ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Α. ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΑ Α.Μ.: ΑΘΗΝΑ, ΜΑΪΟΣ 2009

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 II. ΕΝΝΟΙOΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ...4 III. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ...6 Α. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΑ (άρθρο 2 παρ. 1)...6 Β. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ( άρθρο 5 παρ. 1)...7 Γ. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ (άρθρο 9)...7 Δ. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ (άρθρο 9Α)...8 Ε. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ (άρθρο 19 παρ. 3)...9 IV. ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ...10 V. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ...11 VI. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ...12 Στοιχεία αντικειμενικής υποστάσεως...12 Στοιχεία υποκειμενικής υποστάσεως...13 Λόγοι άρσεως του αδίκου...14 VIΙ. ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ...16 Το άρθρο 212 ΚΠΔ...16 Το άρθρο 400 ΚΠολΔ...17 VIII. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...19 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...19 ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ...20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

3 I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το καθήκον εχεμύθειας του επαγγελματία-λειτουργού και ειδικότερα του ιατρού βρίσκει την αρτιότερη μορφή του για πρώτη φορά στον όρκο του Ιπποκράτη. Ήδη από το 400 π.χ. όσοι επιθυμούσαν να ασκήσουν το λειτούργημα του ιατρού ορκίζονταν στον Απόλλωνα, τον γιατρό, στον Ασκληπιό, στην Υγεία, στην Πανάκεια και σε όλους τους θεούς ότι όσα κατά τη διάρκεια της θεραπείας θα δουν ή θα ακούσουν, ή πέρα από τις ασχολίες τους στην καθημερινή ζωή, όσα δεν πρέπει ποτέ να κοινολογούνται στους έξω, θα τα αποσιωπούν υπολογίζοντας ότι αυτά είναι μυστικά. Κάποιες βέβαια αρχές του ιατρικού απορρήτου ανευρίσκονται και στη βραχμανική περίοδο του ινδικού λαού (800 π.χ.) ενώ και ο Ηρόδοτος (500 π.χ.) μας πληροφορεί για το καθήκον εχεμύθειας των Αιγυπτίων μάγων, που ήταν συγχρόνως οι φύλακες της θεραπευτικής τέχνης και των θρησκευτικών γνώσεων. 1 Οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες συνιστούσαν επίσης στους γιατρούς την τήρηση του απορρήτου. 2 Από ηθική επιταγή το ιατρικό απόρρητο εξελίχθηκε με το πέρασμα του χρόνου σε νομική έννοια. Η θεώρηση του ιατρικού απορρήτου ως έννοιας νομικής απαντάται μετά τα τέλη του 18ου αιώνα ενώ είχε αγνοηθεί στον Μεσαίωνα και τη φεουδαρχία. 3 Σήμερα η τήρηση του ιατρικού απορρήτου έχει αναχθεί, στο πλαίσιο των σύγχρονων νομοθεσιών, σε νομικό καθήκον του γιατρού. Άλλωστε αναγνωρίζεται και παγκοσμίως από διεθνείς συμβάσεις και διακηρύξεις. Στο ελληνικό δίκαιο η τήρηση του ιατρικού απορρήτου έχει πλέον περιβληθεί συνταγματική κατοχύρωση. Η παραβίασή του επιφέρει πειθαρχική, αστική και ποινική ευθύνη ενώ η τήρησή του προστατεύεται και στο πλαίσιο της μαρτυρικής κατάθεσης, τόσο στην ποινική όσο και στην πολιτική δίκη. 1 Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Παπαζήση Θ., Αστική ευθύνη και HIV/AIDS νόσος, 2003, σελ

4 II. ΕΝΝΟΙOΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ Η έννοια του απορρήτου δεν καθορίζεται στο νόμο. Γίνεται πάντως δεκτό ότι, για να χαρακτηρισθεί ένα γεγονός ως απόρρητο πρέπει να συντρέχουν δύο στοιχεία, ένα αντικειμενικό και ένα υποκειμενικό. Το αντικειμενικό στοιχείο υπάρχει, όταν το γεγονός είναι γνωστό σε ένα μόνο πρόσωπο ή σε έναν περιορισμένο κύκλο προσώπων. Παράλληλα όμως απαιτείται και το υποκειμενικό στοιχείο, δηλ. η επιθυμία και το ενδιαφέρον μυστικότητας. Έτσι, και τα δύο αυτά στοιχεία είναι απαραίτητα για να δώσουν σε ένα γεγονός τον χαρακτήρα του απορρήτου. 4 Συγκεκριμένα, υπάγονται στη σφαίρα του απορρήτου γεγονότα, που αφορούν την οικογενειακή ή σεξουαλική ζωή του προσώπου, περιπέτειες και βιώματά του, ασθένειες, πεποιθήσεις και συνήθειες του, περιστατικά και καταστάσεις της εσωτερικής ζωής και του εξωτερικού κόσμου. 5 Η ανάγκη προστασίας του ιατρικού απορρήτου πηγάζει καταρχήν από τη φύση της σχέσης του γιατρού με τον ασθενή, η οποία είναι σχέση απολύτως προσωπική και αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Ο ασθενής επισκεπτόμενος τον γιατρό σε κατ' εξοχήν δύσκολες και ιδιωτικές περιστάσεις, βρίσκεται σε ευπαθή θέση αναμένοντας απόλυτη μυστικότητα, μυστικότητα η οποία είναι αναγκαία για τη θεραπευτική διαδικασία. 6 Βασικός λόγος καθιερώσεως του ιατρικού απορρήτου είναι η καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών του ασθενούς. Ο ασθενής ενημερώνει πλήρως τον γιατρό σχετικά με το πρόβλημά του μόνο όταν παρέχεται η εγγύηση σ' αυτόν ότι θα τηρηθεί απόλυτη μυστικότητα στα ανακοινωθέντα από αυτόν πραγματικά περιστατικά. Ως λόγος καθιερώσεως του ιατρικού απορρήτου αναφέρεται επίσης η καλύτερη προστασία της υγείας του κοινού, καθώς οι ασθενείς χωρίς δισταγμούς θα απευθύνονται στους γιατρούς, και βέβαια η διασφάλιση της ορθής λειτουργίας του ιατρικού επαγγέλματος. 7 Εάν εξαιρεθούν οι ορατές αναπηρίες, ο γιατρός οφείλει να θεωρήσει κάθε ασθένεια ως απόρρητη. Υφίστανται ασθένειες εκ φύσεως απόρρητες. Είναι αυτές οι οποίες έχουν χαρακτήρα μειωτικό ή αποκρουστικό, αυτές οι οποίες μπορούν να βλάψουν την υπόληψη ή τα συμφέροντα του πάσχοντος, όπως τα αφροδίσια νοσήματα, η επιληψία ή ο καρκίνος. Αλλά και μία καλοήθης νόσος συνεπάγεται και αυτή κάποια μείωση την οποία ο ενδιαφερόμενος επιθυμεί να αποκρύψει. Δεν εναπόκειται στον γιατρό να καθορίζει αυτός κατά την κρίση του τι μπορεί να κοινολογηθεί. Ως απόρρητο λοιπόν μπορεί να θεωρηθεί ο,τιδήποτε ο πάσχων επιθυμεί να θεωρηθεί ως τέτοιο. Ο γιατρός δεν μπορεί να αποκαλύψει ούτε τη φύση της ασθένειας, ούτε τις συνθήκες υπό τις οποίες 4 Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ.48 5 Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ.48 6 Παπαευαγγέλου Ε., Η τήρηση του ιατρικού απορρήτου αδιαμφισβήτητη, αλλά και αμφισβητούμενη παρεπόμενη υποχρέωση του γιατρού στην καθημερινή πράξη, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ Γεωργίου Π., Ιατρικό απόρρητο, 2007, σελ. 10, Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ

5 πραγματοποιεί τυχόν επισκέψεις του. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι ασθένειες μη απόρρητες εκ φύσεως μπορούν να καταστούν απόρρητες λόγω των περιστάσεων. 8 Το απόρρητο καλύπτει ό, τι ο ασθενής εμπιστεύθηκε στον γιατρό αλλά επεκτείνεται και σε ό, τι ο γιατρός πληροφορήθηκε, συνήγαγε, υπέθεσε ή αντελήφθη κατά την άσκηση ή επ' ευκαιρία της ασκήσεως του επαγγέλματός του και αφορούν στην κατάσταση του ασθενούς ή την ασθένεια αυτού. Έτσι, το ιατρικό απόρρητο καλύπτει τις ασθένειες που αποκαλύπτονται από τον ασθενή και τους δικούς του ανθρώπους στον ιατρό, αλλά και ό, τι διαπιστώνει εκείνος από ακτινογραφίες, διενέργεια κάθε είδους εξετάσεων, συνεργασία με άλλους γιατρούς καθώς και ό, τι άλλο σχετίζεται με το ιστορικό του συγκεκριμένου ασθενούς ακόμη και αν δεν έχει αιτιώδη συνάφεια με την ίδια την ασθένεια. Επίσης, το ιατρικό απόρρητο εκτείνεται και στην αγωγή που εφαρμόζει ο ιατρός για την θεραπεία του ασθενούς ενώ στις περιπτώσεις κατά τις οποίες από την ίδια την ειδικότητα του ιατρού είναι δυνατό να συναχθεί η φύση της ασθένειάς του, το ιατρικό απόρρητο καλύπτει και τα ονόματα των ασθενών που έχουν επισκεφθεί τον γιατρό. 9 Στη σφαίρα του απορρήτου εντάσσονται και οι περιστάσεις υπό τις οποίες επήλθε ο θάνατος. 10 Μολονότι πάντως το ιατρικό απόρρητο τάσσεται υπέρ του ιδιωτικού συμφέροντος του ασθενούς, είναι κανόνας δημοσίας τάξεως και έχει απόλυτο και αναγκαστικό χαρακτήρα δεδομένου ότι λόγοι δημοσίου συμφέροντος, και κυρίως δημοσίας υγείας, επιβάλλουν την προστασία του. 8 Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ.98 9 Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ Χορταρέας Κ., Αι ευθύναι των ιατρών και ιατρική νομοθεσία, 1975, σελ

6 III. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ Α. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΑ (άρθρο 2 παρ. 1) H αξία του ανθρώπου και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια αποτελούν την ανώτατη αξία στην ελεύθερη δημοκρατική τάξη. Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγματος «Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας.» Η αρχή του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξίας «χρωματίζει» το συνολικό νομικοπολιτικό σύστημα στο οποίο προσδίδει ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα. 11 Στο άρθρο 2 παρ. 1 εμπεριέχεται διπλή συνταγματική κατοχύρωση, αντικειμενική και υποκειμενική. Ο συντακτικός νομοθέτης προστατεύει αντικειμενικά τον άνθρωπο, την ανθρώπινη αξία και παράλληλα κατοχυρώνει υπέρ κάθε φορέα δικαίωμα ανθρώπινης αξίας. Από την αντικειμενική αρχή της προστασίας του ανθρώπου (απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας) προκύπτει το δικαίωμα ανθρώπινης αξίας του κάθε πολίτη. 12 Η ανθρώπινη αξία δεν αποτελεί παρά τη «νομική μεταγλώττιση» του όρου «άνθρωπος.» Αποτελεί το σύνολο των γενικών υλικών, πνευματικών και κοινωνικών γνωρισμάτων του ανθρωπίνου γένους. Αντικείμενο της συνταγματικής προστασίας είναι ο ίδιος ο άνθρωπος ως σωματική, πνευματική και κοινωνική υπόσταση. 13 Ως δικαίωμα η ανθρώπινη αξία περιλαμβάνει τη συνολική σωματική υπόσταση του ανθρώπου αλλά και την πνευματική του υπόσταση είτε αυτή νοείται ως λογική είτε ως φαντασία είτε ως συναισθηματική λειτουργία. Η απορρέουσα από το δικαίωμα εξουσία έχει καταρχήν θετικό περιεχόμενο, είναι δηλαδή εξουσία που επιτρέπει στον φορέα του δικαιώματος να προβαίνει σε διάφορες ενέργειες. Παράλληλα, έχει και αρνητικό περιεχόμενο, με την έννοια ότι παρέχει στον φορέα τη δυνατότητα να μην προβαίνει σε ενέργεια εμποδίζοντας έτσι οποιοδήποτε σχετικό εξαναγκασμό ή και να υφίσταται κατά τη βούλησή του ενέργειες άλλων. 14 Ορισμένες από τις πληροφορίες που συνθέτουν σε κάθε περίπτωση το ιατρικό απόρρητο, όπως για παράδειγμα ορισμένες σωματικές ή πνευματικές ιδιότητες του προσώπου, προστατεύονται αναμφίβολα και στο πλαίσιο του δικαιώματος της ανθρώπινης αξίας. Άλλωστε, η ανθρώπινη αξία συνδέεται άμεσα και με την προσωπικότητα δεδομένου ότι η προσωπικότητα δεν είναι παρά η ανθρώπινη αξία του συγκεκριμένου ατόμου. Το δικαίωμα στην προσωπικότητα κατοχυρώνεται ρητά από το άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος και αποτελεί ακόμη ένα συνταγματικό θεμέλιο για την προστασία του ιατρικού απορρήτου. 11 Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, 2008, σελ Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, 2008, σελ Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, 2008, σελ. 267 επ. 14 Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, 2008, σελ

7 Β. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ( άρθρο 5 παρ. 1) Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος:«Καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη.» Ο συντακτικός νομοθέτης προστατεύει αντικειμενικά ως συνταγματικό αγαθό την ελευθερία του ανθρώπου, την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του και παράλληλα κατοχυρώνει υπέρ κάθε φορέα αντίστοιχη ατομική ελευθερία. Από την αντικειμενική αρχή της προστασίας της ελευθερίας του ανθρώπου προκύπτει το δικαίωμα ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας του κάθε συγκεκριμένου φορέα. 15 Η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας αποτελεί το μητρικό θεμελιώδες δικαίωμα όλων των μερικότερων ελευθεριών. Όλες οι ατομικές ελευθερίες περιέχονται στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, την οποία και εξειδικεύουν. Ελευθερία δε είναι ο βάσει της βούλησης του ανθρώπου προσδιορισμός της αναγόμενης στο άτομό του υλικής και πνευματικής του δραστηριότητας. Αντικείμενο της ελευθερίας είναι η ίδια η υπόσταση του φορέα του δικαιώματος, η προσωπικότητά του. Ελευθερία είναι εξουσία του ανθρώπου να διαθέτει το άτομό του, είναι αυτοπροσδιορισμός, αυτοδιάθεση. 16 Από το δικαίωμα σεβασμού της προσωπικότητας και αυτονομίας του ατόμου απορρέει και το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού αλλά και αυτοδιάθεσης των ιατρικών πληροφοριών, οι οποίες αποτελούν εκφάνσεις της προσωπικότητάς του. Γ. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ (άρθρο 9) Το ιατρικό απόρρητο προστατεύεται, έμμεσα έστω, και στο πλαίσιο του άρθρου 9 του Συντάγματος όπου ρητά ορίζεται ότι η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόμου είναι απαραβίαστη. Τα στοιχεία που συνθέτουν το ιατρικό απόρρητο εμπίπτουν στην ιδιωτική σφαίρα του προσώπου, η οποία αποτελεί βέβαια και συστατικό μέρος της προσωπικότητάς του. Χωρίς την προστασία της ιδιωτικής σφαίρας το πρόσωπο χάνει την ατομικότητά του ενώ εμποδίζεται και η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. 17 Ιδιωτική ζωή είναι εκείνη που περιορίζεται στο ίδιο το άτομο, την οικογένεια και τον στενό κύκλο των φίλων και γνωστών του. Όρια και περιεχόμενο της προσωπικής του ζωής καθορίζει κατ' αρχήν μόνο του κάθε άτομο. 18 Η διακήρυξη του απαραβίαστου της ιδιωτικής ζωής, που σημαίνει την 15 Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, 2008, σελ Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, 2008, σελ Δαγτόγλου Π., Ατομικά Δικαιώματα, 2005, σελ Δαγτόγλου Π., Ατομικά Δικαιώματα, 2005, σελ

8 απαγόρευση της δημοσιοποιήσεως της ζωής του ανθρώπου, καταλαμβάνει και τις προσωπικές πληροφορίες που εκμυστηρεύεται κανείς στο πλαίσιο της σχέσης γιατρού και ασθενή. Δ. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ (άρθρο 9Α) Το άρθρο 9Α του Συντάγματος εισήχθη με την αναθεώρηση του 2001 προκειμένου να κατοχυρώσει την πληροφοριακή αυτοδιάθεση: «Καθένας έχει δικαίωμα προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση, ιδίως με ηλεκτρονικά μέσα, των προσωπικών του δεδομένων, όπως νόμος ορίζει. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων διασφαλίζεται από ανεξάρτητη αρχή, που συγκροτείται και λειτουργεί, όπως νόμος ορίζει.» Οι πληροφορίες που καταλαμβάνονται από το ιατρικό απόρρητο αποτελούν προσωπικά δεδομένα προστατευόμενα από την εν λόγω διάταξη. Ήδη πριν την αναθεώρηση του 2001, ο νόμος 2472/1997 «Προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα», ο οποίος θεσπίστηκε βάσει της οδηγίας 95/46/ Ε.Κ., καθόρισε το πλαίσιο της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και τα δικαιώματα των υποκειμένων τους, συνέστησε την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα ως ανεξάρτητη δημόσια αρχή με αποστολή να εποπτεύει την εφαρμογή του νόμου, και προέβλεψε διοικητικές και ποινικές κυρώσεις καθώς και αστική ευθύνη. 19 Σύμφωνα με το άρθρο 2 του νόμου 2472/1997 τα δεδομένα που αφορούν την υγεία εντάσσονται στα ευαίσθητα δεδομένα ενώ σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 1 οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα τα οποία περιλαμβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε αρχείο. Το άρθρο 7 του νόμου απαγορεύει τη συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων θεσπίζοντας όμως και εξαιρέσεις κατά τις οποίες επιτρέπεται η συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων ύστερα από άδεια της Αρχής. Ενδιαφέρον σχετικά με το ιατρικό απόρρητο παρουσιάζει η περίπτωση δ σύμφωνα με την οποία επιτρεπτή είναι η συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων όταν η επεξεργασία αφορά θέματα υγείας και εκτελείται από πρόσωπο που ασχολείται κατ' επάγγελμα με την παροχή υπηρεσιών υγείας και υπόκειται σε καθήκον εχεμύθειας ή σε συναφείς κώδικες δεοντολογίας, υπό τον όρο ότι η επεξεργασία είναι απαραίτητη για την ιατρική πρόληψη, διάγνωση, περίθαλψη, ή τη διαχείριση υπηρεσιών υγείας. Σύμφωνα δε με το άρθρο 7Α «ο υπεύθυνος επεξεργασίας απαλλάσσεται από την υποχρέωση...λήψης άδειας του άρθρου 7...όταν η επεξεργασία αφορά δεδομένα υγείας και γίνεται από ιατρούς ή άλλα πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες υγείας, εφόσον ο υπεύθυνος επεξεργασίας δεσμεύεται από το ιατρικό απόρρητο ή άλλο απόρρητο που προβλέπει κώδικας δεοντολογίας και τα δεδομένα δεν διαβιβάζονται ούτε κοινοποιούνται σε τρίτους. Για την εφαρμογή της παρούσας διάταξης τα δικαστήρια και οι δημόσιες αρχές δεν λογίζονται ως τρίτοι, εφόσον τη διαβίβαση ή 19 Δαγτόγλου Π., Ατομικά Δικαιώματα, 2005, σελ

