ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΑΤΩΣ ΘΕΣΠΙΣΘΕΙΣΑΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΑΤΩΣ ΘΕΣΠΙΣΘΕΙΣΑΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΑΤΩΣ ΘΕΣΠΙΣΘΕΙΣΑΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ Αριστείδη Χ. Καλαφάτη, ικηγόρου, LL.M. (Hamburg) ηµήτρη-παναγιώτη Λ. Τζάκα, ικηγόρου, LL.M. (Hamburg) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θέσπιση προγραµµάτων επιείκειας σχετίζεται µε την αδήριτη ανάγκη ενίσχυσης της αποτελεσµατικότητας του δικαίου ελευθέρου ανταγωνισµού ως προς την έ- γκαιρη εξιχνίαση και κολασµό του σκληρού πυρήνα των καρτελικών συµπράξεων (hardcore-cartels) 1. Η Απόφαση 299/V/2006 (Απόφαση) της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΕΑ), που θεσπίζει το ελληνικό πρόγραµµα επιείκειας, οφείλει να ερµηνευθεί ως εντατικοποίηση των προσπαθειών αυτών εκ µέρους των ελληνικών αρχών. Παράλληλα, η πρόσφατη υιοθέτηση σε κοινοτικό επίπεδο µιας νέας της τρίτης κατά σειρά Ανακοίνωσης αναφορικά µε τη µεταχείριση µελών καρτέλ, που συνεργάζονται µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εξιχνίαση και τον κολασµό απαγορευµένων συ- µπράξεων αυτής της µορφής, καταδεικνύει την ιδιαίτερη σηµασία των εν λόγω µηχανισµών καταστολής. Η παρούσα µελέτη εκκινώντας από την οικονοµική ανάλυση του τρόπου σχηµατισµού των καρτελικών συµπράξεων, επισηµαίνει τη λειτουργία των προγραµµάτων επιείκειας ως αποσταθεροποιητικού παράγοντα ενός καρτέλ (υπό Ι). Εν συνεχεία εξετάζεται η πρόσφατη Απόφαση της ΕΑ υπό το πρίσµα των εµπειριών εκ της εφαρµογής αντιστοίχων πολιτικών τόσο στις ΗΠΑ, όσο και την ΕΕ (υπό ΙΙ), ενώ εν κατακλείδι παρατίθεται η σχέση µεταξύ προγραµµάτων επιείκειας και ιδιωτικής κατίσχυσης του δικαίου ελευθέρου ανταγωνισµού (υπό ΙΙΙ). Ι / Η πρακτική χρησιµότητα των προγραµµάτων επιείκειας Στα βασικά εννοιολογικά στοιχεία ενός καρτέλ συγκαταλέγονται η µυστικότητα (πέπλο της µυστικότητας) 2, η ύπαρξη ανταγωνιστικής σχέσης µεταξύ των µετεχόντων και η πρόθεση παραγκωνισµού κάθε επιθετικής πολιτικής σε ένα από τα πεδία σύγκρουσης των επιχειρήσεων, όπως οι τιµές, η ποσότητα παραγωγής και οι γεωγραφικές περιοχές προώθησης των προϊόντων 3. Η σύσταση της παράνοµης σύµπραξης συνιστά απότοκο µίας σύνθετης επεξεργασίας των δεδοµένων της αγοράς, η οποία εδράζεται στη βάσει εξειδικευµένων στοιχείων τεκµηριωµένη αντίληψη, ότι η ένταξη της επιχείρησης σε ένα καρτέλ δύναται να της προσπορίσει µεγαλύτερα οικονοµικά κέρδη ή πλεονεκτήµατα από ότι η χάραξη και εφαρµογή µίας ανεξάρτητης πολιτικής. Εντούτοις η επιβίωση της σχετικής συµφωνίας σε µακροπρόθεσµο επίπεδο παραµένει επισφαλής, αφού η παραβίαση των συµφωνηθέντων µέσω της µείωσης της τιµής και της αντίστοιχης αύξησης της παραγωγής παραµένει θέλγητρο για τα µέλη ενός καρτέλ και είναι πιθανή, εφόσον η διαπίστωση της εξαπάτησης είναι δυσχερής ή τα βραχυχρόνια οφέλη υπερβαίνουν σε ύψος τη ζηµία που συνεπάγονται τυχόν αντίποινα 4. 1 Πρβλ. και την οµιλία της αρµοδίου για θέµατα Ανταγωνισµού Επιτρόπου N. Kroes ενώπιον της ΕΑ, Πρακτικά Συνάντησης, υπό την ιστοσελίδα: σελ Schneider, Kronzeugenregelung im EG-Kartellrecht, 2004, σελ. 19, ο οποίος κάνει λόγο για ένα τείχος σιωπής (Mauer des Schweigens). 3 Harding/Joshua, Regulating Cartels in Europe, 2003, σελ. 11 επ. 4 Κοτσίρης, ίκαιο Ανταγωνισµού, 4 η Έκδοση, 2001, σελ. 440 επ. 1

2 Η διαµόρφωση, αλλά και η διατήρηση µίας κοινής παράνοµης πολιτικής διευκολύνεται από τη συνύπαρξη και αλληλεπίδραση µίας σειράς παραγόντων, που σχετίζονται µε τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων και τη φυσιογνωµία της αγοράς 5. Στην πρώτη κατηγορία εµπίπτουν η οµοιογένεια των προϊόντων, η οποία ενισχύει το βαθµό υποκατάστασής τους και κατ επέκταση την αλληλεξάρτηση των επιχειρήσεων διακίνησής τους, οι συµµετρικές συνθήκες παραγωγής, που ευνοούν την εύρεση συµφωνίας ως προς τους οικονοµικούς όρους του καρτέλ, ενώ στη δεύτερη συγκαταλέγονται ο υψηλός βαθµός συγκέντρωσης της αγοράς, αλλά και η ύ- παρξη εµποδίων εισόδου, τα οποία θωρακίζουν την παρανόµως διαµορφωθείσα κατάσταση από οποιαδήποτε προσπάθεια κλυδωνισµού µέσω της διείσδυσης απείθαρχων και ανεξέλεγκτων δυνητικών ανταγωνιστών 6. Κοινός παρονοµαστής όλων των προσεγγίσεων αναφορικά µε το επιδιωκόµενο επίπεδο ανταγωνισµού είναι ότι οι σκληρού πυρήνα καρτελικές συµπράξεις συγκαταλέγονται στα καρκινώµατα της ανοιχτής οικονοµίας της αγοράς 7 και οφείλουν να καταπολεµηθούν ενόψει της εξ αυτών απορρέουσας εκτεταµένης κοινωνικής βλάβης (Sozialschädlichkeit) 8. Οι εν λόγω συµπράξεις ισοδυναµούν µε µονοπώλια συλλογικού τύπου (Kollektivmonopole), τα οποία µέσω του συντονισµένου περιορισµού της παραγωγής και της συνακόλουθης αύξησης των τιµών πάνω από το οριακό κόστος παρεµποδίζουν την αποτελεσµατική κατανοµή των συντελεστών στην αγορά (ineffiziente Faktorallokation) 9. Η αναποτελεσµατικότητα τους, όντας συνάρτηση της περιορισµένης οριακής χρησιµότητας 10, που αποδίδει ένα προϊόν στους καταναλωτές και της µείωσης του παραγωγικού πλεονάσµατος, αφενός οδηγεί σε επιτηδευµένη στενότητα αγαθών και υπέρογκη επιβάρυνση των καταναλωτών µέσω της µετακύλισης σε αυτούς του κόστους εκ των παράνοµων κερδών, αφετέρου µεταφράζεται µακροπρόθεσµα σε επιβράδυνση της βιοµηχανικής ανάπτυξης συνεπεία της υπερτίµησης των πρώτων υλών ή των ενδιάµεσων προϊόντων από τις συµπράττουσες επιχειρήσεις 11. Παράλληλα η ανυπαρξία ανταγωνιστικών πιέσεων λόγω της διαµορφούµενης ήσυχης ζωής καταλήγει σε οργανωτική αδράνεια (organizational slack), η οποία µε τη σειρά της οδηγεί σε υψηλό κόστος παραγωγής (X-Inefficiency) 12, περιορίζοντας δραστικά και τα κίνητρα των επιχειρήσεων για ανάπτυξη καινοτόµων προϊόντων µέσω επενδύσεων στην έρευνα και τεχνολογία 13. Το κοινωνικό κόστος των καρτέλ (deadweight loss) επιτείνεται ακόµη περισσότερο από τη σηµαντική σπατάλη πόρων για τη διατήρηση µηχανισµών ελέγχου ή επίβλεψης φυγόκεντρων τάσεων ή συµπεριφορών (λειτουργικές δαπάνες συντήρησης) 14. Ενόψει των ανωτέρω αποτελεί ζητούµενο η διαµόρφωση ενός πλέγµατος διατάξεων, που λειτουργεί αποθαρρυντικά για όσες επιχειρήσεις τείνουν να καταφύγουν σε παρόµοιες δράσεις. Εν αντιθέσει µε το δίκαιο των συγκεντρώσεων, µια προληπτική διαδικασία ελέγχου στα πλαίσια του άρθρου 81 ΣυνθΕΚ δε δύναται για αντικειµενι- 5 Posner, Antitrust Law, 2 η Έκδοση, 2001, σελ. 60-9; Stigler, A Theory of Oligopoly, 72 Journal of Political Economy 44 επ. (1964). 6 Scherer/Ross, Industrial Market Structure and Economic Performance, 3 η Έκδοση, 1990, σελ. 235 επ. 7 Monti, Fighting Cartels-Why and How?, SPEECH/00/ Scherer/Ross, Industrial Market Structure, σελ. 238 επ.; Schneider, Kronzeugenregelung, σελ. 6-8; Wiesner, Der Kronzeuge im Kartellrecht, 2004, σελ. 55-6; Zagrosek, Kronzeugenregelungen im US-amerikanischen, europäischen und deutschen Recht, 2006, σελ Gey, Potentieller Wettbewerb und Marktbeherrschung, 2004, σελ Η τιµή προσφοράς ενός προϊόντος δεν αντιστοιχεί προς το τίµηµα, το οποίο οι καταναλωτές θα ήταν διατεθει- µένοι να καταβάλουν, µε αποτέλεσµα να περιορίζεται ο κύκλος των αγοραστών του και η κοινωνική αξία του. 11 Gey, Potentieller Wettbewerb, σελ Σαραντίδης, Σύγχρονη µικροοικονοµική ανάλυση, 1996, σελ Bloom, in Raffaelli, Antitrust between EC Law and national Law, 2005, σελ Mestmäcker/Schweizer, Europäisches Wettbewerbsrecht, 2 η Έκδοση, 2004, 7, σελ. 201, αρ.14. 2

3 κούς λόγους να προβλεφθεί 15. Στο επίκεντρο εν προκειµένω βρίσκονται διοικητικές κυρώσεις, εφόσον πρώτα εντοπιστούν και αποδειχτούν επαρκώς οι παράνοµες συ- µπράξεις, µε αποτέλεσµα η προσδοκία επιβολής προστίµου να προσδιορίζει και το βαθµό πρόληψης 16. Όσο υψηλότερη είναι η προσδοκία αυτή, τόσο περισσότερες ε- πιχειρήσεις θα εγκαταλείπουν την ιδέα της σύστασης µίας παράνοµης σύµπραξης 17. Εξαιτίας ωστόσο του πολύπλοκου και µυστικού χαρακτήρα των καρτέλ οι έρευνες για την εξιχνίαση τους δεν φέρνουν από µόνες τους θεαµατικά αποτελέσµατα. Αυτή την ανάγκη για πιο δραστική αντιµετώπιση των καρτέλ επιχειρούν να καλύψουν τα προγράµµατα επιείκειας, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τις πιθανότητες εξιχνίασης. Παρέχοντας κίνητρα στις συµπράττουσες επιχειρήσεις, επιχειρούν να τις παροτρύνουν να διακόψουν τη συµµετοχή τους και να συνδράµουν από κοινού µε τις αρχές στην εξάρθρωσή των παράνοµων συµφωνιών 18. Με τον τρόπο αυτό επέρχεται η επίταση της προαναφερθείσας αβεβαιότητας ανάµεσα στα µέλη ενός καρτέλ ως προς την τήρηση των όρων του, δηλαδή µία εκ των έσω διάβρωσή του, εξαναγκάζοντας τους συµµετέχοντες σε επαναξιολόγηση των πλεονεκτηµάτων και µειονεκτηµάτων. Η εν λόγω διαδικασία ερείδεται στην προβληµατική, που αποτυπώνει το θεµελιώδες για τη θεωρία του παιγνίου (Game Theory) δίληµµα των φυλακισµένων (prisoners dilemma) 19. Οι επιχειρήσεις ευρισκόµενες σε κατάσταση ατελούς ενηµέρωσης, όπως οι δράστες ενός κοινού εγκλήµατος, οι οποίοι ανακρίνονται από τις αρχές σε χωριστά κελιά άνευ δυνατότητας µεταξύ τους επικοινωνίας, καλούνται να επιλέξουν τη στρατηγική που θα βελτιστοποιήσει τη θέση τους. Υπό το πρίσµα του υψηλού βαθµού αλληλεξάρτησης συνειδητοποιούν ότι η πιο συµφέρουσα για αυτές επιλογή, ήτοι η καταγγελία της σύµπραξης, δεν µεγιστοποιεί τα οφέλη τους, αν και οι υπόλοιπες εταιρείες καταλήξουν επίσης στην ίδια απόφαση. Σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας και άγνοιας για τις διαθέσεις των άλλων παικτών, η αµοιβαία υιοθέτηση µιας ιδιαιτέρως επικερδούς στρατηγικής (εν προκειµένω η αποσιώπηση της παρανό- µου συµφωνίας) κρίνεται ιδιαιτέρως ριψοκίνδυνη και προκειµένου να προληφθεί ενδεχόµενη διαρροή από την άλλη πλευρά, η εγκατάλειψη του καρτέλ και η συνεργασία µε τις αρχές καθίσταται η κρατούσα εναλλακτική για κάθε επιχείρηση 20. ΙΙ / Συγκριτικοδικαιικές παρατηρήσεις 1. ΗΠΑ Αφετηρία εξέτασης των επιµέρους πολιτικών επιείκειας συνιστά το πρόγραµµα αµνηστίας των ΗΠΑ, το οποίο αποτελώντας τον προπάτορα στο χώρο αυτό επηρέασε την εξέλιξη στους κόλπους της ΕΕ. Το πρώτο σχετικό πρόγραµµα (amnesty program) υιοθετήθηκε στις από τη ιεύθυνση Ανταγωνισµού του οµοσπονδι- 15 Wils, The Commission Notice on the Non-Imposition or Reduction of Fines, (1997) 22 ELRev 125, Wils, (1997) 22 ELRev 130; Wils, Optimal Antitrust Fines, 29 W.Comp. 183, (2006); Hammond, Cornerstones of an effective leniency Program, σελ. 7-8, διαθέσιµη (όπως και οι λοιπές αµερικανικές µελέτες άνευ βιβλιογραφικής παραποµπής) υπό την ιστοσελίδα: 17 Wils, (1997) 22 ELRev 131-2, ο οποίος υπογραµµίζει ότι ενόψει της µείωσης του συνολικού όγκου των προστίµων µέσω της πολιτικής της επιείκειας, η εφαρµογή της πρέπει να περιορίζεται στις απολύτως αναγκαίες συ- µπεριφορές, ώστε να µην διαταραχθεί ο προληπτικός της στόχος. 18 Hetzel, Kronzeugenregelungen im Kartellrecht, 2004, σελ. 33 επ. 19 Baird/Gertner/Picker, Game Theory and the Law, 1994, 31-5; Bishop/Walker, Economics of EC Competition Law, 1999, σελ. 79 επ.; Wiesner, Der Kronzeuge, σελ Μερτικοπούλου, Η µεταβολή της αντιµετώπισης των εταιριών µελών καρτέλ που παραβιάζουν το άρθρο 81 ΣυνθΕΚ, ΕΕ 2003, Πρβλ. το παράδειγµα της κενής καρέκλας (empty chair example), που αναφέρει ο Hammond, Cornerstones, σελ

4 ακού Υπουργείου ικαιοσύνης (US Department of Justice, Antitrust Division) µε τη µορφή κατευθυντήριων γραµµών αναφορικά µε την απαλλαγή από κυρώσεις υπέρ επιχειρήσεων, οι οποίες θα κατήγγελλαν την εκ µέρους τους συµµετοχή στην παράβαση, προτού ξεκινήσουν διαδικασίες έρευνας στον προκείµενο τοµέα. Το πρώιµο τούτο πρόγραµµα δεν απέδωσε ωστόσο τα προσδοκώµενα, µε αποτέλεσµα να θεωρηθεί ευρέως ως αποτυχηµένο. Αίτια της µη αποδοτικότητας συνιστούν οι αυστηρές και δυσχερώς πραγµατοποιήσιµες προϋποθέσεις, οι οποίες δεν εξασφάλιζαν επαρκή ασφάλεια δικαίου στις προσφεύγουσες επιχειρήσεις, προκείµενου να προβλέψουν αν η συνεργασία τους θα οδηγούσε σε αµνηστία ή όχι, δεδοµένου ότι η οριστική απόφαση επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Υπουργείου ικαιοσύνης 21. Εξάλλου σοβαρή αδυναµία αποτελούσε και η µη πρόβλεψη κάποιας απαλλαγής από ποινικές ευθύνες υπέρ των στελεχών της συνεργαζόµενης επιχείρησης. Το γεγονός αυτό κατέστησε επιτακτική την εισαγωγή στις ενός νέου καθεστώτος, το οποίο χαρακτηρίζεται από την πρόβλεψη δυο ξεχωριστών θεσµικών πλαισίων: της επιχειρησιακής (Corporate Leniency Policy) και της ατοµικής (Leniency Policy for Individuals) πολιτικής επιείκειας. Η τάση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη πολιτική της κυβέρνησης B. Clinton να ενισχύσει την αποκάλυψη και καταστολή των καρτελικών συµπράξεων σε διεθνές επίπεδο 22. Σύµφωνα µε το επιχειρησιακό πρόγραµµα, η χορήγηση αµνηστίας διακρίνεται ανάλογα µε το χρόνο προσφυγής πριν ή µετά την έναρξη ερευνών. Στην πρώτη περίπτωση, οπότε και η απαλλαγή χορηγείται αυτοµάτως 23, απαιτείται η σωρευτική συνδροµή των ακολούθων προϋποθέσεων: 1. κατά το χρόνο προσφυγής δε θα πρέπει η ιεύθυνση Ανταγωνισµού να έχει δεχθεί πληροφορίες για την παράβαση από άλλη πηγή, 2. η επιχείρηση θα πρέπει να προβεί σε άµεσες και αποτελεσµατικές ε- νέργειες (prompt and effective action), για να τερµατίσει τη συµµετοχή της στην παράνοµη δραστηριότητα 24, 3. η επιχείρηση οφείλει να αναφέρει µε ειλικρίνεια και πληρότητα την παράβαση και να παράσχει πλήρη και διαρκή συνεργασία µε τη ιεύθυνση καθ όλη τη διάρκεια των ερευνών, 4. η οµολογία να εκδηλώνεται ως επιχειρησιακή πράξη (corporate act) και όχι ως µεµονωµένη οµολογία διευθυνόντων ή στελεχών 25, 5. εφόσον είναι δυνατό, η επιχείρηση οφείλει να αποκαθιστά τη ζηµία των βλαβέντων εκ της παρανοµίας µερών και 6. η επιχείρηση οφείλει να µην έχει εξαναγκάσει (coerce) άλλα µέρη να συµµετάσχουν στην παρανοµία και σαφώς να µην υπήρξε ο ηγέτης (leader) ή ο πρωταίτιος (originator) του καρτέλ. Εφόσον δε συντρέχουν σωρευτικά οι ανωτέρω προϋποθέσεις, τότε υφίσταται η εναλλακτική δυνατότητα χορήγησης απαλλαγής (ανεξαρτήτως της έναρξης ερευνών) µόνο υπό τη συνδροµή των υπ αρ. 2, 3, 4, 5 και των ακόλουθων όρων: 1. η επιχείρηση είναι η πρώτη προσφεύγουσα, 21 Hammond, Cornerstones, σελ. 3, υποσ. 1; Hammond, Detecting and Deterring Cartel Activity, σελ. 1; Hammond, Fighting Cartels Why and How?, σελ Balto, Antitrust Enforcement in the Clinton Administration, 9 Cornell Journal of Law and Public Policy (Fall 1999). 23 Griffin, The Modern Leniency Program after ten Years, σελ. 7; Hammond, Cornerstones, σελ. 3, υποσ. 1; Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 1-2, 7; Hammond, Fighting Cartels, σελ. 2; Spratling, The Corporate Leniency Policy: Answers to recurring Questions, σελ. 1; Spratling, Making Companies an Offer they shouldn t refuse, σελ Spratling, The Corporate Leniency, σελ Spratling, The Corporate Leniency, σελ

5 2. η ιεύθυνση κατά το χρόνο αυτό δε διαθέτει τέτοια στοιχεία σε βάρος της επιχείρησης, που δύνανται να οδηγήσουν στην οριστική καταδίκη της, 3. η χορήγηση αµνηστίας δεν είναι άδικη (unfair) προς τους λοιπούς υπό το πρίσµα της φύσης της παράβασης, του ρόλου της συνεργαζόµενης επιχείρησης και του χρόνου της οµολογίας. Έννοµη συνέπεια της χορήγησης αµνηστίας είναι και η επίσης αυτοµάτως ε- περχόµενη απαλλαγή των διοικούντων, διευθυνόντων και στελεχών της επιχείρησης από τις ποινικές κυρώσεις, υπό τον όρο της ειλικρινούς, πλήρους και διαρκούς συνεργασίας τους µε τη ιεύθυνση. Σε διαφορετική περίπτωση (δηλ. συνεργασίας µετά την έναρξη των ερευνών) οι ποινικές ευθύνες τους θα κριθούν κατά τους όρους του ατοµικού προγράµµατος επιείκειας, το οποίο αφορά την απαλλαγή από το αξιόποινο µεµονωµένων προσώπων, εφόσον ενεργούν ατοµικά και όχι ως στελέχη της εκάστοτε εταιρίας. Το αναθεωρηµένο πρόγραµµα επιείκειας της αµερικανικής αρχής γνώρισε τεράστια επιτυχία, µε αποτέλεσµα να αυξηθεί ο αριθµός των σχετικών αιτήσεων από µία το χρόνο σε περίπου δύο το µήνα, αναδεικνύοντας τον πλέον αποτυχηµένο θεσµό σε θεµελιωδέστατο και αποτελεσµατικότατο εργαλείο της διοικητικής επιβολής της αντιµονοπωλιακής νοµοθεσίας 26. Ενώ το πρόγραµµα του 1978 δεν οδήγησε στην αποκάλυψη ούτε καν ενός διεθνούς καρτέλ, έφθασε η αµερικανική ιεύθυνση να διερευνά βάσει της αναθεωρηµένης πολιτικής περί τις 50 διεθνείς συµπράξεις το έτος Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι πολλές εταιρίες προτιµούν να ανταγωνίζονται µεταξύ τους στην αµερικανική αγορά, συνάπτοντας και εφαρµόζοντας καρτελικές συ- µπράξεις για τρίτες αγορές, ώστε να αποφύγουν ενδεχόµενες διώξεις του αµερικανικού Υπουργείου ικαιοσύνης 28. ύο περαιτέρω παράµετροι της αµερικανικής πρακτικής, που κρίνεται σκόπιµο να εκτεθούν, είναι τα προγράµµατα πρόσθετης αµνηστίας (Amnesty Plus Program) και προσθέτων προστίµων (Penalty Plus Program). Το πρώτο συνίσταται ουσιαστικά στη δυνατότητα µιας επιχείρησης, που συµµετέχει σε µια απαγορευµένη σύµπραξη και δεν πληροί τις προϋποθέσεις παροχής αµνηστίας, να τύχει ευνοϊκής µεταχείρισης αποκαλύπτοντας ένα καρτέλ σε έναν τελείως διαφορετικό τοµέα. Εφόσον µάλιστα τα προσκοµιζόµενα στοιχεία οδηγούν στην αποκάλυψη µιας ανεξάρτητης (δηλ. µη συνδεόµενης µε την κατά τον κρίσιµο χρόνο διερευνώµενη παράβαση) απαγορευµένης συµπεριφοράς, τότε η εν λόγω επιχείρηση διασφαλίζει αµνηστία για την αποκαλυπτόµενη παράβαση και ιδιαιτέρως ευµενή µεταχείριση αναφορικά µε την αρχικά ε- ρευνώµενη συµπεριφορά (dual credit) 29. Αντιθέτως, εάν η προσφεύγουσα επιχείρηση αποσιωπήσει µια τέτοια περαιτέρω παράβαση, τότε διατρέχει τον κίνδυνο σύµφωνα µε το πρόγραµµα επιπρόσθετων προστίµων να τιµωρηθεί για τη δεύτερη παράνοµη συµπεριφορά (όταν τούτη αποκαλυφθεί) πολύ αυστηρότερα, αφού η σιωπή της θα θεωρηθεί ως επιβαρυντικός παράγοντας 30. Επιπρόσθετα, οι διωκτικές αρχές θα προσπαθήσουν να επιτύχουν µια ποινή φυλάκισης για τους διοικούντες την εν λόγω 26 Griffin, The Modern Leniency Program, σελ. 7-8; Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 1; Spratling, Making Companies an Offer, σελ. 2; Spratling, Detection and Deterrence, 69 George Washington L.R (2001). 27 Griffin, The Modern Leniency Program, σελ. 1; Hammond, Cornerstones, σελ. 1, Barnett, Seven Steps to better Cartel Enforcement, σελ Griffin, The Modern Leniency Program, σελ. 9; Hammond, Cornerstones, σελ. 15; Spratling, Making Companies an Offer, σελ. 6-7; Spratling, 69 George Washington Law Review 818 (2001). 30 Barnett, Seven Steps, σελ. 8-9; Griffin, The Modern Leniency Program, σελ. 9-10; Spratling, 69 George Washington Law Review (2001). Πρβλ. και Hammond, Cornerstones, σελ. 17, ο οποίος χαρακτηρίζει το πρόγραµµα προσθέτων προστίµων ως The Stick Side to the Amnesty Plus Carrot. 5

6 επιχείρηση, τιµωρώντας έτσι ακόµη δυσµενέστερα την εκ µέρους τους αποσιώπηση 31. Αποφασιστικός παράγοντας της επιτυχίας των εν λόγω ρυθµίσεων είναι η α- σφάλεια δικαίου και προβλεψιµότητα για τις αιτούσες εταιρίες ως προς την αυτοµάτως χορηγούµενη αµνηστία 32. Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι η σύνταξη ενός τέτοιου προγράµµατος δεν αποτελεί πανάκεια στην επιβολή της αντιµονοπωλιακής νοµοθεσίας, αφού οφείλει να συνδυάζεται µε αυστηρότητα των προς επιβολή προστίµων 33, η οποία οδηγεί τις συµµετέχουσες εταιρίες ύστερα από µια ανάλυση κινδύνων σε έ- ναν αγώνα δρόµου για την αποχώρηση από την καρτελική σύµπραξη, δεδοµένου ότι οι δυνητικές κυρώσεις εξανεµίζουν τα οφέλη εκ της παραµονής 34. Η νοοτροπία των στελεχών της αµερικανικής ιεύθυνσης Ανταγωνισµού βασίζεται στην καλλιέργεια ενός κλίµατος ανασφάλειας, το οποίο µοιραία αποσταθεροποιεί τους παρανόµως συµπράττοντες 35, επιτείνει τη µεταξύ τους καχυποψία και τους κινητοποιεί σε έναν αγώνα δρόµου προς το δικαστήριο (race to the Courthouse) 36. Σε επίπεδο ατοµικών ευθυνών επισηµαίνεται ότι η απειλή ποινικών κυρώσεων, οι οποίες φτάνουν ακόµη και τη φυλάκιση, συνιστά έναν επιπρόσθετο µοχλό πίεσης σε βάρος των διοικούντων µια εταιρία, ώστε να οµολογήσουν και να συνεργαστούν στην αποκάλυψη της συµπράξεως. Επιπροσθέτως το ατοµικό πρόγραµµα επιείκειας επεκτείνει το καθεστώς ανασφάλειας στα εταιρικά στελέχη, αφού εκείνα σε ενδεχόµενη αποκάλυψη του καρτέλ διατρέχουν και τους µεγαλύτερους κινδύνους 37. Αξιοπρόσεκτη εξάλλου ιδιαιτερότητα του αµερικανικού συστήµατος είναι η χορήγηση πλήρους αµνηστίας µόνο στην πρώτη προσερχόµενη εταιρία (winner-take-all approach). Ο δεύτερος προσφεύγων, ο οποίος συχνότατα αιτείται επιείκειας µόλις λίγες ηµέρες ή και ώρες µετά τον πρώτο, δε δύναται να τύχει ευνοϊκής µεταχείρισης 38, µε αποτέλεσµα η ελάχιστη αυτή χρονική απόσταση να µεταφράζεται σε βαρύτατα πρόστιµα και ποινικές κυρώσεις. Αξίζει ακόµη να αναφερθεί ότι η λειτουργία των αναφερθέντων προγραµµάτων πρόσθετης επιείκειας και ποινών επιτρέπει στην αµερικανική αρχή να επεκτείνει τις ερευνητικές της εργασίες και σε άλλες (συνήθως γειτονικές) αγορές, όπου αποκαλύπτονται περαιτέρω περιοριστικές συµπεριφορές του ανταγωνισµού (rollover pattern) 39. Με τον τρόπο αυτό και σε συνδυασµό µε την απαίτηση ενόρκων βεβαιώ- 31 Πρβλ. το παράδειγµα της Hoffmann-La Roche, η οποία αποσιώπησε κατά τις έρευνες για το καρτελ κιτρικού οξέος τη συµµετοχή της στο καρτελ βιταµινών. Ενώ για την πρώτη παράβαση το πρόστιµο ανήλθε σε $14 εκατ., τιµωρήθηκε ενόψει και της εν λόγω αποσιώπησης για το δεύτερο καρτέλ µε $500 εκατ. και µε ποινές φυλάκισης για ορισµένους διευθύνοντες αυτής. Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 3-4; Hammond, Fighting Cartels, σελ Barnett, Seven Steps, σελ. 7, Βλ. Hammond, Fighting Cartels, σελ. 11-2; Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 6-7, ο οποίος επισηµαίνει: Uncertainty in the qualification process will kill an amnesty program. 33 Barnett, Seven Steps, σελ. 4-5; Griffin, The Modern Leniency Program, σελ. 6-7; Hammond, Cornerstones, σελ. 7; Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 2-3; Hammond, Fighting Cartels, σελ Πρβλ. την πρόσφατη τροποποίηση, η οποία αύξησε κατακόρυφα τις διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για παραβάσεις της αµερικανικής αντιµονοπωλιακής νοµοθεσίας: Antitrust Criminal Penalty Enhancement and Reform Act 2004, 15 U.S.C Barnett, Seven Steps, σελ. 7, 10; Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 5; Hammond, Fighting Cartels, σελ. 8-9; Spratling, Making Companies an Offer, σελ Βλ. Hammond, Cornerstones, σελ. 10, ο οποίος αναφέρει crime in the suites is treated the same as crime in the streets. 36 Ή επίσης race to the prosecutor : Spratling, 69 George Washington Law Review 802 (2001). 37 Πρβλ. Hammond, Cornerstones, σελ. 8, ο οποίος κάνει λόγο για αγώνα δρόµου µεταξύ της εταιρίας και των στελεχών αυτής (a race between the Company and its Employee). 38 Griffin, The Modern Leniency Program, σελ. 8; Hammond, Cornerstones, σελ. 5; Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 4-5; Hammond, Fighting Cartels, σελ. 9; Spratling, Making Companies an Offer, σελ. 2, υποσ. 2. Πρβλ. ωστόσο τα παραδείγµατα µειωµένων ποινών υπέρ της δεύτερης προσφεύγουσας επιχείρησης, που αναφέρει ο Spratling, 69 George Washington Law Review (2001). 39 Βλ. και Hammond, Cornerstones, σελ

7 σεων των διοικούντων αναφορικά µε την ύπαρξη ή µη καρτελικών συµπράξεων και σε άλλες αγορές µη συνδεόµενες µε την υπό έρευνα παράβαση (omnibus question), επιτυγχάνεται η αποσταθεροποίηση των λοιπών καρτέλ, στα οποία µετέχει η εξεταζόµενη επιχείρηση, αφού τα συµπράττοντα µέλη διατρέχουν τον κίνδυνο να αποκαλυφθούν, εάν οι διοικούντες την υπό έρευνα εταιρία οµολογήσουν, ώστε να εξασφαλίσουν πρόσθετη αµνηστία (cartel profiling techniques) Ευρωπαϊκή Ένωση Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα της παροχής κινήτρων στις συµπράττουσες επιχειρήσεις, είχε ενσωµατώσει στην πρακτική της τακτικές επιείκειας πολύ πριν αυτές καταστούν αναπόσπαστο κοµµάτι της ευρωπαϊκής έννοµης τάξης 41. Ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν οι υποθέσεις χαρτόνι (Cartonboard) 42 και εφοπλιστικές επιτροπές Γαλλίας και κρατών της υτικής Αφρικής (French-West African shipowners committees) 43 λόγω της ιδιαιτέρως γενναιόδωρης στάσης της Επιτροπής έναντι των εµπλεκόµενων εταιριών. Στην πρώτη περίπτωση η ρητή αποδοχή της συµµετοχής στην παράνοµη σύµπραξη και η παροχή λεπτοµερών αποδεικτικών µέσων εκ µέρους δύο επιχειρήσεων οδήγησαν σε περιορισµό του προστίµου κατά 2/3, ενώ για τις λοιπές η περιορισµένη συνδροµή τους ε- κτιµήθηκε µε µείωση 30% 44. Στη δεύτερη απόφαση η Επιτροπή εξαίρεσε από την ε- πιβολή προστίµου τέσσερις εφοπλιστές, οι οποίοι συνέβαλαν στην αποκάλυψη των κριθεισών πρακτικών. Η ένταξη των προγραµµάτων επιείκειας στο ευρωπαϊκό νοµικό οικοδόµηµα µέσω της Ανακοίνωσης είχε σκοπό να εδραιώσει τη φιλοσοφία που είχε αρχίσει να κρατεί βαθµιαία, υιοθετώντας τις θετικές εµπειρίες στην άλλη όχθη του Ατλαντικού. Ανεξαρτήτως των όποιων αντιρρήσεων σχετικά µε τη συµβατότητα 46 των προγραµµάτων αυτών µε την ευρωπαϊκή νοµική κουλτούρα, η κατοχύρωσή τους α- ποσκοπούσε στην τόνωση του αισθήµατος εµπιστοσύνης των επιχειρήσεων και παράλληλα στη διευκόλυνση της Επιτροπής κατά τη συλλογή αποδείξεων 47. Επιπροσθέτως θα περιοριζόταν και το υψηλό ποσοστό ενδίκων µέσων, που είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν κατά αποφάσεων της Επιτροπής. Ενόψει της ανάγκης ασφαλούς πρόγνωσης των προθέσεων της Επιτροπής είναι καταρχήν κρίσιµο το ζήτηµα του βαθµού αυτοδέσµευσης τούτης από τις διατυπωµένες στην Ανακοίνωση αρχές, δεδοµένου ότι η τελευταία δε συγκαταλέγεται στις νοµικές πράξεις που αναπτύσσουν δεσµευτική ισχύ έναντι των ευρωπαϊκών και εθνικών ικαστηρίων 48. Ενδεχόµενη ευρεία διακριτική ευχέρεια ως προς προσδιορισµό των προστίµων εκτός των πλαισίων της Ανακοίνωσης θα ερχόταν σαφέστατα σε σύ- 40 Barnett, Seven Steps, σελ. 8; Hammond, Cornerstones, σελ. 15-7; Spratling, 69 George Washington Law Review 818 (2001). 41 Dannecker, in Immenga/Mestmäcker, EG-Wettbewerbsrecht, τ.ιι, 1997, VO 17 Art.15, σελ. 1841, αρ ; Dieckmann, in Wiedemann, Handbuch des Kartellrechts, 1999, 46, σελ. 1365, αρ Επιτροπή, Απόφ , IV/C/ Χαρτόνι, ΕΕ L 243 ( ), 1, σηµ. 171 επ. 43 Επιτροπή, Απόφ , IV/ εφοπλιστικές επιτροπές Γαλλίας και κρατών της υτικής Αφρικής, EE L 134 ( ), 1, αρ. 74 ε. 44 Στην απόφαση της Επιτροπής δε µνηµονεύεται το ύψος της χορηγηθείσας µείωσης, αλλά διεγνώσθη αργότερα ενώπιον του ΠΕΚ, Απόφ , Τ-311/94 BPB/Επιτροπή, Συλλ. 1998, ΙI-1129, σηµ Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά µε τη µη επιβολή ή τη µείωση των προστίµων σε περιπτώσεις συµπράξεων, ΕΕ C 207 ( ), Soltész, Bußgeldreduzierung bei Zusammenarbeit mit der Kommission, EWS 2000, 240, 241; Soltész, Der Kronzeuge im Labyrinth des ECN, WuW 2005, 617-8; Weitbrecht, Die Kronzeugenmitteilung in EG- Kartellsachen, EuZW 1997, Hetzel, Kronzeugenregelungen, σελ ; Weitbrecht, EuZW 1997, Άρθρο 249 ΣυνθΕΚ. 7

8 γκρουση µε την αρχή της δικαιολογηµένης εµπιστοσύνης του διοικουµένου εξαιτίας της διάψευσης προσδοκιών, που έχουν καλλιεργηθεί στις επιχειρήσεις 49, καθώς επίσης θα έπληττε ανεπανόρθωτα και την αρχή της ισότητας 50, αφού θα παρουσιαζόταν ο κίνδυνος να κριθούν µελλοντικά όµοιες υποθέσεις µε διαφορετικό τρόπο. Εξ αυτού του λόγου ως συνεπέστερη προκρίνεται η άποψη, σύµφωνα µε την οποία οι Ανακοινώσεις επιφέρουν την αυτοδέσµευση της ιοίκησης - Επιτροπής, υπό τον όρο ότι δεν προσκρούουν στο Κοινοτικό δίκαιο 51. Η Ανακοίνωση 1996 (Whistleblower Notice) αποτέλεσε και επισήµως την απαρχή µίας εξόχως ενδιαφέρουσας νοµικής παράδοσης στην ευρωπαϊκή πολιτική επιείκειας. Ανάλογα µε το χρονικό στάδιο και την ένταση της συνεργασίας διέκρινε µεταξύ τριών κατηγοριών ελαφρύνσεων: 1. Στην περίπτωση καταγγελίας προ της ενάρξεως διαδικασίας έρευνας αναγνωριζόταν η δυνατότητα µείωσης του προστίµου κατά τουλάχιστον 75%, χωρίς να αποκλείεται και η δυνητική συνολική απαλλαγή (Κατηγορία Β). 2. Εφόσον η υπόθεση βρισκόταν ήδη σε στάδιο ερευνών, υφίστατο η δυνατότητα σηµαντικής µείωσης του προστίµου κατά 50%-75% (Κατηγορία Γ). 3. Η τρίτη περίπτωση (Κατηγορία ) προέβλεπε αξιόλογη µείωση του προστί- µου της τάξης 10%-50% και αφορούσε τη µεταγενέστερη συνεργασία. Το πρώιµο αυτό ευρωπαϊκό πρόγραµµα επιείκειας δεν είχε την αναµενόµενη ε- πιτυχία και οδήγησε µόνο φαινοµενικά σε σηµαντική αύξηση των σχετικών ποσοστών, αφού ο αριθµός των καταδικαστικών αποφάσεων εκτινάχθηκε µετά το έτος , οπότε υιοθετήθηκε η Ανακοίνωση περί της επιµέτρησης των προστίµων 53. Εντούτοις ο συνδυασµός πολιτικής επιείκειας και αυστηρών προστίµων οδήγησε στη δηµοσίευση κατά το διάστηµα 1996 έως Φεβρουαρίου αποφάσεων, εκ των οποίων 10 προέκυψαν τον τελευταίο χρόνο ισχύος της Ανακοίνωσης, ενώ το συνολικό ύψος των επιβληθέντων προστίµων ανήλθε σε 2,24 δις 54. Οι αποφάσεις αυτές αντιπροσωπεύουν το 1/3 των συνολικά από τη δηµιουργία της ΕΚ ανακαλυφθεισών και κολασθεισών καταδικαστικών αποφάσεων 55. Η αποτυχία της Ανακοίνωσης 1996 ενέκειτο στην αδυναµία της να συµπαρασύρει επιχειρήσεις στην καταγγελία συµπράξεων, η ύπαρξη των οποίων δεν ήταν ήδη γνωστή στην Επιτροπή. Ο πρωταρχικός σκοπός του εκ των έσω κλυδωνισµού των καρτέλ δεν κατέστη εφικτός, δεδοµένου ότι η πλειονότητα των περιπτώσεων αφο- 49 Τη θέση αυτή ασπάζεται και η Επιτροπή, Ανακοίνωση, ΕΕ C 45 ( ) 3, σηµ.29. Πρβλ. ΠΕΚ, Απόφ , Τ-132/96, Τ-143/96, Freistaat Sachsen/Επιτροπή, Συλλ. 1999, ΙΙ-3663, αρ.300, ΠΕΚ, Απόφ , Τ-266/97, Vlaamse Televisie/Επιτροπή, Συλλ. 1999, ΙΙ-2329, αρ ΕΚ, Απόφ , 117/76, 16/77, Ruckdeschel, Συλλ. 1977, 531, σηµ. 8, 27-8; ΠΕΚ, Απόφ , Τ-347/94, Mayr-Melnhof/Επιτροπή, Συλλ. 1998, ΙΙ-1751, σηµ Arhold, Das Geldbußenregime nach der Kartell-Verordnung, EuZW 1999, 174; Soltész, EWS 2000, 240-1; Schneider, Kronzeugenregelung im EG-Kartellrecht, σελ. 50-3; Wils, (1997) 22ELRev Βλ. και Μαρίνο, Ανακοινώσεις και Κατευθυντήριες γραµµές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο δίκαιο ανταγωνισµού, ΕΕ 2006, Hetzel, Kronzeugenregelungen, σελ Κατευθυντήριες γραµµές για τον υπολογισµό των προστίµων δυνάµει του άρθρου 15 παράγραφος 2 Καν. 17 και του άρθρου 65 παράγραφος 5 ΣυνθΕΚΑΧ, ΕΕ C 9 ( ), 3-5. Βλ. επίσης τις προσφάτως θεσπισθείσες Κατευθυντήριες Γραµµές για τη µέθοδο υπολογισµού των προστίµων κατ εφαρµογή του άρθρου 23 παράγραφος 2 σηµείο α) Καν. 1/2003, ΕΕ C 210 ( ), MEMO/02/23 ( ); Επιτροπή, ΧΧΧΙ. Έκθεση για την Πολιτική Ανταγωνισµού, Βρυξέλλες 2002, αρ. 37 επ., Jephcott, The European Commission s New Leniency Notice, [2002]ECLR 378, 379. Συνολικά εξεδόθησαν 29 αποφάσεις βάσει της Ανακοίνωσης Αναλυτικά βλ. Schneider, Kronzeugenregelung, σελ. 61 επ. 55 Zagrosek, Kronzeugenregelungen, σελ

9 ρούσε την επιχειρηµατική συνδροµή, αφότου είχαν ήδη ξεκινήσει έρευνες 56. Επίσης δεν έλειψαν παλινδροµήσεις της Επιτροπής αφενός αναφορικά µε το είδος και το µέγεθος της παρερχοµένης συνδροµής 57 και αφετέρου σχετικά µε διαδικαστικής φύσεως αδιαφάνειες 58 ως προς τον προσδιορισµό του ύψους του προστίµου 59. Για παράδειγµα η ολοκληρωµένη και σαφής απάντηση των επιχειρήσεων στο αίτηµα παροχής πληροφοριών οδήγησε σε µείωση του προστίµου στην υπόθεση του καρτέλ προµονωµένων σωλήνων (και µάλιστα της τάξεως 50%) 60, ενώ δεν είχε την ίδια τύχη στην υπόθεση των εταιριών οχηµαταγωγών 61. Η Επιτροπή, προϊδεάζοντας τις επιχειρήσεις για τις επικείµενες αλλαγές, έκανε ήδη πριν τη δηµοσίευση της Ανακοίνωσης σαφείς τις διαθέσεις της τόσο στην υπόθεση του καρτέλ βιταµινών 63, όπου χορηγήθηκε πλήρης απαλλαγή στην εταιρία Aventis SA, όσο και στην υπόθεση Αυτογραφικό χαρτί 64 υπέρ της εταιρίας Sappi Limited 65. Η Ανακοίνωση 2002, που αντικατέστησε το παλαιό καθεστώς, επέφερε ουσιώδεις διαφοροποιήσεις τόσο από απόψεως δοµής όσο και περιεχοµένου. Αίροντας την υπάρχουσα κατηγοριοποίηση εισήγαγε τη διάκριση µεταξύ απαλλαγής και µείωσης προστίµου και αποσαφήνισε τις οικείες προϋποθέσεις. Η χορήγηση πλήρους απαλλαγής ρυθµίζεται πλέον αυτοτελώς, δίχως να έγκειται στη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής. Ειδικότερα απαιτείται: α) η επιχείρηση να παρουσιάσει πρώτη αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία επιτρέπουν την έναρξη διαδικασίας έρευνας ή τη διαπίστωση παράβασης του άρθρου 81 ΣυνθΕΚ, έστω και αν έχει ξεκινήσει σχετική διαδικασία έρευνας. Η απαλλαγή προϋποθέτει περαιτέρω στην πρώτη περίπτωση, ότι η Επιτροπή κατά το χρόνο προσφυγής δεν διαθέτει επαρκείς αποδείξεις για την έναρξη διαδικασίας και στη δεύτερη, ότι επίσης δεν υφίστανται επαρκείς αποδείξεις και ότι καµιά άλλη επιχείρηση δεν είχε ήδη τύχει απαλλαγής. β) συνεργασία της επιχείρησης σε πλήρη, ενεργή και διαρκή βάση κατά τη διοικητική διαδικασία µε όλα τα στοιχεία, που έχει στην κατοχή ή διάθεσή της 66, γ) τερµατισµός της συµµετοχής στην παράβαση το αργότερο µέχρι την υποβολή των αποδεικτικών στοιχείων και δ) η εκ µέρους της επιχείρησης µη ανάληψη πρωτοβουλίας εξαναγκασµού άλλων επιχειρήσεων να συµµετάσχουν στην παράβαση. Συνολικά επισηµαίνεται η πρόθεση εξάλειψης των υποκειµενικού χαρακτήρα κριτηρίων, τα οποία ενέχουν υψηλό κίνδυνο αντιφατικών κρίσεων 67. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η διαγραφή του προγενέστερου όρου αποκλεισµού (Ausschlusstatbestand) για επιχειρήσεις, οι οποίες είχαν διαδραµατίσει αποφασιστικό 56 Arbault/Peiró, The Commission s new notice on immunity and reduction of fines, Comp.Pol.News. 2/2002, 15, 17-8; Jephcott, [2002]ECLR 380; Hetzel, Kronzeugenregelungen, σελ Σχετικά µε τον άνισο τρόπο αξιολόγησης µορφών συνεργασίας βλ. Soltész, EWS 2000, Klusmann, Internationale Kartelle und das Europäische Leniency-Programm aus Sicht der Verteidigung, WuW 2001, Μερτικοπούλου, ΕΕ 2003, 51, Hellmann, Die Bonusregelung des BKartA im Lichte der Kommissionspraxis, EuZW 2000, 742; Schneider, Kronzeugenregelung, σελ Επιτροπή, Απόφ , ΙV/ Καρτέλ προµονωµένων σωλήνων, ΕΕ L 24 ( ), 1, σηµ Επιτροπή, Απόφ , ΙV/ Εταιρίες οχηµαταγωγών, ΕΕ L 26 ( ), 23, σηµ Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά µε τη µη επιβολή και τη µείωση των προστίµων σε περιπτώσεις συµπράξεων (καρτέλ), ΕΕ C 45 ( ), Επιτροπή, Απόφ , COMP/Ε-1/ Βιταµίνες, ΕΕ L 6 ( ) 1, σηµ Επιτροπή, Απόφ , COMP/Ε-1/ Αυτογραφικό χαρτί, EE L 115 ( ), 1, σηµ Συνολικά σε 11 από τις 29 υποθέσεις, που κρίθηκαν βάσει της Ανακοίνωσης 1996, χορηγήθηκε ολοκληρωτική απαλλαγή από τα πρόστιµα. Βλ. Hetzel, Kronzeugenregelungen, σελ. 81, υποσ Μερτικοπούλου, ΕΕ 2003, 48; Arp/Swaak, A Tempting Offer, [2003]ECLR 9, 13; Hammond, Detecting and Deterring, σελ Arp/Swaak, [2003]ECLR

10 ρόλο ή είχαν αναλάβει την πρωτοβουλία για το σχηµατισµό του καρτέλ 68. Προς τον ίδιο σκοπό διαγράφηκε και το παλαιό κριτήριο περί αποφασιστικής σηµασίας των προσκοµιζοµένων αποδείξεων. Καθοριστικό είναι το επονοµαζόµενο τεστ επάρκειας (sufficiency test), υπό την έννοια ότι θα εξετάζεται η κατά την κρίση της Επιτροπής επάρκεια των προσκοµιζοµένων στοιχείων για την έναρξη διαδικασίας έρευνας ή τη διαπίστωση παράβασης 69. Ωστόσο η µετάθεση στην κρίση της Επιτροπής του ζητή- µατος της επάρκειας των αποδεικτικών µέσων δε συνιστά κατά µία ευρέως υποστηριζόµενη άποψη 70 κάποια ουσιαστική πρόοδο στην άρση της ασάφειας και στον περιορισµό της ευρείας διακριτικής ευχέρειας. Στο χώρο της µείωσης των προστίµων (Τµήµα Β) προβλέπεται πλέον το κριτήριο της σηµαντικής προστιθέµενης αξίας των προσκοµιζοµένων αποδεικτικών µέσων σε σχέση µε τα στοιχεία που έχει ήδη στην κατοχή της η Επιτροπή. Η Ανακοίνωση προσδιορίζει το συγκεκριµένο κριτήριο ως συνάρτηση τόσο της ποιότητας των στοιχείων, όσο και του χρονικού σηµείου, στο οποίο ανατρέχουν. Προβάδισµα δίδεται στα γραπτά αποδεικτικά στοιχεία που σχετίζονται άµεσα µε τα εν λόγω πραγµατικά περιστατικά ή ανατρέχουν χρονικά στην περίοδο τέλεσης των τελευταίων (σηµ. 22). Επιπλέον, η αρχή της χρονικής προτεραιότητας, που διέπνεε µέχρι πρότινος τις περιπτώσεις καταγγελίας, επεκτείνεται τώρα και σε αυτήν της συνεργασίας. Σε αυτό το πνεύµα εισάγεται κλιµακούµενη µείωση 30% έως 50% για την πρώτη επιχείρηση, που πληροί τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις, 20% έως 30% για τη δεύτερη και έως 20% για τις λοιπές 71. Προς επίρρωση του νέου καθεστώτος αναθεωρήθηκε και η ακολουθούµενη διαδικασία. Ενώ κατά την Ανακοίνωση 1996 έπρεπε καταρχήν να ολοκληρωθεί η διαδικασία, προκειµένου να πληροφορηθεί η επιχείρηση την κατάληξη της αίτησής της, εισάγεται πλέον ο θεσµός της προκαταρκτικής επαφής (σηµ. 12), προκειµένου να διαπιστωθούν εξαρχής οι προοπτικές απαλλαγής. Περαιτέρω θεσπίζεται η δυνατότητα της κατάθεσης αποδεικτικών µέσων σε υποθετική µορφή (σηµ. 13β), ενώ διευκολύνεται και η µετάβαση από την κατηγορία απαλλαγής σε εκείνη της µείωσης, εφόσον η χορήγηση αµνηστίας δεν είναι δυνατή 72. Στον τοµέα προστασίας του απορρήτου θεσπίζονται σαφείς εγγυήσεις ως προς τη µη χρησιµοποίηση των προσκοµιζόµενων αποδεικτικών µέσων για άλλους σκοπούς πέραν της εφαρµογής του άρθρου 81 ΣυνθΕΚ (σηµ. 33). Η Ανακοίνωση 2002 βελτίωσε σηµαντικά τη µεταχείριση των επιχειρήσεων, µε αποτέλεσµα να διευρυνθεί ο κύκλος των δικαιούχων και να αυξηθούν αισθητά οι αιτήσεις απαλλαγής. εν είναι τυχαίο άλλωστε ότι σε ένα χρόνο από τη δηµοσίευση της Ανακοίνωσης η Επιτροπή έλαβε περισσότερες από είκοσι αιτήσεις για χορήγηση α- παλλαγής 73, ενώ στο διάστηµα υπεβλήθησαν συνολικά 167 αιτήσεις, εκ των οποίων 87 αφορούσαν απαλλαγή και 80 µείωση προστίµου 74. Τους ενδοιασµούς των επιχειρήσεων αναφορικά µε τον αυξηµένο κίνδυνο έκθεσής τους σε αστικές αξιώσεις συνεπεία αιτήσεων απαλλαγής προσπάθησε να δια- 68 Κριτικός: Klees, Zu viel Rechtssicherheit für Unternehmen durch die neue Kronzeugenmitteilung, WuW 2002, Carle/Lindeborg/Segenmark, Τhe New Leniency Notice, [2002]ECLR, Carle/Lindeborg/Segenmark, [2002]ECLR 270; Polley/Seeliger, Die neue Mitteilung der Europäischen Kommission, EuZW 2002, 399; Ysewyn/Jordan, Cashing in on Cartels, [2003]ECLR 236, Επιφυλάξεις αναφορικά µε τη δυνατότητα της αρχής της χρονικής προτεραιότητας να εγγυηθεί αντικειµενική αξιολόγηση της εταιρικής συνεργασίας εκφράζουν οι: Carle/Lindeborg/Segenmark, [2002]ECLR Van Barlingen, Comp.Pol.News., 2/2003, 19, Van Barlingen, Comp.Pol.News., 2/2003, MEMO/06/357 ( ). Επισηµαίνεται ότι τελικώς σε 51 Αποφάσεις χορηγήθηκε δυνητική απαλλαγή. 10

11 σκεδάσει το σχέδιο συµπλήρωσης της Ανακοίνωσης Προς το σκοπό αυτό προτάθηκε η προσάρτηση πρωτοκόλλου 76, όπου ρυθµιζόταν ειδικότερα η εναλλακτική δυνατότητα προφορικής κατάθεσης 77. Το εν λόγω εγχείρηµα ενσωµατώθηκε στο πρόσφατο σχέδιο τροποποίησης της Ανακοίνωσης , το οποίο δόθηκε στη δη- µοσιότητα στις και τέθηκε σε δηµόσια διαβούλευση ως τις Απότοκος αυτών των διαδικασιών αποτελεί η θέσπιση και θέση σε ισχύ από την µιας νέας Ανακοίνωσης 79, η οποία υιοθετώντας την επιτυχηµένη δοµή του προϊσχύσαντος καθεστώτος επιφέρει καινοτοµίες σε τέσσερις άξονες: 1. διασαφήνιση της ποιότητας και του περιεχοµένου των προσκοµιζόµενων πληροφοριών, 2. αποσαφήνιση των όρων απαλλαγής και µείωσης των προστίµων, 3. εισαγωγή ενός συστήµατος προτεραιότητας (marker system), 4. προστασία των εταιρικών δηλώσεων και πληροφοριών των αιτούντων. Πεδίο εφαρµογής της Ανακοίνωσης 2006 ορίζονται κατ αντιστοιχία µε το προγενέστερο σύστηµα οι οριζόντιες συµπράξεις (σηµ. 1), που συνιστούν και τις σοβαρότερες παραβάσεις του άρθρου 81 ΣυνθΕΚ. Οµοίως διατηρείται η βασική διάκριση µεταξύ όρων απαλλαγής και µείωσης του προστίµου. Ως προς τους όρους απαλλαγής επαναλαµβάνεται η βασική υποχρέωση προσκοµιδής αποδεικτικών στοιχείων, τα οποία επιτρέπουν την έναρξη διαδικασίας έρευνας ή τη διαπίστωση παράβασης του άρθρου 81 ΣυνθΕΚ. Εν προκειµένω χρησιµοποιείται πλέον ο όρος στοχευµένος έ- λεγχος (targeted inspection, inspection ciblée, gezielte Nachprüfungen) αντί της προγενέστερης διατύπωσης διαδικασία έρευνας (σηµ. 8α), ώστε να διασαφηνιστεί ότι οι χορηγούµενες πληροφορίες οφείλουν να συµβάλλουν στη συγκεκριµενοποίηση των επερχοµένων ελέγχων και ότι η συνεισφορά αυτών θα εκτιµηθεί εξαρχής, δηλ. πριν τη διενέργεια έρευνας, δίχως να εξαρτάται από τα αποτελέσµατα τούτης 80. Η Ανακοίνωση 2006 επισηµαίνει κατ αντιστοιχία µε το προγενέστερο σύστηµα ότι η χορήγηση απαλλαγής προϋποθέτει ότι η Επιτροπή κατά το χρόνο προσφυγής δεν διαθέτει επαρκείς αποδείξεις για την έναρξη ελέγχων ή για την απόδειξη της παράβασης, καθώς και ότι σε αµφότερες τις περιπτώσεις καµιά άλλη επιχείρηση δεν είχε ήδη τύχει απαλλαγής (σηµ. 10-1). Αξιοσηµείωτη καινοτοµία αποτελεί ο προσδιορισµός των απαραίτητων αποδεικτικών στοιχείων προς έναρξη στοχευµένων ελέγχων. Πρόκειται αφενός για τα αποδεικτικά µέσα, που κατέχει ο αιτών, και αφετέρου για µια δήλωση της επιχείρησης (corporate statement, déclaration de l entreprise, Unternehmenserklärung), που ε- µπεριέχει ορισµένα ελάχιστα στοιχεία, όπως λεπτοµερή περιγραφή της καταγγελλο- µένης σύµπραξης, στοιχεία των φυσικών και νοµικών προσώπων της προσφεύγουσας και των λοιπών µετεχουσών επιχειρήσεων, καθώς και των αρχών ανταγωνισµού 75 Επιτροπή, Σχέδιο Αναθεώρησης, παρ. 7, υπό την ιστοσελίδα: Βλ. Jürgens/Seeliger, Die geplante Neufassung der Kronzeugenregelung, EWS 2006, Σχέδιο Αναθεώρησης, σηµ Η πρακτική αυτή ακολουθείτο ήδη από τα κοινοτικά όργανα: Επιτροπή, ΧΧΧΙII. Έκθεση για την Πολιτική του Ανταγωνισµού, Βρυξέλλες 2004, σελ. 25, αρ. 23; Van Barlingen, Comp.Pol.News., 2/2003, 19-20; Reynolds/Anderson, Immunity and Leniency, [2006]ECLR Ενδιαφέρον κρίνεται το γεγονός ότι ένωση καταναλωτών προσέφυγε στο Πρωτοδικείο εναντίον της Επιτροπής, προκειµένου να της αναγνωρισθεί το δικαίω- µα απόκτησης σχετικών εγγράφων, ΠΕΚ, Απόφ , Τ-2/03, Verein für Konsumenteninformation/Επιτροπή, EuZW 2005, 566, Anm. Nordmann. 78 ιαθέσιµο υπό την ιστοσελίδα: MEMO/06/357 ( ). 79 Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά µε τη µη επιβολή και τη µείωση των προστίµων σε υποθέσεις συµπράξεων (καρτέλ), ΕΕ C 298 ( ), MEMO/06/469 ( ). 11

12 εντός ή εκτός της ΕΕ, τις οποίες η αιτούσα προσέγγισε ή προτίθεται να προσεγγίσει (σηµ. 9α, β). Σηµαντικό νεωτερισµό συνιστά η πρόβλεψη ότι η προσκοµιδή των κρίσιµων µέσων εκτελείται στο βαθµό, που κατά την κρίση της Επιτροπής η διενέργεια εσωτερικών ελέγχων εντός της προσφεύγουσας επιχείρησης προς συλλογή του εν λόγω υλικού δε συνιστά προειδοποίηση για τα λοιπά µέλη του καρτέλ, διακινδυνεύοντας έτσι την τύχη των µελλοντικών ερευνών. Ως προς τις λοιπές προϋποθέσεις απαλλαγής, η Ανακοίνωση 2006 εξειδικεύει τον όρο απεριόριστης και συνεχούς συνεργασίας 81, προβλέποντας µια σειρά επιµέρους εταιρικών υποχρεώσεων, όπως άµεση και πρόθυµη χορήγηση όλων των σχετικών πληροφοριών και αποδείξεων, πρόθυµη και άµεση απάντηση των συναφών ε- ρωτηµάτων, θέση στη διάθεση των κοινοτικών αρχών των υπαρχόντων (κατά το δυνατόν και των προγενεστέρων) υπαλλήλων και διευθυντών, καθώς και µη γνωστοποίηση 82 της υποβολής και του περιεχοµένου της αιτήσεως προ της κοινοποίησης της έκθεσης αιτιάσεων (σηµ. 12α). Σηµαντική κρίνεται και η προσθήκη της υποχρέωσης µη καταστροφής, πλαστογράφησης ή απόκρυψης αποδεικτικών στοιχείων για το ερευνώµενο καρτέλ (σηµ.12α, γ) 83. Επιπλέον ορίζεται ότι η επιχείρηση οφείλει να τερµατίσει τη συµµετοχή της στην παράνοµη σύµπραξη άµεσα µετά την υποβολή της αιτήσεως, εξαιρουµένων δραστηριοτήτων, οι οποίες κατά την κρίση της Επιτροπής δεν πρέπει να διακοπούν προς το συµφέρον των ερευνών (σηµ. 12β). Επίσης επαναλαµβάνεται ο αποκλεισµός εταιριών, που εξανάγκασαν σε συµµετοχή άλλες επιχειρήσεις, και καθίσταται σαφής η υπάρχουσα για αυτές δυνατότητα να τύχουν µείωσης του προστίµου (σηµ. 13). Σε διαδικαστικό επίπεδο επιχειρείται να καλυφθούν αδυναµίες του ισχύοντος καθεστώτος λόγω της αναγκαιότητας προσκοµιδής κατά την υποβολή της αίτησης όλων των αποδεικτικών µέσων, που επιτρέπουν την έναρξη έρευνας ή τη στοιχειοθέτηση της παράβασης. Το γεγονός αυτό αποτελούσε τροχοπέδη για επιχειρήσεις, που επιθυµούσαν να προσφύγουν, ωστόσο χρειάζονταν χρόνο για να συλλέξουν το εν λόγω υλικό. Προς το σκοπό αυτό, εισάγεται ένα εναλλακτικό σύστηµα χορήγησης προτεραιότητας (marker system) υπέρ εταιριών, που εµπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία, εφόσον προσκοµίσουν ορισµένα ελάχιστα στοιχεία (σηµ ), σε αντιδιαστολή µε το σύστηµα υποβολής αιτήσεως, όπου εξακολουθούν να απαιτούνται στοιχεία θεµελιωτικά της παράβασης ή έρευνας σε πραγµατική ή υποθετική µορφή (σηµ. 16) 84. Η χορήγηση αριθµού προτεραιότητας έγκειται στη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής και διαρκεί για συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα, εντός του οποίου η προσφεύγουσα οφείλει να ολοκληρώσει την αίτησή της. Σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης οι πληροφορίες και τα αποδεικτικά µέσα θεωρούνται ότι ανατρέχουν στο χρόνο χορήγησης αριθµού προτεραιότητας. Αναφορικά µε τη µείωση προστίµων επαναλαµβάνεται η ισχύουσα προϋπόθεση της σηµαντικής προστιθέµενης αξίας των προσκοµιζοµένων αποδεικτικών µέσων (σηµ. 24), καθώς και ο ορισµός αυτής µε την προσθήκη του στοιχείου των αδιάσειστων αποδείξεων (compelling evidence, preuves déterminantes, zwingende Beweise). Ο όρος αυτός προσδιορίζει το βαθµό επιβεβαίωσης των αποδεικτικών µέσων από άλλες πηγές, ώστε να κριθούν αξιόπιστα έναντι των άλλων επιχειρήσεων (σηµ. 25) 85. Επιπροσθέτως η προσφεύγουσα οφείλει να εκπληρώσει τις κατά το σηµ. 81 Εν προκειµένω επέρχονται φραστικές βελτιώσεις, αφού πλέον γίνεται λόγος για ταχεία και ειλικρινή συνεργασία (σηµ. 12). 82 Πρβλ. και σηµ. 12γ. 83 Κρίσιµος χρόνος είναι το διάστηµα, κατά το οποίο η εταιρία προετοιµάζεται να υποβάλλει αίτηση επιείκειας, MEMO/06/357; MEMO/06/ Πρβλ. MEMO/06/ Αναφέρεται χαρακτηριστικά το παράδειγµα δηλώσεων, οι οποίες σε περίπτωση αµφισβήτησης χρήζουν επιβεβαίωσης. 12

13 12 αναγκαίες υποχρεώσεις. Τα κλιµακούµενα ποσοστά µείωσης διατηρούνται άνευ µεταβολών σε ισχύ. Εξάλλου ρητά ορίζεται ότι εφόσον η αιτούσα υποβάλει αδιάσειστα στοιχεία προς απόδειξη προσθέτων περιστατικών επιβαρυντικών για την επιµέτρηση των προστίµων, τότε τα νέα αυτά στοιχεία δε θα ληφθούν υπόψη ως προς την προκείµενη επιχείρηση (σηµ. 26). Μια τελευταία θεµελιώδης παράµετρος της Ανακοίνωσης 2006 αφορά τις δηλώσεις επιχειρήσεων αναφορικά µε τη συµµετοχή τους στο ερευνώµενο καρτέλ. Προβληµατική εν προκειµένω είναι η επιδείνωση της δικονοµικής τους θέσης στα πλαίσια αστικών δικών αποζηµίωσης, όπου τα προσκοµιζόµενα στο πλαίσιο της πολιτικής επιείκειας στοιχεία δύνανται να χρησιµοποιηθούν από τους ενάγοντες, µε αποτέλεσµα οι προσφεύγουσες εταιρίες να περιέρχονται σε δυσχερέστερη κατάσταση έναντι των λοιπών συµπραττόντων. Προς το σκοπό πληρέστερης προστασίας των αιτούντων θεσµοθετείται ειδικά η δυνατότητα προφορικής υποβολής των εταιρικών δηλώσεων, οι οποίες θα ηχογραφούνται και θα καταγράφονται σε πρακτικό, που διατηρείται στους χώρους της Επιτροπής 86. Εκπρόσωπος της επιχείρησης δύναται να ελέγξει εντός προθεσµίας την ακρίβεια της εγγραφής και να διορθώσει το περιεχόµενό της. Έκπτωση της εταιρίας από τα εν λόγω δικαιώµατα επέρχεται, εφόσον αυτή έχει ήδη αποκαλύψει το περιεχόµενο των δηλώσεών της σε τρίτους (σηµ. 32). Η πρόσβαση σε στοιχεία της υπόθεσης παρέχεται µόνο στους αποδέκτες της έκθεσης αιτιάσεων και µόνο για σκοπούς διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών απτόµενους της εφαρ- µογής του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισµού, ενώ η πρόσβαση σε αυτά θα διεξάγεται µόνο στους χώρους της Επιτροπής, αποκλείοντας τη µηχανική αναπαραγωγή των εταιρικών δηλώσεων. Ενδεχόµενη παραβίαση της υποχρέωσης αυτής θα επισύρει κυρώσεις είτε για το νοµικό εκπρόσωπο της επιχείρησης, είτε για την ίδια, οπότε η συµπεριφορά αυτή αξιολογείται ως έλλειψη συνεργασίας και εφόσον εκδηλωθεί µετά την έκδοση αποφάσεως, επιφέρει την υποβολή αίτησης εκ µέρους της Επιτροπής ενώπιον των κοινοτικών δικαστηρίων για αύξηση των προστίµων (σηµ. 35) 87. Παράλληλα η Επιτροπή προέβη στην έκδοση ενός πρότυπου προγράµµατος επιείκειας (ECN Model Leniency Programme) 88 προς το σκοπό της ήπιας εναρµόνισης (soft harmonisation) των επιµέρους εθνικών προγραµµάτων και εµπέδωσης της ασφάλειας δικαίου στα πλαίσια µιας κατά το δυνατόν οµοιόµορφης πανευρωπαϊκής πολιτικής. Πρόκειται για ένα κείµενο µη δεσµευτικού χαρακτήρα, το οποίο δίχως να καλλιεργεί νόµιµες προσδοκίες εκ µέρους των επιχειρήσεων σκιαγραφεί το ρυθµιστικό πλαίσιο και τα ουσιώδη στοιχεία ενός προγράµµατος επιείκειας, προβλέποντας την υποχρέωση των µελών του Ευρωπαϊκού ικτύου Ανταγωνισµού προς οµοιο- µορφοποίηση των εθνικών προγραµµάτων (σηµ. 3). Οι κύριες πτυχές της εναρµόνισης, που έχοντας δηµοσιευθεί πριν την υιοθέτηση της Ανακοίνωσης 2006 προϊδέαζαν για το περιεχόµενο αυτής, αφορούν το είδος των παρασχεθησοµένων πληροφοριών (σηµ. 6), την ποιότητα της συνεργασίας µε τις αρχές (σηµ. 13 2,3), τον τερµατισµό της συµµετοχής (σηµ. 13 1). Επίσης καθιερώνεται ένα σύστηµα προτεραιότητας για τη µεταχείριση των αιτήσεων απαλλαγής (σηµ ), καθώς επίσης η υποβολή προφορικών δηλώσεων (σηµ ). Αξιοσηµείωτη καινοτοµία αποτελεί η πρόβλεψη παράλληλων συντόµων αιτήσεων (σηµ ), προκειµένου να εξασφαλισθεί για τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις η ενιαία πανευρωπαϊκή κατοχύρωση της υποβολής πρώτης προσφυγής και να αντιµετωπιστεί η σηµερινή ανάγκη ταυτόχρονης κατάθεσης του συνόλου του αποδεικτικού 86 Αξίζει να σηµειωθεί ότι οι εν λόγω προβλέψεις τίθενται σε ισχύ από της δηµοσίευσής τους και σε εκκρεµείς ενώπιον της Επιτροπής υποθέσεις (σηµ. 37). 87 Ανεπαρκείς κρίνουν ήδη τις προτάσεις αυτών των ρυθµίσεων οι: Jürgens/Seeliger, EWS 2006, ιαθέσιµο υπό την ιστοσελίδα: Βλ. IP/06/1288 ( ); MEMO/06/356 ( ). 13

14 υλικού. Αποδέκτες είναι εκείνες οι εθνικές αρχές, οι οποίες κατά τους ορισµούς της γνωστοποίησης για τη συνεργασία στο Ευρωπαϊκό ίκτυο Ανταγωνισµού 89 και κατά την κρίση των προσφευγουσών ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 90 επιχειρήσεων εµφανίζονται ιδιαιτέρως κατάλληλες να επεξεργαστούν την διερευνώµενη υπόθεση. Μετά την κατάθεση, η εθνική αρχή βεβαιώνει ότι η εταιρία αιτήθηκε πρώτη απαλλαγής και δύναται να ζητήσει από την προσφεύγουσα περαιτέρω πληροφορίες, τις ο- ποίες αυτή οφείλει αµελλητί να παράσχει. Κατόπιν τούτου, εφόσον η εθνική αρχή α- ποφασίσει να αναλάβει την υπόθεση, πρέπει να τάξει προθεσµία στην αιτούσα να προσκοµίσει όλο το αναγκαίο αποδεικτικό υλικό, το οποίο εφόσον χορηγηθεί ε- µπροθέσµως θεωρείται ότι ανατρέχει στην ηµεροµηνία υποβολής της συντόµου αιτήσεως. Ακόµη ορίζεται ότι το αργότερο σε δυο χρόνια από τη δηµοσίευση του προτύπου προγράµµατος θα αξιολογηθεί το επίπεδο οµοιοµορφοποίησης των µελών του δικτύου. 3. Το ελληνικό πρόγραµµα επιείκειας Ενόψει της συνταγµατικής πρόβλεψης του άρθρου 43 παρ. 2 εδ. β και δυνάµει της εξουσιοδοτικής διάταξης του άρθρου 9 4 Ν. 703/77 εξεδόθη στις 17/3/2006 η απόφαση 299/V/2006 της ΕΑ, όπου εµπεριέχεται το ελληνικό πρόγραµµα επιείκειας. Τούτη συνιστά κανονιστική πράξη, η οποία θεσπίζει απρόσωπους κανόνες δικαίου, δεσµεύοντας σύµφωνα µε την αρχή της νοµιµότητας και τη δράση της ηµόσιας ιοίκησης. Η ΕΑ οφείλει εν προκειµένω κατά την έκδοση ατοµικών διοικητικών πράξεων, οι οποίες επιβάλλουν πρόστιµα, να ασκεί τη διακριτική της ευχέρεια σύµφωνα µε την αρχή της χρηστής διοίκησης επιµετρώντας το ύψος του προστίµου µέσα στα οριζό- µενα από την απόφαση ανώτατα και κατώτατα όρια 91. Απόλυτα εναρµονισµένο µε την κοινοτική φιλοσοφία το ελληνικό πρόγραµµα παρουσιάζει εκτεταµένες οµοιότητες µε την Ανακοίνωση 2002, αποτελώντας ουσιαστικά πιστή (πλην κάποιων διαφορών ορολογικού ή διαδικαστικού χαρακτήρα) µεταφορά της στο ελληνικό δίκαιο (Εισαγ. VII), γεγονός το οποίο ερµηνεύεται άλλωστε από την ανάγκη εκτενούς εναρµόνισης των διαφόρων εθνικών δικαιικών συστηµάτων µε το αντίστοιχο ευρωπαϊκό. Κατ αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ένας υψηλός βαθµός ασφάλειας και προβλεψιµότητας για τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις, αποφεύγοντας αντιφατικές κρίσεις της ίδιας συνεργασίας ανάλογα µε την αρµοδιότητα της κοινοτικής ή κάποιας εθνικής αρχής ανταγωνισµού 92. Σε αυτό το πλαίσιο ορίζονται κατ αντιστοιχία µε την Ανακοίνωση 2002 ως πεδίο εφαρµογής της Απόφασης οι οριζόντιες µυστικές συµπράξεις για τον καθορισµό τι- µών, ποσοστώσεων παραγωγής ή πώλησης και την κατανοµή των αγορών, περιλαµβανοµένης της νόθευσης διαγωνισµών ή τον περιορισµό των εισαγωγών ή εξαγωγών (Εισαγ. Ι) 93. Επιπλέον υιοθετείται η βασική διάκριση µεταξύ απαλλαγής και µείωσης του ύψους του προστίµου, ενώ οι όροι που πρέπει να τηρηθούν για την υπαγωγή της επιχείρησης σε µία από τις δύο κατηγορίες θυµίζουν εν πολλοίς τους αντίστοιχους κοινοτικούς. Η ΕΑ εξαρτά την κατάπτωση του συνόλου του επαπειλού- 89 Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά µε τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισµού, ΕΕ C 101 ( ), 43, σηµ Υπό τον όρο ότι η Επιτροπή είναι κατάλληλη προς διερεύνηση της υπόθεσης κατά τους όρους της Ανακοίνωσης σχετικά µε τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισµού, σηµ Σπηλιωτόπουλος, Εγχειρίδιο ιοικητικού ικαίου, 11 η Έκδοση, 2002, σελ. 64, 91, Μερτικοπούλου, ΕΕ 2003, 51; Bloom, in Raffaelli, Antitrust, σελ ; Reynolds/Anderson, [2006]ECLR 88; Soltész, WuW 2005, Οµοίως Πρότυπο Πρόγραµµα, σηµ. 4, Ανακοίνωση 2006, σηµ

15 µενου εις βάρος µιας επιχείρησης προστίµου από το ενδεχόµενο να παρουσιάσει αυτή πρώτη αποδεικτικά στοιχεία επαρκή είτε για την κίνηση της διαδικασίας έρευνας όσον αφορά µία παράβαση του άρθρου 1 1 ν. 703/1977 ή 81 1 ΣυνθΕΚ (σηµ. 1α), είτε για τη διαπίστωση παράβασης των προκείµενων διατάξεων (σηµ. 1β). Επίσης επαναλαµβάνονται οι κοινοτικής προέλευσης περιορισµοί για την περίπτωση, όπου η ΕΑ διαθέτει ήδη κατά τον χρόνο προσφυγής επαρκείς αποδείξεις για την κίνηση διαδικασίας έρευνας ή για τη διαπίστωση της παράβασης (σηµ. 2, 3). Άξιο α- ναφοράς είναι ακόµη το γεγονός ότι η Απόφαση υιοθετεί τις γνωστές από την Ανακοίνωση 2002 προϋποθέσεις 94, τις οποίες οφείλει να πληροί σωρευτικά µία επιχείρηση, προκειµένου να υπαχθεί σε καθεστώς απαλλαγής. Από την άλλη πλευρά δε δύναται να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι η Απόφαση διαφοροποιείται ουσιωδώς του κοινοτικού προτύπου ως προς το ρόλο της προσφεύγουσας επιχείρησης. Ενώ η Ανακοίνωση 2002 (όπως και η Ανακοίνωση 2006, σηµ. 13) οµιλεί για µη ανάληψη πρωτοβουλίας προς εξαναγκασµό άλλων επιχειρήσεων, το ελληνικό πρόγραµµα κάνει λόγο για µη προτροπή άλλων επιχειρήσεων προς συµµετοχή στην παράβαση (σηµ. 4γ) 95. Παρότι στο πλαίσιο του κοινοτικού δικαίου ασκήθηκε µεµονωµένα κριτική για την εγκατάλειψη του κριτηρίου του αποφασιστικού ρόλου και την αντικατάστασή του από εκείνο του εξαναγκασµού, τούτη δε βρήκε αντίκτυπο στην πράξη της Επιτροπής 96. Η αµερικανική πρακτική µάλιστα (υπενθυµίζεται ότι το πρόγραµµα αµνηστίας µιλά απλώς για µη εξαναγκασµό άλλων επιχειρήσεων ή για µη ανάληψη ρόλου ηγέτη ή πρωταιτίου της καρτελικής συµπράξεως) είναι ακόµη πιο περιοριστική στην ερµηνεία των όρων αυτών, επιδιώκοντας έτσι τη διεύρυνση του κύκλου των δυνητικών προσφευγουσών επιχειρήσεων 97. Είναι προφανές ότι εξαναγκασµός 98 προς συµµετοχή στο καρτέλ και προτροπή δεν είναι ταυτόσηµες έννοιες. Ωστόσο οφείλει να παρατηρηθεί ότι η προτροπή αποτελεί ιδιαίτερα επισφαλές κριτήριο, η ερµηνεία του οποίου είναι σε υψηλό βαθµό δεκτική υποκειµενικών κρίσεων 99. Μια ευρεία θεώρηση δύναται να περιορίσει δραµατικά τον κύκλο των δυνάµενων να προσφύγουν εταιριών και να εξανεµίσει την πρακτική χρησι- µότητα του ελληνικού προγράµµατος. Σε κάθε περίπτωση, ο εγγύτερος προσδιορισµός του εννοιολογικού περιεχοµένου αυτής κρίνεται επιτακτικός και επαφίεται στη µελλοντική πρακτική της ΕΑ και των ιοικητικών ικαστηρίων. Η Απόφαση προσθέτει δύο περαιτέρω προϋποθέσεις για τη χορήγηση απαλλαγής και ειδικότερα την υποχρέωση εχεµύθειας όσον αφορά την αίτηση έναντι παντός τρίτου, ωσότου ολοκληρωθεί η σχετική εισήγηση της Γενικής ιεύθυνσης Ανταγωνισµού (σηµ. 4δ) 100, καθώς και τη µη προηγούµενη συµµετοχή της αιτούσας σε σύ- µπραξη, για την οποία έχει εκδοθεί απόφαση εθνικής αρχής ανταγωνισµού ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (σηµ. 4ε). Παρότι η κοινοτική πρακτική αναγνωρίζει την ε- παναλαµβανόµενη παραβατική συµπεριφορά ως επιβαρυντική περίσταση κατά την 94 Σε αυτές συγκαταλέγονται η υποχρέωση ενεργούς συνεργασίας µε την ΕΑ καθ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας και η υποχρέωση τερµατισµού της ανάµειξης της στην πιθανολογούµενη παράβαση το αργότερο κατά τη χρονική στιγµή της υποβολής των αποδεικτικών στοιχείων. 95 Πρβλ. Σκαλίδη, Εναρµονισµένη πρακτική και µποϋκοτάζ, ΕΤρΑξΧρ 2006, 78, αρ Το κριτήριο του εξαναγκασµού υιοθετεί και το Πρότυπο Πρόγραµµα Επιείκειας, σηµ Hammond, Detecting and Deterring, σελ. 9; Spratling, The Corporate Leniency, σελ Αναφορικά µε την έννοια και τις αποδεικτικές απαιτήσεις προς στοιχειοθέτηση του εξαναγκασµού βλ. Hetzel, Kronzeugenregelungen, σελ Οµοίως αντιµετωπίζουν τα συναφή κριτήρια της Ανακοίνωσης 1996 σε αντιδιαστολή µε εκείνα του ισχύοντος κοινοτικού προγράµµατος οι: Arbault/Peiró, Comp.Pol.News. 2/2002, 18; Arp/Swaak, [2003]ECLR 13; van Barlingen, Comp.Pol.News., 2/2003, Οµοίως Ανακοίνωση 2006, σηµ. 12α,γ και Πρότυπο Πρόγραµµα, σηµ. 13 2ε, 3β. 15

16 επιµέτρηση των προστίµων 101, δε φαίνεται εύλογη η µεταφορά του κριτηρίου ως λόγου αποκλεισµού της πολιτικής επιείκειας. Η εν λόγω ρύθµιση παραγνωρίζει πλήρως τις προαναφερθείσες θετικές εµπειρίες του αµερικανικού προγράµµατος πρόσθετης αµνηστίας 102 και συνιστά αντικίνητρο για την περαιτέρω συνεργασία των προσφευγουσών εταιριών. Επιπλέον, περιορίζει υπέρµετρα τον αριθµό των δυνάµενων να οµολογήσουν επιχειρήσεων δηµιουργώντας ένα οιονεί µητρώο καταδικών, το οποίο εκτείνεται σε όλες τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή των εθνικών αρχών. Αξίζει να επισηµανθεί ότι η Επιτροπή απέρριψε ρητά την υιοθέτηση µιας τέτοιας προϋπόθεσης κατά τις εργασίες αναθεώρησης της Ανακοίνωσης 2002 υπό το πρίσµα των σηµαντικών πρακτικών δυσχερειών 103 και µε το σκεπτικό ότι υποδαυλίζει τους σκοπούς της πολιτικής επιείκειας εν συνόλω 104. Σε διαδικαστικό επίπεδο υιοθετείται ο θεσµός της προκαταρκτικής επαφής της προσφεύγουσας εταιρίας (σηµ. 5), προκειµένου να εξακριβωθούν οι προοπτικές της αίτησής της. Επιπροσθέτως σύµφωνα µε το πρότυπο της κοινοτικής διαδικασίας θεσπίζεται η δυνατότητα κατάθεσης αποδεικτικών µέσων σε υποθετική µορφή (σηµ. 6β), ενώ διευκολύνεται και η µετάβαση της από την κατηγορία απαλλαγής σε εκείνη της µείωσης, εφόσον η αίτηση για ένταξη στην πρώτη απορριφθεί (σηµ. 10). Αναφορικά µε την προστασία του απορρήτου ορίζεται σαφώς η µη χρησιµοποίηση των προσκοµιζόµενων αποδεικτικών µέσων για άλλους σκοπούς πέραν της εφαρµογής του άρθρων 81 ΣυνθΕΚ ή 1 Ν. 730/77 (σηµ. 28). Αναφορικά µε το ευεργέτηµα της µείωσης του προστίµου η Απόφαση υιοθετεί εξολοκλήρου τις κοινοτικές ρυθµίσεις, καθιερώνοντας αφενός το κριτήριο της σηµαντικής επιπρόσθετης αποδεικτικής αξίας των προσκοµιζοµένων αποδεικτικών µέσων 105 και αφετέρου επιβάλλοντας στην αιτούσα να έχει διακόψει τη συµµετοχή της στην πιθανολογούµενη παράβαση το αργότερο κατά το χρόνο υποβολής των αποδεικτικών στοιχείων (σηµ. 15). Η έννοια της επιπρόσθετης αποδεικτικής αξίας αναφέρεται στο βαθµό, όπου τα παρεχόµενα αποδεικτικά στοιχεία ενισχύουν από την ί- δια τη φύση τους και την έκταση των λεπτοµερειών τους τη δυνατότητα της ΕΑ να αποδείξει τα κρίσιµα περιστατικά που στοιχειοθετούν την παράβαση. Σε αυτήν εµπίπτουν κυρίως αποδεικτικά στοιχεία, που σχετίζονται άµεσα µε τα εν λόγω πραγµατικά περιστατικά ή χρονολογούνται από τη χρονική περίοδο, στην οποία αναφέρονται τα τελευταία (σηµ. 16). Εφόσον συντρέχουν οι ως άνω προϋποθέσεις, απονέµεται σύµφωνα µε την αρχή της χρονικής προτεραιότητας στην πρώτη επιχείρηση µείωση της τάξης 30-50%, στη δεύτερη µείωση 20-30% και στις επόµενες µείωση έως 20% (σηµ. 17). ΙΙΙ / Προγράµµατα επιείκειας και ιδιωτική κατίσχυση του δικαίου ελευθέρου α- νταγωνισµού Μια ιδιαιτέρως σηµαντική πτυχή των προγραµµάτων επιείκειας αδιακρίτως της εθνικής ή κοινοτικής προέλευσης αυτών αποτελεί και η σχέση τους µε την ιδιωτική 101 Κατευθυντήριες γραµµές, ΕΕ C 9 ( ), 4, σηµ. Β2, Κατευθυντήριες Γραµµές, ΕΕ C 210 ( ), 4, σηµ. 28. Πρβλ. ΕΑ, Ανακοίνωση της , Κατευθυντήριες Γραµµές για τον υπολογισµό των προστίµων, σηµ. 14, Σκαλίδη, ΕΤρΑξΧρ 2006, 76-7, αρ. 13, Αξίζει να επισηµανθεί ότι πρόγραµµα πρόσθετης επιείκειας (leniency plus) έχει υιοθετήσει το βρετανικό Office of Fair Trade: Leniency and no-action, OFT s interim note on the handling of applications, Juli 2005, para Αναφέρεται για παράδειγµα η περίπτωση εξαγοράς ή µεταβολής της διοίκησης µιας επιχείρησης, µε αποτέλεσµα οι νέοι διευθύνοντες να επιθυµούν να απόσχουν από καρτελικές συµπράξεις, των οποίων την ύπαρξη α- γνοούσαν πριν την ανάληψη καθηκόντων. 104 MEMO/06/ Οµοίως Πρότυπο Πρόγραµµα, σηµ

17 κατίσχυση του δικαίου ελευθέρου ανταγωνισµού (Private Enforcement of Antitrust Law, Private Durchsetzung des Kartellrechts). Στο προσκήνιο τίθεται η επιθετική χρήση των συναφών ρυθµίσεων (δίκαιο ανταγωνισµού ως ξίφος ή euroattack 106 ) µε τη µορφή αδικοπρακτικών αξιώσεων εκ µέρους ανταγωνιστών, προµηθευτών, α- γοραστών, ενδεχοµένως και εµµέσων εµπόρων ή τελικών καταναλωτών σε βάρος των µελών µιας καρτελικής σύµπραξης. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται καταρχήν σε κοινοτικό επίπεδο ιδιαίτερη κινητικότητα, προκειµένου να αρθούν οι υπάρχουσες δυσκολίες και να καλλιεργηθούν κίνητρα προς ενίσχυση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Σηµαντικό βήµα προς αυτή την κατεύθυνση θεωρήθηκε 107 η µεταβολή του κοινοτικού διαδικαστικού µηχανισµού µέσω του Καν. 1/ Η συγκριτικοδικαιική µελέτη της Ashurst 109 αναφορικά µε τις δικαιικές διατυπώσεις των 25 κρατών µελών ως προς τη χορήγηση συναφών αδικοπρακτικών αξιώσεων, καθώς και η Πράσινη Βίβλος ( ) αναφορικά µε τις εν λόγω αγωγές αποζηµίωσης 110 µαρτυρούν αυτή την τάση. Αντίστοιχη κινητικότητα επιδεικνύεται επίσης στη νοµολογία του ΕΚ µε τις αποφάσεις Courage/Crehan 111 και Manfredi 112, αλλά και σε επίπεδο εθνικών νοµοθεσιών 113. Η εν λόγω τάση δηµιούργησε σε ευρύ τµήµα της νοµικής θεωρίας το φόβο ότι θα µπορούσε να λειτουργήσει αποθαρρυντικά, περιορίζοντας την επιτυχία και την αποτελεσµατικότητα των προγραµµάτων επιείκειας 114. Οι ενδοιασµοί αυτοί είναι µερικώς και µόνο στο βαθµό δικαιολογηµένοι, όπου η εταιρική οµολογία ενώπιον της ΕΑ ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δηµιουργεί τον κίνδυνο έκθεσης σε µια σειρά επακόλουθων αγωγών αποζηµίωσης (Follow-on actions) δυνάµενων να εξανεµίσουν τα οικονοµικά πλεονεκτήµατα της εν λόγω συνεργασίας εξαιτίας της χρησιµοποίησης του προσκοµισθέντος αποδεικτικού υλικού, µε αποτέλεσµα ο αιτών να καθίσταται ι- διαίτερα ευάλωτος έναντι αξιώσεων αποζηµίωσης. Το πρόβληµα εντοπίζεται επίσης στο χρονικό διάστηµα µετά την έκδοση της καταδικαστικής απόφασης, οπότε για τους ζηµιωθέντες εκ της καρτελικής σύµπραξης είναι ευκολότερο να κινηθούν δικαστικά έναντι των τυχουσών επιείκειας εταιριών, οι οποίες κατά κανόνα δε θα προσφύγουν κατά της ευνοϊκής για αυτές αποφάσεως. Αντιθέτως, οι λοιπές επιχειρήσεις µε την προσφυγή τους παρατείνουν χρονικά (µέχρι της κρίσεως των οικείων δικαστηρίων) την αβεβαιότητα ως προς την παράβαση, µε αποτέλεσµα οι ζηµιωθέντες σε αυτό το διάστηµα να απόσχουν της εναγωγής. 106 Cl. Jones, Private Enforcement of Antitrust Law, 1999, σελ. 45; Ritter/Braun/Rawlinson, EC Competition Law, 2 η Έκδοση, 2000, σελ Καν. 1/2003, αιτιολογική έκθεση αρ. 7, Λευκή Βίβλος, ΕΕ C 132 ( ), 1, σηµ , Commission Staff Working Paper ( ), SEC(2005), 1732, σηµ Κανονισµός 1/2003 του Συµβουλίου ( ), για την εφαρµογή των κανόνων ανταγωνισµού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης, ΕΕ L 1 (4.1.03), ιαθέσιµη υπό την ιστοσελίδα: 110 COM(2005) ΕΚ, Απόφ , C-453/99, Courage/Crehan, Συλλ. 2001, Ι-6297 = ΕΕ 2002, 183 παρατ. Μαρίνου. Για τις επιπτώσεις στο ελληνικό δίκαιο βλ. Τζάκα, Αξιώσεις αποζηµίωσης λόγω παράβασης του Κοινοτικού ικαίου Ανταγωνισµού υπό το φως της νοµολογίας Courage/Crehan, ΕΕ 2006, 42 επ. 112 ΕΚ, Απόφ , C-295/04 έως C-298/04, Manfredi, EuZW 2006, 529, Anm. Lübbig = EWS 2006, 410, Anm. Seitz. 113 Για το γερµανικό δίκαιο βλ. Τζάκα/Καλαφάτη, 7. GWB-Novelle: Η Ριζική αναδιάρθρωση του γερµανικού δικαίου περί ελευθέρου ανταγωνισµού, ΕΕµπ 2006, Για το αγγλικό δίκαιο βλ. Rodger, Private Enforcement and the Enterprise Act, [2003]ECLR 103; Furse, Competition and the Enterprise Act 2002, 2003, σελ. 155 επ. 114 Commission Staff Working Paper, σηµ. 231; Böge/Ost, [2006]ECLR 197, 198; Koch, Kartellrechtliche Schadensersatzansprüche mittelbar betroffener Marktteilnehmer, WuW 2005, ; Bechtold, Grundlegende Umgestaltung des Kartellrechts, DB 2004,

18 Ένα επιπρόσθετο πρόβληµα αποτελούν οι υπέρ των εναγόντων προβλεπόµενες δυνατότητες αποκάλυψης εταιρικών εγγράφων µέσω δικονοµικών µηχανισµών (discovery) κατά το δίκαιο των ΗΠΑ 115, όπου εταιρικές δηλώσεις τέτοιας υφής ανακαλύπτονται στοιχειοθετώντας πλειάδα αστικών αγωγών. Προς το σκοπό αυτό, η διαδικασία σε κοινοτικό επίπεδο έχει αναδιαρθρωθεί και το πλαίσιο τούτης εκτυλίσσεται πλέον σε επίπεδο προφορικών διατυπώσεων 116, ώστε να µετριαστεί ο κίνδυνος αποκάλυψης των επίµαχων εταιρικών δηλώσεων και εγγράφων στην άλλη όχθη του Ατλαντικού. Το ελληνικό πρόγραµµα επιείκειας (σηµ. 26) επαναλαµβάνοντας τη διατύπωση της Ανακοίνωσης 2002 (σηµ. 31) αφήνει άθικτες τις αστικού δικαίου έννοµες συνέπειες σε βάρος της συνεργαζόµενης επιχείρησης 117. Μια τέτοια πρόβλεψη κρίνεται συνεπής υπό το πρίσµα τόσο των οικονοµικών πλεονεκτηµάτων εκ της απαλλαγής ή µείωσης του προστίµου 118, όσο και των σχετικών εµπειριών του αµερικανικού δικαίου 119, όπου η χορήγηση επιείκειας προϋποθέτει την προγενέστερη ολοσχερή αποκατάσταση των επελθουσών σε βάρος τρίτων ζηµιών. Η σχέση αλληλεπίδρασης µεταξύ προγραµµάτων επιείκειας και επιθετικής επιβολής του δικαίου ανταγωνισµού µέσω ιδιωτών δε συνιστά εποµένως αναγκαίο δεινό, αλλά πρόκληση για εναρµόνιση των αστικών και διοικητικών κατασταλτικών µηχανισµών, προκειµένου να βελτιστοποιηθεί η παραπληρωµατική τους σχέση. Ειδικότερα, δε θα ήταν εύλογο ούτε η απαλλαγή από το διοικητικό πρόστιµο να συνεπάγεται αστική ασυλία, αλλά ούτε να επιτρέπεται η ολοσχερής εγκατάλειψη της συνεργαζόµενης εταιρίας στο έλεος ιδιωτικών αξιώσεων εκατέρωθεν του Ατλαντικού. Η Πράσινη Βίβλος εντοπίζοντας τα εν λόγω προβλήµατα προτείνει µια σειρά δυνητικών µέτρων. Ειδικότερα, µια εύλογη λύση θα ήταν ο µη διπλασιασµός της προς επιδίκαση αποζηµίωσης σε βάρος των συνεργαζοµένων επιχειρήσεων 120, εφόσον στο πλαίσιο της νοµοπαρασκευαστικής διαδικασίας προκριθεί µια τέτοια ρύθµιση 121. Επίσης προτείνεται η µείωση και των λοιπών αξιώσεων αποζηµίωσης σε βάρος της οµολογούσας εταιρίας (ενδεικτικά αναφέρεται µείωση της τάξης του 50%), υπό τον όρο βέβαια ότι θα θέσει στη διάθεση των ζηµιωθέντων όλο το ευρισκόµενο στην κατοχή της αποδεικτικό υλικό, βάσει του οποίου τα λοιπά αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ευθυνόµενα µέρη της απαγορευµένης σύµπραξης θα δύνανται επιτυχώς να εναχθούν 122. Μια περαιτέρω εναλλακτική λύση είναι η µερική απαλλαγή του συνεργασθέντος µέρους από την αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη µε τους λοιπούς συµπράττοντες (ως προς τους οποίους το καθεστώς ευθύνης διόλου µεταβάλ- 115 Αναλυτικά για τη νοµολογία αµερικανικών δικαστηρίων: Nordlander, Discovering Discovery, [2004]ECLR 646, ; Hetzel, Kronzeugenregelungen, σελ ; Schneider, Kronzeugenregelung, σελ Ανακοίνωση 2006, σηµ. 31-5, Commission Staff Working Paper, σηµ. 230; Reynolds/Anderson, [2006]ECLR Οµοίως Ανακοίνωση 2006, σηµ. 39 και το γερµανικό πρόγραµµα: Bekanntmachung 9/2006 über den Erlass und die Reduktion von Geldbußen in Kartellsachen (Bonusregelung) v , σηµ Πρβλ. τις Παρατηρήσεις του ελληνικού Υπουργείου ικαιοσύνης επί της Πράσινης Βίβλου, υπό την ιστοσελίδα: Ερώτηση Ι, όπου επισηµαίνεται ότι οι αστικές ευθύνες της απολαµβάνουσας επιείκειας επιχείρησης παραµένουν άθικτες, αφού η χορήγηση επιείκειας δεν αίρει τον παράνοµο χαρακτήρα της πράξεως. Ωστόσο εύστοχα διαπιστώνεται ότι τα ελληνικά δικαστήρια στο πλαίσιο του άρθρου 927 ΑΚ δύνανται να συνεκτιµήσουν την παρασχεθείσα στις διοικητικές αρχές (εθνικές ή κοινοτικές) συνεργασία και να απαλλάξουν την εταιρία από τυχόν αναγωγικές σε βάρος της αξιώσεις εκ µέρους των λοιπών συµµετεχόντων στην καρτελική σύµπραξη. 119 Spratling, The Corporate Leniency, σελ Commission Staff Working Paper, σηµ.235. Πρβλ. την τροποποίηση του αµερικανικού δικαίου βάσει του Antitrust Criminal Penalty Enhancement and Reform Act 2004, 15 U.S.C. 1, Sec.213, Limitation on Recovery, όπου για περιπτώσεις αξιώσεων αποζηµίωσης προβλέπεται απλώς η αποκατάσταση των ζηµιών (άνευ τριπλασιασµού) εκ µέρους της επιχείρησης, που απολαµβάνει αµνηστίας. 121 Πράσινη Βίβλος, σελ. 8, εναλ. λύση 16, Commission Staff Working Paper, σηµ , Πράσινη Βίβλος, σελ. 10, εναλ. λύση 29, Commission Staff Working Paper, σηµ

19 λεται) και ο περιορισµός τούτης µόνο στο µέρος της ζηµίας, που ανταποκρίνεται στο µερίδιό του επί της σχετικής και µέσω της καρτελικής σύµπραξης ελεγχόµενης αγοράς 123. Συµπεράσµατα Αναµφίβολα από την προπαρατεθείσα ανάλυση καταδεικνύεται ο ρόλος των προγραµµάτων επιείκειας ως βαρυσήµαντου εργαλείου στη σφυρηλάτηση και εµπέδωση µιας αποτελεσµατικής πολιτικής ανταγωνισµού. Μία επιχείρηση κατά την ανάλυση κερδών και ζηµιών ενόψει της ένταξής της σε ένα καρτέλ οφείλει πλέον να συνυπολογίσει και το κόστος εκ της αυξηµένης πιθανότητας καταγγελίας της. Για το λόγο αυτό, η υιοθέτηση ενός αντιστοίχου προγράµµατος εκ µέρους της ΕΑ θα συνεισφέρει στη συνεπέστερη και εντατικότερη διοικητική κατίσχυση 124. Αξιοσηµείωτο ω- στόσο δίδαγµα τόσο της αµερικανικής, όσο και της κοινοτικής εµπειρίας στο χώρο αυτό είναι ότι η πολιτική επιείκειας δε συνιστά πανάκεια, αλλά οφείλει να συνδυάζεται αφενός µε αυστηρά πρόστιµα και αφετέρου µε µια εντατική και αποτελεσµατική διενέργεια ελέγχων Πράσινη Βίβλος, σελ. 10, εναλ. λύση 30, Commission Staff Working Paper, σηµ Πρβλ. την οµιλία της Επιτρόπου N. Kroes, σελ Spratling, 69 George Washington Law Review 817 (2001). 19

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ Ν.703/77 «ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ». Από 1 ης Μαΐου 2004 ισχύει στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση. Απάντηση σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Αρ. Πρωτ. 3945/ )

Ανακοίνωση. Απάντηση σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Αρ. Πρωτ. 3945/ ) Ανακοίνωση Απάντηση σε ερώτημα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Αρ. Πρωτ. 3945/12.10.2016) Σε απάντηση ερωτημάτων που περιλαμβάνονται στην από 12.10.2016 επιστολή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς με Αρ. Πρωτ. 3945,

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Ολομέλεια της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων,

ΑΠΟΦΑΣΗ. Η Ολομέλεια της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, Μαρούσι, 27/04/2010 ΑΠ.563/026 ΑΠΟΦΑΣΗ «Πρόγραμμα Επιείκειας της ΕΕΤΤ, για τους όρους και τις προϋποθέσεις απαλλαγής ή μείωσης των προστίμων που επιβάλλονται σε βάρος των επιχειρήσεων που συμβάλλουν στη

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών

Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών Χρήσιμες Πληροφορίες - Ερωτήσεις και Απαντήσεις Σε τι συνίσταται η διαδικασία διευθέτησης διαφορών; Η διαδικασία διευθέτησης διαφορών αφορά στις περιπτώσεις που επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 2002 (03.06) (OR. fr) CONV 72/02 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : προς : Θέµα : κ. António Vitorino τα µέλη της Συνέλευσης Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη Επισυνάπτεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 27.6.2016 COM(2016) 421 final 2016/0194 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Απαντήσεις

Ερωτήσεις Απαντήσεις ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Ερωτήσεις Απαντήσεις 1. Τι είναι τα Προγράμματα Συμμόρφωσης; Τα προγράμματα συμμόρφωσης με το δίκαιο του ανταγωνισμού (εφεξής «ΠΣ») αποσκοπούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ.

Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ. MEMO/08/31 Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 2008 Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ. επίσης IP/08/80) Είναι αναγκαία η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 18.12.2012 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0338/2012, του Γεωργίου Φλωρά, ελληνικής ιθαγένειας, σχετικά με εικαζόμενη παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας)

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας) ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ 2010/41/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 7 Ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 Για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν αυτοτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης Ελαττωµατικότητα /Ασφάλεια Προϊόντων Πεδίο «κρυµµένης» εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ L 230/56 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 30.6.2004 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 3ης Ιουνίου 2004 σχετικά με τους όρους και τις λεπτομέρειες διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 204-209 ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ P8_TA(205)058 Απαλλαγή 203: Μονάδα Δικαστικής Συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurojust). Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 29ης Απριλίου 205

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Α. Στεφάνου Έλενα Α. Καπαρδή Δικηγόροι

Ηλίας Α. Στεφάνου Έλενα Α. Καπαρδή Δικηγόροι «Μια πρώτη εκτίµηση της απόφαση του ΔΕΕ στις υποθέσεις Τele2 Sverige AB (C-203/15) και Watson και άλλων (C698/15) για την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Ουσιαστικές,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ,

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ, EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ Γνωμοδότηση 08/56 της ΚΕΑ σχετικά με την αναθεωρημένη συμφωνία που πρόκειται να υπογραφεί μεταξύ της Ευρωπόλ και της Eurojust Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 28.5.2003 SEC(2003) 627 τελικό 2002/0123 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύµφωνα µε το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας».

Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 7 Απριλίου 2009 Αριθ. Πρωτ.: 734 Προς: κ Νίκο Βασιλάκο. Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) Πανεπιστημίου 69 και Αιόλου, 105 64, Αθήνα. Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας

Διαβάστε περισσότερα

(Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δηµοσίευση) ΕΠΙΤΡΟΠΗ

(Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δηµοσίευση) ΕΠΙΤΡΟΠΗ L 109/56 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19.4.2001 II (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δηµοσίευση) ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 4ης Απριλίου 2001 περί αρχών για τα εξωδικαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες

Η εμπειρία από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες Η εμπειρία από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες Eν όψει της αναθεώρησης της οδηγίας e-privacy (2002/58/EK). - Β. Προσωπικά δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός Λειτουργίας

Κανονισμός Λειτουργίας Κανονισμός Λειτουργίας Υπηρεσίας Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!» Α. ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 1. Υπηρεσία Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς 1.1. Το Σωματείο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 10ης Οκτωβρίου 2005

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 10ης Οκτωβρίου 2005 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 10ης Οκτωβρίου 2005 κατόπιν αιτήµατος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου σχετικά µε προσχέδιο οδηγίας για την τήρηση ελάχιστων αποθεµατικών στην Κεντρική Τράπεζα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η μεθοδολογία αξιολόγησης Αιτήσεων Χρηματοδότησης Πράξεων συγχρηματοδοτούμενων από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Υ.ΜΕ.ΠΕΡ.Α.Α. βασίζεται στον «Οδηγό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 Ι. Σκοπός Η Πολιτική Αποδοχών θεσπίζει το πλαίσιο και καθορίζει τις αρχές, σύμφωνα με τις οποίες η Εθνική

Διαβάστε περισσότερα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα 6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα «Εισαγωγή στην νομοθεσία που διέπει τις προμήθειες αμυντικού υλικού στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3850, 30/4/2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3850, 30/4/2004 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΖΩΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ (ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΡΜΟΔΙΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2004 Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 11.7.2007 SEC(2007) 936 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ Συνοδευτικό έγγραφο της Λευκής Βίβλου για τον

Διαβάστε περισσότερα

Γιολάντα Κουκουλέτσου Νομικός Σύμβουλος ΕΝΩΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

Γιολάντα Κουκουλέτσου Νομικός Σύμβουλος ΕΝΩΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ του ΕΚ και του ΕΣ για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών Γιολάντα Κουκουλέτσου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις

Κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις Κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις Κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 17 Ιουνίου 2013 ESMA/2013/720. Ημερομηνία: 17 Ιουνίου 2013 ESMA/2013/720 Πίνακας περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ. 3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.: 2131306609) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας 2016/0280(COD) 2.3.2017 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α 01/ Λευκωσία

Α/Α 01/ Λευκωσία Α/Α 01/2013 23-9-2013 Λευκωσία Αθηνά Κυριακίδη Ανώτερη Λειτουργός Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού Λεωφ. Στροβόλου 53, Πολυκατοικία Victory 2018 Στρόβολος, Λευκωσία Αξιότιμη κα Κυριακίδη, Θέμα: Παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ Η έννομη προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Επιµέλεια εγγράφου: Χάρης Σιµόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Α.Ε. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ LEADER+ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ Γενικοί Οροι Συτµβολαίου 1/6 Ι. ΟΡΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΒΑΣΗΣ (Γ.Ο.Σ.) ΠΡΟΣΦΕΡΩΝ - ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας εοντολογίας της ιοίκησης. & των Οικονοµικών Υπηρεσιών. της Εθνικής Asset Management Α.Ε..Α.Κ.

Κώδικας εοντολογίας της ιοίκησης. & των Οικονοµικών Υπηρεσιών. της Εθνικής Asset Management Α.Ε..Α.Κ. εοντολογίας της ιοίκησης & των Οικονοµικών Υπηρεσιών της Εθνικής Asset εοντολογίας της I. ΣΚΟΠΟΣ Ο παρών εοντολογίας της ιοίκησης και των Οικονοµικών Υπηρεσιών (εφεξής ) καθορίζει τις βασικές δεοντολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Ελέγχου των Προϋπολογισμών 14.1.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου αριθ. 20/2014 (απαλλαγή 2013): Ήταν επιτυχής

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο οδηγού της ΕΚΤ για την αξιολόγηση της ικανότητας και καταλληλότητας των μελών των διοικητικών οργάνων των πιστωτικών ιδρυμάτων Ερωτήσεις και απαντήσεις 1 Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Για σκοπούς εφαρμογής των πράξεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο: Επίσημη Εφημερίδα της

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΟΔΗΓΙΕΣ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΟΔΗΓΙΕΣ L 332/126 ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΟΔΗΓΙΑ (EE) 2015/2392 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Δεκεμβρίου 2015 για τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 596/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την υποβολή αναφορών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD)

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 16 Οκτωβρίου 2012 (23.10) (OR. en) 14826/12 Διοργανικός φάκελος: 2012/0036 (COD) DROIPEN 139 COPEN 223 CODEC 2357 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: Προεδρίας προς: το Συμβούλιο αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

8485/15 ΣΠΚ/γομ 1 DGB 1

8485/15 ΣΠΚ/γομ 1 DGB 1 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 5 Μαΐου 2015 (OR. en) 8485/15 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Ειδικής Επιτροπής Γεωργίας Συμβούλιο αριθ. προηγ. εγγρ.: 7524/2/15 REV 2 Θέμα: AGRI 242 AGRIORG

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 14.3.2014 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τον οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1.6.2017 L 141/21 ΑΠΟΦΑΣΗ (ΕΕ) 2017/935 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 16ης Νοεμβρίου 2016 σχετικά με την κατ' εξουσιοδότηση έκδοση αποφάσεων αξιολόγησης της καταλληλότητας και τις απαιτήσεις καταλληλότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Κρατικές ενισχύσεις Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ. Αθήνα 12 Νοεμβρίου 2013

ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ. Αθήνα 12 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΕΔΙΟ Αποστολή με fax & e-mail ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ Ταχ. Δ/νση: Σταδίου 27 Ταχ. Κώδικας:101 83 ΑΘΗΝΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασίες μεταξύ ανταγωνιστών Περιορισμοί και ευκαιρίες στο πλαίσιο των κανόνων του ανταγωνισμού

Συνεργασίες μεταξύ ανταγωνιστών Περιορισμοί και ευκαιρίες στο πλαίσιο των κανόνων του ανταγωνισμού Συνεργασίες μεταξύ ανταγωνιστών Περιορισμοί και ευκαιρίες στο πλαίσιο των κανόνων του ανταγωνισμού Ευθύμιος Μπουρτζάλας Ειρήνη Αντύπα 6 Απριλίου 2012 AUSTRALIA BELGIUM CHINA FRANCE GERMANY HONG KONG SAR

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΑΣΗ ΥΠ. ΑΡΙΘ. Στην Καβάλα σήμερα την 21 Ιανουαρίου του έτους 2016, οι πιο κάτω συμβαλλόμενοι: Αφενός

ΣΥΜΒΑΣΗ ΥΠ. ΑΡΙΘ. Στην Καβάλα σήμερα την 21 Ιανουαρίου του έτους 2016, οι πιο κάτω συμβαλλόμενοι: Αφενός ΣΥΜΒΑΣΗ ΥΠ. ΑΡΙΘ Στην Καβάλα σήμερα την 21 Ιανουαρίου του έτους 2016, οι πιο κάτω συμβαλλόμενοι: Αφενός Το Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας που εδρεύει στην Καβάλα, και εκπροσωπείται νόμιμα για την υπογραφή της

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

12764/16 ΠΧΚ/γομ 1 DG G 2B

12764/16 ΠΧΚ/γομ 1 DG G 2B Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 7 Οκτωβρίου 2016 (OR. en) 12764/16 FISC 145 ECOFIN 861 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΗΜΕΙΟΥ «Ι/A» Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου Επιτροπή των Μονίμων

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 365/82 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1355/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Δεκεμβρίου 2014 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 391/2009 σχετικά με την έγκριση ορισμένων κωδίκων και συναφών

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Διακήρυξης: XXXX

Αριθμός Διακήρυξης: XXXX Αριθμός Διακήρυξης: XXXX Αντικείμενο: Παροχή υπηρεσιών υλοποίησης λειτουργίας και συντήρησης δικτύου επικοινωνιών ΔΕΔΔΗΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΕΥΧΟΣ 5 ΑΠΟ 13 Αντικείμενο : «Υλοποίηση του Δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 10.11.2015 L 293/15 ΚΑΤ' ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2015/1973 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Ιουλίου 2015 για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 514/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 204-209 ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ P8_TA(206)0260 Επικύρωση και προσχώρηση στο πρωτόκολλο του 200 της σύμβασης επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 24.6.2010 COM(2010)331 τελικό 2010/0179 (CNS) C7-0173/10 Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά µε το κοινό σύστηµα φόρου προστιθέµενης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπτώσεις Δεσπόζουσας Επιχείρησης

Εκπτώσεις Δεσπόζουσας Επιχείρησης Εκπτώσεις Δεσπόζουσας Επιχείρησης (υπό το πρίσμα 102 ΣΛΕΕ) Δημήτρης Λουκάς Εκπαιδευτικό Σεμινάριο για Δικαστές και Εισαγγελείς Αθήνα, 21-23 Ιουνίου 2017 2 Κατηγοριοποίηση βάσει ενωσιακής νομολογίας Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Αντικείμενο του Κανονισμού Λειτουργίας της Ελεγκτικής Επιτροπής της Εταιρείας. η σύνθεση, συγκρότηση και λειτουργία της Ελεγκτικής Επιτροπής,

Άρθρο 1. Αντικείμενο του Κανονισμού Λειτουργίας της Ελεγκτικής Επιτροπής της Εταιρείας. η σύνθεση, συγκρότηση και λειτουργία της Ελεγκτικής Επιτροπής, ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο παρών Κανονισμός Λειτουργίας της Ελεγκτικής Επιτροπής (στο εξής ο «Κανονισμός») της εταιρείας «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. - ΟΜΙΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» (στο εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αλιείας 2004 ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2002/2001(COS) 2 Απριλίου 2002 ΣΧΕ ΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά µε την έκθεση της Επιτροπής για την παρακολούθηση της εφαρµογής της κοινής αλιευτικής πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY

EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY Γνωμοδότηση της Κοινής Εποπτικής Αρχής της Ευρωπόλ (Γνωμοδότηση 09/32) σχετικά με το σχέδιο κανόνων του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπόλ για τη λήψη πληροφοριών από πηγές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ. Άρθρο 310

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ. Άρθρο 310 9.5.2008 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 115/181 ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 310 (πρώην άρθρο 268 της ΣΕΚ) 1. Όλα τα έσοδα και τα έξοδα της Ένωσης, πρέπει να προβλέπονται για

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός 35 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΣ (ΝΟΜΟΣ 207 ΤΟΥ 1989)

Αριθμός 35 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΣ (ΝΟΜΟΣ 207 ΤΟΥ 1989) E.E. Παρ. ΙΠ(Ι) Αρ. 3222,20.2.98 452 Κ.Δ.Π. 35/98 Αριθμός 35 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΣ (ΝΟΜΟΣ 207 ΤΟΥ 1989) 207 του 1989. Συνοπτικός τίτλος. Εξαίρεση κατά κατηγορίες συμπράξεων αερομεταφορέων.

Διαβάστε περισσότερα

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 144/3

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 144/3 9.6.2009 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 144/3 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 473/2009 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 25ης Μαΐου 2009 σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 για τη στήριξη

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1986L0378 EL 09.03.1997 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B Ο ΗΓΙΑΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 24ης Ιουλίου 1986 για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές

Κατευθυντήριες γραμμές EBA/GL/2015/04 07.08.2015 Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις πραγματικές περιστάσεις που συνιστούν ουσιαστική απειλή για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, και τα στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ενωσιακή (& εθνική) πολιτική. νέων στόχων; Καθηγητής Νοµικής Πανεπιστηµίου Αθηνών, ικηγόρος

Ενωσιακή (& εθνική) πολιτική. νέων στόχων; Καθηγητής Νοµικής Πανεπιστηµίου Αθηνών, ικηγόρος Ενωσιακή (& εθνική) πολιτική ανταγωνισµού: σε αναζήτηση νέων στόχων; ηµήτρης Ν Τζουγανάτος ηµήτρης Ν. Τζουγανάτος Καθηγητής Νοµικής Πανεπιστηµίου Αθηνών, ικηγόρος Α. Ποιός ανταγωνισµός; ιεθνώς ενισχύεται

Διαβάστε περισσότερα

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ.

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ. ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ Bρυξέλλες, 30 Αυγούστου 2000 (01.09) (OR. fr) CONFER 4766/00 LIMITE ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΕ ΡΙΑΣ Θέµα : ιακυβερνητική ιάσκεψη 2000 Ενισχυµένη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων Παρατηρήσεις της Vodafone-Πάναφον στη Δημόσια Διαβούλευση της ΕΕΤΤ αναφορικά µε τον Κώδικα Δεοντολογίας για την Παροχή Υπηρεσιών Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών στους Καταναλωτές ΜΑΪΟΣ 2008 VODAFONE-ΠΑΝΑΦΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 27.02.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για τη θέσπιση θεώρησης περιοδείας και την τροποποίηση της σύμβασης εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την παράταση της περιόδου ανάκαμψης σε περίπτωση έκτακτων αντίξοων καταστάσεων

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την παράταση της περιόδου ανάκαμψης σε περίπτωση έκτακτων αντίξοων καταστάσεων EIOPA-BoS-15/108 EL Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την παράταση της περιόδου ανάκαμψης σε περίπτωση έκτακτων αντίξοων καταστάσεων EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel.

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού

Εισήγηση στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού «Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας προς τις Οδηγίες 2001/84/ΕΚ και 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου 2001 και 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση στο σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ

Αιτιολογική έκθεση στο σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ Αιτιολογική έκθεση στο σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ Α. Γενικά Η ταχεία ανάπτυξη των χρηματοπιστωτικών αγορών στη δεκαετία του 1990 οδήγησε στη δημιουργία χρηματοπιστωτικών ομίλων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 - Καλλιθέα Τηλέφωνο : 210 9578520 ΦΑΞ : 210

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 28.11.2014 COM(2014) 715 final 2014/0339 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την κατάργηση ορισμένων πράξεων στον τομέα της αστυνομικής

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.7.2013 SWD(2013) 275 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ιασυνοριακή µεταφορά της καταστατικής έδρας των εταιρειών

ιασυνοριακή µεταφορά της καταστατικής έδρας των εταιρειών P6_TA(2009)0086 ιασυνοριακή µεταφορά της καταστατικής έδρας των εταιρειών Ψήφισµα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 0ης Μαρτίου 2009 που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά µε τη διασυνοριακή µεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

III ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

III ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 12.5.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 137/7 III (Προπαρασκευαστικές πράξεις) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 2ας Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 204-209 ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ P8_TA(205)03 Απαλλαγή 203: Οργανισμός Συνεργασίας Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER). Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 29ης Απριλίου 205 σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: I. ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 17.07.2002 C(2002) 2604fin. Ενίσχυση αριθ. Ν 349/2002 ΕΛΛΑ Α.

ΘΕΜΑ: I. ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 17.07.2002 C(2002) 2604fin. Ενίσχυση αριθ. Ν 349/2002 ΕΛΛΑ Α. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.07.2002 C(2002) 2604fin ΘΕΜΑ: Ενίσχυση αριθ. Ν 349/2002 ΕΛΛΑ Α ΙΟΡΘΩΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΑΡΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ (2000-2006) Κύριε Υπουργέ, I. ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ 1. Με επιστολή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη δέσμη νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για τον τομέα της ενέργειας

Τρίτη δέσμη νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για τον τομέα της ενέργειας Τρίτη δέσμη νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για τον τομέα της ενέργειας Βασικά θεσμικά θέματα Αικατερίνη Ν. Ηλιάδου Δ.Ν. Δικηγόρος Αθήνα, 25 Οκτωβρίου 2007 Ιστορική διαδρομή Στόχος: Εσωτερική αγορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 22.2.2014 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 51/3 III (Προπαρασκευαστικές πράξεις) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 19ης Νοεμβρίου 2013 επί της πρότασης οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 4ης Απριλίου 2011

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 4ης Απριλίου 2011 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 4ης Απριλίου 2011 σχετικά με την επιβολή ειδικού φόρου τράπεζας και με τη δημιουργία ανεξάρτητου ταμείου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (CON/2011/29) Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. που συνοδεύει την

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. που συνοδεύει την EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 28.10.2009 SEC(2009) 1433 τελικό ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ που συνοδεύει την ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα