ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ"

Transcript

1 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ 1.1 Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαµενές υδάτων στον πλανήτη µας είναι: 1) Οι ωκεανοί που περιέχουν 1, km 3 νερού. 2) Οι παγετοί που περιέχουν 29, km 3 νερού. 3) Οι ποταµοί και οι λίµνες που περιέχουν 0, km 3 νερού. 4) Οι υπόγειοι υδροφορείς (βάθους ως 4 km) που περιέχουν 8, km 3 νερού. Γνωρίζοµε ότι 0, km 3 νερού εξατµίζονται από τη γη και τη θάλασσα προς την ατµόσφαιρα, όπου παραµένουν περίπου 10 µέρες και κατόπιν κατακρηµνίζονται πίσω στη γη (βροχή, χιόνι). Για να συντελεστεί αυτή η εξάτµιση χρειάζεται το 1/2 του ηλιακού φωτός που φθάνει στη γη. Το 1/3 των υγρών κατακρηµνίσεων που φθάνει στη γη επανέρχεται στη θάλασσα µέσω ποταµών. Το 0,6% των υπογείων υδάτων µεταφέρεται επίσης στη θάλασσα. Το συνολικό ισοζύγιο του υδρολογικού κύκλου φαίνεται στην Εικόνα 1 (αναφ. Εγκυκλοπαίδεια Britannica). Εικόνα 1. Ισοζύγιο υδρολογικού κύκλου Ο χρόνος παραµονής του νερού σε κάθε φυσική δεξαµενή (reservoir) υπολογίζεται ως ακολούθως: R t = Q reservoir /Q Όπου Q είναι ο όγκος του νερού στην αναφερόµενη φυσική δεξαµενή (reservoir) ή αντιστοίχως ο όγκος που εξατµίζεται ( ) ή κατακρηµνίζεται ( ). Στους ωκεανούς ο

2 2 χρόνος παραµονής του νερού υπολογίζεται στα έτη (y) ενώ στην ατµόσφαιρα 19 ηµέρες (d). Οι χρόνοι παραµονής στους ποταµούς, στις λίµνες στους παγετώνες και στα υπόγεια ύδατα κυµαίνονται µεταξύ 10 ηµερών και ετών. Οι διαφορές έντασης εξάτµισης και υγρής κατακρήµνισης αλλάζουν γεωγραφικά. Για να βρέξει χρειάζεται ικανή ποσότητα υδρατµών να µεταφερθεί, µέσω ανέµων σε µεγάλο υψόµετρο, όπου θα συµπυκνωθεί και θα κατακρηµνιστεί. Στις Εικόνες 2 και 3 (αναφ. Εγκυκλοπαίδεια Britannica) φαίνεται η µεταβολή της έντασης της εξάτµισης και της κατακρήµνισης γεωγραφικά καθώς και οι γεωγραφικές µεταβολές της αλατότητας. Εικόνα 2. Μεταβολή έντασης εξάτµισης και κατακρήµνισης γεωγραφικά Οι άνεµοι στην αρχή είναι ψυχροί (από τους πολικούς), κατόπιν προς τον ισηµερινό ζεσταίνονται και παρασέρνουν στο πέρασµά τους υδρατµούς από την επιφάνεια του ωκεανού (αύξηση της εξάτµισης ακολουθούµενη από αντίστοιχη αύξηση της αλατότητας στον ωκεανό, π.χ. τους υποτροπικούς).

3 3 Εικόνα 3. Γεωγραφικές µεταβολές αλατότητας 1.2 Ποιότητα και ποσότητα νερού Η ποιότητα και η ποσότητα του νερού που βρίσκεται στους υπόγειους υδροφόρους, και στις επιφανειακές φυσικές δεξαµενές (ποταµούς, λίµνες, ποταµών, ωκεανούς) αποτελούν παράγοντες επιβίωσης των ανθρώπων και όλων των οργανισµών. Πληθώρα παραγόντων καθορίζει την κατανοµή και την κυκλοφορία των φυσικών χηµικών ουσιών αλλά και των ρυπαντικών χηµικών ενώσεων. Η γνώση των παραγόντων αυτών είναι σηµαντική για την κατανόηση των διεργασιών που υφίστανται οι χηµικές ενώσεις στα φυσικά ύδατα. Οι διεργασίες αυτές ποικίλουν σηµαντικά: Οι χηµικές αντιδράσεις που συµβαίνουν στα φυσικά ύδατα επηρεάζονται από όλες σχεδόν τις περιβαλλοντικές παραµέτρους (βιοτικές και αβιοτικές). Εποµένως η υδατική χηµεία µίας λίµνης είναι διαφορετική από αυτήν της υδατικής µάζας της ατµόσφαιρας. Επίσης οι µικροοργανισµοί του κάθε υδατικού οικοσυστήµατος παίζουν ένα σηµαντικό ρόλο στην υδατική του χηµεία. 1.3 Πηγές και χρήσεις του νερού Όπως αναφέρθηκε παραπάνω η µεγαλύτερη ποσότητα του νερού στον πλανήτη µας βρίσκεται στις φυσικές δεξαµενές του επονοµαζόµενου Υδρολογικού Κύκλου, στους ωκεανούς, στους ατµοσφαιρικούς υδρατµούς, στους παγετώνες, στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα.

4 4 Υπάρχει µία σηµαντική φυσική αλληλεπίδραση Υδρόσφαιρας-Λιθόσφαιρας. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες όµως επηρεάζουν καθοριστικά αυτές τις αλληλεπιδράσεις επιταχύνοντας κυρίως τις επί µέρους διεργασίες τους. Παράδειγµα 1. Επιρροή ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στον υδρολογικό κύκλο Μετατροπή εδαφών σε καλλιεργήσιµες εκτάσεις Επιρροή στο µικροκλίµα της περιοχής Πληµµύρες-διάβρωση-συσσώρευση στερεών στους υδατικούς όγκους Επιτάχυνση κυκλοφορίας θρεπτικών Συσσώρευση στα επιφανειακά ύδατα - ευτροφισµός Αλλοίωση των χηµικών και βιολογικών χαρακτηριστικών των υδάτων Ένα σηµαντικό πρόβληµα που προκύπτει µε την παροχή και χρήση του νερού είναι η µη οµοιόµορφη κατανοµή του σε σχέση µε το τον τόπο και την εποχή. Αυτό φαίνεται στην εικόνα 4, όπου παρουσιάζεται η ετήσια κατανοµή των βροχοπτώσεων στις ΗΠΑ. Παράδειγµα 2. Υδρολογικός κύκλος στις ΗΠΑ. Στην Εικόνα 4 παρουσιάζεται η ετήσια κατανοµή των βροχοπτώσεων στις ΗΠΑ. (όπου L: λίτρα και d: ηµέρες) 1, L/d βροχοπτώσεις (~76cm/χρόνο) εξάτµιση και διαπνοή προς χρήση 1, L/d (βροχοπτώσεις~53cm/χρόνο) 4, L/d (βροχοπτώσεις~23cm/χρόνο)