9 κοινοποίηση επιβάλλει νόμος ή δικαστική απόφαση. Δεν εμπίπτουν στην απαλλαγή της παρούσας διάταξης τα νομικά πρόσωπα ή οργανισμοί που παρέχουν υπηρεσίες υγείας όπως οι κλινικές...καθώς και οι υπεύθυνοι επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα όταν η επεξεργασία διεξάγεται στο πλαίσιο προγραμμάτων τηλεϊατρικής ή παροχής ιατρικών υπηρεσιών μέσω διαδικτύου.» Ε. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ (άρθρο 19 παρ. 3) Σύμφωνα με το άρθρο 19 παρ. 3 του Συντάγματος «απαγορεύεται η χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί κατά παράβαση του άρθρου αυτού και των άρθρων 9 και 9Α.» Η διάταξη αυτή εισήχθη με την αναθεώρηση του 2001 και απαγορεύει τη χρήση στοιχείων που εμπίπτουν στην ιδιωτική σφαίρα του ατόμου ως αποδεικτικών μέσων σε οποιαδήποτε δικαστική ή διοικητική διαδικασία. Προστατεύει δε το ιατρικό απόρρητο στο μέτρο που τα στοιχεία που το συνθέτουν αποτελούν εκφάνσεις της ιδιωτικής ζωής του ατόμου, η οποία κατά το άρθρο 9 είναι απαραβίαστη. IV. ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Ο νόμος 3418/2005 εισήγαγε το νέο Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας ο οποίος ρυθμίζει ποικίλες 9

10 εκφάνσεις της ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος. Στο τρίτο κεφάλαιο του νόμου αυτού ρυθμίζονται οι σχέσεις ιατρού και ασθενή ενώ το άρθρο 13 20, το οποίο εντάσσεται στο κεφάλαιο αυτό, καθιερώνει υποχρέωση του ιατρού να τηρεί αυστηρά απόλυτη εχεμύθεια σχετικά με κάθε στοιχείο το οποίο αφορά στον ασθενή ή τους οικείους του ενώ προβλέπει και λόγους άρσεως της υποχρέωσης αυτής. Η υποχρέωση τήρησης του ιατρικού απορρήτου αποτελεί βέβαια και παρεπόμενη υποχρέωση που προκύπτει από τη συμβατική σχέση που συνδέει τον γιατρό με τον ασθενή. Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας διαλαμβάνει και πρόσθετες ρυθμίσεις που εξασφαλίζουν αφενός μεν την τήρηση του απορρήτου και από τρίτα πρόσωπα που συνεργάζονται με τον γιατρό αφετέρου δε την τήρηση του απορρήτου σε βάθος χρόνου, ανεξάρτητα από το εάν ο γιατρός έπαψε να ασκεί το λειτούργημά του ή αν ο ασθενής απεβίωσε. 21 Επίσης, το άρθρο 14 επιβάλλει στον γιατρό την υποχρέωση να τηρεί ιατρικό αρχείο το οποίο περιέχει δεδομένα που συνδέονται αρρήκτως ή αιτιωδώς με την ασθένεια ή την υγεία των ασθενών του. Σύμφωνα με ρητή παραπομπή του άρθρου 14, η τήρηση του αρχείου και η επεξεργασία των δεδομένων διέπονται από τις διατάξεις του νόμου 2472/1997. Η παράγραφος 6 του άρθρου 14 επιβάλλει δε στον γιατρό την υποχρέωση να τηρεί τα επαγγελματικά του βιβλία με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται το ιατρικό απόρρητο και η προστασία των προσωπικών δεδομένων. Σύμφωνα δε με την παράγραφο 1 του άρθρου 36 «Κάθε παράβαση των διατάξεων του παρόντος τιμωρείται πειθαρχικά από τα αρμόδια πειθαρχικά όργανα.» 20 Άρθρο 13 ν. 3418/ Ο ιατρός οφείλει να τηρεί αυστηρά απόλυτη εχεμύθεια για οποιοδήποτε στοιχείο υποπίπτει στην αντίληψη του ή του αποκαλύπτει ο ασθενής ή τρίτοι, στο πλαίσιο της άσκησης των καθηκόντων του, και το οποίο αφορά στον ασθενή ή στους οικείους του. 2. Για την αυστηρή και αποτελεσματική τήρηση του ιατρικού απορρήτου, ο ιατρός οφείλει: α) να ασκεί την αναγκαία εποπτεία στους βοηθούς, στους συνεργάτες ή στα άλλα πρόσωπα που συμπράττουν ή συμμετέχουν ή τον στηρίζουν με οποιονδήποτε τρόπο κατά την άσκηση του λειτουργήματος του και β) να λαμβάνει κάθε μέτρο διαφύλαξης του απορρήτου και για το χρόνο μετά τη με οποιοδήποτε τρόπο παύση ή λήξη άσκησης του λειτουργήματός του. 3. Η άρση του ιατρικού απορρήτου επιτρέπεται όταν: α) Ο ιατρός αποβλέπει στην εκπλήρωση νομικού καθήκοντος. Νομικό καθήκον συντρέχει, όταν η αποκάλυψη επιβάλλεται από ειδικό νόμο, όπως στις περιπτώσεις γέννησης, θανάτου, μολυσματικών νόσων και άλλες, ή από γενικό νόμο, όπως στην υποχρέωση έγκαιρης αναγγελίας στην αρχή, όταν ο ιατρός μαθαίνει με τρόπο αξιόπιστο ότι μελετάται κακούργημα ή ότι άρχισε ήδη η εκτέλεσή του και, μάλιστα, σε χρόνο τέτοιο, ώστε να μπορεί ακόμα να προληφθεί η τέλεση ή το αποτέλεσμά του. β) Ο ιατρός αποβλέπει στη διαφύλαξη εννόμου ή άλλου δικαιολογημένου, ουσιώδους δημοσίου συμφέροντος ή συμφέροντος του ίδιου του ιατρού ή κάποιου άλλου, το οποίο δεν μπορεί να διαφυλαχθεί διαφορετικά. γ) Όταν συντρέχει κατάσταση ανάγκης ή άμυνας. 4. Η υποχρέωση τήρησης ιατρικού απορρήτου αίρεται, εάν συναινεί σε αυτό εκείνος στον οποίο αφορά, εκτός εάν η σχετική δήλωσή του δεν είναι έγκυρη, όπως στην περίπτωση, που αυτή είναι προϊόν πλάνης, απάτης, απειλής, σωματικής ή ψυχολογικής βίας, ή εάν η άρση του απορρήτου συνιστά προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. 5. Οι ιατροί που ασκούν δημόσια υπηρεσία ελέγχου, επιθεώρησης ή πραγματογνωμοσύνης απαλλάσσονται από την υποχρέωση τήρησης του ιατρικού απορρήτου μόνο έναντι των εντολέων τους και μόνο ως προς το αντικείμενο της εντολής και τους λοιπούς όρους χορήγησής της. 6. Η υποχρέωση τήρησης και διαφύλαξης του ιατρικού απορρήτου δεν παύει να ισχύει με το θάνατο του ασθενή. 21 Καράκωστας Ι., Ιατρική ευθύνη, 2008, σελ. 41(όπου περιέχεται και παραπομπή σε Γεωργιάδη) 10

11 V. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ H παραβίαση του ιατρικού απορρήτου είναι δυνατό να επισύρει την αστική ευθύνη του ιατρού, να δημιουργήσει δηλαδή εις βάρος του υποχρέωση αποζημίωσης κατά τις διατάξεις του Αστικού Δικαίου. Καταρχάς η παραβίαση του ιατρικού απορρήτου στο πλαίσιο του Αστικού Δικαίου γίνεται αντιληπτή ως προσβολή της προσωπικότητας κατά το άρθρο 57 ΑΚ. Η σφαίρα του απορρήτου, δηλαδή όλα τα γεγονότα της ζωής του προσώπου, τα οποία δεν είναι γνωστά και το ίδιο επιθυμεί να παραμείνουν κρυφά, αποτελεί εκδήλωση του δικαιώματος της προσωπικότητας. 22 Η νομολογία δέχεται το παράνομο της προσβολής, μόνο όταν η προσβολή αντίκειται σε επιταγές ή απαγορεύσεις της έννομης τάξης και όχι, όπως δέχεται η θεωρία, κάθε φορά που προσβάλλεται το δικαίωμα της προσωπικότητας. 23 Εν προκειμένω το παράνομο μπορεί, εάν συντρέχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις, να εδραιωθεί και στο νόμο 2472/1997 δεδομένης της νομικής φύσης των προσωπικών δεδομένων ως ειδικότερης έκφανσης της προσωπικότητας του ασθενούς. 24 Από την προσβολή της προσωπικότητας απορρέει αξίωση για άρση της προσβολής, παράλειψη της προσβολής στο μέλλον, και αξίωση προς αποζημίωση εφόσον βέβαια συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 914 ΑΚ δηλαδή παράνομη συμπεριφορά, υπαιτιότητα και περιουσιακή ζημία η οποία συνδέεται αιτιωδώς με την προσβολή. Στην περίπτωση της παραβίασης του ιατρικού απορρήτου αρκεί και παραβίαση από αμέλεια μολονότι το άρθρο 371 ΠΚ απαιτεί δόλο για τη στοιχειοθέτηση της εγκληματικής συμπεριφοράς. Επίσης, στην περίπτωση της προσβολής της προσωπικότητας είναι δυνατό ο υπαίτιος της προσβολής να καταδικαστεί σε ικανοποίηση ηθικής βλάβης κατά το άρθρο 59 ΑΚ. Τέλος, δεν αποκλείεται και ενδοσυμβατική ευθύνη του γιατρού για παραβίαση της επαγγελματικής εχεμύθειας δεδομένου ότι η τήρηση εχεμύθειας για την κατάσταση του ασθενούς αποτελεί παρεπόμενη υποχρέωση του γιατρού που απορρέει από τη σύμβαση ιατρικής αγωγής που συνάπτεται μεταξύ γιατρού και ασθενή. 25 Προκειμένου να εδραιωθεί ενδοσυμβατική ευθύνη του γιατρού πρέπει να συντρέχει πταίσμα του ενώ κατά τις διατάξεις για την ενδοσυμβατική ευθύνη δεν είναι δυνατή η αποκατάσταση ενδεχόμενης ηθικής βλάβης. VI. ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ Στο άρθρο 371 ΠΚ στοιχειοθετείται ως αξιόποινη συμπεριφορά η παράβαση της επαγγελματικής 22 Γεωργιάδης Α.,Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, 2002, σελ Γεωργιάδης Α.,Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, 2002, σελ Καράκωστας Ι., Ιατρική ευθύνη, 2008, σελ Ανδρουλιδάκη-Δημητριάδη Ι., Η υποχρέωση ενημέρωσης του ασθενούς, 1993, σελ

12 εχεμύθειας. 26 Το ιατρικό απόρρητο αναμφίβολα αποτελεί επαγγελματικό απόρρητο υπό την έννοια του εν λόγω άρθρου και η αποκάλυψή αυτού από τα δεσμευόμενα προς τήρηση πρόσωπα, τα οποία ενδεικτικά αναφέρονται στο άρθρο, αποτελεί εγκληματική πράξη. Στοιχεία αντικειμενικής υποστάσεως Η εγκληματική πράξη συνίσταται στη φανέρωση, στην κοινολόγηση του περιεχομένου του επαγγελματικού απορρήτου σε τρίτους. Δεν απαιτείται δημόσια ανακοίνωση σε ευρύ ή περιορισμένο κύκλο προσώπων. Αρκεί η αποκάλυψη του απορρήτου και σε ένα μόνο πρόσωπο του οικογενειακού περιβάλλοντος του γιατρού. 27 Αρκεί δηλαδή έστω και η παραμικρή διαρροή των απορρήτων στοιχείων. 28 Το έγκλημα, υπαλλακτικά μεικτό, μπορεί να πραγματωθεί με διάφορους τρόπους, προφορικώς, εγγράφως, ρητά ή σιωπηρά, με πράξη ή και παράλειψη, η οποία συνίσταται στη μη παρεμπόδιση του μη δικαιούμενου να λάβει γνώση του περιεχομένου ιατρικών αρχείων ή αποδεικτικών. 29 Ο ιατρός δεν επιτρέπεται να κοινολογήσει κάτι ακόμη και εάν αυτό φημολογείται ήδη, διότι η διαβεβαίωση η προερχόμενη από πρόσωπο το οποίο παρείχε τις ιατρικές του υπηρεσίες στον ενδιαφερόμενο θα προσέδιδε αυθεντία σε μία φήμη, της οποίας η βασιμότητα δεν θα ήταν δυνατό να διαπιστωθεί διαφορετικά. 30 Εάν πάντως ο ιατρός έλαβε γνώση του απορρήτου όχι κατά την εκτέλεση του καθήκοντός του αλλά από ειδήσεις ή πληροφορίες προερχόμενες από τρίτα πρόσωπα, η ανακοίνωσή του δεν αποτελεί παράβαση της επαγγελματικής εχεμύθειας και δεν υπάγεται στην απαγορευτική διάταξη του άρθρου 371 ΠΚ. 31 Στοιχεία υποκειμενικής υποστάσεως Η φανέρωση του ιατρικού απορρήτου προκειμένου να είναι ποινικά κολάσιμη, απαιτείται να έγινα 26 Άρθρο 371 ΠΚ Παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας 1. Κληρικοί, δικηγόροι και κάθε είδους νομικοί παραστάτες, συμβολαιογράφοι, γιατροί, μαίες, νοσοκόμοι, φαρμακοποιοί και άλλοι στους οποίους κάποιοι εμπιστεύονται συνήθως λόγω του επαγγέλματός τους ή της ιδιότητάς τους ιδιωτικά απόρρητα, καθώς και οι βοηθοί των προσώπων αυτών, τιμωρούνται με χρηματική ποινή ή με φυλάκιση μέχρι ενός έτους αν φανερώσουν ιδιωτικά απόρρητα που τους τα εμπιστεύθηκαν ή που τα έμαθαν λόγω του επαγγέλματός τους ή της ιδιότητάς τους. 2. Όμοια τιμωρείται όποιος, μετά το θάνατο ενός από τα πρόσωπα της παρ. 1, και απ' αυτή την αιτία γίνεται κάτοχος εγγράφων ή σημειώσεων του νεκρού σχετικών με την άσκηση του επαγγέλματός του ή της ιδιότητάς του και από αυτά φανερώνει ιδιωτικά απόρρητα. 3. Η ποινική δίωξη γίνεται μόνο με έγκληση. 4. Η πράξη δεν είναι άδικη και μένει ατιμώρητη αν ο υπαίτιος απέβλεπε στην εκπλήρωση καθήκοντός του ή στη διαφύλαξη έννομου ή για άλλο λόγο δικαιολογημένου ουσιώδους συμφέροντος, δημοσίου ή του ίδιου ή κάποιου άλλου, το οποίο δεν μπορούσε να διαφυλαχθεί διαφορετικά. 27 Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Αλεξιάδης Αρ., Δεοντολογία της Υγείας, 2000, σελ Πολίτης Χ., Ιατρικό Δίκαιο, 1999, σελ Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ.99 12

13 από δόλια προαίρεση, δηλαδή απαιτείται να γνωρίζει ο ιατρός ότι πρόκειται περί απορρήτου και ότι δεν έχει κανένα δικαίωμα να προβεί στην αποκάλυψή του. Απαιτείται να έχει θελήσει να προβεί στην πράξη αυτή, η οποία αποτελεί την αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος, χωρίς να έχει ιδιαίτερη σημασία ο σκοπός για τον οποίο έγινε η παράβαση του καθήκοντος της εχεμύθειας. Αυτό σημαίνει πως δεν είναι απαραίτητο να απέβλεπε ο ιατρός στην ηθική ή υλική ζημία του πελάτη του για λόγους εκδίκησης, αντιπάθειας ή άλλους, αλλά είναι αρκετή η ενσυνείδητη παραβίαση του απορρήτου του πελάτη του έστω και αν δεν απέβλεπε ιδιαίτερα πουθενά. 32 Αντίθετα, διατηρείται το δικαίωμα της άμυνας του ιατρού ακέραιο όταν ακολουθηθεί η δικαστική οδός, οπότε ο νόμος επιτρέπει στον ιατρό να παραβιάσει το ιατρικό απόρρητο. Επίσης, χωρίς πρόθεση παραβίασης του απορρήτου, δηλαδή από αμέλεια, ποινικό αδίκημα δεν υπάρχει. Στην περίπτωση π.χ. κατά την οποία ο γιατρός παραδίδει σε τρίτο πιστοποιητικό νομίζοντας εσφαλμένα ότι πρόκειται για πελάτη του εγκληματική πράξη δεν στοιχειοθετείται. Υπάρχει όμως ποινικό αδίκημα όταν ο ιατρός απευθύνει επιστολή σε εφημερίδα για να αποκαταστήσει την αλήθεια και να υπερασπίσει τη μνήμη ενός νεκρού, διότι όσο και αν είναι ανιδιοτελείς ή και ευγενείς οι σκοποί του γιατρού, εκφράστηκαν με αποκάλυψη απορρήτου, δηλαδή αποκάλυψη ποινικά κολάσιμη. Διαφορετικό είναι όμως το ζήτημα της αστικής ευθύνης του γιατρού, διότι με αμέλεια μπορεί να θεμελιωθεί αστική ευθύνη από αδικοπραξία, σύμφωνα με τα άρθρα 914 επ. ΑΚ. 33 Λόγοι άρσεως του αδίκου Υπάρχουν περιπτώσεις του καθημερινού βίου που η τήρηση του απορρήτου είναι δυνατόν να συνεπάγεται βλάβη σε ανώτερα έννομα αγαθά, τα οποία όμως δεν είναι ορθό να θιγούν για χάρη της εχεμύθειας. Το γεγονός αυτό αναγνωρίζοντας ο νομοθέτης έθεσε ορισμένες διατάξεις στην παράγραφο 4 του άρθρου 371 ΠΚ 34 στις οποίες και αναφέρονται ορισμένοι λόγοι που αίρουν τον άδικο χαρακτήρα της παραβίασης του καθήκοντος εχεμύθειας. 35 Κατ' αρχάς, η υποχρέωση για την τήρηση εχεμύθειας κάμπτεται στις περιπτώσεις εκείνες που ο νόμος επιβάλλει στον γιατρό την διενέργεια ορισμένων πράξεων το περιεχόμενο των οποίων είναι αντίθετο με την έννοια του απορρήτου. Συγκεκριμένα, με ειδικές διατάξεις ο νόμος επιβάλλει στον γιατρό την υποχρεωτική αναγγελία στην αρμόδια, κατά περίπτωση, Αρχή ορισμένων γεγονότων συναφών προς το ιατρικό έργο, όπως είναι π.χ. η γέννηση ή ο θάνατος. 36 Τέτοια υποχρέωση καθιερώνουν οι διατάξεις του νόμου 344/1976<< Περί ληξιαρχικών πράξεων>>. Υφίσταται επίσης υποχρέωση του γιατρού να δηλώσει την ύπαρξη μολυσματικού νοσήματος παρά 32 Αλεξιάδης Αρ., Δεοντολογία της Υγείας, 2000, σελ.190, Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Αλεξιάδης Αρ., Δεοντολογία της Υγείας, 2000, σελ.190-1, Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Βλ και άρθρο 13 παρ. 3 ν. 3418/ Κουτσελίνη Α.- Μιχαλοδημητράκη Μ., Ιατρική Ευθύνη, 1984, σελ Κουτσελίνη Α.- Μιχαλοδημητράκη Μ., Ιατρική Ευθύνη, 1984, σελ.56 13

