Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ"

Transcript

1 ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ Α. Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ (Παραμορφωτική οστεΐτις) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007

2 Εκδόσεις «ΡΟΤΟΝΤΑ» Χαβαλές Α. - Χατζησυμεών Κ. Ο.Ε. Καμβουνίων 5, Θεσσαλονίκη Τηλ , Fax: Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Α. Αβραμίδης, FACP ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Α. επ. καθηγητής ΑΠΘ τ. Clinical Associate Professor of Endocrinology State University of New York COPYRIGHT 2007 A. ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ ISBN: Διάθεση: Βιβλιοπωλείο «ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ» Καμβουνίων 5, Θεσσαλονίκη Τηλ , Fax: Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε τμήματος του βιβλίου με οποιοδήποτε μέσο (φωτοτυπία, εκτύπωση, μικροφίλμ, αποθήκευση σε αρχείο πληροφοριών ή άλλη μηχανική ή ηλεκτρονική μέθοδο) χωρίς την έγγραφη άδεια του συγγραφέα.

3 Στον δάσκαλό μου professor STANLEY WALLACH λαμπρό μαθητή του F. ALBRIGHT που μου ενέπνευσε το ενδιαφέρον για τα μεταβολικά νοσήματα των οστών

4

5 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ PAGET ΓΟΝΙΔΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΝΟΣΟ PAGET ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΝΟΣΟ PAGET ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ ΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΤΕΛΗ Ή ΠΛΗΡΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΕΞΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ PAGET ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΧΡΟΝΙΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΥΠΕΡΦΩΣΦΑΤΑΣΙΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΟΣΟΥ PAGET ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ: ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΡΑΝΙΑΚΩΝ ΝΕΥΡΩΝ ΕΓΚΟΛΕΑΣΜΟΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΛΣΙΤΟΝΙΝΗ ΔΙΦΩΣΦΟΝΙΚΑ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΑΛΛΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 1 Ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ 2 Ο

6

7 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ενασχόλησή μου με την ν. Paget πρωτοάρχισε το 1972 όταν ο δάσκαλός μου, καθηγητής Stanley Wallach, μου ανέθεσε μεταξύ των άλλων και την ευθύνη του ιατρείου της ν. Paget στο Πανεπιστημιακό νοσοκομείο του State University of New York. Το ιατρείο των Μεταβολικών νοσημάτων των Οστών δεχόταν ασθενείς με την νόσο Paget από όλες τις πολιτείες του ΒΑ τμήματος των ΗΠΑ και ήταν και μεγάλο σε μέγεθος και φημισμένο για την πρωτοπορία του στην έρευνα και θεραπεία της ν. Paget και της οστεοπόρωσης. Μεταξύ των άλλων από τα πρωτοποριακά που βγήκαν από εκείνη την Ενδοκρινολογική κλινική είναι: οι πρώτες έρευνες για το ισοζύγιο ασβεστίου σ αυτήν την νόσο και στην οστεοπόρωση, η μέτρηση του ολικού ασβεστίου του σώματος με NEUTRON ACTIVATION ANALYSIS, καθώς και η εισαγωγή της καλσιτονίνης στην θεραπεία της ν. Paget και αργότερα στην οστεοπόρωση. Από τότε η ν. Paget δεν παύει να με εκπλήσσει με την ποικιλία της και την διαφορετική της εμφάνιση σε κάθε ασθενή. Το ενδιαφέρον σ' αυτήν την νόσο που ενώ στις χώρες με Αγγλοσαξονικό πληθυσμό είναι σχετικά συχνή (πάνω από 3% του πληθυσμού σε άτομα μεγαλύτερα των 40 ετών), αλλά στις Μεσογειακές χώρες και στην Ελλάδα είναι σπανιότερη συνίσταται στα κάτωθι: 1. Είναι μια ασθένεια όπου η κληρονομικότητα και το περιβάλλον (πιθανότατα ένας slow growing virus) συνεργάζονται για την εμφάνισή της πράγμα που μας δίνει μια άλλη κατανόηση για τα κληρονομικά νοσήματα

8 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. 2. Το αυξημένο turnover του οστού την καθιστά ιδανική για την δοκιμή κάθε φαρμάκου που θεωρείται ότι έχει ευεργετική δράση στα οστά. Όλες σχεδόν οι αποδεκτές θεραπείες για την οστεοπόρωση πρώτα εφαρμόστηκαν στην ν. Paget. 3. Παρόλο που η πλειονότητα των ασθενών είναι ασυμπτωματική η σπάνια έστω εμφάνιση της κακοήθους νόσου του οστεοσαρκώματος ν.paget μας κάνει να μην εφησυχάζουμε με την έλλειψη συμπτωμάτων. 4. Η εισαγωγή νεωτέρων θεραπειών όπως είναι το Ζολενδρονικό οξύ (ACLASTA) σε μια ένεση ανά έτος ή και αραιότερα πιθανότατα θα αλλάξει και την στάση των ιατρών για την θεραπεία ή μη των «ασυμπτωματικών» ασθενών. Στο βιβλίο αυτό μαζί με τους συνεργάτες μου ενδοκρινολόγους Αναστασιλάκη Α., Ευσταθιάδου Z., Μπατακόια Β., Πολύζο Στ., προσπαθήσαμε να περιλάβουμε ότι πιο καινούργιο και πρακτικό υπάρχει για την ν. Paget. Στόχος μας μοναδικός είναι η ενημέρωση των ιατρών γι αυτήν την ενδιαφέρουσα νόσο των οστών, μια και οι νέες θεραπείες μπορούν πλέον να μας κάνουν πιο αισιόδοξους για το μέλλον. Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2007 Α. Αβραμίδης, FACP ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Διευθυντής της Ενδοκρινολογικής Κλινικής Του Ιπποκρατείου Νοσοκ. Θεσσαλονίκης Α. επ. καθηγητής ΑΠΘ τ. Clinical Associate Professor of Endocrinology State University of New York - 8 -

9 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Η νόσος Paget των οστών χρονολογείται από την νεολιθική περίοδο, αφού παθογνωμονικά οστικά ευρήματα βρέθηκαν σε σκελετούς της νεολιθικής εποχής. Ως ιδιαίτερη νόσος περιγράφηκε πάντως το 1877 από τον Άγγλο ιατρό Sir James Paget, ο οποίος την ονόμασε «παραμορφωτική οστεΐτιδα» (osteitis deformans) (1) (Εικόνα 1). Ο Sir James Paget κατά την εργασία του στο St. Bartholomew του Λονδίνου περιέγραψε 23 ασθενείς, οι οποίοι παρουσίαζαν οστικά άλγη, μεγέθυνση και παραμόρφωση ενός ή περισσοτέρων οστών, παθολογικά κατάγματα και σε ορισμένες περιπτώσεις κακοήθη εξαλλαγή Eικ. 1: Ο παρουσιασθείς το 1877 από τον Sir James Paget ασθενής με εμφανή τα σημεία της νόσου (courtesy of Novartis)

10 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ Ευσταθιάδου Ζ., Αβραμίδης Α. Η νόσος Paget είναι η δεύτερη συχνότερη οστική μεταβολική νόσος στο Ενωμένο Βασίλειο και προσβάλλει περίπου το 2.5% των ανδρών και το 1.6% των γυναικών ηλικίας άνω των 55 ετών (2). Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι τα τελευταία τριάντα χρόνια, υπήρξε μια ύφεση τόσο της συχνότητας όσο και της σοβαρότητας της νόσου στις ανεπτυγμένες χώρες, που πιθανόν να οφείλεται, είτε σε αλλαγές κάποιου περιβαλλοντικού εκλυτικού παράγοντα, είτε σε αλλαγή της σύστασης των πληθυσμών με άλλες εθνικές προσμίξεις (3). Παρατηρούνται μεγάλες εθνικές διαφορές στον επιπολασμό της νόσου Paget. Είναι πιο συχνή στο Ενωμένο Βασίλειο, (4) στην Αυστραλία, (5) στη Νέα Ζηλανδία, (6) τη Βόρειο Αμερική (7) και περιοχές της Δυτικής Ευρώπης (8). Ωστόσο, είναι σπάνια στη Σκανδιναβία και την Ιαπωνία (Εικόνα 2)

11 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Eικόνα 2: Η γεωγραφική κατανομή της νόσου Paget, όπου καταφαίνεται άνιση κατανομή (courtesy of Novartis) Σε μια έρευνα που έγινε στη Λατινική Αμερική, από τα 1149 περιστατικά της νόσου Paget που δημοσιεύτηκαν τα τελευταία 30 χρόνια οι περισσότεροι από τους μισούς προέρχονταν από την Αργεντινή και Βραζιλία με καθαρά λευκή Ευρωπαϊκή καταγωγή. Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι ο επιπολασμός της νόσου είναι μόλις 0.5% (9)

12 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ PAGET Ευσταθιάδου Ζ., Αβραμίδης Α. Εχει καταστεί σαφές από μελέτες ότι στην παθογένεια και στην εκδήλωση της νόσου Paget υπεισέρχεται πέραν του περιβαλλοντικού και γενετικός παράγοντας (10-11). Σε μια μελέτη από την Ισπανία (10) παρατηρήθηκε ότι το 40% περίπου των ασθενών με τη νόσο είχαν τουλάχιστον έναν ακόμη πάσχοντα πρώτου βαθμού συγγενή. Η νόσος μεταβιβαζόταν και από τους δύο γονείς με αυτοσωματικό επικρατούντα τρόπο κληρονομικότητας. Υπολογίζεται ότι ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου είναι 7-10 φορές υψηλότερη σε συγγενείς ασθενών με νόσο Paget. Επιπρόσθετα, φαίνεται ότι, όταν υπάρχει θετικό κληρονομικό ιστορικό η νόσος εμφανίζεται: με βαρύτερη μορφή, σε νεαρότερη ηλικία και είναι πολυεστιακή

13 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Η μελέτη οικογενειών στις οποίες υπάρχουν μέλη που πάσχουν από τη νόσο αποτελεί την ιδανική προσέγγιση για την αναζήτηση των γονιδίων που πιθανά να εμπλέκονται στην αιτιολογία της νόσου. Στις περισσότερες μελετηθείσες οικογένειες, ο τρόπος κληρονομικότητας είναι επικρατούν αυτοσωματικός με ατελή διεισδυτικότητα, η οποία αυξάνει με την ηλικία. Η διερεύνηση του γενετικού παράγοντα που σχετίζεται με τη νόσο Paget αποτελεί ένα θέμα που είναι ακόμη σε εξέλιξη και συντελείται με δύο πρακτικές: Έτσι, από τη μια πλευρά η έρευνα εστιάζεται σε οικογένειες με πάσχοντα μέλη, όπου πραγματοποιείται έλεγχος του γονιδιώματος για περιοχές με κοινή κληρονομικότητα στους πάσχοντες σε σχέση με τα υγιή μέλη της οικογένειας. Από την έρευνα αυτή προκύπτει κάποιο υποψήφιο γονίδιο (candidate gene), ή μια ευρύτερη χρωμοσωμική περιοχή (susceptibility locus) που είτε θα αποδειχτεί ότι φέρουν την αποκλειστική ευθύνη ή ότι απλά συμβάλλουν στην εκδήλωση της συγκεκριμένης νόσου. Αυτή η πρακτική ονομάζεται ανάλυση γενετικής σύνδεσης (genetic linkage analysis). Τον αντίποδα της ανάλυσης γενετικής σύνδεσης, αποτελεί η προσέγγιση μέσω υποψηφίων γονιδίων (candidate genes approach) κατά την οποία η μελέτη επικεντρώνεται σε ένα γονίδιο, για το οποίο αρχικά διατυπώνεται η υπόθεση ότι, λόγω της λειτουργίας του, πιθανά συμβάλλει σε συγκεκριμένο φαινότυπο και στη συνέχεια διερευνάται η συσχέτισή του με την εμφάνιση της νόσου

14 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Χρωμοσωμικές περιοχές (susceptibility loci) Μέχρι σήμερα, έχουν βρεθεί επτά διαφορετικές χρωμοσωμικές περιοχές (PDB1 - PDB7) που συνδέθηκαν με την προδιάθεση για εμφάνιση νόσου Paget (Πίνακας 1). Γενετικός τόπος Χρωμόσωμα Γονίδιο PDB1 6p21.3 HLA PDB2 Πιθανά ψευδώς θετικά ευρήματα Μάλλον απίθανο να σχετίζεται με την όψιμης έναρξης νόσο Paget Το σημαντικότερο γονίδιο για την όψιμης έναρξης νόσο Paget 18q RANK PDB3 5q35 SQSTM1 Σχόλιο PDB4 PDB5 5q31 2q36 PDB6 10p13 PDB7 18q23 Μάλλον αποτελεί τροποποιητικό τόπο, ή είναι ψευδώς θετική η σύνδεση. Πολλά μέλη της οικογένειας που έδειξαν γενετική σύνδεση, τώρα αναφέρεται να έχουν μεταλλάξεις στο SQSTM1 Πίνακας 1. Γενετικοί τόποι για την οστική νόσο Paget (2)

15 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Οι αρχικές προσπάθειες για να οριστεί η γενετική προδιάθεση στη νόσο εστιάστηκαν στο χρωμόσωμα 6, γιατί ήδη είχαν υπάρξει σαφείς συσχετίσεις των «γενετικών τόπων» των αντιγόνων ιστοσυμβατότητας με άλλες νόσους. Έτσι, με τη μέθοδο των υποψηφίων γονιδίων εντοπίστηκε η θέση 6p21.3 (12). Παρά το γεγονός ότι αρχικά υπήρξαν μελέτες που κατέδειξαν σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ της τάξης ΙΙ αντιγόνων HLA-DQW1 (12) και HLA-DR2 (12-13) και της νόσου Paget, τελικά αυτές οι συσχετίσεις δεν αποδείχτηκαν ποτέ από μεταγενέστερες μελέτες. Οι υπόλοιπες περιοχές βρέθηκαν με μελέτες γενετικής σύνδεσης (genetic linkage studies) διερευνώντας ολόκληρο το γονιδίωμα

16 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Γονίδια που προκαλούν τη νόσο Paget TNFRSFI IA Το γονίδιο αυτό κωδικοποιεί τον παράγοντα RANK (Receptor Activator of Nuclear Factor κb) και εντοπίζεται στην περιοχή PDB2. O RANK είναι μέλος της οικογένειας των υποδοχέων του παράγοντα νέκρωσης των όγκων (Τumor Necrosis Factor, TNF) και εκφράζεται ευρέως στους πρόδρομους και τους ώριμους οστεοκλάστες. Είναι απαραίτητος για την διαφοροποίηση και λειτουργία των οστεοκλαστών. Μεταλλάξεις του TNFRSFIIA έχουν συσχετιστεί με την αιτιολογία δύο σπάνιων οστικών διαταραχών, της οικογενούς επεκτατικής οστεόλυσης (familial expansile osteolysis) και της επεκτατικής σκελετικής υπερφωσφατασίας (expansile skeletal hyperphosphatasia), καθώς και της βαριάς πρώιμης εμφάνισης οικογενούς νόσου Paget (3)

17 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Ωστόσο, περαιτέρω μελέτες δεν κατέστη δυνατόν να αποδείξουν ότι μεταλλάξεις ή πολυμορφισμοί του συγκεκριμένου γονιδίου, συμμετέχουν στην παθογένεια της κλασσικής νόσου Paget. (15-17) TNFRSFI IB Το γονίδιο TNFRSFI IB κωδικοποιεί την πρωτεΐνη οστεοπροτεγερίνη (Osteoprotegerin, OPG). H OPG, διαδραματίζοντας ρόλο υποδοχέα για τον συνδέτη του RANK (RANK ligand) αναστέλλει την οστική απορρόφηση από τους οστεοκλάστες, άρα διαταραχές στη λειτουργία της θα ήταν λογικό να προδιαθέτουν σε νόσο Paget. Το γονίδιο αυτό έγινε αντικείμενο μελέτης, όταν μια μελέτη γενετικής σύνδεσης για τη νεανική νόσο Paget κατεύθυνε προς το χρωμόσωμα 8q24. Περαιτέρω διερεύνηση έδειξε συσχέτιση με μια ομόζυγη μετάλλαξη στο εξόνιο 3 του γονιδίου TNFRSFI IB που βρίσκεται σε αυτή τη χρωμοσωμική περιοχή. (18) Οι μεταλλάξεις αυτού του γονιδίου φαίνεται να μην αποτελούν αιτία της κλασικής νόσου Paget, είτε σποραδικής είτε οικογενούς, αλλά υπάρχουν μελέτες ενδεικτικές ότι πολυμορφισμοί του συγκεκριμένου γονιδίου μπορεί να προδιαθέτουν για την εμφάνιση της νόσου. Έτσι, έχουν περιγραφεί δύο SNPs [Single Nucleotide Polymorphisms, SNPs, (πολυμορφισμοί ενός νουκλεοτιδίου)], ένας στο ιντρόνιο 2 (C505T) (17) και ένας δεύτερος στο εξόνιο 1 (G1181C) (18) που συσχετίζονται τόσο με τη σποραδική, όσο και με την οικογενή νόσο Paget

18 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Sequestosome I (SQSTM1) Η αρχική εμπλοκή αυτού του γονιδίου ξεκίνησε με τη γενετική συσχέτιση της χρωμοσωμικής περιοχής 5q35, όπου και εντοπίζεται, και της οικογενούς μορφής της νόσου Paget. (20-21) Μέχρι σήμερα έχουν περιγραφεί έντεκα διαφορετικές μεταλλάξεις μιας βάσης (single base mutations) που προκαλούν είτε αντικατάσταση ενός αμινοξέος στην τελική πρωτεΐνη (missense mutation), είτε οδηγούν σε δημιουργία κωδωνίου διακοπής της πρωτεïνικής μετάφρασης (nonsense mutation) στο γονίδιο SQSTM1 που σχετίζονται τόσο με την οικογενή όσο και τη σποραδική νόσο του Paget. Η πιο συχνή εντοπίζεται στο εξόνιο 8 του γονιδίου και οδηγεί στην αντικατάσταση προλίνης από λευκίνη (P392L) (22). Το γονίδιο αυτό κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη, την p62 που περιλαμβάνει και περιοχή που έχει σχέση με την ubiquitin (Ubiquitin-associated domain, UBA). Μεταλλάξεις στην περιοχή αυτή πιθανά να επηρεάζουν την ικανότητα της p62 να εκτρέπει πρωτεΐνες της οδού NF-κΒ προς αποδόμηση, με αποτέλεσμα παρατεταμένη ενεργοποίηση αυτής της οδού και αυξημένη οστεοκλαστογένεση. Ωστόσο, αυτό είναι ακόμη μια υπόθεση που περιμένει επιβεβαίωση. VCP (Valosin-containing protein) Το VCP γονίδιο εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 9p21 και έχει συνδεθεί με μια σπάνια μεταβολική νόσο που συνίσταται σε μυοπάθεια από έγκλειστα σωμάτια, πρώιμης εμφάνισης νόσο Paget και μετωποκροταφική άνοια (inclusion body myopathy, early onset Paget s disease of bone and fronto-temporal dementia, IBMPFD) (23). Το γονίδιο αυτό κωδικοποιεί την πρωτεΐνη p97, μέλος της οικογένειας τύπου

19 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΙΙ ΑΑΑ πρωτεϊνών (ATPases Associated with a variety of Activities), που συνιστούν ΑΤPάσες που σχετίζονται με διάφορες δραστηριότητες. Οι μεταλλάξεις αυτού του γονιδίου φαίνεται ότι εμπλέκονται σε διαταραχή της αποδόμησης πρωτεϊνών κάποιες από τις οποίες συμμετέχουν στην οδό NF-κΒ. Έτσι, μάλλον οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα με τις μεταλλάξεις του γονιδίου SQSTM1, ενώ η παρουσία της μυοπάθειας και της άνοιας θα μπορούσαν να αποδοθούν στις αλληλεπιδράσεις της p97 και με άλλες οδούς που δεν αφορούν την p62 του SQSTM

20 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΝΟΣΟ PAGET Προς το παρόν, η γενετική ανάλυση για την προδιάθεση εμφάνισης νόσου Paget παραμένει σε ερευνητικό επίπεδο και δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην κλινική πράξη. Ωστόσο, η αναζήτηση της γενετικής βάσης του προβλήματος θα μπορούσε σε μελλοντική βάση να βοηθήσει τους ασθενείς καταρχήν καθορίζοντας εγκαίρως τόσο τη βαρύτητα, όσο και την πρόγνωση της νόσου τους ανάλογα με τη μετάλλαξη που φέρουν - και σε δεύτερο λόγο διαγράφοντας συγκεκριμένη στρατηγική θεραπευτικών παρεμβάσεων. Επιπλέον, χρήσιμη θα ήταν και η γενετική καθοδήγηση των συγγενών ασθενών με νόσο Paget, ξεκαθαρίζοντας τους εάν φέρουν ή όχι τη γενετική προδιάθεση. Ακόμη, η γενετική προσφέρει μια εξήγηση για την αιτιολογία και παθοφυσιολογία της νόσου και μελλοντικά θα μπορούσε να ανοίξει νέους ορίζοντες για καινούργιες θεραπείες, όπως πχ η θεραπευτική στό

21 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ χευση των οδών του RANK/NF-κB και της ubiquitin/ πρωτεασών. Συμπεράσματα Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί αρκετή πρόοδος στην διερεύνηση της γενετικής βάσης της νόσου Paget, με την ανακάλυψη μεταλλάξεων σε τέσσερα διαφορετικά γονίδια. Ωστόσο, παραμένουν ακόμη πολυάριθμα ερωτηματικά τόσο για την ύπαρξη και άλλων εμπλεκόμενων γονιδίων, όσο και για τη συνεισφορά του κάθε μελετούμενου γονιδίου στην παθογένεια της νόσου. Ερωτήματα που ακόμη δεν έχουν απαντηθεί αφορούν την σκελετική κατανομή των βλαβών και ποιοι παράγοντες την καθορίζουν, καθώς και τη βαρύτητα της νόσου που μπορεί να ποικίλει ακόμη και σε άτομα που φέρουν τις ίδιες μεταλλάξεις. Σε αυτό το σημείο υπεισέρχεται η σπουδαιότητα των περιβαλλοντικών επιδράσεων και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ γονιδίων που δείχνουν ότι η εκδήλωση της νόσου Paget είναι πολυπαραγοντική. Η περαιτέρω έρευνα αναμένεται να ανοίξει νέους δρόμους τόσο στη διαγνωστική όσο και στη θεραπευτική προσέγγιση της νόσου

22 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ Η αιτιολογία της νόσου Paget δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως μέχρι και σήμερα. (24-29) Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις για την ύπαρξη ισχυρού γενετικού υπόβαθρου, αλλά και για την επίδραση ορισμένων περιβαλλο ντικών παραγόντων (Εικόνα 3) % των ασθενών έχουν θετικό οικογενειακό ιστορικό. (30-32) Οι ασθενείς αυτοί νοσούν νωρίτερα (μέση ηλικία εμφάνισης της νόσου τα 51 έτη, έναντι 59 των υπολοίπων) και έχουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν κάταγμα (27% έναντι 11%). Στην εκδήλωση της νόσου Paget φαίνεται ότι συμμετέχουν και εξωγενείς παράγοντες και ειδικότερα ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις. Πιθανολογείται ότι η ιογενής λοίμωξη των οστεοκλαστών προάγει τη συνένωσή τους και τη δη μιουργία πολυπύρηνων γιγαντοκυττάρων που εί ναι χαρακτηριστικό της νόσου. Στον πυρήνα και το κυτταρόπλασμα των οστεοκλαστών των ασθενών βρέθηκαν τμήματα γενετικού υλικού συγκεκριμένων ιών, τα οποία δεν ανευρίσκονται στους οστεοκλάστες των υγιών ατόμων. Ωστόσο, κανένας δεν κατάφερε να απομονώσει ακέραιο το γενετικό υλικό κάποιου ιού. Οι ιοί που πιστεύεται ότι σχετίζονται με τη νόσο

23 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Εικόνα 3: Η υπόθεση για την παθογένεια της νόσου Paget και τη γενετική βλάβη στους οστεοκλάστες (courtesy of Novartis) ανήκουν στην οικογένεια των παραμυξοϊών, με πιθανότερους υπαίτιους: τον ιό της μόρβας των σκυλιών τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό τον ιό της ιλαράς Χώρες, όπως η Αγγλία, με υψηλό ποσοστό οικιακών ζώων (σκυλιών) εμφανίζουν αυξημένη επί πτωση της νόσου Paget. (33) Συμπερασματικά, τα μέχρι σήμερα στοιχεία ενισχύουν την πρωταρχική αντίληψη για την αιτιολογία της νόσου Paget. Παρότι δεν έχει ακόμη αποδειχθεί, θεωρείται ότι η νόσος προκαλείται από μια βραδέως δρώσα υποκλινική ιογενή λοίμωξη των οστεοκλαστών σε ένα γενετικά προδιαθετειμένο άτομο. Μετά από μια λανθάνουσα περίοδο ετών ένα άγνωστο εκλυτικό αίτιο προκα λεί την ενεργοποίηση των οστεοκλαστών, οι οποίοι διαταράσσουν την οστική ανακατασκευή και προκαλούν την κλινική εκδήλωση της νόσου. (34)

24 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ Μπατακόιας Β., Αβραμίδης Α. ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΤΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ Η νόσος Paget χαρακτηρίζεται από μια αλληλουχία γεγονότων σε κυτταρικό επίπεδο που έχουν ως τε λικό αποτέλεσμα την αντικατάσταση του φυσιολο γικού οστού των προσβεβλημένων περιοχών από αποδιοργανωμένο οστίτη ιστό. Ο ρυθμός της οστικής ανακατασκευής είναι ιδιαίτερα αυξημένος, έως και 5-10 φορές, αλλά μόνο σε κατά τόπους εστίες. Συνεπώς, η νόσος Paget δεν μπορεί να θεωρηθεί μια τυπική μεταβολική διαταραχή του σκελετού. (24,28) Στη φυσική ιστορία της νόσου διακρίνονται τρία στάδια

25 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Οστεολυτική φάση: Αρχικά, παρατηρείται αύξηση του ρυθμού της οστικής απορρόφησης σε ένα ή περισσότερα σημεία του σκελετού, προκαλούμενη από πολυάριθμους και γιγά ντιους οστεοκλάστες. Οι τελευταίοι έχουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό πυρήνων (περί τους 20) από τους φυσιολογικούς (συνήθως 3-4) και είναι παθογνωμονικοί της νόσου Paget (Εικόνες 4, 5, 6, σελίδες 113, 114). Αποτέλεσμα της αυξημένης οοτεοκλαστικής δραστηριότη τας είναι η δημιουργία εστιών, που ακτινολογικά απεικονίζονται ως τριγωνικές, σφηνοειδείς ή λογχοειδείς λυτικές περιοχές στα μακρά οστά ή ως εστίες περιγεγραμμένης οστεοπόρωσης (osteoporosis circumscripta) στο κρανίο (Εικόνες 7, 8, 9). Εικόνα 7: Περιγεγραμμένη οστεοπόρωση στο κρανίο ασθενούς, χαρακτηριστικό αρχικής μορφή της νόσου (δικά μας δεδομένα)

26 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Εικόνα 8: Περιγεγραμμένη οστεοπόρωση στο κρανίο ασθενούς (δικά μας δεδομένα) Εικόνα 9: Περιγεγραμμένη οστεοπόρωση στο κρανίο ασθενούς- δεξιά, πλήρης αποκατάσταση μετά από μακροχρόνια θεραπεία με καλσιτονίνη (δικά μας δεδομένα)

27 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Η υπερπαραγωγή IL-6 και άλλων κυτοκινών είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του οστικού μικροπεριβάλλοντος στη φάση αυτή. Μικτή φάση: Σε απάντηση στην αυξημένη οστική απορρόφη ση, επιστρατεύονται πολυάριθμοι οστεοβλάστες που προκαλούν έντονο και ταχύ οστικό σχηματισμό στις κατά τόπους βλάβες και εναποθέτουν νέο οστό χαμηλότερης ποιότητας και άναρχης κατασκευής των νέων οστικών δοκίδων, το λεγόμενο «υφαντό» οστό (woven bone) (Εικόνα 10, σελ. 114). Το «υφαντό» οστό δεν είναι παθογνωμονικό της νόσου Paget, αλλά παρατηρείται και σε άλλες καταστάσεις με υψηλό ρυθμό οστικής ανακατασκευής. Αποτέλεσμα της αυξη μένης οστεοβλαστικής δραστηριότητας στη φάση αυτή είναι η ακτινολογική εμ φάνιση σκληρυντικών στοιχείων δίπλα στις λυτικές βλάβες. Σκληρυντική φάση: Τελικά, μετά από μια μακροχρόνια περίοδο ενεργότητας, κατά την οποία όλα τα στάδια της παθο λογικής διαδικασίας ανευρίσκονται ταυτόχρονα στις οστικές βλάβες ενός ασθενούς, ελαττώνεται η αιμάτωση, η κυτταροβρίθεια και η κυτταρική δραστηριότητα στις κατά τόπους εστίες, ώστε η μία μετά την άλλη σχηματίζουν σκληρυντικές περιοχές με ελάχι στες ενδείξεις ενεργού μεταβολισμού. Είναι το τελικό στάδιο της νόσου, η καλούμενη «εξαντλημένη» (burned-out) νόσος Paget (Εικόνα 11). Συνήθως διαφορετικές φάσεις εξέλιξης της βλάβης συνυπάρχουν σε διαφορετικά σημεία του σκελετού. Κατά τη βιοψία οστού, διακρίνονται πε ριοχές όπου συνυπάρχει αυξημένη οστεοκλαστική και οστεοβλαστική δραστηριότητα, σε αναλογία που ποικίλει ανάλογα με

28 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Εικόνα 11: Ακτινογραφία κρανίου προχωρημένης νόσου Paget, όπου διακρίνονται περιοχές αυξημένης πυκνότητας και περιοχές ελαττωμένης πυκνότητας (δικά μας δεδομένα) το στάδιο της νόσου. Το παθολογικό οστεοειδές συνήθως υφίσταται επαρκή επιμετάλλωση, αλλά λόγω της παθολογικά μεγάλης έκτασης του νεοσχηματιζόμενου οστού παρατηρούνται πε ριοχές με ελλιπή εναπόθεση αλάτων. Η έντονη εστιακή κυτταρική δραστηριότητα έχει ως τελικό αποτέλεσμα τη δημιουργία αποδιοργανωμένου δοκιδώδους οστού στη θέση που φυσιολογικά υπήρχε πεταλιώδες οστό. Το παθολογικό οστό εμφανίζει στο μικροσκόπιο εικόνα «μωσαϊκού». Φλοιώδες (πεταλιώδες) οστό διακρίνεται μόνο κατά νησίδες, ενώ ο μυελός του νεοσχηματιζόμενου σπογγώδους (δοκιδώδους) οστού παρου σιάζει έντονη ίνωση και πλούσια αιμάτωση

29 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Εικόνα 12: Η νόσος είναι σπάνια πριν από την ηλικία των 40 ετών, ενώ η συχνότητά της αυξάνει με την ηλικία (courtesy of Novartis) Η αρχιτεκτονική του νέου οστού διαφέρει κατά πολύ από αυτή του φυσιολογι κού φλοιώδους ή σπογγώδους οστού, με άμεση συνέπεια στην ελαστικότητα και την αντοχή του. Η νόσος Paget είναι σπάνια σε νέους κάτω των 30 ετών. Ωστόσο, η επίπτωσή της αυξάνεται με την ηλικία (Εικόνα 12) με αποτέλεσμα σε ορισμένες χώρες να αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη «μεταβολική» οστική νόσο σε ηλικιωμένους μετά την οστεοπόρωση. (25,26) Οι περισσότεροι ασθενείς (έως και 90%) είναι ασυμπτωματικοί. Συνήθως η διάγνωση τίθεται τυχαία, από την ανεύρεση αυξημένων επιπέδων αλκαλικής φωσφατάσης σε βιοχημικό έλεγχο ρουτίνας ή των χαρακτηριστικών ακτινολογικών ή σπινθηρογραφικών ευρημάτων σε εξέταση που έγινε για άλλο (9, 35) λόγο

30 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Η νόσος Paget συνήθως εξελίσσεται αργά. Έτσι, πολλοί ασθενείς έχουν συμπτώματα που σχετίζονται με τη νόσο μέχρι και 10 έτη πριν τη διάγνωση. Η πάθηση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής, αλλά κατά κανόνα δεν ελαττώνει την επιβίωση των ασθενών. Η νόσος Paget μπορεί να προσβάλλει: ένα μόνο οστό στο 10-20% των ασθενών (μονοοστική) (Εικόνα 13) Εικόνα 13: Μονοοστική(;) νόσος Paget που αφορά τον σπόνδυλο. (δικά μας δεδομένα)

31 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Εικόνα 13α: Πολυοστική νόσος Paget στο λαγόνιο (με πάχυνση της λαγονοκτενιαίας γραμμής) και το ηβικόν οστούν, πιθανόν και στο μηριαίο. (δικά μας δεδομένα) συνήθως ασύμμετρα δύο ή περισσότερα οστά (πολυοστική) (Εικόνα 13α, 19). Οι εστιακές οστικές βλάβες που υπάρχουν κα τά τη διάγνωση, είναι συνήθως οι μόνες που εμφανίζονται και οι ίδιες που εξελίσσονται στην πορεία της νόσου. Η ξαφνική εμφάνιση νέων βλαβών χρόνια μετά τη διάγνωση είναι μάλλον ασυνήθιστη. (9) Τα σημεία του σκελετού που επηρεάζονται συχνότερα είναι: η λεκάνη το μηριαίο η κνήμη το κρανίο η σπονδυλική στήλη

32 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Η λεκάνη συμμετέχει στη νόσο στα 2/3 των ασθενών. Σπανιότερα προσβάλλονται οι κλείδες, οι πλευρές, η ωμοπλάτη, τα οστά του προσώπου και σχεδόν ποτέ οι άκρες χείρες και τα πόδια. Οι δύο κύριες κλινικές εκδηλώσεις της νόσου Paget είναι: ο μυοσκελετικός πόνος και οι παραμορφώσεις των οστών Σπανιότερα παρατηρούνται: κατάγματα τραυματικά ή αυτόματα νευρολογικές επιπλοκές καρδιαγγειακές επιπλοκές μεταβολικές διαταραχές νεοπλασματική εξαλλαγή των βλαβών ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ Είναι το συχνότερο σύμπτωμα και προέρχεται: είτε άμεσα από τις οστικές βλάβες είτε από επιπλοκές που προκαλούνται από αυ τές, όπως: - εκφυλιστική αρθρίτιδα των παρακείμενων αρθρώσεων - πίεση νευρικών στελεχών - μυικό κάματο επιβαρυμένων μυών - εξαλλαγή σε οστεοσάρκωμα Ο πόνος στη νόσο Paget μπορεί να είναι αισθητός κατά την ανάπαυση ή τις κι νήσεις, να επιδεινώνεται με την άρση βάρους ή άλλη φόρτιση του οστού και να επιτείνεται τη νύχτα

33 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Η αιτιολογία του άλγους που προέρχεται άμεσα από τις οστικές βλάβες της νόσου Paget είναι εν μέρει ασαφής και πιστεύεται ότι οφείλεται: σε διάταση του περιοστέου στην έντονη υπεραιμία σε μικροκατάγματα που υφίστανται τα προσβεβλημένα οστά

34 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. ΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ Είναι περισσότερο εμφανείς στα μακρά οστά, το κρανίο και τις κλείδες (9). Τα μακρά οστά και κυρίως τα μηριαία και οι κνήμες διογκώνονται και κάμπτονται τοξοειδώς προς τα έξω και εμπρός. (Εικόνες 14, 14α, 14β). Εικόνα 14: Κάμψη της κνήμης από οστούν προσβεβλημένο από τη νόσο Paget (δικά μας δεδομένα)

35 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Εικόνα 14α: Προς τα πρόσω κύρτωση του μηριαίου με ρωγμώδες (ατελές) κάταγμα. (δικά μας δεδομένα)

36 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Το προσβε βλημένο μέλος βραχύνεται και ο ασθενής παρουσιάζει χωλότητα. Με το πέρασμα του χρόνου αναπτύσσεται εκφυλιστική αρθρίτιδα στις επιβαρυμένες αρθρώσεις. Πολλές φορές ο πόνος της νόσου Ρaget είναι δύσκολο να διακριθεί από τον πόνο της οστεοαρθρίτιδας. Η καλή ανταπόκριση στην ειδική για τη νόσο αγωγή (π.χ. καλσιτονίνη, διφωσφονικά) συνηγορεί ότι το άλγος προέρχεται από τις οστικές και όχι τις αρθρικές βλάβες. (9) Η προσβολή του κρανίου από τη νόσο έχει χα ρακτηριστικές ακτινολογικές αλλοιώσεις, περιγεγραμμένη οστεοπόρωση στα αρχικά στάδια και μετωπιαία (frontal bossing), αμφικροταφική και ινιακή παραμόρφωση χρόνια αργότερα (Εικόνα 15). Εικόνα 15: Χαρακτηριστική η προπέτεια του μετώπου (frontal bossing) (δικά μας δεδομένα)

37 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Εικόνα 16: Η τυπική εικόνα κρανίου προχωρημένης νόσου Paget με ισοπέδωση της βάσης του κρανίου (πλατυβασία) (δικά μας δεδομένα) Μόνο ένας στους τρεις ασθενείς αντιλαμβάνε ται την παραμόρφωση του κρανίου ή πάσχει από κεφαλαλγίες, συνήθως συσφυκτικού χαρακτήρα. Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν εμβοές. Συχνή είναι και η διάταση των φλεβών του κρανίου. Όταν η συμμετοχή του κρανίου είναι εκτεταμένη, προκα λείται παραμόρφωση και επιπέδωση της βάσης του (πλατυβασία) και εγκολεασμός των ανώτερων αυχενικών σπονδύλων (Εικόνα 16). Η προσβολή του προσωπικού κρανίου μπορεί να επιφέρει παραμορφώσεις του προσώπου, ορθοδοντικές ανωμαλίες, διαταραχές στη μάσηση ή σπανιότερα στένωση των αεραγωγών και έρρινη ομιλία

38 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. Η σπονδυλική στήλη προσβάλλεται συ χνότερα στην οσφυϊκή της μοίρα. Κύφωση και πόνος κατά μήκος της σπονδυλι κής στήλης μπορεί να οφείλονται σε άμεση προσβολή και παραμόρφωση των σπονδύλων, σε συμπιεστικά κατάγματα, σε πίεση νευρικών δομών, σε εκφυλιστική αρθρίτιδα των μεσοσπονδύλιων αρθρώσεων ή καταπόνηση των ραχιαίων μυών. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΤΕΛΗ Ή ΠΛΗΡΗ Είναι από τις συχνότερες και σοβαρότερες επιπλοκές της νόσου. Μπορεί να είναι τραυματικά ή αυτόματα και συνήθως αφορούν μακρά οστά με ενεργές λυτικές εστίες ή σπανιότερα νεοπλασματική εξαλλαγή. (Εικόνες 17, 18). Συχνότερα είναι τα σπονδυλικά, τα υποτροχαντήρια και τα κατάγ ματα της διάφυσης του μηριαίου και ακολουθούν εκείνα του άνω τριτημορίου της κνήμης. Συνήθως είναι εγκάρσια και επιπλέκονται από σημαντική αιμορραγία. Κατά κανόνα θεραπεύονται φυσιολογικά. Πολύ συχνότερα είναι τα μικρά ρωγμώδη κατάγματα κατά μήκος της κυρτής επιφάνειας των κεκαμμένων οστών, τα οποία μπορεί να είναι σταθε ρά και ασυμπτωματικά για χρόνια

39 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Εικόνα 17: Η προσβολή του βραχιονίου οστού είναι σχετικά σπάνια - (ασθενής με πλήρες κάταγμα) (δικά μας δεδομένα) Εικόνα 18: Κάταγμα βραχιονίου σε ασθενή με ν. Paget (δικά μας δεδομένα)

40 ABΡΑΜΙΔΗΣ Α. ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ Bλέπετε παρακάτω, στο κεφάλαιο «Διάγνωση», «ΝΕΥ- ΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΟΣΟΥ PAGET» ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια με υψηλό όγκο παλμού μπορεί να παρατηρηθεί σε περιπτώσεις με εκτεταμένη ενεργό νόσο και προσβολή μεγαλύτερη του 30% του σκελετού. Οφείλεται σε υπερκινητική κυκλοφορία λόγω της πλούσιας αιμάτωσης των προσβεβλημένων οστών και συνήθως εμφανίζεται σε ασθενείς με επιβαρυμένη καρδιακή λειτουργία. Συχνότερες από το γενικό πληθυσμό στη νόσο Paget είναι οι διαταραχές της αγωγιμότητας και η ασβεστοποιός στένωση της αορτής. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τόσο η ασυμπτωματική υπερουριχαιμία, όσο και η επίπτωση της ουρικής αρθρίτιδας είναι μεγαλύτερη στη νόσο Paget. Το ασβέστιο και ο φωσφόρος του ορού είναι φυσιολογικά, αλλά σε ασθενείς που παραμένουν κλινήρεις για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να παρατηρηθεί υπερασβεστιαιμία, υπερασβεστιουρία και νεφρολιθίαση. Σε περιόδους αυξημένων αναγκών σε ασβέστιο μπορεί να αναπτυχθεί δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, ο οποίος ενδέχεται να προκαλέσει μια γενικότερη μεταβολική οστική νόσο

41 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΕΞΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ Οι νεοπλασματικές εξεργασίες που σχετίζονται με τη νόσο Paget είναι σπάνιες και περικλείουν τις κάτωθι: Σαρκωματώδης εξαλλαγή Γιγαντοκυτταρικοί όγκοι (καλοήθεις και κακοήθεις) Συνυπάρχουσες καταστάσεις: - μεταστάσεις από άλλους όγκους - λευχαιμία - πολλαπλούν μυέλωμα - λέμφωμα Οι πιο κοινές κακοήθεις μορφές είναι: Οστεοσάρκωμα % κακόηθες ινώδες ιστιοκύττωμα ( ινοσάρκωμα) 20% χονδροσάρκωμα 10% Το λέμφωμα και το αγγειοσάρκωμα είναι σπανιότερα και αποτελούν λιγότερο του 1%. Το οστεοσάρκωμα της νόσου Paget απαντά σε ποσοστό λιγότερο από 1% των ασθενών με Paget κυρίως σε ηλικιωμένα άτομα με πολυοστική νόσο. (58) Παρόλα αυτά αποτελεί ένα σημαντικό μέρος (3-18%) του συνολικού αριθμού οστεογενούς σαρκώματος. Οι βλάβες είναι πολύ κακοήθεις και οι ασθενείς όταν πρωτοδιαγιγνώσκονται ήδη έχουν μεταστάσεις κυρίως στους πνεύμονες. Η νόσος προσβάλλει 2 φορές πιο συχνά τους άνδρες από τις γυναίκες. Οι συχνότερο προσβαλλόμενες περιοχές είναι το ισχίο, η πύελος και ο ώμος

Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ

Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ 147 Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ Α. Αβραμίδης, FACP Επ. καθηγητής ΑΠΘ, Δ/ντης Ενδοκρινολογικής κλινικής Ιπποκρατείου Γενικού Νοσ/μείου Θεσσαλονίκης Η νόσος Paget των οστών χρονολογείται από την νεολιθική περίοδο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ

Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ Α. Η ΝΟΣΟΣ PAGET ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ (Παραμορφωτική οστεΐτις) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 Εκδόσεις «ΡΟΤΟΝΤΑ» Χαβαλές Α. - Χατζησυμεών Κ. Ο.Ε. Καμβουνίων 5, 546 21 Θεσσαλονίκη Τηλ. 2310 285.785, Fax: 2310 280.287

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική εκτίμηση της πώρωσης των καταγμάτων Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΩΝΗΣ Ζ. ΣΙΓΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ» ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΣΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o

Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o ΡΑΧΙΤΙΔΑ- ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Συγγραφέας: Μαλακάση Αποστολία* * Επικουρικός Ορθοπαιδικός, Κ.Θ.-Κ.Υ. Λέρου. Μεταβολική πάθηση που χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή εναπόθεση ασβεστίου

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη

Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη Εισαγωγη στην Ορθοπαιδικη Κωνσταντινος Ν. ΜΑΛΙΖΟΣ Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη Εισαγωγη στην Ορθοπαιδικη Ορθοπαιδικη ή Ορθοπεδικη «παιδο-ορθωτικη» (Γ. Μπαμπινιωτης) Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Α. ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΥ ΔΙΣΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι βρίσκονται μεταξύ των σωμάτων των σπονδύλων. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ο Μάθημα: 29.9.2014 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Κ.Ν. ΜΑΛΙΖΟΣ, N. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ ΔΙΣΚΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΜΣΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS www.npiatrikis.gr ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ Η κλινική δε συνηθίζει πλέον να εξετάζει σε προαιρετικές. Η εξέταση είναι µε πέντε θέµατα ανάπτυξης, ποικίλων περιεχοµένων, σε δύο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Μύρων Μαυρικάκης Αναπλ. Καθηγητής Θεραπευτικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παθολόγος - Ρευματολόγος ριν αρχίσω την ομιλία μου θα

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας

Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος Παράρτημα Κρήτης 2007 Αιτιοπαθογένεια & διαγνωστική προσέγγιση της οστεοαρθρίτιδας του σκύλου & της γάτας Νικήτας Ν. Πράσινος Επίκουρος Καθηγητής Μονάδα Χειρουργικής &

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γ Παιδιατρική Κλινική Διευθυντής: καθηγητής κ. Τσανάκας Ι. ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΡΤΣΙΟΥΝΗ ΕΛΠΙΝΙΚΗ ΦΡΥΔΑ ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ ΧΟΤΟΥΡΑ ΑΡΙΣΤΟΘΕΑ Επιβλέποντες

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΟΠΗ ΟΣΤΕΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΘ ΠΡΩΙΜΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ερευνητική ομάδα Κλινικής Εντατικής Θεραπείας Ο Ευαγγελισμός

ΕΚΤΟΠΗ ΟΣΤΕΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΘ ΠΡΩΙΜΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ερευνητική ομάδα Κλινικής Εντατικής Θεραπείας Ο Ευαγγελισμός ΕΚΤΟΠΗ ΟΣΤΕΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΘ ΠΡΩΙΜΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ερευνητική ομάδα Κλινικής Εντατικής Θεραπείας ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός Διευθυντής : Αναπλ. Καθηγητής Σεραφείμ Νανάς Ορισμός Έκτοπη οστεοποίηση ( ΕΟ ) ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης.

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Κωτούλα Αγορίτσα, Ιατρος ακτινολόγος, Επιμελήτρια Β Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ, Θεσ/νίκης Τα οστά σχηματίζονται με δύο τρόπους:

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ.

ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΡΟΚΟΤΥΛΙΑΙΑΣ ΠΡΟΣΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΙΣΧΙΟ. Η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση αποτελεί, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της σύγχρονης βιβλιογραφίας, το συχνότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία.

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Ερειστικό Σύστημα Μια εργασία στο μάθημα της Βιολογίας από της μαθήτριες Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαρφτζιάν Μαριλένα Περιεχόμενα: Εισαγωγή Οστά Σύσταση του οστίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ

Μηρόςβ βββ. Επιγο νατίδα. Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω. Κνήμη βββββ ΦΥΣΙΟ - ΓΟΝΑΤΟ Πρόσθιος χιαστός Έξω πλάγιος σύνδεσμος Έξω μηνίσκος Μηρόςβ βββ Επιγο νατίδα Οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος Αρθρικός χόνδρος Έσω πλάγιος σύνδεσμος Έσω μηνίσκος Κνήμη βββββ Περόνη ββββ Ανατομία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I.

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I. ΒΛΑΙΣΟ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 1 2 ΒΛΑΙΣΟ I. ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟ II. ΜΕΡΟΣ ΑΛΛΟΥ ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Γενικευμένης Χαλάρωσης Συνδέσμων Νευρολογικής ή Μυϊκής Πάθησης Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΣΚΟΛΙΩΣΗ, ΚΥΦΩΣΗ, ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΣΚΟΛΙΩΣΗ, ΚΥΦΩΣΗ, ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΣΚΟΛΙΩΣΗ, ΚΥΦΩΣΗ, ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ 11 Ευθύµιος Σαµολαδάς Α. ΣΚΟΛΙΩΣΗ Η φυσιολογική σπονδυλική στήλη στο οβελιαίο επίπεδο εµφανίζει φυσιολογικά κυρτώµατα στην αυχενική θωρακική και οσφυϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Παλαιά βλάβη Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Απώλεια µυελίνης (LFB/cresyl violet) Μείωση πάχουςαραίωση νευραξόνων (silver stain) αποµυελίνωση και επαναµυελίνωση δντ επανειληµµένα στην ίδια πλάκα

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική λόρδωση Μεγαλύτερα σπονδυλικά σώματα Προσανατολισμός οπισθίων

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: Ca ΝΕΦΡΟΥ Κλαµπάτσας Αθανάσιος Ουρολόγος Επ. Α Ουρολογικό-Ογκολογικό Τµήµα Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Άνδρας ασθενής ηλικίας 64 ετών Με ατοµικό αναµνηστικό ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Σελίδα 1 από 5 Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Γερμανός Ιερονυμάκης 1, Γιώργος Μίλεσης MSc 2 1 Τεχνολόγος ακτινολόγος, 2 Κλινικός Διαιτολόγος, MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Ένα από τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ/ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ. Αιματολογικές παθήσεις

ΕΠΙΠΕΔΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ/ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ. Αιματολογικές παθήσεις ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ/ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Αιματολογικές παθήσεις Αιμοσφαιρινοπάθειες Μεσογειακή αναιμία ή θαλασσαιμία ομόζυγη (νόσος Cooley) Δρεπανοκυτταρική αναιμία ομόζυγος με Π.Α. 67%

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Γενετική Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Δρ Aleksandra Norek Βοηθός Τμήμα Ιατρικής Γενετικής Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας και Παιδιού Βαρσοβία, Πολωνία Το μέσο προσδόκιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΚΝΩΣΣΟΥ 236 -ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ ΤΗΛ 2810 327988 6937 363 880 Η αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Αυξητικό (aggressive) οστεοβλάστωμα περόνης. Αναφορά περιστατικού.

Αυξητικό (aggressive) οστεοβλάστωμα περόνης. Αναφορά περιστατικού. Αυξητικό (aggressive) οστεοβλάστωμα περόνης. Αναφορά περιστατικού. 1 Σαββίδης Ματθαίος, Γκούβας Γεώργιος. A Ορθοπαιδική κλινική 424 ΓΣΝΕ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Περιγράφεται περιστατικό αυξητικού οστεοβλαστώματος στη

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ 1) Τι είναι Οστεοπόρωση α) Ορισµός - Η Οστεοπόρωση είναι η πιο συχνή πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται από µείωση της οστικής µάζας και διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής του οστίτου ιστού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας 1 2 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας

Διαβάστε περισσότερα