5 5 Εικόνα 4. Κατανοµή βροχοπτώσεων στις ΗΠΑ Σήµερα στις ΗΠΑ: Χρήση νερού: 1, L/d ή αντιστοίχως (8 cm/έτος) Στην αρχή του αιώνα: 1, L/d Kατά άτοµο 1900: 40 L/d Kατά άτοµο 1990: 600 L/d 46% καλλιέργειες βιοµηχανία 8% αστικές χρήσεις Σηµαντικό πρόβληµα: Γεωγραφικά, διαφορετική κατανοµή των υδάτινων όγκων (Εικόνα 4) Η διαφορετική γεωγραφική κατανοµή των υδάτινων όγκων και η αλόγιστη χρήση του νερού είναι γνωστό ότι επιφέρουν σηµαντικά πολιτικά προβλήµατα µεταξύ κρατών και περιοχών. 1.4 Οι ιδιότητες του νερού: Η 2 Ο µια µοναδική χηµική ένωση Η επιστήµη της Υδρολογίας ασχολείται µε την µελέτη του νερού. Αυτή χωρίζεται σε δύο σηµαντικούς κλάδους την Λιµνολογία (Κλάδοι των Φυσικών

6 6 Επιστηµών που ασχολούνται µε τα γλυκά νερά) και την Ωκεανογραφία (Κλάδοι των Φυσικών Επιστηµών που ασχολούνται µε την θάλασσα). Το νερό έχει µοναδικές ιδιότητες που το καθιστούν ουσιαστικό συστατικό για την ζωή του πλανήτη. Πολλές από αυτές τις ιδιότητες του νερού στηρίζονται στην ικανότητά του να σχηµατίζει δεσµούς υδρογόνου. Οι χαρακτηριστικές του ιδιότητες συνοψίζονται στον παρακάτω πίνακα. Πίνακας 1. Χαρακτηριστικές ιδιότητες του νερού Ι ΙΟΤΗΤΑ ΙΑΛΥΤΗΣ ΥΨΗΛΗ ΙΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΥΨΗΛΟΤΕΡΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΑΠΟ ΟΠΟΙΟ ΗΠΟΤΕ ΑΛΛΟ ΥΓΡΟ ΙΑΠΕΡΑΤΟ ΣΤΟ ΟΡΑΤΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΜΕΓΑΛΑ λ ΤΟΥ UV max ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΥΣ 4 C ΥΨΗΛΟΤΕΡΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΕΞΑΕΡΩΣΗΣ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΛΛΟ ΥΛΙΚΟ 585cal/g (20 C) ΥΨΗΛΟΤΕΡΗ ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΤΗΞΗΣ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΛΛΟ ΥΓΡΟ (ΕΚΤΟΣ NH 3 ) ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑ Μεταφορά θρεπτικών µετάλλων ρυπαντικών ενώσεων. Καθίστανται δυνατές διάφορες βιολογικές διεργασίες Υψηλή διαλυτότητα ιοντικών ενώσεων (Υψηλός ιονισµός τους στο Η 2 Ο) Σηµαντικός παράγοντας στη φυσιολογία καθώς ελέγχει όλα τα επιφανειακά φαινόµενα Φωτοσύνθεση σε µεγάλα βάθη Πλεύση πάγων. Κάθετη διαστρωµάτωση: περιορισµένη κυκλοφορία µεταξύ στρωµάτων των υδατικών όγκων Καθορίζει την µεταφορά θερµότητας και των µορίων Η 2 Ο µεταξύ ατµόσφαιρας και υδάτινων όγκων Η θερµοκρασία σταθεροποιείται στο σηµείο πήξεως του Η 2 Ο. 1.5 Χαρακτηριστικά των φυσικών υδάτων Οι φυσικές ιδιότητες των υδάτινων όγκων επηρεάζουν τις χηµικές και βιολογικές διεργασίες που συµβαίνουν σε αυτούς. Τα επιφανειακά ύδατα (ποταµοί, ρεύµατα, λίµνες φυσικές και τεχνητές) χαρακτηρίζονται από διάφορες βιολογικές ιδιότητες.

7 7 Παράδειγµα: Λίµνες ποταµών 1. Ολιγοτροφικές: Βαθιές, µε λίγα θρεπτικά, διαυγείς και περιορισµένη βιολογική δραστηριότητα 2. Ευτροφικές: Εµπλουτισµένες µε θρεπτικά µε έντονη βιολογική δραστηριότητα, λιγότερο διαυγείς. 3. υστροφικές: Ρηχές και παραφορτωµένες µε υδρόβια φυτά, χρωµατισµένα ύδατα και χαµηλό ph. Έχουµε ανάµιξη γλυκών και αλµυρισµένων υδάτων φαινόµενο που συνεπάγεται µοναδικά χηµικά και βιολογικά φαινόµενα. Οι ιδιότητες του νερού έχουν ως συνέπεια την διαστρωµάτωση των υδάτινων όγκων. Η Ο 2 CO 2 επιλίµνιο θερµοκλινές υπολίµνιο Ιζηµα Εικόνα 5. Θερµοκρασιακή διαστρωµάτωση λιµνών Κατά τους καλοκαιρινούς µήνες λόγω της θέρµανσης από τον ήλιο δηµιουργείται µια θερµική διαστρωµάτωση όπου σχηµατίζονται το επιλίµνιο και το υπολίµνιο: Επιλίµνιο : Σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις Ο 2, χηµικές ενώσεις στις οξειδωµένες Υπολίµνιο µορφές τους, εντονότερη φωτοσυνθετική δραστηριότητα. : Χαµηλές συγκεντρώσεις Ο 2. Χηµικές ενώσεις σε ανηγµένες µορφές, εναλλαγή χηµικών ενώσεων µεταξύ Η 2 Ο/ ιζήµατος. Έντονη βακτηριακή αναερόβια δραστηριότητα. Θερµοκλινές : Ζώνη (µε χαρακτηριστικά υπολιµνίου και επιλιµνίου) µεταξύ δύο στρωµάτων Το φθινόπωρο έχουµε οµογενοποίηση της θερµοκρασίας που έχει ως συνέπεια τη µίξη επιλιµνίου-υπολιµνίου

8 8 1.6 Υδατική Ζωή Οι έµβιοι οργανισµοί χωρίζονται σε: Α. Αυτότροφους Β. Ετερότροφους Αυτότροφοι είναι οι οργανισµοί που χρησιµοποιούν την ηλιακή ή την χηµική ενέργεια για να µετατρέψουν νεκρά ανόργανα υλικά σε πολύπλοκα οργανικά µόρια που αποτελούν τα συστατικά ζωντανών κυττάρων. Π.χ. Φύκη. Ουσίες όπως CO 2, NO 3 -, H 2 PO 4 - /HPO 4 2-, αποτελούν πηγές C, N, P για τους αυτότροφους οργανισµούς. Οι οργανισµοί που χρησιµοποιούν την ηλιακή ενέργεια προς σύνθεση οργανικών µορίων από ανόργανα υλικά ονοµάζονται : Παραγωγοί. Οι ετερότροφοι οργανισµοί χρησιµοποιούν τις οργανικές ενώσεις που παράγουν οι αυτότροφοι οργανισµοί ως πηγές ενέργειας αφενός και άλλα υλικά ως τροφή (αύξηση της βιοµάζας τους) αφετέρου. Μεταξύ αυτών υπάρχουν οργανισµοί που ονοµάζονται Αποσυνθέτες (βακτήρια και µύκητες). Αυτοί αποσυνθέτουν βιολογικά υλικά στα στοιχεία (ανόργανα) από τα οποία συνετέθησαν. Παραγωγικότητα ονοµάζοµε την ικανότητα ενός υδατικού συστήµατος να παράγει έµβιο υλικό. Ύδατα µε χαµηλή παραγωγικότητα χρησιµοποιούνται ως πόσιµο νερό ή για κολύµβηση. Ενώ ύδατα µε σχετικά υψηλή παραγωγικότητα χρησιµοποιούνται για ιχθυοκαλλιέργειες. Υπερβολική παραγωγικότητα επιφέρει ανάπτυξη φυκών. Η αποσύνθεση των νεκρών φυκών στα ύδατα αυτά έχει ως επακόλουθο την υψηλή κατανάλωση Ο 2. Την κατάσταση αυτή ονοµάζοµε ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟ. Οι υψηλά ιστάµενοι στην οικολογική πυραµίδα έµβιοι οργανισµοί (π.χ. ψάρια) επηρεάζουν λίγο την υδατική ζωή (αποτελούν µικρό ποσοστό της βιοµάζας). Ως εκ τούτου δεν είναι σηµαντικοί για την Υδατική Χηµεία. Όµως η επίδραση διαφόρων φυσικών και χηµικών παραγόντων είναι σηµαντική. Τέτοιοι φυσικοί παράγοντες είναι: α) η θερµοκρασία, β) η διαπερατότητα στο φως, και γ) η στροβιλότητα. Απότοµες µεταβολές στην θερµοκρασία επιδρούν αρνητικά, π.χ. νερά ψύξης εργοστασίων που ρίχνονται ως απόβλητα σε υδατικά συστήµατα επιβραδύνουν τις διάφορες βιολογικές διεργασίες, ακόµα αυξήσεις στην θερµοκρασία είναι πολλές φορές µοιραίες για την ζωή των οργανισµών. Η διαπερατότητα είναι σηµαντική γιατί επιτρέπει την διείσδυση του ηλιακού φωτός και διατηρεί έτσι την παραγωγικότητα σε µεγάλα βάθη, ενώ η στροβιλότητα επηρεάζει την µίξη και µεταφορά των θρεπτικών συστατικών, την µεταφορά οργανισµών (πλαγκτόν) σηµαντικών για διάφορες διεργασίες και τέλος την εναλλαγή διαφόρων χηµικών ενώσεων µε την ατµόσφαιρα. Οι χηµικοί παράγοντες που επιδρούν στην υδατική ζωή είναι: α) το διαλελυµένο οξυγόνο, β) η απαίτηση για κατανάλωση οξυγόνου ή BOD (Biochemical Oxygen Demand), γ) το διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ), δ) τα θρεπτικά (νιτρικά και φωσφορικά άλατα) και ε) η αλατότητα. Το διαλυµένο οξυγόνο αποτελεί την χηµική ουσία κλειδί που καθορίζει την παρουσία αλλά και την ποικιλία των διαφόρων οργανισµών στο νερό. Η έλλειψη του

9 9 µπορεί να αποβεί µοιραία για τους αερόβιους οργανισµούς ενώ παρόµοια αποτελέσµατα µπορεί να έχει η παρουσία του για τους αναερόβιους οργανισµούς. Η παράµετρος του BOD αναφέρεται στην ποσότητα του οξυγόνου που καταναλώνεται κατά την βιολογική αποσύνθεση της οργανικής ύλης σ ένα υδατικό σύστηµα. Όταν έχοµε υψηλές τιµές BOD χωρίς ταχεία ανανέωση του οξυγόνου τότε η επιβίωση των αερόβιων οργανισµών είναι δύσκολη. Το διοξείδιο του άνθρακα είναι απαραίτητο για την φωτοσυνθετική δραστηριότητα αλλά σε υψηλές συγκεντρώσεις ευνοεί τον ευτροφισµό. Τα επίπεδα των θρεπτικών συχνά καθορίζουν την παραγωγικότητα, αλλά σε υψηλές συγκεντρώσεις επίσης οδηγούν σε φαινόµενα ευτροφισµού. Τέλος η αλατότητα επιδρά κυρίως στο είδος των οργανισµών που αναπτύσσονται, π.χ. θαλάσσια είδη έχουν την ικανότητα να επιβιώνουν σε υψηλές τιµές αλατότητας αντίθετα από είδη του γλυκού νερού. 1.6 Χηµεία των φυσικών υδάτων Η µελέτη των χηµικών διεργασιών στα φυσικά ύδατα είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Ήδη στο εργαστήριο η µελέτη αντιδράσεων σε ελεγχόµενα υδατικά διαλύµατα είναι πολύπλοκη. Π.χ. διαπιστώνουµε σηµαντικές διαφορές στις διάφορες σταθερές ταχύτητας αντιδράσεων υδρόλυσης για τις ίδιες χηµικές ενώσεις στη βιβλιογραφία. Στα φυσικά ύδατα υπάρχει µεγάλος αριθµός παραγόντων που επηρεάζουν την Υδατική τους Χηµεία. Έχουµε ορυκτά των οποίων η παρουσία συνιστά αντιδράσεις σε ετερογενείς συνθήκες λόγω συνύπαρξης στερεής και διαλυτής φάσης, αέρια που εναλάσσονται µεταξύ των υδάτων και της ατµόσφαιρας ή είναι διαλελυµένα και αντιδρούν µε άλλες ουσίες, και οργανισµούς οι οποίοι συµµετέχουν ως καταλύτες σε χηµικές διεργασίες. Τέλος τα υδατικά συστήµατα είναι ανοικτά συστήµατα στις µεταβολές ενέργειας και µάζας Εποµένως στα φυσικά (ανοιχτά) συστήµατα δύσκολα επιτυγχάνονται σταθερές συνθήκες πραγµατικής χηµικής ισορροπίας. Μπορούµε όµως να πούµε ότι έχουµε µία κατάσταση τύπου steady state. Η µορφή των χηµικών ενώσεων (π.χ. µέταλλα ή οργανικές ενώσεις) σε ύδατα που περιέχουν µικροοργανισµούς, εξαρτάται πολύ από τους οργανισµούς αυτούς Αέρια (διαλελυµένα) στο νερό Είναι κυρίως δύο: O 2 σηµαντικό για τους ανώτερους οργανισµούς (π.χ. ψάρια) CO 2 σηµαντικό για τη Φωτοσύνθεση Η διαλυτότητα των αερίων στο νερό υπολογίζεται µε την βοήθεια του νόµου του Henry: Η διαλυτότητα ενός αερίου σε ένα υγρό είναι ανάλογη της µερικής πίεσης του αερίου όταν αυτό βρίσκεται σε επαφή µε την επιφάνεια του υγρού. Οξυγόνο διαλελυµένο στο νερό Το 20,95% του ξηρού αέρα είναι Ο 2. Από το ατµοσφαιρικό οξυγόνο προέρχεται σηµαντική ποσότητα του οξυγόνου στο νερό. Επίσης έχουµε παραγωγή Ο 2 από την φωτοσυνθετική δραστηριότητα των φυκών. Το φαινόµενο αυτό εξαρτάται από το φως. Εχει διαφορετική ένταση την ηµέρα και την νύχτα (καθώς την νύχτα τα φύκη καταναλώνουν Ο 2 ).

10 10 Η διαλυτότητα του Ο 2 εξαρτάται: 1. Την θερµοκρασία ( T H 2 O ) του νερού. Αύξηση της Τ C στο νερό έχει σαν αποτέλεσµα την ελάττωση της διαλυτότητας. Έτσι η διαλυτότητα του οξυγόνου στους 0 o C είναι 14,7 ppm ενώ στους 35 o C είναι 7,03 ppm. 2. Την µερική πίεση του οξυγόνου στην ατµόσφαιρα (ανάλογη µε την πίεση). 3. Την περιεκτικότητα σε άλατα του Η 2 Ο (καθορίζουν την διαλυτότητα του οξυγόνου). Αυτό απεικονίζεται στην Εικόνα 6 (αναφ. Britannica). Εικόνα 6. Εξάρτηση της συγκέντρωσης του διαλ. Οξυγόνου ως προς την αλατότητα Η διαλυτότητα του οξυγόνου στα φυσικά νερά είναι: 25 C,760mmHg [O2] H O = 8,32ppm(mg / L) 2 Η συγκέντρωση του διαλυµένου οξυγόνου στο νερό είναι µικρή σε σχέση µε αυτή άλλων χηµικών ουσιών. Έτσι αν συµβαίνουν διεργασίες που το καταναλώνουν όπως η αποσύνθεση της οργανικής ύλης, έχουµε δραστική µείωση της συγκέντρωσης του οξυγόνου. {[ ] + O CO H O} CH Π.χ. 7.8 mg/l [CH 2 O] καταναλώνουν όλο το Ο 2 (8,32 mg/l) που περιέχει 1L Η 2 Ο κορεσµένο µε αέρα. Επίσης η περιεκτικότητα του νερού σε οξυγόνο εξαρτάται από την κινητική των διεργασιών. Η ταχύτητα µεταφοράς Ο 2 διαµέσου της διεπιφάνειας αέρα/νερού είναι περιοριστικός παράγων.

11 11 CO 2 και ανθρακικά ιόντα και άλατα Λόγω του όξινου χαρακτήρα η διαλυτότητα του CO 2 είναι δυσκολότερο να υπολογιστεί από αυτήν του Ο 2 (ή και Ν 2 ). Οι διάφορες ουσίες που σχετίζονται µε το CO 2 στα φυσικά ύδατα, όπως οι CO 2, HCO 3 - και CO 3 2- επηρεάζουν σηµαντικά την χηµεία των φυσικών υδάτων. Α) Έχουµε ισορροπία του διαλυµένου CO 2 µε την ατµόσφαιρα: CO ( 2( H ) CO2 atm) 2 O Β) Ισορροπία CO 3 2- µεταξύ Η 2 Ο και ορυκτών: MCO ( ελαφρ ώς διαλυτ ό) Μ + CO 3 ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΑΥΤΕΣ ΕΧΟΥΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΡΟΛΟ στο ph του Η 2 Ο. Το CO 2 αποτελεί το 0,035% του ξηρού αέρα. ιαλυτότητα του CO 2 >25ppm καταστρέφει την υδατική ζωή. Η αποσύνθεση οργανικής ύλης από µικροοργανισµούς (βακτήρια) αυξάνει την περιεκτικότητα του νερού σε CO 2. Όταν το Η 2 Ο διαπερνά τα εδάφη που περιέχουν οργανική ύλη σε αποσύνθεση, µπορούν να διαλύσουν τα πετρώµατα των εδαφών που διαπερνούν µέσω της αντίδρασης Στο νερό: 2 + ( s ) + CO2( aq) + H 2O Ca + 3 CaCO3 2HCO CO + H O H CO 2( aq) 2 2 3( aq) Σταθερά ισορροπίας, Κ= (25 C). Αυτό σηµαίνει ότι µόνο µικρό µέρος του CO 2 είναι σε µορφή H 2 CO 3(aq) Αλκαλικότητα (alkalinity) Αλκαλικότητα: Ορίζεται η ικανότητα του Η 2 Ο ως δέκτη Η +. Ρυθµίζει το ph του Η 2 Ο. Αποτελεί την δεξαµενή του C ανοργ για τους οργανισµούς (π.χ. φύκη) και γενικότερα για την υδατική ζωή. Οι κυριότερες ουσίες, υπεύθυνες για την αλκαλικότητα είναι οι HCO 3 -, CO και OH - : Η αλκαλικότητα µετράται ή εκφράζεται ως: HCO H + CO 2 + H 2 O CO H + HCO 3 - OH - + H + H 2 O 1. Φαινολοφθαλεïνική αλκαλικότητα: -τιτλοδότηση ως το ph στο οποίο HCO - 3 είναι το είδος που υπερισχύει (ph=8,3) 2. Ολική αλκαλικότητα: -τιτλοδότηση µε οξύ ως το τελικό σηµείο του πορτοκαλί 2- µεθυλίου (methyl orange, ph=4,3) όπου το CO 3 και το HCO - 3 µετατρέπονται σε CO 2

12 12 Υπάρχει διαφοροποίηση µεταξύ αλκαλικότητας και βασικότητας. Βασικότητα σηµαίνει αύξηση του ph. Aλκαλικότητα σηµαίνει ικανότητα κατανάλωσης Η +. Παράδειγµα 3 Να υπολογιστούν το ph και η αλκαλικότητα σε (Α) ιάλυµα Μ ΝαΟΗ (B) ιάλυµα 0,100 Μ ΗCO 3 Απάντηση Το διάλυµα (Α) θα έχει ph=11. Η αλκαλικότητα προσδιορίζεται από το γεγονός ότι Μ ΝαΟΗ θα µπορούν να εξουδετερώσουν Μ mole οξέος. Συνεπώς θα είναι Μ. Για το διάλυµα (Β), το ph µπορεί να υπολογισθεί ~8.34, ενώ η αλκαλικότητα θα είναι Μ µια και το διάλυµα (Β) µπορεί να εξουδετερώσει 0,100 mole οξέος. Έτσι η αλκαλικότητα του διαλύµατος (Β) είναι 100 φορές µεγαλύτερη από την αλκαλικότητα του περισσότερο βασικού διαλύµατος (Α). Η αλκαλικότητα είναι σηµαντική παράµετρος για την επεξεργασία των αποβλήτων όταν χρησιµοποιούµε το Al 2 (SO 4 ) 3 18Η 2 Ο ως πηκτικό Το ενυδατωµένο Al 3+ είναι όξινο και όταν προστίθεται στο νερό σχηµατίζει ζελατινώδες υδροξείδιο: 3+ Al(Η 2 Ο) 6 + 3OH - Al(OH) 3(s) + 6Η 2 Ο (σχηµατιζόµενο συµπαρασύρει και αποµακρύνει τα αιωρούµενα σωµατίδια) Καθώς όµως η αλκαλικότητα µειώνεται, χρειάζεται προσθήκη CaCO 3 για να µην µειωθεί το ph. Οι µηχανικοί ορίζουν την αλκαλικότητα ως mg/l CaCO 3. CaCO 3 +2H + Ca 2+ +CO 2 +Η 2 Ο Οξύτητα Ορίζεται ως η ικανότητα του Η 2 Ο να εξουδετερώνει ΟΗ -. Η οξύτητα φυσικών υδάτων οφείλεται στις ουσίες: H 2 PO - 4, CO 2, H 2 S, πρωτεΐνες, λιπαρά οξέα, µέταλλα όπως Fe 3+ κ.α. Η οξύτητα των φυσικών υδάτων δύσκολα µετράται. Το CO 2 και το H 2 S είναι αέρια και µπορούν εύκολα να διαφύγουν από το δείγµα κατά τη µεταφορά. Χρειάζεται ιδιαίτερη διατήρηση δειγµάτων. Εκτός της φυσικής οξύτητας η οξύτητα των φυσικών υδάτων οφείλεται και στη ρύπανση (ελεύθερα οξέα όπως H 2 SO 4, HCl και σε µέταλλα) Al( H O) 6 + H 2O Al( H 2O) 5OH + H 3O 2 Η οξύτητα εκφράζεται: (1) ως φαινολοφθαλεϊνική οξύτητα ph=8,2. (2) ως methyl orange ph=4, Μεταλλικά Ιόντα και Ασβέστιο στο νερό n + Ο σωστός χηµικός τύπος ενός µεταλλικού ιόντος στο Η 2 Ο είναι M (H2 O) x (ενυδατωµένο ιόν). Για να εξασφαλίσουν την βέλτιστη σταθεροποίηση της

13 13 εξωτερικής ηλεκτρονιακής στοιβάδας τους τα µεταλλικά ιόντα στο νερό συµπλοκοποιούνται µε µόρια Η 2 Ο ή άλλους δότες ηλεκτρονίων. Τα ενυδατωµένα µεταλλικά ιόντα συµµετέχουν σε αντιδράσεις: οξέων/βάσεων καθίζησης συµπλοκοποίησης οξειδοαναγωγής Μέσω αυτών των αντιδράσεων φτάνουν σε σταθερότερες χηµικές µορφές. Τα ενυδατωµένα µεταλλικά ιόντα δρουν σαν οξέα (Brønsted), έχουν σθένος +3 ή µεγαλύτερο. Η οξύτητά τους: -αυξάνεται µε το φορτίο, και -µειώνεται όταν η ατοµική ακτίνα τους (r) αυξάνεται Fe( H 2 O) 6 Fe( H 2O) 5OH + H Κ=8, Στα ιόντα µε σθένος +4, π.χ. Μ(Η 2 Ο) 4+ x, η πλήρως πρωτονιωµένη µορφή είναι σπάνια και υφίσταται µόνον σε χαµηλό ph. Tα δισθενή δεν χάνουν Η + σε ph <6. Τα µονοσθενή (π.χ. Να + ) δεν συµπεριφέρονται σαν οξέα και σε όλα τα ph είναι ενυδατωµένα. Παραδείγµατα: Τα όξινα απόβλητα µεταλλουργιών και ορυχείων οφείλουν τον όξινο χαρακτήρα τους στον ενυδατωµένο Fe Fe( H 2O) 6 Fe( OH ) 3( S ) + 3H + 3H 2O Το ΟΗ λειτουργεί ως γέφυρα: OH 2Fe(Η 2 Ο) 5 ΟΗ (H 2 O) 4 Fe Fe (H 2 O) H 2 O OH Μέσω της αντίδρασης αυτής επιτυγχάνεται ο σχηµατισµός πολυµερικών ιοντικών ουσιών. Επίσης τα ενυδατωµένα µεταλλικά ιόντα των Αl(III), Cu(II), Co(III) µε διαδοχική αφαίρεση Η + σχηµατίζουν αντίστοιχες πολυµερικές ενώσεις (κολλοειδή) οι οποίες καθιζάνουν. Ασβέστιο και σκληρότητα του νερού Το Ca είναι από τα πλέον άφθονα στοιχεία των υδάτινων οικοσυστηµάτων. Αποτελεί σηµαντική παράµετρο των γεωχηµικών διεργασιών. ιάφορα ορυκτά που συνεισφέρουν Ca 2+ στα φυσικά ύδατα, είναι: CaSO 4 2H2O (γύψος) CaSO 4 (ανυδρίτης) CaMg(CO 3 ) 2 (δολοµίτης) CaCO 3 σε µορφές αραγωνίτη και καλσίτη Όταν το Η 2 Ο περιέχει υψηλά επίπεδα CO 2 έχοµε διάλυση ανθρακικού ασβεστίου κατά την παρακάτω αντίδραση CaCO 3(s) +CO 2(aq) +Η 2 Ο Ca HCO 3 Καθώς η λήψη CO 2 από την ατµόσφαιρα δεν επαρκεί για την παραπάνω αντίδραση, σηµαντική ποσότητα CO 2 προέρχεται από την παραγωγή CO 2 µέσω της µικροβιακής

14 14 δραστηριότητας. Η παρουσία των µικροοργανισµών είναι σηµαντική για τα γεωχηµικά φαινόµενα. Τα ιόντα Ca 2+, Mg 2+, Fe 2+ είναι υπεύθυνα για την σκληρότητα. Ca 2+ +2HCO 3 - CaCO 3(S) +CO 2(aq) +Η 2 Ο Άλλες χηµικές ουσίες στο Η 2 Ο Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται οι σηµαντικότερες χηµικές ουσίες που συναντάµε επίσης εκτός των προαναφερθέντων στα φυσικά ύδατα Πίνακας 2. Χηµικές ουσίες που συναντώνται στα φυσικά νερά Ουσία Πηγές Σηµασία και διεργασίες στα φυσικά ύδατα Al Ορυκτά Αl - Al(Η 2 Ο ) 3+ 6 (ph=4) Al(OH)(Η 2 Ο ) 2+ 5 (ph=4,5-6,5) σχηµατισµός πολυµερικών υδροξειδίων Al - Καθιζάνει ως Al2O3 3H 2O - - Σε ph>10 σχηµατίζονται Al(OH) 4 - Σχηµατίζει σύµπλοκα µε F - - Καθιζάνει µε SiO 2 και ορθοφωσφορικά Cl - Ορυκτά, ρύπανση - εν αντιδρά εύκολα - Σε χαµηλές συγκεντρώσεις είναι ακίνδυνο F - Ορυκτά, προσθετικό του Η 2 Ο - Σχηµατίζει HF (pk a =3,13) - Σχηµατίζει αδιάλυτα άλατα µε Ca (II), Ba (II), Sr (II) και Pd (II) - Επικίνδυνο για τα δόντια και οστά σε συγκ.>10ppm Fe Mg Ορυκτά, όξινα απόβλητα µεταλλουργιών ολοµίτης: CaMg(CO 3 ) 2 - Ενδυναµώνει τα δόντια σε 1ppm - Fe 2+ (διαλ.) σε αναγωγικές συνθήκες (υπόγεια ύδατα, βυθός λιµνών). - Fe 3+ σε σωµατιδιακό υλικό και σε σύνδεση µε την οργανική ύλη σε χαµηλά ph (σε υψηλά καθιζάνει ως Fe(OH) 3 ). Βρίσκεται σε συγκεντρώσεις 1-10ppm στα υπόγεια ύδατα - Συµπεριφέρεται όπως το Ca 2+ αλλά καθώς έχει ατοµική r=0,65 Å, έχει πιο σταθερή σφαίρα ενυδάτωσης. Mn Ορυκτά - MnO 2 σε αερόβιες συνθήκες. Aνάγεται σε Mn 2+ στα υπόγεια νερά. Έχει µικρή τοξικότητα. Καθιζάνει ως MnCO 3 N K + P Ορυκτά, αποσύνθεση, ρύπανση Ορυκτά, απορροή µετά από φωτιές δασών Ορυκτά, λιπάσµατα, οικιακά λύµατα, - NO - + 3, NH 4 - Σε αναερόβιες συνθήκες παρόν ως ΝΟ - 2 (ενδιάµεσο). - - ΝΟ - 3 ως θρεπτικό υλικό. - ΝΗ + 4 pκ a =9,26 - Βρίσκεται στο περιβάλλον σε λίγα ppm. Σε τέτοιες συγκεντρώσεις δεν είναι ρυπαντής. - Ως ανιόντα ορθοφωσφορικών οξέων, H 3 PO 4 pk a1 =2,17, pκ a2 =7,31, pκ a3 =12,36 - H 2 PO 4 -, HPO 4 2- αφθονούν στα φυσικά ύδατα

15 15 Si S απορρυπαντικά Ορυκτά, NaAlSi 3 O 8, ρύπανση - Οργανικός P, θρεπτικό που προκαλεί ευτροφισµό όταν βρίσκεται σε συγκεντρώσεις ppm στα φυσικά ύδατα. - Σε συγκεντρώσεις 1-3ppm. - Ως κολλοειδές SiO 2. - Ως πολυπυρηνικά σύµπλοκα Si 4 O 6 (OH) Και ως H 4 SiO 4 (pκ a =9,46). Ορυκτά, ρυπαντές - Ως SO 2-4 σε αερόβιες συνθήκες. - Ως H 2 S σε αναερόβιες συνθήκες (τοξικό). - Το SO 2-4 δεν είναι τοξικό σε χαµηλά επίπεδα. Na, Ορυκτά, Ρύπανση - Όταν βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα είναι λόγω Na + διείσδυσης θαλάσσιου Η 2 Ο στους υπόγειους υδροφόρους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού,

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί που περιέχουν 132 10 9 km 3 νερού. Οι παγετοί που περιέχουν 292 10 6 km 3 νερού.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Ο κύκλος του νερού. Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Ο κύκλος του νερού. Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί που περιέχουν 1,32 10 9 km 3 νερού. Οι παγετοί που περιέχουν 29,2 10 6 km 3 νερού.

Διαβάστε περισσότερα

4. Χημικές Διεργασίες στην Υδρόσφαιρα

4. Χημικές Διεργασίες στην Υδρόσφαιρα 4. Χημικές Διεργασίες στην Υδρόσφαιρα 4.1 Φυσικά ύδατα Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί, που περιέχουν 1,365 10 9 km 3 Η 2 Ο (97,5%) Δεξαμενές Γλυκού νερού, που

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύστημα υπόγειου νερού. Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών. Ρύθμιση ph

Περιεχόμενα. Σύστημα υπόγειου νερού. Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών. Ρύθμιση ph Αριάδνη Αργυράκη 1 Περιεχόμενα Σύστημα υπόγειου νερού Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών Ρύθμιση ph 2 Σύστημα υπόγειου νερού εξέλιξη σύστασης 1. Είσοδος - χημική σύσταση κατακρημνισμάτων 2. Ζώνη αερισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος ΥΔΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. Σηµειώσεις

Πολυτεχνείο Κρήτης Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος ΥΔΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. Σηµειώσεις Πολυτεχνείο Κρήτης Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος ΥΔΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Σηµειώσεις Κεφάλαιο : Καθορισµός της έννοιας του p των φυσικών νερών (Ισορροπία Ανθρακικών) Το p ως κύρια µεταβλητή Ο Νόµος δράσης των µαζών

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη και Ερωτήσεις 5ου Μαθήματος

Σύνοψη και Ερωτήσεις 5ου Μαθήματος Σύνοψη και Ερωτήσεις 5ου Μαθήματος - ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΝΕΡΟΥ Ιδιότητα Θερμοχωρητικότητα Θερμική Αγωγιμότητα Λανθάνουσα Θερμότητα εξάτμισης Λανθάνουσα Θερμότητα Τήξης Διαλυτική Ικανότητα Επιφανειακή Τάση Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου)

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 8 Η ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 2. Καταστάσεις του νερού : το νερό είναι η μοναδική ουσία στη γη που βρίσκεται στη φύση και με τις τρεις μορφές τις (υγρή στερεά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΜΥΚΗΤΕΣ ΦΥΚΗ ΦΥΤΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΑ 1 Ορισμένοι είναι παθογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Υδατική Χηµεία Ικανότητα Εξουδετέρωσης Οξέος και Βάσεως (Acid Neutralizing Capacity - ΑΝC και

Υδατική Χηµεία Ικανότητα Εξουδετέρωσης Οξέος και Βάσεως (Acid Neutralizing Capacity - ΑΝC και Υδατική Χηµεία 1.8 Ικανότητα Εξουδετέρωσης Οξέος και Βάσεως (Acid Neutralizing Capacity - ΑΝC και Base Neutralizing Capacity - BNC) Αλκαλικότητα είναι η ικανότητα ενός διαλύµατος να εξουδετερώνει οξέα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2( ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ(

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2( ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ( ΚΕΦΑΛΑΙΟ ( ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ( Η Χημεία των φυσικών υδάτων ονομάστηκε από τους Werner Stumm (ET Zurich) και Jmes Morgn (CALTEC) ΥΔΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. Οι δύο επιστήμονες έθεσαν για πρώτη φορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις 110 Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Υδατική Χηµεία Σηµειώσεις Κεφάλαιο : Τύχη των µετάλλων στο περιβάλλον Υδρόλυση και συµπλοκοποίηση µετάλλων Σταθερές συµπλοκοποίησης Οργανική συµπλοκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Ορίζεται Πηγές

ΑΛΚΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Ορίζεται Πηγές ΑΛΚΑΛΙΚΟΤΗΤΑ Ορίζεται: ως η ποσότητα των ιόντων στο νερό τα οποία αντιδρούν για την εξουδετέρωση των ιόντων υδρογόνου. Αλκαλικότητα είναι έτσι η ικανότητα του νερού να εξουδετερώνει οξέα. Πηγές Σε φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΔΑΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Η Χηµεία των φυσικών υδάτων ονοµάστηκε από τους Werner Stumm (ETH Zurich) και James Morgan (CALTECH) ΥΔΑΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. Οι δύο επιστήµονες έθεσαν για πρώτη φορά τις

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6.

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6. Όξινη βροχή Οξύτητα είναι η συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου σε μια ουσία όπως αυτή ορίζεται από τον αρνητικό λογάριθμο της συγκέντρωσης των ιόντων του υδρογόνου (ph). Το καθαρό νερό έχει ουδέτερο ph ίσο με

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ.

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ. Ρύπανση Νερού Ρύπανση του νερού είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη αλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του νερού, η οποία είναι ή μπορεί να γίνει,ζημιογόνος για τον άνθρωπο και τους υπόλοιπους

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5.

1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5. 1. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΟΚΚΩΝ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ 2. ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΝΕΡΟΥ 3. ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 4. ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 5. ΒΙΟΓΕΝΗΣ ΚΑΘΙΖΗΣΗ 1 Σχηματισμός μέσα σε λεκάνες απόθεσης κυρίως στη θάλασσα Θαλάσσια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (3) ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (3) ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (3) ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΙΑΛΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΙΖΗΜΑΤΟΣ (1) I.P = [M α+ ] m [X β- ] x < K sp (M m X x ) 1. Σχηµατισµός

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 03/12/10

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 03/12/10 ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Χειμερινό 2010 2011 03/12/10 ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Ο ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΜΥΚΗΤΕΣ ΦΥΚΗ ΦΥΤΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΑ Ορισμένοι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Περιβάλλοντος

Τεχνική Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9: Απομάκρυνση αζώτου Ευθύμιος Νταρακάς Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ 7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ Σχηματισμός ιζήματος χρωμικού μολύβδου(ιι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η σταθερά γινομένου διαλυτότητας Διαλυτότητα και επίδραση κοινού ιόντος Υπολογισμοί καθίζησης Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ε. Κελεπερτζής

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ε. Κελεπερτζής ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ε. Κελεπερτζής 1 Δομή του μορίου του νερού Η μοριακή δομή του νερού εξηγεί πολλές από τις φυσικές και χημικές του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία. Διαφάνειες 5 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π.

Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία. Διαφάνειες 5 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π. Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία Διαφάνειες 5 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π. Χημική ισορροπία Αντιστρεπτές ονομάζονται οι αντιδράσεις που πραγματοποιούνται και προς τις δύο κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας

Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος Βασίλης Φωστιέρης Νικόλας Α Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Β τετραμήνου Θέμα: Το νερό στη φύση-εξοικονόμηση νερού-προστασία υδάτινων πόρων Μέλη Ομάδας: Κοντόπουλος Φάνης Λούβης Γιάννης Λυμπεροπούλου Ηλιάννα Παπαζώτος

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A4 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία. Διαφάνειες 4 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π.

Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία. Διαφάνειες 4 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π. Περιβαλλοντική Χημεία - Γεωχημεία Διαφάνειες 4 ου Μαθήματος Γαλάνη Απ. Αγγελική, Χημικός Ph.D. Ε.ΔΙ.Π. ΝΕΡΟ Δομή και ιδιότητες Η πιο σημαντική ουσία στη γη Χωρίς νερό δεν υπάρχει ζωή Μοναδικές οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Θρεπτικές ύλες Τι καλούµε θρεπτικές ύλες; Ποιες είναι; Τρόφιµα Τι καλούµε τρόφιµο; Χηµεία Τροφίµων Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή Προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν τρόφιµο; 2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΝΟΡΓΑΝΟΙ ΡΥΠΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΚΥΡΙΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ 2γ-1 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Μη ειδική προσρόφηση (ανταλλαγή ιόντων) Ειδική προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ από υγρά βιομηχανικά απόβλητα

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ από υγρά βιομηχανικά απόβλητα ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ από υγρά βιομηχανικά απόβλητα Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Σηµειώσεις

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Σηµειώσεις Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Σηµειώσεις Κεφάλαιο 5: Αλληλεπίδραση υδατικών διαλυµάτων µε ιζήµατα και εδάφη! Διαλυτότητα και ρόφηση (Επιφανειακή Συµπλοκοποίηση)! Γινόµενο διαλυτότητας!

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις

Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις Οι χημικές αντιδράσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τις οξειδοαναγωγικές και τις μεταθετικές. Α. ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές

Διαβάστε περισσότερα

13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ

13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ 13. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η σταθερά γινομένου διαλυτότητας Διαλυτότητα και επίδραση κοινού ιόντος Υπολογισμοί καθίζησης Επίδραση του ph στη διαλυτότητα Σχηματισμός συμπλόκων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: 1. Οι εδαφικές ιδιότητες μεταβάλλονται: Α. Κατά μήκος των τριών αξόνων (x, y, z) Β. Με το πέρασμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ (1) Αφορά ετερογενείς ισορροπίες µεταξύ δυσδιάλυτων ηλεκτρολυτών και των ιόντων τους σε κορεσµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών

Περιεχόμενα. Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών Αριάδνη Αργυράκη 1 Περιεχόμενα Παράδειγμα εφαρμογής αντιδράσεων εξουδετέρωσης στον προσδιορισμό παραγόντων ρύθμισης του ph φυσικών νερών Μελέτη ειδικής περίπτωσης από μια ιστορική μεταλλευτική περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ. Αριάδνη Αργυράκη

ΔΙΑΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ. Αριάδνη Αργυράκη ΔΙΑΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. ΟΡΙΣΜΟΣ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΓΕΝΕΣΗΣ 2. ΔΙΑΓΕΝΕΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ 3. ΔΙΑΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ 4. ΔΙΑΓΕΝΕΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΗΛΟΥ ΔΙΑΓΕΝΕΣΗ / ΟΡΙΣΜΟΣ & ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

(είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν)

(είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν) Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Μεταθετικές Αντιδράσεις (είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν) l Αντιδράσεις εξουδετέρωσης Χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα από 7 Κεφάλαιο 3: Οξέα Βάσεις Ιοντική ισορροπία ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ιοντικής ένωσης (υδροξείδια µετάλλων, άλατα): αποµάκρυνση των ιόντων του κρυσταλλικού της πλέγµατος ΙΟΝΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογεωχημεία- Αναλυτική γεωχημεία Ενότητα 4: Γεωχημεία υπόγειων νερών & ρύθμιση του ph

Υδρογεωχημεία- Αναλυτική γεωχημεία Ενότητα 4: Γεωχημεία υπόγειων νερών & ρύθμιση του ph Υδρογεωχημεία- Αναλυτική γεωχημεία Ενότητα 4: Γεωχημεία υπόγειων νερών & ρύθμιση του ph Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Περιεχόμενα Σύστημα υπόγειου νερού

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΘΕΜΑ 1 Ο : 1. Ποια είναι η δοµή του ατόµου; ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 2. Ποιος αριθµός ονοµάζεται ατοµικός και ποιος µαζικός; Ποιος από τους δύο αποτελεί την ταυτότητα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Μονάδες Για τις ερωτήσεις 1.1-1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ Τροφοδότηση του εδαφικού διαλύματος Απορρόφηση Ρίζας Οργανική ουσία Ανταλλαγή κατιόντων Εδαφικό διάλυμα Μικροοργανισμοί εδάφους Προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Υδροχημεία Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Κατανόηση των οξειδοαναγωγικών φαινομένων, δυναμικό οξειδοαναγωγής Κατανόηση της διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως:

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: Το νερό (Η 2 Ο) Το οξυγόνο (Ο 2 ) Ο άνθρακας (C) Το άζωτο (N 2 ) Το θείο (S) Οφώσφορος(P) κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον & Οργανισμοί

Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον & Οργανισμοί ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον & Οργανισμοί Ενότητα 6: Φυσικές-Χημικές Παράμετροι Καθηγήτρια Μουστάκα Μαρία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. δ Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. β Α6. α) ιαλυτότητα ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή.

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή. Επίδραση του ανθρώπου Γεωργία και επίδραση στον κύκλο του Ν Το Ν είναι το κύριο θρεπτικό που χάνεται κατά την καλλιέργεια και απελευθερώνεται ως οξείδια του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: «ΧΗΜΕΙΑ ΙΙ» Β ΕΞΑΜΗΝΟ (ΕΑΡΙΝΟ) Διδάσκουσα: ΣΟΥΠΙΩΝΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Γεωχημεία

Περιβαλλοντική Γεωχημεία Περιβαλλοντική Γεωχημεία Ενότητα 1: Βασικές αρχές και γνώσεις υποβάθρου Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Βασικές αρχές και γνώσεις υποβάθρου Στοιχεία βιογεωχημείας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ (BUFFERS) (1) Καλούνται διαλύµατα, που έχουν την ιδιότητα να διατηρούν το ph τους πρακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ. ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ (BUFFERS) (1) Καλούνται διαλύµατα, που έχουν την ιδιότητα να διατηρούν το ph τους πρακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 2: Εισαγωγή στην Υδρο-γεωχημεία Υδατική Χημεία Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στην Υδροχημεία, Κατανόηση της έννοιας Υδρο-γεωχημεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο)

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο) ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 9: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικών- υδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 2ο) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Υπολογισμός υδροχημικών παραμέτρων

Διαβάστε περισσότερα