14 τις δεσμεύσεις περί απορρήτου. 37 Ένα νομοθετικό πλέγμα διατάξεων, οι οποίες χάνονται στη διάρκεια των δεκαετιών, υποχρεώνουν τον γιατρό, ανάλογα με το είδος των κάθε φορά μεταδοτικών ασθενειών, να προκρίνει τη δημόσια υγεία έναντι των δικαιωμάτων της προσωπικότητας του ασθενούς γνωστοποιώντας στις αρχές κρούσματα μολυσματικών ασθενειών όπως π.χ. κρούσματα εξανθηματικού τύφου, ευλογιάς, χολέρας κ.ο.κ. Οι περιπτώσεις βέβαια αυτές σήμερα σπανίζουν αφού τα σχετικά μολυσματικά νοσήματα έχουν τεθεί υπό πλήρη έλεγχο, ο γιατρός όμως πρέπει πάντοτε να τα έχει υπόψιν του και εφόσον διαπιστώνει κάτι δεν δικαιολογείται δισταγμός. 38 Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο σημείο αυτό στην υποχρέωση δήλωσης κρουσμάτων Συνδρόμου Επίκτητης Ανοσολογικής Ανεπάρκειας (AIDS). Η απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Α1/6122 της 16.7/ προβλέπει την υποχρεωτική δήλωση κάθε κρούσματος AIDS από τον ιατρό που κάνει τη διάγνωση στον προϊστάμενο ιατρό της αρμόδιας Διεύθυνσης του Υπουργείου, αλλά με την αυστηρή κάλυψη της διάγνωσης από το ιατρικό απόρρητο. 39 Το άρθρο 232 ΠΚ 40 καθιερώνει υποχρέωση για το γιατρό, όπως και για κάθε πολίτη, να καταγγείλει στις Αρχές την τέλεση ή την απόπειρα τέλεσης μιας εγκληματικής πράξης που θα ανακαλύψει κατά την προσέλευση του αρρώστου. Η φιλοσοφία του άρθρου αυτού για την πρόληψη ενός εγκλήματος και την προφύλαξη της Δημόσιας τάξης από τα αποτελέσματα μιας τέτοιας πράξης δεν αφήνει, όπως είναι ευνόητο, περιθώρια εκλογής στον γιατρό. 41 Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 371 ΠΚ, η παραβίαση του ιατρικού απορρήτου δεν είναι άδικη εάν ο γιατρός απέβλεπε στην διαφύλαξη άλλου έννομου ή για άλλο λόγο δικαιολογημένου ουσιώδους συμφέροντος δημόσιου ή του ίδιου ή κάποιου άλλου, το οποίο δεν μπορούσε να διαφυλαχθεί διαφορετικά. Πότε συντρέχει τέτοια περίπτωση, δεν είναι δυνατό να καθορισθεί εκ των προτέρων με γενικό κανόνα, αλλά κρίνεται σε κάθε συγκεκριμένη περίσταση κατά πρώτο λόγο από τον γιατρό, ο οποίος πρέπει να σταθμίσει στη συνείδησή του το καθήκον της εχεμύθειας αφενός και αφετέρου το καθήκον της εξυπηρέτησης του έννομου ή δικαιολογημένου 37 Σχετικό και το άρθρο 284 ΠΚ 38 Κουτσελίνη Α.- Μιχαλοδημητράκη Μ., Ιατρική Ευθύνη, 1984, σελ Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ Άρθρο 232 ΠΚ Παρασιώπηση εγκλημάτων 1. Όποιος, ενώ έμαθε με τρόπο αξιόπιστο ότι μελετάται κακούργημα ή ότι άρχισε ήδη η εκτέλεσή του, και σε χρόνο τέτοιο ώστε να μπορεί ακόμη να προληφθεί η τέλεσή ή το αποτέλεσμά του, παραλείπει να το αναγγείλει εγκαίρως στην αρχή, τιμωρείται, αν το κακούργημα τελέστηκε ή έγινε η απόπειρά του, με φυλάκιση μέχρι τριών ετών, ανεξάρτητα αν ο δράστης τιμωρηθεί. 2. Η παράλειψη αυτή μένει ατιμώρητη αν η αναγγελία στην αρχή θα αφορούσε πρόσωπο οικείο εκείνου που την παρέλειψε. 41 Κουτσελίνη Α.- Μιχαλοδημητράκη Μ., Ιατρική Ευθύνη, 1984, σελ

15 συμφέροντος και να δώσει την προτίμησή του στο κατ' ηθική αξία υπέρτερο. 42 Ενδεικτικά, ως υπέρτερα συμφέροντα, η διαφύλαξη των οποίων δικαιολογεί την παραβίαση του ιατρικού απορρήτου, μπορούν να αναφερθούν τα εξής: α) η προφύλαξη της ζωής, της υγείας ή της σωματικής ακεραιότητας ορισμένων ατόμων. Εδώ εντάσσονται και οι περιπτώσεις ανηλίκων οι οποίοι πάσχουν από αφροδίσια νοσήματα ή η περίπτωση ανήλικης που κατέστη έγκυος. Στις περιπτώσεις αυτές εναπόκειται στην κρίση του ιατρού η γνωστοποίηση ή όχι της κατάστασης αυτής με γνώμονα πάντοτε το συμφέρον του ασθενούς. 43 β) η εξασφάλιση της σωτηρίας κάποιου ο οποίος διώκεται άδικα και ενδέχεται ίσως να καταδικαστεί σε βαριές ποινές. γ) η πρόληψη δημόσιου κινδύνου π.χ. όταν ένας οδηγός αυτοκινήτου πάσχει από ασθένεια, η οποία μπορεί να τον καταστήσει ανίκανο ανά πάσα στιγμή για την άσκηση της εργασίας του και συνεπώς υπαίτιο ατυχήματος. Τέλος, νοητή είναι η αποκάλυψη του ιατρικού απορρήτου σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος. 44 Ο γιατρός ενώ βρίσκεται σε άμυνα ή κατάσταση ανάγκης μπορεί να αποκαλύψει το απόρρητο, δεδομένου ότι οι διατάξεις του γενικού μέρους του ποινικού κώδικα σχετικά με την άρση του αδίκου εφαρμόζονται και εν προκειμένω Στην πράξη τέτοιες περιπτώσεις μπορούν να παρουσιαστούν όταν π.χ. κατηγορηθεί ένας γιατρός πως εφάρμοσε λανθασμένη θεραπεία και ο ασθενής πέθανε ή έστω υπέστη, κατά οποιονδήποτε τρόπο, βλάβη της υγείας του. Ο γιατρός αυτός έχει το δικαίωμα να αποκαλύψει την αληθινή αιτία του θανάτου ή της νόσου με τη δυνατότητα βέβαια πάντοτε της απόδειξης των ισχυρισμών του. 47 Τέλος, διχογνωμία επικρατεί στη θεωρία σχετικά με το αν η συναίνεση του ασθενούς αίρει τον άδικο χαρακτήρα της αποκάλυψης του απορρήτου με κρατούσα μάλλον την άποψη που υποστηρίζει την άρση του άδικου χαρακτήρα κατόπιν συναινέσεως από μέρους προσώπου που έχει συμφέρον στην τήρηση του απορρήτου. VIΙ. ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ Το άρθρο 212 ΚΠΔ 42 Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ Πρόκειται για τα άρθρα 22 και 25 του ΠΚ, τα οποία τυγχάνουν γενικής εφαρμογής. 47 Κουτσελίνη Α.- Μιχαλοδημητράκη Μ., Ιατρική Ευθύνη, 1984, σελ

16 Η εξέταση μαρτύρων θεωρείται η πρακτικά σπουδαιότερη ανακριτική πράξη. Ικανοί δε προς μαρτυρία είναι οι πάντες, με εξαίρεση βέβαια τα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 210 ΚΠΔ. Από τη στιγμή που θα κληθεί κάποιος ως μάρτυρας κινητοποιείται το λεγόμενο καθήκον μαρτυρίας, το οποίο θεσπίζεται από τη βασική διάταξη του άρθρου 209 ΚΠΔ, σύμφωνα με την οποία: «Αν κάποιος καλείται νόμιμα για μαρτυρία, δεν μπορεί να την αρνηθεί, εκτός από τις εξαιρέσεις που ρητά αναγράφονται στον κώδικα». 48 Τέτοια εξαίρεση από το καθήκον μαρτυρίας εισάγει η διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 212 ΚΠΔ, σύμφωνα με την οποία: «Η διαδικασία ακυρώνεται, αν εξεταστούν στην προδικασία ή στην κύρια διαδικασία: α) οι κληρικοί σχετικά με όσα έμαθαν κατά την εξομολόγηση β) οι συνήγοροι, οι τεχνικοί σύμβουλοι και οι συμβολαιογράφοι σχετικά με όσα τους εμπιστεύθηκαν οι πελάτες τους οι συνήγοροι και οι τεχνικοί σύμβουλοι κρίνουν σύμφωνα με τη συνείδησή τους αν και σε ποιο μέτρο πρέπει να καταθέσουν όλα όσα έμαθαν με αφορμή την άσκηση του λειτουργήματός τους γ) οι γιατροί, οι φαρμακοποιοί και οι βοηθοί τους, καθώς και οι μαίες σχετικά με όσα εμπιστευτικά πληροφορήθηκαν κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους, εκτός όπου ειδικός νόμος τους υποχρεώνει να τα αναγγείλουν στην αρχή και δ) οι δημόσιοι υπάλληλοι, όταν πρόκειται για στρατιωτικό ή διπλωματικό μυστικό ή μυστικό που αφορά την ασφάλεια του κράτους, εκτός αν ο αρμόδιος υπουργός με αίτηση της δικαστικής αρχής ή κάποιου από τους διαδίκους ή και αυτεπαγγέλτως τους εξουσιοδοτήσει σχετικά.» Από το καθήκον μαρτυρίας απορρέουν τέσσερα επιμέρους καθήκοντα: το καθήκον προσέλευσης, το καθήκον ορκοδοσίας, το καθήκον κατάθεσης( μαρτυρίας stricto sensu) και το καθήκον αληθείας. 49 Η παραπάνω διάταξη δεν απαλλάσσει τον γιατρό, τον φαρμακοποιό ή τη μαία από την υποχρέωση εμφάνισης στο δικαστήριο ούτε από την υποχρέωση όρκισης Δεν έχουν όμως τα πρόσωπα αυτά υποχρέωση κατάθεσης, εφόσον δηλώσουν ενόρκως σ' αυτόν που εξετάζει ότι, αν κατέθεταν, θα παραβίαζαν τα απόρρητα που μνημονεύονται στην παρ.1 του άρθρου 212 ΚΠΔ(παρ. 3 του άρθρου 212).Για την ακρίβεια δεν πρόκειται απλώς για απαλλαγή από το καθήκον κατάθεσης αλλά για απαγόρευση μαρτυρίας καθώς κατάθεση των προσώπων αυτών επιφέρει ακυρότητα της διαδικασίας. Πρόκειται δε για σχετική ακυρότητα, η οποία πρέπει να προταθεί από τον εισαγγελέα ή τον διάδικο που έχει έννομο συμφέρον κατά τα άρθρα 173 και 174 ΚΠΔ. 52 Άλλωστε η παρ.3 του άρθρου 212 καθιερώνει υποχρέωση των προσώπων που δεσμεύονται από το επαγγελματικό 48 Ανδρουλάκης Ν., Θεμελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, 2007, σελ Ανδρουλάκης Ν., Θεμελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, 2007, σελ Κουτσελίνη Α.- Μιχαλοδημητράκη Μ., Ιατρική Ευθύνη, 1984, σελ Κατά τη στιγμή της ορκωμοσίας ο γιατρός δεν γνωρίζει αν η κατάθεσή του θα αφορά σε γεγονότα τα οποία καλύπτονται από το ιατρικό απόρρητο. Ω ς εκ τούτου ο γιατρός δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση όρκισης, μπορεί όμως πριν ή μετά την ορκωμοσία να προβεί στη δήλωση ότι προβαίνει στη μαρτυρία με την επιφύλαξη του σεβασμού του απορρήτου.(κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, 1976 σελ. 112) 52 Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ

17 απόρρητο να δηλώσουν ότι η κατάθεσή τους ενδέχεται να παραβιάσει το απόρρητο. 53 Η απαγόρευση κατάθεσης από μέρους των παραπάνω προσώπων έχει χαρακτήρα απόλυτο, καθώς ρητά ορίζεται στην παρ. 2 του άρθρου 212 ότι η ανωτέρω απαγόρευση ισχύει, ακόμα και αν τα πρόσωπα στα οποία αναφέρεται απαλλάχθηκαν από την υποχρέωση να τηρήσουν το επαγγελματικό απόρρητο από μέρους εκείνου που τους το εμπιστεύθηκε. Η διάταξη του άρθρου 212 παρ. 1 ΚΠΔ τέθηκε για ηθικούς και κοινωνικούς λόγους, οι οποίοι είναι υπέρτεροι από την ιδιωτική βούληση του ασθενή. Κατά συνέπεια διαπιστώνουμε ότι στην ποινική δίκη, η οποία αφορά την προστασία του δημοσίου συμφέροντος, προστατεύεται πρωταρχικά η «εμπιστοσύνη του κοινού σε συγκεκριμένα επαγγέλματα» και ακολουθεί η προστασία της σφαίρας των ιδιωτικών απορρήτων. 54 Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι διάταξη του άρθρου 212 ΚΠΔ συγκεκριμενοποιεί το περιεχόμενο των διατάξεων των άρθρων 2 παρ.1, 5 παρ.1 και 9 παρ.1 του Συντάγματος, καθώς επιβάλλει περιορισμούς στην απόδειξη, προκειμένου να διατηρηθεί μυστικός ένας κύκλος γεγονότων της ιδιωτικής ζωής κάθε ασθενούς. 55 Αποτελεί επίσης τη δικονομική κύρωση του άρθρου 371 ΠΚ δικαιολογώντας και συμπληρώνοντας τον νομοθετικό λόγο της ποινικής ευθύνης του γιατρού για παραβίαση του καθήκοντος εχεμύθειας. 56 Το άρθρο 400 ΚΠολΔ Σύμφωνα με το άρθρο 400 ΚΠολΔ: Δεν εξετάζονται, όταν κληθούν ως μάρτυρες, 1) οι κληρικοί, δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, γιατροί, νοσοκόμοι, μαίες, οι βοηθοί τους, καθώς και οι σύμβουλοι των διαδίκων, για τα πραγματικά γεγονότα που τους εμπιστεύθηκαν ή που διαπίστωσαν κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους για τα οποία έχουν καθήκον εχεμύθειας, εκτός αν το επιτρέψει εκείνος που τους τα εμπιστεύθηκε και εκείνος τον οποίο αφορά το απόρρητο. Λόγος εξαιρέσεως των παραπάνω προσώπων αποτελεί η προστασία του επαγγελματικού απορρήτου και το καθήκον εχεμύθειας που το τελευταίο συνεπάγεται. Για την εξαίρεση του μάρτυρα πρέπει να προβλεφθεί σχετική ένσταση, αλλιώς το δικαστήριο δεν έχει εξουσία να λάβει υπόψη του αυτεπαγγέλτως το λόγο εξαιρέσεως. 57 Κατά το άρθρο 403 παρ. 2 ο λόγος ο θεμελιωτικός της ενστάσεως εξαιρέσεως πρέπει να προταθεί πριν από την όρκιση του μάρτυρα. Η ένσταση πρέπει να προβληθεί από τον αντίδικο του διαδίκου που προσάγει τον μάρτυρα προς εξέταση, για το συμφέρον του οποίου και μόνο έχουν θεσπισθεί οι λόγοι εξαιρέσεως. Πρέπει δηλαδή να προβληθεί μόνο από εκείνον χάριν του οποίου έχει θεσπισθεί το απόρρητο ή η υποχρέωση εχεμύθειας και όχι από τον αντίδικό του. Στην ένσταση πρέπει να 53 Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ Κωνσταντινίδης Α., Το ιατρικό απόρρητο, Πρακτικά ημερίδας 29 Μαΐου 2006, σελ (ΑΠ 266/2000), Νικολόπουλος Γ., Το Δίκαιο της Αποδείξεως, 2005, σελ

18 αναφέρεται, κατά τρόπο ορισμένο, ο λόγος εξαιρέσεως που συντρέχει στο πρόσωπο του μάρτυρα. Η εσφαλμένη απόρριψη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο της ενστάσεως εξαιρέσεως του μάρτυρα θεμελιώνει κατά της αποφάσεως λόγο εφέσεως ενώ η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς την ύπαρξη ή μη λόγου εξαιρέσεως, είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη. 58 Αν ο λόγος εξαιρέσεως του μάρτυρα κριθεί βάσιμος, παρά ταύτα όμως η κατάθεσή του ληφθεί υπόψη, δεν δημιουργείται ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αρ. 11, για λήψη υπόψη μη επιτρεπόμενου από το νόμο αποδεικτικού μέσου, αφού ο εξαιρετέος μάρτυρας εμπίπτει στην έννοια των μη πληρούντων τους όρους του νόμου αποδεικτικών μέσων που επιτρέπονται, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 270 παρ. 2 εδ. β', ενώπιον όλων των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων. Η θεώρηση πάντως των εξαιρετέων μαρτύρων ως επιτρεπτών αποδεικτικών μέσων που απλώς εκτιμώνται ελεύθερα είναι αμφίβολη δεδομένου ότι η ένταξη αυτή ενισχύει μεν το συνταγματικά προστατευόμενο δικαίωμα αποδείξεως οδηγεί ωστόσο σε συρρίκνωση του επίσης συνταγματικά προστατευόμενου δικαιώματος στο απόρρητο. 59 Πάντως η ρύθμιση που εισάγει το άρθρο 400 ΚΠολΔ δεν έχει τον απόλυτο χαρακτήρα της ρύθμισης που διέπει την ποινική δίκη δεδομένου ότι στο πλαίσιο της πολιτικής δίκης είναι δυνατό να αρθεί η υποχρέωση τήρησης της επαγγελματικής εχεμύθειας αν το επιτρέψει εκείνος που εμπιστεύθηκε τις πληροφορίες και εκείνος τον οποίο αφορά το απόρρητο. VIII. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το ιατρικό απόρρητο προστατεύεται πλέον από όλες τις θεσμικές βαθμίδες της έννομης τάξης. Η υποχρέωση τήρησης του ιατρικού απορρήτου ανάγεται σε συνταγματικές διατάξεις ενώ λεπτομερέστερα ρυθμίζεται από τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας και από τον Ποινικό Κώδικα. 58 Νικολόπουλος Γ., Το Δίκαιο της Αποδείξεως, 2005, σελ Νικολόπουλος Γ., Το Δίκαιο της Αποδείξεως, 2005, σελ

19 Η παραβίαση του ιατρικού απορρήτου δημιουργεί υποχρεώσεις, εφόσον συντρέχουν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις, και βάσει διατάξεων του Αστικού Κώδικα. Προστασία του ιατρικού απορρήτου παρέχεται και στο πλαίσιο μαρτυρικής κατάθεσης από μέρους υπόχρεου προς τήρηση του ιατρικού απορρήτου προσώπου τόσο στην ποινική όσο και στην πολιτική δίκη. Από τη νομοθεσία επομένως παρέχεται ευρεία προστασία στο ιατρικό απόρρητο, προστασία απαραίτητη δεδομένης όχι μόνο της κοινωνικής σημασίας του ιατρικού απορρήτου αλλά και των κινδύνων παραβίασής του που εν όψει του σύγχρονου τρόπου ζωής και της καλπάζουσας τεχνολογικής ανάπτυξης είναι πολυάριθμοι. Η νομοθετική προστασία του ιατρικού απορρήτου κρίνεται μάλλον ως επαρκής. Μοναδική διάταξη που ενδεχομένως δεν παρέχει την απαιτούμενη προστασία είναι η διάταξη του άρθρου 400 ΚΠολΔ, η οποία δεν διακρίνεται από την αυστηρότητα της αντίστοιχης ρύθμισης στο πλαίσιο της ποινικής δίκης. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το ιατρικό απόρρητο Από ηθική επιταγή το ιατρικό απόρρητο εξελίχθηκε με το πέρασμα του χρόνου σε νομική έννοια. Στην ελληνική έννομη τάξη το καθήκον τηρήσεως επαγγελματικής εχεμύθειας θεμελιώνεται συνταγματικά στα άρθρα 2 παρ. 1, 5 παρ.1, 9, 9Α και 19 παρ. 3 του Συντάγματος. Η παραβίασή του καθήκοντος εχεμύθειας συνεπάγεται για τον γιατρό πειθαρχική κύρωση σύμφωνα με τα άρθρα 13 και 36 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας καθώς και ποινική κύρωση κατά το άρθρο 371 ΠΚ. Λόγοι βέβαια άρσεως του άδικου χαρακτήρα της παραβίασης προβλέπονται τόσο στον Ποινικό Κώδικα όσο και σον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας. Από την παραβίαση του ιατρικού απορρήτου είναι δυνατό να ανακύψει και υποχρέωση αποζημίωσης εις βάρος του γιατρού κατά τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα που διέπουν την προστασία της προσωπικότητας, τις αδικοπραξίες και την ενδοσυμβατική ευθύνη. Η τήρηση του ιατρικού απορρήτου προστατεύεται τέλος και στο πλαίσιο της μαρτυρικής κατάθεσης τόσο στην ποινική όσο και στην πολιτική δίκη. Η ρύθμιση βέβαια της Πολιτικής Δικονομίας δεν είναι εξίσου αυστηρή με αυτή που εισάγει ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας. ΕφΑθ 7295/ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ Η μαρτυρική κατάθεση ιατρού δεν λαμβάνεται υπόψη, μόνο όταν τα περιστατικά που αυτός 60 Ποινική Δικαιοσύνη, 11/

20 καταθέτει, αφορούν το γεγονός της ιατρικής εξέτασης ή διάγνωσης. Η ίδια όμως κατάθεση λαμβάνεται υπόψη κατά το μέρος που ο μάρτυρας δεν βεβαιώνει σε αυτήν πραγματικά γεγονότα, αλλά καταθέτοντας ως μάρτυρας με ειδικές γνώσεις, προβαίνει σε διατύπωση γενικών επιστημονικών κρίσεων, σχετικά με το κρίσιμο για τη διάγνωση της διαφοράς ζήτημα. Βούλευμα αρ. 99/2004 του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Λευκάδας 61 Με το βούλευμα έγινε δεκτή πρόταση του Εισαγγελέα σύμφωνα με την οποία δεν αποτελεί παραβίαση της επαγγελματικής εχεμύθειας η έκδοση από μέρους ψυχιάτρου ιατρικής βεβαιώσεως προκειμένου να χρησιμοποιηθεί η τελευταία στο πλαίσιο δίκης διαζυγίου όταν σκοπός είναι η διαφύλαξη του συμφέροντος ανήλικων τέκνων. Γνωμοδότηση αρ.1/98 Α' Εισαγγελέα Αρείου Πάγου προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης 62 Ο γιατρός, δεδομένου ότι δεσμεύεται από την τήρηση του ιατρικού απορρήτου σύμφωνα με το άρθρο 23 του ν. 1565/39 και το άρθρο 371 ΠΚ, δεν έχει καμία νομική υποχρέωση να ανακοινώσει όσα γνωρίζει ή πληροφορείται κατά την εξέταση κρατουμένων, εκτός αν ο ίδιος που φέρει και την ποινική ευθύνη της αποκαλύψεως του απορρήτου, κρίνει ότι οφείλει να ανακοινώσει στη Διεύθυνση της φυλακής ή στον Εισαγγελέα της φυλακής το απόρρητο, για λόγους υπέρτερου ηθικού καθήκοντος. Γνωμοδότηση αρ.2/96 Β' Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών 63 Η εξέταση κρατουμένου ψυχασθενούς από τον ψυχίατρο παρουσία αστυνομικού οργάνου που συνοδεύει τον κρατούμενο δε συνιστά διάπραξη του εγκλήματος της παραβίασης της επαγγελματικής εχεμύθειας με παράλειψη δεδομένου ότι αφενός θα μπορούσε ο συνοδός αστυνομικός να υπαχθεί ερμηνευτικά στο ευκαιριακό βοηθητικό προσωπικό του εξετάζοντας γιατρού και συνεπώς να θεωρηθεί πρόσωπο δεσμευόμενο νομικά από την επαγγελματική εχεμύθεια του άρθρου 371 ΠΚ και αφετέρου ο αστυνομικός που συνοδεύει ασθενή κρατούμενο υποχρεούται σε τήρηση του υπηρεσιακού απορρήτου κατά το άρθρο 252 ΠΚ. Γνωμοδότηση αρ.11/84 A' Εισαγγελέα Αρείου Πάγου προς τον Ιατρικό Σύλλογο 64 Το καθήκον, προς εκπλήρωση του οποίου ο προς τήρηση του απορρήτου υπόχρεος μπορεί να μην τηρήσει την υποχρέωση που επιβάλλεται από το νόμο σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 371 ΠΚ, μπορεί να είναι είτε νομικό είτε ηθικό. Ηθικό καθήκον,που οδηγεί στην παραβίαση του απορρήτου χωρίς η παραβίαση αυτή να είναι άδικη, υφίσταται όταν μέσω της φανερώσεως πρόκειται να διαφυλαχθεί «μείζον αγαθό» από εκείνο της διαφύλαξης του απορρήτου. 61 Ποινικός Λόγος, 3/ Ποινική Δικαιοσύνη, 4/ Ποινικά Χρονικά, ΜΣΤ'/ Ποινικά Χρονικά, ΛΕ'/

21 ΒΙΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΒΛΙΑ 1. Αλεξιάδης Αρ., Δεοντολογία της Υγείας, Αλεξιάδης Αρ., Εισαγωγή στο Ιατρικό Δίκαιο, Ανδρουλάκης Ν., Θεμελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, Γεωργιάδης Α.,Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, Γεωργίου Π., Ιατρικό απόρρητο, Δαγτόγλου Π., Ατομικά Δικαιώματα, Δημητρόπουλος Α., Συνταγματικά Δικαιώματα, Καράκωστας Ι., Ιατρική ευθύνη, Κοτσιάνος Στ., Η ιατρική ευθύνη, Κουτσελίνη Α.- Μιχαλοδημητράκη Μ., Ιατρική Ευθύνη, Νικολόπουλος Γ., Το Δίκαιο της Αποδείξεως, Παπαζήση Θ., Αστική ευθύνη και HIV/AIDS νόσος, Πολίτης Χ., Ιατρικό Δίκαιο, Συνήγορος του Πολίτη, Ιατρικό απόρρητο. Πρακτικά Ημερίδας 29 Μαΐου Χορταρέας Κ., Αι ευθύναι των ιατρών και ιατρική νομοθεσία, Ποινική Δικαιοσύνη, 4/ Ποινική Δικαιοσύνη, 11/ Ποινικός Λόγος, 3/ Ποινικά Χρονικά, ΛΕ'/ Ποινικά Χρονικά, ΜΣΤ'/1996 ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ 21

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΌ ΑΠΌΡΡΗΤΟ. Τριαντάφυλλος Περβίζος

ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΌ ΑΠΌΡΡΗΤΟ. Τριαντάφυλλος Περβίζος ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΌ ΑΠΌΡΡΗΤΟ Τριαντάφυλλος Περβίζος Δικηγόρος Θεσσαλονίκης, Σπουδαστής ΔΠΜΣ ΑΠΘ: Σύγχρονες Ιατρικές Πράξεις Δικαιϊκή Ρύθμιση - Βιοηθική Διάσταση, tpervizos@gmail.com ΠΕΡΊΛΗΨΗ Στο πλαίσιο της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα)

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΩΝ Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής καρδιολογικής κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ

Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Ε. Συμεωνίδου Καστανίδου Καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στο ΑΠΘ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Συχνή η ενασχόληση των δικαστηρίων με την ποινική ευθύνη των γιατρών

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

«Ζητήµατα χορήγησης προσωπικών δεδοµένων οροθετικών ασθενών από ιατρούς στο ΚΕΕΛ».

«Ζητήµατα χορήγησης προσωπικών δεδοµένων οροθετικών ασθενών από ιατρούς στο ΚΕΕΛ». «Ζητήµατα χορήγησης προσωπικών δεδοµένων οροθετικών ασθενών από ιατρούς στο ΚΕΕΛ». 25 Οκτωβρίου 2004 Αριθµ. Πρωτ. 17574/06.10.2004 Ειδικός Επιστήµονας: Πανάγου Αιµιλία 210 72.89.746 Βοηθός Επιστήµονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 Ευθύνη Ιατρού: Πειθαρχική ευθύνη: κυρώσεις για παραβιάσεις των καθηκόντων και των υποχρεώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ www.dskalamatas.gr Καλαμάτα 9 Σεπτεμβρίου 2013 Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου

Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου 2523/1997. 1. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται περιοριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής εκπροσωπεί την γερμανική ΕΠΕ και ενεργεί επ'ονόματι αυτής κάθε πράξη διαχείρισης. Ποιος μπορεί να γίνει διαχειριστής σε μία γερμανική ΕΠΕ Διαχειριστής μίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 Α. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή...25 ΙΙ. Ιστορική επισκόπηση του θεσμού της ασφάλισης και των νομοθετικών μέτρων που τιμωρούν την απάτη

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Η Υπηρεσία Μαζικής Αποστολής Μηνυμάτων (Bulk SMS) (που στο εξής θα καλείται «η Υπηρεσία») παρέχει τη δυνατότητα σε οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις.

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. Αρ. 1 1. Αστικός συνεταιρισμός είναι εκούσια ένωση προσώπων με οικονομικό σκοπό, η οποία, χωρίς να αναπτύσσει δραστηριότητες αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ Η έννομη προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ 0 ΛΙΣΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Περιεχόμενα Σελ. 1 Δήλωση Διοίκησης Σελ. 2 Βασικές Αρχές Λειτουργίας 1. Ανθρώπινα Δικαιώματα 2. Δίκαιες Συνθήκες Εργασίας 3. Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα... 5 1 1. Εργατικό ατύχημα ΘΕΜΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η έννοια του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Kυρώσεις Άρθρο 110. Aρθρο 111. Aρθρο112. Aρθρο113. Aρθρο 114. Aρθρο 115. Aρθρο 116. Aρθρο 117. Aρθρο 118. Aρθρο 119.

Kυρώσεις Άρθρο 110. Aρθρο 111. Aρθρο112. Aρθρο113. Aρθρο 114. Aρθρο 115. Aρθρο 116. Aρθρο 117. Aρθρο 118. Aρθρο 119. Kυρώσεις Άρθρο 110. (H διάταξη του άρθρου 110 καταργήθηκε με τη διάταξη του άρθρου 473 του Ποινικού Kώδικα σε συνδυασμό με τη διάταξη 371 του Π.K.) Aρθρο 111. Mε φυλάκιση μέχρις ενός έτους και με χρηματική

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ

ΑΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II- Ι ΡΥΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ» ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑΣ ΜΑΓΚΛΑΒΑΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Προεδρικό ιάταγµα 456/1984 «Αστικός Κώδικας και Εισαγωγικός του Νόµος» (ΦΕΚ Α' 164/17-24.10.1984) ΕΚΑΤΟ ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Προεδρικό ιάταγµα 456/1984 «Αστικός Κώδικας και Εισαγωγικός του Νόµος» (ΦΕΚ Α' 164/17-24.10.1984) ΕΚΑΤΟ ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προεδρικό ιάταγµα 456/1984 «Αστικός Κώδικας και Εισαγωγικός του Νόµος» (ΦΕΚ Α' 164/17-24.10.1984) ΕΚΑΤΟ ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Άρθρο 648 Έννοια Με τη σύµβαση εργασίας ο εργαζόµενος έχει υποχρέωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ 2007 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συντοµογραφίες..I I I Βιβλιογραφία...IV Πρόλογος...V Έννοια και νοµικός χαρακτηρισµός ιατρικού απορρήτου 6 Ιατρικό απόρρητο και κοινωνικά συµφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2014-2015 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο 30/09/2014 Η έννοια της Βιο-ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΑΣΤΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΜΕΛΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΥΦΥΠΟΥΡΓΩΝ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΚΡΑΤΗΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΑΣΤΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΜΕΛΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΥΦΥΠΟΥΡΓΩΝ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΚΡΑΤΗΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΑΣΤΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΜΕΛΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΥΦΥΠΟΥΡΓΩΝ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΚΡΑΤΗΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Όπως είναι γνωστό η χώρα μας βιώνει από πενταετίας πρωτόγνωρες συνθήκες οικονομικής πίεσης και εξαθλίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ.. ΧΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧXI II. ΞΕΝΕΣ... XXI 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Έννοια και αποστολή της Δικαστικής Ψυχιατρικής. Υπευθυνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ 1 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΡΘΡΟ 1. ΣΚΟΠΟΣ Ο Κώδικας αυτός Δεοντολογίας έχει συνταχθεί από την Επιτροπή Δεοντολογίας της Ενωσης με την επωνυμία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας Νοµική Σύµβουλος Ι.Σ.Α. ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Ήδη από το έτος 1939 ισχύει γενική απαγόρευση κάθε διαφήµισης που σχετίζεται µε την άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός Λειτουργίας

Κανονισμός Λειτουργίας Κανονισμός Λειτουργίας Υπηρεσίας Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!» Α. ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 1. Υπηρεσία Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς 1.1. Το Σωματείο

Διαβάστε περισσότερα

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΜΙΧΑΗΛ Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω Αθήνα, 1 Νοεμβρίου 2012 Κύριο Δημήτριο Βαρνάβα Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.) Οδός Λαμίας, αριθ. 2 Αθήνα Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία»

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» «Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» Γιώργος Δ. Κωνσταντινόπουλος Δικηγόρος παρ Αρείω Πάγω Ειδικός Εμπειρογνώμονας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία E.E., Παρ. I, Αρ. 2485, 2.3.90 811 Ν. 23/90 Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 23

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΕΡΟΙΑΣ Βέροια 05 Μαΐου 2015 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 *************************** Τροποποιήσεις στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 12.7.2010 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 1198/2009, του J.F.K., ουγγρικής ιθαγένειας, σχετικά με την εισβολή στην ιδιωτική σφαίρα των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Γενικότερα, ο όρος του δικαίου είναι ιδιαίτερα ευρύς και χρησιμοποιείται με περισσότερες από μια σημασίες. Δηλαδή χρησιμοποιείται για να προσδώσει την έννοια του ορθού

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

24η ιδακτική Ενότητα ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΟ- ΕΓΚΛΗΜΑ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις

24η ιδακτική Ενότητα ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΟ- ΕΓΚΛΗΜΑ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις 24η ιδακτική Ενότητα ΠΟΙΝΙΚΟ ΙΚΑΙΟ- ΕΓΚΛΗΜΑ Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις ιακρίσεις των ποινών Οι ποινές διακρίνονται σε κύριες και παρεπόµενες. Κύριες ποινές είναι εκείνες που µπορούν να επιβληθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟ (ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ) 2.ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 3.ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 4.ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 07-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3987/07-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

\\Gspafs\dolkep_doc\ΔΟΛ ΚΕΠ\F05 LEITOYRGIKA\F05_2011\F5_181_18006_Εφαρμογή παρ. 10 άρθρου 45 Ν.3979.doc

\\Gspafs\dolkep_doc\ΔΟΛ ΚΕΠ\F05 LEITOYRGIKA\F05_2011\F5_181_18006_Εφαρμογή παρ. 10 άρθρου 45 Ν.3979.doc ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ 13-9-2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Δ/ΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΠ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Η προστασία και ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και των πληροφοριών υγείας είναι πρωταρχικής σημασίας για την εταιρεία Outcome Sciences, Inc.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: ρ. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4430, 21.2.2014 Ν. 18(Ι)/2014 18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ: L. 280, 26.10.2010,

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών ΕΝΟΧΗ Α. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΟΧΗΣ Έννοια. Ενοχή είναι η νομική σχέση μεταξύ δύο προσώπων, του οφειλέτη αφ ενός και του δανειστή

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας».

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Αγιος Στέφανος 30/4/2013 Δ/ΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α.Π. 13372 & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΗΡ.: ΛΕΚΑΡΑΚΟΥ Γ. Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η ΠΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΑΥΤΗ γίνεται σήμερα την../2013 στη Λευκωσία μεταξύ της Εταιρείας VELISTER LTD εξ Αγίου Νικολάου 41-49, Block B, 1ος όροφος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Σχέδιο Νόμου Για την ενσωμάτωση της οδηγίας «2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου της 20 ης Οκτώβριου 2010 σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L303, 02.12.2000, σ.16 Για σκοπούς ορθής εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2000/78/ΕΚ του

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Καρ. Μάρκου, Δικηγόρος ΔΕΙΓΜΑ ΕΡΩΤΗΣΕΕΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Καρ. Μάρκου, Δικηγόρος ΔΕΙΓΜΑ ΕΡΩΤΗΣΕΕΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Καρ. Μάρκου, Δικηγόρος ΔΕΙΓΜΑ ΕΡΩΤΗΣΕΕΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Από τις αρκετές εκατοντάδες S.O.S ερωτήσεων που διαθέτουμε Όλες οι ερωτήσεις απαντούνται αναλυτικά από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

ΤΟ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠ. ΚΑΙΣΑΡΗ δικηγόρος ΤΟ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (μετά τις τροποποιήσεις των ν. 4057/2012 και 4093/2012) Κατ άρθρο Ερμηνεία Νομολογία ΤΟΜΟΣ A ΝΟΜΟΡΑΜΑ.ΝΤ - Τσαλαπάτης Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Λαμβανομένων υπόψη του μεγέθους της ΑΕΠΕΥ, καθώς και της φύσεως, της κλίμακας και της πολυπλοκότητας των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Άρθρο 1801 : Γενικές διατάξεις περί υποβολής παραπόνων. 1. Κάθε στρατιωτικός του Π.Ν. έχει το δικαίωµα να υποβάλει παράπονο σύµφωνα µε τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Παράδοση 3η : Παραγωγή (έκδοση) της Διοικητικής πράξης και η Διοικητική Διαδικασία. Ανάκληση των Διοικητικών πράξεων.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων

Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Plus500CY Ltd. Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Δήλωση Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων Περίληψη της Δήλωσης Πολιτικής Συγκρούσεων Συμφερόντων 1. Εισαγωγή 1.1. Με τη συγκεκριμένη Δήλωση Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Στα πλαίσια των συναντήσεων της ομάδας που συνιστά αυτή την βάση δεδομένων πραγματοποιήθηκε μια συζήτηση για τα κωλύματα εγγραφής ως μέλος στα αθλητικά σωματεία,όπως αυτά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008 Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ Καθορίζονται ενιαία για τον Οργανισμό Περίθαλψης Ασφαλισμένων του Δημοσίου (ΟΠΑΔ) και όλους τους φορείς και κλάδους ασθένειας αρμοδιότητας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της» Πάντειο Πανεπιστήμιο Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα