Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οι συνθήκες πραγματοποίησης της παραγωγής στην απλή αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου Παρασκευάς Παρασκευαΐδης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οι συνθήκες πραγματοποίησης της παραγωγής στην απλή αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου Παρασκευάς Παρασκευαΐδης"

Transcript

1 του Π, Παρασκευαίδη 1 1. Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι στη μελέτη της θεωρίας της αναπαραγωγής που διατύπωσε ο Marx, η βαρύτητα έχει δοθεί στην «αξιοποίηση» τόσο θεωρητικά όσο και εμπειρικά της διευρυμένης αναπαραγωγής η οποία είναι χαρακτηριστική του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, προκειμένου να μελετηθούν τα προβλήματα (σε επίπεδο θεωρίας και πολιτικής) που προκύπτουν απ' την οικονομική κρίση του καπιταλισμού. Το ζήτημα της απλής αναπαραγωγής όπως και τόσα άλλα, έχει υπάρξει αντικείμενο σημαντικής διαστρέβλωσης και έχει θεωρηθεί από μαρξίζοντες και από ψευδομαρξιστές ότι δεν παρουσιάζει εμπειρικό ενδιαφέρον με το επιχείρημα ότι δεν χαρακτηρίζει το σημερινό καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Σε θεωρητικό μάλιστα επίπεδο οι παραπάνω, βαφτίζοντας τις προσεγγίσεις τους μαρξιστικές, ισχυρίζονται τα εξής καταπληκτικά: κατ' αυτούς η απλή αναπαραγωγή είναι μια κατάσταση μακροχρόνιας ευσταθούς ισορροπίας στην οποία το ποσοστό κέρδους είναι μηδέν, το ποσοστό εκμετάλλευσης είναι μηδέν και κατά συνέπεια η (καπιταλιστική) δομή του.καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής αναιρείται. Το συμπέρασμα τους είναι εξίσου καταπληκτικό: στην απλή αναπαραγωγή η καπιταλιστική τάξη δεν έχει λόγο ύπαρξης εφόσον δεν υπάρχει δυνατότητα εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας για παραγωγή και ιδιοποίηση υπεραξίας. Σκοπός του σημειώματος αυτού είναι να επισημάνει τη θεωρητική θεμελίωση της απλής αναπαραγωγής με τη μαρξική έννοια του όρου, χρησιμοποιώντας ήδη γνωστές προσεγγίσεις τόσο του ίδιου του Marx (σχήματα αναπαραγωγής) όσο και της γραμμικής άλγεβρας (γραμμικό μοντέλο απλής αναπαραγωγής). Ακόμα, να εντοπίσει σημεία τα οποία δυνατόν να δίνουν αφορμή για λανθασμένες προσεγγίσεις και διαστρεβλώσεις (όπως παραπάνω των ψευδομαρξιστών) και να οδηγούν αντίστοιχα σε λαθεμένα συμπεράσματα. Δεν ισχυριζόμαστε βέβαια ότι π.χ. το γραμμικό μοντέλο που θα μελετήσουμε είναι αποκλειστικό και οριστικό ή ότι οι βάσεις πάνω στις οποίες στηρίζεται είναι πρωτότυπες. Εκείνο που επιδιώκουμε είναι, μέσα απ' την παρουσίαση αυτή, να διατυπώσουμε ορθά και αμερόληπτα τις συνθήκες πραγματοποίησης της απλής αναπαραγωγής. 2. Η αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου: παραδοχές και υποθέσεις ανάλυσης. Στη θεωρία της αναπαραγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου - όπου μελετάται η συσσώρευση κεφαλαίου και η οικονομική μεγέθυνση - συμπληρώνεται και ολοκληρώνεται, μέσα απ' τα σχήματα αναπαραγωγής, η θεωρία των τιμών παραγωγής και της κυκλοφορίας στον καπιταλισμό. Μέσα απ' τη θεωρία της αναπαραγωγής ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής εξετάζεται από δύο απόψεις: 1) απ' την άποψη ενός οικονομικού συστήματος με έναν αναπτυγμένο καταμερισμό εργασίας και με την επικράτηση της μεγάλης κλίμακας παραγωγής βιομηχανίας. Για την ανάπτυξη της θεωρίας της αναπαραγωγής γίνεται αφαίρεση απ' τις αντιφάσεις του καπιταλισμού και παρουσιάζονται οι ιδανικές συνθήκες υπό τις οποίες η αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου προχωρεί ανεμπόδιστα. 2) από μια δεύτερη άποψη μελετάται η διαδικασία της καπιταλιστικής αναπαραγωγής όπως πραγματικά αυτή παρουσιάζεται, δηλαδή με τις ανταγωνιστικές αντιθέσεις και ταξικές συγκρούσεις, με σκοπό να αναπτυχθεί η θεωρία των οικονομικών κρίσεων υπερσυσσώρευσης. Στο παρόν σημείωμα θα παραμείνουμε στα πλαίσια της πρώτης άποψης για την εξέταση της καπιταλιστικής αναπαραγωγής και ειδικότερα της απλής αναπαραγωγής Προτού περάσουμε στην εξέταση των αναγκαίων συνθηκών για την πραγματοποίηση του κοινωνικού προϊόντος υπό απλή καπιταλιστική αναπαραγωγή, πρέπει να κάνουμε τις παρακάτω υποθέσεις προς απόδειξη, για όσα θα αναπτυχθούν στη συνέχεια: 1) Σε κάθε κοινωνικό σχηματισμό η διαδικασία αναπαραγωγής περιλαμβάνει την αναπαραγωγή του Σελίδα 1 / 11

2 συνολικού κοινωνικού προϊόντος, της εργατικής δύναμης και των αντίστοιχων σχέσεων παραγωγής. 2) Οι καπιταλιστές οργανώνουν την παραγωγή του υλικού πλούτου χάριν της συνεχούς αύξησης του κέρδους μέσω της εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι η αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου στον καπιταλισμό είναι ταυτόχρονα και αναπαραγωγή του κεφαλαίου ως κοινωνικής σχέσης. 3) Όταν εξετάζεται η αναπαραγωγή του κοινωνικού κεφαλαίου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο η αξιακή μορφή του συνολικού προϊόντος αλλά επίσης η φυσική ή υλική μορφή του, δηλ. η μορφή του ως αξίας χρήσης (για τις δύο αυτές μορφές έκφρασης του συνολικού προϊόντος θα αναφερθούμε εκτενέστερα στο μέρος περί απλής αναπαραγωγής). Χωρίς αυτήν τη διάκριση θα ήταν δύσκολο ή και ακόμη αδύνατο να εξηγηθούν τα εξής: (α) ποιος θα αγοράσει το παραχθέν προϊόν, (β) (από) πού οι εργάτες και οι καπιταλιστές θα πάρουν τα καταναλωτικά αγαθά που προσωπικά χρειάζονται, (γ) (από) πού οι καπιταλιστές θα προμηθευτούν τα μέσα παραγωγής που χρειάζονται και (δ) πώς θα δημιουργηθούν οι Αναγκαίες συνθήκες για την ανανέωση του συνολικού προϊόντος. Για το σκοπό της ανάλυσης της αναπαραγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου, χρησιμοποιούμε τη μέθοδο της αφαίρεσης, δηλαδή παραλείπουμε έναν αριθμό παραγόντων των οποίων η απουσία δεν θα μετέβαλλε την καπιταλιστική αναπαραγωγή, ενώ η ύπαρξη τους πιθανόν να περιέπλεκε την ουσία του θέματος. Έτσι: (α) θεωρούμε την καπιταλιστική παραγωγή στην καθαρή της μορφή, δηλαδή κάνουμε την παραδοχή ότι η κοινωνία στο σύνολο της αποτελείται μόνο από δύο τάξεις, τους καπιταλιστές και τους εργάτες. (β) Κάνουμε αφαίρεση του εξωτερικού εμπορίου, εφόσον η καπιταλιστική αναπαραγωγή ως διαδικασία παραμένει η ίδια, ασχέτως του αν αυτή αναλυθεί μέσα στα όρια μιας και μόνης χώρας ή μερικών χωρών οι οποίες συνδέονται εμπορικά μέσω της διεθνούς αγοράς. (γ) Κάνουμε την παραδοχή ότι όλα τα εμπορεύματα, περιλαμβανομένης και της εργατικής δύναμης ως εμπορεύματος, αγοράζονται και πωλούνται στις αξίες τους, εννοώντας με αυτό ότι οι υπάρχουσες αποκλίσεις των τιμών απ' τις αξίες αλληλοαναιρούνται και δεν επιδρούν στην αναπαραγωγή του συνολικού κεφαλαίου. Η παραδοχή αυτή ισχύει όταν πληρούνται δύο συνθήκες δηλαδή: (1) ότι η οργανική σύνθεση του κεφαλαίου και (2) το ποσοστό υπεραξίας 1 παραμένουν ενιαία για όλη την οικονομία και αμετάβλητα κατά τη διαδικασία της αναπαραγωγής (οι ορισμοί των μεγεθών με βάση τα οποία προσδιορίζονται η οργανική σύνθεση του κεφαλαίου και το ποσοστό υπεραξίας δίνονται στην αμέσως επόμενη ενότητα 3). 3. Συνθήκες απλής καπιταλιστικής αναπαραγωγής. 3.1 Με βάση τα σχήματα αναπαραγωγής Εισαγωγικά θα δώσουμε τους ορισμούς που σχετίζονται με το συνολικό προϊόν και τα συστατικά του μέρη και θα κάνουμε τις αναγκαίες αποσαφηνίσεις των όρων. Συνολικό προϊόν: είναι η συνολική μάζα των υλικών αγαθών (μέσα παραγωγής και καταναλωτικά αγαθά) που παράγονται στη διάρκεια μιας ορισμένης περιόδου π.χ. ενός έτους. Εκφρασμένο σε αξιακούς όρους το συνολικό προϊόν υποδιαιρείται στα τρία συστατικά του μέρη: (α) στο σταθερό κεφάλαιο, c, δηλαδή την αξία των μέσων παραγωγής που φθείρονται στη διαδικασία της παραγωγής. (β) στο μεταβλητό κεφάλαιο, ν, δηλαδή το απόθεμα μισθού το οποίο αναπαράγεται στο προϊόν και (γ) στην υπεραξία, s, η οποία παράγεται στη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου π.χ. ενός έτους. Σελίδα 2 / 11

3 Το συνολικό κεφάλαιο αναπαράγεται ως εξής: Η αξία των μέσων παραγωγής c, τα οποία καταναλώνονται (φθείρονται) στη διάρκεια, ας πούμε ενός έτους, και ενσωματώνεται στο προϊόν, είναι η πηγή απ' την οποία τα μέσα παραγωγής επανακτώνται (μέσω της απόσβεσης). Τα άλλα δύο συστατικά μέρη του συνολικού προϊόντος, δηλ. v+s, αποτελούν τη νεοδημιουργούμενη αξία στη διάρκεια π.χ. του έτους ή αποτελούν το εθνικό εισόδημα του συνόλου της κοινωνίας. Το χρηματικό ισοδύναμο του μεταβλητού κεφαλαίου το οποίο αναπαράγεται στο προϊόν, επιστρέφει στους καπιταλιστές με την πώληση των αγαθών και χρησιμοποιείται εκ νέου προς μίσθωση εργατικής δύναμης. Η υπεραξία s, προορίζεται απ' τους καπιταλιστές κατά ένα μέρος για προσωπική τους κατανάλωση και κατά ένα άλλο μέρος για επέκταση της παραγωγής (συσσώρευση). Στην περίπτωση που ολόκληρη η υπεραξία δαπανηθεί για προσωπική κατανάλωση απ' τους καπιταλιστές τότε η διαδικασία της παραγωγής γίνεται στην ίδια όπως προηγουμένως κλίμακα και τότε έχουμε απλή καπιταλιστική αναπαραγωγή. Εκφρασμένο ως συνολική αξία χρήσης δηλαδή σε φυσικούς ή υλικούς όρους, το συνολικό προϊόν υποδιαιρείται σε μέσα παραγωγής και καταναλωτικά αγαθά. Έτσι - και σύμφωνα με τον Marx - η συνολική παραγωγή μπορεί να υποδιαιρεθεί σε δύο κύρια τμήματα με κριτήριο το σκοπό για τον οποίο τα αγαθά αυτά παράγονται, δηλαδή Τμήμα Ι: παραγωγή μέσων παραγωγής Τμήμα II: παραγωγή αγαθών για προσωπική κατανάλωση. Η υποδιαίρεση αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι οι κύριες ανταλλαγές στην κοινωνία λαμβάνουν χώρα ανάμεσα στα δύο αυτά τμήματα. Στο Τμήμα Ι, τα κύρια συστατικά στοιχεία του προϊόντος εκφρασμένου ως αξίας χρήσης είναι: μηχανήματα και εξοπλισμός, υλικά διαφόρων ειδών (π.χ. πρώτες και βοηθητικές ύλες), καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια. Το προϊόν του τμήματος Ι καταναλώνεται παραγωγικά δηλαδή συμμετέχει άμεσα στην παραγωγή των προϊόντων των δύο τμημάτων. Στο Τμήμα II τα κύρια συστατικά μέρη του προϊόντος, εκφρασμένου ως αξίας χρήσης, είναι: είδη διατροφής, είδη ένδυσης και υπόδησης, κατοικίες, πολυτελή αγαθά κ.λ.π. Το προϊόν του τμήματος II καταναλώνεται κατά ένα μέρος μη αναπαραγωγικά για προσωπική κατανάλωση των καπιταλιστών και κατά ένα άλλο μέρος αναπαραγωγικά, δηλαδή συμμετέχει στην αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης των εργατών. Η σαφής διάκριση ανάμεσα σε προσωπική μη αναπαραγωγική και σε αναπαραγωγική κατανάλωση καθώς και η υποδιαίρεση του συνολικού προϊόντος ως αξίας χρήσης στα δύο κύρια τμήματα, μας χρησιμεύει στο να δείξουμε κάτω από ποιες συνθήκες λαμβάνει χώρα τόσο η πραγματοποίηση του συνολικού προϊόντος όσο και η αντικατάσταση όλων των συστατικών του μερών. Οι εν λόγω συνθήκες είναι αναγκαίες, γιατί χωρίς αυτές τις συνθήκες η διαδικασία της καπιταλιστικής αναπαραγωγής (τόσο της απλής που εξετάζουμε εδώ, όσο και της διευρυμένης) θα ήταν αδύνατη. Με βάση τους ορισμούς και τις εννοιολογικές αποσαφηνίσεις των όρων που κάναμε, ερχόμαστε τώρα στον ορισμό της απλής αναπαραγωγής. Απλή αναπαραγωγή, λοιπόν, είναι η επανάληψη της διαδικασίας παραγωγής στη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου, π.χ. ενός έτους, στην ίδια κλίμακα όπως πριν δηλαδή το προηγούμενο έτος, και με την παραγόμενη υπεραξία να χρησιμοποιείται εξ' ολοκλήρου απ' τους καπιταλιστές για την προσωπική τους (ατομική) κατανάλωση. Απ' τον παραπάνω ορισμό θα μπορούσε κανείς να οδηγηθεί στην διατύπωση την εξής υπόθεσης: «στην πιο καθαρή της μορφή (δηλαδή όταν ισχύουν οι παραδοχές που έχουμε κάνει στο μέρος 2 και σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό της) η απλή αναπαραγωγή δεν χαρακτηρίζει τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής». Ωστόσο μπορούμε αμέσως να πούμε ότι η υπόθεση αυτή αν υποβληθεί σε περαιτέρω ανάλυση θα ήταν απορριπτέα. Επί πλέον θα οδηγούσε σε δύο εσφαλμένα πορίσματα. Δηλαδή, είτε, αν είναι υπαρκτή η διαδικασία της απλής αναπαραγωγής, δεν υφίσταται καπιταλισμός είτε, στον καπιταλισμό δεν υφίσταται η διαδικασία της απλής αναπαραγωγής. Το σκεπτικό της απόρριψης της παραπάνω υπόθεσης υπάρχει ήδη στον τόμο II του κεφαλαίου Σελίδα 3 / 11

4 σελ. 471 και διατυπώνεται απ' τον Marx (σε δική μας μετάφραση) ως εξής: «Ευθύς ως η συσσώρευση πράγματι λαμβάνει χώρα, η απλή αναπαραγωγή είναι πάντοτε ένα μέρος αυτής (δηλ. της διευρυμένης αναπαραγωγής Π. Π.) και μπορεί ως εκ τούτου να μελετηθεί αφ' εαυτής και είναι ένας πραγματικός παράγων (δηλ. πραγματική συνιστώσα - Π. Π.) της συσσώρευσης». Απ' το παραπάνω απόσπασμα του Marx συνάγεται ότι η απλή αναπαραγωγή συνυπάρχει με τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και μπορεί να μελετηθεί ξεχωριστά με την κατάλληλη μεθοδολογία, εφόσον αποτελεί βασική συνιστώσα της συσσώρευσης. Άλλωστε γι' αυτό το λόγο και ο Marx άρχισε την ανάλυση της διαδικασίας της αναπαραγωγής με την απλή καπιταλιστική αναπαραγωγή. Μπορούμε λοιπόν χρησιμοποιώντας το γνωστό σχήμα αναπαραγωγής του Marx να αναλύσουμε την απλή αναπαραγωγή τόσο σε αξιακούς όρους όσο και σε όρους αξιών χρήσης ταυτόχρονα (με την παραδοχή της ίδιας οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου καθώς και του ίδιου ποσοστού υπεραξίας σε κάθε ένα τμήμα αντίστοιχα): Απ' αυτό το σχήμα φαίνεται ότι στο Τμήμα Ι στη διάρκεια ας πούμε ενός έτους, δαπανώνται 4000 μονάδες σταθερού κεφαλαίου και 1000 μονάδες μεταβλητού κεφαλαίου και παράγονται 1000 μονάδες υπεραξίας (με ποσοστό υπεραξίας 100%). Το συνολικό ετήσιο προϊόν του τμήματος Ι είναι 6000 μονάδες και αποτελείται από παραχθέντα αγαθά για παραγωγικούς σκοπούς δηλαδή εξοπλισμό, μηχανήματα, πρώτες ύλες, καύσιμα, ηλεκτρισμό, κτίρια παραγωγικών εγκαταστάσεων κ.λ.π. Στο τμήμα II δαπανώνται 2000 μονάδες σταθερού κεφαλαίου και 500 μονάδες μεταβλητού κεφαλαίου και με το ίδιο ποσοστό υπεραξίας (100% όπως και στο Τμήμα Ι) δημιουργούνται 500 μονάδες υπεραξίας. Το συνολικό ετήσιο προϊόν του τμήματος II είναι 3000 μονάδες και αποτελείται από είδη προσωπικής κατανάλωσης. Το συνολικό προϊόν των δύο τμημάτων είναι 9000 μονάδες. Το ερώτημα τώρα είναι το εξής: με ποιον τρόπο θα πραγματοποιηθεί το συνολικό προϊόν και θα δημιουργηθούν οι ορθές συνθήκες για τη διαδικασία παραγωγής ώστε αυτή να επαναληφθεί στην ίδια κλίμακα τον επόμενο χρόνο; Εφόσον το συνολικό προϊόν του Τμήματος Ι αποτελείται από μέσα παραγωγής, Σελίδα 4 / 11

5 Όπως είναι προφανές οι συνθήκες (2) και (3) ανάγονται στην (1) με την απάλειψη των κοινών όρων στο αριστερό και δεξιό σκέλος κάθε μιας από τις εξισώσεις (2) και (3). Εάν η συνθήκη αυτή παραβιαστεί, το αποτέλεσμα θα είναι ένα μέρος του προϊόντος να μην πραγματοποιηθεί και η όλη διαδικασία της απλής αναπαραγωγής να διαταραχθεί. Στην περίπτωση της διατάραξης της διαδικασίας της απλής αναπαραγωγής γίνεται λόγος για ελλιπή αναπαραγωγή, κύρια αιτία της οποίας είναι η χειροτέρευση των συνθηκών εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης απ' τις εκμεταλλεύτριες τάξεις. Για παράδειγμα σε προκαπιταλιστικούς κοινωνικούς σχηματισμούς (π.χ. δουλοκτητικό σύστημα, φεουδαρχία) και σε ορισμένες περιόδους επικράτησε για ικανό χρονικό διάστημα η ελλιπής αναπαραγωγή εφόσον το υπερπροϊόν με το - οποίο η παραγωγή μπορεί να επεκταθεί δεν κατέστη δυνατόν να παραχθεί ή παρήχθη σε τέτοια χαμηλά επίπεδα ώστε η παραγωγή, κάποιων απ' τις αμέσως επόμενες περιόδους, ήταν φθίνουσα. Ο Marx στον Τόμο II του Κεφαλαίου στην σελίδα 471, για μια τέτοια εξέλιξη στην αναπαραγωγή, χρησιμοποίησε τον όρο «ατελής ή ελαττωματική αναπαραγωγή». 3.2 Με βάση γραμμικό μοντέλο απλής αναπαραγωγής Ήδη απ' την τρίτη προς απόδειξη υπόθεση της ενότητας 2 του παρόντος σημειώματος και σε συνδυασμό με τις αφαιρέσεις που αμέσως ακολουθούν, γίνεται αντιληπτό ότι για το σκοπό της κατασκευής ενός γραμμικού μοντέλου που θα περιγράφει την απλή αναπαραγωγή και τις συνθήκες πραγματοποίησης του συνολικού προϊόντος των δύο τμημάτων, απαιτούνται να υπάρχουν στο μοντέλο μεταξύ άλλων και εξισώσεις ζήτησης καταναλωτικών αγαθών τόσο για τους εργάτες όσο και για τους καπιταλιστές. Ακόμη απαιτείται εξίσωση ζήτησης εργατικής δύναμης και για τα δύο τμήματα, διότι όπως προαναφέρθηκε η απλή αναπαραγωγή είναι και αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης. Τέλος όπως θα αναπτύξουμε στην συνέχεια, απαιτείται και εξίσωση ενδιάμεσων αγαθών που είναι απαραίτητα για την παραγωγή καταναλωτικών αγαθών (εφόσον κάνουμε την παραδοχή ότι δεν υπάρχει επενδυμένο πάγιο κεφάλαιο στην απλή αναπαραγωγή). Σελίδα 5 / 11

6 Σελίδα 6 / 11

7 Σελίδα 7 / 11

8 Σελίδα 8 / 11

9 4. Συμπερασματικές παρατηρήσεις Η ανάλυση της απλής αναπαραγωγής που προηγήθηκε μας δίνει την δυνατότητα ορισμένων συμπερασμάτων: (α) συμπεράσματα για τα σχήματα απλής αναπαραγωγής (1) Το βασικό χαρακτηριστικό της απλής αναπαραγωγής είναι ότι ολόκληρη η υπεραξία χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την προσωπική κατανάλωση των καπιταλιστών ενώ η διαδικασία της παραγωγής επαναλαμβάνεται στην ίδια κλίμακα. (2) Για να είναι δυνατή και συνεχής η διαδικασία της απλής αναπαραγωγής, οι καπιταλιστές πρέπει να αγοράζουν και εργατική δύναμη. Πρέπει να παρατηρήσουμε όμως ότι κατά τη διαδικασία αγοράς της εργατικής δύναμης προκαταβάλλεται αυτή από τους εργάτες στον καπιταλιστή, εφόσον η πηγή απ' την οποία ο καπιταλιστής πληρώνει κάθε φορά για την αγορά της είναι η αξία του συνολικού προϊόντος που δημιουργείται απ' τους ίδιους τους εργάτες στην προηγούμενη περίοδο. (3) Για μια ορισμένη χρονική περίοδο, η απλή αναπαραγωγή μετασχηματίζει κάθε κεφάλαιο που προκαταβάλλεται, άσχετα απ' την προέλευση του, σε συσσωρευμένο κεφάλαιο ή αλλιώς σε κεφαλοποιημένη υπεραξία. Έτσι, για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι οι καπιταλιστές αρχικά προκαταβάλλουν 1 εκατομμ. νομισματικές μονάδες για να αγοράσουν εισροές και εργατική δύναμη. Κάθε χρονική περίοδο, π.χ. έτος, παράγεται υπεραξία ας πούμε 200 χιλ. νομισματικών μονάδων την οποία οι καπιταλιστές δαπανούν αποκλειστικά για προσωπική τους κατανάλωση. Σε διάστημα 5 χρονικών περιόδων π.χ. ετών, αυτοί δαπανούν 1 εκατομ. νομισμ. μονάδες (5x200 χιλ.), ποσότητα η οποία ισούται με το αρχικό προκαταβληθέν κεφάλαιο. Στην ουσία λοιπόν οι καπιταλιστές στη διαδικασία της απλής αναπαραγωγής των 5 ετών έχουν πάλι στα χέρια τους το αρχικά καταβληθέν ποσό και το κυριότερο: αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά η υπεραξία την οποίαν αυτοί καρπώθηκαν βαθμιαία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο αποκαλέσαμε ήδη την απλή αναπαραγωγή βασική συνιστώσα της συσσώρευσης. (4) Όπως προέκυψε απ' την ανάλυση της απλής αναπαραγωγής, στη διαδικασία της υπάρχουν δύο τύποι κατανάλωσης. Ο ένας τύπος αναφέρεται στην περίπτωση κατά την οποία οι εργάτες χρησιμοποιούν (αναλώνοντας) μέσα παραγωγής στην εργασιακή διαδικασία και ταυτόχρονα δαπανούν τη δική τους εργατική δύναμη. Αυτού του είδους η κατανάλωση είναι παραγωγική κατανάλωση. Αντίθετα όταν οι εργάτες και οι οικογένειες τους καταναλώνουν τα μέσα συντήρησης που αγοράζονται με τον μισθό τους, τότε έχουμε προσωπική κατανάλωση. Η διάκριση αυτή γίνεται γιατί δίδεται η εντύπωση ότι η εργατική δύναμη είναι υπαγμένη στο κεφάλαιο μόνο κατά τη διαδικασία της παραγωγικής κατανάλωσης ενώ η προσωπική κατανάλωση των εργατών είναι ελεύθερη και ανεξάρτητη απ' το κεφάλαιο. Αυτό όμως δεν είναι αληθές για δύο λόγους: α) η προσωπική κατανάλωση των εργατών δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα περιστατικό στην όλη διαδικασία της απλής αναπαραγωγής του κεφαλαίου και β) η προσωπική κατανάλωση των εργατών είναι μια αναγκαία συνθήκη για να αποκατασταθεί η εργατική δύναμη που καταναλώθηκε ώστε να είναι αυτοί σε θέση να συνεχίσουν την υποχρεωτική προσφορά εργασίας τους στο κεφάλαιο. Δηλαδή οι εργάτες είναι υπαγμένοι στο κεφάλαιο ακόμη και προτού πουλήσουν στον καπιταλιστή την εργατική τους δύναμη. (5) Τέλος απ' την ανάλυση της απλής αναπαραγωγής μέσω της μεθόδου των σχημάτων αναπαραγωγής προκύπτει ότι οι εργάτες εξακολουθούν να παραμένουν χωρίς μέσα παραγωγής ενώ οι καπιταλιστές παραμένουν πάντα οι ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι η απλή καπιταλιστική αναπαραγωγή Σελίδα 9 / 11

10 είναι αναπαραγωγή αφ' ενός υλικού πλούτου και αφετέρου εργατικής δύναμης και καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. (β) συμπεράσματα για το γραμμικό μοντέλο απλής αναπαραγωγής Το γραμμικό μοντέλο απλής αναπαραγωγής που αναλύθηκε στο παρόν σημείωμα έδειξε ότι καταρχήν είναι δυνατή η ανάλυση της απλής αναπαραγωγής χωρίς τη χρησιμοποίηση της εργασιακής θεωρίας της αξίας του Marx πάνω στην οποία στηρίζεται η θεωρία της εκμετάλλευσης. Στη συνέχεια η εξειδίκευση του με τις συγκεκριμένες παραμέτρους, μεταβλητές και εξισώσεις αποδεικνύεται συνεπής με την έννοια ότι το μοντέλο δείχνει τη δυνατότητα αναπαραγωγής του συστήματος στην ίδια κλίμακα και με ένα δεδομένο επίπεδο συνολικού ποσοστού εκμετάλλευσης. Αυτό το επίπεδο εκμετάλλευσης περιλαμβάνεται μέσα σε δύο όρια πέρα και πάνω απ' τα οποία οι εργάτες δεν είναι δυνατόν να αναπαραχθούν και πέρα και κάτω απ' το οποίο οι καπιταλιστές δεν μπορούν να υπάρξουν. Έτσι λοιπόν για ένα δεδομένο επίπεδο ποσοστού εκμετάλλευσης, υπάρχει ένα σύστημα τιμών το οποίο εξισώνει τα ποσοστά κέρδους σε ένα ενιαίο ποσοστό κέρδους το οποίο επιτρέπει στο σύστημα να αναπαράγεται στην ίδια κλίμακα και να πραγματοποιείται με τον ακόλουθο τρόπο: τα παραγόμενα προϊόντα (διπλή προσφορά) στα τμήματα 1 και 2 είναι τέτοια ώστε οι τιμές να «καθαρίζουν» την αγορά στην οποία εκδηλώνεται ζήτηση καταναλωτικών αγαθών των καπιταλιστών και των εργατών όπως επίσης και ζήτηση ενδιάμεσων αγαθών. Απ' το μοντέλο επίσης προέκυψε και η αναγκαία συνθήκη μεταξύ των δύο τμημάτων για την πραγματοποίηση της απλής αναπαραγωγής στα δύο τμήματα. Έτσι στο μοντέλο αυτό απλής αναπαραγωγής όλα τα μέρη του παραγόμενου καθαρού προϊόντος διατίθεται για κατανάλωση απ' τις δύο κοινωνικές τάξεις δηλαδή τους καπιταλιστές και τους εργάτες. Τέλος κλείνουμε με την παρατήρηση ότι, πέρα απ' τον τρόπο του καθορισμού των τιμών στο μοντέλο της απλής αναπαραγωγής (απ' τις εξισώσεις των τιμών των δύο τμημάτων), οι συναρτήσεις κατανάλωσης των καπιταλιστών δεν παίζουν ρόλο στον καθορισμό των τιμών και του ποσοστού κέρδους. Έτσι μια διαφορετική εξειδίκευση της συνάρτησης ζήτησης καταναλωτικών αγαθών των καπιταλιστών απλώς θα άλλαζε την σύνθεση του συνολικού προϊόντος. 1. Ερευνητή ΚΕΠΕ. Οι απόψεις και κρίσεις είναι του συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαίες γνώμες ή κρίσεις του ΚΕΠΕ. 2. Η ποσοτική έκφραση των συνθηκών αυτών είναι: c v= σταθ. και s v= σταθ. αντίστοιχα 3. Για την ενότητα και τον ορισμό της παραγωγικής μήτρας βλέπε Γ. Σταμάτης Σ(1986), σελ για την μη διασπώμενη μήτρα βλέπε Morishima (1964), σελ και Solow (1952), σελ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Κ. Marx, Capital, vol. II, eh. 20 p. 471, New Left Review, 1978 Σελίδα 10 / 11

11 2. K. Marx, Capital, vol. IΙΙ ch. 1, N.L.R Morishima (1964), «Equilibrium, Stability and Growth», Oxford. 4. Solow (1952), «On the Structure of Linear Models», Econometrica, Vol Σταμάτης (1986) «Ο προσδιορισμός των τιμών σε Γραμμικά Συστήματα Παραγωγής» στον τόμο «Δοκίμια Οικονομικής θεωρίας και Πολιτικής» επιμέλεια Γ. Σταμάτης, Εκδόσεις Παπαζήση. Σελίδα 11 / 11

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Η θέση της «κυκλοφορίας» στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος... Γιώργος Σταμάτης Η θέση της "κυκλοφορίας" στην αναπαραγωγή του οικονομικού συστήματος και στην παραγωγή υπεραξίας και κέρδουςτου Γιώργου Σταμάτη Είναι ευρέως δεδομένη η άποψη, ότι, κατά τον Μαρξ, ο τομέας της «κυκλοφορίας»,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Αξίες και τιμές παραγωγής. Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» Γιώργος Σταμάτης Άξιες και τιμές παραγωγής: Η σχέση μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου» του Γιώργου Σταμάτη 1. Εισαγωγή Σκοπός μας δεν είναι να δείξουμε απλώς, ότι μεταξύ του 1ου και του 3ου τόμου του «Κεφαλαίου»

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Κεφάλαιο 3 ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του απλού νεοκλασικού υποδείγματος οικονομικής μεγέθυνσης, που παρουσιάστηκε στο Κεφάλαιο, είναι ότι δεν μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Κόστος- Έξοδα - Δαπάνες

Κόστος- Έξοδα - Δαπάνες Κόστος- Έξοδα - Δαπάνες του συνεργάτη μας λογιστή Α Τάξεως Γεωργίου Τσιμπίκου Κόστος. ΚΟΣΤΟΣ είναι ένα αριθμητικό μέγεθος που αντιπροσωπεύει τα ποσά που επενδύθηκαν για την απόκτηση υλικών ή άϋλων αγαθών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 8 Μαΐου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οικιακή εργασία και πραγματικό ωρομίσθιο των εργαζομένων Γιώργος Σταμάτης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οικιακή εργασία και πραγματικό ωρομίσθιο των εργαζομένων Γιώργος Σταμάτης του Γιώργου Σταμάτη Θα ασχοληθούμε στα ακόλουθα με τη σχέση μεταξύ οικιακής εργασίας και πραγματικού ωρομισθίου των μισθωτών εργαζομένων και θα δείξουμε ότι, όσο αυξάνεται το ποσοστό της οικιακής εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 03: Ζήτηση και προσφορά αγαθών Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ι Κεντρική έννοια το μέτρο ή ρυθμός μεταβολής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 17 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 Ε_3.Αλ3Ε(ε) ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β1) Υποθέστε ότι στη θέση ισορροπίας της αγοράς ενός αγαθού η ζήτησή του ως προς την τιμή του είναι ελαστική. Μία μείωση της προσφοράς του αγαθού, με όλους τους άλλους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ v.1.0 Τα βασικότερα εργαλεία της Οικονομικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο "Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά Οικονοµία Βασικές έννοιες και ορισµοί Οικονοµική Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά των ανθρώπινων όντων αναφορικά µε την παραγωγή, κατανοµή και κατανάλωση υλικών αγαθών και υπηρεσιών σε έναν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις. Σημασία Νεκρού Σημείου

Εισαγωγή. Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις. Σημασία Νεκρού Σημείου Εισαγωγή Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Αν. Καθ. ημήτρης Ασκούνης Η ανάλυση του Νεκρού Σημείου είναι ένα σπουδαίο χρηματοοικονομικό μέσο και αποτελεί βασικά μια αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις

Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Αν. Καθ. Δημήτρης Ασκούνης Εισαγωγή Η ανάλυση του Νεκρού Σημείου είναι ένα σπουδαίο χρηματοοικονομικό μέσο και αποτελεί βασικά μια αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Παραγωγή: είναι η διαδικασία με την οποία οι διάφοροι παραγωγικοί συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα 01

Πολιτική Οικονομία Ενότητα 01 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 01: Εισαγωγικές έννοιες Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 3 ο

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 3 ο 1. Έννοιες κόστους, εξόδου, δαπάνης, εσόδου Κόστος Όπως έχουμε ήδη αναφέρει για την παραγωγή αγαθών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) 1 ιάλεξη2 Ανταγωνισμός, οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία, Καινοτομία και Διαδίκτυο

Οικονομία, Καινοτομία και Διαδίκτυο Οικονομία, Καινοτομία και Διαδίκτυο Μ. Τσικνάκης Εαρινό Εξάμηνο 2016 Μάθημα 6: Νεκρό Σημείο & Ανάλυση Νεκρού Σημείου Ορισμός Επιχειρηματικού Μοντέλου Ένα επιχειρηματικό μοντέλο περιγράφει τη λογική του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Α.1. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. Α.1.1. Η ουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το συνολικό προϊόν παίρνει την μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α5. Όταν η ζήτηση για ένα αγαθό είναι ελαστική, τότε πιθανή αύξηση της τιµής του, θα οδηγήσει σε µείωση της καταναλωτικής δαπάνης για αυτό το αγαθό

Α5. Όταν η ζήτηση για ένα αγαθό είναι ελαστική, τότε πιθανή αύξηση της τιµής του, θα οδηγήσει σε µείωση της καταναλωτικής δαπάνης για αυτό το αγαθό ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 (για άριστα διαβασµένους) ΟΜΑ Α Α Να απαντήσετε στις επόµενες ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής A1. Σε γραµµική ΚΠ της µορφής Y =

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές στον χρηματοπιστωτικό τομέα (στην αγορά χρήματος) επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΣΠΟΥ ΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 24 Απριλίου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Για τις

Διαβάστε περισσότερα

3. Θεωρητικές ερμηνείες της ανεργίας

3. Θεωρητικές ερμηνείες της ανεργίας 3. Θεωρητικές ερμηνείες της ανεργίας Η λογική των πολιτικών αγοράς εργασίας, που έχουν ως στόχο την προώθηση της απασχόλησης και την καταπολέμηση της ανεργίας, δεν μπορεί να γίνει κατανοητή και η αποτελεσματικότητά

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους.

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10Ο : ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 10.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Για τις παρακάτω προτάσεις, να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/01/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/01/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/01/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΙ ΩΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: Τετάρτη, 10 Ιουνίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Το κεφάλαιο εξετάζει την προσφορά των αγαθών, η οποία βασίζεται στη θεωρία παραγωγής και στη συμπεριφορά της επιχείρησης. Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ούτε αυτός ο Ήλιος δεν μπορεί να υπερβεί τους νόμους της φύσης αλλιώς οι Ερινύες, οι βοηθοί της Δικαιοσύνης, θα τον κυνηγήσουν. «Ἣλιος γαρ οὐχ ὑπερβήσεται μέτρα εἰ δε μή, Ἐρινύες

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών.

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιβολή από το κράτος ανώτατης τιμής σε ένα προϊόν δημιουργεί συνήθως «μαύρη αγορά». Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κοινωνιολογία

Οικονομική Κοινωνιολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Εαρινό Εξάμηνο 2016-17 Οικονομική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δημήτρης Λάλλας Μαρξική Οικονομική Κοινωνιολογία: Ο καπιταλισμός στη σκέψη του Καρλ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβιβάσιµες Άδειες Ρύπανσης (Tradeable Emission Permits) Ας θεωρήσουµε και πάλι ότι υπάρχουν επιχειρήσεις n, ( i 1,2,..., n)

Μεταβιβάσιµες Άδειες Ρύπανσης (Tradeable Emission Permits) Ας θεωρήσουµε και πάλι ότι υπάρχουν επιχειρήσεις n, ( i 1,2,..., n) : Άδειες ή ικαιώµατα Ρύπανσης Μεταβιβάσιµες Άδειες Ρύπανσης (Tdeble Emsso Pemts) Ας θεωρήσουµε και πάλι ότι υπάρχουν επιχειρήσεις, (,,..., ) =, που ευθύνονται για την παραγωγή αποβλήτων (ρύπων) ποσότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας. Γ Λυκείου

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας. Γ Λυκείου Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ Λυκείου Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Οικονομική Επιστήμη: Μελέτη των οικονομικών προβλημάτων που δημιουργούνται μέσα σε μια κοινωνία. 1. Ποιά προϊόντα και σε ποιές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μικροοικονομική. Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μικροοικονομική. Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μικροοικονομική Ενότητα 2:Οικονομική σκέψη Καραμάνης Κωνσταντίνος 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Λογιστικής και χρηματοοικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1ο Α. ii. iii. iv. (Μονάδες 15) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ii. iii. iv. (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα 1 ο Α. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. i. Ηουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού κεφαλαίου. ii. Η µείωση

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων.

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Μανώλης Σπαθής m.spathis@hotmail.com 1.1 Εισαγωγή στη μαρξιστική προβληματική για τις κρίσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής Ο Μαρξ

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Σεπτέμβριος Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Σεπτέμβριος Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του ξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής ιεθνούς μπορίου Σεπτέμβριος 2007 Όνομα: πώνυμο: ριθμός Μητρώου: Έτος: πιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση της ποσότητας του χρήματος και πληθωρισμός

Αύξηση της ποσότητας του χρήματος και πληθωρισμός Αύξηση της ποσότητας του και πληθωρισμός 9 η Αρχή των Οικονομικών: Οι τιμές ανέρχονται, όταν το κράτος τυπώνει πολύ χρήμα Ποσοτική Θεωρία του Χρήματος (κλασσική θεωρία) David Hume (18 ος αιώνας) Milton

Διαβάστε περισσότερα

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές 5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές Σκοπός Στο προηγούμενο κεφάλαιο εξετάσαμε τον προσδιορισμό του εισοδήματος μίας οικονομίας χωρίς διεθνές εμπόριο, δηλαδή χωρίς να λάβουμε υπ όψιν

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης

Ελαστικότητες Ζήτησης Ελαστικότητες Ζήτησης - Η ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας x σε μεταβολές της τιμής μπορεί να μετρηθεί άμεσα από το λόγο Δx / Δ (ήαπότην παράγωγο x / ). - Αυτό το μέτρο ευαισθησίας έχει το μειονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α1. α. Λάθος β. Σωστό γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό Α2. δ Α3. β Ηµεροµηνία: Κυριακή 4 Μαΐου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ (7/6/2004) ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ (7/6/2004) ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ (7/6/2004) ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις από Α1 μέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη "Σωστό", αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ Ενότητα 3: Θεωρίες Οικονομικών. Καθηγητής Μαυρίδης Δημήτριος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

= γ + δ P απαιτεί γ > 0

= γ + δ P απαιτεί γ > 0 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 10 (για καλά διαβασµένους) ΟΜΑ Α Α Να απαντήσετε στις επόµενες ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής: Α1. Η τιµή ενός αγαθού Χ αυξάνεται.

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

6. Η καμπύλη του οριακού προϊόντος τέμνει πάντοτε την καμπύλη του μέσου προϊόντος από πάνω προς τα κάτω στη μέγιστη τιμή του.

6. Η καμπύλη του οριακού προϊόντος τέμνει πάντοτε την καμπύλη του μέσου προϊόντος από πάνω προς τα κάτω στη μέγιστη τιμή του. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Σε μία παραγωγική διαδικασία το άθροισμα των τιμών του οριακού προϊόντος σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ όταν καταθέτετε χρήματα σε μια τράπεζα, η τράπεζα δεν τοποθετεί τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΑΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Α. Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ13 - Επαναληπτικές Εξετάσεις 2010 Λύσεις

ΔΕΟ13 - Επαναληπτικές Εξετάσεις 2010 Λύσεις ΔΕΟ - Επαναληπτικές Εξετάσεις Λύσεις ΘΕΜΑ () Το Διάγραμμα Διασποράς εμφανίζεται στο επόμενο σχήμα. Από αυτό προκύπτει καταρχήν μία θετική σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών. Επίσης, από το διάγραμμα φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή 1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή Στη διεθνή οικονοµία γίνεται ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Κάθε χώρα έχει το δικό της νόµισµα, στο οποίο εκφράζονται οι τιµές των αγαθών και υπηρεσιών. Η διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

12 Χρήμα και επιτόκιο

12 Χρήμα και επιτόκιο 12 Χρήμα και επιτόκιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι η ανάλυση της αγοράς χρήματος κατά την κλασική θεωρία. Στην ανάλυση αυτή εντάσσονται δύο καίρια για την κλασική θεωρία θέματα, Το πρώτο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας

Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας - Πρόβλημα Καταναλωτή: Επιλογή καταναλωτικού συνδυασμού x=(x, x ) υπό ένα σύνολο φυσικών, θεσμικών και οικονομικών περιορισμών κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιεί τη χρησιμότητά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ ΑΝΑΜΕΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Εννοιολογικό Πλαίσιο Κόστους - Ορισµοί ιακρίσεις. MBA Master in Business Administration Τµήµα: Οικονοµικών Επιστηµών

Ενότητα 3. Εννοιολογικό Πλαίσιο Κόστους - Ορισµοί ιακρίσεις. MBA Master in Business Administration Τµήµα: Οικονοµικών Επιστηµών Ενότητα 3 Εννοιολογικό Πλαίσιο Κόστους - Ορισµοί ιακρίσεις 1 Εννοιολογικό Πλαίσιο Κόστους Κόστος είναι η επένδυση ή διάθεση αγοραστικής δύναµης για την απόκτηση υλικών ή άυλων αγαθών και υπηρεσιών µε σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Μαθηματικά για Οικονομολόγους 4 ο Μάθημα: Οικονομικές Συναρτήσεις-Κατάσταση Ισορροπίας

Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Μαθηματικά για Οικονομολόγους 4 ο Μάθημα: Οικονομικές Συναρτήσεις-Κατάσταση Ισορροπίας Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Μαθηματικά για Οικονομολόγους 4 ο Μάθημα: Οικονομικές Συναρτήσεις-Κατάσταση Ισορροπίας Διδάσκουσα: Κοντογιάννη Αριστούλα Μοντέλα ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης 1 ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Υπεύθυνος μαθήματος Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης Μικροοικονομική ανάλυση 2 Η μέθοδος της «αφαίρεσης» και η μελέτη της οικονομικής συμπεριφοράς Τα άτομα ενεργούν σκόπιμα επιδιώκοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΕΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2014 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΕΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2014 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΕΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2014 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ Ο Μ Α Δ Α Π Ρ Ω Τ Η Α1.Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τέλος κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα