιας πολιτικής για την τεχνολογική καινοτομία, οι τεχνολογικές καινοτομίες που θα δημιουργούνται θα διευκολύνουν τους καπιταλιστές. Και φυσικά αρμόδια για την εκπόνηση αυτής της πολιτικής δεν είναι μια γραφειοκρατία αλλά ένα κίνημα της εργατικής τάξης που θα

9 εκδημοκρατίσει την παραγωγή τεχνολογίας. Μόνο έτσι θα ξεπεραστούν οι αντιφάσεις που περιγράφει ο Burawoy (2012). Bιβλιογραφία Aglietta, M., Régulation et Crises de Capitalisme. Paris, FR: Calmann-Lévy. Althusser, L., Is it Simple to be a Marxist in Philosophy?. Translated from the French by Brewster, B. In Althusser, L., Philosophy and the Spontaneous Philosophy of the Scientists. London, UK: Verso. Braverman, H., Labor and Monopoly Capital: The Degradation of Work in the Twentieth Century. New York. NY, USA: Monthly Review Press. Burawoy, M., The Roots of Domination: Beyond Bourdieu and Gramsci. Sociology, Vol. 46, No. 2, pp Debord, G., La Société du Spectacle. Paris, FR : Buchet-Chastel. Dosi, G., Technological Paradigms and Technological Trajectories. A Suggested Interpretation of the Determinants and Directions of Technical Change. Research Policy, Vol. 11, pp Freeman, C., Schumpeter s Business Cycles Revisited. In Heertje, A., and Perlman, M., eds., Evolving Technology and Market Structure, Studies in Schumpeterian Economics. Ann Arbor, MI, USA: University of Michigan Press. Hobsbawm, Age of Extremes. The Short Twentieth Century London, UK: Abacus. Latour, B., Mixing Humans and Nonhumans Together: The Sociology of a Door-Closer. Social Problems, Vol. 35, No. 3, pp Latour, B., We Have Never Been Modern. Translated from the French by Porter, C., Cambridge, MA, USA: Harvard University Press. Latour, B., Where Are the Missing Masses? The Sociology of a Few Mundane Artifacts. In Bijker, W. E., and Law, J., eds., Shaping Technology/Building Society: Studies in Sociotechnical Change, pp Cambridge, MA, USA: The MIT Press. Lebowitz, M. A., Marx s Falling Rate of Profit: A Dialectical View. Canadian Journal of Economics, Vol. 9, No. 2. MacKenzie, D., Marx and the Machine. Technology and Culture, Vol. 25, No. 3, pp

10 MacKenzie, D., and Wajcman, J., eds., The Social Shaping of Technology: How the Refrigerator Got Its Hum. Milton Keynes, UK: Open University Press. Marx, K., Capital: A Critique of Political Economy. Volume 1. Translated from the German by Fowkes, B., [Kindle for PC 3] London, UK: Penguin Books Ltd. Available at: Amazon.co.uk <http://www.amazon.co.uk> [Accessed 29 May 2014]. Marx, K., Capital: A Critique of Political Economy. Volume 2. Translated from the German by Fernbach, D., [Kindle for PC 3] London, UK: Penguin Books Ltd. Available at: Amazon.co.uk <http://www.amazon.co.uk> [Accessed 29 May 2014] Marx, K., and Engels, F., The German Ideology. Translated from the German by Lawrence & Wishart, London, UK: Lawrence & Wishart. Nicholson, W., and Snyder, C., Microeconomic Theory. Basic Principles and Extentions. Mason, OH, USA: Thompson South-Western. Pinch, T. J., and Bijker, W., E., The Social Construction of Facts and Artefacts: Or How the Sociology of Science and the Sociology of Technology Might Benefit Each Other. Social Studies of Science, Vol. 14, No. 3, pp Romer, P. M., Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, Vol. 98, No. 5, Part 2, October, pp. S71-S102. Russell, S., The Social Construction of Artefacts: A Response to Pinch and Bijker. Social Studies of Science, Vol. 16, No. 2, pp Solow, R., M., A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, Vol. 70, No. 1, pp Wyatt, S., Technological Determinism is Dead; Long Live Technological Determinism. In Hackett, J., Amsterdamska, O., Lynch, M., and Wajcman, J., eds., The Handbook of Science and Technology Studies. Cambridge, MA, USA: The MIT Press.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΤΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Απόστ. Παπαδούλης Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Κεντρικής Ελλάδος 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΚΟΖΑΝΗ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σκοπός της παρούσας ενότητας είναι η παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Κεφάλαιο 1 Προβλήµατα των νοικοκυριών και των οικονοµιών:! Ποιος θα εργασθεί;! Τι και πόσα αγαθά θα παραχθούν;! Ποιοι πόροι θα χρησιµοποιηθούν στην παραγωγή;! Σε τι τιµές θα πωληθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ.

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. 6) Πατριαρχία 1 Η λέξη πατριαρχία, προέρχεται από την ελληνική γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr)

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr) Εισήγηση στην Ημερίδα Η Πολιτική για την Αναπηρία, Η Αναπηρία για την Πολιτική που συνδιοργάνωσε η ευρωβουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνα Κούνεβα, το Τμήμα ΑΜΕΑ του ΣΥΡΙΖΑ και το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Email: vrapanos@econ.uoa.gr

Email: vrapanos@econ.uoa.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2008-2009 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Μάθηµα: ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γραφείο 305, Σταδίου 5 ιδασκαλία: Β. Ράπανος Ηµέρα και ώρα µαθήµατος: Τρίτη, 11.00-14.00 Ώρες γραφείου:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία-Κοινωνία (STS) Εισήγηση: Εισαγωγή στο πεδίο Επιστήμη- Μάθημα: Μεθοδολογία Έρευνας. Πέμπτη, 25/05/2013

Τεχνολογία-Κοινωνία (STS) Εισήγηση: Εισαγωγή στο πεδίο Επιστήμη- Μάθημα: Μεθοδολογία Έρευνας. Πέμπτη, 25/05/2013 ΤΕΙ Αθήνας Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Μάθημα: Μεθοδολογία Έρευνας Πέμπτη, 25/05/2013 Εισήγηση: Εισαγωγή στο πεδίο Επιστήμη- Τεχνολογία-Κοινωνία (STS) Κατερίνα Βλαντώνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κώστας Τσεκούρας, Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πατρών, Πρόεδρος Επιστηµονικού

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας

Οικονομικά της Τεχνολογίας Οικονομικά της Τεχνολογίας Μέγεθος Επιχείρησης, Καινοτομία και Μεγέθυνση Κώστας Τσεκούρας Περίγραμμα Η Schumpeterian Υπόθεση Το τεχνολογικό περιβάλλον Καινοτομικότητα και μέγεθος Καινοτομικότητα: SMEs

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 2: Οικονομική Ανάπτυξη και Οικονομική Μεγέθυνση (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

http://www.economics.edu.gr 7

http://www.economics.edu.gr 7 6 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1.3 Λειτουργίες της Επιχείρησης 1.3.1 Η αλυσίδα των Επιχειρησιακών Λειτουργιών Όπως κάθε οργανισµός, έτσι και η επιχείρηση, προκειµένου να ζήσει, ν ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Πολιτική Οικονομία (Οικονομική Επιστήμη) είναι η επιστήμη που μελετά τα οικονομικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ PANTEION UNIVERSITY OF SOCIAL AND POLITICAL SCIENCES DEPARTMENT OF ECONOMIC & REGIONAL DEVELOPMENT Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 6: Παραγωγή. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 6: Παραγωγή. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 6: Παραγωγή Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

UNICONFLICTS in spaces of crisis

UNICONFLICTS in spaces of crisis 11-14 Ιουνίου 2015, Θεσσαλονίκη Στην Αρχιτεκτονική του ΑΠΘ Διεθνής Ανοιχτή Συνάντηση UNICONFLICTS in spaces of crisis κριτικές προσεγγίσεις εντός, εναντίον και πέρα του Πανεπιστημίου την εποχή της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Μανώλης Σπαθής m.spathis@hotmail.com 1.1 Εισαγωγή στη μαρξιστική προβληματική για τις κρίσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής Ο Μαρξ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 1: Περίοδοι οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 1: Περίοδοι οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 1: Περίοδοι οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

:,,,, ,,, ;,,,,,, ,, (Barro,1990), (Barro and Sala2I2Martin,1992), (Arrow and Kurz,1970),, ( Glomm and Ravikumar,1994), (Solow,1957)

:,,,, ,,, ;,,,,,, ,, (Barro,1990), (Barro and Sala2I2Martin,1992), (Arrow and Kurz,1970),, ( Glomm and Ravikumar,1994), (Solow,1957) : 3 ( 100820 :,,,,,,,;,,,,,, :,,,,,, (Barro,1990, (Barro and Sala2I2Martin,1992,(Arrow and Kurz,1970,,, ( Glomm and Ravikumar,1994,,,, (Solow,1957 3, 10 2004 3,,,,,,,,,,,, :,,, ( Inada,1963,,,,,;, ;, ;,,,,,(Ramsey,1928,,,,

Διαβάστε περισσότερα

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός)

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) 1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) Περιγραφή Βραβείου Βραβεύονται συγκεκριμένες δράσεις ή προγράμματα που επιδρούν στη σκέψη, το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικές μορφές απασχόλησης και ταξική διαστρωμάτωση: στοιχεία για τις ελληνικές περιφέρειες στην περίοδο της κρίσης

Ελαστικές μορφές απασχόλησης και ταξική διαστρωμάτωση: στοιχεία για τις ελληνικές περιφέρειες στην περίοδο της κρίσης Ελαστικές μορφές απασχόλησης και ταξική διαστρωμάτωση: στοιχεία για τις ελληνικές περιφέρειες στην περίοδο της κρίσης Γκιάλης Στέλιος, μεταδιδάκτορας ερευνητής Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Μικροοικονομία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Μικροοικονομία Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

BUSINESS COACHING S W O T ΑΝΑΛΥΣΗ FROM COACH THEODORA

BUSINESS COACHING S W O T ΑΝΑΛΥΣΗ FROM COACH THEODORA BUSINESS COACHING S W O T ΑΝΑΛΥΣΗ FROM COACH THEODORA S = STRENGTHS ΔΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΡΟΑΓΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ W = WEAKNESSES ΑΔΥΝΑΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΜΠΟΔΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ O = OPPORTUNITIES ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία , TEE 3-5 Ιουλίου 2006 Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία Γ. Συµεωνίδης, ρ. Αεροναυπηγός Μηχ/κός Γρ. Φρέσκος, ρ. Μηχανολόγος Μηχ/κός Ρ. Μαρίνη, ρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D)

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Οι Howenstine και Zeile (1992) ανακαλύπτουν μια χαλαρή συσχέτιση μεταξύ Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) και του συνόλου των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Κράτος και Εθελοντικές Οργανώσεις την περίοδο της Οικονομικής Κρίσης

Κράτος και Εθελοντικές Οργανώσεις την περίοδο της Οικονομικής Κρίσης Μαριλένα Σημίτη Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης Τεύχος 42, Ιούλιος 2014, σελ. 36-61 Κράτος και Εθελοντικές Οργανώσεις την περίοδο της Οικονομικής Κρίσης 1. Εισαγωγή Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών

Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών Τομ. 44, 1982 Η επιστημολογία της πολιτικής διερεύνησης με ειδική αναφορά στις διεθνείς σχέσεις: Μια κριτική Πετρίδης Μάκης 10.12681/grsr.537 Copyright 1982 To cite this article:

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 2: Ζήτηση. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 2: Ζήτηση. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 2: Ζήτηση Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship)

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Οι αιτήσεις ξεκίνησαν (1ος κύκλος εγγραφών μέχρι 20 Ιουνίου 2015) Έναρξη μαθημάτων: 29 Σεπτεμβρίου 2015 Επιστημονικές υπεύθυνες:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ «ΣΠΟΥΔΑΙ», Τόμος 52, Τείχος 4ο, (2002), Πανεπιστήμιο Πειραιώς / «SPOUDAI», Vol. 52, No 4, (2002), University of Piraeus ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια, Ιδιωτικά & κοινά

Δημόσια, Ιδιωτικά & κοινά Δημόσια, Ιδιωτικά & κοινά Π. Κουτρολίκου Ξανακερδίζοντας της πόλη μας / Reclaiming the city Δημόσια Σφαίρα Δήμος Δημόσιος Χώρος Ο ορισμός του δήμου αποτελεί μια συνεχιζόμενη πάλη ανάμεσα σε πολιτικές «από

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 1 Κεφάλαιο 1 ο Επιχειρήσεις και Οργανισμοί Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους Α1) Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα