ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Φοιτήτρια: ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Φοιτήτρια: ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Επόπτης: Δρ. Ευαγγελία Νένα ΑΠΡΙΛΙΟΣ

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη 5 Πρόλογος 6 Εισαγωγή 7 Κεφάλαιο Η Ιστορία της παχυσαρκίας Ορισμός της παχυσαρκίας Η Παθοφυσιολογία της παχυσαρκίας Ταξινόμηση της παχυσαρκίας..12 Κεφάλαιο Στατιστικά Στοιχεία Παχυσαρκίας Αιτίες Παχυσαρκίας Οι Επιπλοκές της Παχυσαρκίας Καρδιακές Παθήσεις Δυσλιπιδαιμία Αρτηριακή υπέρταση Χολολιθίαση Σακχαρώδης Διαβήτης Ανδρική και Γυναικεία Στειρότητα Οστεοαρθρίτιδα Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο Λιπώδης Διήθηση του ήπατος Σύνδρομο Υπνικής Άπνοιας Καρκίνος...23 Κεφάλαιο Η Ιστορία του Καρκίνου Ορισμός του Καρκίνου Παράγοντες που σχετίζονται με την πρόκληση καρκίνου Ανάπτυξη Καρκίνου Ταξινόμηση Νεοπλασμάτων..29 Κεφάλαιο Παχυσαρκία και Καρκίνος Επιδημιολογικά στοιχεία Παχυσαρκίας- Καρκίνου Μηχανισμοί ανάπτυξης καρκίνου που σχετίζονται με την παχυσαρκία Μορφές Καρκίνου που σχετίζονται με την Παχυσαρκία Καρκίνος Παχέος Εντέρου Καρκίνος Νεφρών Καρκίνος Μαστού Καρκίνος Παγκρέατος Καρκίνος Οισοφάγου Καρκίνος Ενδομητρίου Καρκίνος Ωοθηκών Καρκίνος Προστάτη.48 3

4 4.4.9 Καρκίνος Ήπατος Καρκίνος Χοληδόχου Κύστεως..52 Κεφάλαιο 5 Συμπεράσματα...54 Βιβλιογραφία.55 4

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παχυσαρκία έκανε την εμφάνισή της στους προϊστορικούς χρόνους. Θεωρούνταν σύμβολο υγείας, αφθονίας και γονιμότητας, μέχρι την στιγμή που οι αρχαίοι πρόγονοί μας τη συσχέτισαν με πολλά προβλήματα υγείας και με τον πρόωρο θάνατο. Η παχυσαρκία χαρακτηρίστηκε επίσημα ως πάθηση το 1948 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Αποτελεί λοιπόν, πάθηση η οποία χαρακτηρίζεται από υπερβολική εναπόθεση λίπους στο ανθρώπινο σώμα και είναι αποτέλεσμα διαταραχής στην πρόσληψη και κατανάλωση ενέργειας. Η πάθηση αυτή έχει αυξηθεί δραματικά τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε πολλές άλλες χώρες. Στην Ελλάδα οι παχύσαρκες γυναίκες αποτελούν το 26.8% του γενικού πληθυσμού, ενώ οι άνδρες το 18.2%. Ως καρκίνος ορίζεται η κατάσταση εκείνη η οποία χαρακτηρίζεται από άναρχο και αφύσικο πολλαπλασιασμό των κυττάρων, ενώ η φυσιολογική δομή και λειτουργία τους, δεν υφίσταται πια. Είναι μία ασθένεια που επίσης τείνει να αυξάνεται συνεχώς και να προκαλεί τον θάνατο σε πολλούς ανθρώπους. Οι παράγοντες που οδηγούν στην ανάπτυξη του καρκίνου ποικίλουν. Μπορεί να ευθύνεται η ηλικία, η ακτινοβολία, τα φάρμακα, το αλκοόλ, διάφοροι ιοί, κ.α.. Ένας όμως ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας που μπορεί να προκαλέσει την ανάπτυξη καρκίνου, είναι η παχυσαρκία. Η παχυσαρκία είναι υπεύθυνη για το 25-30% των καρκίνων. Ο συσχετισμός της παχυσαρκίας με την καρκινογένεση στηρίζεται στην διέγερση και τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων, λόγω της αυξημένης παραγωγής και δράσης ορισμένων ορμονών από τον λιπώδη ιστό. Τέτοιες ορμόνες είναι η ινσουλίνη και τα οιστρογόνα. Άλλος ένας βασικός μηχανισμός που συνδέει την παχυσαρκία με τον καρκίνο είναι το οξειδωτικό στρες, και η συστηματική φλεγμονή. Οι τύποι του καρκίνου που έχουν συσχετιστεί με την παχυσαρκία είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου, των νεφρών, του μαστού, του παγκρέατος, του οισοφάγου, του ενδομητρίου, των ωοθηκών, του προστάτη, του ήπατος και ο καρκίνος της χοληδόχου κύστης. 5

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παχυσαρκία αποτελεί νόσο, η οποία έχει τις ρίζες της στο βάθος του χρόνου και που τείνει να αυξάνεται στην σημερινή εποχή. Οι άνθρωποι που είναι παχύσαρκοι, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν διάφορες νόσους μεταξύ των οποίων και καρκίνο. Η παχυσαρκία συσχετίζεται με ένα σημαντικό αριθμό τύπων καρκίνου, όπως είναι ο καρκίνος του μαστού, των νεφρών, του οισοφάγου, κ.α., και αυξάνει δυσμενώς τα ποσοστά και την εξέλιξή τους. Η ανάπτυξη της ιατρικής επιστήμης, ιδιαίτερα τον τελευταίο αιώνα συνέβαλε στην αναγνώριση της συσχέτισης μεταξύ της παχυσαρκίας και του καρκίνου, καθώς και τους κοινούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που συνδέουν τις δύο αυτές ασθένειες. Η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ παχυσαρκίας και καρκίνου θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα στην πρόληψη και στην προαγωγή της δημόσια υγείας, αφού αποσκοπεί στο να αποσαφηνιστούν όλοι αυτοί οι παράγοντες που συντελούν στην προαγωγή των δύο αυτών πολύ σοβαρών προβλημάτων υγείας. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός πως όλοι γύρω μας συναντάμε ανθρώπους οι οποίοι αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα σωματικού βάρους και δεν μπορούν ή επιλέγουν να μην το αντιμετωπίσουν. Αυτό ήταν και το ερέθισμα που με παρακίνησε ώστε να επιλέξω το θέμα αυτό, ως θέμα της πτυχιακής μου εργασίας. Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω για την πολύτιμη βοήθεια τους τόσο το Λέκτορα Πνευμονολογίας του ΔΠΘ κ. Πασχάλη Στειρόπουλο, ο οποίος συνέβαλε στην επιλογή θέματος και στην εκτέλεση της πτυχιακής εργασίας στα αρχικά στάδια, όσο και την Δρ. Ευαγγελία Νένα, η οποία συνέχισε το έργο του. Επίσης, θα ήταν παράλειψη να μην ευχαριστήσω την οικογένειά μου, η οποία στάθηκε στο πλευρό μου καθ όλη την διάρκεια της εκπόνησης της πτυχιακής μου εργασίας, δείχνοντας στήριξη και σεβασμό στη προσπάθειά μου. 6

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τον όρο παχυσαρκία εννοούμε τη μεγάλη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα. Η παχυσαρκία είναι μία από τις πιο διαδεδομένες διαταραχές στο δυτικό κόσμο, η οποία αποτελεί μάστιγα της σύγχρονης κοινωνίας, ωστόσο αναφορές για την παχυσαρκία υπήρχαν από τους προϊστορικούς χρόνους. Η αντίληψη όμως γύρω από το θέμα αυτό ήταν διαφορετική, μιας και τότε δεν την θεωρούσαν νόσο αλλά σύμβολο αφθονίας και γονιμότητας. Αργότερα, και ενώ η παχυσαρκία θεωρείτο θετικό προσόν, άρχισε να απασχολεί πολλούς μεταξύ των οποίων και τον Ιπποκράτη, ως πρόβλημα υγείας, οι οποίοι έκαναν σημαντικές αναφορές γύρω από την παχυσαρκία. Στην σύγχρονη εποχή αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους παράγοντες που οδηγούν σε θάνατο. Πλήττει 250 εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο, ενήλικες και παιδιά και τείνει να αυξάνεται ο αριθμός αυτός παρά το πλήθος μελετών που διεξάγονται. Πολλοί παράγοντες φαίνεται πως συμβάλλουν στην αύξηση της συχνότητας με την οποία εμφανίζεται και πολλοί τύποι θεραπείας έχουν δοκιμασθεί. Η παχυσαρκία είναι μία επιδημία και δεν μπορεί να λυθεί αποσπασματικά μόνο με την εφαρμογή κάποιας δίαιτας. Η πρόληψη φαίνεται πως είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος και ο πλέον μακροχρόνιος. Από το 1948 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας την έχει εντάξει στην κατηγορία των παθήσεων. Η παχυσαρκία όμως δεν αποτελεί πρόδρομο μόνο αυτών των επιπλοκών, είναι βασικός παράγοντας ανάπτυξης πολλών μορφών καρκίνου ακόμη κι αν αυτό δεν είναι ευρέως γνωστό. Ο καρκίνος είναι μία νόσος που προκύπτει από την άναρχη παραγωγή πολλών και μη φυσιολογικών κυττάρων, λόγω επίδρασης κάποιου βλαπτικού παράγοντα. Είναι υπεύθυνος για εκατομμύρια θανάτους ετησίως, γι αυτό ιδιαίτερη σημασία έχει η διευκρίνιση των αιτιών που οδηγούν σε αυτόν. Φαίνεται πως η παχυσαρκία είναι ένας από τους παράγοντες αυτούς. Η υπερβολική αύξηση βάρους προκαλεί διάφορες ορμονικές και μη αλλαγές στον ανθρώπινο οργανισμό. Συνήθως σε αυτούς τους ασθενείς έπειτα από την επίδραση της χρόνιας παχυσαρκίας, συναντάμε προβλήματα όπως είναι η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ, αυξημένες ορμόνες του φύλου, όπως τα οιστρογόνα κ.α.. Όλες αυτές οι μεταβολές κι ακόμη περισσότερες οδηγούν στην ανάπτυξη διαφόρων μορφών καρκίνου, όπως είναι ο καρκίνος του οισοφάγου, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, του ήπατος, των νεφρών, χοληδόχου κύστεως, προστάτη, ενδομητρίου, ωοθηκών και μαστού. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η διερεύνηση της παχυσαρκίας ως νόσου αλλά και ως παράγοντα ανάπτυξης καρκίνου με σκοπό να διατυπωθούν μελλοντικά τεκμηριωμένες προτάσεις για την πρόληψη και την προαγωγή της δημόσιας υγείας. 7

8 Κεφάλαιο Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Η παχυσαρκία χαρακτηρίζεται από την υπερβολική συσσώρευση λίπους που δημιουργεί λειτουργικές διαταραχές στον οργανισμό. Αν και θεωρείται νόσος της σύγχρονης εποχής, η παχυσαρκία υπήρξε σε όλες τις φάσεις της εξελικτικής πορείας της ανθρωπότητας.[1] Η σχέση της παχυσαρκίας με την τροφή και οι μορφολογικές αλλαγές που επιφέρει στο σώμα δεν πέρασαν απαρατήρητες σε καμία χρονική περίοδο. Στους προϊστορικούς χρόνους η παχυσαρκία είχε ένα θετικό σημειολογικό χαρακτήρα που διήρκησε για πολλά χρόνια.[1] Στην παλαιολιθική εποχή ( π.x.), ο υποσιτισμός ταλαιπωρούσε τους ανθρώπους της εποχής οι οποίοι είχαν το κυνήγι ως μοναδικό μέσο απόκτησης τροφής.[2] Παρόλα αυτά η παχυσαρκία δεν ήταν άγνωστη και αυτό αποδεικνύεται από το άγαλμα της παχύσαρκης γυναικείας θεότητας (Αφροδίτη του Willendorf)[2]. Η μορφή αυτού του αγαλματιδίου αναπαριστά μία γυναίκα με χαρακτηριστική μορφή παχυσαρκίας, με υπερτροφικό στήθος και μεγάλους γλουτούς συμβολίζοντας την μητρότητα, τη γονιμότητα και την αφθονία της γης. Με το λιώσιμο των παγετώνων η ανθρωπότητα πέρασε στη νεολιθική εποχή ( π.x.),[1, 2] Οι άνθρωποι από το κυνήγι πέρασαν στο στάδιο της καλλιέργειας της γης. Η διατροφή άλλαξε και ο υποσιτισμός αντιμετωπίστηκε με την καλλιέργεια των δημητριακών. Η κατανάλωση τροφής αυξήθηκε, αλλά στους πρωτόγονους καλλιεργητές διατηρήθηκε η ανάγκη του σεβασμού της παχύσαρκης θεάς που συμβόλιζε την αφθονία και τη γονιμότητα. Παρόμοια αγαλματίδια λοιπόν, που ανήκουν στην νεολιθική εποχή αλλά και στην εποχή του χαλκού ( π.x.), έχουν βρεθεί στην Ευρώπη και στη Μεσοποταμία.[1, 2] Είναι αξιοσημείωτο πως ο κάθε πολιτισμός έδινε διαφορετικό όνομα σε αυτή τη Μητέρα-Θεά, ενώ η μορφή της ήταν πάντοτε η ίδια.[1-3] Στους αρχαίους χρόνους η πρόοδος στο εμπόριο, στις αγροτικές καλλιέργειες και στην κοινωνική οργάνωση ήταν ήδη μεγάλη. Οι άνθρωποι κατάφεραν να δαμάσουν τη φύση και να λύσουν το πρόβλημα του υποσιτισμού. Από αυτή την εποχή και μετά, η παχυσαρκία χάνει τη σπανιότητά της και μεταστρέφεται από σύμβολο αφθονίας και γονιμότητας σε ασθένεια. Υπάρχουν αναφορές στην Ελληνική, την Κινέζικη, την Ινδική ιατρική μέχρι και την ιατρική των Ατζέκων[1-3] που μας δείχνουν πως στην αρχαία εποχή η παχυσαρκία αντιμετωπιζόταν πλέον σαν ιατρικό πρόβλημα. Τον 5 ο π.x. αιώνα, ο πατέρα της ιατρικής Ιπποκράτης υποστήριξε στα γραπτά του πως ο αιφνίδιος θάνατος είναι πιο συχνός στους παχύσαρκους απ ότι στους αδύνατους ανθρώπους. Αναφέρει επίσης πως η παχυσαρκία αποτελεί αίτιο στειρότητας στις γυναίκες εξαιτίας των προκαλούμενων διαταραχών στην έμμηνο ρύση. Ο Γαληνός, ιατρός των ρωμαϊκών χρόνων, κατηγοριοποίησε για πρώτη φορά την παχυσαρκία. Την κατέταξε σε μέτρια και υπερβολική αποκαλώντας τη φυσιολογική και νοσογόνο παχυσαρκία αντίστοιχα.[1, 3] 8

9 Η θεραπευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στηριζόταν από τότε στη σωστή διατροφή και στην άσκηση. Τόσο ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός όσο και ο Άραβας ιατρός Αβικέννας πρότειναν σκληρή δουλειά, άσκηση, γρήγορο τρέξιμο, εγκράτεια και λιτή διατροφή. Σχεδόν τίποτα δεν άλλαξε από τότε μέχρι και τον 19 ο αιώνα.[1, 3] Η πρώτη μεθοδική προσπάθεια για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας έγινε μόλις το 1867 από τον William Banting στην «Επιστολή προς το κοινό σχετικά με την Παχυσαρκία». Η δίαιτα που πρότεινε ήταν πολύ αυστηρή, αλλά το βιβλίο έγινε ανάρπαστο και επανεκδόθηκε πολλές φορές.[1] Στον 20 ο αιώνα η πρόοδος σε όλους τους τομείς της ιατρικής επέτρεψε στους επιστήμονες να ασχοληθούν πλέον διεξοδικά με τη διατροφή και το πρόβλημα της παχυσαρκίας. Το 1948 η παχυσαρκία αναγνωρίσθηκε επίσημα ως νόσος από τον νέοιδρυθέντα Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας που τη συμπεριέλαβε στη Διεθνή Ταξινόμηση των Παθήσεων. Το βασικό σκεπτικό της θεραπευτικής προσέγγισης με δίαιτα και σωματική άσκηση δεν άλλαξε ιδιαίτερα από την εποχή του Ιπποκράτη. Από τη δεκαετία του 1950 ήρθαν να προστεθούν ως θεραπευτικά μέσα και δύο ακόμη μορφές θεραπείας, η φαρμακολογική και η χειρουργική.[1] 1.2 Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ως παχυσαρκία ορίζεται η υπερβολική συσσώρευση λίπους στο σώμα, και πιο συγκεκριμένα στις λιπαποθήκες του οργανισμού, προκαλώντας αύξηση του σωματικού βάρους.[4] Η παχυσαρκία έχει δύο τύπους: την κεντρική (σπλαχνική) παχυσαρκία που χαρακτηρίζεται από αυξημένη κατανομή λίπους στο άνω τμήμα του σώματος και την περιφερική παχυσαρκία η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη εναπόθεση λίπους στους μηρούς, στους γλουτούς ή τον συνδυασμό και των δύο.[5] Το σωματικό βάρος εξαρτάται από το ισοζύγιο ενέργειας, δηλαδή την πρόσληψη θερμίδων με την τροφή και την κατανάλωση θερμίδων με τη σωματική δραστηριότητα. Όταν η πρόσληψη ενέργειας είναι μεγαλύτερη από την κατανάλωση της τότε αυξάνει το σωματικό βάρος.[5] Το λίπος αποθηκεύεται στο λιπώδη ιστό και αποτελεί φυσιολογικό συστατικό του ανθρώπινου σώματος. Ο λιπώδης ιστός εκκρίνει ορμόνες και δε θεωρείται πλέον ως ένας αδρανής μεταβολικά ιστός. Το ποσοστό του λίπους στη σύσταση του ανθρώπινου σώματος εξαρτάται από την ηλικία και το φύλο ενώ το φυσιολογικό ποσοστό λιπώδους ιστού παρουσιάζει σημαντική απόκλιση μεταξύ διαφορετικών ατόμων. Στα νεογνά, ο λιπώδης ιστός αντιστοιχεί στο 25% της σύστασης του σώματος, ενώ στη συνέχεια κατέρχεται στο 15% μέχρι την ηλικία των δέκα ετών.[5] Στην προεφηβική ηλικία, η διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα αρχίζει να γίνεται εμφανής, με αύξηση του σωματικού λίπους (25%) στα κορίτσια ενώ τα αγόρια διατηρούν το ίδιο ποσοστό λίπους (~15%). Έπειτα από την εφηβεία, το ποσοστό λίπους αυξάνεται με την ηλικία στους άνδρες και στις γυναίκες, χωρίς να είναι γνωστό εάν αυτό αποτελεί φυσιολογικό φαινόμενο ή οφείλεται στην αυξημένη πρόσληψη τροφής και/ή στην καθιστική ζωή. Στους ενήλικες 9

10 άνδρες, το φυσιολογικό ποσοστό λίπους αποτελεί το 15-20% της σύστασης του σώματος, ενώ στις ενήλικες γυναίκες το ποσοστό είναι υψηλότερο, της τάξης του 25-29%.[5] 1.3 Η ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Η παχυσαρκία είναι αποτέλεσμα διαταραχής του ισοζυγίου ενέργειας. Η εξίσωση του ισοζυγίου ενέργειας αντανακλά τη διαφορά μεταξύ προσλαμβανόμενης και καταναλισκόμενης ενέργειας, που αποτελείται από το βασικό μεταβολισμό, τη σωματική δραστηριότητα και τη θερμιδική ενέργεια των τροφών. Έτσι λοιπόν προσλαμβάνοντας ενέργεια που είναι μεγαλύτερη από αυτή που καταναλώνεται δημιουργείται αποθήκευση ενέργειας, δηλαδή αύξηση του σωματικού βάρους, ιδιαίτερα του λιπώδη ιστού.[5] Η προσλαμβανόμενη ενέργεια μέσω της τροφής στον άνθρωπο, χωρίζεται σε κατηγορίες όπως είναι οι πρωτεΐνες, τα λίπη, οι υδατάνθρακες, το νερό, τα ανόργανα συστατικά, τα ιχνοστοιχεία και οι βιταμίνες. Το είδος της προσλαμβανόμενης τροφής έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ενέργεια που αποδίδεται από κάθε είδος τροφής δεν είναι της ίδιας ενεργειακής αξίας. Επομένως η σύσταση της τροφής κατέχει σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της παχυσαρκίας σε συνδυασμό με τη μειωμένη καθημερινή φυσική δραστηριότητα. Ένας ενήλικας πρέπει να προσλαμβάνει, κατά μέσο όρο, έως θερμίδες ημερησίως και η διατροφή του να αποτελείται από 50% υδατάνθρακες, 30% λίπος και 20% πρωτεΐνες.[5] Το σωματικό βάρος φαίνεται να επηρεάζεται από τον τρόπο διατροφής και τις διατροφικές συνήθειες. Η συσχέτιση της παχυσαρκίας με την αυξημένη συχνότητα των γευμάτων εξηγείται από την αυξημένη έκκριση της ινσουλίνης, που ακολουθεί τα μεγάλα γεύματα. Η μεταγευματική υπερινσουλιναιμία, μέσω της αναβολικής δράσης της ινσουλίνης, προκαλεί αύξηση της αποθήκευσης λίπους. Επίσης, το ωράριο των γευμάτων έχει σημασία λόγω της ενέργειας που παράγεται από την κατανάλωση τροφής (σιτιογενής θερμογένεση). Η σιτιογενής θερμογένεση είναι μεγαλύτερη κατά τις πρωινές ώρες ενώ μειώνεται κατά τις βραδινές. Άτομα που συνήθως δεν τρώνε πρωινό επηρεάζουν αρνητικά την ημερήσια κατανάλωση ενέργειας, λόγω της μειωμένης σιτιογενούς θερμογένεσης («σύνδρομο νυχτερινού φαγητού»). Η επεισοδιακή υπερφαγία (το κοινό τσιμπολόγημα), επίσης συσχετίζεται με την παχυσαρκία.[5] Στο παρελθόν, το ενδιαφέρον των μελετητών είχε επικεντρωθεί στην περιεκτικότητα των τροφών σε λίπη και υδατάνθρακες στην προσπάθεια να εξηγηθεί η αύξηση του σωματικού βάρους και κυρίως του λιπώδη ιστού. Σήμερα έχει προταθεί ένα πολύπλοκο σύστημα αλληλορρύθμισης που αποσκοπεί στη διατήρηση της ενεργειακής ισορροπίας. Το σύστημα αυτό έχει δύο συνιστώσες, την περιφερική, που αποτελείται από το λιπώδη ιστό και την κεντρική, που αποτελείται από τα κέντρα της πείνας, της όρεξης και του κορεσμού που βρίσκονται στον υποθάλαμο.[5,6] 10

11 Ο υποθάλαμος ονομάζεται «λιποστάτης» και κατέχει κεντρικό ρόλο στην ενεργειακή ομοιόσταση του ανθρώπινου οργανισμού. Ο λιπώδης ιστός δε θεωρείται πλέον ένας απλός χώρος αποθήκευσης λιπιδίων αλλά αποτελεί ένα μεγάλο ενδοκρινή αδένα που επηρεάζει τις λειτουργίες όλων σχεδόν των ενδοκρινικών και μεταβολικών συστημάτων, μέσω της έκκρισης πολλών πεπτιδικών και μη πεπτιδικών ορμονών με ενδοκρινική, παρακρινική και αυτοκρινική δράση. Η λεπτίνη είναι η κύρια ορμόνη μέσω της οποίας ο λιπώδης ιστός επικοινωνεί με το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και επηρεάζει την πρόσληψη τροφής και την κατανάλωση ενέργειας. Η υπερφαγία αυξάνει την παραγωγή της λεπτίνης κατά 40% μέσα σε 12 ώρες, ύστερα από το γεύμα. Αντίθετα η νηστεία ελαττώνει τα επίπεδα της λεπτίνης κατά 60-70% εντός 48 ωρών.[5-7] Η οξείδωση των προσλαμβανόμενων λιπών και υδατανθράκων συμμετέχει στη διατήρηση του σωματικού βάρους και των αποθηκών ενέργειας του οργανισμού. Εάν η οξείδωση των λιπών είναι μειωμένη σε σχέση με την προσλαμβανόμενη ποσότητα τότε εμφανίζεται το φαινόμενο της παχυσαρκίας.[5] Σε παλαιότερες πειραματικές μελέτες για την παθογένεια της παχυσαρκίας, έγινε προσπάθεια διερεύνησης της αναλογίας λίπους και υδατανθράκων στην προσλαμβανόμενη τροφή. Η αποθήκευση των υδατανθράκων επηρεάζεται από το βαθμό πρόσληψής τους. Όταν την προηγούμενη ημέρα υπάρχει μειωμένη πρόσληψη παρατηρείται αύξηση της αποθήκευσης των υδατανθράκων, ενώ το αντίθετο συμβαίνει, όταν την προηγούμενη ημέρα υπάρχει αυξημένη πρόσληψη. Έτσι, είναι δύσκολο να γίνει κάποιος παχύσαρκος τρώγοντας μόνο υδατάνθρακες, γιατί η αλληλορύθμιση μεταξύ αποθήκευσης και πρόσληψης υδατανθράκων είναι πολύ ισχυρή. Αντίθετα η αυξημένη πρόσληψη λίπους, πάνω από το 30% του ημερησίου διαιτολογίου, ευνοεί την εμφάνιση παχυσαρκίας γιατί η αποθήκευση του λίπους είναι ευκολότερη και μεγαλύτερη.[5, 6] Αν και υπάρχουν μελέτες με αντίθετα αποτελέσματα, φαίνεται ότι το λίπος κατέχει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και στην περαιτέρω επιδείνωση της παχυσαρκίας. Αυτό εξηγείται, εν μέρει, και από την υψηλή ενεργειακή του απόδοση: Το λίπος αποδίδει 9,3 θερμίδες ανά γραμμάριο ενώ οι υδατάνθρακες 4,1 θερμίδες.[5] Το λίπος αποτελεί λοιπόν την καλύτερη πηγή ενέργειας για αποθήκευση ενώ απαιτείται και ελάχιστο νερό για την αποθήκευσή του συγκριτικά με τους υδατάνθρακες. Εάν ο ανθρώπινος οργανισμός αποθήκευε την περίσσεια ενέργεια σε υδατάνθρακες και όχι σε λίπος, τότε το φυσιολογικό σωματικό βάρος του ανθρώπου θα ήταν τεράστιο. Βέβαια οι υδατάνθρακες αποτελούν αναντικατάστατη πηγή ενέργειας, καθώς ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί αποκλειστικά τη γλυκόζη ως πηγή ενέργειας. Το ποσοστό της ενέργειας που προέρχεται από τα λίπη, σε ένα ημερήσιο διαιτολόγιο, προτείνεται να μην ξεπερνά το 30%, εκ των οποίων το 8% πρέπει να προέρχεται από κορεσμένα λίπη, 8% από πολυακόρεστα (ω-3 λιπαρά οξέα) και το υπόλοιπο 14% από μονοακόρεστα λίπη (ελαιόλαδο). Επιπλέον, η μέση ημερήσια πρόσληψη χοληστερόλης πρέπει να μην υπερβαίνει τα 250 mg, ενώ το ποσοστό των υδατανθράκων πρέπει να ανέρχεται στο 50-55%.[5] Η κατανάλωση ενέργειας έχει τρεις μορφές: το βασικό μεταβολισμό, τη σωματική δραστηριότητα και τη σιτιογενή θερμογένεση.[5] 11

12 Ο βασικός μεταβολισμός προσδιορίζεται με τη μέτρηση της ταχύτητας με την οποία καταναλώνεται το οξυγόνο στους ιστούς ή με τον υπολογισμό της θερμότητας που παράγεται από ένα άτομο σε ανάπαυση, έπειτα από την πρωινή έγερση και ύστερα από νηστεία 12 ωρών τουλάχιστον. Ο ημερήσιος βασικός μεταβολισμός εκφράζει την ενέργεια που είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της λειτουργίας των ζωτικών οργάνων και μετράται σε χιλιοθερμίδες (Kcal). Το σωματικό βάρος αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα από τον οποίο εξαρτάται ο βασικός μεταβολισμός.[5] Ως σωματική δραστηριότητα ορίζεται κάθε κίνηση που πραγματοποιείται με σύσπαση των σκελετικών μυών, έχοντας ως αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας πάνω από τα επίπεδα του βασικού μεταβολισμού. Η παραγόμενη από την τροφή θερμογένεση (σιτιογενής θερμογένεση) καθορίζεται από την αύξηση του μεταβολικού ρυθμού ύστερα από την πρόσληψη τροφής και είναι περίπου ίση με το 10% των ημερήσιων προσλαμβανόμενων θερμίδων.[5[ Ο ρόλος της σωματικής δραστηριότητας είναι εξαιρετικά σημαντικός στην παθοφυσιολογία της παχυσαρκίας. Η κίνηση είναι ταυτόσημη με τη ζωή και αποτελεί βασική ιδιότητα κάθε ζωντανού οργανισμού, απαραίτητη για την προσαρμογή στο περιβάλλον και την κάλυψη των βιολογικών αναγκών. Η μείωση της προσλαμβανόμενης ενέργειας, με υποθερμιδικές δίαιτες χωρίς παράλληλη αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, δε μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια σωματικού βάρους, ούτε να διατηρήσει μακροχρόνια την αρχική απώλεια αυτού.[5] 1.4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας η ταξινόμηση της παχυσαρκίας προκύπτει από τη χρήση του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), ο οποίος ορίζεται ως το βάρος του σώματος σε χιλιόγραμμα (kg) διαιρούμενο με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα (m). ΔΜΣ = Σωματικό Βάρος σε χιλιόγραμμα (kg) / Ύψος (m) 2 Η ταξινόμηση των ατόμων με βάση τον τύπο αυτό είναι: λιποβαρείς, φυσιολογικοί, υπέρβαροι, παχύσαρκοι και σοβαρά παχύσαρκοι.[9]. Με βάση την ταξινόμηση αυτή ο ΔΜΣ σχετίζεται κυρίως με το ποσοστό του σωματικού λίπους στο γενικό πληθυσμό και έχει μικρή συσχέτιση με το ύψος. Έτσι εάν ένα άτομο είναι παχύσαρκο υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο ποσοστό σωματικού λίπους ( >25% στους άνδρες και >35% στις γυναίκες). Επίσης η ταξινόμηση αυτή βοηθά στην κατανόηση του κίνδυνο που διατρέχει ένα άτομο να εμφανίσει κάποιο νόσημα συσχετιζόμενο με την παχυσαρκία (Πίνακας 1)[5, 9] 12

13 Πίνακας 1: Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και κίνδυνος εμφάνισης νοσημάτων ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Δ. Μ. Σ. ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Λιποβαρής < 18.5 Αυξημένος Φυσιολογικό βάρος 18,5-24,9 Φυσιολογικός Υπέρβαρος 25-29,9 Μέτρια αυξημένος Παχύσαρκος Στάδιο Ι 30-34,9 Πολύ αυξημένος Στάδιο ΙΙ Σοβαρά αυξημένος Στάδιο ΙΙΙ (Νοσογόνος Παχυσαρκία) 40 Πολύ σοβαρά αυξημένος Μεγάλη κλινική σημασία φαίνεται ότι έχει και η κατανομή του λίπους στο σώμα. Η κοιλιακή παχυσαρκία (σωματότυπος μήλου) σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο νοσηρότητας (αντίστασης στην ινσουλίνη και υπερινσουλιναιμίας, διαταραχών του μεταβολισμού των λιπιδίων και αρτηριακής υπέρτασης) συγκριτικά με την αυξημένη κατανομή του λίπους στην περιφέρεια (σωματότυπος αχλαδιού). Περίμετρος Μέσης- Περίμετρος Ισχίων Η περίμετρος μέσης (ΠΜ) είναι ένας απλός αλλά εξαιρετικά χρήσιμος δείκτης της κατανομής του λίπους στην καθημερινή πράξη και ουσιαστικά είναι ένας δείκτης που αντικατοπτρίζει την κοιλιακή παχυσαρκία. Όταν η ΠΜ ξεπερνά τα 102 εκ. στους άνδρες και τα 88 εκ. στις γυναίκες, τότε ο κίνδυνος για την εμφάνιση προβλημάτων υγείας όπως σακχαρώδης διαβήτης, αρτηριακή υπέρταση κ.α. είναι ιδιαίτερα αυξημένος.(πίνακας 2) Πίνακας 2: Σχετικός κίνδυνος νοσηρότητας με βάση την Περίμετρο Μέσης [9] Φύλο Αυξημένος κίνδυνος Πολύ αυξημένος κίνδυνος Άνδρες >94 cm >102 cm Γυναίκες >80 cm >88 cm Ένας άλλος δείκτης που συσχετίζεται με αυξημένη νοσηρότητα είναι ο λόγος της Περιμέτρου Μέσης διά την Περίμετρο των Ισχίων (Waist to Hip Ratio WHR) WHR= Περίμετρος Μέσης (cm)/ Περίμετρος Ισχίων (cm) (Πίνακας 3) 13

14 Πίνακας 3: Σχετικός κίνδυνος νοσηρότητας με βάση το λόγο Περιμέτρου Μέσης Περίμετρο Ισχίων [9] Φύλο Αυξημένος κίνδυνος Πολύ αυξημένος κίνδυνος Άνδρες >85cm >1,0cm Γυναίκες >70cm >0,85cm 14

15 Κεφάλαιο ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Η παχυσαρκία θεωρείται η μεγάλη πρόκληση του 21 ου αιώνα για τη δημόσια υγεία. Οι επιπτώσεις της έχουν τριπλασιαστεί από τη δεκαετία του 1980 και φαίνεται πως οι νεότερες γενιές θα επηρεαστούν ακόμη περισσότερο. Η παχυσαρκία ως ιατρικό πρόβλημα απορροφά το 2-8% των δαπανών της δημόσιας υγείας στην Ευρώπη ενώ ενοχοποιείται για το 10-13% των θανάτων. Η Ελλάδα θεωρείται ως μία από τις χώρες όπου το πρόβλημα της παχυσαρκίας έχει λάβει ενδημικές διαστάσεις.[10] Πρόσφατα, παρουσιάστηκαν στατιστικά στοιχεία για τον επιπολασμό της παχυσαρκίας σε 14 ευρωπαϊκές χώρες. Η έρευνα ξεκίνησε το 2006 και ολοκληρώθηκε το 2009.[10] (πίνακας 4) Πίνακας 4: Επιπολασμός παχυσαρκίας σε γυναίκες και άνδρες [10] Χώρα Παχύσαρκες Γυναίκες (%) Παχύσαρκοι Άντρες (%) Ελλάδα 26,8 18,2 Τσεχία Μάλτα Ηνωμένο Βασίλειο Γερμανία Σλοβενία Ισπανία Σλοβακία Βέλγιο Βουλγαρία 11,3 11,6 Γαλλία 11 9 Ιταλία Ρουμανία Κύπρος

16 2.2 ΑΙΤΙΕΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Τα αίτια που οδηγούν σε παχυσαρκία δεν έχουν πλήρως διερευνηθεί. Ενοχοποιούνται διάφοροι παράγοντες: Περιβαλλοντικοί παράγοντες Κληρονομικοί παράγοντες Βιολογικοί παράγοντες Ψυχολογικοί παράγοντες Ενδοκρινολογικοί παράγοντες Σε πολλές περιπτώσεις οι παραπάνω παράγοντες συνυπάρχουν και δρουν αθροιστικά Περιβαλλοντικοί παράγοντες Τρόπος ζωής Η καθιστική ζωή (μειωμένη σωματική δραστηριότητα) σε συνδυασμό με την κακή διατροφή είναι τα δύο κύρια αίτια της παχυσαρκίας στο δυτικό κόσμο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πρόσληψη περισσότερων θερμίδων από όσες να καταναλώνονται, αυξάνοντας έτσι το ποσοστό του λίπους στο σώμα. [5] Κληρονομικότητα Η συχνότητα της παχυσαρκίας είναι μεγαλύτερη στις οικογένειες όπου ο ένας ή και οι δύο γονείς είναι παχύσαρκοι, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι ενοχοποιούνται αποκλειστικά γενετικοί παράγοντες. Παρόλα αυτά, αν οι γονείς έχουν φυσιολογικό βάρος τότε το παιδί έχει πιθανότητα 10% να γίνει παχύσαρκο. Η πιθανότητα αυτή αυξάνεται σε 50% αν ο ένας από τους δύο γονείς είναι παχύσαρκος και σε 80% αν είναι και οι δύο.[5] Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της παχυσαρκίας φαίνεται να έχουν γονίδια που σχετίζονται με τη σύνθεση και έκφραση της λεπτίνης, ορμόνης που ελέγχει την όρεξη. Για να εκδηλωθεί η οποιαδήποτε προδιάθεση στην παχυσαρκία, πρέπει όμως να επιδράσουν και άλλοι παράγοντες όπως η έλλειψη σωματικής άσκησης και οι κακές διατροφικές συνήθειες.[5] Υπάρχουν ακόμη μερικά σπάνια κληρονομούμενα σύνδρομα που σχετίζονται με την ανάπτυξη παχυσαρκίας. Τέτοια περίπτωση είναι το Σύνδρομο Prader-Willi, που χαρακτηρίζεται από ακατάσχετη όρεξη, υπογοναδισμό και καθυστερημένη ανάπτυξη.[5] 16

17 2.2.3 Βιολογικοί παράγοντες Η πλειονότητα των παχύσαρκων ατόμων έχουν αυξημένη όρεξη με αποτέλεσμα την πρόσληψη υπερβολικού ποσού θερμίδων σε σχέση με τις ανάγκες τους. Το κέντρο της όρεξης, της πείνας και του κορεσμού βρίσκεται στον υποθάλαμο. Βλάβες στην περιοχή αυτή, όπως όγκοι, φλεγμονές, τραυματισμοί και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές που συμβάλλουν στην εμφάνιση παχυσαρκίας.[5] Ψυχολογικοί παράγοντες Συχνά στο ιστορικό των παχύσαρκων ατόμων ανευρίσκονται περιπτώσεις σωματικής και ψυχικής κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία ή διαλυμένες οικογενειακές σχέσεις, απραγματοποίητες επιθυμίες αλλά και περιπτώσεις εξάρτησης από άλλα μέλη της οικογένειας. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι φαινόμενο συχνό στους παχύσαρκους. Δεν είναι σπάνιες ακόμη οι περιπτώσεις που η αύξηση του σωματικού βάρους επήλθε κατά την εκδήλωση κατάθλιψης ή ψυχωσικής διαταραχής.[5] Ενδοκρινολογικοί παράγοντες Μερικά νοσήματα αλλά και ορισμένα φάρμακα προδιαθέτουν σε παχυσαρκία. Σε αυτές τις περιπτώσεις αναπτύσσεται ένας φαύλος κύκλος διότι η παχυσαρκία που είναι το αποτέλεσμα κάποιας ασθένειας, με την σειρά της οδηγεί στην ανάπτυξη άλλων νοσημάτων. Στις ασθένειες που προδιαθέτουν σε παχυσαρκία περιλαμβάνονται: Το σύνδρομο Cushing (πανσεληνοειδές προσωπείο, εναπόθεση λίπους στον αυχένα και στον κορμό )που οφείλεται σε αύξηση της κορτιζόλης και συχνά είναι ιατρογενούς αιτιολογίας όγκοι τύπου ινσουλινώματος στο πάγκρεας το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Διαταραχές λήψης τροφής (βουλιμία) Από τις φαρμακευτικές ουσίες για την εμφάνιση παχυσαρκίας ενοχοποιούνται εκτός από τα στεροειδή, τα αντιψυχωσικά φάρμακα και θεραπείες υπογονιμότητας. [11] 17

18 2.3 ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Η παχυσαρκία ενοχοποιείται για ένα μεγάλο αριθμό επιπλοκών [13, 14]: Καρδιακές παθήσεις Τα παχύσαρκα άτομα συνήθως πάσχουν από μυοκαρδιοπάθεια και στεφανιαία νόσο. Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και η Περίμετρος Μέσης (ΠΜ) αποτελούν σημαντικούς προγνωστικούς δείκτες ανάπτυξης καρδιαγγειακών παθήσεων.[15] Η ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου μπορεί να εξηγηθεί με τη συγκέντρωση πολλών παραγόντων κινδύνου (αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία κ.α) στα παχύσαρκα άτομα. Αυτό κατέδειξε μελέτη παρατήρησης σε ανθρώπους που διήρκησε 26 έτη. Όσοι από τους συμμετέχοντες είχαν ΔΜΣ 30, είχαν σοβαρό κίνδυνο να αναπτύξουν καρδιαγγειακό νόσημα ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου και καπνισματικής συνήθειας.[14] Δυσλιπιδαιμία Η χοληστερόλη είναι λιπίδιο το οποίο αποτελεί βασικό δομικό υλικό της κυτταρικής μεμβράνης και είναι απαραίτητη για την σύνθεση ορμονών, της βιταμίνης D και για άλλες σημαντικές δραστηριότητες του οργανισμού.[16] Η χοληστερόλη προέρχεται κυρίως από δύο πηγές: α) από το ήπαρ, το οποίο παράγει όση ποσότητα χοληστερόλης χρειάζεται ο οργανισμός για να καλύψει τις ανάγκες του και β) από διάφορες τροφές, κυρίως ζωικής προέλευσης. Η χοληστερόλη είναι αδιάλυτη ουσία στο αίμα, με αποτέλεσμα να ενώνεται με πρωτεΐνες για να μπορεί να μεταφερθεί σε διάφορα όργανα του σώματος. Οι πρωτεΐνες αυτές ονομάζονται λιποπρωτεΐνες.[16, 17] Υπάρχουν διαφόρων ειδών λιποπρωτεΐνες αλλά οι κυριότερες από αυτές είναι η χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (LDL) και η υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (HDL). Η LDL είναι ο κύριος μεταφορέας της χοληστερόλης στο αίμα και συμβάλλει στη δημιουργία των αθηρωματικών πλακών ενώ η HDL, έχει ως βασικό ρόλο την απομάκρυνση της χοληστερόλης από τα τοιχώματα των αρτηριών και τη μεταφορά της πίσω στο ήπαρ.[16] Η παχυσαρκία συνήθως διαταράσσει αυτή την ισορροπία έχοντας ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη δυσλιπιδαιμίας.[16-18] Αρτηριακή Υπέρταση Όταν οι τιμές της αρτηριακής πίεσης είναι πάνω από 140/90 mm Hg χαρακτηρίζεται ως υπέρταση.[19] Η αρτηριακή υπέρταση (ΑΥ) μπορεί να είναι ιδιοπαθής ή δευτεροπαθής σε νοσήματα των νεφρών, ενδοκρινολογικά νοσήματα κα. Ένας σημαντικός όμως παράγοντας που προκαλεί ΑΥ, είναι η παχυσαρκία.[20] Η σχέση μεταξύ παχυσαρκίας και αρτηριακής υπέρτασης έχει επαρκώς μελετηθεί και αποδειχθεί 18

19 εδώ και αρκετά χρόνια. Η αρτηριακή πίεση αυξάνει ανάλογα με το Δείκτη Μάζας Σώματος αλλά και τη διάρκεια της παχυσαρκίας. Δηλαδή, εάν κάποιος αυξήσει το βάρος του κατά 10 kg τότε έχουμε ως αποτέλεσμα τη μέση αύξηση της συστολικής πίεσης κατά 3 mmhg και της διαστολικής κατά 2 mmhg. Οι παχύσαρκοι αυξάνουν την πιθανότητα να αναπτύξουν υπερτασική καρδιοπάθεια κατά 29% ανεξάρτητα με την ηλικία, το φύλο και την εθνικότητα.[20] Παθοφυσιολογικά στην παχυσαρκία, τα επίπεδα της αλδοστερόνης και των αλατοκορτικοειδών αυξάνονται σημαντικά έχοντας ως αποτέλεσμα την αύξηση της αρτηριακής πίεσης.[21] Χολολιθίαση Η χολολιθίαση χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη χολόλιθων στην χοληδόχο κύστη και είναι 3-4 φορές συχνότερη στους παχύσαρκους από ότι στο γενικό πληθυσμό.[22, 23] Ο κίνδυνος σχηματισμού χολόλιθων αυξάνει σημαντικά ανάλογα με τον ΔΜΣ, ενώ ακόμη και η ήπια παχυσαρκία αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα. Παθοφυσιολογικά ο λιπώδης ιστός παράγει κυτταροκίνες που προκαλούν τη δυσλειτουργία της χοληδόχου κύστης.[23] ενώ ένας άλλος μηχανισμός που σχετίζεται με τον σχηματισμό χολόλιθων, είναι η αύξηση της χοληστερόλης και η μείωση της κινητικότητας της χοληδόχου κύστης.[23] Σακχαρώδης Διαβήτης Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μία διαταραχή της ομοιόστασης της γλυκόζης που χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος.[24] Ο σακχαρώδης διαβήτης διακρίνεται σε δύο τύπους, στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου Ι και στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. Ο ΣΔ τύπου Ι ή νεανικός διαβήτης εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες και προκαλείται λόγω έλλειψης της ινσουλίνης.[24]. Ο ΣΔ τύπου ΙΙ είναι η μορφή που συναντάμε συχνότερα. Σε αυτή την περίπτωση ο οργανισμός μπορεί να παράγει ινσουλίνη αλλά η ποσότητα της δεν επαρκεί. Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ είναι μία πάθηση στενά συνδεδεμένη με την παχυσαρκία. Η πρώιμη έναρξη της παχυσαρκίας κατέχει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση του διαβήτη τύπου ΙΙ, ενώ η απότομη αύξηση βάρους στην εφηβική και μετεφηβική ηλικία αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ανάπτυξης αυτής της μορφής διαβήτη.[24] Μελέτη που διεξήχθη σε 447 άτομα στην Αμερική, είχε ως σκοπό τη διερεύνηση της συσχέτισης μεταξύ παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου ΙΙ.[53] Οι 28 από τους 447 ανέπτυξαν έπειτα από 8 έτη παρακολούθησης, ΣΔ τύπου ΙΙ, χωρίς να έχουν ιστορικό που να τους συνδέει με την νόσο αυτή αλλά είχαν αυξημένο ΔΜΣ. Οι παχύσαρκοι έχουν 6.6 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ.[53] 19

20 2.3.6 Ανδρική και γυναικεία στειρότητα Η παχυσαρκία μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα γονιμότητας έως και στειρότητα τόσο σε γυναίκες όσο και σε άνδρες.[26,27]. Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες με ΔΜΣ μεγαλύτερο του φυσιολογικού αντιμετωπίζουν προβλήματα του αναπαραγωγικού κύκλου, τα οποία αυξάνονται όσο αυξάνεται και το πρόβλημα της παχυσαρκίας.[27] Ο λιπώδης ιστός είναι απαραίτητος για την φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού, ωστόσο η παχυσαρκία προκαλεί διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και προβλήματα υπογονιμότητας. Ο αυξημένος ΔΜΣ σχετίζεται με μειωμένη ικανότητα σύλληψης, εξαιτίας της διαταραχής που προκαλεί στην έμμηνο ρύση και της ανωοθυλακιορρηξίας. Η παχυσαρκία επηρεάζει τον αναπαραγωγικό κύκλο μέσω της διαταραχής που προκαλείται στην παραγωγή των οιστρογόνων, στις αλλαγές συγκέντρωσης της δεσμευτικής ορμόνης (SHBG), στην υπερινσουλιναιμία και πιθανώς στην αλλαγή των επιπέδων της λεπτίνης.[27] Ο ρόλος της λεπτίνης παραμένει ασαφής, παρόλα αυτά φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πρόβλημα της αναπαραγωγής.[27] Σε γυναίκες, ηλικίας από 20 έως 40 ετών, διαπιστώθηκε πως όσες αντιμετώπιζαν διαταραχές της εμμήνου ρύσεως για πάνω από 36 ημέρες, ήταν βαρύτερες τουλάχιστον 13,6 kg από τις γυναίκες με φυσιολογική έμμηνο ρύση. [27] Η παχυσαρκία όμως και το θέμα της υπογονιμότητας δεν είναι πρόβλημα μόνο των γυναικών, αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και για τους παχύσαρκους άνδρες.[28]. Για να αποδειχθεί η σχέση αυτή, πραγματοποιήθηκε ενδοκρινολογική μελέτη μεταξύ γόνιμων και υπογόνιμων παχύσαρκων ανδρών σε σύγκριση με γόνιμους, άτεκνους και μη παχύσαρκους άνδρες. Η ομάδα των υπογόνιμων και παχύσαρκων ανδρών εμφάνισε σημαντικές διαφορές (χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης και SHBG) σε σχέση με την ομάδα των ανδρών με φυσιολογικό σωματικό βάρος.[29] Οστεοαρθρίτιδα Η οστεοαρθρίτιδα είναι μία κοινή ασθένεια που αφορά στις αρθρώσεις, οι οποίες αδυνατούν να διατηρήσουν τη φυσιολογική τους δομή προκαλώντας προβλήματα όπως πόνος και δυσκαμψία κατά την διάρκεια των κινήσεων.[30] Στην περίπτωση της παχυσαρκίας δεν αυξάνεται μόνο η συχνότητα αλλά και η βαρύτητα της οστεοαρθρίτιδας. Στα παχύσαρκα άτομα προσβάλλονται κυρίως οι κατά γόνυ αρθρώσεις (οστά, μύες, σύνδεσμοι και αρθρικός υμένας).[30-33]. Επιπλέον, είναι γνωστό ότι στην επιφάνεια των κυττάρων του αρθρικού χόνδρου, υπάρχουν μηχανουποδοχείς, οι οποίοι είναι ευαίσθητοι στην πίεση και διακρίνονται στους: α) υποδοχείς χιαστών συνδέσμων ή στατικοί υποδοχείς και β) τα σωμάτια του Pacini ή δυναμικοί υποδοχείς [30, 33]. Οι υποδοχείς των χιαστών παρέχουν πληροφορίες σχετικές με την ενδοαρθρική πίεση, τη θέση της άρθρωσης και την κίνηση ενώ οι υποδοχείς Pacini είναι ανενεργοί όταν η άρθρωση είναι ακινητοποιημένη ή όταν στρέφεται με σταθερή ταχύτητα και ενεργοποιούνται όταν αυτή επιταχύνεται ή επιβραδύνεται.[30] Θεωρείται πως η παχυσαρκία προσβάλει τους μηχανουποδοχείς 20

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Μαρράς Σωτήρης Τάξη: Α Λυκείου Έτος: 2013-2014 Περίγραμμα παρουσίασης: Τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας. Oι συνέπειες της παχυσαρκίας. Oι τρόποι αντιμετώπισης

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Αθήνα 23 Οκτωβρίου 2006. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μορφή «επιδημίας» παίρνουν καθημερινά σε ολόκληρο τον κόσμο οι θάνατοι άμεσοι ή έμμεσοι από παχυσαρκία, καθώς σε 1 δισεκατομμύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΔΟΕΑΠ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του Προγράμματος Πρόληψη.

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία του. Στη χώρα μας, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη 14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη Η παγκόσμια ημέρα για τον σακχαρώδη διαβήτη γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου, με αφορμή τα γενέθλια του Frederick Banting, o οποίος σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής

& Xρόνια. Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο. Τρόπος Zωής. Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Τρόπος Zωής & Xρόνια Nοσήματα: Το Μεταβολικό Σύνδρομο στα παιδιά και τους έφηβους Νένη Περβανίδου Παιδίατρος Ιατρείο Παιδικής-Εφηβικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Nοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική παχυσαρκία στα ηµοτικά Σχολεία Βροντούς, Αγίου Σπυρίδωνα και ίου - Προτάσεις για αντιµετώπιση της επιδηµίας

Παιδική παχυσαρκία στα ηµοτικά Σχολεία Βροντούς, Αγίου Σπυρίδωνα και ίου - Προτάσεις για αντιµετώπιση της επιδηµίας Παιδική παχυσαρκία στα ηµοτικά Σχολεία Βροντούς, Αγίου Σπυρίδωνα και ίου - Προτάσεις για αντιµετώπιση της επιδηµίας Πρόσφατα υλοποιήθηκε µία σειρά ενηµερωτικών εκδηλώσεων στα ηµοτικά Σχολεία Βροντούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1997 αναγνώρισε την παχυσαρκία ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας Παγκόσμιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα