ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΡΑΝΑΤΟΥΧΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΡΑΝΑΤΟΥΧΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ Πτυχιούχος Γεωλογικού Τμήματος Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης στην Πετρολογία-Γεωχημεία ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΡΑΝΑΤΟΥΧΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΥ Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη 21

2

3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ Κ. ΙΩΑΝΝΗΣ Πτυχιούχος Γεωλογικού Τμήματος Α.Π.Θ. Κάτοχος Μ.Δ.Ε. στην Πετρολογία-Γεωχημεία Α.Π.Θ. Υπότροφος Αριστείας Επιτροπής Ερευνών Α.Π.Θ. 29 Υπότροφος Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης 29 ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΡΑΝΑΤΟΥΧΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΕΡΤΙΣΚΟΥ Υποβλήθηκε στο Τμήμα Γεωλογίας Τομέας Ορυκτολογίας Πετρολογίας Κοιτασματολογίας Ημερομηνία προφορικής εξέτασης: 1 η Νοεμβρίου 21 Συμβουλευτική Επιτροπή Καθηγητής Τσιραμπίδης Ανανίας, Επιβλέπων Καθηγητής Σταματάκης Μιχαήλ, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Αναπλ. Καθηγητής Κορωναίος Αντώνιος, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Επταμελής Εξεταστική Επιτροπή Καθηγητής Τσιραμπίδης Ανανίας, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ., Επιβλέπων Καθηγητής Σταματάκης Μιχαήλ, Πρόεδρος Τμήματος Γεωλογίας & Γεωπερ/ντος Ε.Κ.Π.Α. Καθηγητής Σκλαβούνος Σπυρίδων, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. Αναπλ. Καθηγητής Κορωναίος Αντώνιος, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. Αναπλ. Καθηγητής Σικαλίδης Κωνσταντίνος, Τμήμα Χημικών Μηχανικών Α.Π.Θ. Λέκτορας Καντηράνης Νικόλαος, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. Λέκτορας Παπαδοπούλου Λαμπρινή, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ.

4

5 ΙΩΑΝΝΗΣ Κ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ Α.Π.Θ. Η έγκριση της διδακτορικής διατριβής από το Τμήμα Γεωλογίας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέα. (Ν. 5343/1932, 22 παρ. 2)

6

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 3 Κεφάλαιο 1 ο. ΓΕΩΛΟΓΙΑ & ΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγή Γενική γεωλογία Μαγματισμός Γενική τεκτονική Νεοτεκτονική Πετρογραφία Μεταλπικά ιζήματα Χρήσεις γρανατών Έρευνα γρανατών στην Ελλάδα Δειγματοληψία και μέθοδοι ανάλυσης Κεφάλαιο 2 ο. ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Εισαγωγή Ιζηματογενείς δομές Κοκκομετρία και λιθολογία Στατιστική και ιστολογική μελέτη.. 35 Κεφάλαιο 3 ο. ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Εισαγωγή Πετρογραφική μελέτη Μικροσκοπική μελέτη Ακτινογραφική μελέτη Ορυκτολογία αργίλων Εισαγωγή Αργιλικά ορυκτά Ορυκτολογική σύσταση κλάσματος <5 μm Γεωχημική μελέτη Εισαγωγή Κύρια στοιχεία και ταξινόμηση Aποσάθρωση

8 3.4 Διαγράμματα μεταβολής...91 Κεφάλαιο 4 ο. ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ & ΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΡΑΝΑΤΩΝ Εισαγωγή Κρυσταλλοδομή Εισαγωγή Περιθλασιμετρία κόνεως ακτίνων-χ Μελέτη υπερύθρου (FTR) Ορυκτοχημεία Κεφάλαιο 5 ο. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Τιτλοδότηση και προσρόφηση Εισαγωγή Τιτλοδότηση οξικού οξέος Τιτλοδότηση (δις)όξινου φωσφορικού νατρίου Ετερογενής φωτοκαταλυτική οξείδωση Άλλες χρήσεις των κλαστικών γρανατών Συμπεράσματα Περίληψη Summary ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 157 Ι. Καμπύλες συχνότητας και αθροιστικές καμπύλες συχνότητας ΙΙ. Φωτομικρογραφίες λεπτών τομών..185 ΙΙΙ. Περιθλασιογράμματα ακτίνων-χ των δειγμάτων που αναλύονται V. Περιθλασιογράμματα ακτίνων-χ των κλασμάτων < 5μm γρανατούχων δειγμάτων..223 V. Περιθλασιογράμματα ακτίνων-χ των κόνεων μονοκρυστάλλων γρανατών V. Μετρήσεις FTR κόνεων μονοκρυστάλλων γρανατών ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ A. Ελληνική..257 Β. Ξενόγλωσση

9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η περιοχή που μελετάται στη διατριβή αυτή είναι από τις λιγότερο γνωστές όσον αφορά τη λεπτομερή περιγραφή της πετρογραφίας, της γεωχημείας και της ορυκτολογίας των κλαστικών ιζημάτων που προκύπτουν από την αποσάθρωσή των πετρωμάτων που την απαρτίζουν. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού αποτελεί τον κορμό της Βόρειας Ελλάδας και βρίσκεται ανάμεσα σε δύο μεγάλες τεκτονικές ζώνες, της Περιροδοπικής Ζώνης στα δυτικά και της Μάζας Ροδόπης στα ανατολικά. Αυτή η διατριβή στοχεύει στη λεπτομερή μελέτη των σύγχρονων (Τεταρτογενών) αποθέσεων άμμου της Ενότητας Βερτίσκου της Σερβομακεδονικής Μάζας. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη τη δεδομένη οικονομική σημασία που παρουσιάζουν πολλά κλαστικά ιζήματα εξαιτίας του περιεχόμενού τους σε συγκεκριμένα ορυκτά, στην περίπτωσή μας των γρανατών, αυτή η διατριβή έρχεται να δώσει στοιχεία και δεδομένα για την κατανομή αυτών στην Ενότητα Βερτίσκου. Με τη διατριβή αυτή γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν στην περιοχή μελέτης βασικά ερωτήματα που απασχολούν την πετρολογία των κλαστικών ιζηματογενών πετρωμάτων. Πιό συγκεκριμένα, ερευνάται το μέσο φορέας του κλαστικού υλικού, οι συνθήκες απόθεσης και η τυχόν φυσική κατεργασία των ιζημάτων (ωριμότητα), η πετρογραφική ταξινόμησή τους και η ορυκτολογική τους σύσταση. Επιπλέον, αναζητάται η επαρχία τους (οι αποσαθρούμενοι πρωτόλιθοι) και η τεκτονική, άρρηκτα συνδεμένη με την έκταση της φυσικομηχανικής αποσάθρωσης. Λαμβάνονται έτσι και ενδείξεις για το παλαιοκλίμα και το παλαιοπεριβάλλον απόθεσης των σύγχρονων αποθέσεων άμμου της Ενότητας Βερτίσκου. Ακόμη, εξετάζεται το περιεχόμενό τους σε κλαστικό γρανάτη, ένα ενδιαφέρον ορυκτό τόσο από πετρογραφικήορυκτολογική, όσο και από οικονομική άποψη. Η σπανιότητα της εμφάνισής του ως κλαστικού υλικού (και άρα έτοιμου προς απόληψη) στην Ελλάδα, καθιστά τη μελέτη της κατανομής του στην Ενότητα Βερτίσκου καταρχήν ενδιαφέρουσα. Επιπλέον, αυτοί οι γρανάτες δοκιμάστηκαν σε πειράματα προσρόφησης και απορρύπανσης ρευστών, κάτι που έως σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί στη χώρα μας. Η χημική αδράνεια των γρανατών τους καθιστά πρόσφορους για τέτοιες εφαρμογές, ενώ διεθνώς τέτοιου είδους πειράματα και εφαρμογές βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Η δειγματοληψία έγινε σε κοίτες ή εκβολές χειμάρρων και ποταμών που αποπλένουν την Ενότητα Βερτίσκου, μέσα στη νοητή έκταση που καθορίζεται από τις λίμνες Δοϊράνη- Κερκίνη-Κορώνεια-Βόλβη. Ολόκληρο το εργαστηριακό σκέλος αυτής της διατριβής έγινε 3

10 στα εργαστήρια του Τομέα Ορυκτολογίας Πετρολογίας Κοιτασματολογίας, του Τμήματος Γεωλογίας, του Α.Π.Θ. Την πρόταση του θέματος έκαναν οι Καθηγητές κ.κ. Α. Τσιραμπίδης και Μ. Σταματάκης. Τον Καθηγητή κ. Α. Τσιραμπίδη που ανέλαβε και επιβλέπων του υπογράφοντος, θερμά τον ευχαριστώ για την άριστη συνεργασία μας, τη διαρκή ανταπόκριση στις επιστημονικές μου ανησυχίες, τη συνεχή παροχή πολύτιμων συμβουλών, τη συμπαράσταση και την πάντα διακριτική του καθοδήγηση. Τον Καθηγητή κ. Μ. Σταματάκη, μέλος της τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, που εξαρχής υπέδειξε κάποιες θέσεις δειγματοληψίας, ευχαριστώ θερμά για το ενδιαφέρον του, τις ιδέες του και τις πολύτιμες συμβουλές του σε θέματα εφαρμογών των γρανατών. Τον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Α. Κορωναίο, μέλος της τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, ευχαριστώ θερμά για το αδιάκοπο ενδιαφέρον που έδειξε στην πορεία προόδου της διατριβής μου, τις συμβουλές του σε θέματα γεωχημείας και τις εύστοχες υποδείξεις του πάνω σε θέματα μεθοδολογίας της έρευνας. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται στον Καθηγητή Σ. Σκλαβούνο για υποδείξεις επί της δομής των γρανατών στα αρχικά ακόμα στάδια της παρούσης έρευνας, αλλά και στον Καθηγητή Α. Φιλιππίδη για το αδιάκοπο ενδιαφέρον που έδειξε σε ολόκληρη την πορεία αυτής της διατριβής και ειδικά πάνω σε θέματα μεθοδολογίας, προσρόφησης και περιθλασιμετρίας ακτίνων-χ. Ιδιαίτερες ευχαριστίες ακόμη οφείλω στους Λέκτορες κ.κ. Ν. Καντηράνη και Λ. Παπαδοπούλου, για τη συνεχή βοήθειά τους πάνω σε θέματα περιθλασιμετρίας ακτίνων-χ και μικροσκοπίας πετρωμάτων και ορυκτοχημείας, αντίστοιχα. Ευχαριστίες οφείλονται στον Αναπλ. Καθηγητή του Τμήματος Χημείας του Α.Π.Θ. κ. Σ. Σωτηρόπουλο, για τις υποδείξεις του πάνω σε θέματα φωτοκαταλυτικής οξείδωσης οργανικών ρύπων και στον Ερευνητή του Ελ.Κε.Θ.Ε. κ. Δρ. Χ. Αναγνώστου για την χημική ανάλυση των δειγμάτων. Σε όλα τα μέλη Δ.Ε.Π. του Τομέα οφείλονται ευχαριστίες, για τη διαρκή βοήθεια και συμπαράσταση που μου πρόσφεραν. Ιδιαίτερα στον Ομότιμο Καθηγητή κ. Σ. Δημητριάδη, για τις εύστοχες παρατηρήσεις και επισημάνσεις του πάνω σε θέματα μεταμορφικής πετρολογίας. Τους καλούς φίλους και συνάδελφους γεωλόγους και μεταπτυχιακούς φοιτητές κ.κ. Δρ. Σ. Βαλκανιώτη, Α. Γιούρη, Α. Δρακούλη, Ε. Θεοδόσογλου, Ν. Κηπουρό, Α. Μπουρλίβα, Δρ. Χ. Μυριούνη, Α. Παπαδόπουλο, Κ. Πιπερά και Ε. Τζάμο ευχαριστώ θερμά για τη βοήθειά τους και τις ιδέες τους πάνω σε θέματα περιθλασιμετρίας, ορυκτολογίας και τεκτονικής, καθώς και στο στάδιο της δειγματοληψίας. Τους κ.κ Α. Κουρίδη, Γ. Ζαρκοδήμο, Α. Ζαχόπουλο, Ν. 4

11 Ζαχαρόπουλο, Μ. Γιαννούλη και την κ. Ε. Γιαλαμούδη ειλικρινά ευχαριστώ θερμά για τη συνολική, πολύτιμη και πολύμορφη βοήθειά που μου παρείχαν σε όλα τα στάδια της παρούσας μελέτης. Ευχαριστίες οφείλονται ακόμη στον κ. Ι. Γιαλαμούδη για τις συμβουλές του πάνω σε θέματα ογκομέτρησης και για την παροχή εργαστηριακού εξοπλισμού. Τέλος, ευχαριστώ τους παρασκευαστές του Τομέα Ορυκτολογίας-Πετρολογίας- Κοιτασματολογίας κ.κ. Γ. Μιχαηλίδη και Δ. Κατσίκα για την άμεση και άρτια κατασκευή των παρασκευασμάτων που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα διατριβή. Οφείλω να ευχαριστήσω την Επιτροπή Ερευνών του Α.Π.Θ. και την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης για τις υποτροφίες που μου παρείχαν κατά το έτος 29. Η οικονομική τους συμβολή ήταν καθοριστική. Στους γονείς μου οφείλω να αφιερώσω και αυτή τη διατριβή για την αδιάκοπη συμπαράσταση, υπομονή και βοήθεια που μου προσφέρουν. 5

12 6

13 1 Γεωλογία και Τεκτονική 1. Εισαγωγή Η περιοχή μελέτης βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία εντός των ορίων της Σερβομακεδονικής Μάζας. Ειδικότερα, ο κάναβος δειγματοληψίας περιορίστηκε στην Ενότητα Βερτίσκου (Σχ. 1.1). Η περιοχή μελέτης είναι κυρίως ορεινή και κατάφυτη, χωρίς όμως να εμφανίζει έντονο ανάγλυφο. Γεωμορφολογικά σχηματίζει ουσιαστικά ένα ευρύ πλάτωμα, με το όρος Βερτίσκος να έχει ύψος 1.13 m, γενική διεύθυνση ΒΔ-ΝΑ, μήκος περίπου 3 km και πλάτος περίπου 25 km (Psilovikos, 1984). Η περιοχή διαρρέεται από αρκετούς ποταμούς και χειμάρρους που καταλήγουν στις λίμνες Δοϊράνη, Κερκίνη, Βόλβη και Κορώνεια. Το υδρογραφικό δίκτυο που αναπτύσσεται στην ευρύτερη περιοχή μελέτης μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι δενδριτικής μορφής αλλά και ορθογώνιας, με βάση τα πυριγενή και μεταμορφωμένα πετρώματα που διαβρώνονται (Σωτηριάδης & Ψιλοβίκος, 1984). Ειδικότερα στο Δυτικό όριο της περιοχής εντοπίζεται και μία σύλληψη δύο παραποτάμων του Γαλλικού ποταμού, γεγονός που έλαβε χώρα κατά το Πλειόκαινο-Πλειστόκαινο (Αστάρας, 1981). Τα υλικά αποσάθρωσης της Ενότητας Βερτίσκου απομακρύνονται από τους ποταμούς Γαλλικό στα Δυτικά όρια της και Στρυμόνα στα Ανατολικά. Ο πρώτος έχει μήκος περίπου 6 km και η έκταση της λεκάνης απορροής του είναι περίπου 911 km 2 (Ψιλοβίκος & Χαχαμίδου, 1987). Το κλίμα που επικρατεί μπορεί να θεωρηθεί μεσογειακό, με έντονη όμως την ηπειρωτική επίδραση κατά τις διάφορες εποχές και ετήσιο θερμοκρασιακό εύρος που υπερβαίνει τους 2 o C (Μανιατέας & Τεγόπουλος, 25). Με βάση το ύψος βροχόπτωσης, αλλά και τις μέσες μηνιαίες θερμοκρασίες, το κλίμα ανήκει στον τύπο Csa κατά Koeppen (Λαμπρινός, 1989). Τα μεταμορφωμένα και πυριγενή πετρώματα που συγκροτούν το υπόβαθρο της περιοχής μελέτης έχουν ευρέως μελετηθεί όσον αφορά την πετρολογία και πετρογένεσή τους, όπως επίσης και η τεκτονική εξέλιξη της περιοχής (π.χ. Κασώλη Φουρναράκη, 1981 Σιδηρόπουλος, 1991 Κουρού, 1991). Ο Τερζενίδης (1986) μελέτησε γεωλογικά την ευρύτερη περιοχή του Δροσάτου, 7

14 ο Τσιραμπίδης (1997) μελέτησε τα ιστολογικά και ορυκτολογικά χαρακτηριστικά των Τεταρτογενών ιζημάτων της παρακείμενης λεκάνης της Δοϊράνης, ενώ ο Γεωργιάδης (26) μελέτησε τα ιστολογικά και ορυκτολογικά χαρακτηριστικά των Τεταρτογενών ιζημάτων της λεκάνης του Χέρσου. Κατά το Ανώτερο Καινοζωικό στην περιοχή μελέτης έδρασαν έντονες εφελκυστικές δυνάμεις, που οδήγησαν στην απόθεση μεγάλου πάχους ποτάμιων και λιμναίων σχηματισμών. Αυτήν την περίοδο άλλαξε το κλίμα της περιοχής, αναπτύχθηκαν κανονικά ρήγματα και προκλήθηκε αναθόλωση. Τα υψηλότερα σημεία της περιοχής εκτέθηκαν επιπλέον και στη δράση των παγετώνων του Πλειστοκαίνου, οπότε περισσότερο κλαστικό υλικό διοχετεύθηκε στα ποτάμια συστήματα της ευρύτερης περιοχής (Zagorchev, 27). 2. Γενική Γεωλογία Η σειρά Βερτίσκου της Σερβομακεδονικής Μάζας είναι νεότερη της σειράς Κερδυλλίων, ενώ μεταξύ τους υπάρχει τεκτονική επαφή. Κατέχει τον κορμό της Χαλκιδικής και εκτείνεται προς το Βορρά μέχρι τα σύνορα. Γενικά συγκροτείται από μία ακολουθία ορθογνευσίων, μαρμαρυγιακών σχιστολίθων και λεπτών μαρμάρων, ενώ ειδικότερα στους ανώτερους ορίζοντές της εντοπίζονται μεταγάβροι (αρχικοί διαβάσες και αμφιβολίτες). Στα παραπάνω παρεμβάλλονται τεκτονικά καταπονημένα σερπεντινιτικά σώματα, αλλά και γρανιτικά σώματα Ιουρασικής και Τριτογενούς, ηλικίας, αντίστοιχα (Kockel et al., 1971, 1977). Τα πετρώματα της σειράς Βερτίσκου γενικά μεταμορφώθηκαν σε συνθήκες αλμανδινικήςαμφιβολιτικής φάσης. Ειδικότερα, σ αυτά έχουν επιδράσει δύο μεταμορφικά επεισόδια, πρόδρομη αμφιβολιτική φάση στο Παλαιοζωικό και ανάδρομη πρασινοσχιστολιθική φάση στο Κάτω-Μέσο Κρητιδικό, ενώ υπάρχουν ενδείξεις και για μία πρώτη κύρια μεταμόρφωση κατά το Κατωπαλαιοζωικό (Μουντράκης, 1985). Ειδικότερα, το σύμπλεγμα μεταβασικών πετρωμάτων πλησίον της λίμνης Βόλβης, καταδεικνύει ότι αυτά έχουν εκτεθεί σε ένα αρχικό μεταμορφικό γεγονός αμφιβολιτικής φάσης κατά το Ανώτερο Ιουρασικό-Κατώτερο Κρητιδικό. Πρόκειται για ένα Μεσοζωικής ηλικίας γεγονός περιοχικής (regional) μεταμόρφωσης και παραμόρφωσης στην περιοχή, ώστε εκεί να συγκροτείται ένας σχηματισμός πετρωμάτων που έχουν υποστεί in situ διαμελισμό (Dixon & Dimitriadis, 1984). Σύμφωνα με τους Dixon & Dimitriadis (1987) η Σερβομακεδονική μάζα έχει επηρεαστεί από τρία μεταμορφικά επεισόδια, το πρώτο Ερκύνιας 8

15 ηλικίας (3 εκατομμύρια χρόνια) και τα δύο επόμενα Μεσοζωικής και Τριτογενούς ηλικίας, ως αποτέλεσμα των εφελκυστικών φαινομένων που έδρασαν στα πετρώματα του υποβάθρου. Σχήμα 1.1. Τεκτονικό σκαρίφημα της Σερβομακεδονικής Μάζας (Kilias et al., 1999). Με πλαίσιο σημειώνεται η περιοχή έρευνας. Οι Kassoli-Fournaraki et al. (1986) θεωρούν τους αμφιβολίτες που διατρέχουν τη σειρά Βερτίσκου πυριγενούς προέλευσης και θολειιτικής σύστασης, συγγενείς με ωκεάνειο πυθμένα. Οι Veranis et al. (199) μελετώντας τους διμαρμαρυγιακούς γνευσίους του Δυτικού ορίου της σειράς Βερτίσκου, κατέληξαν ότι οι πρωτόλιθοί τους πρέπει να ήταν καλιούχοι αρκόζες ή γραουβάκες μικτής πυριγενούς και ιζηματογενούς επαρχίας. Κατά τον Χατζηδημητριάδη (199), στη σειρά Βερτίσκου επικρατούσαν πριν το πρώτο μεταμορφικό γεγονός γραουβάκες και ψαμμίτες με ενστρώσεις μαργών. Ο ίδιος συγγραφέας θεωρεί επίσης ότι η συμμετοχή στην παραγένεσή τους πράσινης κεροστίλβης, πλαγιοκλάστου, λίγου χαλαζία, γρανάτη, σερικίτη, 9

16 επιδότου, ζιρκόνιου, βιοτίτη, μοσχοβίτη και αδιαφανών ορυκτών είναι ενδεικτική της παραπροέλευσής τους. 3. Μαγματισμός Γενικά σε όλη την έκταση της Ενότητας Βερτίσκου εντοπίζονται μεγάλοι όγκοι πυριγενών πετρωμάτων, που διακόπτουν τη συνέχεια ή βρίσκονται συμπτυχωμένα με τα κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα του υποβάθρου. Κατά τους Kockel et al. (1977) διακρίνονται οι παρακάτω φάσεις μαγματισμού στη Σερβομακεδονική Μάζα: Στην επαφή των σειρών Βερτίσκου και Κερδυλλίων, αλπικής ηλικίας μεταοφειόλιθοι. Στην περιοχή των Κερδυλλίων, Ανωπαλαιοζωικοί ορθογνεύσιοι. Οι συντεκτονικοί γρανιτικοί όγκοι της Αρναίας, του Αγίου Όρους, του Μονοπήγαδου, του Λαχανά και ο χαλαζιακός διορίτης του Φλαμουρίου. Ο γρανίτης του Μονοπήγαδου έχει Ανωιουρασική ηλικία (Mussallam & Jung, 1986). Κατά τους Himmerkus et al. (29), ο γρανίτης της Αρναίας έχει Ανωτριαδική ηλικία και του Μονοπήγαδου Κατωτριαδική. Τα μετα-ορογενετικά Τριτογενή όξινα πλουτωνικά σώματα στα Νότια της Σερβομακεδονικής Μάζας. Ακόμη, στη Σερβομακεδονική Μάζα εντοπίζονται διάσπαρτες ρυολιθικές εμφανίσεις, ηλικίας Πλειο-Τεταρτογενούς. Ο Μελιδώνης (1972) θεωρεί ότι μεταξύ των χωριών Στρυμονικό και Ποντοκερασιά εκτείνεται ένα τόξο 15 ηφαιστειακών κέντρων, με γενική διεύθυνση ΝΔ-ΒΑ. Η διείσδυση και έκχυση των όξινων προϊόντων αυτών των κέντρων προκάλεσε έντονη αλλοίωση στα περιβάλλοντα πετρώματα και δευτερευόντως σχηματίστηκε μεταλλοφορία. Ο Μαράκης (1968) μελέτησε ισοτοπικά (K-Ar σε βιοτίτη) πηγματίτες στην περιοχή του Λαχανά, προσδιορίζοντας ηλικία 14 εκατομμύρια χρόνια (Ιουρασικό), ενώ ο Ζέρβας (198) μελέτησε ισοτοπικά (Rb-Sr) πηγματίτες της περιοχής Κριθιάς και προσδιόρισε ηλικία περίπου 152 εκατομμυρίων χρόνων (Ανώτερο Ιουρασικό). Ο τελευταίος συγγραφέας επιφυλάσσεται για την ακρίβεια της ηλικίας, εξαιτίας κάποιου μεταμορφικού γεγονότος που μπορεί αυτή να αντιπροσωπεύει. Οι Χατζηδημητριάδης & Παπασταύρου (1975) θεωρούν τα όξινα πλουτωνικά σώματα της Μάζας γενικά ως γρανιτοειδή Τριτογενούς ηλικίας, προερχόμενα από την ανάτηξη προϋπαρχόντων πετρωμάτων και άρα συντεκτονικά σώματα. Σύμφωνα με τον Χατζηδημητριάδη 1

17 (199), τα πρώτα ανατηκτικά φαινόμενα εντοπίζονται σε γνευσίους γραουβακικού χημισμού και ξεπερνάνε σε συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης, τους 7 ο C και 2 kb, αντίστοιχα. Οι Filippidis et al. (1988) μελετώντας πετρογραφικά τον χαλαζιακό μονζονίτη που διεισδύει στη σειρά Βερτίσκου στην περιοχή Βάθης, διαπίστωσαν ότι εμφανίζει έντονη καλιούχο εξαλλοίωση και μεταλλοφορία τύπου πορφυριτικού χαλκού. Κατά τους Christofides et al. (1999) το γρανιτικό σύμπλεγμα της Κερκίνης (γρανίτης Μουριών, γρανίτης Μυριόφυτου και γρανίτης Καστανούσας) είναι Α-τύπου και έχει ηλικία ~247 εκατομμυρίων χρόνων (Christofides et al., 26, 27). 4. Γενική Τεκτονική Η Σερβομακεδονική Μάζα συνολικά έχει υποστεί επανειλημμένες τεκτονικές δράσεις, έως την τελική της διαμόρφωση. Κατά τους Kockel et al. (1977), διακρίνονται κυρίως δύο ορογενετικές περιόδους, με αντίστοιχες φάσεις πτυχώσεων: Πρώτη προ-πέρμιος κύρια τεκτονική δράση. Η μεταμόρφωση αμφιβολιτικής φάσης είναι συντεκτονική και ταυτόχρονα συντελείται η πρώτη φάση πτυχώσεων. Δεύτερη ορογενετική περίοδος Ανώτερου Ιουρασικού-Κάτω Κρητιδικού. Τα πετρώματα της Σερβομακεδονικής Μάζας μεταμορφώνονται ανάδρομα στην πρασινοσχιστολιθική φάση, εκδηλώνεται η τρίτη φάση μαγματισμού και συντελείται η δεύτερη φάση πτυχώσεων. Οι ίδιοι συγγραφείς θεωρούν ότι μεταξύ τέλους Κρητιδικού και Ολιγοκαίνου έλαβαν χώρα οι Τριτογενείς τελικές φάσεις πτυχώσεων, που δημιούργησαν τις λεπιώσεις των στρωμάτων, επωθήσεις και αναστροφή τους στο Δυτικό όριο της Μάζας με γενική κατεύθυνση προς τα Δυτικά. Την ίδια περίοδο προκαλείται και η εφίππευση της Μάζας στα Ανατολικά επί των μαρμάρων της Μάζας της Ροδόπης και Δυτικά επί των Περμοτριαδικών μετα-ιζημάτων της Περιροδοπικής Ζώνης. Οι Πάτρας κ.α. (1988) προτείνουν για την ευρύτερη περιοχή της Σερβομακεδονικής Μάζας συνολικά πέντε κύριες παραμορφωτικές φάσεις. Η Κούρου (1991) παρατήρησε τέσσερα διακριτά μεταξύ τους επεισόδια παραμόρφωσης και ιστολογικής εξέλιξης των πετρωμάτων, ενώ ο Σιδηρόπουλος (1991) πέντε κύρια παραμορφωτικά επεισόδια. Ειδικά για το Δυτικό όριο της Σερβομακεδονικής, οι Chatzidimitriadis et al. (199) θεωρούν ότι υφίστανται τεκτονικές και πετρολογικές ενδείξεις για την ύπαρξη μιας ζώνης υποβύθισης 11

18 («ζώνη Σιθωνίας-Δοϊράνης») παράλληλα με αυτό. Κατά τους ίδιους συγγραφείς η υποβύθιση πρέπει να έλαβε χώρα κατά το Μέσο Ιουρασικό με γενική κατεύθυνση προς τα Δυτικά. Η Σερβομακεδονική Μάζα κατά μήκος του Ανατολικού περιθωρίου της εφιππεύει επί της Μάζας της Ροδόπης: Οι βιοτιτικοί γνεύσιοι της πρώτης βρίσκονται τεκτονικά τοποθετημένοι επί της σειράς μαρμάρων, σιπολινών, σχιστολίθων και γνευσίων της δεύτερης. Οι γνεύσιοι της Σερβομακεδονικής εμφανίζονται μυλωνιτιωμένοι, ενώ τα μάρμαρα της Μάζας της Ροδόπης είναι λατυποποιημένα, με την ηλικία της εφίππευσης να θεωρείται Ολιγοκαινική (Sokoutis et al., 1993). Μια σχηματική τομή του Ανατολικού περιθωρίου της Σερβομακεδονικής Μάζας παρουσιάζεται στο σχήμα 1.2. Στο Δυτικό όριο της Σερβομακεδονικής παρατηρείται γενικά μία τάση συρρίκνωσης, προκαλώντας τη λεπίωση του υποβάθρου και των υπερκείμενων πετρωμάτων με γενική παράταξη ΒΔ-ΝΑ και μέση κλίση σχιστοτήτων 4 ο έως 6 ο προς τα ΒΑ. Διακρίνονται δύο κύρια επίπεδα σχιστότητας των πετρωμάτων του υποβάθρου, το κύριο (S 1 ) διεύθυνσης ΒΔ-ΝΑ και ένα μικρότερης έκτασης (S 2 ) διεύθυνσης ΒΑ-ΝΔ (Τερζενίδης, 1986). Σχήμα 1.2. Σχηματική γεωλογική τομή του ανατολικού περιθωρίου της Σερβομακεδονικής μάζας (Φαλαλάκης, 24). Sm=Σερβομακεδονική μάζα, Rd=Μάζα Ροδόπης. 5. Νεοτεκτονική Κατά τους Ψιλοβίκο & Βαβλιάκη (1982) οι επιφάνειες επιπέδωσης στη Σερβομακεδονκή Μάζα είναι παλιοί σχηματισμοί που διαμορφώθηκαν κατά το Νεογενές υπό την επίδραση 12

19 κλίματος υγρού-θερμού και σε ήπιες τεκτονικές συνθήκες. Ειδικότερα, στην περιοχή μελέτης οι ορεινοί όγκοι είναι χαμηλοί έως μέσοι με μεγάλη ανάπτυξη των επιφανειών τους, ενώ ολόκληρος ο χώρος αποτελούσε κατά το Α. Ολιγόκαινο έως το Κ. Μειόκαινο μία ενιαία χερσαία ζώνη χαμηλού αναγλύφου. Γενικά, το εσωτερικό της σειράς του Βερτίσκου μπορεί να θεωρηθεί ως ιζηματογενές περιβάλλον ισορροπίας, με την παρουσία διάφορων προφίλ αποσάθρωσης, την ανάπτυξη πανεπίπεδων και παλιών επιφανειών διάβρωσης, καθώς και την ανάπτυξη εδαφικών σχηματισμών. Αντίθετα, οι υπώρειες περιφερειακά της σειράς μπορούν να θεωρηθούν ως αντιπροσωπεύουσες ιζηματογενή περιβάλλοντα καθαρής διάβρωσης, με εντατική αποσάθρωση και ταχύτατη διάβρωση (Κοντόπουλος, 1998). Η Σερβομακεδονική Μάζα επηρεάστηκε τεκτονικά έντονα κατά το Νεογενές και Τεταρτογενές κατά δύο κύριες διευθύνσεις, ΒΔ-ΝΑ και ΒΑ-ΝΔ. Αυτή η δραστηριότητα οδήγησε στο σχηματισμό τριών κύριων μορφοτεκτονικών δομών. Η ενότητα Βερτίσκου υπάγεται στη Νότια, αποτελούμενη από πολύπλοκες δομές ορέων ήπιου αναγλύφου, τεκτονικά κέρατα και λεκάνες που μορφοποιήθηκαν κατά το Κατώτερο-Μέσο Μειόκαινο έως το Ανώτερο Πλειόκαινο- Κατώτερο Πλειστόκαινο (Psilovikos, 1984). 6. Πετρογραφία Παραπάνω αναφέρθηκαν συνοπτικά οι κύριοι πετρογραφικοί τύποι που εμφανίζονται στη σειρά Βερτίσκου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Αλπικό υπόβαθρο και ιδιαίτερα οι παραγνεύσιοι που κυρίως το συγκροτούν, αφού αυτοί κυρίως φιλοξενούν τους γρανάτες. Αναλυτικά η πετρογραφία του υποβάθρου (πλην των πηγματιτών και των μαρμάρων) παρουσιάζεται παρακάτω, κατά Kassoli-Fournaraki et al. (1985), Χατζηδημητριάδη (199), Κούρου (1991) και Σιδηρόπουλο (1991): Αμφιβολίτες. Πρόκειται για αμφιβολιτικούς γνευσίους, στρωματώδεις αμφιβολίτες και μαζώδεις αμφιβολίτες. Η παραγένεσή τους αποτελείται κυρίως από αμφίβολο, πλαγιόκλαστο (ασβεστιούχο ολιγόκλαστο έως ανδεσίνης) και χαλαζία. Επουσιωδώς συμμετέχει επίδοτο, ζοϊσίτης, τιτανίτης, απατίτης, δευτερογενής χλωρίτης, γρανάτης, πυρόξενος (διοψίδιος) και βιοτίτης. 13

20 Πηλιτικοί μαρμαρυγιακοί σχιστόλιθοι. Μεσόκοκκα πετρώματα πλούσια σε χαλαζία, λευκούς μαρμαρυγίες, βιοτίτη, πλαγιόκλαστο, γρανάτη και ρουτίλιο. Επουσιωδώς συμμετέχουν στην παραγένεσή τους κυανίτης, σταυρόλιθος, χλωριτοειδής, χλωρίτης, απατίτης και τουρμαλίνης. Ειδικά, οι γρανάτες μπορούν να διακριθούν σε δύο γενεές, ποτέ όμως σε συνύπαρξη. Οι πορφυροβλάστες γρανατών της πρώτης γενεάς συχνά εγκλείουν χαλαζία και βελόνες ρουτιλίου, ενώ σπανιότερα βιοτίτη και πλαγιόκλαστο. Οι γρανάτες της δεύτερης γενεάς εμφανίζονται λιγότερο καταπονημένοι τεκτονικά και ιδιόμορφοι, εγκλείοντας βελόνες ρουτιλίου και σπανιότερα μικροκρυστάλλους χαλαζία. Στους τελευταίους γρανάτες συχνή είναι η μετατροπή τους περιφερειακά σε χλωρίτη, ενώ ενίοτε όλος ο κρύσταλλος του γρανάτη εμφανίζεται αλλοιωμένος περιφερειακά σε χλωρίτη και εγκλείει λεπτόκοκκο λευκό μαρμαρυγία στο κέντρο του. Ημιπηλιτικοί μαρμαρυγιακοί σχιστόλιθοι. Μεσόκοκκα έως λεπτόκοκκα πετρώματα πλούσια σε χαλαζία, αστρίους και μαρμαρυγίες, με έντονη σχιστότητα. Ειδικότερα, η παραγένεσή τους αποτελείται από χαλαζία, πλαγιόκλαστο, βιοτίτη, λευκούς μαρμαρυγίες, γρανάτη, χλωρίτη, απατίτη και ρουτίλιο. Επουσιωδώς συμμετέχει επίδοτο, ζοϊσίτης, κλινοζοϊσίτης, τουρμαλίνης και ζιρκόνιο. Εδώ οι γρανάτες εμφανίζονται ιδιοβλαστικοί έως υπιδιοβλαστικοί και σε διάφορα μεγέθη, έως 1 mm. Ενίοτε εμφανίζονται να εγκλείουν χαλαζία και βελόνες ρουτιλίου. Όπου η ανάδρομη μεταμόρφωση έδρασε έντονα, οι γρανάτες αλλοιώνονται προς χλωρίτη και δευτερογενή βιοτίτη ή σερικίτη. Μετα-αρκοζικά πετρώματα. Είναι λεπτόκοκκα πετρώματα χωρίς έντονη σχιστότητα. Αποτελούνται κυρίως από χαλαζία, πλαγιόκλαστο, λευκούς μαρμαρυγίες, βιοτίτη, χλωρίτη και σπανιότερα απατίτη, τιτανίτη και αδιαφανή ορυκτά. Μεταψαμμίτες. Λεπτόκοκκα, συμπαγή και τεφρόχρωμα πετρώματα σε εναλλαγή με τους μιγματιτικούς γνευσίους. Ορυκτολογικά αποτελούνται από χαλαζία, πλαγιόκλαστο, βιοτίτη, μοσχοβίτη, και επουσιωδώς χλωρίτη, ζοϊσίτη, επίδοτο, απατίτη, τιτανίτη και αδιαφανή ορυκτά. Ασβεστοπυριτικά πετρώματα. Πρόκειται για πετρώματα χωρίς σταθερή ορυκτολογική σύσταση που αναπτύσσονται στις επαφές των μαρμάρων με τους ημιπηλιτικούς σχιστόλιθους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι περιέχουν συνήθως ορυκτά όπως ακτινόλιθος, πλαγιόκλαστο, χαλαζίας, επίδοτο και επουσιωδώς απατίτης, μαγνητίτης και αιματίτης. Ειδικά 14

21 Μιγματίτες. Με τον όρο αυτό εννοούνται οι οφθαλμογνεύσιοι, οι στρωματώδεις γνεύσιοι και κάποιοι αμφιβολίτες. Γενικά, οι οφθαλμογνεύσιοι αποτελούνται από χαλαζία, καλιούχους αστρίους (όχι πάντα), πλαγιόκλαστο, βιοτίτη, ζοϊσίτη, επίδοτο, απατίτη, ζιρκόνιο, σερικίτη, τιτανίτη και αδιαφανή ορυκτά. Οι στρωματώδεις γνεύσιοι είναι τυπικοί στρωματώδεις μιγματίτες, εντοπιζόμενοι εντός των ημιπηλητικών μαρμαρυγιακών σχιστολίθων. Το λευκόσωμά τους αποτελείται κυρίως από χαλαζία, πλαγιόκλαστο, καλιούχους αστρίους, βιοτίτη, ζοϊσίτη, επίδοτο και απατίτη. Το μελανόσωμα αποτελείται από βιοτίτη, δευτερογενή χλωρίτη, ζοϊσίτη, επίδοτο, ζιρκόνιο, τιτανίτη, απατίτη, χαλαζία και αστρίους. Γρανατούχοι μιγματιτικοί γνεύσιοι. Είναι μεσόκοκκα έως αδρόκοκκα τεφρόχρωμα πετρώματα με έντονη γνευσιακή υφή. Αποτελούνται κυρίως από χαλαζία, βιοτίτη, γρανάτη και επουσιωδώς μοσχοβίτη, κεροστίλβη, ζοϊσίτη, επίδοτο, απατίτη και αδιαφανή ορυκτά. Οι γρανάτες εντοπίζονται κυρίως στο μελανόσωμα και λιγότερο στο λευκόσωμα και είναι είτε μεγάλου μεγέθους ξενοβλαστικοί έως αποστρογγυλεμένοι, είτε ιδιοβλαστικοί και μικρότερου μεγέθους. Εκλογίτες. Πρόκειται για μικρών διαστάσεων σώματα που έχουν υποστεί τροποποιήσεις στην αρχική τους παραγένεση, εξαιτίας δύο τουλάχιστον μεταγενέστερων μεταμορφικών επεισοδίων. Αποτελούνται κυρίως από ιδιοβλαστικό γρανάτη, ομφακίτη, ρουτίλιο και ζοϊσίτη. Ειδικά κάποιοι μεταεκλογίτες αποτελούνται από γρανάτη, κεροστίλβη, χαλαζία, πλαγιόκλαστο, βιοτίτη, χλωρίτη, επίδοτο, τιτανίτη, ζοϊσίτη, απατίτη, ιλμενίτη, ρουτίλιο και μαγνητίτη, με το γρανάτη να εντοπίζεται σε υπολείμματα και να αντικαθίσταται από αμφίβολο. Υπερβασικά πετρώματα. Εδώ ομαδοποιούνται οι εμφανίσεις σερπεντινιτών και οι ταλκικοίχλωριτικοί σχιστόλιθοι. Εντοπίζονται ως φακοί τεκτονικά τοποθετημένοι εντός των μαρμαρυγιακών σχιστολίθων και των μιγματιτικών γνευσίων. Η παραγένεση των σερπεντινιτών αποτελείται κυρίως από σερπεντίνη, μαγνητίτη και σε μικρότερες ποσότητες από τάλκη, χλωρίτη, μαγνησίτη και απατίτη. Οι χλωριτικοί σχιστόλιθοι αποτελούνται από χλωρίτη, αδιαφανή ορυκτά και επουσιωδώς απατίτη, ενώ οι ταλκικοί σχιστόλιθοι αποτελούνται από τάλκη, αδιαφανή ορυκτά και επουσιωδώς χλωρίτη και σερπεντίνη. 15

22 Γρανίτες. Πετρογραφικά κυμαίνονται από γρανίτες έως γρανοδιορίτες και διορίτες. Βασικά πλουτωνικά σώματα και έκχυτα πυριγενή γενικά απουσιάζουν. Οι πλουτωνίτες εμφανίζουν γενικά επίμηκες σχήμα με διεύθυνση ΒΔ-ΝΑ, ακολουθώντας μάλλον τεκτονικές δομές. 7. Μεταλπικά ιζήματα Τα μεταλπικά ιζήματα είναι χερσαία (ποταμοχειμάρια και λιμναία) και θαλάσσια, που αποτέθηκαν μετά την τελική παροξυσμική αλπική φάση πτυχώσεων και τοποθετούνται ασύμφωνα επί των αλπικών σχηματισμών. Διακρίνονται γενικά σε μολασικά ιζήματα του Ηωκαίνου-Μέσου Μειοκαίνου και σε Νεογενή-Τεταρτογενή ιζήματα των λεκανών (Kockel et al., 1977). Η διάβρωση και αποσάθρωση των πετρωμάτων του υποβάθρου, αλλά και των τυχόν εμφανίσεων των μεταλπικών ιζημάτων, αποτελεί τον παράγοντα δημιουργίας των σύγχρονων αποθέσεων άμμων που μελετώνται σ αυτή τη διδακτορική διατριβή. Κατά τον Κουφό (1985) οι Τεταρτογενείς αποθέσεις στον Ελλαδικό χώρο αποτελούνται γενικά από προσχώσεις ποταμών, αναβαθμίδες και ερυθρογή, δηλαδή από χαλαρά ιζήματα με κυμαινόμενο πάχος, αλλά πάντοτε μικρό. Οι εμφανίσεις των Νεογενών και Τεταρτογενών σχηματισμών ποικίλλουν από πλευράς φάσεων. Σε αυτούς παρατηρείται μια γρήγορη λιθολογική εναλλαγή κατά την οριζόντια και την κατακόρυφο έννοια, ενώ επίσης υπάρχει συχνή εναλλαγή χερσαίων, λιμναίων και θαλάσσιων φάσεων. Εξαιτίας της πολύπλοκης νεοτεκτονικής εξέλιξης του Ελληνικού χώρου, η αντίστοιχη παλαιογεωγραφική εξέλιξη παρουσιάζεται ανάλογα κυμαινόμενη, με περιοχές να χερσεύουν και να αναδύονται με ανάλογη εναλλαγή κλαστικών αποθέσεων (Κατσικάτσος, 1992). Σε όλη την έκταση της Σερβομακεδονικής Μάζας και κυρίως στα κατάντη των ποτάμιων ρευμάτων εντοπίζονται αποθέσεις Τεταρτογενών και Νεογενών κλαστικών υλικών. Αυτά είναι συνήθως ασύνδετα και κακώς ταξινομημένα, προερχόμενα από τη μηχανική κυρίως αποσάθρωση των πετρωμάτων της Μάζας. Ο Ψιλοβίκος (1977) θεωρεί ότι κατά το Τεταρτογενές αναπτύχθηκαν μεγάλες λίμνες στις λεκάνες της Μακεδονίας, εξαιτίας ευνοϊκών τεκτονικών και κλιματικών συνθηκών. Αυτές σήμερα βρίσκονται στα τελευταία στάδια του αφανισμού τους. Γενικά, οι λιμναίες αποθέσεις σ αυτή την περιοχή αποτελούνται από Παλαιογενή έως Νεογενή κροκαλοπαγή, ψαμμίτες, αργιλοψαμμιτικά ιζήματα και ερυθροστρώματα, καθώς και από 16

23 Τεταρτογενείς αποθέσεις κροκαλών, άμμων, αργίλων και χημικών ιζημάτων (με τη μορφή αυθιγενούς ασβεστιτικής κόλλας, CaCO 3 ). Οι Kougoulis et al. (1988) εντόπισαν εντός σύγχρονων αποθέσεων άμμου του Γαλλικού ποταμού αξιοσημείωτες περιεκτικότητες σε μαγνητίτη, ιλμενίτη, αιματίτη, χρωμίτη, γρανάτες και άλλα βαριά ορυκτά, ενώ ταυτόχρονα παρατήρησαν ότι οι συγκεντρώσεις των παραπάνω ορυκτών αυξάνονται με ταυτόχρονη ελάττωση του μεγέθους του κλάσματος άμμου. Οι Τεταρτογενείς λιμναίες κλαστικές αποθέσεις στη λεκάνη της Δοϊράνης αποτελούνται κυρίως από χαλαζία, πλαγιόκλαστο, ορθόκλαστο, μοσχοβίτη, τρεμολίτη και αργιλικά ορυκτά. Τα κλαστικά αυτά υλικά είναι φτωχά ταξινομημένα και έχουν χαμηλό βαθμό στρογγυλότητας (Τσιραμπίδης, 1997). Στη Λεκάνη του Χέρσου (Δυτικό όριο Σερβομακεδονικής Μάζας) επικρατούν κυρίως αμμώδεις χερσοποτάμιες αποθέσεις, αδρόκοκκες, με κόκκους γωνιώδεις έως υπογωνιώδεις. Αποτελούνται κυρίως από χαλαζία, πλαγιόκλαστο, ορθόκλαστο ή μικροκλινή, μαρμαρυγίες, ενίοτε ασβεστίτη, αμφιβόλους και πυροξένους. Επουσιωδώς εντοπίζονται γρανάτης, τουρμαλίνης, σταυρόλιθος, κυανίτης, επίδοτο, ζιρκόνιο, απατίτης, ζοϊσίτης και ρουτίλιο (Georgiadis et al., 27). Γενικά, τα Νεογενή και Τεταρτογενή κλαστικά ιζήματα στη Βόρεια Ελλάδα είναι αδρόκοκκα, φτωχά ταξινομημένα, αποτελούμενα κυρίως από χαλαζία και πλαγιόκλαστο, ενώ δευτερευόντως συμμετέχει στην παραγένεσή τους ασβεστίτης, μαρμαρυγίες και σιδηρομαγνησιούχα ορυκτά. Ειδικά στο αργιλικό κλάσμα η σειρά αφθονίας των λεπτομερών φυλλοπυριτικών ορυκτών είναι ιλίτης, σμεκτίτης, βερμικουλίτης και ενδοστρωματωμένες φάσεις ιλίτη/σμεκτίτη, χλωρίτη/βερμικουλίτη και σμεκτίτη/βερμικουλίτη. Η παρουσία των αστρίων σε συνδυασμό με το υψηλό περιεχόμενο των κλαστικών αυτών ιζημάτων σε αργιλικά ορυκτά, καθώς και ο πολυπλυθησμιακός χαρακτήρας του κλαστικού υλικού μαζί με τη γωνιότητα των κόκκων του, καταδεικνύουν ορυκτολογική και ιστολογική ανωριμότητα, καθώς και ότι η αποσάθρωση έδρασε κάτω από ήπιες κλιματικές συνθήκες (Tsirambides, 27). 8. Χρήσεις γρανατών Οι γρανάτες εντοπίζονται ως επουσιώδη ορυκτά κυρίως σε γνευσίους και σχιστόλιθους, αλλά και σε πετρώματα από μεταμόρφωση επαφής, σε κρυσταλλικούς ασβεστόλιθους, πηγματίτες, 17

24 ηφαιστειακά πετρώματα, εκλογίτες και σερπεντινίτες. Ακόμη, εξαιτίας της αντοχής τους στη χημική και μηχανική αποσάθρωση, εντοπίζονται και σε ποτάμιες και παράκτιες άμμους, σύγχρονες ή παλαιότερες. Η πλειοψηφία της παγκόσμιας παραγωγής γρανάτη προέρχεται από αλλουβιακές άμμους στις Η.Π.Α., Αυστραλία, Κίνα και Ινδία (Austin, 1994). Κατά τον Harben (22) οι γρανάτες βρίσκουν χρήση κυρίως ως στιλβωτικά (μεγάλη σκληρότητα), ως φίλτρα νερού και βιομηχανικών αποβλήτων, στις αμμοβολές και ως κοπτικά στις γεωτρήσεις. Γενικά προτιμούνται οι αλμανδινικοί γρανάτες, εξαιτίας της σύστασης και σκληρότητάς τους και δευτερευόντως οι ανδραδιτικοί, ενώ συνολικά οι γρανάτες προσφέρουν το συγκριτικό πλεονέκτημα στις βιομηχανικές χρήσεις ότι μπορούν να ανακυκλωθούν, μέσω της περισυλλογής τους μετά τη χρήση, του καθαρισμού και του επανακαθορισμού του σχήματός τους (λειοτρίβηση για επίτευξη μικρότερων μεγεθών). Η επιθυμητή κοκκομετρία ποικίλλει με την τελική χρήση, με λειοτριβημένους γρανάτες να χρησιμοποιούνται στις αμμοβολές με νερό και στα στιλβωτικά υφάσματα. Μικρότερη εφαρμογή βρίσκουν οι γρανάτες στην λείανση γυάλινων επιφανειών, ως ημι-πολύτιμοι λίθοι, αλλά και ως πρόσθετα στις οδοντόπαστες. Στις αμμοβολές αυτοί υποκαθιστούν τη χαλαζιακή άμμο, επειδή αυτή έχει μικρότερο προσδόκιμο κύκλου ζωής, επειδή υπάρχουν ενδείξεις ότι σχετίζεται με τη σιλίκοση, αλλά και επειδή είναι ελαφριά και χρειάζεται μεγαλύτερη πίεση αέρα για να δώσει το ίδιο αποτέλεσμα. Στα φίλτρα νερού ο γρανάτης ανταγωνίζεται τον ιλμενίτη (ndustrial Minerals, 26). Η αγορά των γρανατών είναι πολύ ανταγωνιστική, κάτι που επιβάλει τη διατήρηση του κόστους παραγωγής τους χαμηλά, με ταυτόχρονο εντοπισμό και αξιοποίηση αποθέσεων γρανατών ταυτόχρονα με άλλα ορυκτά. Οι κύριες χώρες παραγωγοί γρανατών είναι η Αυστραλία, Ινδία, Η.Π.Α. και Κίνα και δευτερευόντως η Ρωσία, Τουρκία, Καναδάς, Χιλή, Τσεχία, Πακιστάν, Ν. Αφρική, Ισπανία, Ταϊλάνδη και Ουκρανία (Τσιραμπίδης, 25). Στο σχήμα 1.3 παρουσιάζεται ενδεικτικά η κατανομή της παγκόσμιας αγοράς για τον αλμανδινικό γρανάτη, το έτος 1995 κατά Kendall (1997). Για το ίδιο έτος η παγκόσμια κατανάλωση έφτασε τους 17. τόνους. 18

25 κόνεις λείανσης 12% υδροβολή 12% άλλα λειαντικά 9% εκτοξεύσιμα 44% φιλτράρισμα νερού 23% Σχήμα 1.3. Παγκόσμια κατανάλωση αλμανδινικού γρανάτη (Kendall, 1997). 9. Έρευνα γρανατών στην Ελλάδα Η έρευνα για άλλες εμφανίσεις γρανατών στην Ελλάδα, έδειξε βιβλιογραφικά ότι αυτή είναι γενικά αποσπασματική και αφορά περισσότερο εμφανίσεις γρανατιτών σε skarn, παρά κλαστικούς. Αυτό συμβαδίζει βέβαια και με το Αλπικό υπόβαθρο του ελληνικού χώρου, αφού οι τελευταίοι θα πρέπει να αναζητηθούν κοντά σε μεταϊζήματα χαμηλού έως μέσου βαθμού, πρόδρομης ή ανάδρομης μεταμόρφωσης. Οι Βεράνης & Γερούκη (1987) μελέτησαν τους γρανατούχους φυλλίτες της Ν. Χαλκιδικής, στην περιοχή Χονδρή Ράχη. Αυτοί οι φυλλίτες έχουν παραγένεση αποτελούμενη από γρανάτη, χλωρίτη, σερικίτη, μοσχοβίτη και χαλαζία. Οι γρανάτες εμφανίζονται ως πορφυροβλάστες διαμέτρου,2-1,5 cm. Συχνά εμφανίζουν θραυσμό, έχουν κανονική χημική ζώνωση και έχουν σύσταση κυρίως αλμανδίνη. Οι Papastavrou & Perdikatsis (1991) μελέτησαν το γρανατίτη της Σερίφου, που έχει σχηματιστεί στην επαφή μιας γρανιτικής διείσδυσης του Μειοκαίνου (λεπτόκοκκος βιοτιτικός κεροστιλβικός γρανοδιορίτης τύπου Ι) με μεταϊζήματα μεταμορφωμένα στη γλαυκοφανιτική και πρασινοσχιστολιθική φάση κατά το Ηώκαινο-Ολιγόκαινο. Ο γρανατίτης εντοπίζεται κατά θέσεις στο μέσο των υπόλοιπων μετασωματικών φαινομένων με σχήμα επίμηκες και ακανόνιστο. Αποτελείται κυρίως από γρανάτη ανδραδιτικής σύστασης μεγέθους κόκκων έως 15 cm και επίδοτο. Αυτοί οι συγγραφείς εκτίμησαν το συνολικό απόθεμα σε γρανάτη στους 1,5 εκατ. 19

26 τόνους, ενώ τα αρχικά αποθέματα με ανοικτή εκμετάλλευση είναι περίπου τόνοι. Οι Skarpelis et al. (1998) δοκίμασαν ως υλικά αμμοβολής γρανατίτες από τα ασβεστιούχα skarn των Κιμμερίων της Ξάνθης και της Σερίφου. Οι γρανατίτες των δύο αυτών περιοχών πλεονεκτούν, γιατί καταλαμβάνουν μεγάλες εκτάσεις, περιέχουν σχεδόν αποκλειστικά γρανάτη στην παραγένεσή τους (έως 95% κ.β.) ο οποίος εμφανίζεται με μορφή μεγάλων μονοκρυστάλλων. Τα αποθέματα γρανατίτη των Κιμμερίων υπολογίζονται σε 3 εκατ. τόνους και περιέχουν κυρίως ανδραδιτικό γρανάτη μαζί με επίδοτο, πυρόξενο, βολαστονίτη και μαγνητίτη. Οι Κατερινόπουλος κ.ά. (24) μελέτησαν την πετρογένεση του skarn στην περιοχή Θεραπειού Έβρου. Αυτό αναπτύσσεται σε αμφιβολίτες σε γειτονία με πηγματιτικές φλέβες και αποτελείται από ανδραδιτικό γρανάτη (με ζωνώδη δομή και ανισοτροπία με κατακλαστικό ιστό, εξαιτίας έντονης τεκτονικής καταπόνησης), μαγνητίτη, χαλαζία, ακτινόλιθο, χλωρίτη και θειούχα μεταλλικά ορυκτά. Ο γρανάτης σχηματίστηκε στο πρώτο στάδιο της δημιουργίας του skarn, μαζί με μαγνητίτη. Το μέγεθος των κόκκων του γρανάτη συνήθως είναι μικρότερο των,2 cm. Οι Mposkos et al. (25) μελέτησαν γρανάτες από μιγματιτικούς πηλιτικούς γνευσίους και αμφιβολιτιωμένους εκλογίτες υπερ-υψηλής πίεσης στην Ανατολική Ροδόπη, οι οποίοι εγκλείουν και εγκλείσματα διαμαντιών. Ενίοτε οι πορφυροβλάστες γρανάτη είναι πλούσιοι σε Na 2 O, P 2 O 5 και TiO 2, καταδεικνύοντας την ύπαρξη ενός αρχικού τιτανιούχου γρανάτη πλούσιου σε πυρίτιο. Τα περιεχόμενα σε Na 2 O και P 2 O 5 στη σύσταση του γρανάτη είναι δείκτες πίεσης, ενώ το TiO 2 επιπλέον είναι και δείκτης θερμοκρασίας. Οι ίδιοι συγγραφείς εντόπισαν επιπλέον σε κρυστάλλους γρανάτη ακτινωτό θραυσμό με κέντρο τα εγκλείσματα χαλαζία, κάτι που υποδεικνύει την ύπαρξη κοεσίτη σε προηγούμενα στάδια. Η πρώτη προσπάθεια ενοποίησης των μεμονωμένων μελετών για τους γρανάτες της Ελλάδας γίνεται από τον Τσιραμπίδη (25). Από τα παραπάνω είναι εμφανές ότι δεν έχει γίνει ακόμη μια συστηματική έρευνα για αξιοποιήσιμες εμφανίσεις γρανατών στον ελληνικό χώρο, ενώ πολλά δεδομένα προκύπτουν από την έρευνα κυρίως σε σχηματισμούς skarn. 1. Δειγματοληψία και μέθοδοι ανάλυσης Συνολικά συλλέχθηκαν 51 δείγματα κλαστικού υλικού από χειμάρρους, ποτάμιες αναβαθμίδες, αλουβιακά ριπίδια και εδάφη (Σχήμα 1.4). Μακροσκοπικά τα δείγματα μπορούν να 2

27 θεωρηθούν γενικά ως αδρόκοκκοι άμμοι. Στο προηγούμενο σχήμα τα δείγματα ταξινομούνται χωρικά ως εξής: Πεδίο 1. Ιζήματα πυθμένων χειμάρρων και οχθών. Μελετάται η σύσταση των υλικών αποσάθρωσης της Ενότητας Βερτίσκου στην περιφέρειά της. Δείγματα ΓΠΒ4, ΓΠΒ5, Ε1, Ε2, Ε3, Ε4, Ε5, Ε5a, Ε5b, Ε6, Ε7, Β1, ΜΟΝ, ΠΛΑ, Wp8, Wp9, Wp1Pl, Wp26, Wp29, Wp3, Wp31, Wp32 και Wp33. Πεδίο 2. Ιζήματα πυθμένων χειμάρρων και χαλαρές άμμοι επί του υποβάθρου. Μελετάται η σύσταση των υλικών αποσάθρωσης της Ενότητας Βερτίσκου κατά τη διεύθυνση Α-Δ και προς τα κατάντη. Δείγματα ΑΚΡΟ, Δ1, ΚΠΟ, Ν1 και ΣΤΕ. Πεδίο 3. Ιζήματα πυθμένων χειμάρρων και χαλαρές άμμοι επί του υποβάθρου. Μελετάται η σύσταση των υλικών αποσάθρωσης της Ενότητας Βερτίσκου κατά τη διεύθυνση Β-Ν και προς τα κατάντη. Δείγματα Α1, Σ1, Σ2, Σ3, Σ4, Φ1, Φ2, Φ3 και Χ1. Πεδίο 4. Χαλαρές άμμοι και εδαφικά προφίλ επί του υποβάθρου. Μελετάται η σύσταση των υλικών αποσάθρωσης της Ενότητας Βερτίσκου στα υψηλότερα σημεία της. Δείγματα ΓΚΡΕ, R1, R2, R3, R4, R5, R6, Wp37a, Wp37b, Wp37c, Wp37d και Wp38. Τα δείγματα αναλύθηκαν ιστολογικά με χρήση επάλληλων δονούμενων κοσκίνων. Όταν αυτά ήταν υγρά, αφέθηκαν να στεγνώσουν σε θερμοκρασία δωματίου. Η ζύγιση έγινε σε ηλεκτρονικό ζυγό ακριβείας με χρήση τριών δεκαδικών ψηφίων. Χρησιμοποιήθηκαν περίπου 2 g υλικού από κάθε δείγμα. Η στατιστική επεξεργασία των ιστολογικών δεδομένων έγινε με χρήση του προγράμματος ανοιχτού κώδικα SFT (Wohletz et al., 1989). Ορυκτολογικά τα δείγματα αναλύθηκαν με χρήση περιθλασιμετρίας κόνεως ακτίνων-χ (XRD). Αντιπροσωπευτική ποσότητα κάθε δείγματος κονιοποιήθηκε σε αχάτινο γουδί και προετοιμάστηκαν παρασκευάσματα κόνεως τυχαίου προσανατολισμού. Κανένα δείγμα δεν υπέστη χημική κατεργασία πριν τη σάρωσή του. Η σάρωση έγινε σε περιθλασίμετρο τύπου PHLPS PW171/ εφοδιασμένο με μικροεπεξεργαστή PW182/. Χρησιμοποιήθηκε λυχνία Cu και φίλτρο Ni για τη λήψη CuKa ακτινοβολίας, ενώ η περιοχή σάρωσης γωνίας ήταν 3-63 o και η ταχύτητα σάρωσης 1,2 o /λεπτό. Πριν τη λειοτρίβιση του δείγματος στο αχάτινο γουδί, αφαιρέθηκε το κλαστικό υλικό μεγέθους κροκαλών (>2 mm). Αυτή η μεθοδολογία εφαρμόστηκε επειδή το κλάσμα των κροκαλών είναι πλούσιο σε θραύσματα πετρωμάτων, ώστε η συμμετοχή τους στην πετρογραφική ανάλυση θα επηρέαζε τα πραγματικά ποσοστά των μονόμεικτων κόκκων (Blatt et 21

28 al., 198). Ο ποσοτικός προσδιορισμός έγινε με χρήση ζινκίτη (ZnO, κάρτα PDF79-27) ως εσωτερικό πρότυπο και σύγκριση των κύριων εντάσεων των ορυκτών παρόντων στο δείγμα με αυτό. Ποσότητα 3 g του δείγματος αναμειγνύονται με,333 g ZnO και λειοτριβούνται σε αχάτινο γουδί με προσθήκη 4 ml μεθανόλης. Το μείγμα ξηραίνεται σε πυριαντήριο (85 o C) και ανακατεύεται. Κατόπιν τοποθετείται στον υποδοχέα δείγματος και ακτινογραφείται (Srodon et al., 21). Τα δείγματα εξετάστηκαν με πολωτικό μικροσκόπιο διερχόμενου φωτός, ενώ όσα βρέθηκαν πλούσια σε κλαστικούς γρανάτες αναλύθηκαν περεταίρω και χημικά (ολικό πέτρωμα) με χρήση φθορισμού ακτίνων Χ. Δείγμα των κλαστικών γρανατών διάφορης διαμέτρου αναλύθηκε χημικά με χρήση ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σάρωσης με φασματόμετρο ενεργειακής διασποράς (SEM-EDS) για τον προσδιορισμό της σύστασής τους, της προέλευσής τους, αλλά και πιθανών χρήσεων. Αυτοί αναλύθηκαν χημικά στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης με χρήση ηλεκτρονικού μικροσκόπιου σάρωσης JEOL JSM-84A (SEM), με φασματόμετρο ενεργειακής διασποράς SS 3 (ΕDS), με επιτάχυνση τάσης 2 kev, ένταση ρεύματος,4 ma και χρήση καθαρού Co ως προτύπου. Ακόμη, μονοκρύσταλλοι κονιοποιήθηκαν και αναλύθηκαν με χρήση περιθλασιμετρίας ακτίνων-χ για τον προσδιορισμό της δομής τους. Σε κατάλληλους υποδοχείς τοποθετήθηκαν περίπου,1 g κόνεως γρανάτη και σαρώθηκαν σε περιθλασίμετρο τύπου PHLPS PW171/ εφοδιασμένο με μικροεπεξεργαστή PW182/. Χρησιμοποιήθηκε λυχνία Cu και φίλτρο Ni για τη λήψη CuKa ακτινοβολίας, ενώ η περιοχή σάρωσης γωνίας ήταν 5-65 o, το βήμα,2 o /5sec και η ταχύτητα σάρωσης,24 o /λεπτό. Ενδεικτικά κάποιοι κρύσταλλοι μελετήθηκαν ακόμη με τη χρήση ακτινοβολίας υπερύθρου (FTR). Ως εσωτερικό πρότυπο χρησιμοποιήθηκε KBr (1-2 mg κόνεως ανακατωμένης με ~2 mg προτύπου). Οι μετρήσεις έγιναν στο Εργαστήριο Ανόργανης Χημείας, του Τμήματος Χημείας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης. Επιπλέον, σε κλαστικούς μεγακρύσταλλους γρανάτη, γνωστής και άγνωστης σύστασης, προσδιορίστηκε πειραματικά η προσροφητική ικανότητά τους με χρήση τιτλοδότησης ασθενούς οξέος με ισχυρή βάση. Οι πειραματικές συνθήκες αλκαλιμετρίας ήταν: Σε κωνική φιάλη των 1 ml τοποθετούνται ~,5 g κόνεως γρανάτη (με χρήση ηλεκτρονικού ζυγού τριών δεκαδικών ψηφίων) και 5 ml διαλύματος οξέος. Το αιώρημα αναδεύεται ισχυρά (5 rpm) με χρήση 22

29 μαγνητικού αναδευτήρα για 3 και αφήνεται να καθιζήσει. Κατόπιν, σε προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα παραλαμβάνονται με σιφώνιο πλήρωσης 3 ml του υπερκείμενου διαλύματος οξέος, τοποθετούνται σε δοχείο ζέσης χωρητικότητας 1 ml, προσθέτονται,5 ml δείκτη φαινολοφθαλεϊνης και ογκομετρούνται με κατά σταγόνες προσθήκη πρότυπου διαλύματος NaOH συγκέντρωσης 1N ή,1ν. Το ph του υπερκείμενου διαλύματος προσδιορίζεται με πεχάμετρο υάλου και πριν την προσθήκη βάσης. Οι ιδιότητες των κλαστικών γρανατών (σε μορφή σκόνης) ως καταλύτες στη φωτοκαταλυτική οξείδωση οργανικών ρύπων, προσδιορίστηκε πειραματικά σύμφωνα με τους Αβρανά κ.ά. (2). Συγκεκριμένα, παρασκευάστηκαν τέσσερα διαλύματα χρωστικής πράσινου του μαλαχίτη (malachite green-mg, C 52 H 54 N 4 O 12, MΒ=927,) συγκέντρωσης 2 ppm (με διάλυση,5 g χρωστικής σε φυάλη των 25 ml πληρωμένη με απιονισμένο νερό) και ph=5,97. Κάθε διάλυμα τοποθετήθηκε σε δοχείο ζέσης των 8 ml κατόπιν αναδευόταν διαρκώς στις 5 rpm με μαγνητικό αναδευτήρα. Εντός του δοχείου τοποθετήθηκε λαμπτήρας UV-A ακτινοβολίας (Osram Dulux S 9W/78) με εύρος από τα 32 nm έως τα 4 nm με μέγιστο στα 366 nm. Με χρήση φασματοφωτόμετρου Uv-Vis τύπου SHMADZU UV-17 σε τακτά διαστήματα (ανά 5 ) μετριόταν η διαπερατότητα του μίγματος (Τ%) στα 614 nm, όπου εμφανίζει το μέγιστο απορρόφησης η συγκεκριμένη χρωστική. 23

30 Σχήμα 1.4. Γεωλογικό σκαρίφημα της περιοχής μελέτης με τις θέσεις δειγματοληψίας (*). Π1 έως Π4 είναι τα πεδία δειγματοληψίας. 24

31 2 Ιστολογική μελέτη 1. Εισαγωγή Οι πρωτογενείς ιζηματογενείς δομές και ο ιστός ενός κλαστικού ιζήματος αποτελούν την κύρια πηγή παροχής πληροφοριών για το μέσο και τρόπο μεταφοράς, αλλά και για τις ενεργειακές συνθήκες (βάθος νερού, ταχύτητα ροής, είδος ροής, ταχύτητα ανέμου κ.ά.) κατά την απόθεση (Reineck & Singh, 1986). Η μελέτη των ανόργανων πρωτογενών δομών ενός κλαστικού ιζήματος περιλαμβάνει τη μορφή στρώσης και τις επιφανειακές δομές επί των επιπέδων στρώσης, που δημιουργήθηκαν κατά το χρόνο απόθεσης. Τα προηγούμενα αποτελούν άμεση δήλωση του μέσου μεταφοράς και των ενεργειακών συνθηκών κατά την απόθεση. Κατά τον Pettijohn (1957) ως ιστός ενός ιζηματογενούς πετρώματος ορίζεται το μέγεθος, το σχήμα και η ταξινόμηση των συστατικών του. Αυτές οι ιδιότητες του ιζήματος είναι γεωμετρικές και ειδικά το μέγεθος των κόκκων ενός κλαστικού ιζήματος είναι ιδιαίτερης σημασίας, αφού αποτελεί και τη βάση ταξινόμησής του σε λιθολογικούς τύπους. Οι Krumbein & Pettijohn (1988) θεωρούν ως θεμελιώδεις ιδιότητες των συστατικών κόκκων ενός κλαστικού ιζήματος το μέγεθος, το σχήμα, την επιφανειακή υφή και την ορυκτολογική τους σύσταση. Αυτές αντανακλούν άμεσα ή έμμεσα τις διεργασίες που αυτά υπέστησαν. Ειδικότερα, το μέγεθος των κόκκων σχετίζεται με το μέσο μεταφοράς και την ταχύτητά του. Το σχήμα σχετίζεται με το μέσο μεταφοράς, την απόσταση και την ένταση του μέσου (ραγδαία ή μη απόθεση), ενώ η επιφανειακή υφή των κλαστικών κόκκων αντανακλά τη μέθοδο μεταφοράς και τυχόν μεταβολές εξαιτίας διάλυσης. Τέλος, η ορυκτολογική σύσταση των κόκκων καταδεικνύει τις πιθανές πηγές τους και τυχόν μετα-αποθετικές μεταβολές. Το μέγεθος των κλαστικών κόκκων μαζί με την ταξινόμησή τους αποτελούν έμμεσο μέτρο των δυνατοτήτων του μεταφορικού μέσου, όπως επίσης και της απόστασης μεταφοράς τους (Pettijohn, 1957). Ειδικά, το μέγεθος των κόκκων εξαρτάται κυρίως από το δυναμικό του 25

32 περιβάλλοντος ιζηματογένεσης σε τοπική κλίμακα και το αρχικό μέγεθος των θραυσμάτων πετρωμάτων και όχι από την απόσταση μεταφοράς (Folk, 1974). Ο συνδυασμός χρήσης της επιτόπιας παρατήρησης ιζηματογενών δομών και της μηχανικής ανάλυσης των κλαστικών ιζημάτων, μπορεί να αποκαλύψει το ιζηματογενές περιβάλλον. Το τελευταίο περιλαμβάνει τις διαδικασίες διάβρωσης και απόθεσης: Ειδικά, οι τελευταίες περιλαμβάνουν τις υδροδυναμικές, βιολογικές και χημικές συνθήκες που επικρατούσαν κατά την απόθεση του κλαστικού ιζήματος (Reineck & Singh, 1986). Έχουν προταθεί διάφορες κλίμακες μέτρησης του μεγέθους των κόκκων, καθώς και παράμετροι για τη στατιστική μελέτη τους. Στη διατριβή αυτή χρησιμοποιούνται οι κοκκομετρικές κλίμακες κατά Wentworth (1922) και Krumbein (1934), καθώς και οι στατιστικές παράμετροι κατά Folk (1974). Τα δείγματα, αφού αποσυσσωματώθηκαν, αφέθηκαν να στεγνώσουν σε θερμοκρασία δωματίου και κατόπιν λήφθηκαν τα κλάσματα μεγεθών τους με χρήση σειράς επάλληλων δονούμενων κόσκινων. Κανένα δείγμα δεν υπέστη χημική κατεργασία πριν την κοσκίνισή του, ενώ για τα πιο πηλώδη δείγματα χρησιμοποιήθηκε η υγρή μέθοδος κοσκίνισης. 2. Ιζηματογενείς δομές Το Νεογενές-Τεταρτογενές ιζηματογενές κάλυμμα της Ενότητας Βερτίσκου αποτελείται κυρίως από χαλαρά κλαστικά ιζήματα, προϊόντα ποικίλων αποθετικών περιβαλλόντων. Αυτά είναι κυρίως χερσοποτάμια, ποταμο-δελταϊκά, λιμνο-δελταϊκά, λιμναία και χερσαία, σχηματισμένα κυρίως κατά την ταφρογένεση στο χώρο του Βόρειου Αιγαίου. Ειδικά, τα ερυθροστρώματα απαντώνται συχνά και με μεγάλο πάχος και θεωρούνται ηλικίας Α. Πλειοκαίνου-Κ. Πλειστοκαίνου (Μουντράκης κ.ά., 1993). Ιδιαίτερο τύπο διαδομένης δομής των Τεταρτογενών ιζημάτων (εξαιρουμένων των σύγχρονων αποθέσεων άμμου) που απαντούν στην περιοχή μελέτης αποτελούν οι πεδιάδες πλημμυρών (flood plains), τα αλουβιακά πεδία και τα αλουβιακά ριπίδια. Τα τελευταία συνήθως έχουν μικρή γωνία κλίσης, κάτι που αποτελεί ένδειξη γενικά μεσόκοκκων και αδρόκοκκων μητρικών λιθολογιών και υψηλών και έντονων ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων (Κοντόπουλος, 1998). Οι κύριοι τύποι αποθέσεων που αναγνωρίζονται εντός της δομής των αλουβιακών ριπιδίων είναι οι δενδριτικές (Φωτ. 1) και των καλυμμάτων (Φωτ. 2), που εντοπίζονται σε υψόμετρα 26

33 μεγαλύτερα από το σημείο τομής της επιφάνειας των ριπιδίων με το κύριο ποτάμιο κανάλι που το διαρρέει. Φωτ. 1. Δενδριτική απόθεση (debris-flow deposit) χονδρόκοκκου κλαστικού υλικού εντός αλουβιακού ριπιδίου. Περιοχή Νότια του Ασκού. Η κλίμακα είναι 2 cm. Οι δενδριτικές αποθέσεις γενικά χαρακτηρίζονται από χαμηλό βαθμό ταξινόμησης (μίξη πληθυσμών κόκκων), άφθονο κλαστικό υλικό μεγέθους κροκαλών, αλλά και συμμετοχή υλικού μεγέθους ιλύος και αργίλου. Οι αποθέσεις καλυμμάτων είναι σαφώς πιο λεπτόκοκκες και περισσότερο ταξινομημένες, αφού συμμετέχει σε αυτές κυρίως κλαστικό υλικό μεγέθους μεσόκοκκης έως αδρόκοκκης άμμου και ιλύος. Γενικά, τα κλαστικά υλικά των αλουβιακών ριπιδίων της περιοχής μελέτης εμφανίζονται μακροσκοπικά από αταξινόμητες έως σχεδόν ταξινομημένες και μαζώδεις (massive) αποθέσεις, εύθρυπτες, υποκαστάνινου έως κιτρινέρυθρου χρώματος. Οι χείμαρροι και ποταμοί που διαρρέουν την Ενότητα Βερτίσκου γενικά εμφανίζουν ευθύ έως μαιανδρικό τύπο καναλιού. Ο δικτυωτός τύπος απουσιάζει γενικά, ακόμη και εντός αποθέσεων αλουβιακών ριπιδίων και αποθέσεων πλημμυρών. Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά των μικρών κλίσεων των ποταμών σε συνδυασμό με το έντονο υδραυλικό φορτίο. Ενίοτε στον πυθμένα των 27

34 καναλιών η επιφάνεια των σύγχρονων κλαστικών αποθέσεων (κυρίως αμμώδεις) εμφανίζει δομή ρυτιδώσεων, ενδεικτικό μικρού βάθους υδάτινων όγκων σε συνδυασμό με κυματισμό της επιφάνειάς τους. Φωτ. 2. Απόθεση καλύμματος (sheed flood sediment) χονδρόκοκκου και μεσόκοκκου κλαστικού υλικού εντός αλουβιακού ριπιδίου. Περιοχή Νότια του Ασκού. Η κλίμακα είναι 2 cm. Η ροή των υδάτων κάποιες φορές εμφανίζει διαφοροποιήσεις και μετατοπίζεται, ώστε ενίοτε στο μέτωπο φυσικών αναχωμάτων να σχηματίζονται ακραίοι φραγμοί (point bar) (Φωτ. 3). Η ύπαρξη εντός αυτών κροκαλών και χονδρόκοκκης άμμου είναι ενδεικτική του νεαρού της ηλικίας τους, αφού τα ανώτερα και πιο ταξινομημένα και λεπτομερή στρώματα απουσιάζουν. Η ύπαρξη πάντως κλαστικών υλικών μεγέθους τρόχμαλων και κροκαλών είναι ενδεικτική πλημμυρικών παροχών, ενώ οι σαφείς στρώσεις λεπτόκοκκου υλικού μεγέθους μεσόκοκκης έως λεπτόκοκκης άμμου και ιλύος και αργίλου αντιπροσωπεύει πεδιάδες πλημμυρών (flood plain) με γενικά αργή κίνηση των υδάτων έως λιμνάζουσα κατάστασή τους (Reineck & Singh, 1986). 28

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Πολλοί κρύσταλλοι ασβεστίτη Γρανίτης Κρύσταλλοι χαλαζία, πλαγιοκλάστου,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ.

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ. ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ Δ Εξάμηνο ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΝΤΗΡΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Βασίλης Μέλφος Λέκτορας Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας Τομέας Ορυκτολογίας, Πετρολογίας, Κοιτασματολογίας Τμήμα Γεωλογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης melfosv@geo.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ. Ενότητα 12: Περιροδοπική- Σερβομακεδονική Ζώνη. Ιωάννης Κουκουβέλας, Καθηγητής Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας

ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ. Ενότητα 12: Περιροδοπική- Σερβομακεδονική Ζώνη. Ιωάννης Κουκουβέλας, Καθηγητής Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ Ενότητα 12: Περιροδοπική- Σερβομακεδονική Ζώνη Ιωάννης Κουκουβέλας, Καθηγητής Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Καλιούχος Άστριος ή Πλαγιόκλαστο Χαλαζίας Βιοτίτης ή Κεροστίλβη + Μοσχοβίτης (όχι με Κεροστλίβη) + Μαγνητίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΡΙΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ.

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΡΙΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ. ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΡΙΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ Εξάμηνο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΪΟΣ 2009 1 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η άσκηση υπαίθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Λ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Επιβλέπων Καθηγητής Λέκτορας Βασίλειος Μέλφος Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ. Β Εξάμηνο.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ. Β Εξάμηνο. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ Β Εξάμηνο Θεσσαλονίκη ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚ ΡΟΜΗΣ 1η ΗΜΕΡΑ Ξάνθη. Βολλαστονίτης (Σχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Εξάµηνο

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Εξάµηνο ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ Εξάµηνο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΪΟΣ 2011 1 ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η εξαήµερη άσκηση υπαίθρου του 2

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση

Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση Ορυκτά - πετρώματα Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση Πετρώματα είναι οι μεγάλες μονάδες υλικών, που αποτελούν το στερεό συνεκτικό σύνολο από ένα ανακάτωμα

Διαβάστε περισσότερα

9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ

9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ 9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ Εκτός από τα πετρώµατα τα οποία αναφέρθηκαν µέχρι τώρα, υπάρχουν και άλλα, τα οποία, αν και γενικά δεν είναι πολύ διαδεδοµένα, παρουσιάζουν ιδιαίτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Stratigraphy Στρωματογραφία

Stratigraphy Στρωματογραφία Stratigraphy Στρωματογραφία τι είναι η στρωματογραφία? είναι ο κλάδος της γεωλογίας που ασχολείται με την μελέτη των στρωμένων πετρωμάτων στον χώρο και στο χρόνο. branch of geology dealing with stratified

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Στον Τομέα Γεωλογικών Επιστημών η Ορυκτολογία-Πετρολογία που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ: ΣΤΡΑΤΩΝΙ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΙΚΤΑ ΘΕΙΟΥΧΑ ΟΡΥΚΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Αναχώρηση με λεωφορείο

Διαβάστε περισσότερα

4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Κεφάλαιο 4: Τεχνική συµπεριφορά πετρωµάτων 4.1 4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ 4.1 ΓΕΝΙΚΑ Στα επόµενα γίνεται παρουσίαση της τεχνικής συµπεριφοράς των πετρωµάτων, που συνήθως αναπτύσσονται στον Ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΣΟΠΥΡΙΤΙΚΑ X 3 Y 2 (SiO 4 ) 3 (X=Mg,Fe,Mn,Ca) (Y=Al,Cr,Fe Y=Al,Cr,Fe) Κυβικό τα πόλωσης Σχισμός Γενικά άχρωμο, γκριζωπό. Υψηλό έως πολύ υψηλό θετικό. Ιδιόμορφες εξαπλευρικές ή οκταπλευρικές τομές. Aποστρογγυλεμένοι

Διαβάστε περισσότερα

Λειαντικά είναι φυσικά ή τεχνητά υλικά με κατάλληλη σκληρότητα, ανθεκτικότητα, σχήμα κόκκων, σχισμό και ο θραυσμό, ώστε με κρούση ή τριβή να

Λειαντικά είναι φυσικά ή τεχνητά υλικά με κατάλληλη σκληρότητα, ανθεκτικότητα, σχήμα κόκκων, σχισμό και ο θραυσμό, ώστε με κρούση ή τριβή να ΛΕΙΑΝΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Λειαντικά είναι φυσικά ή τεχνητά υλικά με κατάλληλη σκληρότητα, ανθεκτικότητα, σχήμα κόκκων, σχισμό και ο θραυσμό, ώστε με κρούση ή τριβή να προκαλούν τη δημιουργία ομαλής επιφάνειας. Σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 4. Πετρολογία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ, ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΟΥΡΑΝΙΟΥ ΚΑΙ ΘΟΡΙΟΥ ΜΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ, ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΟΥΡΑΝΙΟΥ ΚΑΙ ΘΟΡΙΟΥ ΜΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ: ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ, ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΟΥΡΑΝΙΟΥ ΚΑΙ ΘΟΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΔΡΑΝΗ ΥΛΙΚΑ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΔΡΑΝΗ ΥΛΙΚΑ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΔΡΑΝΗ ΥΛΙΚΑ Αδρανή υλικά είναι τα διαβαθμισμένα, ορυκτής ή βιομηχανικής προέλευσης υλικά, που χρησιμοποιούνται είτε με κάποιο συγκολλητικό μέσο (για παρασκευή κονιαμάτων, σκυροδεμάτων κλπ.)

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑΔΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Πετρολογικός κύκλος

ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Πετρολογικός κύκλος ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ Εκρηξιγενή - Μεταµορφωµένα - Ιζηµατογενή πετρώµατα Πετρολογικός κύκλος ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Πετρώµατα Πετρώµατα είναι φυσικά στερεά υλικά σε συµπαγή ή χαλαρή µορφή, που π αποτελούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ 92% των ορυκτών του φλοιού της γης είναι πυριτικά 39% 12% 12% 11% 5% 5% 5% 3% 8% Πλαγιόκλαστα Αλκαλικοί άστριοι Χαλαζίας Πυρόξενοι Αμφίβολοι Μαρμαρυγίες

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Η µορφολογία του επιφανειακού αναγλύφου που έχει δηµιουργηθεί από δράση του τρεχούµενου νερού ονοµάζεται ποτάµια µορφολογία. Οι διεργασίες δηµιουργίας της ονοµάζονται ποτάµιες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι. Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος)

Τι είναι. Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος) Πυριγενή πετρώματα Τι είναι Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος) Είδη πυριγενών πετρωμάτων Ηφαιστειακά ή εκρηξιγενή

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 6.6.2 - Μελέτη Υφιστάμενης Κατάστασης Υπόγειων Υδάτω

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 6.6.2 - Μελέτη Υφιστάμενης Κατάστασης Υπόγειων Υδάτω Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Υπόγειων Υδάτω Σελιδα 2 από 100 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΧΘ 0.00-87.00 7 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 1.1 Αντικείμενο της Μελέτης 7 1.2 Προσέγγιση 7 2 ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ 9 2.1 Επισκόπηση 9 2.2 Γεωλογική

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Ανάλυσης. Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης

Μέθοδοι Ανάλυσης. Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης Μέθοδοι Ανάλυσης Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης Πετρογραφία (λεπτές τομές) Ηλεκτρονικό Μικροσκόπιο Σάρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ

ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ-ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ Ε. ΜΠΟΣΚΟΣ Καθηγητής Α. ΟΡΦΑΝΟΥ ΑΚΗ Επ. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΗΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑ ΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό. 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών

Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό. 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών M1 Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών 5. Διαχωρισμός του μερικούτήγματος από την πηγή 1 1. Γενικά Η γένεση μάγματος

Διαβάστε περισσότερα

4. Η δράση του νερού Η ΠΟΤΑΜΙΑ ΡΑΣΗ. Ποτάµια διάβρωση

4. Η δράση του νερού Η ΠΟΤΑΜΙΑ ΡΑΣΗ. Ποτάµια διάβρωση 4. Η δράση του νερού Οι ποταµοί είναι οι φυσικοί αγωγοί του ρέοντος νερού πάνω στην επιφάνεια της Γης. Το νερό είναι ο κυριότερος παράγοντας διαµόρφωσης του επιφανειακού ανάγλυφου και ο βασικός µεταφορέας

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όρια εδάφους και βράχου όλα τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΛΕΚΑΝΗΣ ΣΤΡΥΜΟΝΑ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΛΕΚΑΝΗΣ ΣΤΡΥΜΟΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΕΓΓΕΙΟΒΕΛΤΙΩΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Ε ΑΦΟΫ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Τµήµα Γ' (Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών (4) Αλλαγές μεταβολές του γεωϋλικού με το χρόνο Αποσάθρωση: αλλοίωση (συνήθως χημική) ορυκτών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ

ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Οι γεωλογικοί σχηµατισµοί που δοµούν το στερεό φλοιό της γης διακρίνονται από τεχνικογεωλογικής πλευράς σε εδαφικούς και βραχώδεις. Οι βραχώδεις προϋπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΛΕΚΑΝΗΣ ΟΪΡΑΝΗΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΛΕΚΑΝΗΣ ΟΪΡΑΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΥΠΟ ΟΜΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΕΓΓΕΙΟΒΕΛΤΙΩΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Ε ΑΦΟΫ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Τµήµα Γ' (Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΕΡΡΕΣ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμορφισμός στον Ελληνικό χώρο

Μεταμορφισμός στον Ελληνικό χώρο Μεταμορφισμός στον Ελληνικό χώρο Ιωάννης Ηλιόπουλος Παγκόσμια Γεωδυναμική 1 Η θέση της Ελλάδας στο Παγκόσμιο γεωτεκτονικό σύστημα 2 Γεωλογική τοποθέτηση η της Ελλάδας στον Ευρωπαϊκό χώρο Πανάρχαια Ευρώπη:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΙΝΟΣ, Επ. ΚΑΘ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, ΚΑΘ. Φεβρουάριος 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ

3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ 3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ 3.1 ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ 3.1.1 ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ Μάγµα είναι ένα φυσικό διάπυρο πυριτικό τήγµα, το οποίο περιέχει διαλυµένα αέρια ή και στερεά υλικά (π.χ. κρυστάλλους).

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 2 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 3. ΓΕΝΙΚΑ 3 4. ΓΕΩΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 4 5. ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 6 6. ΤΡΩΤΟΤΗΤΑ ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑ 13 7.

1. ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 2 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 3. ΓΕΝΙΚΑ 3 4. ΓΕΩΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 4 5. ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 6 6. ΤΡΩΤΟΤΗΤΑ ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑ 13 7. 1. ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 2 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 3. ΓΕΝΙΚΑ 3 4. ΓΕΩΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 4 4.1 ΓΕΝΙΚΑ 4 4.2 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ 5 5. ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 6 5.1 ΓΕΝΙΚΑ 6 5.2 ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

6ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» «Θαλάσσια Ιζήματα»

6ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» «Θαλάσσια Ιζήματα» 6ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» «Θαλάσσια Ιζήματα» Με τι θα ασχοληθούμε Ταξινόμηση των ιζημάτων Ονοματολογία ιζημάτων Στατιστικές παράμετροι Χρήση τριγωνικών διαγραμμάτων Στατιστικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ 1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Η Πετρολογία είναι ο κλάδος των γεωλογικών επιστηµών που ασχολείται µε τη µελέτη των πετρωµάτων. Ερευνά την προέλευσή τους, τον τύπο εµφάνισής τους,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΟΥΤΩΝΙΤΗΣ ΤΗΣ ΣΕΡΙΦΟΥ, Η ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΗ ΜΕ ΑΥΤΟΝ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Ο ΠΛΟΥΤΩΝΙΤΗΣ ΤΗΣ ΣΕΡΙΦΟΥ, Η ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΗ ΜΕ ΑΥΤΟΝ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ: Γεωεπιστήμες & Περιβάλλον ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: Ορυκτές Πρώτες Υλες & Περιβάλλον Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ II ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ βασική απαίτηση η επαρκής γνώση των επιμέρους στοιχείων - πληροφοριών σχετικά με: Φύση τεχνικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΘΙΝΩΝ ΘΡΑΥΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΗ ΝΙΚΟΠΟΛΗ

ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΘΙΝΩΝ ΘΡΑΥΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΤΗ ΝΙΚΟΠΟΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΛΙΘΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝ Ε ΕΜΕΝΑ ΜΕ ΑΥΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (ΖΕΟΛΙΘΟΙ, Κ-ΑΣΤΡΙΟΙ)

ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝ Ε ΕΜΕΝΑ ΜΕ ΑΥΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (ΖΕΟΛΙΘΟΙ, Κ-ΑΣΤΡΙΟΙ) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ- ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΙΘΜ. 83 ΜΑΡΙΑΣ ΒΛΑΧΟΥ ΓΕΩΛΟΓΟΥ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ.ΣΕΛ 3 1 Γεωλογία Αττικο-κυκλαδικής μάζας...σελ 4-7 2 Η μεταμόρφωση στην Αττικο-κυκλαδική μάζα...σελ 8-12 2.1 Τεκτονική επισκόπηση...σελ 13-14 2.2 Γεωλογία Άνδρου...ΣΕΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασυνέχειες επηρεάζουν τη συμπεριφορά του τεχνικού έργου και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο σχεδιασμό του.

Οι ασυνέχειες επηρεάζουν τη συμπεριφορά του τεχνικού έργου και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο σχεδιασμό του. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΣΥΝΕΧΕΙΩΝ ΒΡΑΧΟΥ Όπως έχουμε ήδη αναφέρει οι ασυνέχειες αποτελούν επίπεδα αδυναμίας της βραχόμαζας που διαχωρίζει τα τεμάχια του ακέραιου πετρώματος. Κάθετα σε αυτή η εφελκυστική αντοχή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Αιολική δράση Ο άνεµος, όπως το νερό και ο πάγος, είναι ένας παράγοντας που επιδρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Κ. ΚΑΡΓΙΩΤΗΣ Dr. Γεωλόγος - Ορυκτολόγος Καθηγητής ΤΕΙ ΑΜΘ Τμήμα Μηχανικων Τεχνολογίας Πετρελαίου & Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 9. Υδρογεωλογία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ TOMΕΑΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ TOMΕΑΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ TOMΕΑΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Π.Μ.Σ.) «ΓΕΩΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Πρασινοσχιστόλιθος. Χλωρίτης. Επίδοτο

Πρασινοσχιστόλιθος. Χλωρίτης. Επίδοτο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ Πρασινοσχιστόλιθος Χλωρίτης Επίδοτο Γρανίτης Χαλαζίας Άστριος Ασβεστίτης Ασβεστόλιθος Αντικείμενο της Ορυκτολογίας Το αντικείμενο της Ορυκτολογίας είναι η μελέτη των φυσικών κρυσταλλικών σωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Υδροπερατοί σχηµατισµοί. Ανάπτυξη φρεάτιων υδροφόρων οριζόντων. α/α ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ.

Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Υδροπερατοί σχηµατισµοί. Ανάπτυξη φρεάτιων υδροφόρων οριζόντων. α/α ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση του υδρογεωλογικού καθεστώτος της λεκάνης του Αλµυρού Βόλου και σε συνδυασµό µε την ανάλυση του ποιοτικού καθεστώτος των υπόγειων νερών της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ (Ohm.m) ΓΡΑΝΙΤΗΣ 100-1 x 10 6 ΓΑΒΡΟΣ 1 x 10 3-1 x 10 6 ΑΣΒΕΣΤΟΛΙΘΟΣ 50-1 x 10 7 ΨΑΜΜΙΤΗΣ 1-1 x 10 8 ΑΜΜΟΣ 1-1.

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ (Ohm.m) ΓΡΑΝΙΤΗΣ 100-1 x 10 6 ΓΑΒΡΟΣ 1 x 10 3-1 x 10 6 ΑΣΒΕΣΤΟΛΙΘΟΣ 50-1 x 10 7 ΨΑΜΜΙΤΗΣ 1-1 x 10 8 ΑΜΜΟΣ 1-1. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ Α.Π.Θ. ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός της μεθόδου της ειδικής αντίστασης είναι να βρεθεί η γεωηλεκτρική δομή του υπεδάφους και έμμεσα να ληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείµενο της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας είναι η διερεύνηση της επίδρασης των σηράγγων του Μετρό επί του υδρογεωλογικού καθεστώτος πριν και µετά την κατασκευή τους. Στα πλαίσια της, παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Βογιατζή Χρυσάνθη Προσοµοίωση Παράκτιου Υδροφορέα Βόρειας Κω

Περίληψη. Βογιατζή Χρυσάνθη Προσοµοίωση Παράκτιου Υδροφορέα Βόρειας Κω i Περίληψη Η περιοχή που εξετάζεται βρίσκεται στην νήσο Κω, η οποία ανήκει στο νησιωτικό σύµπλεγµα των ωδεκανήσων και εντοπίζεται στο νοτιοανατολικό τµήµα του Ελλαδικού χώρου. Ειδικότερα, η στενή περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΑΝΙΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΡΗΓΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΖΩΝΩΝ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Κουκλιανιώτου Ευγενία Νεραντζάκης Αναστάσιος

Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΑΝΙΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΡΗΓΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΖΩΝΩΝ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Κουκλιανιώτου Ευγενία Νεραντζάκης Αναστάσιος Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ KAI ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΡΗΓΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΖΩΝΩΝ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Κουκλιανιώτου Ευγενία Νεραντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 Χαρακτηριστικά και ορυκτολογία σιδηρούχων ιζημάτων Διεργασίες FeR και SR Ταινιωτοί σιδηρούχοι σχηματισμοί (BIF) Λεπτόκοκκα κλαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ 14.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ 14.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο 14 Υδατικό ιαµέρισµα Ανατολικής Μακεδονίας 14 Υ ΑΤΙΚΟ ΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ 14.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το υδατικό διαµέρισµα της ανατολικής Μακεδονίας έχει έκταση 7.791 km 2 και συνορεύει δυτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ. Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ. Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ. Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ. Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ. Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Βασίλης ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ Γεωλόγος-Ωκεανογράφος Κύριος Ερευνητής, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Τηλ. Γραφείου: 22910 76378 Κιν.: 6944 920386 Email: kapsim@hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα)

ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα) ntua ACADEMIC OPEN COURSES ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα) Σχολή Χημικών Μηχανικών 9 ο Εξαμ. Χ-Μ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Καθ. Α. Μοροπούλου Άδεια Χρήσης Το παρόν υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons και

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση του περιβάλλοντος στο χώρο του μεταλλείου Αμιάντου

Αποκατάσταση του περιβάλλοντος στο χώρο του μεταλλείου Αμιάντου Περιβαλλοντική Επισκόπηση: Κύπρος 2014 Αποκατάσταση του περιβάλλοντος στο χώρο του μεταλλείου Αμιάντου Δρ Ελένη Γεωργίου Μορισσώ Διευθύντρια Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης Τετάρτη, 28 Μαΐου 2014 Δορυφορική

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005 Μετά από πρόσκληση του Δημάρχου κ. Τοτονίδη Νίκο προς το Τοπικό Τμήμα Βόρειας Ελλάδας (ΤΟ.Τ.Β.Ε.) της Ελληνικής Σπηλαιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα

Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα Γεώργιος Χαραλαμπίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα